NOMOI Ε

[726a] Ἀθηναῖος
ἀκούοι δὴ π᾵ς ὅσπερ νυνδὴ τὰ περὶ θεῶν τε ἤκουε καὶ τῶν φίλων
προπατόρων· πάντων γὰρ τῶν αὑτοῦ κτημάτων μετὰ θεοὺς ψυχὴ
θειότατον, οἰκειότατον ὄν. τὰ δ' αὑτοῦ διττὰ πάντ' ἐστὶ π᾵σιν. τὰ μὲν οὖν
κρείττω καὶ ἀμείνω δεσπόζοντα, τὰ δὲ ἥττω καὶ χείρω δοῦλα· τῶν οὖν
αὑτοῦ τὰ δεσπόζοντα ἀεὶ προτιμητέον τῶν δουλευόντων. οὕτω δὴ τὴν
αὑτοῦ ψυχὴν [727a] μετὰ θεοὺς ὄντας δεσπότας καὶ τοὺς τούτοις
ἑπομένους τιμ᾵ν δεῖν λέγων δευτέραν, ὀρθῶς παρακελεύομαι. τιμᾶ δ' ὡς
ἔπος εἰπεῖν ἡμῶν οὐδεὶς ὀρθῶς, δοκεῖ δέ· θεῖον γὰρ ἀγαθόν που τιμή, τῶν
δὲ κακῶν οὐδὲν τίμιον, ὁ δ' ἡγούμενος ἤ τισι λόγοις ἥ δώροις αὐτὴν αὔξειν
ἤ τισιν ὑπείξεσιν, μηδὲν βελτίω δὲ ἐκ χείρονος αὐτὴν ἀπεργαζόμενος,
τιμ᾵ν μὲν δοκεῖ, δρᾶ δὲ τοῦτο οὐδαμῶς. αὐτίκα παῖς εὐθὺς γενόμενος
ἄνθρωπος π᾵ς ἡγεῖται πάντα ἱκανὸς εἶναι γιγνώσκειν, [727b] καὶ τιμ᾵ν
οἴεται ἐπαινῶν τὴν αὑτοῦ ψυχήν, καὶ προθυμούμενος ἐπιτρέπει πράττειν
ὅτι ἅν ἐθέλῃ, τὸ δὲ νῦν λεγόμενόν ἐστιν ὡς δρῶν ταῦτα βλάπτει καὶ οὐ
τιμᾶ· δεῖ δέ, ὥς φαμεν, μετά γε θεοὺς δευτέραν. οὐδέ γε ὅταν ἄνθρωπος
τῶν αὑτοῦ ἑκάστοτε ἁμαρτημάτων μὴ ἑαυτὸν αἴτιον ἡγ῅ται καὶ τῶν
πλείστων κακῶν καὶ μεγίστων, ἀλλὰ ἄλλους, ἑαυτὸν δὲ ἀεὶ ἀναίτιον
ἐξαιρῆ, τιμῶν τὴν αὑτοῦ ψυχήν, ὡς δὴ δοκεῖ, ὁ δὲ [727c] πολλοῦ δεῖ δρ᾵ν
τοῦτο· βλάπτει γάρ. οὐδ' ὁπόταν ἡδοναῖς παρὰ λόγον τὸν τοῦ νομοθέτου
καὶ ἔπαινον χαρίζηται, τότε οὐδαμῶς τιμᾶ, ἀτιμάζει δὲ κακῶν καὶ
μεταμελείας ἐμπιμπλὰς αὐτήν. οὐδέ γε ὁπόταν αὖ τἀναντία τοὺς
ἐπαινουμένους πόνους καὶ φόβους καὶ ἀλγηδόνας καὶ λύπας μὴ διαπονῆ
καρτερῶν ἀλλὰ ὑπείκῃ, τότε οὐ τιμᾶ ὑπείκων· ἄτιμον γὰρ αὐτὴν
ἀπεργάζεται δρῶν τὰ τοιαῦτα σύμπαντα. οὐδ' ὁπόταν [727d] ἡγ῅ται τὸ
ζ῅ν πάντως ἀγαθὸν εἶναι, τιμᾶ, ἀτιμάζει δ' αὐτὴν καὶ τότε· τὰ γὰρ ἐν
Ἅιδου πράγματα πάντα κακὰ ἡγουμένης τ῅ς ψυχ῅ς εἶναι, ὑπείκει καὶ οὐκ
ἀντιτείνει διδάσκων τε καὶ ἐλέγχων ὡς οὐκ οἶδεν οὐδ' εἰ τἀναντία
πέφυκεν μέγιστα εἶναι πάντων ἀγαθῶν ἡμῖν τὰ περὶ τοὺς θεοὺς τοὺς ἐκεῖ.
οὐδὲ μὴν πρὸ ἀρετ῅ς ὁπόταν αὖ προτιμᾶ τις κάλλος, τοῦτ' ἔστιν οὐχ
ἕτερον ἥ ἡ τ῅ς ψυχ῅ς ὄντως καὶ πάντως ἀτιμία. ψυχ῅ς γὰρ σῶμα
ἐντιμότερον οὗτος ὁ λόγος φησὶν εἶναι, [727e] ψευδόμενος· οὐδὲν γὰρ
γηγενὲς Ὀλυμπίων ἐντιμότερον, ἀλλ' ὁ περὶ ψυχ῅ς ἄλλως δοξάζων ἀγνοεῖ
ὡς θαυμαστοῦ τούτου κτήματος ἀμελεῖ. οὐδέ γε ὁπόταν χρήματά τις ἐρᾶ
κτ᾵σθαι [728a] μὴ καλῶς, ἥ μὴ δυσχερῶς φέρῃ κτώμενος, δώροις ἄρα τιμᾶ
τότε τὴν αὑτοῦ ψυχήν--παντὸς μὲν οὖν λείπει--τὸ γὰρ αὐτ῅ς τίμιον ἅμα
καὶ καλὸν ἀποδίδοται σμικροῦ χρυσίου· π᾵ς γὰρ ὅ τ' ἐπὶ γ῅ς καὶ ὑπὸ γ῅ς
χρυσὸς ἀρετ῅ς οὐκ ἀντάξιος. ὡς δὲ εἰπεῖν συλλήβδην, ὃς ἅπερ ἅν
νομοθέτης αἰσχρὰ εἶναι καὶ κακὰ διαριθμούμενος τάττῃ καὶ τοὐναντίον

Πλάτων

Νόμοι Ε

1/17

τοῖς δὲ προσκολλ᾵σθαι διώκοντα κατὰ τὰς συνουσίας· προσπεφυκότα δὲ τοῖς τοιούτοις ἀνάγκη ποιεῖν [728c] καὶ πάσχειν ἃ πεφύκασιν ἀλλήλους οἱ τοιοῦτοι ποιεῖν καὶ λέγειν. ὡς τὸ ὅλον εἰπεῖν. καὶ πάντων μάλιστα εὐλαβεῖσθαι μή ποτέ τις αὐτὸν ἴδῃ τῶν νέων ἥ καὶ ἐπακούσῃ δρῶντα ἥ [729c] λέγοντά τι τῶν αἰσχρῶν. τοῦτο οὖν δὴ τὸ πάθος δίκη μὲν οὐκ ἔστιν--καλὸν γὰρ τό γε δίκαιον καὶ ἡ δίκη-τιμωρία δέ. παισὶν δὲ αἰδῶ χρὴ πολλήν. τὰ δὲ χείρονα. ὁ δὲ ἔμφρων νομοθέτης τοῖς πρεσβυτέροις ἅν μ᾵λλον παρακελεύοιτο αἰσχύνεσθαι τοὺς νέους. τὰ δὲ ἐπιτηδεύειν σύμπασαν κατὰ δύναμιν. μὴ δή τις φιλοχρημονείτω παίδων γ' ἕνεκα. οὐ χρυσὸν καταλείπειν. τῶν μὲν ἀπέχεσθαι μὴ ἐθέλῃ πάσῃ μηχανῆ. ἰχνεῦσαι δὲ καὶ ἑλεῖν τὸ πάντων ἄριστον. ὁ μὲν οὐκ ἰατρευόμενος. τὸ δὲ τρίτον--π᾵ς ἅν τοῦτό γε νοήσειεν--τὴν τοῦ σώματος εἶναι κατὰ φύσιν τιμήν· τὰς δ' αὖ τιμὰς δεῖ σκοπεῖν. ὡς ὅπου ἀναισχυντοῦσι γέροντες. τιμὴ δ' ἐστὶν ἡμῖν. τοῦτο δὲ νομοθέτου. ὃ παρακελεύονται λέγοντες ὡς δεῖ πάντα αἰσχύνεσθαι τὸν νέον. τῶν δ' ἀναγκαίων μὴ ἐνδεής. οὐδέ [728e] γε τὸ ὑγιεινόν--καίτοι πολλοῖς ἅν τοῦτό γε δοκοῖ--καὶ μὴν οὐδὲ τὰ τούτων γ' ἐναντία. τοῦτ' αὐτὸ ὡς ἄριστα ἀποτελεῖν. ἀδικίας ἀκόλουθος πάθη. τὰ δ' ἐλλείποντα δουλείας ὡς τὸ πολύ. καὶ τούτων τίνες ἀληθεῖς καὶ ὅσαι κίβδηλοι. τὰ δ' ἐν τ῵ μέσῳ ἁπάσης ταύτης τ῅ς ἕξεως ἐφαπτόμενα σωφρονέστατα ἅμα τε ἀσφαλέστατα εἶναι μακρ῵· τὰ μὲν γὰρ χαύνους τὰς ψυχὰς καὶ θρασείας ποιεῖ. ἵνα ἕτεροι πολλοὶ σῴζωνται. ἧς ὅ τε τυχὼν καὶ μὴ τυγχάνων ἄθλιος. οἰόμεθα δὲ ἐπιπλήττοντες τοῖς νέοις ἀναισχυντοῦσιν τοῦτο καταλείψειν· τὸ δ' ἔστιν οὐκ ἐκ τοῦ νῦν παρακελεύματος τοῖς νέοις γιγνόμενον. ψυχ῅ς οὖν ἀνθρώπῳ κτ῅μα οὐκ ἔστιν εὐφυέστερον εἰς [728d] τὸ φυγεῖν μὲν τὸ κακόν. τὴν γὰρ λεγομένην δίκην τ῅ς κακουργίας τὴν μεγίστην οὐδεὶς ὡς ἔπος εἰπεῖν λογίζεται. ὁμοιούμενον δὲ τοὺς μὲν ἀγαθοὺς φεύγειν ἄνδρας καὶ λόγους καὶ ἀποσχίζεσθαι. ἡ γὰρ τῶν νέων ἀκολάκευτος οὐσία. τὰ δὲ ταπεινάς τε καὶ ἀνελευθέρους. ἀπολλύμενος. αὕτη πασῶν μουσικωτάτη τε καὶ ἀρίστη· συμφωνοῦσα γὰρ ἡμῖν καὶ συναρμόττουσα εἰς ἅπαντα ἄλυπον τὸν [729b] βίον ἀπεργάζεται. ἀνάγκη καὶ νέους ἐνταῦθα εἶναι ἀναιδεστάτους· Πλάτων Νόμοι Ε 2/17 . ὡς δ' αὕτως ἡ τῶν χρημάτων καὶ κτημάτων κτ῅σις. τοῖς μὲν ἀμείνοσιν ἕπεσθαι. ἔστιν δ' ἡ μεγίστη τὸ ὁμοιοῦσθαι τοῖς οὖσιν κακοῖς ἀνδράσιν. ὁ δέ. καὶ ἑλόντα αὖ κοινῆ συνοικεῖν τὸν ἐπίλοιπον βίον· διὸ δεύτερον ἐτάχθη τιμῆ. καὶ τιμήσεως κατὰ τὸν αὐτὸν ὆υθμὸν ἔχει· τὰ μὲν ὑπέρογκα γὰρ ἑκάστων [729a] τούτων ἔχθρας καὶ στάσεις ἀπεργάζεται ταῖς πόλεσιν καὶ ἰδίᾳ. τίμιον εἶναι σῶμα οὐ τὸ καλὸν οὐδὲ ἰσχυρὸν οὐδὲ τάχος ἔχον οὐδὲ μέγα. γενέσθαι δὲ βελτίω δυνατά. ἵνα ὅτι πλουσιωτάτους καταλίπῃ· οὔτε γὰρ ἐκείνοις οὔτε αὖ τῆ πόλει ἄμεινον. μηνύειν δή μοι φαίνεται τάσδε καὶ τοιάσδε τινὰς αὐτὰς εἶναι.ἀγαθὰ καὶ καλά. οὐκ οἶδεν ἐν [728b] τούτοις π᾵σιν π᾵ς ἄνθρωπος ψυχὴν θειότατον ὅν ἀτιμότατα καὶ κακοσχημονέστατα διατιθείς.

ἐλάττους δ' αὖ τὰς αὑτοῦ διανοούμενος εἰς τοὺς φίλους χάριτας αὐτῶν τῶν φίλων τε καὶ ἑταίρων. διεληλύθαμεν σχεδὸν ὁμιλήματα. ὧν οὐδέτερον ζηλωτόν. εἰς μὴν πόλιν καὶ πολίτας μακρ῵ ἄριστος ὅστις πρὸ τοῦ Ὀλυμπίασιν καὶ ἁπάντων ἀγώνων πολεμικῶν τε καὶ εἰρηνικῶν νικ᾵ν δέξαιτ' ἅν δόξῃ ὑπηρεσίας τῶν οἴκοι νόμων. ξενικῶν δ' αὖ καὶ ἐπιχωρίων ἁμαρτημάτων τὸ περὶ τοὺς ἱκέτας μέγιστον γίγνεται ἁμάρτημα ἑκάστοις· μεθ' οὗ γὰρ ἱκετεύσας μάρτυρος ὁ ἱκέτης θεοῦ ἔτυχεν ὁμολογιῶν. μείζους μὲν καὶ σεμνοτέρας τὰς ἐκείνων ὑπηρεσίας εἰς αὑτὸν ἡγούμενος ἥ 'κεῖνοι. ὡς [729e] ὑπηρετηκὼς πάντων κάλλιστ' ἀνθρώπων αὐτοῖς ἐν τ῵ βίῳ. [730b] τὰ μὲν οὖν περὶ γονέας τε καὶ ἑαυτὸν καὶ τὰ ἑαυτοῦ. χρόνου δὲ προϊόντος γνωσθείς. οὗτος Πλάτων Νόμοι Ε 3/17 . ἵνα ὡς πλεῖστον χρόνον ἀληθὴς ὢν διαβιοῖ. ᾧ καὶ σμικρὸν προμηθείας ἔνι.παιδεία γὰρ νέων διαφέρουσά ἐστιν ἅμα καὶ αὐτῶν οὐ τὸ νουθετεῖν. ὥστε ζώντων [730d] καὶ μὴ ἑταίρων καὶ παίδων σχεδὸν ὁμοίως ὀρφανὸν αὐτ῵ γενέσθαι τὸν βίον. τὸ δὲ ποῖός τις ὢν αὐτὸς ἅν κάλλιστα διαγάγοι τὸν βίον. ταῦτ' ἐστὶν μετὰ τοῦτο ἡμῖν [730c] ὆ητέον. πιστὸς γάρ· ὁ δὲ ἄπιστος ᾧ φίλον ψεῦδος ἑκούσιον. ὁ δὲ καὶ συγκολάζων εἰς δύναμιν τοῖς ἄρχουσιν. ἀλήθεια δὴ πάντων μὲν ἀγαθῶν θεοῖς ἡγεῖται. καὶ μὴν τό γε φίλων καὶ ἑταίρων [729d] πρὸς τὰς ἐν βίῳ ὁμιλίας εὐμενεῖς ἄν τις κτ῵το. ὁ δὲ μηδ' ἐπιτρέπων τοῖς ἀδικοῦσιν ἀδικεῖν πλέον ἥ διπλασίας τιμ῅ς ἄξιος ἐκείνου· ὁ μὲν γὰρ ἑνός. εὔνους ἅν γενεθλίους θεοὺς εἰς παίδων αὑτοῦ σπορὰν ἴσχοι κατὰ λόγον. ἔρημος γὰρ ὢν ὁ ξένος ἑταίρων τε καὶ συγγενῶν ἐλεεινότερος ἀνθρώποις καὶ θεοῖς· ὁ δυνάμενος οὖν τιμωρεῖν μ᾵λλον βοηθεῖ προθυμότερον. τίμιος μὲν δὴ καὶ ὁ μηδὲν ἀδικῶν. εἰς τὸ χαλεπὸν γ῅ρας ἐρημίαν αὑτ῵ π᾵σαν κατεσκευάσατο ἐπὶ τέλει τοῦ βίου. συγγένειαν δὲ καὶ ὁμογνίων θεῶν κοινωνίαν π᾵σαν ταὐτοῦ φύσιν αἵματος ἔχουσαν τιμῶν τις καὶ σεβόμενος. ξενικά τε καὶ ἐπιχώρια. πάντων δὲ ἀνθρώποις· ἧς ὁ γενήσεσθαι μέλλων μακάριός τε καὶ εὐδαίμων ἐξ ἀρχ῅ς εὐθὺς μέτοχος εἴη. περὶ πόλιν τε καὶ φίλους καὶ συγγένειαν. ὅτῳ δὲ ἀκούσιον. ἄφιλος γὰρ δὴ π᾵ς ὅ γε ἄπιστος καὶ ἀμαθής. φύλαξ διαφέρων οὗτος τοῦ παθόντος γίγνεται. μηνύων τὴν τῶν ἄλλων τοῖς ἄρχουσιν ἀδικίαν. ἀλλ' ἔπαινος παιδεύων καὶ ψόγος ἑκάστους εὐηνίους μ᾵λλον καὶ εὐμενεῖς τοῖς τεθήσεσθαι μέλλουσιν νόμοις ἀπεργάζεται. ἄνους. ὁ δὲ πολλῶν ἀντάξιος ἑτέρων. ἑπόμενον τούτῳ διεξελθεῖν· ὅσα μὴ νόμος. ὁ μέγας ἀνὴρ ἐν πόλει καὶ τέλειος. πρὸς δ' αὖ τοὺς ξένους διανοητέον ὡς ἁγιώτατα συμβόλαια ὄντα· σχεδὸν γὰρ πάντ' ἐστὶ τὰ τῶν ξένων καὶ εἰς τοὺς ξένους ἁμαρτήματα παρὰ τὰ τῶν πολιτῶν εἰς θεὸν ἀνηρτημένα τιμωρὸν μ᾵λλον. φαίνεσθαι ταῦτα αὐτὸν δρῶντα διὰ βίου. πολλ῅ς οὖν εὐλαβείας. δύναται [730a] δὲ διαφερόντως ὁ ξένιος ἑκάστων δαίμων καὶ θεὸς τ῵ ξενίῳ συνεπόμενοι Διί. ὥστ' οὐκ ἄν ποτε ἀτιμώρητος πάθοι ὁ τυχὼν ὧν ἔπαθε. μηδὲν ἁμάρτημα περὶ ξένους ἁμαρτόντα ἐν τ῵ βίῳ πρὸς τὸ τέλος αὐτοῦ πορευθ῅ναι. ἀλλ' ἅπερ ἅν ἄλλον νουθετῶν εἴποι τις.

ψυχὴ δ'. τοῦτο δὲ ἄνευ θυμοῦ γενναίου ψυχὴ π᾵σα [731c] ἀδύνατος δρ᾵ν. τοὺς ἄλλους δὲ οὐ κολούων διαβολαῖς· ὁ δὲ φθονερός. φιλονικείτω δὲ ἡμῖν π᾵ς πρὸς ἀρετὴν ἀφθόνως. τὰ γὰρ τῶν ἄλλων χαλεπὰ καὶ δυσίατα ἥ καὶ τὸ παράπαν ἀνίατα ἀδικήματα οὐκ ἔστιν ἄλλως ἐκφυγεῖν ἥ μαχόμενον καὶ ἀμυνόμενον νικῶντα καὶ τ῵ μηδὲν ἀνιέναι κολάζοντα. ἀλλὰ κτ᾵σθαι κατὰ δύναμιν. καὶ ὅσα ἄλλα ἀγαθά τις κέκτηται δυνατὰ μὴ μόνον αὐτὸν ἔχειν ἀλλὰ καὶ ἄλλοις μεταδιδόναι· καὶ τὸν μὲν μεταδιδόντα ὡς ἀκρότατον χρὴ τιμ᾵ν. πολὺ δὲ ἥκιστα ἐν τοῖς τῶν ἑαυτοῦ τιμιωτάτοις. τ῵ δ' ἀκράτως καὶ ἀπαραμυθήτως πλημμελεῖ καὶ κακ῵ ἐφιέναι δεῖ τὴν ὀργήν· διὸ δὴ θυμοειδ῅ πρέπειν καὶ πρᾶόν φαμεν ἑκάστοτε εἶναι δεῖν τὸν ἀγαθόν. τῆ τῶν ἄλλων διαβολῆ δεῖν οἰόμενος ὑπερέχειν. ὥστε τὰ δίκαια καὶ τὰ ἀγαθὰ καὶ τὰ καλὰ κακῶς [732a] κρίνει. γιγνώσκειν χρὴ πρῶτον μὲν ὅτι π᾵ς ὁ ἄδικος οὐχ ἑκὼν ἄδικος· τῶν γὰρ μεγίστων κακῶν οὐδεὶς οὐδαμοῦ οὐδὲν ἑκὼν κεκτῆτο ἄν ποτε. τὸ δὲ ἀληθείᾳ γε πάντων ἁμαρτημάτων διὰ τὴν σφόδρα ἑαυτοῦ φιλίαν αἴτιον ἑκάστῳ γίγνεται ἑκάστοτε. ἀλλὰ ἐλεεινὸς μὲν πάντως ὅ γε ἄδικος καὶ ὁ τὰ κακὰ ἔχων. ἐ᾵ν δεύτερον. αὐτός τε ἧττον συντείνει πρὸς ἀρετὴν τὴν ἀληθ῅. τούς τε ἀνθαμιλλωμένους εἰς ἀθυμίαν καθίστησι τ῵ ἀδίκως ψέγεσθαι. τὰ δ' αὖ τῶν ὅσοι ἀδικοῦσιν μέν. τυφλοῦται γὰρ περὶ τὸ φιλούμενον ὁ φιλῶν. οἰόμεθα τὰ πάντα εἰδέναι. σμικροτέραν αὐτὴν πρὸς εὐδοξίαν τὸ ἑαυτοῦ μέρος ἀπεργάζεται. τὸ αὑτοῦ πρὸ τοῦ ἀληθοῦς ἀεὶ τιμ᾵ν δεῖν ἡγούμενος· οὔτε γὰρ ἑαυτὸν οὔτε τὰ ἑαυτοῦ χρὴ τόν γε μέγαν ἄνδρα ἐσόμενον στέργειν. οὐκ ἐπιτρέποντες δὲ [732b] ἄλλοις ἃ μὴ ἐπιστάμεθα πράττειν.ἀναγορευέσθω νικηφόρος ἀρετῆ. ἀλλὰ τὰ δίκαια. πάντων δὲ μέγιστον κακῶν ἀνθρώποις τοῖς πολλοῖς ἔμφυτον ἐν ταῖς ψυχαῖς ἐστιν. ὡς εἴπομεν. ἐάντε παρ' αὑτ῵ ἐάντε παρ' ἄλλῳ μ᾵λλον πραττόμενα τυγχάνῃ. ἐθέλοντα δέ. ἀληθείᾳ γέ ἐστιν π᾵σιν τιμιώτατον· ἐν οὖν τ῵ τιμιωτάτῳ τὸ μέγιστον κακὸν οὐδεὶς ἑκὼν μή ποτε λάβῃ καὶ ζῆ διὰ βίου κεκτημένος αὐτό. [730e] τὸν αὐτὸν δὴ τοῦτον ἔπαινον καὶ περὶ σωφροσύνης χρὴ λέγειν καὶ περὶ φρονήσεως. ἀναγκαζόμεθα Πλάτων Νόμοι Ε 4/17 . τὸ δὲ κτ῅μα μηδὲν μ᾵λλον διὰ τὸν κεκτημένον ἀτιμάζειν. οὗ π᾵ς αὑτ῵ συγγνώμην ἔχων [731e] ἀποφυγὴν οὐδεμίαν μηχαν᾵ται· τοῦτο δ' ἔστιν ὃ λέγουσιν ὡς φίλος αὑτ῵ π᾵ς ἄνθρωπος φύσει τέ ἐστιν καὶ ὀρθῶς ἔχει τὸ δεῖν εἶναι τοιοῦτον. ἁμιλλώμενος μὲν αὐτός. πρᾶον δὲ ὡς ὅτι μάλιστα. καὶ διὰ ταῦτα [731b] ἀγύμναστον τὴν πόλιν ὅλην εἰς ἅμιλλαν ἀρετ῅ς ποιῶν. ὁ μὲν γὰρ τοιοῦτος τὰς πόλεις αὔξει. ἰατὰ δέ. τὸν δὲ φθονοῦντα καὶ ἑκόντα μηδενὶ κοινωνὸν διὰ φιλίας γιγνόμενον ἀγαθῶν [731a] τινων αὐτὸν μὲν ψέγειν. θυμοειδ῅ μὲν δὴ χρὴ πάντα ἄνδρα εἶναι. ἐλεεῖν [731d] δὲ τὸν μὲν ἰάσιμα ἔχοντα ἐγχωρεῖ καὶ ἀνείργοντα τὸν θυμὸν πραΰνειν καὶ μὴ ἀκραχολοῦντα γυναικείως πικραινόμενον διατελεῖν. ἐκ ταὐτοῦ δὲ ἁμαρτήματος τούτου καὶ τὸ τὴν ἀμαθίαν τὴν παρ' αὑτ῵ δοκεῖν σοφίαν εἶναι γέγονε π᾵σιν· ὅθεν οὐκ εἰδότες ὡς ἔπος εἰπεῖν οὐδέν. τὸν δ' αὖ μὴ δυνάμενον.

ἐλάττω δὲ λυπεῖσθαι παρὰ τὸν βίον ἅπαντα. ταῦτα δὲ πάντα ἐστὶν πλήθει καὶ μεγέθει καὶ σφοδρότησιν ἰσότησίν τε. ποῖόν τινα χρεὼν εἶναι. χρήσιμα δὲ τούτων οὐχ ἧττον. τ῵ χαίρειν πλείω. καὶ ὅσα ἐναντία ἐστὶν π᾵σι τοῖς τοιούτοις πρὸς βούλησιν. νῦν οὖν δὴ περὶ μὲν ἐπιτηδευμάτων. ἀλλ' ἀεὶ κατά τε παιδιὰς καὶ σπουδὰς ἀναμιμνῄσκοντα ἕτερόν τε καὶ ἑαυτὸν σαφῶς. περὶ δὲ τὰ ἀγαθὰ τὰ ἐναντία τούτων ἀεὶ πάντ' αὐτοῖς παραγενήσεσθαι μετ' ἀγαθ῅ς τύχης. τοῦτο ἤδη παρὰ τοῦ λόγου χρὴ λαμβάνοντα σκοπεῖν· εἴτε οὕτως ἡμῖν κατὰ φύσιν πέφυκεν εἴτε ἄλλως παρὰ φύσιν. βίον χρὴ παρὰ βίον ἡδίω καὶ λυπηρότερον ὧδε σκοπεῖν. βουλόμεθα. ἅν γεύηταί τις ὀρθῶς. καὶ κατὰ τύχας οἷον πρὸς ὑψηλὰ καὶ ἀνάντη δαιμόνων ἀνθισταμένων τισὶν πράξεσιν. [733b] λύπην δὲ οὔθ' αἱρούμεθα οὔτε βουλόμεθα.ἁμαρτάνειν αὐτοὶ πράττοντες. ὑπερβάλλει δὲ τὰ τῶν ἡδονῶν. οὕτω δὴ τούτων ἐξ ἀνάγκης διακεκοσμημένων. τὸ δὲ μηδέτερον ἀντὶ μὲν ἡδον῅ς οὐ βουλόμεθα. δεῖ δέ· ἀνθρώποις γὰρ διαλεγόμεθα ἀλλ' οὐ θεοῖς. καὶ ὅλην περιχάρειαν π᾵σαν ἀποκρυπτόμενον καὶ περιωδυνίαν εὐσχημονεῖν πειρ᾵σθαι. παραγγέλλειν δὲ παντὶ πάντ' ἄνδρα. ἔστιν δὴ φύσει ἀνθρώπειον μάλιστα ἡδοναὶ καὶ λῦπαι καὶ ἐπιθυμίαι. μηδὲν φειδόμενον. [732c] διὸ δὴ γελώτων τε εἴργεσθαι χρὴ τῶν ἐξαισίων καὶ δακρύων. τὰ δὲ ἀνθρώπινα νῦν ἡμῖν οὐκ εἴρηται. οἷα χρὴ ἐπιτηδεύειν. ἀνάμνησις δ' ἐστὶν ἐπιρροὴ φρονήσεως ἀπολειπούσης. χρὴ λέγειν ἑαυτὸν ἀναμιμνῄσκοντα· ὥσπερ γάρ τινος ἀπορρέοντος ἀεὶ δεῖ τοὐναντίον ἐπιρρεῖν. ἡδονὴν βουλόμεθα ἡμῖν εἶναι. ἄν τις ἐθέλῃ γεύεσθαι καὶ μὴ νέος ὢν φυγὰς ἀπ' αὐτοῦ γένηται. διὸ πάντα ἄνθρωπον χρὴ φεύγειν τὸ σφόδρα φιλεῖν αὑτόν. ἑτοίμως καὶ σφόδρα φανήσεται. διαφέροντά τε καὶ μηδὲν [733c] διαφέροντα πρὸς αἵρεσιν ἑκάστων. ἡδονὴν δ' ἐλάττω μετὰ μείζονος λύπης οὐ βουλόμεθα. ἴσα δὲ ἀντὶ ἴσων ἑκάτερα τούτων οὐχ ὡς βουλόμεθα ἔχοιμεν ἅν διασαφεῖν. κατά τε εὐπραγίας ἱσταμένου τοῦ δαίμονος ἑκάστου. ἐξ ὧν ἀνάγκη τὸ θνητὸν π᾵ν ζ῵ον ἀτεχνῶς οἷον ἐξηρτ῅σθαί τε καὶ ἐκκρεμάμενον εἶναι σπουδαῖς ταῖς μεγίσταις· δεῖ δὴ τὸν κάλλιστον βίον ἐπαινεῖν. μὴ μόνον ὅτι τ῵ [733a] σχήματι κρατεῖ πρὸς εὐδοξίαν. λύπης δὲ ἀλλάττεσθαι βουλόμεθα· λύπην δ' ἐλάττω μετὰ μείζονος ἡδον῅ς βουλόμεθα. μηδεμίαν αἰσχύνην ἐπὶ τ῵ τοιούτῳ πρόσθεν ποιούμενον. ταύταις δὴ ταῖς ἐλπίσιν ἕκαστον χρὴ ζ῅ν καὶ ταῖς ὑπομνήσεσι πάντων τῶν τοιούτων. ἀλλὰ καὶ ὡς. τὸν δ' ἑαυτοῦ βελτίω διώκειν ἀεί. ἐν ᾧ μὲν βίῳ ἔνεστι πολλὰ ἑκάτερα καὶ μεγάλα καὶ σφοδρά. ἐν ᾧ δὲ τὰ Πλάτων Νόμοι Ε 5/17 . ἐλπίζειν δ' ἀεὶ τοῖς γε ἀγαθοῖσι τὸν θεὸν ἃ δωρεῖται πόνων μὲν ἐπιπιπτόντων [732d] ἀντὶ μειζόνων ἐλάττους ποιήσειν τῶν τ' αὖ νῦν παρόντων ἐπὶ τὸ βέλτιον μεταβολάς. κρατεῖ καὶ τούτῳ ὃ πάντες ζητοῦμεν. [732e] καὶ περὶ αὐτοῦ ἑκάστου. ἃ δὲ σμικρότερα μὲν τούτων καὶ λεγόμενα πολλάκις ἐστίν. λέλεκται σχεδὸν ὅσα θεῖά ἐστι. ἡ δὲ ὀρθότης τίς. ὡς δὲ ἔσται τοῦτο σαφές.

Πλάτων Νόμοι Ε 6/17 . ὡς ἔχουσι μὲν ἡδονὰς καὶ λύπας. ταὐτὰ δὲ περὶ νοσώδους τε καὶ ὑγιεινοῦ βίου διανοητέον. καὶ τόν γε βουλόμενον ἡδέως ζ῅ν οὐκέτι παρείκει ἑκόντα γε ἀκολάστως ζ῅ν. σώφρονα μὲν οὖν βίον ὁ γιγνώσκων θήσει πρᾶον ἐπὶ πάντα. τῶν δ' αὖ τοῖς ἐχθροῖς οὐ βουλόμεθα. τίνες δὴ καὶ πόσοι εἰσὶ βίοι. καὶ σφοδρὰς μὲν λύπας. τοῦτον τὸν βίον ἡδίω κεκρίκαμεν. ζ῅ν ὡς οἷόν τ' ἐστὶν ἄνθρωπον μακαριώτατα. εἰ τὸ νῦν λεγόμενον ὀρθόν. ὥστε ἡδίους εἶναι τοὺς βίους τῶν βίων. συντόνους δὲ καὶ οἰστρώδεις ἐπιθυμίας τε καὶ ἔρωτας ὡς οἷόν τε ἐμμανεστάτους παρεχόμενον. πάντας δὴ δεῖ διανοεῖσθαι τοὺς βίους ἡμῶν ὡς ἐν τούτοις ἐνδεδεμένοι πεφύκασιν. δειλόν. μαλακὰς δὲ ἐπιθυμίας καὶ ἔρωτας οὐκ ἐμμανεῖς παρεχόμενον. καὶ συλλήβδην τὸν ἀρετ῅ς ἐχόμενον κατὰ σῶμα ἥ καὶ κατὰ ψυχὴν τοῦ τ῅ς μοχθηρίας ἐχομένου βίου ἡδίω τε εἶναι καὶ τοῖς ἄλλοις ὑπερέχειν ἐκ περιττοῦ κάλλει καὶ ὀρθότητι καὶ ἀρετῆ καὶ εὐδοξίᾳ. ὀξὺν ἐπὶ πάντα. π᾵ς ἐξ ἀνάγκης ἄκων ἐστὶν ἀκόλαστος· ἥ γὰρ δι' ἀμαθίαν ἥ δι' ἀκράτειαν ἥ δι' ἀμφότερα. καὶ τὸν ὑγιεινὸν βίον ἕνα ταξώμεθα· καὶ τούτοις οὖσιν τέτταρσιν ἐναντίους ἄλλους τέτταρας. ἐν δὲ τ῵ ἀκολάστῳ τὰς λύπας τῶν ἡδονῶν μεγέθει καὶ πλήθει καὶ πυκνότησιν. ὑπερβάλλουσι δὲ ἡδοναὶ μὲν λύπας ἐν ὑγιείᾳ. ἄφρονα. [734a] καὶ ἠρεμαίας μὲν λύπας. τῆ τῶν ἡδονῶν ἑκάτερος ἑκάτερον ὑπερβάλλων. ἐν ᾧ δ' αὖ βίῳ ἰσορροπεῖ. οὐ βουλόμεθα. ὧν πέρι δεῖ προελόμενον τὸ βούλητόν τε καὶ [ἑκούσιον ἀβούλητόν τε καὶ] ἀκούσιον [733e] ἰδόντα εἰς νόμον ἑαυτ῵ ταξάμενον. σφοδρὰς δὲ ἡδονάς. ἀκόλαστον δέ. ὑπερβαλλούσας δὲ ἐν μὲν τ῵ σώφρονι βίῳ τὰς ἡδονὰς τῶν ἀχθηδόνων. διά τινα ἄγνοιαν καὶ ἀπειρίαν τῶν ὄντων βίων αὐτὰ λέγομεν. ἡμῖν δὲ ἡ βούλησις τ῅ς αἱρέσεως τῶν βίων οὐχ ἵνα τὸ λυπηρὸν ὑπερβάλλῃ· ὅπου δ' ὑπερβάλλεται. καὶ δεῖ διανοεῖσθαι ποίους φύσει βουλόμεθα· εἰ δέ τι παρὰ ταῦτα ἄρα φαμὲν βούλεσθαι. ὁ δὲ φρόνιμος τὸν ἄφρονα νικῶσιν. ὅθεν ὁ μὲν ἡδίων ἡμῖν τῶν βίων. ὁ δὴ σώφρων τοῦ ἀκολάστου καὶ ὁ φρόνιμος τοῦ ἄφρονος.ἐναντία. ὁ δὲ [734b] λυπηρότερος ἐξ ἀνάγκης συμβαίνει κατὰ φύσιν γίγνεσθαι. οὐ βουλόμεθα· καὶ αὖ ἐν ᾧ ὀλίγα ἑκάτερα καὶ σμικρὰ καὶ ἠρεμαῖα. ὁ μὲν ἀνδρεῖος τὸν δειλόν. καθάπερ ἐν τοῖς πρόσθεν δεῖ διανοεῖσθαι· τὸν ἰσόρροπον βίον ὡς τῶν μὲν ὑπερβαλλόντων [733d] τ῵ φίλῳ ἡμῖν βουλόμεθα. καὶ ὁ τ῅ς ἀνδρείας τοῦ τ῅ς δειλίας ἐλάττονα καὶ σμικρότερα καὶ μανότερα ἔχων ἀμφότερα. ἠρεμαίας δὲ ἡδονάς. σώφρονα καὶ ἀνδρεῖον καὶ φρόνιμον καὶ ὑγιεινὸν δειλοῦ καὶ ἄφρονος καὶ ἀκολάστου καὶ νοσώδους. [734c] λῦπαι δὲ ἡδονὰς ἐν νόσοις. ὑπερβάλλει δὲ τὰ λυπηρά. ἀκόλαστον. φαῖμεν ἄν. λέγωμεν δὴ σώφρονα βίον ἕνα εἶναι καὶ φρόνιμον ἕνα καὶ ἕνα τὸν ἀνδρεῖον. ἐν ᾧ δὲ τἀναντία. ὥστε [734e] τὸν ἔχοντα αὐτὸν ζ῅ν εὐδαιμονέστερον ἀπεργάζεσθαι τοῦ ἐναντίου τ῵ παντὶ καὶ ὅλῳ. ἀλλ' ἤδη δ῅λον ὡς. τοῦ σωφρονεῖν ἐνδεὴς ὢν ζῆ ὁ π᾵ς ἀνθρώπινος ὄχλος. βουλόμεθα. τὸ φίλον ἅμα καὶ ἡδὺ καὶ ἄριστόν τε καὶ κάλλιστον ἑλόμενον. τῆ τ῅ς λύπης ἐκείνων ὑπερβαλλόντων [734d] αὐτούς. νοσώδη.

τὸ δὲ νόμοι ταῖς ἀρχαῖς ἀποδοθέντες. μεγίστην δὲ οὖσαν βλάβην πόλεως. τὸ μὲν ἀρχῶν καταστάσεις ἑκάστοις. οὐκ ἐκ τῶν αὐτῶν οἷόν τ' ἐστὶν τήν τε ἐφυφὴν καὶ τὸν στήμονα ἀπεργάζεσθαι. αὐτίκα γὰρ τὸ περὶ καθαρμοὺς πόλεως ὧδ' ἔχον ἅν εἴη· πολλῶν οὐσῶν τῶν διακαθάρσεων αἱ μὲν ὆ᾴους εἰσίν. [735b] π᾵σαν ἀγέλην ποιμὴν καὶ βουκόλος τροφεύς τε ἵππων καὶ ὅσα ἄλλα τοιαῦτα παραλαβών. δύναιτ' ἅν καθ῅ραι. νομοθέτης δὲ ἄνευ τυραννίδος καθιστὰς πολιτείαν καινὴν καὶ νόμους. δι' εὐφημίας ἀπαλλαγήν. τὰ δὲ θεραπεύσει.καὶ τὸ μὲν προοίμιον τῶν νόμων ἐνταυθοῖ λεχθὲν τῶν λόγων τέλος ἐχέτω. τὰ μὲν δὴ τῶν ἄλλων ζῴων ἐλάττων τε σπουδὴ καὶ παραδείγματος ἕνεκα μόνον ἄξια παραθέσθαι τ῵ λόγῳ. αἱ δὲ χαλεπώτεραι. τὰ μὲν ἀποπέμψει πρὸς ἄλλας τινὰς ἀγέλας. καὶ τὰς μὲν τύραννος μὲν ὢν καὶ νομοθέτης ὁ αὐτός. θάνατον ἥ φυγὴν τῆ τιμωρίᾳ τὸ τέλος ἐπιτιθείς· τοὺς γὰρ μέγιστα ἐξημαρτηκότας. τὸ δὲ μαλακώτερον καὶ ἐπιεικείᾳ τινὶ δικαίᾳ χρώμενον-ὅθεν δὴ τοὺς τὰς ἀρχὰς ἐν ταῖς πόλεσιν ἄρξοντας δεῖ διακρίνεσθαί τινα τρόπον ταύτῃ καὶ τοὺς σμικρᾶ παιδείᾳ βασανισθέντας ἑκάστοτε κατὰ λόγον. ἐστὸν γὰρ δὴ δύο πολιτείας εἴδη. ἃς φύσις [735c] καὶ πονηρὰ τροφὴ διεφθαρκυῖα προσαπόλλυσιν τὸ τῶν ὑγιῶν καὶ ἀκηράτων ἠθῶν τε καὶ σωμάτων γένος ἐν ἑκάστοις τῶν κτημάτων. διαφέρειν δ' ἀναγκαῖον τὸ τῶν στημόνων πρὸς ἀρετὴν γένος--ἰσχυρόν τε γὰρ καί τινα [735a] βεβαιότητα ἐν τοῖς τρόποις εἰληφός. τούτοις ὡς νοσήματι πόλεως ἐμπεφυκότι. εὐμενῶς ὅτι μάλιστα ἐξεπέμψατο. ἀγαπώντως ἅν καὶ τὸ τοιοῦτον δράσειεν. ὁ δὲ πρᾳότερός ἐστι τῶν καθαρμῶν ὁ τοιόσδε ἡμῖν· ὅσοι διὰ τὴν τ῅ς τροφ῅ς ἀπορίαν τοῖς ἡγεμόσιν ἐπὶ τὰ τῶν ἐχόντων μὴ ἔχοντες ἑτοίμους αὑτοὺς ἐνδείκνυνται παρεσκευακότες [736a] ἕπεσθαι. καθάπερ ὅσα τῶν [735e] φαρμάκων τοιουτότροπα. οὐκ ἄλλως μή ποτε ἐπιχειρήσει θεραπεύειν ἥ πρῶτον μὲν τὸν ἑκάστῃ προσήκοντα καθαρμὸν καθαρεῖ τῆ συνοικήσει. διαλέξας δὲ τά τε ὑγι῅ καὶ τὰ μὴ καὶ τὰ γενναῖα καὶ ἀγενν῅. εἰ καὶ τὸν πρᾳότατον τῶν καθαρμῶν καθήρειεν. ἀνιάτους δὲ ὄντας. ἔστι δ' ὁ μὲν ἄριστος ἀλγεινός. τὰ δὲ τῶν ἀνθρώπων σπουδ῅ς τ῅ς μεγίστης τ῵ τε νομοθέτῃ διερευν᾵σθαι καὶ φράζειν τὸ προσ῅κον ἑκάστοις καθαρμοῦ τε πέρι καὶ συμπασῶν [735d] τῶν ἄλλων πράξεων. μετὰ δὲ τὸ προοίμιον ἀναγκαῖόν που νόμον ἕπεσθαι. καθάπερ οὖν δή τινα συνυφὴν ἥ καὶ πλέγμ' ἄλλ' ὁτιοῦν. ἀπαλλάττειν εἴωθεν. ὅσαι χαλεπαί τ' εἰσὶν καὶ ἄρισται. διανοούμενος ὡς μάταιος ἅν ὁ πόνος εἴη καὶ ἀνήνυτος περί τε σῶμα καὶ ψυχάς. ἄν τις τὰ ὑπάρχοντα μὴ διακαθαίρηται. ἡμῖν μὴν ἔτι τούτων ἀκοπώτερα τὰ περὶ ταῦτ' ἐστὶ συμβεβηκότα νῦν· οὔτε γὰρ ἀποικίαν οὔτ' ἐκλογήν τινα Πλάτων Νόμοι Ε 7/17 . ὄνομα ἀποικίαν τιθέμενος. μ᾵λλον δὲ τό γε ἀληθὲς νόμους πολιτείας ὑπογράφειν. ὁ τῆ δίκῃ μετὰ τιμωρίας εἰς τὸ κολάζειν ἄγων. τὸ δὲ πρὸ τούτων ἁπάντων δεῖ διανοεῖσθαι τὰ τοιάδε. παντὶ μὲν οὖν νομοθετοῦντι τοῦτο ἁμῶς γέ πως κατ' ἀρχὰς δραστέον.

τὰ δ' ἀποχετεύοντας καὶ παρατρέποντας. τὰ μὲν ἀφιέντας. ὡς ἡμῖν νῦν. τὰ μὲν ἐξαντλοῦντας. εἰ καὶ μὴ ἐξεφεύγομεν. ἀνεγκλήτους [737b] γὰρ δεῖ τὰς οὐσίας πρὸς ἀλλήλους κατασκευάζεσθαι ἁμῶς γέ πως. ἀναγκαῖον προσέχοντας τὸν νοῦν φυλάττειν ὅπως ὅτι καθαρώτατον ἔσται τὸ συρρέον ὕδωρ. ὡς ἔοικεν. εἰρήσθω δή νυν ὅτι διὰ τοῦ μὴ φιλοχρηματεῖν μετὰ δίκης. ἄλλη δ' οὐκ ἔστιν οὔτ' εὐρεῖα οὔτε στενὴ τ῅ς τοιαύτης μηχαν῅ς διαφυγή· καὶ τοῦτο μὲν οἷον ἕρμα πόλεως ἡμῖν κείσθω τὰ νῦν. [καὶ] ὅσοις νοῦ καὶ σμικρὸν μετῆ· οἷς δέ. διακωλύσωμεν ἀφικνεῖσθαι. ὥς φαμεν. ὡς γ῅ς καὶ χρεῶν ἀποκοπ῅ς καὶ νομ῅ς πέρι δεινὴν καὶ ἐπικίνδυνον ἔριν ἐξέφυγεν. ἣν ἡμεῖς μέν. καὶ σμικρὰ μετάβασις εὐλαβὴς ἐν πολλ῵ χρόνῳ σμικρὸν μεταβιβάζουσιν. πόνος δ'. τόδε δὲ μὴ λανθανέτω γιγνόμενον ἡμ᾵ς εὐτύχημα. πόσον εἶναι χρεών· μετὰ δὲ τοῦτο τὴν Πλάτων Νόμοι Ε 8/17 . τὰ δὲ νεμομένους. τὰ δ' ἐπείπερ λόγῳ γ' ἐστὶν τὰ νῦν ἀλλ' οὐκ ἔργῳ πραττόμενα. ἣν νομοθετεῖσθαι ἀναγκασθείσῃ [736d] πόλει τῶν ἀρχαίων οὔτε ἐ᾵ν οἷόν τε ἀκίνητον οὔτ' αὖ κινεῖν δυνατόν ἐστί τινα τρόπον. καὶ κίνδυνός ἐστιν ἐν πάσῃ κατασκευῆ πολιτικῆ. τοὺς δ' ἀγαθοὺς εἰς δύναμιν εὐμενεῖς ἵλεῴ τε προσαγώμεθα. ἁμῆ γέ πῃ τ῅ς μετριότητος ἐχομένους καὶ πενίαν ἡγουμένους εἶναι μὴ τὸ τὴν οὐσίαν ἐλάττω ποιεῖν ἀλλὰ τὸ τὴν ἀπληστίαν πλείω. ἥ μὴ προϊέναι πρότερον εἰς τοὔμπροσθεν ἑκόντα εἶναι τ῅ς ἄλλης κατασκευ῅ς οἷς ᾖ παλαιὰ ἐγκλήματα πρὸς ἀλλήλους. καὶ ἐπὶ ταύτης οἷον κρηπῖδος μονίμου ἐποικοδομεῖν δυνατὸν ὅντινα ἅν ὕστερον ἐποικοδομῆ τις κόσμον πολιτικὸν προσήκοντα τῆ τοιαύτῃ καταστάσει· ταύτης δὲ σαθρ᾵ς οὔσης τ῅ς [737a] μεταβάσεως. σωτηρίας τε γὰρ ἀρχὴ μεγίστη πόλεως αὕτη γίγνεται. ὅτι καθάπερ εἴπομεν τὴν τῶν Ἡρακλειδῶν ἀποικίαν εὐτυχεῖν. οὐκ εὔπορος ἡ μετὰ ταῦτα πολιτικὴ πρ᾵ξις οὐδεμιᾶ γίγνοιτ' ἅν πόλει. εὐχὴ δὲ μόνον ὡς ἔπος εἰπεῖν λείπεται. οἷον δέ τινων συρρεόντων ἐκ πολλῶν τὰ μὲν πηγῶν [736b] τὰ δὲ χειμάρρων εἰς μίαν λίμνην. κεκτημένων δὲ καὶ ὀφειλέτας αὑτοῖς πολλοὺς ἐθελόντων τε τούτων πῃ τοῖς ἀπορουμένοις [736e] δι' ἐπιείκειαν κοινωνεῖν. πεπεράνθω τε ἡμῖν ἡ συλλογὴ καὶ κατὰ νοῦν ἡ καθαρότης αὐτ῅ς ἔστω συμβεβηκυῖα· τοὺς γὰρ κακοὺς [736c] τῶν ἐπιχειρούντων εἰς τὴν νῦν πόλιν ὡς πολιτευσομένους συνιέναι πειθοῖ πάσῃ καὶ ἱκαν῵ χρόνῳ διαβασανίσαντες. ὅπῃ ποτ' ἅν ἐποιούμεθα αὐτ῅ς τὴν φυγήν. πρῶτον μὲν τὸν αὐτῶν ὄγκον τοῦ ἀριθμοῦ δεῖ τάξασθαι. ἐκφεύγομεν· ὅμως δὲ εἰρ῅σθαί γε ὀρθότερον. [737c] τίς οὖν δὴ τρόπος ἅν εἴη τ῅ς ὀρθ῅ς διανομ῅ς. ἥδε· τῶν κινούντων ἀεὶ κεκτημένων μὲν αὐτῶν γ῅ν ἄφθονον ὑπάρχειν.καθάρσεως δεῖ μηχαν᾵σθαι πρὸς τὸ παρόν. τούτους ἔχθρας αὑτοῖς αἰτίους γενέσθαι διὰ τὴν διανομὴν τ῅ς γ῅ς τε καὶ οἰκήσεων οὐκ ἀνθρώπινος ἅν εἴη μετὰ κάκης πάσης ἀμαθία. θεὸς ἔδωκε καινήν τε πόλιν οἰκίζειν καὶ μή τινας ἔχθρας εἶναί πω πρὸς ἀλλήλους.

ὁ μὲν δὴ π᾵ς εἰς πάντα πάσας τομὰς εἴληχεν· ὁ δὲ τῶν τετταράκοντα καὶ πεντακισχιλίων εἴς τε πόλεμον καὶ ὅσα κατ' εἰρήνην πρὸς ἅπαντα τὰ συμβόλαια καὶ κοινωνήματα. ἀριθμοῦ τινος ἕνεκα προσήκοντος. ἰδόντες τὴν χώραν καὶ τοὺς γείτονας. γενόμενα ἀνὴρ καὶ κλ῅ρος συννομή. φασμάτων γενομένων ἥ ἐπιπνοίας λεχθείσης θεῶν. περὶ θεῶν γε καὶ ἱερῶν. πείσαντες δὲ θυσίας τελεταῖς συμμείκτους κατεστήσαντο εἴτε αὐτόθεν ἐπιχωρίους εἴτ' οὖν Τυρρηνικὰς εἴτε Κυπρίας εἴτε ἄλλοθεν ὁθενοῦν. ταῦτα μὲν οὖν δὴ καὶ κατὰ σχολὴν δεῖ βεβαίως λαβεῖν. οὐδεὶς ἐπιχειρήσει κινεῖν νοῦν ἔχων [738c] ὅσα ἐκ Δελφῶν ἥ Δωδώνης ἥ παρ' Ἄμμωνος ἤ τινες ἔπεισαν παλαιοὶ λόγοι ὁπῃδή τινας πείσαντες. [737e] πεντάκις μὲν χίλιοι ἔστωσαν καὶ τετταράκοντα. ταῦτα δέ. τίς ἀριθμὸς καὶ ποῖος πάσαις πόλεσιν χρησιμώτατος ἅν εἴη. εἰσφορῶν τε πέρι καὶ διανομῶν. ἅττα τε ἐν τῆ πόλει ἑκάστοις ἱδρῦσθαι δεῖ καὶ ὧντινων ἐπονομάζεσθαι θεῶν ἥ δαιμόνων. πλείονος δὲ οὐδὲν προσδεῖ. λέγωμεν δὴ τὸν πλείστας καὶ ἐφεξ῅ς μάλιστα διανομὰς ἐν αὑτ῵ κεκτημένον. δεῖ δὲ αὐτὰ ὆ηθ῅ναι τῶνδε ἕνεκα κατοικίζοντι πόλιν. ὁριούμεθα ἔργῳ καὶ λόγοις· νῦν δὲ σχήματος ἕνεκα καὶ ὑπογραφ῅ς. ὄγκος δὴ πλήθους ἱκανὸς οὐκ ἄλλως ὀρθῶς γίγνοιτ' ἅν λεχθεὶς ἥ πρὸς τὴν γ῅ν καὶ πρὸς τὰς τῶν [737d] πλησιοχώρων πόλεις· γ῅ μὲν ὁπόση πόσους σώφρονας ὄντας ἱκανὴ τρέφειν. οὐ πλείους μι᾵ς δεουσῶν ἑξήκοντα δύναιτ' ἅν τέμνεσθαι τομῶν. καθ' ὁπόσα μέρη πλήθει καὶ ὁπηλίκα διαιρετέον αὐτούς. πλήθους δέ. μετὰ δὲ ταῦτα τρία τὸν αὐτόν· πέφυκε γὰρ καὶ τέτταρα καὶ πέντε καὶ μέχρι τῶν δέκα ἐφεξ῅ς. πρὸς τὴν νομοθεσίαν ὁ λόγος ἴτω. τοῖς δὲ μέρεσιν ἑκάστοις θεὸν ἥ δαίμονα ἥ καί τινα ἥρωα ἀποδοτέον. ὅπως ἅν σύλλογοι ἑκάστων τῶν μερῶν κατὰ χρόνους γιγνόμενοι τοὺς προσταχθέντας εἴς τε τὰς χρείας ἑκάστας εὐμάρειαν Πλάτων Νόμοι Ε 9/17 . δύο μὲν δὴ μέρη τοῦ παντὸς ἀριθμοῦ τὸ πρῶτον νεμηθήτω. γεωμόροι τε καὶ ἀμυνοῦντες τῆ νομῆ· γ῅ δὲ καὶ οἰκήσεις ὡσαύτως τὰ αὐτὰ μέρη διανεμηθήτων. ὁπόσοι τοὺς προσχώρους ἀδικοῦντάς τε αὐτοὺς ἀμύνασθαι δυνατοὶ καὶ γείτοσιν ἑαυτῶν ἀδικουμένοις βοηθ῅σαι μὴ παντάπασιν ἀπόρως δύναιντ' ἄν. συνεχεῖς δὲ ἀπὸ μι᾵ς [738b] μέχρι τῶν δέκα. τεμένη τε τούτων ἑκάστοις ἐτεμένισαν· τούτων [738d] νομοθέτῃ τὸ σμικρότατον ἁπάντων οὐδὲν κινητέον.διανομὴν τῶν πολιτῶν. οὔτ' ἅν καινὴν ἐξ ἀρχ῅ς τις ποιῆ οὔτ' ἅν παλαιὰν διεφθαρμένην ἐπισκευάζηται. ἵνα περαίνηται. δεῖ δὴ περὶ ἀριθμῶν τό γε τοσοῦτον πάντα [738a] ἄνδρα νομοθετοῦντα νενοηκέναι. ἐν δὲ τῆ τ῅ς γ῅ς διανομῆ πρώτοις ἐξαίρετα τεμένη τε καὶ πάντα τὰ προσήκοντα ἀποδοτέον. ἀνομολογητέον· ἐπὶ δὲ ταῦτα τήν τε γ῅ν καὶ τὰς οἰκήσεις ὅτι μάλιστα ἴσας ἐπινεμητέον. οἷς ἅν ὁ νόμος προστάττῃ λαμβάνειν· ἔχει γὰρ οὖν οὐκ ἄλλως ἥ ταύτῃ. καθιέρωσαν δὲ τοῖς τοιούτοις λόγοις φήμας τε καὶ ἀγάλματα καὶ βωμοὺς καὶ ναούς.

ποιῶμεν δὴ κατὰ τοῦτον τὸν λόγον καὶ τὰ νῦν ἡμεῖς. νῦν δ' οὖν ταύτην τίνα λέγομεν καὶ πῶς γενομένην ἅν τοιαύτην. ἁπλοῦς δὲ καὶ ἀληθὴς ἀεί. οὕτω διαζῶντες εὐφραινόμενοι κατοικοῦσι· [739e] διὸ δὴ παράδειγμά γε πολιτείας οὐκ ἄλλῃ χρὴ σκοπεῖν. ἐπειδὴ τὸ τοιοῦτον μεῖζον ἥ κατὰ τὴν νῦν γένεσιν καὶ Πλάτων Νόμοι Ε 10/17 . διαπερανούμεθα. μήτε ἄλλος τοιοῦτος ὢν αὐτὸν διαπατήσει. ἐὰν θεὸς ἐθέλῃ. εἰπόντες ἀρετῆ πρώτην πολιτείαν καὶ δευτέραν καὶ τρίτην· τὴν δὲ αἵρεσιν Κλεινίᾳ τε ἀποδιδῶμεν τὰ νῦν καὶ εἴ τις ἄλλος ἀεί ποτε ἐθελήσειεν ἐπὶ τὴν τῶν τοιούτων ἐκλογὴν ἐλθὼν κατὰ τὸν ἑαυτοῦ τρόπον ἀπονείμασθαι τὸ φίλον αὑτ῵ τ῅ς αὑτοῦ πατρίδος. καθάπερ πεττῶν ἀφ' ἱεροῦ. τ῅ς τῶν νόμων κατασκευ῅ς. εἴη τε ἅν γενομένη πως ἀθανασίας ἐγγύτατα καὶ ἡ μία δευτέρως· τρίτην δὲ μετὰ ταῦτα. οἷον ὄμματα καὶ ὦτα καὶ χεῖρας κοινὰ μὲν ὁρ᾵ν δοκεῖν καὶ [739d] ἀκούειν καὶ πράττειν. ἡ μὲν δὴ τοιαύτη πόλις. [739a] ἡ δὴ τὸ μετὰ τοῦτο φορά. ὅπως μήτε αὐτὸς κίβδηλός ποτε φανεῖται ὁτῳοῦν.παρασκευάζωσι καὶ φιλοφρονῶνταί τε ἀλλήλους μετὰ θυσιῶν καὶ οἰκειῶνται [738e] καὶ γνωρίζωσιν. καὶ μὴ [740a] κοινῆ γεωργούντων. καὶ κατὰ δύναμιν οἵτινες νόμοι μίαν ὅτι μάλιστα πόλιν ἀπεργάζονται. εἴτε που θεοὶ ἥ παῖδες θεῶν αὐτὴν οἰκοῦσι πλείους ἑνός. νειμάσθων μὲν δὴ πρῶτον γ῅ν τε καὶ οἰκίας. πρώτη μὲν τοίνυν πόλις τέ ἐστιν καὶ πολιτεία καὶ νόμοι [739c] ἄριστοι. τάχ' ἅν θαυμάσαι τὸν ἀκούοντα τὸ πρῶτον ποιήσειεν· οὐ μὴν ἀλλ' ἀναλογιζομένῳ καὶ πειρωμένῳ φανεῖται δευτέρως ἅν πόλις οἰκεῖσθαι πρὸς τὸ βέλτιστον.κοινὰς μὲν γυναῖκας. ἀλλ' ἐχομένους ταύτης τὴν ὅτι μάλιστα τοιαύτην ζητεῖν κατὰ δύναμιν. ἀήθης οὖσα. οὔτ' ἅν τιμ῅ς τ῅ς ἀξίας οὔτ' ἀρχῶν οὔτε δίκης ποτέ τις ἅν τ῅ς προσηκούσης ὀρθῶς τυγχάνοι· δεῖ δὴ πάντα ἄνδρα ἓν πρὸς ἓν τοῦτο σπεύδειν ἐν πάσαις πόλεσιν. ὅπου τὸ πάλαι λεγόμενον ἅν γίγνηται κατὰ π᾵σαν τὴν πόλιν ὅτι μάλιστα· λέγεται δὲ ὡς ὄντως ἐστὶ κοινὰ τὰ φίλων. ὅπου γὰρ μὴ φῶς ἀλλήλοις ἐστὶν ἀλλήλων ἐν τοῖς τρόποις ἀλλὰ σκότος. ἐπαινεῖν τ' αὖ καὶ ψέγειν καθ' ἓν ὅτι μάλιστα σύμπαντας ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς χαίροντας καὶ λυπουμένους. κοινοὺς δὲ εἶναι παῖδας. τούτων ὑπερβολῆ πρὸς ἀρετὴν οὐδείς ποτε ὅρον ἄλλον θέμενος ὀρθότερον οὐδὲ βελτίω θήσεται. ἣν δὲ νῦν ἡμεῖς ἐπικεχειρήκαμεν. [739b] δοῦναι δὲ εἰπόντα αἵρεσιν ἑκάστῳ τ῵ τ῅ς συνοικήσεως κυρίῳ. τάχα δ' οὐκ ἄν τις προσδέξαιτο αὐτὴν διὰ τὸ μὴ σύνηθες νομοθέτῃ μὴ τυραννοῦντι· τὸ δ' ἔστιν ὀρθότατον εἰπεῖν μὲν τὴν ἀρίστην πολιτείαν καὶ δευτέραν καὶ τρίτην. οὗ μεῖζον οὐδὲν πόλει ἀγαθὸν ἥ γνωρίμους αὐτοὺς αὑτοῖς εἶναι. τοῦτ' οὖν εἴτε που νῦν ἔστιν εἴτ' ἔσται ποτέ-. κοινὰ δὲ χρήματα σύμπαντα--καὶ πάσῃ μηχανῆ τὸ λεγόμενον ἴδιον πανταχόθεν ἐκ τοῦ βίου ἅπαν ἐξῄρηται. μεμηχάνηται δ' εἰς τὸ δυνατὸν καὶ τὰ φύσει ἴδια κοινὰ ἁμῆ γέ πῃ γεγονέναι.

ταὐτὰ δ' ἔχειν διανοήματα καὶ περὶ τοὺς [740b] ἐγχωρίους θεούς τε ἅμα καὶ δαίμονας. φίλη γιγνομένη παρὰ φίλων. ποριζέτω μηχανὴν ὅτι μάλιστα ὅπως αἱ πεντακισχίλιαι καὶ τετταράκοντα οἰκήσεις ἀεὶ μόνον ἔσονται. διάδοχον [740c] καὶ θεραπευτὴν θεῶν καὶ γένους καὶ πόλεως τῶν τε ζώντων καὶ ὅσους ἅν ἤδη τέλος εἰς τὸν τότε χρόνον ἔχῃ· τοὺς δὲ ἄλλους παῖδας. ἐὰν δέ τισιν ἐλλείπωσιν χάριτες. ταῦτ' οὖν δὴ τὸν νῦν λεγόμενον λόγον ἡμῖν φῶμεν παραινεῖν λέγοντα· ὦ πάντων ἀνδρῶν ἄριστοι. ὅσαι εἰσὶ τὰ νῦν ἡμῖν ἑστίαι διανεμηθεῖσαι τὸν ἀριθμόν. ὃ πολλάκις εἴπομεν. ἐπίχυσις δὲ ὑπερβάλλουσα ἡμῖν πολιτῶν διὰ φιλοφροσύνην τὴν τῶν συνοικούντων ἀλλήλοις συμβαίνῃ καὶ ἀπορῶμεν. καὶ τοὐναντίον ἐπιμέλειαι καὶ σπουδαὶ πλήθους γεννημάτων εἰσὶν τιμαῖς τε καὶ ἀτιμίαις καὶ νουθετήσεσι πρεσβυτῶν περὶ νέους διὰ λόγων [740e] νουθετητικῶν ἀπαντῶσαι <αἳ> δύνανται ποιεῖν ὃ λέγομεν.τροφὴν καὶ παίδευσιν εἴρηται· νεμέσθων δ' οὖν τοιᾶδε διανοίᾳ πως. [740d] πάντων τούτων ἀρχὴν ἣν ἅν θώμεθα μεγίστην καὶ τιμιωτάτην. πατρίδος δὲ οὔσης τ῅ς χώρας θεραπεύειν αὐτὴν δεῖ μειζόνως ἥ μητέρα παῖδας. καὶ δὴ καὶ τό γε τέλος. παίδων ἀφορίας γενομένης. τάδε προσδιανοητέον. τ῵ καὶ δέσποιναν θεὸν αὐτὴν οὖσαν θνητῶν ὄντων γεγονέναι. τὴν ὁμοιότητα καὶ ἰσότητα καὶ τὸ ταὐτὸν καὶ ὁμολογούμενον τιμῶντες κατὰ φύσιν μὴ ἀνίετε κατά τε ἀριθμὸν καὶ π᾵σαν δύναμιν [741b] τὴν τῶν καλῶν κἀγαθῶν πραγμάτων· καὶ δὴ καὶ νῦν τὸν ἀριθμὸν μὲν πρῶτον διὰ βίου παντὸς φυλάξατε τὸν εἰρημένον. ἐκπομπὴ ἀποικιῶν. ἐλάττους δὲ πολὺ τοῦ τεταγμένου ἀριθμοῦ δι' ὀρφανίας γένωνται. κατὰ χάριν μὲν μάλιστα. ἥ καὶ τοὐναντίον ὅταν ἐλάττους ὦσιν. ταύτας δεῖν ἀεὶ τοσαύτας εἶναι καὶ μήτε τι πλείους γίγνεσθαι μήτε τί ποτε ἐλάττους. μηχαναὶ δ' εἰσὶν πολλαί· καὶ γὰρ ἐπισχέσεις γενέσεως οἷς ἅν εὔρους ᾖ γένεσις. ὅπως δ' ἅν ταῦτα εἰς τὸν ἀεὶ χρόνον οὕτως ἔχοντα ὑπάρχῃ. ἄρρενάς τε. ἥ πλείους ἐπίγονοι γίγνωνται θήλεις ἤ τινες ἄρρενες ἑκάστων. ἅν π᾵σα ἀπορία περὶ τὴν ἀνίσωσιν τῶν πεντακισχιλίων καὶ τετταράκοντα οἴκων γίγνηται. ἀνάγκην δὲ οὐδὲ θεὸς εἶναι λέγεται δυνατὸς βιάζεσθαι. ὃ τὸ πρῶτον ἐνείμασθε μέτριον Πλάτων Νόμοι Ε 11/17 . ἐάν τ' αὖ καὶ τοὐναντίον ἐπέλθῃ ποτὲ κῦμα [741a] κατακλυσμὸν φέρον νόσων. εἶτα τὸ τ῅ς οὐσίας ὕψος τε καὶ μέγεθος. αὕτη σκεψαμένη τί χρὴ χρ῅σθαι τοῖς περιγενομένοις ἥ τοῖς ἐλλείπουσι. θηλείας τε ἐκδόσθαι κατὰ νόμον τὸν ἐπιταχθησόμενον. οἷς ἅν πλείους ἑνὸς γίγνωνται. ὡς ἄρα δεῖ τὸν λαχόντα τὴν λ῅ξιν ταύτην νομίζειν μὲν κοινὴν αὐτὴν τ῅ς πόλεως συμπάσης. ὃν ἅν αὐτ῵ μάλιστα ᾖ φίλον. ἥ πολέμων φθορά. οἷς ἅν τ῅ς γενέσεως ἐλλείπῃ τῶν πολιτῶν. ὧδ' οὖν ἅν τὸ τοιοῦτον βεβαίως γίγνοιτο περὶ π᾵σαν πόλιν· ὁ λαχὼν τὸν κλ῅ρον καταλειπέτω ἀεὶ ταύτης τ῅ς οἰκήσεως ἕνα μόνον κληρονόμον τῶν ἑαυτοῦ παίδων. τούτοις ὑεῖς διανέμειν. ἑκόντας μὲν οὐ δεῖ πολίτας παρεμβάλλειν νόθῃ παιδείᾳ πεπαιδευμένους. ὧν ἅν ἐπιτήδειον εἶναι δοκῆ. τὸ παλαιόν που ὑπάρχει μηχάνημα.

ἣν δημιουργοῖς τε ἀλλάττεσθαι σχεδὸν ἀναγκαῖον. ὡς ἐξὸν μὴ ἀποδιδόναι τὸ παράπαν τ῵ δανεισαμένῳ μήτε τόκον μήτε κεφάλαιον· ταῦτα δ' ὅτι βέλτιστ' ἐστὶν πόλει ἐπιτηδεύματα ἐπιτηδεύειν. γαμοῦντα δὲ καὶ ἐκδιδόντα μήτ' οὖν διδόναι μήτε δέχεσθαι προῖκα τὸ παράπαν μηδ' ἡντινοῦν. μηδὲ δανείζειν ἐπὶ τόκῳ. τούτων χάριν ἀνάγκη ἑκάστοτε κεκτ῅σθαι τῆ πόλει νόμισμα Ἑλληνικόν. ὧδε ἄν τις σκοπῶν ὀρθῶς [742d] ἅν αὐτὰ Πλάτων Νόμοι Ε 12/17 . ἰδιώτῃ δὲ ἅν ἄρα ποτὲ ἀνάγκη τις γίγνηται ἀποδημεῖν. ἀλλὰ κολάζωσι τὸν ἀπειθοῦντα ἅμα νόμῳ καὶ τ῵ θε῵. νόμισμα δὲ ἕνεκα ἀλλαγ῅ς τ῅ς καθ' ἡμέραν. πρὸς τούτοις δ' ἔτι νόμος ἕπεται π᾵σι τούτοις. μὴ ἀτιμάσητε τ῵ τε ὠνεῖσθαι καὶ τ῵ πωλεῖν πρὸς ἀλλήλους--οὔτε γὰρ ὁ νείμας κλ῅ρος ὢν θεὸς ὑμῖν σύμμαχος οὔτε ὁ νομοθέτης--νῦν γὰρ δὴ πρῶτον τ῵ ἀπειθοῦντι νόμος προστάττει. ὅπως ἅν γίγνηται. παρέμενος μὲν τοὺς ἄρχοντας ἀποδημείτω. ὅσον γὰρ δὴ τὸ νῦν ἐπιταττόμενον ἀγαθὸν ὅν τυγχάνει πάσαις ταῖς πειθομέναις πόλεσι. εἶτα ἱερέων τε καὶ ἱερειῶν εὐχὰς ποιησομένων ἐπὶ τοῖς πρώτοις θύμασι καὶ δευτέροις καὶ μέχρι τριῶν. τὸν πριάμενον ἥ ἀποδόμενον ὧν ἔλαχεν οἰκοπέδων ἥ γηπέδων τὰ ἐπὶ τούτοις πρέποντα πάσχειν πάθη· γράψαντες δὲ ἐν τοῖς ἱεροῖς θήσουσι κυπαριττίνας μνήμας εἰς τὸν ἔπειτα χρόνον καταγεγραμμένας. καὶ π᾵σιν ὁπόσων χρεία τῶν τοιούτων μισθοὺς μισθωτοῖς. ὡς πρῶτον μὲν τ῅ς γ῅ς ἱερ᾵ς οὔσης τῶν πάντων θεῶν. τὴν ἑπομένην κατασκευὴν προσλαβόν. καὶ ζημίᾳ [742c] πρὸς τούτοις μὴ ἐλάττονι τοῦ ξενικοῦ κομισθέντος νομίσματος. οἷον πρεσβειῶν ἥ καί [742b] τινος ἀναγκαίας ἄλλης τῆ πόλει κηρυκείας. [741d] καταστήσουσιν ἐν ταύτῃ τῶν ἀρχῶν ἥτις ἅν ὀξύτατον ὁρ᾵ν δοκῆ. νόμισμα δὲ ἄν ποθεν ἔχων ξενικὸν οἴκαδε ἀφίκηται περιγενόμενον. μηδὲ νόμισμα παρακατατίθεσθαι ὅτῳ μή τις πιστεύει.ὄν. προειπὼν ἐπὶ τούτοις κληροῦσθαι [741c] τὸν ἐθέλοντα ἥ μὴ κληροῦσθαι. ἐκπέμπειν τινὰ ἅν δέῃ. τῆ πόλει αὐτὸ καταβαλλέτω πρὸς λόγον ἀπολαμβάνων τὸ ἐπιχώριον· ἰδιούμενος δὲ ἄν τις φαίνηται. τοῖς δὲ ἄλλοις ἀνθρώποις ἀδόκιμον· κοινὸν δὲ Ἑλληνικὸν νόμισμα ἕνεκά τε στρατειῶν καὶ ἀποδημιῶν εἰς τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους. ὧν ἕνεκά φαμεν τὸ νόμισμα κτητέον αὐτοῖς μὲν ἔντιμον. καθ' ὅσον ἐπονείδιστος λεγομένη βαναυσία ἦθος ἀποτρέπει ἐλεύθερον. ἀλλ' ἔμπειρός τε καὶ ἐπιεικὴς ἔθεσι [741e] γενόμενος· χρηματισμὸς γὰρ οὔτ' ἔνεστιν σφόδρα ἐν τῆ τοιαύτῃ κατασκευῆ. κατὰ τὴν παλαιὰν παροιμίαν οὐδεὶς εἴσεταί ποτε κακὸς ὤν. συνέπεταί τε αὐτῆ μηδὲ δεῖν μηδ' ἐξεῖναι χρηματίζεσθαι τῶν ἀνελευθέρων χρηματισμῶν μηδενὶ μηδένα. πρὸς τούτοις δ' ἔτι φυλακτήρια τούτων. ἵνα αἱ παρὰ ταῦτα ἑκάστοτε παραγωγαὶ γιγνόμεναι μὴ λανθάνωσιν αὐτούς. μηδὲ τὸ παράπαν ἀξιοῦν ἐκ τῶν τοιούτων συλλέγειν χρήματα. δημόσιόν τε γιγνέσθω καὶ ὁ συνειδὼς καὶ μὴ φράζων ἀρᾶ καὶ ὀνείδει μετὰ τοῦ ἀγαγόντος ἔνοχος ἔστω. δούλοις καὶ ἐποίκοις. μηδ' [742a] ἐξεῖναι χρυσὸν μηδὲ ἄργυρον κεκτ῅σθαι μηδένα μηδενὶ ἰδιώτῃ. ἀποτίνειν.

ὅπως ὡς εὐδαιμονέστατοι ἔσονται καὶ ὅτι μάλιστα ἀλλήλοις φίλοι· εἶεν δὲ οὐκ ἄν ποτε πολῖται φίλοι. κεκτημένην δ' αὖ χρύσεια καὶ ἀργύρεια. ἡμίσεων δὲ ἀναλωμάτων ὁ τὰ ἐναντία τούτων πράττων γένοιτ' ἅν πλουσιώτερος. ἀλλ' ὅπου ὡς ὅτι σμικρόταται καὶ ὀλίγισται. καὶ τούτων ὁπόσα μὴ χρηματιζόμενον ἀναγκάσειεν ἀμελεῖν ὧν ἕνεκα πέφυκε τὰ χρήματα· ταῦτα δ' ἐστὶ ψυχὴ καὶ σῶμα. ὅπερ εἴρηται τὰ νῦν. ἀλλ' ὅσα γεωργία δίδωσι καὶ φέρει. ὁ μὲν γὰρ δικαίως καὶ ἀδίκως λαμβάνων καὶ μήτε δικαίως μήτε ἀδίκως ἀναλίσκων πλούσιος. ἐπαναφέρων εἰς τὴν ἀρχὴν ἀεὶ καὶ τὴν βούλησιν. ὡς τὰ πολλὰ ὢν ἄσωτος. ἥ τε ἐκ δικαίου καὶ ἀδίκου κτ῅σις πλέον ἥ διπλασία ἐστὶν τ῅ς ἐκ τοῦ δικαίου μόνον. ὅταν καὶ φειδωλὸς ᾖ. ὅτι. καὶ ὅτι μάλιστα πλουσίαν. ἀγαθὸς δέ. εἰ δ' ἔστιν τοῦτο οὕτως ἔχον. λέγομεν δὴ μήτε χρυσὸν δεῖν μήτε ἄργυρον ἐν τῆ πόλει. φαμέν.διακρίνοι. δεῖν βούλεσθαι τὸν ἀγαθὸν νομοθέτην ὡς μεγίστην τε εἶναι τὴν πόλιν ᾗ νοῶν εὖ νομοθετοῖ. σχεδὸν μὲν γὰρ εὐδαίμονας ἅμα καὶ ἀγαθοὺς ἀνάγκη γίγνεσθαι--τοῦτο μὲν οὖν βούλοιτ' ἄν--πλουσίους δ' αὖ σφόδρα καὶ ἀγαθοὺς ἀδύνατον.” φαίη τις ἅν ἴσως. ἔστιν δὴ τοῦ νοῦν ἔχοντος πολιτικοῦ βούλησις. οὐδέποτε. οὐκ ἅν ἔγωγε αὐτοῖς ποτε συγχωροίην τὸν πλούσιον εὐδαίμονα τῆ ἀληθείᾳ γίγνεσθαι μὴ καὶ ἀγαθὸν ὄντα· ἀγαθὸν δὲ ὄντα διαφόρως καὶ πλούσιον εἶναι διαφερόντως ἀδύνατον. “τί δή. μάλα πένης· ὁ δὲ ἀναλίσκων τε [743c] εἰς τὰ καλὰ καὶ κτώμενος ἐκ τῶν δικαίων μόνον οὔτ' ἅν διαφέρων πλούτῳ ὆ᾳδίως ἄν ποτε γένοιτο οὐδ' αὖ σφόδρα πένης. ὁ δὲ οὐ κακὸς ὅταν ᾖ φειδωλός. τὰ δ' οὐ δυνατά· τὰ μὲν οὖν δυνατὰ βούλοιτ' ἅν ὁ διακοσμῶν. τά τε ἀναλώματα μήτε καλῶς μήτε αἰσχρῶς ἐθέλοντα ἀναλίσκεσθαι τῶν καλῶν καὶ εἰς καλὰ ἐθελόντων δαπαν᾵σθαι διπλασίῳ [743b] ἐλάττονα· οὔκουν ποτὲ ἅν τῶν ἐκ διπλασίων μὲν κτημάτων. ὥστε ὁ λόγος ἡμῖν ὀρθός. ἃ καὶ κακός τις κεκτῆτ' [743a] ἄν. φαῖμεν ἄν. ἃ χωρὶς γυμναστικ῅ς καὶ [743e] τ῅ς ἄλλης παιδείας οὐκ ἄν ποτε γένοιτο ἄξια λόγου. τελευταῖον καὶ τρίτον ἐστὶν ἡ τῶν χρημάτων ὀρθῶς Πλάτων Νόμοι Ε 13/17 . οὐδὲ εὐδαίμονες. πολλαὶ δὲ ἀδικίαι. ἔστιν δὲ ὁ μὲν ἀγαθὸς τούτων. τὰ δὲ μὴ δυνατὰ οὔτ' ἅν βούλοιτο ματαίας βουλήσεις οὔτ' ἅν ἐπιχειροῖ. ὁ δὲ πάγκακος. οὐχ ἥνπερ ἅν οἱ πολλοὶ φαῖεν. οὕς γε δὴ πλουσίους οἱ πολλοὶ καταλέγουσι· λέγουσιν δὲ τοὺς κεκτημένους ἐν ὀλίγοις τῶν ἀνθρώπων πλείστου νομίσματος ἄξια κτήματα. τούτων δὲ τὰ μὲν δυνατά ἐστιν γίγνεσθαι. καὶ κατὰ γ῅ν καὶ κατὰ θάλατταν ἄρχουσαν ὅτι πλείστων· προσθεῖεν δ' ἅν καὶ ὡς ἀρίστην δεῖν βούλεσθαι τὴν πόλιν εἶναι καὶ ὡς εὐδαιμονεστάτην [742e] τόν γε ὀρθῶς νομοθετοῦντα. τοτὲ δέ ποτε καὶ πάγκακος. ἡμῖν δὲ ἡ τῶν νόμων ὑπόθεσις ἐνταῦθα ἔβλεπεν. ὅπου πολλαὶ μὲν δίκαι [743d] ἐν ἀλλήλοις εἶεν. μήτε αὖ χρηματισμὸν πολὺν διὰ βαναυσίας καὶ τόκων μηδὲ βοσκημάτων αἰσχρῶν. ὡς οὐκ εἰσὶν οἱ παμπλούσιοι ἀγαθοί· εἰ δὲ μὴ ἀγαθοί. διὸ δὴ χρημάτων ἐπιμέλειαν οὐχ ἅπαξ εἰρήκαμεν ὡς χρὴ τελευταῖον τιμ᾵ν· ὄντων γὰρ τριῶν τῶν ἁπάντων περὶ ἃ π᾵ς ἄνθρωπος σπουδάζει.

τοῦτ' οὖν δὴ πολλάκις ἐπισημαίνεσθαι χρὴ τὸν νομοθέτην--τί τε βούλομαι. ὁ δ' ἐλάττονα. ὃ διάστασιν ἥ στάσιν ὀρθότερον ἅν εἴη κεκλ῅σθαι. σώματος δὲ πέρι μέση. πρώτη δὲ ἡ τ῅ς ψυχ῅ς. ἤ τισιν ἄλλοις προσαγορευομένους ὀνόμασιν. οἷς ἅν ὁ νόμος προστάξῃ. καὶ δὴ καὶ νῦν ἣν διεξερχόμεθα πολιτείαν. ὃν δεῖ μένειν καὶ ὃν ἄρχων οὐδεὶς οὐδενί ποτε περιόψεται ἐλάττω γιγνόμενον. τῶν τε κατὰ πόλιν καιρῶν ἰσότητος ἕνεκα. ἡ δὲ κτ῅σις χωρὶς τοῦ κλήρου πάντων π᾵σα ἐν τ῵ φανερ῵ γεγράφθω παρὰ φύλαξιν ἄρχουσιν. ὀρθῶς νενομοθέτηται· εἰ δέ τις τῶν προσταττομένων αὐτόθι νόμων [744a] σωφροσύνης ἔμπροσθεν ὑγίειαν ἐν τῆ πόλει φανεῖται ποιῶν τιμίαν. τούτων χάριν τέτταρα μεγέθει τ῅ς οὐσίας τιμήματα ποιεῖσθαι χρεών. ὅταν τε μένωσιν ἐν τ῵ αὐτ῵ τιμήματι καὶ ὅταν πλουσιώτεροι ἐκ πενήτων καὶ ἐκ πλουσίων πένητες γιγνόμενοι [744d] μεταβαίνωσιν εἰς τὸ προσ῅κον ἕκαστοι ἑαυτοῖσιν τίμημα. ὁ δὲ ὀφλὼν ἄλλο τοσοῦτον μέρος ἀποτείσει τ῅ς αὑτοῦ κτήσεως. τῶν τε ἄλλων κατὰ ταὐτὰ οὐδεὶς ὅστις φιλότιμος ἐπ' ἀρετῆ. ἵνα ἀρχαί τε καὶ εἰσφοραὶ καὶ διανομαί. δεῖ γὰρ ἐν πόλει που. μέτρον δὲ αὐτὸν θέμενος ὁ νομοθέτης διπλάσιον ἐάσει τούτου κτ᾵σθαι καὶ τριπλάσιον καὶ μέχρι τετραπλασίου· πλείονα δ' ἄν τις κτ᾵ται τούτων. φαμέν. ὡς ἀμφοτέρων τικτόντων ταῦτα ἀμφότερα· νῦν οὖν ὅρον δεῖ τούτων ἑκατέρου τὸν νομοθέτην φράζειν. Πλάτων Νόμοι Ε 14/17 . τῆ τοῦ μεγίστου νοσήματος οὐ μεθεξούσῃ. μήτε πενίαν τὴν χαλεπὴν ἐνεῖναι παρά τισιν τῶν πολιτῶν μήτε αὖ πλοῦτον. τῆ πόλει ἅν αὐτὰ καὶ τοῖς τὴν πόλιν ἔχουσιν θεοῖς ἀπονέμων εὐδόκιμός τε καὶ ἀζήμιος ἅν εἴη· ἐὰν δέ τις ἀπειθῆ τούτῳ τ῵ νόμῳ. οὐκ ὀρθῶς ἀναφανεῖται τιθέμενος. ἦν μὲν δὴ καλὸν καὶ τἆλλα ἴσα πάντ' ἔχοντα ἕνα ἕκαστον ἐλθεῖν εἰς τὴν ἀποικίαν· ἐπειδὴ δὲ οὐ δυνατόν. [744c] μηδὲ κατὰ σωμάτων ἰσχῦς καὶ εὐμορφίας. εἰ μὲν τὰς τιμὰς οὕτω τάττεται. καὶ εἴ μοι συμβαίνει τοῦτο ἥ καὶ ἀποτυγχάνω τοῦ σκοποῦ. πρώτους καὶ δευτέρους καὶ τρίτους καὶ τετάρτους.--καὶ οὕτω τάχ' ἅν ἴσως ἐκ τ῅ς νομοθεσίας αὐτός τε ἐκβαίνοι καὶ τοὺς ἄλλους ἀπαλλάττοι. φαμέν. ἤ τινι τύχῃ [745a] τοιαύτῃ κτησάμενος ἄλλῃ τὰ περιγιγνόμενα τοῦ μέτρου. ἔστω δὴ πενίας μὲν ὅρος ἡ τοῦ [744e] κλήρου τιμή. ἥ πλοῦτον ὑγιείας καὶ τοῦ σωφρονεῖν. τιμήματα ἄνισα γενέσθαι. ἀλλὰ καὶ κατὰ πλούτου χρ῅σιν καὶ πενίαν. τὸν κλ῅ρον ἐπὶ τούτοις [744b] οἷς εἰρήκαμεν.σπουδαζομένη σπουδή. κατ' ἄλλον δὲ τρόπον οὐδ' ἅν ἕνα ποτέ. τὰ δ' ἡμίσεα τῶν θεῶν. ἀλλ' ὁ μέν τις πλείω κεκτημένος ἀφίξεται χρήματα. τὰς τιμάς τε καὶ ἀρχὰς ὡς ἰσαίτατα τ῵ ἀνίσῳ συμμέτρῳ δὲ ἀπολαμβάνοντες μὴ διαφέρωνται. φανεῖ μὲν ὁ βουλόμενος ἐπὶ τοῖς ἡμίσεσιν. εὑρὼν ἥ δοθέντων ποθὲν ἥ χρηματισάμενος. ὁ δὴ λαχὼν κεκτήσθω. δεῖ δὴ πολλῶν ἕνεκα. τὴν τ῅ς ἀξίας ἑκάστοις τιμὴν μὴ κατ' ἀρετὴν μόνον τήν τε προγόνων καὶ τὴν αὑτοῦ. τόδε δ' ἐπὶ τούτοις αὖ νόμου σχ῅μα ἔγωγε ἅν τιθείην ὡς ἑπόμενον.

πάλιν ἄρα ἡμῖν ὁ νομοθετῶν φράζει τόδε· “ἐν τούτοις τοῖς λόγοις. τὴν τ῅ς ἄλλης οὐσίας εἰς ἴσα ὅτι μάλιστα τὰ δώδεκα μέρη συνταξάμενον. ὥστε συμβ῅ναι κατὰ λόγον οὕτω σύμπαντα [746a] γενόμενα. μεσότητάς τε καὶ ἐν κύκλῳ οἰκήσεις πάντῃ. τήν τε ἐγγὺς τοῦ μέσου καὶ τὴν τῶν ἐσχάτων. ἄνδρας τε οἳ μὴ δυσχερανοῦσι τὴν τοιαύτην συνοικίαν. τοῦ τε ἐγγὺς καὶ τοῦ πόρρω μετέχοντα ἑκάτερον· τὸ πρὸς τῆ πόλει μέρος τ῵ πρὸς τοῖς ἐσχάτοις εἷς κλ῅ρος. καὶ τὴν μὲν κατοίκισιν οὕτω τέλος ἔχειν. ἀλλ' ὑπομενοῦσιν χρήματά τε ἔχοντες τακτὰ καὶ μέτρια διὰ βίου παντὸς καὶ παίδων γενέσεις ἃς εἰρήκαμεν ἑκάστοις. χρὴ δ' ἐπαναλαμβάνειν πρὸς αὑτὸν τὰ τοιάδε. καὶ φυλὴν αὐτὴν ἐπονομάσαι. Πλάτων Νόμοι Ε 15/17 . ὅσαι εἰς χρήματα. μηδὲν ἀπολείπειν τῶν καλλίστων τε καὶ ἀληθεστάτων. καὶ τἆλλα οὕτως πάντα. ᾧ δὲ [746c] ἀδύνατόν τι συμβαίνει τούτων γίγνεσθαι. ἐννοεῖν δὲ ἡμ᾵ς τὸ τοιόνδε ἐστὶν χρεὼν ἐκ παντὸς τρόπου. νείμασθαι δὲ δὴ καὶ τοὺς ἄνδρας δώδεκα μέρη. ὦ φίλοι. ἐπανισουμένους τ῵ πλήθει τε καὶ ὀλιγότητι τ῅ς διανομ῅ς. κύκλον περιβάλλοντα.ὅπως ἅν αἱ δίκαι [745b] περὶ πάντων. ὡς εἴρηκεν. ἔτι δὲ χώρας τε καὶ ἄστεος. ὡς τὰ νῦν εἰρημένα πάντα οὐκ ἄν ποτε εἰς τοιούτους καιροὺς συμπέσοι. μηχαν᾵σθαι δὲ καὶ ἐν τοῖς δίχα τμήμασι τὸ νυνδὴ λεγόμενον φαυλότητός τε καὶ ἀρετ῅ς χώρας. τέμνειν δ' αὖ καὶ τὰ δώδεκα τ῅ς πόλεως τμήματα τὸν αὐτὸν τρόπον ὅνπερ καὶ τὴν ἄλλην χώραν διένεμον· καὶ δύο νέμεσθαι ἕκαστον οἰκήσεις. τὰ δὲ χείρονος μείζω. καὶ τὸ [745d] δεύτερον ἀπὸ πόλεως τ῵ ἀπ' ἐσχάτων δευτέρῳ. κλήρους δὲ διελεῖν τετταράκοντα καὶ πεντακισχιλίους. ἀκρόπολιν ὀνομάζοντα. ἐπονομάσαι καὶ καθιερῶσαι [745e] τὸ λαχὸν μέρος ἑκάστῳ τ῵ θε῵. καὶ τἆλλα ὅσα πρόσφορα πόλει τῶν ὑπαρχόντων ἔχοντα τόπον ἐκλεξάμενον. θέμενον Ἑστίας πρῶτον καὶ Διὸς καὶ Ἀθην᾵ς ἱερόν. ἃ νο῅σαί τε καὶ εἰπεῖν οὐδὲν χαλεπόν· μετὰ δὲ ταῦτα μέρη δώδεκα διελέσθαι. τοῦτο μὲν αὐτὸ ἐκκλίνειν καὶ μὴ πράττειν. ὆ᾴδιαί τε ὦσι καὶ σφόδρα σαφεῖς. ἀπογραφ῅ς πάντων γενομένης· καὶ δὴ καὶ μετὰ τοῦτο δώδεκα θεοῖς δώδεκα κλήρους θέντας. οἷον δεῖ τὸ ἐπιχειρούμενον γίγνεσθαι. ἀφ' [745c] οὗ τὰ δώδεκα μέρη τέμνειν τήν τε πόλιν αὐτὴν καὶ π᾵σαν τὴν χώραν. ἔχει [746b] δὴ τὰ τοιαῦτα οὐ κακῶς τινα τρόπον εἰρημένα. ἴσα δὲ δεῖ γίγνεσθαι τὰ δώδεκα μέρη τ῵ τὰ μὲν ἀγαθ῅ς γ῅ς εἶναι σμικρά. ἥ πλάττων καθάπερ ἐκ κηροῦ τινα πόλιν καὶ πολίτας. τούτων τε αὖ δίχα τεμεῖν ἕκαστον καὶ συγκληρῶσαι δύο τμήματα. σχεδὸν οἷον ὀνείρατα λέγων. τὸν τὸ παράδειγμα δεικνύντα. καὶ χρυσοῦ στερόμενοι καὶ ἑτέρων ὧν δ῅λος ὁ νομοθέτης προστάξων ἐστὶν ἐκ τούτων τῶν νῦν εἰρημένων. ἀλλὰ γὰρ ἐν ἑκάστοις τῶν μελλόντων ἔσεσθαι δικαιότατον οἶμαι τόδε εἶναι. τὸ δὴ μετὰ τοῦτο πρῶτον μὲν τὴν πόλιν ἱδρῦσθαι δεῖ τ῅ς χώρας ὅτι μάλιστα ἐν μέσῳ. μηδ' αὐτὸν δοκεῖτέ με λεληθέναι τὸ νῦν λεγόμενον ὡς ἀληθ῅ διεξέρχεταί τινα τρόπον.

ὦ Μέγιλλέ τε καὶ Κλεινία. καὶ κοιν῵ λόγῳ νομίσαντα [747a] πρὸς πάντα εἶναι χρησίμους τὰς τῶν ἀριθμῶν διανομὰς καὶ ποικίλσεις. [747b] πρός τε γὰρ οἰκονομίαν καὶ πρὸς πολιτείαν καὶ πρὸς τὰς τέχνας πάσας ἓν οὐδὲν οὕτω δύναμιν ἔχει παίδειον μάθημα μεγάλην. ὅτι τὸν νυστάζοντα καὶ ἀμαθ῅ φύσει ἐγείρει καὶ εὐμαθ῅ καὶ μνήμονα καὶ ἀγχίνουν ἀπεργάζεται. καθάπερ Αἰγυπτίους καὶ Φοίνικας καὶ πολλὰ ἕτερα ἀπειργασμένα γένη νῦν ἔστιν ἰδεῖν ὑπὸ τ῅ς τῶν ἄλλων ἐπιτηδευμάτων καὶ κτημάτων ἀνελευθερίας.” νῦν δὴ τοῦτ' αὐτὸ προθυμητέον ἰδεῖν μετὰ τὴν δόξαν τ῅ς τῶν δώδεκα μερῶν διανομ῅ς. οἱ δὲ καὶ δι' αὐτὴν τὴν ἐκ τ῅ς γ῅ς τροφήν. τὸ τίνα τρόπον δ῅λον δὴ τὰ δώδεκα μέρη. οἷς οὐκ ἐναντία νομοθετητέον· οἱ μέν γέ που διὰ πνεύματα παντοῖα καὶ δι' εἱλήσεις ἀλλόκοτοί τέ εἰσιν καὶ ἐναίσιοι αὐτῶν. καὶ ἔτι νομίσματα καὶ μέτρα ξηρά τε καὶ ὑγρὰ καὶ σταθμά--πάντα ταῦτα ἔμμετρά τε καὶ ἀλλήλοις σύμφωνα δεῖ τόν γε νόμον τάττειν. ἐὰν μὲν ἄλλοις νόμοις τε καὶ ἐπιτηδεύμασιν ἀφαιρ῅ταί τις τὴν ἀνελευθερίαν καὶ φιλοχρηματίαν ἐκ τῶν ψυχῶν τῶν μελλόντων αὐτὰ [747c] ἱκανῶς τε καὶ ὀνησίμως κτήσεσθαι. ὡς ἡ περὶ τοὺς ἀριθμοὺς διατριβή· τὸ δὲ μέγιστον. εἴτε τις νομοθέτης αὐτοῖς φαῦλος ἅν γενόμενος ἐξηργάσατο τὰ τοιαῦτα εἴτε χαλεπὴ τύχη [747d] προσπεσοῦσα εἴτε καὶ φύσις ἄλλη τις τοιαύτη. ταῦτα δὴ πάντα. καὶ γάρ. οἱ δὲ δι' ὕδατα. τότ' ἤδη κοινῆ μετ' ἐκείνου σκοπεῖν ὅτι τε συμφέρει τῶν εἰρημένων καὶ τί πρόσαντες εἴρηται τ῅ς νομοθεσίας· τὸ γὰρ ὁμολογούμενον αὐτὸ αὑτ῵ δεῖ που πανταχῆ [746d] ἀπεργάζεσθαι καὶ τὸν τοῦ φαυλοτάτου δημιουργὸν ἄξιον ἐσόμενον λόγου. καὶ δὴ καὶ ἐν φθόγγοις καὶ κινήσεσι ταῖς τε κατὰ τὴν εὐθυπορίαν τ῅ς ἄνω καὶ κάτω φορ᾵ς καὶ τ῅ς κύκλῳ περιφορ᾵ς· πρὸς γὰρ ταῦτα πάντα δεῖ βλέψαντα τόν γε νομοθέτην προστάττειν τοῖς πολίταις π᾵σιν εἰς δύναμιν τούτων μὴ ἀπολείπεσθαι τ῅ς συντάξεως. δείσαντα τὴν δόξασαν ἅν γίγνεσθαι σμικρολογίαν. γενομένου δὲ τούτου. τὸν νομοθέτην δ' ἐ᾵σαι τέλος ἐπιθεῖναι τῆ βουλήσει. πρὸς δὲ τούτοις οὐδ' ἐκεῖνα φοβητέα. τὴν καλουμένην ἄν τις πανουργίαν ἀντὶ σοφίας ἀπεργασάμενος λάθοι. τοῦτ' αὐτὸ διαμηχαν᾵σθαι ὅπως ἅν γίγνηται. τῶν ἐντὸς αὐτοῦ πλείστας ἔχοντα διανομάς. καλὰ τὰ παιδεύματα καὶ προσήκοντα γίγνοιτ' ἄν· εἰ δὲ μή.ὅτι δὲ τούτου τῶν λοιπῶν ἐγγύτατά ἐστιν καὶ συγγενέστατον ἔφυ τῶν προσηκόντων πράττειν. μηδὲν ἄμετρον αὐτῶν ἐ᾵ν εἶναι. ἄν τις προστάττῃ πάντα ὁπόσ' ἅν σκεύη κτῶνται. μηδὲ τοῦθ' ἡμ᾵ς λανθανέτω περὶ τόπων ὡς οὐκ εἰσὶν ἄλλοι τινὲς διαφέροντες ἄλλων τόπων πρὸς τὸ γενν᾵ν ἀνθρώπους ἀμείνους καὶ χείρους. παρὰ τὴν αὑτοῦ φύσιν ἐπιδιδόντα θείᾳ τέχνῃ. ὅσα τε αὐτοὶ ἐν ἑαυτοῖς ποικίλλονται καὶ ὅσα ἐν μήκεσι καὶ ἐν βάθεσι ποικίλματα. μέχρι τῶν τετταράκοντά τε καὶ πεντακισχιλίων--ὅθεν φρατρίας καὶ δήμους καὶ κώμας. καὶ πρός γε τὰς πολεμικὰς τάξεις τε [746e] καὶ ἀγωγάς. καὶ τὰ τούτοις συνεπόμενα καὶ ἐκ τούτων γεννώμενα. ἀναδιδοῦσαν [747e] οὐ μόνον τοῖς σώμασιν ἀμείνω Πλάτων Νόμοι Ε 16/17 .

Κλεινίας ποιητέον. ὦ Κλεινία· πρῶτον τρεπτέον ἐπὶ τὰ τοιαῦτα μέλλοντί γε κατοικίζειν χώραν. τοὺς ἀεὶ κατοικιζομένους ἵλεῳ δεχόμενοι καὶ τοὐναντίον. ὦ ξένε Ἀθηναῖε. τούτων δ' αὖ πάντων μέγιστον διαφέροιεν ἅν τόποι χώρας ἐν οἷς θεία τις ἐπίπνοια καὶ δαιμόνων λήξεις εἶεν. οἷς ὅ γε νοῦν ἔχων νομοθέτης. ἐπισκεψάμενος ὡς ἄνθρωπον οἷόν τ' ἐστὶν σκοπεῖν τὰ τοιαῦτα. οὕτω πειρ῵τ' ἅν τιθέναι τοὺς νόμους.καὶ χείρω. ὃ δὴ καὶ σοὶ ποιητέον. ταῖς δὲ ψυχαῖς οὐχ ἧττον δυναμένην πάντα τὰ τοιαῦτα ἐμποιεῖν. Πλάτων ἀλλ'. λέγεις τε παγκάλως ἐμοί τε οὕτως Νόμοι Ε 17/17 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful