Des.

Erasmi Roterod.

APOPHTHEGMATUM,
Ex
optimis
utriurque
Scriptoribus

Linguae colledorum ^

Ll BRI OCTO.

EDITIG NOFISSIMA,

^ multis

,

quthus antea fcatehat mendis
diligenter re^urgata.

,,

usrEL D^U1 Apud JOANNEM RAVESTEINIUMi
f

Civitatis 8c llluftris Scholae

Ty pographum

Ordinarium.

cId Ioc Lxxii

l

ILLUSTRISSIMO
P

R

I

N C
,

I

P

I

JUNIORI GUILIELMO,
Diici Clivenfi
tenfi
j

Juliacenfi

,

Mon-

Comiti Marchiae & in Ravenfpurgo , &c.

DES.

EP.ASMUS ROTERODAMUS.

UoN A M ^^^^ mei /a;^
I

priores fibellos

y

q^jos

erga te animi vel-

uc arrabonem qualemcunquc miferam , tam comiter accepifti Guilielme princeps junior illuftrinime > nec ru modo , kd &c ambo clariilimi parentes tui , vifum eft
aliquid
ftudiis
5

&

tua nobilicate dignius

,

&

tuis

Proin €X opcimis quibufque audtoribus coUegi ^ qax
nifallor, utilius adjungere.
3

E
eft

P

I

S

T O L A

qu^e Grasci vocant apophthegmata ) hoc egregie difta 9 quod viderem non ,

aliud. argumenti genus principi praefertim juveni magis accommodum. Sunc
illa quidem fcitu digniffima, quae plilofophi de moribus , de Republica admi-^ niftranda , deque bello gerendo litteris prodiderunt. Sed quotocuique vel privato tantum eft otii 5 ut apud Piatonem

Socraticarum argutationum 5 ironiarum 6c ifagogarum ambages ac labyrinrhos evolvere vacet ? Ariftoteles auten; copiofe quidem fcripfic de moribus , fed
philofophis fcripfifle videtur , non principi. Dilucidiora funt quse tradidic de re

oeconomicaj &policica,
,

fed

is

vir nuf-

quam non requiric ledrorem & attentum & otiofum 5 ad hsec quoniam affedibus carec, non perinde retinet aniinum principalibus curis intentum. Jam in philofophicis M. TulHi de philo-

&

fophia libris pleraque func ejus generis, ut non admodum referac principem ea fcire quod genus funt qu^ difputanrur ab ilHs de finibus honorum ac malorum, majore fubciHcarc qLiam fru6tu. Conveniunt hxc illorum inftituto, qui de ho:

vitam nihilaliudquam Acei qui ditioninafcitur , ftatim expedieada virtus eft , non per otium

neftoper

omnem

difpucant.

difpu-

NUNCUPATORIA,
difputanda. Reftat hifloria , qux quoniam res prseclare fecufve geftas veluc
in tabula
id abfque

fpedandas reprsefentat , nec voluptate , magaatibus viris
:

aptior effe videtur

tam voluminum vim
vere
ftra
5

fed hic uc infiniprincipi vacet evol-

,

quis
certos

poflic
ii

meminiffe

?

Atqui
ela^

quemadmodum

qui certant in palse-

quofdam prchendendi

bendique modos ad

habent: ica qui in pacis bellique negotiis verfantur, certas rationes in promptu habere convenit 5 quibus admoneantur , quid pro re nata fit fado opus 5 quid non. Hac
in parte

manum

yidemus eruditiflrmos viros principura curas fua diligentia fublevare conacos 5 quorum alii fcripfere fententias, velud Theognis &c Kocrates , alii celebrium virorum ftrategemata apophtnegmara, veiuti Valerius Maximus , 8c Sextus Julius Frontinus , qui indicac idem abaliisnon nullis facritatum. Non mediocris otii res eft aurum fcrutari in venis , auc gemmas in arenis marive quGerere. Is demum occupatiffimo principi gratum prseftac officium qui au* rum purum ft.ftumque exhibet , qui feleclas ac repurgatas gemmas , auro inciufas, aut poculis addicas offerr. Idofficiuni cam a multis tentatum fit , mea

&

,

*

4.

-

tamejx.

Epistola
tamen
tit

fententia

,

nemo

felicius prsefti^

Plutarchus ^ qui poft editua;*^ egregie frugiferum opus De vips viro-

quam

rum

illuftrium

,

in

quo permiljim

fadta

limul ac dida illorum refefun^ur , Trajano Cxfarum laudatiffimo -collegit infignia diverforum

apophthegmata , quod

in his velut in certiffimo fpeculo reprxfencatur animus fingulorum. Naminfabonam laudis partem fibi vindicac ctis
,

dux ac miles , maximani , per quam videmus interdum optime confulta peffimum habere exitum rurfus quorundam inconfukam temeritatem feliciffime cedere.
confiliarius
5

fortuna
:

Nam
re-

quemadmodum dixifie fertur Syramnes Perfa, Dux 5 ut opinor interrogatus^.
,

quur fada

pr^eclaris ejus dictis
:

non

fponderent quid loquar , mihi in manu eft ; quid eveniat , in arbitrio fortunse

& regis.

Nec tamen

ideo fua laude fru-

ftrantur honefta confilia. Plutarchus au-

tem non tantum indeledu caeteris prxftat 3 verum etiam in explicando^ Habent enim apophthegmata peculiarem quandam rationem 5 & indolem fuam ,
urbanecuut breviter,. argute^ falfe^ jufque ingenium exprimant. Siquidem ut fingulis hominibus, itafingulis etiam mtionibusfuus quidam geniuseft unde
:

&

NUNC UPATORI Ar
fit

ut alia conveniant Alexandro, alia Phi-

lippo aut Antigono, alia Phocioni, alia Alcibiadi rurfus alia quadrenc in Lacorjem , alia in Scycham aut Tracem 5 alia in Athepienfem, auc in Romanum. In
:

his igitur

exprimendis mihi dilucior vi,

decur
tus
y

Xenophon

fufFrigidus

Herodo-

Quincus loquacior Diodorus Curtius 5 ne pergam de c^teris dicere. Plucarchus omnes implevic numeros. Eoeft hunc ex omnibus potiffimumfequi. Quidquid igicurerac in hujus opere quod infcripfic De apoph-

&

que vifum

:

thegmacibus

folidum reperies. Comperimus hoc opus his Lacine verfum 5 primum a Francifco Philelpho, deinde a Raphaele Regio , quem Patavii novimus. Philelphusin non nullislocis fuerac lapfus^ quse refticuic Raphael, fed ipfe rurfus impingens alicubi 5 ni,

hic

in

mirum homines
que
nihil aliud

eranc

ambo. Sed ucer-

quam incerpres 5 nos Plucarchum mulcis de cauffis lequi maluimus quam incerpretari ^ exeffe voluic

planare quamvercere.
cidior eftec oratio
6i:a
,

Primum,

utdiluaftri-

quippe minus

vocibus. Non enim h^c Trajano fcribuntur viro , tum ucraque litceracura , tum longo rerum ufu exercicatiffimo fed adolefcenci principi ,
Grascis
:

* J

immo

, ,

E
immo

P

I

S

T O L A

per te pueris

&

adolefcentibus

li-

beralium.ftudiorum candidatis :,nec illo feculo, quodida geftaque ejufmodi vulgi fabulis celebrabanrur^

in balneis
:

5

in

conviviis ac circulis forenfibus dein uc mihi licerec indicare didi argutiam y. fi quod recurreret obfcurius 5 qualia nunc lanc permulca 3 non folum rudibus 3 ve-

rum edam

ultra

mediocritatem

e.ruditis.
,
:

Me

cerce in multis torfit divinatio
alicubi fefelleric etiam

&

haud fcioan

nec

paucis in locisludtafuit cum mendis codicum , in quas neceffario inipegerunc

etiam interpreces.

Vix enim credibile
vel

efl:

quancum
vel fcioH

fibi

permiferint
in

librarii
5

quidam

hunc audorem

cui

debebatur religio. NuUus enim exticit incer Gra^cos fcriptores Plucarcho prxfcrtim quodad mores attinet ^ fandriorauc Ied:u dignior. Atqui hocip/um quod abfterrerq debuerat , invitavit gloria quaeftufquej fentientes ad depravandum addendum, detrahendum. Etenira quo quifque fcriptor e.ft plauftbilior ac celebrior 5 hoc magis ad quseftum corr rumpitur. Arguit hoc ipfa Grsecoruni

fumma

cpdicum variecas. Nam ut aliis omiffis.^^^ de hoc opere quod eft in manibus loquar
,

qu^dam
non

habet

Philelphus qusQ

PLaphael

attigit^^

§c contra.

Deindq
curu.

N U NC U PAT O R
.

I

A.

cum
tur

Pliitarchus in prsefacione proStea^

(

-

'

:

:

1

.

fefe. in Vicis ^ didta fadlaque virorum illuftnumpromifcue reculiflTe^ fedinhoc cpere compendii gracia cancum apophthegmaca concexuiffe : permulca tamen. admilla videmus , quae nihil aliud func quam ftracegemaca. Jam eodem inopere tories eadem repecica, nonne palam clamicanc, argumencum hocab alio concaminacimi ? Uc jam ignofcamus apoph-

thegma
(flum
i '

referri

fub ejus nomine cui
a

di-!-

eil,,

non

quo dictum
,

eft, ut de.

Lyfimacho
fponfum
eft

&

Phiiippo.

Nam

in PIu-

tarchi collecianeis

quod a Philippo reLyfimacbo^ fub ciculo Ly-

fimachi refercur. Majoris erac audacias, quod ex uno opere fecerunc duo. Qupniam enim Plucarchus e.Laconicis, qux. plurima feruncur , ea dumcaxat accigiflet qu^ videbantur occupaciffimo Caefa-.
ri

fucura facis,
fuic

ille

quifquis fuic,

fi

mo-

unus aiiquis > Laced^moniorunx diftis proprium volumen dedic , idque fecundum. ordinem iicterarum Gr^ecarum 5 quem Raphael vercit in ordinem Latinarum. At hic erat e cribus omnium
decerrimus. Namordinem fencenciarum' fequuntur Valerius Frontinus , quas ad religionem 5 pietatem in pacriam , ad fidem, ad forticudinemac juftitiam per-

do

&

^ 6

tinent>

,

Epistola
tinent
j

&item decseteris

5

in

fuamquseferiem

que daffem

digerentes. Eruditiffimuseft,

quem

fequutus erat Plutarchus

regionum ac regnorum obfervant, &in fingulis ^tatum ordinem , unicuique re-

gum

cuique ad jEgyptiosy ab ^gyptiis ad Thraces , a Thracibus ad Scythas , a Scythis ad Siculos j a Siculis ad Macedones 5 hinc ad Athenienfes^ ab his ad Lacedaemonios,

fuos adjungens duces',

&

ducum

fuos collegas.

A

Perfis venic

in horum finguHs temporum non litera.rum ordinem fequens: a Lacedasmoniis ad ThebanoS) a Thebanis ad.Romaiios ut ledtor e paucorum didis hiftoriss to-

quam mifere con, qui Laconica feparavit , reperens interim eadem qu^ ad Trajanum collegerat Plutarchus quanquam id fre-r quentius in altero deprehenditur opere, fed in utrdque toties , ur ea dormitatio iion cadat in Plutarchuna fcriptorehi extius agnofcat feriem

fudit

is 5

:

diHgenti^e. Addc 5 quod hasc pars siullam habet prsefationem , nec iiia prior

ad:^

Jam

opus. quid gratias debeatur his , qui celebrium auftorum libros ad hunc contaminant modum, in prasfentia non difputo j mihique facrilegii genus efie vi-

adTrajanum quadrat ad utrunque

1

|

detur.

A me tamen exceptis

diquod Laconi-

,

NUNCUPATOR
conicis ^'quod

I

A.

eadem in altero cataloga repetuncur omniaj nihil eorum prsecermifTum eft , quse Plucarchi titulo feruntur
:

partim ne quid hic defideraret le-

d:or avidus magis

quam

elegans

,

par-

tim quod nihil illic viderim non dignum cognicuj licet nonfuodictum loco. Sed tocum opus quodam modo meum feci
explanatius efFero quse Gr^ce referentur , incerjedis interdum quas apud ahosductores addica comperiflem,
additis icem permultis qua^ in

dum

&

hoc opere ubique veluti fcholiis indicans vel fenfum vel ufum apophthegmatis 5 in his dumcaxat quas lucis

non habebancur

,

aliquid defiderabant^ fed
viter
5

hocipfumbre-

ne ab apophchegmatum natura degenerarem. Ordo vero nobis etiam confufior eft quam illic inveni 5 quod cijm initio ftatuiflemus paucos dumtaxat exicalor operis incicavitj^ mios recenfere ut mutata fententia longius proveheremur: nec erac futurus hnis^ nifi rerum
,

fefe offv^rentium velur irnmenfum pelagus receptui canere compuliffec. uc Quin6tilianus intergrammatipi virtu-

Nam

tescoilocat, qusedam nefcire

argumenti gcnere
videtur, qu-^dam

ita in hoc dihgentiiE pars effe prxrerire. Itaque lau:

5

tus convivator effe

maluij .quam mole-'
7
'

?

ftus.

£pISTOLA
quod fi quid.inhac coena praetermiffumeil, porerii: in.alia proponi 5 ppfteaquam hxc erunt concocta. Porro ordinis negledli incommodum inftus, prcefercim

dice penfavimus.

De
in

titulo nihil referC

anxium

elTe

,

cum

his quse coiligic

Plutarchus fub apophchegmarum nomine,.multafinC5 qusealius mallet mccJ^uii^'
dicere. Cc"eterum poftea

quam

irubis di-

ftinguendis fruftra fudavit M. Tullius, nec Qiiindliiiano fatisfecic Marfus homo dodliffimas 5 atque adeo nec ipfe QuindliUanus Marfo doctior fibi 5 non arbitratus fum opercepretium in hoc anxiam

operam fumere
(fti,

fat

habens alicubi

di-

jocive fpeciem obiter indicafle. In his certe quse nos adjecimus? fedulo cavimus ne ftracegqmata cum apophthegmatis confunderemus tum ne quid omnino poneremus 5 nifi ex probatiili^ mis utriufque linguse fcriptoribus , iifnon quod neq.ue._vecuftis decerprum fciam a recentioribus permulta referri falfe lepideque^ dida ; fed plus habenc au-. £loricatis quae confecravit anciquicas , 5c. adhibendus erat operi modus, nec illui q.uidem quenquam movere debec, quod. nonnunquam idem didum , ab hoc ad:
:

fgribicurhuic>,& ab

illo

tribuitur alceri.

Nec.

NUNCUPATORi A.
Nec enim tam
fic,

refert a quo quid didum quid dicatur, etiamfi celebris &. gratiofus audor 5 non nihil ponderis graciae dicftis adjungic. Id frequentius occurric , quam uc exemplis fit proban-

quam

&

d.um. Ficautem hoc interdum

humanas

niemori^^ lapfu 3 quanquam nihil vetat eandem fencentiam a diverfi.s auctorihus
proficifci
5

five id faciat imitatio

5

five

cafus
en}(poi

:

quemadmodum hunc fenarium,
T
(n>(p^v
(ri/jjiicncA
>

.TJ^yvni

COnftat

eflfe

Sophociis 5 ex Euripideloclet^

&

tamen
(r

ciratur k Platone
,

Rurfus hic verfus
syco
,

^^av
in Pi-

yiOcvTU TniiS^ayay^riTZo

CUm

fic

SophocUs
(r,y(^\i

5

tamen idem reperiSimiJjter hic
§f7

tur in Bacchis

Euripidis.
'oTrn

Verfus

3-'

3

xky^iv iLi xse^isia,^

cum fit in ^fchyli Prometheo , deprehenditur apud Euripideni) duabus litterulis

immUtatis
re

«np/ocy

,

Xiy^^y,

Nonnun-

quam nec de

nec de nomine convenit inter audores. Velut qui Fabio Maxim. exprobravit^. quod ipfius opera
5

recepifiet

Tarentum. M. TuUius
,

eft Li-»

Tito Livio M. Livius : Plutarcho M. Lucius 5 five > ut Graeci codices habent , Mo1^k(^ A^Jx;©-. Item
vius Salinator

Fabius Philoftratus narrac Leonem So-, phiftam corpore infigniter obefo moviffe rifiam populo Athenienfi , Plutarchus
pufil-.

Epistola
Valerius Maximus Plinius de akercatione Cn Domitii ScLucii CrafUla frifi quam difTonant in narrando
pufillo.
!

&

gidiffima funt

finguntur , Sophiftae 5 cum Palamedi , Ulyflli ac fimilibus aflSngit quod libet , eaque fiunc bis frigida tractando , quorum omnino nihil attigimus. Proxima funt 5 quaevariis perfonis attribuuntur in dialogisj non ad veri fidem 5 fed ad deledlandum conficlis. Minus illa frigent quae dicuntur in comoediis aut trsgoediis , habentque magnam gratiam in loco adhibitaj tametfi fub apophthegmatis appellationem non cadunc , nifi cum ab audore nobili ad rem prxfentem accommodantur, gratiora, fi non nihiletiam ad alienum fenfumdetorqueantur. Veluti cum
,

quse perfonis fabulofis afquod genus funt Piiiloftrati
5

Ariftoteles Califthenem liberius

lexandro quam expediret agentem , merico verfu admonuit, &,';cyV>c?o(^
7c';c(^
ss^scci

cum AHoS^vi

pf^i

u

cd'c^p^«5.

Nec ex Herodo-

to libuit multa colligere

, quod pleraque ingenio reperca. Ejufdem farinse funt quse incidunc in orationibus quas hiftoriographi pro fuo quifque ingenio folenc artexere perfo-

videantur k

fci-iptoris

nisj licet&illaplurimumconducant 3 ad dicendi facultatem. ad judicium ^ Opti-

&

&

N U NC U PA TOR
Optimum
nemo
apophchegmatis
quale

,

I

A.
efl:>

genus

quod paucis verbis fenfum non vulgarem fignificat potius quam exprimic 9
facile pofiBc ftudio fingere,

quodquequo propius acdiutius contemplere, hocmagisacmagisdeledat. Univerfum autem hoc genus qu.o^ prover5 infigniter di^a , fadlaque compleftitur, accommodatiffimum eft principibus viris , quibus pb Reip. negotia non vacat magnam vitse partem Hbris impendere. Hsec auCQm uc cum
bia, fententias

animo

voluptate difcuntur 5 facileque incidunt ita longe plus habenc philofo5 phi^ in receflu quam prima fronte pr^ feferunt. Legrmus Csefarem Auguftum,

quidquid
naclus

efTec',

ufquam taiium prseceptorum' defcribendum curare foliloca mitcere.

tum
pue

5

& ad varia
illis
,

Videmus
prseci-

autem^prixis

fapienribus

hoc

fuifie ftudio

ut res dignas cognitu

voluptatis illecebra teneris ingeniis infererent , quo rudis ^tas nondum matura feriis phiiofophise praeceptis , per lufum difcerer, qu^ per omnem vitam magno forenc ufuL Hoc confilio Cofmogra-

phiam, Aftrolpgiam, & Muficam, naturalcm ac mor^lem philofophiam fcite
confcclis fabulis

apologis afperferunt. In his vero noftris videbuntur eflfe quae-

&

dam.

Epistola
dam,
qusenihil faciant ad

bonosmores,

fed. rifum

modo commoveant. Ne id quidem vicio dandum exiftimo 5 rifu nonnunquam relaxare animum curis fatigatum modo rifus fit argutus ac libe5

juTenum

exhilaranc ac vegctant ingenia , nec mediocriter faciunc ad oraad vitx comitatem, tionis jucunditatem. Quid enim magis cdulcac Marci Tullii didtionem , quam quod eam ejufmodi diilis fubinde condit ? Quid porro funt Plutarchi moralia 5 nifi aulxa hujufmodi coloribus picturata ? Jam illa quas maxime videntur Quid ridicula , traclando fiunt fcria. ^nim rnAgis ridicaUim quam Diogenes in meridie cum lucerna obambulans , 6c hominem fe in frequenti foro quserere didlitans? At interim ridendo difcimus, non eflTe ftacimhomines qui fpeciem haralis.

Hxc enim

&

&

bent hominis
dus

,

fed uc invenias

quam habent hominem ,

&

ftatuse,

inveftigan-

eft anirnus. Is fi re£la ratione ducitur potius quam eiFedlu , tum demum reperifti hominem. Item 5 quid seque ri-

diculum, arque quod Phryne y ftipulata iit quod ipfa prior faceret, idem cseterse*
mulieres
in
bis

convivio facerent omnes-:

manum
fronti;)

aquoe immerfam admovit hoc commenco magno omniuna
rifa.

NUNC U PATOR IA«
I
)

1

prodens cseterarum fucos , cum ipfa videretur eciam formofibr ? fed hic riius
rifu

1

-

t

nos docet idem quod ferio dixic Socrates 5 uc tales efle ftudeamus quales haberi velimus, ne decrado fuco pro gloria male afFedlata reportemus ignominiam. Docec illud ^ ne nicamur bo-

&

nis externis fluxifque quse variis calibus
facile eripiuncur

s

homini

5

fed

paremus

1

.

veras opes animi , in quas nullumjus habet fortuna. Tantum ferios philofophiie docec nos illud ridiculum meretricutefadum. Perinde quanquam alioqui feveris rationibus inftitueret cives fuos

I

i

;

!

I

Lycurgus 5 tamen liberales jocos illis noa folum permifu, fed etiam praecepic. Inftituit enim exercitamenti genus quod Ag^;5«? appellabat, ad quod conveniebant fenioresjam a publicis fundlionibusemeriti

.

I

liberalibufque jocis voiuptatc tranfmittentes, fed qus^ ve! ad honefti laudem , ve! ad
5

lcpidis

dictis

tempus

cum

vitiorum vituperationem

conducerenc.

Quin

fignum collocavic yixcit Deo, idcT:, Rifui, quod ucilidimum judicaret modeflis facctiis animorum vigorem

&

^

recreare , ad honeflros labores alacres rcddere quandoin rebus humanis, quod caret akerna requie , durabile non ejl:. Quin Cleomenes adeo feyerus 5 ut

&

&

nec

Epistola
necmimos, nec pfalcrias , nec unquam adiiiifeiit in Remp.

,

tibicines

probavit

tamen uc cives jocis liberalibus , falfifque did;eriis inter fe decertarent. Denique quoties datur a negotiis vacuum tempus 5 aut ipfa res poftulac hilarkacem
quanto decentius eft hujufmodi didis ludere 5 quam illiberalibus , indodis Sc obfcoenis fabulis obledari ? Mihi videtur aliquanco confulrius pueros in ludis
litterariis

hujufmodi thematis exerceri
iftis,

quam

vulgaribus

quse ut fenficulos

habent frigidos, ita non indicant linguse Lacinx myfteria modo pr^ecepcor indicet rationes, quibus quod breviter diftum eft , queat dilatari j quod ridi:

&

didumeft, pofficad ufumferium In accommodari. His addam & ii!ud facris concionibus fortafle non convenit fcripcuris divinis admifcere jocos humanos , fed camen excufatius hxc adhibeculse^
:

rencur ad excicandos dorraicantes 5 quam aniles fabute 5 quas non nulli folenc ex abrupto incerponere prorfus e media vulgi fece hauftas. Juiius Cssfar coc civilia beliicaque negocia fuftinens , arguiis di(fleriis , quibus adeo deledabacur , ut eciam in ipfum corca probaret 5 modo
fcica
tere.
3

folec

Vix

alius

curarum laffirudinem difcuimperatorum fuit Augufto

NUNCUPATORIA.
Csefare vel fandior vel occupatior. At rurfus quis in hoc genere urbanior ? De M. Tuliio nihil dicam , qui nonnuUis vi-

detur in jocando, nec modi nec decori fatis meminiffe. Xenocrates philofophus ingenii fuit triftioris 5 vir aUoqui maguus 5 fed hunc Plato fubinde jubebat litare Gratiis. Zenon totus Stoicus 5 Socratem ob perpetuam fermonum urba-nitatem , fcurram Atticum folet appellare

nullus tamen effc quin fateatur Socratem utroque fandiorem. Ne commemorem quod nuUorurii difta magis
:

celebrantur
funt.

quam quae

leporibus condita

Certe pueris inftituendis utiUor effet Socrates 5 Diogenes aut Ariftippus, quam Xenocrates aut Zeno. Quod ft re&e vifum eft fapientiffimis viris primam setatem oblectamentis quibufdam ad a-

morem fapienti^e feverioris allicere 5 multo magis id convenit tum juveni , tum principi: quem ut vigilantem efle decet, ita non oportet nec ipfum unquam efle triftem , nec quemquam a fe triftem dimitterc. Animus autem amxxnioribus
educatus 5 rendas vegetior ,
ftudiis
fit

ad

omnes curas

fe-

& ad omnem hominum.

confuetudinem feftivior. His rationibus me tueri poteram , fi nihil collegiflem nifi facetias nunc feriis ha^c dumtaxat
:

ad-^

E
haud

P

I

S

T O L A

admifta funt, veluti convivii condimentar. Quo genere fi te fenfero deleclatum,

me poenitebit hujus operse , licet humiiiorisj ut aliqui fortafle judicabunr. Scribunt alii provedlioribus 5 nos principis setatem teneram ladamus. Quod fi haec infra tuos profedus fuerint 3 certe
optarim
effe
3 3

tamen
per te

gratum fore

fcio tibi non incommunibus ado-

lefcentulorum ftudiis hoc utilitatis acceflifTe. Et nos fortafle dabimus aliquanfeveriora, poftea quam hsec edidicedifcenda funt omnino ? quo femper ad manum praefto fmt. Quan-

do

ris

;

Nam

quamquid meis opus , ciim domi habeas Conradum Heres bachium, virumomni genere iitterarum abfolutum ? quam fic
in te video affedum , ut quod optimo prseceptoredignum eft, alumnifui commodis ornamentis impenfius gaudeat quam fuis. Is ut tuam pueritiam formavit litteris , ita grandiorem aetatem poterit fidelibus prudentibufque confiliis adjuvare. Mihi quoque non minus jucundum quam honorificum fuerit , quantulacumque ex parte feliciflGmam indolem tuam, noftra promoviffe induftria. Quod fupereft 5 Deum Opt. Maximum precamur 3 ut fua dona quae largiflime in te contulit j fervare, tueri, Scaugeredigne-

&

tur.

NVNCUPATORI A. quo fimul & laudatiffimorum patur rentum votis refpondeas & clariffimis
5 j

majorum tuorum imaginibus dignus evadas
fi
,

& luculent-^ ditioni
5
:

deftinacus es

verbum
5

cui natus ac 5 par eflfe queas. Definam addidero dum in his verfate

ris

memento

non Chriftianorum >

fed

Ethnicorum apophthegmata legere^
legas

videlicet ut
tias,

cum
I

judicio.

Apud

Friburgum Brifgoj^ 5

V. Kalendas Mar-

Anno

1531.

1

.

AUCTORUM
Unde potijjimum coUe&afunt

I

N D

E

X

APOPHTHEGMATA.
PJLutarchi Apophthegmata
Flutarchi vita Vlutarchi moralia Diogenis Laertii vita philofophorum Xenophontis varia opufcula

^thenei dipnofophiJiiS

M. Tullius
^lu^intilianus

Plinuisfenior
Flijiius junior

Titus Livius

Suetonius Vrobus JEmylius
J^lius Spartianwi
i

^c^Urifequmtes

Macrohius Herodotus Seneca
Fhilojhratus

Valerius Maximu/S

Ammianus
Eutropus,

APOPH

Pag.

I

APOPHTHEGMATA
LEPIDEQUE DICTA
PKINCIPUM PHILOSOPHORUM,
Dtverp
generis

A C Jmmnum
,

etc

Gvacis parite^ ac
com*

Lutint6 ^4iiCioribus feleciaj

cum

interpretatione

modai

dt{3t

arguriam aperiente,

P E R

DES.

EilASMUM R Ot E R O D A MU M.

A

P

O

P

H THE GMATA
L
I

Lac^nica fecundum ordincm Literarum Gra:carum.

B

E

R
t

I.

AGASICLES.
Acedj?:moni
reserrnt
belliqr.e
,

quoniam

fevcrio-

ac moribusincoiruptioribus,

gloriam

poriflimum

rpe<?ca'

bant, conteninebancomneis

artes.,

ciux

civium animos videbantur emafculaie , & a vera virtute ad oiiofam ofienratiouem traducere. Nam dc Roma cum adhuc Ipiraret germanam ilUm aufteritatem , Gr^zculos rroftflbres urbe exegit. Hoc genus flcdiis nulla Gr?:cice pars corruptior
erat

quam
,

Attica, ubi Gorgias., Lyfias, Uocrares

5

licdi-

aliiqueinnumeri Sopbi<}?c magno cum applaulii populi , nec me^iiocri mercede garriebant. igitur Agaficii Laceda.'moniorum re.ddiI. ceretquidam odmiran fefe quod cum efret avidus difcendi non adjungerct fibi Fhilophanem Sophiiram 5 legali proifus indole reipondit: a Ecrum incjuiens,
cus

CuM
,

,

,

a Gtnerofe.

,

:

E S I L A I volo ejje difcif)ulus, quorum fum flhu : fignificans, notl minus interelle quos naftus fisparentes, quam quos afcifcas pic-eceptores. Etenim ut liberi ferme conferunt majorum undeprognati funt , ingenium, itapraeceptorum vitia demigrant in eos, quos inftituunt. Et honeftx vitas inftitutio potifTimum ab illis petenda eft, qui virtutem ipfis fadHs pracftiterunt : non ab iis , qui compofitis arte verbis de virtute nugantux. At nunc fummi orbis monarchse futuri, Deum immortalem quibusi intcrdum viris a teneris annis formandi inftituendique creduntur cum Principi non minus tum perniciofum £t , tum indecorum , ab inhoneftis inftitui , quam
2

A

&

,

i

,

,

i

nafci.

Nec

quselibet artes difcendcE funt Principi
,

:

fed

dumtaxa.t
ftrandi
2.
tiir
5

qu«
,

tradiint

lationem rede adminiquifpiam ab eo
,

regnum.

Ru Rsus

cum

alitis

lcifcitare-i

quo pa(5to polfct aliquis tuto imperare
:

patus fatellitio, refpondit

nulio ftia Si pc imperet fuis» qtiemord*
plura dixit

modum pater irnperat liberi<, Nemo
,

unquami

majore compendio. Domini tantum timentur a lervis quo mali metu coerccantur quos non coriigit pudor.
Pater,

quoniam
,

liberisconfulit potius

quam

fibi, diiigi^!

turabillis
fit

fic

ut auctoritatem comitetur reverentia.
eft

Adverfus hos adeo non

opus

fateliitio,

ut

non
li

aliudi

fateliitium iidelius illorum ftipatu.

Quod

rex be-'

nevolentia ac benefa^lis adjungeret fibi civium animos,» non elTet opus barbarico condu<^litioque fatelliiio , fed nullos haberet corporislui cuftodes tutiores,quam cives,i erga quos patris gereret afFedutn. Porro quibus placet hoc didum , Oderintdayn mettimt, nulles magis habent liifpecios , quam quibus oportebat maxime confidere ; ac multos meruat oportet, quem metuunt multi.

A G
3.

E

S

I

L A

U

S.

-

\

magnus Lacedasmoniorum rex ,'cumin compotatior.e quadam fortibus ex morcj ductis fa^Tius eftet princeps convivii (hujus autem partes crant prxlciibere quantum quifque biberet ) rogatus^
ille

Agesilaus

pin-

A Graviterac moderatt.

: ,

A

O

iP

H T

H.

L

I

B.

I.

3

pincerna , quantum cuique vini deberct apponert a St rnultum, inquit, vimparatum eji , dato cuique quantum pofcit ; fn parum , cun^ii ex ^qm dividito. H^^e

mire prorpexit , ne vel parata vini copia dequibus placeret largior potatio : vel ad bibendum cogercntut , quibus placeret Ibbrietas. Rurfus in malidexteritate
elTet,

gniore vini copia

,

per apqualitatem exclufit occafionera

murmuris. Etenim
fldbueretur
,

cum

fingulis
,

xqua
,

vini portio di-

qui bibebant moderatiuo : qui Jargius fuerant bibituri quum haberen» quod naturx (atis effet , queri non poterant deerat libidini eo quod nemo omnium plus aut minus haberet caeteris. Itaque sequis animis le illi quoque ad mode* rationem componebant, quibusalioqui placebatluxus. Porro Lacediemonii pr*eter ca^teros Grsecos viftus fruganihil dcerat his

&
:

iitatcm probabant.

4. QjJ

uM
:

vero narrarent apud

eum maleficnm
conftanter pcrtu,

quempiam
lifle

ac fcelerofum
b

hominem
^

tormenta

Vt injlgniter

inquit

mifer

e/l

homo,

qiii

tolerantiam dc patientiam in res fiagitiofa^ ac tnrpes

Apud Lacedaemonios admirabilis er^t malorum tolerantia , qux fi fufcipiatur ob res honeftas, magnam promeretur laudem fin ob turpes non folum non meretur fortitudinislaudem qui tolerat fed hoc
coUocet.
:

,

,

miferior eft

,

ac vir pejor

,

quo

conftantius fe gefferit.

malum fonat , TTon^c enim Grsce tranflato tono , laboriofum , five calamitofum. Dolebat egrcgio duci tantum animi robur ac naturx vim in re turpi confumptam quam fi attulilfet ad res honeftas , magno
,

&

&

ufui poterat efle Reipublicae.
5.

AL
,

I

o quodam laudante rhcrorem hoc nomine,
quidem
c Ego, bonHm^ qui parvo pedi Veritas, in dicendo maxime pro:

quod
inquit

mirifice rcs exiguas verbis amplificaret
ne futorem
arbitrer

magnos

i?iducat calceos.

bandaeft: 6cisoptimedicit, cujus oratio congmit rebus, exquibus petenda cft orationis qualitaspotius

quamex artificio.
6.

QjLj

u

M quidam

urgerct illum improbe poftu-

A
a Silerter,

2
Salfe-,

lan-

b Gravitcr, c

,

4
pcteret
,

Aghsilai
ei
,

lando, diceretque

Promilifti, atque

idem crebro

rc-

quali jam fas

non

elfct

negare

quod

petebatur.

a ReBefane/inqmi^ftjuidtmjufiurneft, e^nvU petUy pro-: dixiy non promift. Hoc di6to elutit fisgi— mifi fin miuus
:
,

tatorisimprobitatem.
flagitandi
ftare
,

Ille

vero

quum nondum

facciet!

finem kd fubjiceret , Atqni decer regcspiae-; quidquid vei capite amiuerint. Nihtlo mngis in-;
^

quit, cjuam eos

,

^ui reges adeunt

,

decet eapetere loquiefttet

(juajufia funt, fpe^antes fimttt

opcrtumtatem
//>.

,

^ qitid

regibns conveniat

decorumque
,

velut ex infidiis adoriuntur

&a

Sunt qui principes bene potis aut alio,

non vacet qiiale fit qaod peti-. tur coiifiderare , poftulanr quod iniquum elt : his mc-i rito ncgatur quod promifium eft , 5c repulfi immerito xequiritur fidem a promiilorc, qui fui ofFicio non mc-? minerunt in poftuiando. 7. QjJoTi Es audiebat aliquos ab aliis laudari
qui aliud agentibus
,

ut

aut vituperari, exiftimabat

,
.

h non

mtnus

ejfe

difcendos eo-i

7um mores ,

qui ioquebantur

quam eorum^
,

de quibus leque-

hantur. Senfit vir prudentifiimus
alicnae laudi,

qui avide obrrcdrant
\

magisprodcre
:

morbum fuum

quam de-

mores alienos & qui ob res parum honeltas Jau-; dant quempiam, aut ob laudabiles vimperant , indicare;
tegere
ftultitiam fiiam, perverfumque judiciura.
8.

lennis

,

u M adhuc puerciret, & agereturludusfb-' quo pueritia tum exerccbatur atque is qui nc,

gotio prsfedtus erat
iiorifico,

dixit

:

c

illum in loco parum hoparuit quidem rametC jam rcx dcGgnatus , aC JJene fane luhet , cftendam e/iimt non iocum viriii
,

ftatuillet

fed viroi loco conctltare dign.tatem.^^i^iiYAixxm vox ea decla-;
lat in

latione conjun6tam.

pueio,miram anirnicelfitudinem cum pan mod^r Nec aiii magis lunt adminiftrando;
'

regno

idoiTei.

Simile quiddam tribuunc Atiftippo.

Qj7 u rvi medicus quifpiam illi pfxfcriberet curationem nimis exaciram, minimeque fimplicem , qualisi^

fumam qua pr^fcriba f mihi prorfpis
,

cfTefoietnpud Iacedc!:iriOnios:: d Pergeminos , inquit ,] eft in fatu ut non vt^

vam,

a Jufte o- urbaniter, b Prudcnter. c Magttanimit^r.

d KArgute.

,

A
vAm
,

r

o P H T H.

L

I

B.

I.

5"

omnui fumfero. Significabvit ejufmodi cntationescitius acccleiatiiras morrem , quam depuliuetiam

p non

cas

qui deftinavit mori.
10.

morbum. Nec tam operofa pharmaca lamenda niii Omnibus inrebuseigentiplacuir
,

frugslitasac fimplicitas.

QjJ u

M

adftantem atx Palladis, cui apud Spar,

;yct>r/^i'J:-iiv cognomen cft ut bovem immolaret, momoidiflec pediculus, non aveiTus

tanos ab xico delubio

a PerDeos^ eft, (ed arre^tum palam omnibus occidit itiqmQrSiCquidem infiiiatorem fubcns velin ipfa ^r^.Vidclicetdeclaravit animum nec inepto pudori, nec fuperfti:

lioni

obnoxium

:

recteque llgnificavic, intidias molieii*

tibus

nullam aram aut afYkim cpoitere tatum efld. 11. V M puer quidam eo vidente murem cae cavo protraher-et
, ,

ptum

mufque conver'u5 momor*
:
:

diflettenentismanum atque effugilTer Agcfilaus in* dicavit his , qui aJerant ciixirque Poflea cpiam mini^ mura anima'cH'(im fc ulcifi.ur cos , k quibus ledittir, quid, viros opcrteat facere cozifate. Ita dux lOrtirf mus undecunquecaptata occaiione animum addere fludebat fuis, ut cudenriores fierent adverfjs hoftem. Sed idem exemplum magis eo valet , ne quis quamiibet potens injuria provocet infirmiorem. Fitenim fxpenumero ut qui, ficut ait Flaccus fragili quxiix iliidere dentoci
, ,

iafringat folido.

12. Qjij
verfus

u

M

in anim.o hafberet
,

regem rerfarum

movere bellum adquo Grxcos Afiam. incolcntes
oraculum lovis Dodonxi.

libertati leftituetet, confuluit

Nam ea

gens ex oracuUs Deorum pleraque gerebat. Is cjuum jufliiret , ut pro fuo arbitratu bellum inftitueret

AgeUlausDei refponfum renuntiavit Ephoris

( Hi erapt quiiique judices, quorum audorirati reges quoque palerecogebantur. ) lih vero fuaferunt , ut adiiet Del-

phicum oraculum

iifdem de rebus fcilcitaturus. Eo profecius, hocpaclo propofuic confultp^ionem : b foUoy nnmidem tibividetur cjuod patri? Quum Apollo comprobaflet lovis oraculumjia demum deieclus impc*'
,

ratot

bcllum apparat:unico fado non

unam rem nos docens:-

A
a Smjphcitcr,

3

b

ReUgiofe.

,

6
cens
:

AGESILAtI
,
,
:

piimum moderationem animi qui quum re» non gravatus fit Ephoris obtemperare rcm fupervacaneam imperantibus deinde declaravit , quam noa t^mere fit bellum capeflendum. lUis non fat erat Jovis oraculum , quum hodie principes frequenter inconfultis velpotiusinvitisproceribus accivitatibusad arma
eflet
,

Poftremo demonftravit, quam religiofam qui fi inter fe difTentiant , non fint dii obiter notans Homerifabulas qui fingit deorum ac dearum atrocia difTidia , Sc quod in princU
profiliant.

haberet de diis opinionem
:

,

pibus ac magiftratibus turpe
nibus.
13.

fit ,

adfciibit fuis

numi-

TissAPUERNES
,

Petfarum dux,
fed

cum AgCr
hac
bel-*:

fiiao foedus

non ex animo

,

metu

percuflerat,

legc

j

ut Grxcas civitates fineret libere fuifquc vivcre le:

gibus

mox

ingentibus copiis

a rege

fuo accerfitis

lum ilU

denuntiavit, ni Afia decederet.

Hoc foedus vio-'
,

latum libenter arripuit Agefilaus, legatis hilari vultu rcfpondens Sc magnam habei e gratiam Tjjfapherni quod
:

perjurio fuo

& deos ^ homines fibi

infenfos reddidijfit
,

,

ad»

.verfa vero parti piopittos,
tia

KcCtc lenfit abfque providenDei nihil geii in rebus mortalium , magifque fidendiviiio favori,

dum

quam humanis confiliis aut viribus.
ignarus doli

Ccsterurn exercitum movitvelut in Cariam impre^Tio-

nem faclurus

:

quo quum Tilfaphernes

cogeret militem, Agefilaus repente

copias movit in

Phrygiam: ubi quum muhascepiflet uibes, niagnamque pecuniarum vim abftuUfletj dixitamicis: a Fa» dera quidem violare prttter caujfam impium ejl , caternm hojlibids imponere, non modo jujlum eji ac iaude digniim , ve^
i

HW etiam o^jucmdum & iucrofum. Vir bellandi avidus, amen ab injufto bellaabhorrebat necejus fufcipiendi
, ,

anlam dare voluit
fefelliftet 5c

datam
,

feliciter arripuit

putavit dolis in illum uti
14. 1

nec turpc , qui violato foedere perjuri^^

deos 6c homines.

D E M quum parum effet inftrudusequitatu ; ^hefirm fele recepit: ibi opulentis denuntiavit, ut qaifqnis pro fe virum 6c equum prccberet; a miliiia elfcti
iov-i

.

1
.

j

7 timidis divitibus bievi colligeret 6: equos 6c viros ftrenuos ac bello idoneos. a Quaquidem in re dicebat fele Aga-

H T H. L I B. 1. immunis. Hac arte fadum eft, ut pro ignavis ac
r O P

A

s

memnonis exemplum
Locus autem
eft

retulifle

,

quod
lliados

is

accepta

equa

.

generofa virum divitem, led ignavum, militia iiberatfct*

i

apud

Homerum
73"'

.

Acrfp', /vat /uvi 01 6770

-csn)

V } nvAV^.fJJiic^'^
XiKucovi.

Z^J;

A^pivoi V2MSV

c/1' hy cv ^pv^^ct) de equa loquitur,

^drn dederat ^nchijtades Echepcln-s ^tiid.t
T)onOi ne huic comes
iret

ad ahc

moc-nia Troja,
.*

Scd remanere dorniy ac fefe oblsciare hcerst
Na?72 viro opts pater aititotuins donarat
Incohiit vcro prxdivitem agris Sicyonem,

opirnjii,

funt artes excellenti principe dignac
tur,ut

:

quibus efnci-

quod ai Reipub.dignitatem incolumitatemve ne-

celTarium

eft , non per violentiam invidiofam extorqueat, fed ea dexteiitate impetret, ut nec tenues grayet^

& a ditioribus eti&m gratiam ineat.
15. quum edixilTet , ut captivi nudi venderentur, Laphyropalis , quorum munus erat res praedaticias divendere , quod erant jufn, faciebant : ac veftium quidem , quoniam juxta barbaricum morem
eraut fplendidx
,

C^TERUM

multique pretii
,

,

complures extiterunt

emptores

:

caeterum ipfa corpora candida,prorfufque te-

.

nec quidquam virile pras fe ferentia, otio ac voluptatibus educata , adeo nemo concupivit emcre , ut deridcrent etiam hoc mercium genus, velut inutilium , nec uUius omnino pretii. Id animadvertens Agefilaus , qui audioni pr^sfidebat himc cafum torfit ad animartdos-ad fortitudinem milites : b HaC) inquit, funt prc qmhu^ pugnatis^ ornamenta captivorum oftendens : Hi quibufcum pu^natis ^ nuda captivorumcorpora demonftrans. Duplici nimirum arnera ac delicata

quippe in umbra

,

&

,

gumentoaddiditfuisanimos ampliflima fpeprxmiomm, & hoftium imbellium exiremo contemptu. A 4 i^» Ia=£H,.
,

A

CaUidc,

b Solertcr,

,

s
16.

Idem qimm in

Agesilai
Lydia Tiflaphernem
vcrtifiTet

in fugam,

acquam plurimisinteremptis jam

in agrpsre-

gios

rum

iiicuilionem,rex Ferfarum per legatos, quoprxcipuus Titraufies ingentem pecuniarum vim ultro ad ilium mifit, petens ut a beilo defiftcret : Agefilaus fpreta pecunia , refpondit : a Pacis quide^n tempore Rcipublica vigere autioritatem ^ ut ejus habeat decsrnendi quad ad tuendam civitatii trani^uiUitatem cerjfnerit condutecilTet

cere

,

beJli

vero tempore non item.
,

Sibi verajucundius ejfe^fi
ipfe :

"mtlires fuos dittt

quam fi ditefcat

b Praterea fe pul"

eherrimum ducere^JtGnci non mnnera caperent ab hofiibuSy fed armis pararent fpoUa, Vox excelkntis animi, qui non aliud virtutis prxmium ambiret quam gloriara , rtec pacem hofti venderet fraudato milite. u M Kegabates Spithridatisfilius , eximia= 17.

forma adoleicens, Ageriiaura adiifletaliquando faiutandigratia, ac juxta rerfarum moren^ ofculum offerret
Agefilnus avervultum,refugiens ofculum. Cssteium cum erubuillet ille, ratus fe contemptui fuii]e,ac deinceps falutaret eura
:

quod ab eo videretur admodum amari
tit

eminus

:

rex poenitens vitati ofcuii, finxit fe mirari

quid
:

accidilTet

Megabats quod ipfum non
,

falutaret ofculo

familiares relpondcrunt
lueris

:

Ipfe fuifti in cauia,
,

venientem non exceperis
:

6 rex, qui led formoft bafium exhorperiiiaderi potcrit ut tibi

alioqui

nunc quoque

veniat ad u(culum,

tamum
,
,

caquam
deatis.

Agefilaus
:

ne ruifus refugias. Hic poftaliquandiu tacitus fuo cum animjo
inquit, opnsi ut
illi
,

cogitaftet

c

Non

efi

rcditurn perfua'

Nam cga

mihific vidsor affcBus

ut

malim hujuf»

modi rehiis fttperior efil, quam adve^ fariorum urbemfcrtibus virls i'if(ruEiiffimAm,per vim eapere. Prtefiantius enim duco^ tit qni fibi ipfi fervet fuam libertatem , quam ut alm lihertA'tem adimat.Ovivam gzizvAo in alios imperio idoneum, Quisnonmirequi fuiscupiditatibus imperare poffet tui tam phiiofophicum in homine militari judicium ? Intellexit , neminem efte liberum qui ferviret cupidita!

tibus

:

intellexit^
fi

^am

quis

nulium effe imperium (peciolius, animo fuo poftet imperare. Kocexe.m-

plum
^ KA.wnofs. h LiocraHtsr, c Ccminsnter.

:

A r O P M T H. L I B. L plum temperantia^ multo pulchrius videbitarreputan^ ti, quod Grxcoium legesformolbrum adolefcentium amojrem concedant citra turpitudinem tamen aut vim. Quanquam hoc Apophthegma Plucarchusia Vitispaul,

lo lecusrefert

:

Ego

,

inquit; deriHO
ejniz

malim

iUeim de ofcula

fiugnare pugtiamf qtiam omnia

viderim mihifiert aurea,
,

Quo vir
18.
jufti

ille fenletit

amoris flamroam acriorcm
in rebus eflet rigidior
in
,

hoc

pulchrius ducebat,

non obfequi animo.

C

u

M
,

caeteris

& exa£le
negotii^.

legumque tenax, tamen

amicorum

exirtimabat

inhumanitaiis acfxviria: prxtextum eflfe j nimium adverfus illos tflejuftum. Hujusrei tefliseft epiltola quxdam perbrevis , cus fertur ad Hidrieum

Catem
in
p.em
:

fcripra

,

qua cuidam amico veniam deprecatuE
:

hunc mocium

f peccat

,

mihi dimitte
fcftiuseft
:-

a Nicta^ft?nhil peccat y dtmitte homiInno, fed omnino dimitte,

centem punire
re in

,

culpam inverdum condona-

grariam honefli deprecatorisj humanitas efl. enim juflitiam femper oporteat efleclemcntia tempcratam, quoties nacta eflgravem interpellatorem , mi-

Cum

&

nus habet
igitur

invidicX

,

h

plus impetratgratis. In pleri(que
,

amicorum
:

negotiis

ad

eum mKDdum
,

(e gerebafi

Agefilaus

inrerdum tamen magis (equebatur Reipu-

blicx utiiitatem psr occaflonem oblatam
gebatamicitics.
19.
cflent

quam indultumultuofius

QuoDAM

e^go die

cum

caftra

movenda : adoldcentem cujus amore tenebaturj,. lelinquebat jegrotum cumqu« is blandis precibus 5c ladirymis illum rcmorari conaretur , verfus ad fuos
,

&

h ^tutm

difficile ejl

,

inquit

,

fmul

c^-

mifrert O' fapere

c

malens (eqm quod id tempofis expediebat, quam quocLdiclabat in amiciim affeclus. Hisanimi dotibus cceteris
prxcclkbat AgefiJaus. 20. C T R R u M quod adcorpori? cur:un attinc^. bat , nulla in re melius habebat , quam hi quiLnfcum
,

vivebat: a faturitate
flincns,

& quidem
fic

crapula in lotum ab,

fomno vero

utcbatur
:

ncn

ut

ille

dominare-

tur

,

fed ut ferviret negotiis
/
a HUmaijirer»

advcrfus ccflum aut ftigus

A

5

b

Coniinsnter

& f^pkfiur.

,

i^fic erat

A

O E

S

I

L

A

I

inftru6lus, ut

quatuoranni tenvporibus unicis

tantum veftibus

uteretur.
,

inter milites ag^ret

velut unus quilibet e
Pmicipis

Cxterum cum in tentoriis numero nihi-

lo meliorem culcitram habebat

quam csteri
ejje
,

:

iJlud aflideliciif.

due habens
cellere.

in ore

:

a.

non moliitie

ve, fed temperantia acfortitttdine privatis horninihus ante*

O vere reglam vocem ft addidiftet, fapientiar' Nam ea vox omnes Principis virtutes compleftitiir.
,

21.

ScisciTANTE
:

quodam quid
:
,

^ws

attuliflent Lycurgi leges
s\<it\\czi

h Voluptatum

Spartx fru, inquit

coutemptHm
2
2,.

indicans

non

alia

magisexrc?
,

nafci Reipublicac corruptelam,

quam

ex deliciis.

A

L

I

I

cuidam
ca:teris

qui fe dicebat admirari

quod

LacedsEmoniis tam friigali cibo veftituque uteretur : c ^tqui , inquit , o ho/pes, pro hac frugalitate opimam meffem metimm , Uhertatem : (apicnAgefllaus
ter

cum

admonens nullam
:

bertatc fuaviorem

efle voluptatem viris ingenuis linec ibi diu libertatem efle pofle, ubi-

regnat luxus.
vitie rigore reraitteret , caulam addens , quod, qu2E eft vitx volubilitas, evenire poflet, ut tempus d xAt ege , inipfiim exigeret aliam vivendi rationem
:

23. ut aliquid de

RuRsuscum alius qiiidam eum admoneret,.

quit,
tio
,

me confuefacto ut ^uacunque inciderit fortuna muta^; nequAram ipfe mutationem, Mira animicontinen,

qui nec in aufteriore vita delicias requireret , nec. ab illis corrumpi poflet. I N ne fenex quidem faftusquidquam de 24. vicbus vit^que ratione ac coiporis exercitiisreniifit. Itaque percunftanti cut per acrem hiemem fblo pallio tedus obambularet abfque tunica homo tam prove6la£. Xtatis: e Vt, inqmt , juvejjcs hanc vit^^rationem imiten* extr?ma feneS^utis homi^ tur y cum cxemplum haheant nem, prinapem, Sapienter admonens , fenibus ita vivendum efle ut adolefcsntibusexhibeant rec^:e vivendi formam vulgus nihii imitari libentius, quam quod a viris principibus conlpexerint faftiiari.
tia
,

inter delicias agens,

^

&

,

:

&

25.
a

ThaCoMi'»

Temperate.

b Moderatc*

C Sapisnt(r>

d

mnttr. e Gravir^r,

A
,

r

O P H T

H.

L

I

B.

I.

Tl'

gens ut copia rerum abunda25; bat prxcipue vini praeftantia nobilis, itadeliciiserat

Thasiorum
:

addidior

per

hoium

agros

cum exercitu

proficiieenti
,

AgefilaoThafii honoris gratia miletunt farinas
res, beliaria, liba
ris alia

anfe-

ex melle condita, 6c item omnis genemaximipretii tum cfculenta , tum poculenta :
farinas nihil accepit
,

a At

ille pra:ter

,

reliqua

domunx
fibi

referri juflTit

ab his

qui attulerant

,

tanquam

fuiC

Csterum cum illi precibus & obteftationibus urgerent omnino ut acciperetxenia juflit eainter Helotes diftribui id erat apud Lacedxmonios
que
prorfus inutilia.
,

:

refpondit

mancipiorum genus. Ejus hdi caufam icifcitantibus Non decere qui virtutis- ac fortitudinu ftudio tenerentur id gmus ddicia^ cupediafqus recipere : propterea quod iftiufmodi resy qmhus inefcarentur iyigenio fervili nati y
:

,

oporteret a ItberisprocHl abejfc

:

graviter taxansThafioruni

mores qui
,

dum volupt^tibus fervirent, nec ingenuos (e

prxftarent, necliberos;
elfe fervilius

&
,

fapienter oftendens

,

nihil

abjc^liuique

quam

gulx ventrifque vo-

lijptatibus

obnoxium

vivere,

25.
ftoris

Adversus

voluptates
:

hoc fiJecimen dedit

adverftis

non minus infuperabilem

fuiffe

quidem invi^li peinanem gloriam. quod di6tudeclarat
,

rusfum. Thafii quoniam intelligebant Agefilaum de ipfis optime meritum , templis ac divinis honoribus illum dignati funt atque hac de re legationem ad illuin miferunt. Is ubi legiftet honores quos legaii ad illum detulerant, pcrcundatus eft , num illorum patria pcr^ftatem haberetex hominibus faciendi deos : cum illi
:

,

relpondilTent
ipfos decsfacite

,

habere
/

:

b

^gedum,

inquii,*

primum vos

id

f praftiteritis tum vobis credamy cjuod
Utrum
hic prius admiadeocontemnentis

rae
rari

quoque deumfacerepoterttk.

convenit
,

,

aniini celfitudinem

oblatum

iLtnam
bus
6c

ob quod Empedocles Philolbphus feraetin quodque tot eiuditi principes tot ariiimpendiis ambierunt ; an ingenii folertiam ,
conjecit,

q,ua Thafiis vel

fummam

ftultitiam
ingelTit
?

,

vel abje6lam

adu-

lationem fuam in oculos
a Frugaltter,

A
b

5

27.

«

Libm

& graviter.

1.2,

A

O

E

5

I

L

A

I

£ c minus excelil aniini fuit , quod cum na27. tjoucs qUct id temporis Grxciam incoltbant , decreviflent ilii ia clarillunis quibufque civitatibus honoris
caufa Ihtuas eiigi, relcripiit
TittUa jit

N

imagOi nequs piCia^

illis in hunc modum: a Mei mque ficia, necjtie ulLo alio arti-

ficio

At principum vulgus hoc honoris gcnere lc funamumque rcrum bene geftarum prarmium arbitrabaim:. Agefilausipfo honefta ejufmodi contentus, negligebat aduiationes verius quam glorias , malens infculpi prudentum ac bonorum
parata.
diis xquiparari credebat
,

hominum
(lare.

pe6loribus

,

quam
,

m

foro xicixs

,

aureufve

cus.

Eximiam virtutsm fpontc fuum conlequitur de-. Ntx ull3,fpcciofior ftacua quam hoDOtifica beno

attxvitx mcmotia.
28. In Alia cum xdesquafdam confpexiileto quarum tecium quadratis trabibus contextum effet rogavit xdium dominum num apud illos lignaquadra (edexronalcerentur quicum negaflet talia nalci
,
,
:

,

tundis aite quadrari

:

.

o ^lmdy. inquit
?

,

ergom fi cju.^.drata,

n.afcerentury fai ereti^ rotunda

Immane quantum abfuit
devedum orbe >

imus

regis a.nimus a noftroruin a^dificiorum deliciis,
,

m quibus nihil phcet
iut multo
2v.
fet
,

nili^ex alieno

artificio

adulteratum.

C u M aliquando quidam percun^^^tus eC^ quinam efient fines Laconics ditionis , vibra:

ta lancca
re»

c §luQufcjue

,

inquit
,

,

hAc vaJcat ptrtinge-

Vox

egregio duce digna

qui bejlum non nilx
vir-

juftum fufciperet, imperiumque virtutc partum,
tute tueretur.
30.

RuRsus

ahi

cuidam percunctanti, quam ob

caufam Sparta non cingeretur mcenibus j oftenditcives armatos : d Hi, inquiens,y««f fpartan^ civitatis mcstpia : fignificans Refpubhcas nuUo munimento tutiorea
cile,

quam

virtutecivium.

3r.

SiMiLiT^R
,

cum aliusquidem hoc idem
:

percun(ftat«s elTet, refpondit

e
,

Civitatem non faxu

ii.

gnifve

fid pro valln ac moenibm

incoUnttHm viriute mtiniiL

a Mjij^nammitcr.

h

Temperafg^,

C Fcrti:&*

, , ,

Apophth.
5*

LiB^.r.
nuUus potefi
ejjc

13
mH-'

niri ol^ortere :

qvios Jij-An^at concordia^

rus inexpuq;^nabtiior.
'•i

3.2.

Adversus
,
:

'

vitio plerique laborant

pecuniarum ftudium , a quo amicos ^dmonere confuevit
,

i-

ce tam pecnniis
ditefcere

quam fortitudine ac viitute
parat opes
,

fluderent

quod fiuftra
Qji
I

qui veiis animi boper milites ce-

c-

cisvacat.
33.
S
I

3
!i

D autem
,

eiTet

quod

leriter confici

veliet

b

primus

iple fub

oculis

o-

a
i

operas aggrediebatur , quo vel pudore ad induftriam exftimularentur. EfFicaciflimum exhortatio-

mnium

N
3

nis genus
ri

,

piincipem hoc facere
c

,

quod ab

aliis fie-

velit.

34.
1.

Illud

fibicumprimisducerefbletgloriae,
,

quod cum lex

effet

costerifque confilio prolpiceret

nihilo fecius in laboribus obeundis
1

quodquefiblipfi impcrar^t
efiet
,

,

libique, ut
,

nemini cederet: lu loquar, rcx

idpulchrius dfe judicabat

quam quod regnum

5

obtineret inalios.
35.
I

t

DA

M

confpiciensLacedxmonium quen,

,

d^m claudum ad bellum exeuntem
veluti debili necelfarium qusreret
:

cum
d

ei

equum
,

,

Non

inteliigis

inquit Agelilaus,
\

in belLo opus ejfnj

non qnifugiant yfed qui
efle bello utiles

loco

maneant

?

Significans eos
eft
,

dejnum

milites,

quibus decretum
oppetere.

in pra:liQ autvincere, aut

mortem
35.

cuidam qua rationt e Si mortem eximiam gloriam inquit contemfirif. Nihilenim in bello praeclarx rei geret , cujusanimum mortis metus occupavit. Idem afFe(S^us ia omni vitamorulium apuJLcherrimisfacinoribus revo,

Percunctanti

pararet fibi

:

,

care folct.

37.

RoGANTi

quam ob caufam

Spartiatje
'

ad

tibiarum canrum inituri pra:lium cxercerentui : f Vt cnm adiiumerum, inquit, incedunt^ appareat quiformjdolo»

p Jint, quijortes. Nam anapxllornm idus ftienuis addebant animum, vchementer mcticulolis pallorem ac tie-

A
JiSapienter.

7

morem

b Impigri exempli. c Graviter. dFaifte, ^ Qravit^. Vu^contemptnu fFrudentK*

'

X4

AeiEsiLA
incutiebant.

1

morem
litas.

Itaque
,

cum
,

pes

non refponderert

ad modulostibiaium

prodebatuiignavoium imbecil,

Magni fiquidem refcit ut dux peifpeclos habeat militum fuoium animos quo norit qui fint a prsclio fummovendi , aut qui qua patte exerciius collocandi.

Maximus libro fecundo putat tibias adhiberi ad incitandos militum animos : contraThucydides apud A. Gellium tradii , pio tubis & coinibus Lacedxmonios ad pra:lium tibiis uti folitos ad modeValeiius
folitas
,

r,

y ^

randam vim & impetum mihtum , ne (parfi difpalatiquc proruerent in hoftem, fed compofite mcederent fuo
quifque ordine. Proditum
pixcinente
38.
eft iitteris,

^
^

l

Cietenfes cithaia

:

prxHum

iiiire foli^os.

quidam apud Agefilaum admiraretuiregis Perfaium felidtatem, quod admodum juvenis eflet i a Ne Priamns quidem, inquit, qnum hoc ejfet atatis ernf infeltx', indicans neminem appellandum beatum nifi ad fupiemum vitae diem peiveniflet quod nec Priamo
, ,

Cu M

^

f

,

,

j.

hec Cicefocontigit.
3

9.
,

Qu u M maximam aC\x partem aimis fibi fube^
,

giflet

conftituerat ad ipfum regem Ferfarum piofici(ci , ^ ut eum compcfceiet : qui fic eiat quietus a bello, ut inteiim GrJECorumdacespccuniacorrumperet cxterum. ^ revocatus domum ab Ephoris ob Spaitam Giscorum ^ ohfidione cinftam (namidiexPeifarumpecuniismif. fis efteceiat) paruit,dicens: b Bonum Imperatorem legumi
: ^
'

citraquecunftationem folvitex Afia , magno fiii defiderio reli6lo Gxxcis Afiaticis. Ofinvitabat illum feiebatur rei bene geiends occafio
imperatisparereoportere
:
,

Gia:corum

affedtusj ut inftituta perageret

,

fcd rex a

i

tyrannide alieniflimus, legum au(Sioritatem exiftima'bat omnibusanteponendam. N I A M vero Peifaium numifina /agitta40. lium habebat inlculptum , ex Afia difcedens ajebat r ^ Se triginta fagittariorum millihus a rege ^fa depelli, Tot enim Daiicorum aureorum millibus Athenas acThebas deportatis , in plebis modcratores diftributis,

1|

1

Q^o

l

&

Timocrates effecerat,

ut populus hoftilem

animum
ady«i-

^

A

P

P

H T

11.

L

1 13.

I.

15

adveifus milites furciperet. Ephoris autem refcripfit in hunc modum : a sAgcfilaai Ephon^s falutcm : %Afiam

magna ex parte fnbegimHS-y
in lonia confliximui
:

barbaros expultmns

,

fiecjuenter

attamen quoniam pro 7nagiJlratU4 ..Audoritatejuheth ut ijiuc ad diem prafiriptum adfim , confequor hanc meam epifiolam , acfortajfs antevertam etiam,
'Nec enim mihi principatum gero, fed tum Reipub. tum fociis
i(y amicis%eipub, Jitqueita
:vere legitimeque imperat^cum

demum
ij*

quipotitur imperio

^

ipfe paret jmperio

legum

is*

lEphororum
at

,

aut

gt/lratufunguntur.
2

qmcumque fint illi^ quiin Republtca maQuid hujus ducis animo moderatius?
?

quid eodem excellius
41.

Dein cum
Thraciam
,

tranfmilTo Hellefponto itei facc-

!

let per

,

b nulli

quidem barbarorum fupples
,

!

fuit ut daretur tranfitus, fed milTis ad fingulos nuntiis

rcogabat
1

iiet

:

ac cxteri

utium pei hottium an amicorum regionem quidem illum amice recipiebant venien,

t

c

:

i

I

tem , ac difcedentem deducebant. Cseteium qui Tioadenles appellantur , a quibus ut fertur , Xeixes datis muneribus tranfeundi copiam emerat , tranlitus mercsdem poftulabant ab Agefilao centum argenti talenta , totidem^que foeminas. c At is iriidens eos , rogavit cui
,

I

.

<

non protinus veniflent accepturi quod poftulabant. & congrefTus cum his qui (e Admovit exercitiun omnes vertit in fugam j obiter coliocarent in acie
,
,

i

compluiibus
ruit.

tiiicidatis

:

itaque

fibi ferro

viam ape-

i

42.
mifit
,

Itidem &
rogatus
is;ituir

ad Maccdonum regem nuntios utrum per hoftium folum ircnt, an ami,

corum.
inquit,

Cum refpondifiet
confuitatio
,

fe

nes

d Fiat, confultaturum tamen irJerim iter faciemii5.
:

Rex admiiatus
43.
:

liominis audaciam

,

fibique

metuens

5

(atius efle fenfuit

illum ut

amicum
eft.
e

fufcipere.

Thessalorum,
,

qui hoiHbus
Virtus
fic

tuleranj
erat

fuppetias
ceret

agros depopulatus

squil-Ioc

tatc temperata, ut nec amicos Ixderet, nec inimicis parI

,

ubi fortuna dcdiflet ulcifcendi occafionem.
Moderate,

apoph-

a

b

Fidenter,

c %Ammc>fe.

d

Jiitrepide.

e. Severe»

,

,

IS apophthegma non

Agesilai
eft,

& ab indoto quodam tiuncatini

adjedum

eft.

44- A D LariflBeos autem. qui non juverant res ho0iiira,Xenoclem,acScythcnlegatos miiitamiciti*Econciliands gratia.

Hoscum
,

Lariftki
,

comprehenfos

afler-

vaient in cuftodia
riflam

casteri

quidem id faclum

gravitcr

ferentcs, cenfucrunt, ut Agefilaus

admotoexercituLa-

fe , vel univerfim Theflaliam hac conditione velie capere

urbem obfidione vallaret. a At ille negabat

ex his, quos miferat, alteiius faceret ja£linam , amifutrumque li illos bello laceflifiet : itaquecaptos atceptis conditionibus iiberavit acrecepit. Tamatroitt

furus

cem

navit

injuriam diiorum amicorum incolumitati condoalioqui contumcliarum impatiens 3 dicasillum ,

fuos afl^edus in fua habuifle poteftate.

45.

Feliciter
,

thum

in eo

prac;lio

pugnatum eiat apud Corinquanquam accepiflet Spartanorum
,

paucos defideiatos c^^eterum e Corinthiis 2c Athenienfibus aliifqae Ibciis ingentem numerum interiifle adeo non gavifus eft ncc elatus ea vidloria , ut b Heu, graviteringemifcensdeploraret Grxcixvicem inquiens , Gmcia^, qua tot viros intej7ino bcRo perdidit , rjnot univerfs barbam debellandis fati^ ejje poterant. VifO magnanimo v!c^:oria erat. optabUia, fedcarior erat fo, ,
,

admedum

;

.

ciorum incolumitas. Qup animo tuhflet ille fl morum civium interitu fuifiet empta vidoria ?

pJuri-

Non

parum

laudis promeretur hicafi^dus in duce Lacedzc-

monio tum

natura bellaci,

tum ethnico

:

at Chriftiano

principi nulla

non debet efle lugubris vidoria,

quae plu-

rimorum etiam hoftiumexitiocontigit. 45. C iE T 2 R iiM cum Pharfalii urgerent
niifque vexarent ipflus exercitum
,

,

latroci-

fexcentis equiti-

bus
per

vertit illos

in fugam,

moxque trophxum ftatuif fub
magis Istatus eft, quod iple paucorum nec aliis adhibitis
,

Narthaciis.
fe

Nec alia

vi6toria

conftituto equitatu
,

eos fuperaffet qui de re equeftii|)iscipue gloriabantur. Pulchrum eft vincere lactflentes., prxfertim his
copiis
prajfldiis,

quibus hoftes potiflimum
b.

fefe jaciant.

47«

a

^mss.

CUmmUr*

c Idicitsr,

,

H T H. L I B. I. 1.7 47. NuNC accipe geminum in gtorisicupidiflimo Cum Diphridas illi € duce temperantix exemplum ut omiiris qux tum agebat parrla nuniium atruliflet pretinus in Boeotiam irrumperet y quanquam deftina-

A

r o p

:

,

tamen hoc ipium poftea majore aggredi apparatu accerfitis ad fe viginti millibus eorum qui apud Corinthum militabant , invafit ac juxta Coroiieam congreirus cum ThebaBoeotiam Argivis Corinthiis, ambas acies Dis, Athenieniibus
rat
:

magiftratibus obcemperans

,

,

,

&

fuperavit

,

licet ipfe

muUis

acceptis vulneribus coipore

effet graviter a{F:6ius.

ab

illo geftas

a pugna cum efTet intcr xes omnium maxima. qucmadmodumfcriplit

Xenophon, tamen
fiis
,

domum

reverfus nihilde priftino vi-

ftu vitscque modeftia mutavit

ob tantos reium fiiccef. totque vidorias. Multo dignior erat triumpho vi,

£toria

qua

vir ille
,

primum

liiis

conlilHs amepofuit
egregiis facinoribus

kgum
iiiiiiio

aucloritatem

(ieinde tot

hStns eft infclentior. 48. A N I M A D V E R T E N s civium Tonnullos qui in pretio habebantur , ^ ac fibi placebant quoii cquis alcndis inienderent animum, foroii Cynifcas perluaut , ut confcenfo curiu certaret in Olympiis : hoc padlo Gra-cis oftenderc cupiens, id genus exercitamcnra nullius eftc verx virtutis, fed nihil aliud habcre quara opum tS: impendiorum oftentationem, eoquc foeminis
efie

digniora
(:
,

quam

viris. fe

49.

u M haberet apud

Xenophontem illum
,

fa-

pieiitem

eumquc plurimi
,

fciceret

juffit

ut filios fuos

Lacedarir.onem docendos artem omniuin pulcherrimam videlicet imperare parere imperio. Athenis norcbat omnium liberalium difciplinarum gcnus fed hanc cxteris omnibus prxftantiorem exiftimabat nufquam meliusdifci quam apud Lacedsmonios, ubi non verbis difputabatur de bene adminiftranda Rcpublica fed civium moribus. honefti0imaE rci exemplum cxprimebatur. Simul indicans eosnoneflcgercndo mpgiftratui idoneos, qui kybus ac magiftratic r,ccct(eret

&

,

,

,

,

bus nefcircnt obfequi.
jo. r R oa Hodcjle. b Facete. c Qravit^T.

.

18

Agesilai
,

50. P R o I N D E rogatus abs quopiam quamob lem Spartanorum Refpublica prse cxteris fecundis re,

bus

floreret
y

:

a

^tmiam

,

inquit , plus caterU

iti

hoc fefe

exercerent

ut pariter

& imperare

&parere
,

fciant, Quae.

diix resa civibus excludunt leditiones

2c tuentur

con»

cordiam.
51.
ille

CuM
:

vira defunftus eflet

Lyfander

,

Agefilaus
;

numerofam fodalitatem aggregatam comperit
ex Afia
inftituerat

quam

domum reverfus ftatim adverfus Agefilaum
id indigne ferens Agefilaus facere
,

,

deftinabat

Lyfander dum viveret ac perleita quadam oratione , quam Lyfander in libro delcriptam reliquerat , compofitam quidema CreonteHalicarnafieo led in hoc , uthanc Lyfander edifceret , atque apud popularem multitudiDem recitaret ( Tradabat autem oratio de novandis rebus, deque mutando ReipubUca^ ftatu) hanc, quoniam srguebat Lyfandrum fuiffe civem perniciofum ac feditionis avidum, Agefilaus voluit evulgare. Cixterum ubi fenex quidam Ephoxus orationem perlegifTct metuens b ne icda-quadiclionis gravitatem ac vehementiam que multos ad reium novarum ftudium excitaret confuluit Agefilao ne Lyfandrum fepultum refoderet , fed, orationem premeret. Senis confilio paiuit , 6c a coeptis conquievit Agefilaus , doftus non folum obtemperare publicis legibus ac magiftratui , verum etiam piivato (enioris confilio. Vir excelfi animi plus apud fe valere voluit publicam utilitatem quam privatum odium, fimulfimultatem exercerc que perlpexit , indecorum effe
civis fuiffet
:

omnibus palam

cujufmodi

,

,

,

,

,

cum fepulto. Hac moderatione ufus eft adverfus

mani-,

feftum inimicum. 52. P o R R o qui clancuhim ipfi adverfarentur , eis palam quidem noa exhibebat negotium , c fed efFiciebat ut ipfum in militiam lequerentur atque ex his nonnullos ducesexercitus ac magiftratusfa^bos evehe,

bat

:

qui

cum

fe in

magiftratu improbe
,

& avare geffif.
d rurfus Age, atque hac
artc

fent,

eoque
illis

in jus vocati periclitarentur
,

filaus

patrocinabatur
civilis.

& ab ipfis ftabat
c Callidso

a Difciplina

b Hoderare,

d HodersUe»

..\

, , ,

A
afte
fe

p o r

H T

H.

L

I

B.

I.
,

19

ad reddebat eos ex clanculariis hoftibus amicos : quibus rebusfa£lum eft, ut jam neminem haberet adverfarium. Qmd hac prudentia civilius , qua mederi malevolis maluit quam ulcifci } I D A M peiiit ab Agefilao , ut fe fcriptis ad 53•
revocabat

&

Qu

hofpites 6c amicos fuos Afiaticos litteris

commendaret
;

quo apud

illos jus

fuum confequeretur
;

refpondit

nihil elTe opuslitteriscoramendatricibus

a

Kam mei,

inquitj hojpites fna Jponte quAjuJla fmt ,faciunt , etiam fi iUis nonfcripfero, Apud bonos in bona caufa fupervacua
cft

commendatio

,

cum

ipfa res impetret

quod precibus
fui

exoraretur.

Dux

egregius

non
illi

nifi

cum

fimilibus

hofpitium conjunxerat.
54..

OsTENDEBAT
.•

quldam

civitatis cujuP;

'

>dam muros benetutos valideque exftructos cumque ^ Pulchri rogafletviderentur nepulchri inquit, per Jovem verum apparet in kcc paratos ut mulieres inhabitenty non viri : lentiens nonaliis moenibus re£tius conimuniri civitatem quam ftrenuiscivibus. cuidam multa juveniliter de; 55. c ^dolefcens^ fliacivitate adverfus Agefilaum jadanti
:

,

,

Megarensi

:

inquit, tuifermones epus habent mag-nis viribm. Significans indecenter eum magnifice loqui, cui vires non fup-

petunt orationi pares.
55.

TantumSc cxtcris in
, ,

rebus aberat a vulgl

judicio vir prudentiflimus

ut quae cernebat alios admi-

rari, ipfe in tantum contemneret ut ne noffet quidem, quodevenit inCallipide. Is erat tragcediarum au£lor multi nominis famxque celebris apud Grxcos , & a
,

cun6tis in pretio habitus.

Frimum quidem
:

occurric

improbe femet admifcuit his, qui fimul cum rege ambulabant, (efeque oftentabat ratus futurum ut rex prior ipfnm coAgefilao
,

eumque
,

eft

ailocutus

poft

,

miter&cum benevolentia quadam amplefteretur. Idr cum non fieret Tandem non inquit agnofcis me 6
:
,

,

rex, nec audiftiqui fim ? Agefilaus autem intuitus illum : d *An non tu es, inquit, Diceli5ia ? Nam hac voce

pecua Jujle
y

Humaniter,

b Gravittr,

c Hodejle,

d

Craviter,

AG2SILAI
Laceda:moniormn lingiu fignificatmimum , cft imitatoreai tf^ei^iKov eniiil iilis rimula:hrum fbnat aut erficlam imaginem. Adeo vir prudcns ijc omnia KeipuMiae commodis metiens nullo honore ^ignatus eft hiftiionem quamvis inlignem, cujas ars ad Iblam parata voluptatein corrumpendiscivium moribus efter accommodatior quam eiudiendis.
peculiaris

hoc

:

,

,

,

,

quod rogarusutvelletaudire quendam, qui mira fimilirudine liilanix vocem imita57limile
eft,

Huic

a Fre^f uenter ^ inqixicns ipfam audivi : lufcintam: fignificans iueptam efle voluptatein , magis. deledari ipfa fimulationc qu^m natura.
,

batur, reculavit

58. Q^u E M A D M o D )i M autcm ipfc fingulaa modeftia pixdirus erar , ita non tulit in aliis arrogantiam. Menecrates quidafn medicus, cum del*perat2C quxdam curationes ipu fclkircr celliftent,populari adu-

latione dictus eft juv iter. Hoc cognomento vir arrogantis iagenii dekotatus , infoientius ufus eft eo litulo.

nec veritus eflet hac Idemcrata Jupiter ^gefilaoregi falH' tsm, Rex eo offenrus prooemio, picsierea nihil dignatus eft legcre. Sed refcripfit in hunc modum : Rex ^gefiUiu Menecrati fanitatem. yjd^^v Grseci dicunt quibus bene precantur, J^-xiie^y ambiguum vetbum fere in maUtifalutatione.
b

Tandem cum

& Agefilao fcnbciet,

lumfonat, cum fignificamus

Eo verbo quidem
59«

Caefari

FoRTiTUDiNis
regiones
5

abefte fanitatem mentis. exprobravit infaniam. etiam in rebus adverfis

infigne dedit fpecimcn

Conon & Pharnabazus per claf^
Lacedx-

fem regiam mari

potiti obfidebant niaritimas

interim Athecienfiumcivitas mcenibuseiTetcin£ta, Itaque Laccdxmonii , Pharnabazo donante pecuniam , c pacem ineunt cum rege, mittuntque civem Antalcidam ad Theiibazum > Graecos Afiaticos, pro quibus bellum geflerat Agefilaus,.tradentes regi unde peffime evenit , ut hujus ignominiae Antalcidas enim iniportio recideret in Agefilaum
:
:

moniorum

cum

micus

erat Agcfilao
5

:

eo pacem quacumque occafiona
glorix
,

confecit

invideus

illius

quem
c

videbat bello

CKa KArgHte.

h

FACctey Mod.Jl^»

^ortiter.

:

,;,

A
Kec tamen hxc
:

P

O

P

H T

H.
,

cfeicere, reddique

maximum

ac

infelicitas dejecit

L I B. I. SI maxime celebrem. iiiius animum quin
,

ctiam cuidam dicenti quod Lacedxmonii Medif^arect 2'/m?Jo Medi potius Lacomjjknt fignificans ira rerpondit indolem fux gentis corrumpi fortuna non polle. 60. Qja o D A M tempoierogatns , ucra virtuseilet prxiiantior , fortitudo an juftitia , graviter rcfpondit ForttTtidims nuUurn ejje ufnm , mji aajit ji'./htia. ^od Ji
ctiTines eJTcnt jujli
,

nihil cpnsfore fortitudine.
,

fummo dignum
caiit

duce
:

qui nihii

vi

prxter

En animum xquum judiinteiefic

faciendum

redieque perfpexit

piurimum

anter audaciam

& fortitudinem.
:
^

5i. j:ejem ex
Te
iiie

CuM
vir
,

rne

Gr^ci, qui Afiam incolebant, Perfarum b more magnum appellarent inquit, miyjor eji mjiftjnjiioracterfiperantiorl Conegregius externa bona, qua: vuJgus pr^ecipuc

tcmpiit
fufpicit

totamque liominis felicitatem animi bonis metiebatur. Ea kntentia philofophis eife confuevit in
ore, hanc beilatorexprefTu aifedu.

62.
Iblet
tra
,

NoTANs
c
qtii

prxpoiteram licentiam eorum
ejfcnt, eos ejfe Utyeros
:

,

qui
con-

Afiam iacolebnnt,
:

e)us gentiscoirupix moribus, diceie

InteriUos.^uiimproui

proh

y

eos ejfefervos,

quod

ibivitiis iicerent

omnia,

virtus habereturodio.

qua ratione potifllmum 63. quis aflcquipoflet, ut apud homines honeflam haberet

Interrogatus
: ,

faaiam
ly.tx

d Si loquatur inquit,
konejitffirna.

cjna funt optirria

5

(y»

faciat

fnnt

Quid

dici poterat

brevius

ai lurfus

quid abloluiius? Icidem Socratesidcm pei:

cundtanii

St tubs^ inquit,

tjje Jiude^i^

,

cfitalis

haheri vu.
,

Siquidem
i
>

fucis paita gloiia ut

non

eft

vera gloria

ita

necdiuturna cfl. 64. C F. L E B K A t u R & lioc illius dic^um principibiis eJifcctidum : e Irnperatoru ojjicjum cffe^ ercre^re^
OcUantes auddcia
,

erga fnbjecios bcnevoltntta trtK

quod

idem Maro

nobili CAimine docuit
(ttbjeci/s
,

Tarcare
a
'jiijie.

deheliare fupcrbos,

Ne.^ue
b ^nimofe,
c

Gravittr. d Sapienttr.

c

Jtffce. Mi^der.ite.

22

A
frenum
:

G

E

S

I

Ncque enim
fiagitanti

vere vi6^:oreft,
nefcit

L A 1 quiiracundiaevmdidam
^'^^'^'^-w^
]

imponere.

55.

CuiDAM

cflent difcenda

potiffimum pueris <i£4,inquit, ^uibns ufuripit cum
fcifcitanti quaj

&

ad virilem pervmerint atatent. Re^e cenfuit vir prudcns, Iblam virtutem primum ac ftatim a teneris unguiculis dilci oportere nec uUam aevi portionem artibus frivo:

I

lis

dandam

:

qux ut
ita

plaufibilem

,

in pueris habent oftentationem nec grandibus decor:e futurae fint , nec

ad
Is

(eria vocatis utiles.

Id EM cum incaufaquadam lederet judex& quidem qui accufabat refte dixillet patronus contra male fubinde tamen repeteret inter dicendum Age66.
,

,

:

;

filae,

nam
tibt

decet regem opitulari legibus : perinde quafi bohaberet caulam, ab ipfo flarent leges : hominis

&

>

i

improbitatem interpellans Agefilaus

:

h Si quis, inquir,
;

domum perfoderit
efftt^
?

aut veftem ahflulerit

,

num

exfpeSla^

\

turus

ut arehite^uSi aut quiveflemcontexuit, tibifit

\

auxiliofuturus

architectum, nec convenire, ut
tralegesaliquidadmiferit.

Subindicabat regem efieveluti legum is opituletur ei qui con-

' i

j

j

67.

CuM
,

allatae literae

mpnem
tes,

pax coiifet eique a rege Periarum eflent c quas Terfes una eum GalliaLaceda:perferebat de holpitio deque amicitia tra^tan,

.

,

}.

non recepit

:

fed juffitillosregi nuntiare, nihilefle

'li

neoeffe privatim ad

ipfum

literas mittere

:

caeterum

li

perfpicuum foret, illum bene velle Lacedacmonis Graecis, ipfum quoque illi pro viribus futurum amicum. Quod fi deprchendererur infidias tendere Ne futet , inquit, qucd me ftt haifituru^ amicum , ettamjivehementer multoA ah eo recepero epifioUs. Quid hoc anirao fubli:

&

f

^

mius, cuiinomnibus rebus gerendis
fcopus, confulere Reipublicx

hic uniciis erat

commodis ?

miroeffet affe^iu erga liberos fuos , diarundine pro equo confcenfa , d una cum pueris lufifie domi. Id cum forte vidiifet ex amicis illiusquidam, rogabat ne cuidiceret quod viderat, prius quam ipfe quoque liberorum parens elfet fa6tus :feftive fuba Saplenter. h Salfe, clncorrupte, d Pie &Vrhafic*

68.

CuM

citur aliquando

: ,;

A
fubindicans

P O P

H T

H.

L

I

B.

T.
,

23
j

eum lufum non

efle levitatis

(ed pietatis

nec hoc quod agebat, videri polTe ineptum ei , qui modo expeitus eflet quam ingens fit affeaus charitatis pa-

rentum
69.

ergafilios.

CuM
,

aiTiduebcUigareturadverfusThebanos,

ac in prselio quodain vulnus accepiflet , Antalcidas , ut fertur, ait : a Pr^clara do^irina tua prsmia recipis a The^
hanis ^Ageftlae

quos

,

cum

nec vellmt bellare

,

nec fcire-nt,

ajunt re vera , Thebanos crebris Lacedoemoniorum adverfus iplbs expeditionibus multo bellicofiores efle fa£los, quam antea fuerant. Eoque Lybeliare docmris.

Nam

curgus ille prifcus legum conditor , in legibus quae vocantur Rhetrze, veluti dicas , oracula a diis profeda, ve^
tuit fspius

eofdem

bellolacefli,

ne hofl:esufu bellaeft

re difcerent. Agefilai.

Quanquam hoc apophthegma non
fbcios moleflie ferre

70.

AUDivERAT

tam

cre-

bras expeditiones, praefertim

cum ipfi permulti Lace4s-

momos

iiumero paucosfequerentur. Agefilausitaque

volens oftendere quanta eflet Lacedsemoniorum multitudo , juflit univerfosfocios flmul confidere permiftos

invicem, Lacedxmonios item feparatim folos. Mox pet prxconem edixit , ut primi omnium furgerent figuli hi cum furrcxiflent , fecundo loco per pra^conem juflit
furgere fabros xrarios

deinceps architeftos , ac domo, aliamm artium fingulos. Ita rumopifices , fimilitcr fadlum eft ut propemodum focii furgerent omnes Lacedaimoniorum vero nuUus eo quod Lacedacmoniis qui militixparantur interdiclum fit, opificiurn aut artcm fedentariam vel exercere, vel difccre. Hoc facto ri-

&

,

,

,

,

fit

Agefilaus

:

b Videtis

,

inquit
referre
,

,

viri cjuanto plures nos

tducimuscjnamvos? Hoc ftratcgemate dux inclytusdemonftravit,

non perinde

litem educas in prxlium

ut

quam numcrolum miquam fottcm 6c exerci-

tatum.
71.
I

pugna Leuftrica
,

cum Laccdaemoniorum

multi
I

iique legibus poenas dare deberent !)hori reputantes civitatem viris dcfcriam cgere mifi,
fiigiflent

ribus,
a Salfe,

b

Soltrtcr.

24
tibus
,

ACESltAl
cupiebant

eam ignominiam

miliiibus remittere,

Deligunt igitur Ageljlaum iiovarum legum conditoFem. Is prodiens in fuggeftu: A Ego , inquit , Mioa Ugts haud qiiaqunm laturm fum, Neque enimhis^ ^ua^ habetis aut addstums fum aliqmd^ aut detraBurus , mque quidquam omnino mutaturus. Sed
leivaie leges.
inihi

limulque

reHum

videtur

,

ut leges quoA haheris^ a die craflino ro^

bur habeant

aucicritatem.

Eocommento

vir fblers
,

fimul

& prsefenti civitaiis necefiitati confuluit & peria

culofum mutandarum legum exemplum exdulit publica, uno tantum die iegibus abrogatis.
72.
,

Re-

EXE M pL u M
,

erat prxfentis &c irnperterriti a-

nimi quod cum Epaminondas cum admirabili impetu ac procella irrueret adeo ut Thebani fociique jam de viftoria gloriarentur nihilo minus Agefilaus tutatuseft Spartam civitatem in qua tametfi perpauci erant ta»xnen ^ hoftescoegit^domum reverti. Hocquocunque nomine vocesj certe apophthegma dici noo poteft.
,

:

,

73conftlii

Uthoc

eratforiitudinis, ita

quod

difturus

fum

prudentixque laudem habet.

Cum pugnaretur
hofque

apnd Mantineam, admonuit Lacedxmonios ut cjtteris omiiTis omnibus inunun.i Epaminondamintenderent

vim

prcclii,

dicens:

c Solos cordatos ,ejfe virosfertes,

folos ejfe auCtoresviBorix. Itaque

f hunc^inc^mtyceperimus,
,

faciliims cjcteros in potejlatem noftram redigemus

vecorde^

nuUiufque pretii

,

quod

&

evenit.

Nam

inclinante ad

cum nonnuUorum fuga fieret^ , fuos5c a fuga revocanti Lacedssmonius quilpiam letale vulnus infiixit. Eo proftrato qui erant cum Agefilao a fuga reverLi , jam ancipiti ivlarte cum hofte depugnaiunt , ftc tamen ur multo inferiores Thebani , multo prreftantiores LacedxmGnii viderentur. Hac arte prudentia duc.s confuluit iricoluniitati ftioqui fuerant haud dubie perituri iimul illud do, cuit. in belio phis habere momenti unum vere pruderEpaminondam vidoria
illi

adhortanti

mm

:

tem £<:cordatum, quarn turbani imprudentium.
74.

CuM

eo quod alerent estcrnum miiiicm
a SoUrter, b Firtiter. c Prudenter.

Spartanos pecuniJEdeficerentad bellum, d Agef.iaus in ,

d

Pie in ^atriam.

, :

A r o p H T H. L I B. I. iLgyptum profeftus cft ab Thacco i^gypti rege accitus ftjpcndio. Cxterum Agcfilaus ob corpus inculiumsc
,

veftis vilitatem

venit in

contemptum ejusgentis homiSpartanum regem
,

nibus

,

qui fpeiarant

fe vifuros
,

talera,

qualis eflet rex Perfaium

corpore decentiliime orna-

tum

perperam fane de regibus fentientes quos exte£no cultu putarint a:ftimandos potius quam animi virtu:

tibus. Niliil ille

quidem dc cuitus

ac vidus {implicitatc

mutavir, fed interim oftcndit, majeftatem dignita^emque regiam non veftium fplendoie, fed prudenria ac fortitudine parari oporrere
:

graviterque taxavit vulgares
,

purpuram aurum 6c gemmas detrahas nihil videas praEterea regium. Quin codem fa£to declaravit infignem erga patriam pi&tatem, qui ob publicam utilitatcm non gravatus fit ini5.gyptum pxoficilci nec statis jam ftiz ac vergentis ad annum o£logefimum excufatione uti voluit quo minus
inonarchas
,

quibus
,

fi

diadema

,

:

,

apud Barbaros ftipendium
fubveniter.
in

faccrct

,

modo

Keipubiicai

Aihensushoc modo rem
profcclus
,

narrat. Agefilaus.

Agyptum
:

Thacco
,

regi laturus fuppetias,

quoniam corpore

erat pufillo

hisveibis
,

aRegecon-

tcmptus eft Pa^^turiit mom, Jupiter metutt ilie peperitmnrem. Id ut audivit Agcfilaus <?^o, inquit, <t//^nando tibivtdebor leo. Nam poft cum illi non adcllet Agefilaus, regno pulfusconfugit ad Ferfas. ubi quos educturus erat in a75. ciem confpicerct ob imminens periculum form.idololbs,partim propter hoftium multitudinem, (erant cnim
:

,

Cteterum

,

ob ipforun) paucitatem, lem divinam facere vcluti captaturusaufpicium abextis: itaquenon confciis cxtemillia) partim

numero duccnta

decrevit ante confliftum

,

ris,

Ixvx manus volx literis inverfis viftoriam inliripfit a deinde jccurab harurpicencceptum, fuppofuit manui, quaeclam fcripturam liabebat diuquc tcnuit ingens in:

tcrim fedciibcrabundum
fcrens
,

,

ac dubitantis fpecieni prae le

moxquc

doncc litcrarum fgura! jecinori imprimcrcnrur militibus,quos in acicm cduftuius erot, oftcn:

dit, diccns

Deos

his literis ccrto porter>dsr6

vittorU'.m,

B
a CaUidc,

lUi

16
llli

A

G E

S

I

L A

I

habere fignura futEirac vidoriJE, vehementer animati funt ad pugnam. Hic doius multo phjsvalnit quam oratio quamvis prolixa ac meditata. Et hoc ftrategema eft, non apophthegma.
fefe certutn

vero esiflimantes

75.
rent
,

CuM
id

hoftes Agefilai
facile

cxerciium

folTa cinge-

quod

poterant

ob multitudinem,

ac

Ne-

£tabius, cui fuppetiasferebat, cenferet

cum

hofte

erumpendum, &. conierendas manus, nequod inftirucrant
,

perficerenr^ ille negabat

impediendos hoftes qui pares fuperiores. Siquidem fofla urriufque adimebat confligendi copiam. Porro cum palumabefletquin foflTacoiret, per hoc anguftum intervallum inftruxit quod erat reliquum miUtum a ac inter partes commifla pugna vertit illos in fugam hoftiumque ingentem ftragem edidit paucis mihtibus quos fecum habebat , atque ex prsda magnam pecuhoftibuscfTe ftudercnt,

non

:

,

Jiiarum vim mifit Spartam. 77. Decessit ab j^gypto patriam repetens morbo implicitus in portu qui Menelai dicitur. Moriens autem mandavit iis qui aderant ne quam fid:ilem, aut alias imitatam corporis fui imaginem facerent. h Si ^ttod, inquit, proLclarumfaeinusgeffi^ hoc erit mor.umentum^ mei : fn minus ne omnti cjuidem Jla.tu& cum fmt vilium ac nuUius rei optficum cpera ilLuJlrabunt mei memoriamm
, , ,

Quis noa miretut in bellatore pedus tam Philclbphi4eum ? fblet in concione admonere mili78. tes fuos , c ne captivos ut facinorofos cruciarent : fed ut homines fervarent. Infantibus etiam in bello captis providit, ut in unum locum comportarentur , nc-mutatis caftris , reIi6U perirent. Eaudem curam impendit ienibus captivis nec quoniam fequi non pofienr, a canibus lupifve diicerperentur. Hxc autem humanitas illi non fclum aliorum verum etiam captivorum miram benevolentiam conciliavit. Et nunc homines fibi videntur, qui trucidatis in^antibus acienibus, eamseta^ tem abducunt qux vel libidini apta eft vel labori , vel

Crebro

,

,

,

,

mrique.

Quo progrefla eft immanis illa feritas.
Ex

a sAnimofe* b Mcdejle, c Uumaniter,

,

A
Eat
7^).

P O P

H T H. L

I

B. T.
I

2-7

P

R O
,

B

O

AM
fe

Y L

O.

Apud
:

Coroneam Athenienfes
Agefilai iter

ac Boeoticos
,

cum fuis fociis
prxlio vicit
ei

impedire conatos
magnificae

gravi

vidorix per

multum laudis

Multi e pr^lio confugede hisrogatusquid veliet a vetuit illos violari, cum in eo pr^lio f>eri Agefilaus videreturque vehementer -vulnera aliquot acccpilTet iratus omnibus qui tum arma adverfus ipfum tulerant >
appofuit leligionis exemplo.
lant

adtemplum Minervae
,

:

:

tamenplusapud illum
,

valuit religio

quam

ira.

Neque

hoc foium in Grcecia fecit , ut templa Deorum haberet {ancla verum etiam apud Barbaros fumma religione finiulachra arafque coVifccravit, quafi in hsec nulhim efTet Se vehemenjus belh. Itaqne prxclare fohtus eft dicere
:

ter

admirari

^

eos

non ha.beri facrilegorum

nHr/iero,
y

^ui

Ude-

rent ipfs fupplices, ac per

Deos obteftautes nec gra

jnres

mi p«nai de hu
fpoliarent
:

ejut

relipomm
,

mintterent, quarn qui

fu' tcmpla

DiisefTe caiiorem hominum refte judicans qiiam muta templorum ornamenta. 80. A c c I p E nunc exemplum fortitud'nis c!emcntia temporatz. h Poftea quam ingenti ftrage fregiffet Corinthiorum vires, eofque intra moenia compuliflet; multis iiortantibus ut urbem oppugnaret, negavit id Cux virtuti convenire , qui peccantes ad oftcium cogeret non qui nobililTimas Gixcix urbes lubverteret. Ut hoc eximix cujufdam moderntionis ita quod adjecit, admirabilem viii prudentiam arguebat c Styinquit, eos extinguere voiuerimm ^ui nobifcum adverftis Bar^

falutem

,

,

,

:

baros Jletarunt

y

tpf nos expugnaverimits vel ejutefcentibui

hoftibus^ qui fubverps fociu

nuHo negotiOt quandq voientt nos

opprimenr.

81.

adjiciam.

DiviNiTATis cujufdam elfe videtur, quod Cum adornarctur expeditio apmi Lc uttra
fuii

qu2 Laceda!moniis

luctuofinima
,

:

Agehlauscuni
noluit
,

a pleriique urgeretur ut exiret

proficilci

perin-

de quali calamitatem iirecupeiabiiem animo pra:fcn.
tiret.

B 2
a Religiofe.

82.
c Prtideuter.

Ru

R-

b

J\ioderate,

, :

Agesipolis
RuRsus accipe folertisc Reipublicn: (alutaris arguincmum. Cum Epaminondas incredibili impetu
8 2.

Spartam iirbem invaderet
r.d

,

ac civitas careret
terriii

mcenibus
,

aliquot adolefcentes hoftium adventu

ftatueranc

Thebanos transfugere
occuparant.

,

jamqueiccnm editum
,

extra

uvbem

rc de civitatis

a Agefilaus perpendens ndum fbincolumitate fi fenfifietpopulus ^li,

quos ad Thebanos transfugere

conaii^ diflimulans

ad adolefcentum turmam pervenic , acperinde quafi id bono anmiofeciflent , collaudavit confilium, quod eum locum occupaftent ; libique in animo
fuis

cum

fuifle dixit

,

idem facere.
,

Sic adolelcentulos fi6ta lauda-

tione temperavit

& adjundis fuis comitibus locum tu,

transfugiendi confihum clam majorem adjundum numerum eorura qui ejusconfilii fuerant expertes non aufi Gxni fefe commovere: eoque libentiusconvenerunt, quod Abfque dubio latere aibitrabaniur qux cogitarant. Sparta non erat futura Sparta nifi tum Agefilaus celeri-

tum reddidit. Etenim qui
ceperant
,
,

videnies

,

tate confilii falutem attuliHet.

temeritati

Eadem arte & remedium adhibuit pro fupplicio.

juvenili

^83.

AGESIPOLIS

CleombrotL

G E s I p o L I s Clcombfoti filfus, cum quiC |>iam apud ipfum ceu rem magnificam praEdicaret.. quod
Philippus
tifTet

A

Macedonum Rexintra
:

Olynthum

b

^tquiper Deos

pauculos dies fubverinquit talemctvi^
,

tatem longe majore tempons fpatio non exfiruBurus efi fignificans multo regalius elfe condere mbes , quam
conditas demoliri.

84.
cflet
,

CuM

alius

quidam

dixi Ifet

,

ipfumcumRex
,

obfidem non liberos velut hoc eflet Regi dedecorofum aut uxores eorum dari in raanus ac jusalioium, cum alii Reges foleant uxorem ac liberos pro fe dare obfides c Et quidemju^

cum a^qualibus fuis
,

fuifle

:

re,

inquit, optimo
:

:

par

efi
,

emm
fi

ut nos

fiofira

tpforum feraaccidit in
,

rnm errata

fubindicans
,

quid calamitatis

belioaut in Rei ublica

Regum vitio accidere

eoque juftum

a Soterter, h C/ementer, c Jufie,

A
ju^him
efle,

ut hi

nitcalamitas.

19 o p H T H. L I li. I. potifGmum puniantur per quos vcCiccerum morem iniquum efie quo rc,

ceptum
linc
,

eft , ut conjuges ac dedaniur oblides.
I

liberi

qui nihil commeruermittr catulos
,

8 5.

D £

M cum e
,

Sparta

jufiiffet

ac
fieri

lefpondiflet aliquis

non
;

exportari

apud Lacedxmonios
^n^cayat^nt
?Jt{ric

Catulos
ccepit.

:

a

Ne viros qiiidemt inqmt,
iri

Republica bene inltituta omnia proficere in melius. Olim Lacedxmonii xgrc poft aufi funt Reges ac gentes procul fefua tuebanrur moras beiio lacellere. Quemadmodum autem rcda inftitutio viros reddit bello &i Reipubiicx utiles, ita csaes
Feftiviter indicat
,

ad venatum habiksreddit educario.

AGESIFOLIS
85.

T^aHfuriia,
,

ciim Afheraufanis iilius nienfes querimoniarum , quas cum ipio m.utuas habebant, atbitram deiegiflentMegarenlium ci^'itatem, qu:^ b Turpe:, inquit, controverfiam inter eos componeret Megarenfei meliw norunt qmd jnpium (it , qnam h:, qui fe
:

AoEsiroLis

Cracorum Duces ac Reiicres pr^zfikfjfcrJ Megaienfes apud Grxcos male audiebant , de quibus jaftatum. eft , quod neque primi eftent , neque fecundi neque tertii, neque quaiti neque ullo in numero cum Athenienfes plsreque Gracix imperaiint ob ipfis igitur quibuf. cum litem habebat Rex, volebat finiri difTfdium limul
.

;

,

:

:

:

declarans, 8c
riis

quam fuce
:

fideret caufx

,

& quam adverla-

non diffideret

malens

clarif[im?e civitatis judicio

vinci,

quam Megarenfmm

aibitiio vincere.

A G
27.

I

S

Primuf.

A

G

I

s

Archidami
:

filius

tcmpore dicerent
cenjv;
ci
l

Ftoticifcere
;

cum Ephori quodara iuventutem tecum du,

cTns ad hujus patriam
credcre
,

nam

is
,

ipie te

Etqmionveuit^ inquit
,

O

Epijuri
?

perducet in artot juvcnes y
graviier ad-

ejm fiuxm tpfuis pairiam produlit
nihil lUis tuto credi
,

monens
fueiint.

q\u

in

patuam

pcrfidi

B
a ^rgute.

3

S8.
turpii.

IN^

b Gcner»fe»

c rnoditio

3

O
88.

iNTERROGATus

AG
&

I

D

I S

PR
3

I

M

t
difti-

quodam quod

plinae geniis

potiflimum exercerctur apud Spartonos: impevAre &jerrempe}ium, Athenis. A Scire,\r\(\\x\Xi enim complures difciplinx colebantur curiorx magis quam ad rede gubernandam Rempublicam ne«
^ ,

ceflariae.

illud dixifle fertur , h Lacedaegp. Hionios non oportere pcrcundari quot fint hoftes , fed ubi lint , fignificans non a militum numero pendeie vir

FoRTiTER

d-toriam

fedi fortitudine , reique gerendae celeritate. , Statim enim congredi vult qui quxrit, ubi fint hoftes.
90.

A
c

p

u D-Mantineam quibuldam difmadentibuj
,

fte

cum adverfariis quod numcro
:

plures eHcnt, confii,

geret

Cum mvdtu

,

inquit

,

pngnet oportet

qui mnltis

velit imperare.

C u I D A M fci(citanti quot eflent Laceda^mod ^^ot fatu funt inquit ad propulfandos malos i. oftendens magis referre quam fortes viros habeat, quana
51.
:

nii

^

,

quammultos.

cum prcEteiiret Corinthiorum moema, 9:. in conlpiceretque vehementer excelfa muniiaque , fwity inquit, mulieres. longum porrefta fpatium e

Idem

&

:

hunc locum incolentes opus moenibus.
.93.

?

innuens fortibus

viris iion efla

Sophifta quifpiani apud eum dixiflet-,, rerum omnium pixftantiflimam vidclicet pr.tdicaus artem quam profitebatur f ErgOy inquit Agis, tv.^uim tacss nulLim es pretit : fignificans multo

CuM

orationem

eflc

,

;

guaui ad magnifice
praiis viribus

urxclanus elTe res magnificas gerere , quam habeie linloquendam expeditam. Argivos prxllo , qui poft redintc9+.

VicERAT

rurfum ferociores illi occurrebant. Agis, , itaque conlpicatus multos e fbciis turbari g Sitis inquit , hono animo viri : cum enim nos qui vicimvu trepida*
: ,

7nu6

,

quid

''acere

cenftu

cos, cjui

a nobis viBi funt

?

Eo

di-

do ducis folertia protinus reddidit aniaiuni
a Hoc
^.nte

fuis»

95.

Pe-

di^um pag.17.

Kyipophth. ^^.

^

$0.

h ^4n;mofe. c s^^snimojs. f S^Tiife. g Suleiter,

d ^rgute. e

Saife.

.

A
rum
:

p o p

H T

H.

L

I

B.

r.

Peculiaris erat Lacedxmoniis verbopaucitas unde & ab ea regione breviloquentia
,

Laconifmus dicitur. Cum igitur Abderitarum legatus apud Agidem multa locutus, vix taridem d-tcendi finem rogaretque quid civibus fuis elTct lenuntiatufeciiTet
rus: Agis:
tibi fuit opus

d

i/Z^^iij

inquit, reriHntiay cjuantumtemporU
^

ad dicendum

tantum me flentem

audijje*

Hoc

dicto exprobravit ftolido cratori iiianem loquaci-

tatem refponfo indignam. 5,0. QjJ I B u s D A M Eleos, hoc nomine prasdicanquod in certaminibus Olympiacis ellent juiliflitibus mi : Sluid, inquit, magm, mirive factmt ^ (t irara qujji^HS annos uno tantum die fe jufios pr^flant ? Non putabat vir nifi (apientifTimus in eum competerc juftitix laudem qui per omnsm vitam in omnibus actionibus juftitiam coleret. Nam ludi Clympiaci femei tantum latia quin^
,

,

quennium
97.

celebiabantur.

CuM

quidam apud illum dicerent
familiae qui ipli inviderent
:

efle

non-

DuUos alienx

igiturt inc^\\\X.'.habehunt

Geminam moU^iam^quos O' fuaipforum ma»
h
,

la difcruciabunt , at^^ue infuper tum meis tU7a amicorum meorum bonis torquebuntur. Magnifica vox , declarans eos quos habet invidia , magis efle milericordia dignos quam ira propterea quod invidus abunde dat poenalum, etiamfi nemo ulcifcatur. 5)8. C u I D A M confulenti ut hoftibus fugientibus^
:

Et quomodo, inquit, pngnabimus cum mancnr , fi non pugnamiu cumfugtentibiis ? Exiftimabai vir animofus adverfus hoftes nullam pratereundam occafionem 99' Cu M de GriEcorum libertate quidam inmedaret tranfitum
:

c

hu

,

c>ui

ob fortitudinem

,

dium

advluxifiet,

difficilia:

magnificaquidem, fed fa5tu per quam d Tua, inquit, verhabofpsi opu4 habent viri:

bm 6« pecunia
vcrba
fit

per

quam

(cite

declarans

,

fruftra

de his

fieri,

ad qu^e peificienda non fuppetit faculras. In

confultationibus

cnim non folum Ipeaandum ei^, quid fadu pulcheirimum, fed quid ficri poilit. B 4 100. 0^1 oa LocjuacitoA notata.

-

b Invidia
1

notata. c^rgu^",5 5
,

d

Simile sAigeflau^ pag,

8

.

apvpht,

,

32
100.
quic

AgidisPrimt.
QjJGDAM
dicente
iter in
,

Fhilippnm effeLltirum
a Nobui inGrcuciam ad iliic vivendnrfi. Pead proferendum impe:

ne Lacedimoniis pateat
,

hofpesj nojlra patrta fufficit
,

6lus ad

fium
licet

utiumque paratum & & ad boniconfalendum fcrtunam mediocrem cum principum vul gus nec quod ob(i

contingat

,

:

tigit fapienter

adminiftrent

,

nec

ullis latientur ditionis

acceiiionibus.
1.

Perinthiorum
, ,
:

oratorin Laceda^moniam

milTus
iibi

cum apud Agtdem dixiflet admodum prolixe perorafiet rogavit eum quid eflet Ferinthiis renunb ^lujd aliud
,
,

tiandum
finem

inquit

,

vift

cjuod tu dicendi
ll-

fcceris

ei^o

vero tacnernn.
,

Hoc apophthegma

millimum cll: illi quo fupeiius Abdcritx legati multiloquium taxarat. C u M kgationcm fufcepiflet, folus ad Philippum 2
.

profeftus
cft
?

eft.

Is

unus

venifti

Gravitcr taxavit

Quid hoc rei unum ? aliorum Princiuum ambitionem qui
ubi admirans dixiiTet}
?

Agis

:

c

ni

,

inquit, ad

,

fumptuofis ac fplendidis legationibus exhauriunt

asra-

rium
3.

,

cum unus vir cordatus
intereft.

poiVit

totum hoc pracftatc
prifcas leges

quod Reipubhcx

CuM

e fenioiibus
,

quidam videns
,

& inftituta vetera aboleri & alia prava fuccedere, atquc
ob
id res

Spartanorum inverti
:

imum dejcoi:is, & conteri
fenem
narrat
,

li^ec

qux fumma fuerant in cum apud Agadem iam
d Sifit, inquit, quod : Siquidem ege puer a pa,"
res

deploraret, jocoreft)ondit

reBo erdine

res procedtint.
illis

treaudiviy qtiodjam tum
tur. Itiiqns
fiinii7fr.

temporibus
y
:

inverttren-

fi

rurpis invertunrur

redierunt

inlocumpri^

bat

5

Hoc quidem ille ludens Caeterum ferio diccpueaim hoc quoque accepiffe a patre, nihil efle
il

I

mnum
duiii

pr.xlentibus fuccedant deteriora

,

fed

miraa|

lem

li fuccedant meliora, aut fimilia. Noravit peculiafenibus querelam de rebus in deterius prolapfis ,

fimulque rerum humanarum hanc

effe

naturam

,

ut

ut

que ifl pejus degenerent.
4.

Ro-

3 Moderate.
fids.

b

Loquacita^,

c Sirnplidter.

d Le-

, : :,

A
4.
rit.

P O P H T H.

L

I

B. T.

3 3

RoGATUs

aquodam, quopadoquis

liberta-

tueri ppffir. a Simmtm , inquit, vontempfeHic metus quicadere dieitur in conftantem virum , multos detcrret a pulcherrimis facinoribus lioc qui caneceltquod ret, poteft ubique quod rcolutn eft fequi timeat impiobos qui, ut extrema moliantur, nihil aiiud

tem fuam

:

j

pofTunt

quam occidere.

A G
5.

I
,

S

Secmdus.

Junior Demadi dicenti , quodenfesLaconici ob brevitatem a circulatoribus ac pr^ftigias imib ^t^jui hii^ inquit, enjibm La^ tantibus devorareatur cedamoriii ajftcjuuntur hcjles lo7igionbm armatos (rladits
I

Ag

s

:

dcclaransnon referre quo quid spparatu fiat fed qiiautum efficiatur. Siquidem hoc fpecioiicr vidoris gloria
,

quo minus habec prxfidii
6.

pr^eter virtutem.

Q^u E
tui

M

AD M oD u

M

ad improbum fubinde

percun6lantem quis
c

elfet inter Spartiatas vir
dijfimillimus.

optimus

,m(\mXieJl

nerofus,

eum

Indigne tulitvirgede virtutis pr^ftantia loqui , cui ipfe eflet

vitiisobiiLUS.

A G
7.

I

S

Vltimus.
,

AG

1 s
,

Laconicorum R.egum ultimus
ac praeter meriturn ab Ephoris
.

per inft-

dias capcus
,

condemnatus cum ad laqueum duceretur confpiceretque quendam e iidoiibus flemem ob indignitatem rei cujus co,

gebatureffe minifter:

d Defne^ inquit
fic moriens prater
cjui

,

homo
<b*

,

vi,

cem

msam fl£re.

Nam

jtis

aquum

m&lior felicmcjue fumhis^

me

occidunt.

HcXcIocutus
verbis

ultto colinm laqueo induit.
cuit

Quo nemo
ille ju''enis

Sioicorum do,

quid ]uam
,

fortius

,

hoc

non

fed

le prasftitit

felicitatem

omneni

folo honefto metiens

eofque judicans infeliciotes, quifaciunt injuriam qui patiuntiii.
8.

quam
qua-

P A H

t

NT

I

B u

s

rogantibus ut

fibi in re

piaininjuftaadefTet, recufavit illisaliquaiidiu: cxtcruni

B
a

5
.

cum
apopbth,
3
.

Et hoc antea hahetur
hane, c Lihere,

pa/^. 1 3

l>

X^r-

d

Fvrtttcr,

.'

AG I DIS ULTr M I ciim inftarent , hunc in modura refponciit : a Donec ef.' fem apud vcs , nuUam omnino tenebamjujlitia fcieritia?n
»•

vnrum
17"

ubt

me patria
,

tradidijiu

,

patri^tque legtbui

,

i-nfuper

juflttiam

^ honejlatem pro virtbus docuifii^
quam
qtia
vobls.
y

;

conabor

htiic mai^is
efi

obtemperare,
t^t

vefira volunta4

Et quandoquidem hxc funt optima faciam : optima

verofunt^ qu^ijufta funt ycum homiiti privato , tum praci' pue principatum gtrentt : qu<& vultis faciam quxdicitis «c,

fummis deliciis fuiffteducntum (ed fimulatque adolelcens etiamnum ad. Reipublicae gubernacula admotus eft incredibilr mutagabo. Narrant Agideni
,

pueium

in

,

tionerejedis priftinx

vitas

voluptatibus iiuc totumani-

mum
«a:teii

adjecit

,

ut Spartara
,

Barbarorum ac Gra^corum

moribuscorruptiftiraam
vocarct
:

ad priftinam frugalitatem re-

quce res
,

illi

fuit exitii caufa.

Utinam

auteras

quoruin prima actas fere luxu deiiciilque corrumpitur , faltem cum Agide tum aninui n vertant ad bonam frugem cum regni habenas accipiunt : atque hancformam (equantur quam prrelxripfit \gis » fi quis quid petat ab iplis quod legibus-& honeftoad-. verfaiur. Nec tamen egregius juvenis morofa atqued alpera reculatione contiiftavit parentum animos , (cd.l miracivilitate refpondit, fe magis hocpado obtempe» fi faceret quod illorum perpetua vorare parentibus luntas opiabat, quodquelemper effentprobaturi, quaiHv
princires
,
,

,

i

,

fi

praelcnti afteftui indulfillet.

i

D E M cum in carcere rogaretur ab Ephoro, num poeniteret eorum quse gefiifTet, impavide refpondit^ b Se nuUatangi pcenitentia conftlii cum prudentiahpmfto'
9
.

I

qMe conjunCci^ tametft non ignoraret fe mortem pramii /cco relaturum : fciens ipfam viriutem abunde magnum efte

prsemium, quicunque fequatur eventus. A G E s I L A u s Ephorus cum ipfiusfuafu fadiim eftet ut ficret omnium debitorum fblutio jamque tabulis in forum Clarium comportatis ignis eftet injeftus, ac Hammaexfurgeret, caeteris creditoribus moe-i
fui

10.

,

infultabat dicens

:

c

Se nunquam clarius lumen

,

aut\

ignem
^

Jufte&Graviter. h Jf^waer» Clmprcbs^

Es PlHtarshiVitsi,

Cp.^i?-.
j
^

, ; ;

A
i^nem
erat
vidijje

r

r

H T
,

H.

puriorem,
praedives

Debebat enim
nihil

ngrorum

3/^ plurimum, dc tamen cuiquam Iblverc
I

L

B. I.

ipfc

habebat in aiiimo. Extrcmx ctiam illudere quos afflixeris.
11.

improbiiatis cft linea

Alcamenes
,

ftanti,

Telecri filius cuidam percunquo padtoquis optime regnum lcrvare poflet

a Silucrum, inquit nonmagniftcerit : ionge lateque diflentie»6 a vulgo Principum, qui non alia magis ratione principatum conftabilire ftudent quam attenuandis civium fuis augendis opibus cum juftitia & asquitas naaxime reddantdiuturnum imperium. 12. A L I o quodam rogante cur a MelTeniis oblata
,

,

:

munera
le^ihus
,

recufaflet

:

h

^oniam ft recef ijfem

,

inquit,

cum

pacem habere non poteram. O mentem regno dignam quae magno obvioque lucro legum au£i:or:tatem antepofuit. Et ubi funt interim qui clamant ? Qiiod
,

Fiincipi placuir
le

legis

vigorem habet

:

6c

principem da-

quidem
13.

ieges, at

CuM

non teneri legibus ? quidam ilii objiceret quod parce fruga,

litcrque viveret

cum

faculrates

^mplas poirideiet
,

:

Decet enim, inquit, eum cjni multa poffidet pro ratione, non prc libidine vive-e. Significans perniciolas efte divitias
,

ni adlii aainius divitiis fuperior

,

qui poffit earum

ufum non ex copia,

fed ex neccffitate moderari,

ANAXANDRIDAS.
14-Anaxandridas
acerbe ferenti,

Leontis

filius
:

cuidam

quod cogeretur urbe
exuUre

exulare
,

d Nf, in

quit

,

vir optime exhorrefcof

civitate

ftd ajujlitia

exulare horrendum

prxter

Senfit non elle milcros quibus efi. meritum incolumique innocentia accidit aliqua
,

calamitas
mitas.
15.

fed eos vcre deplorandos
,

,

qui fua fponte
cala-

difcefferunr ab honefto

etiamfi

nuUa fequatur

CuM
,

quidam Ephoris oportuna quidem

lo-

qusretur,
c

fcd pluribus

quam

fat erat

,

Annxandridas
uttr*i,
'

Hpfpes

inquif

,

re

necejfaria tn

non neteffario

B 6
a Craviter. h Integre. c Ccntinentfr, d t-Loquacit^^,

Signi-

S^^ipienter^

,

3<J

Anaxandridje.
,

Significsns

prolixa oratione

quod per fe redum cft.& utile n/on egere quod ipfa caafa: bonitas iacile feiplam
, :

i

i

comn:.eudeE.
i6.
nii

Quod

li

urqiiam locus

eft ioquacitati,

eam

oportct ad inhoneilas caufas adiiibere.

Percunctanti

cuidam cur Lncedxrao-

Helotibus ( lic apud iUos dicebantur , quorum condicio mediaerat interfervos & ingenuos ) committerent coiendos agros, ac non ipfipotius eoscolerent: a ^luoniar/jy inquit, non ipforura caufa , fed ftoftra. Heloto/i mbu comparavimus, Videlicet ftultitiam corum taxans qui mancipia ad oftentationcm alunt otiola , &fervos locips acminifttos voluptatum iiabere malunt , qiiara
friigifciis opcris

occupatos.
s

»7-

AL

I

u

quidamcum
,

dixiftet

,

lebre
gerit
:

nomen

noctre

eoque felicem
Anaxandiidas
,
,

elfe
fi

gloriam ac ccqui iilud cfFufieri

b Ergo^ inquit
,

vcra locjueruy ^ui
poieft
,

ntffaria perpetrant

feiices erunt.

Naixi qui

ut

qui {acrilcgium committit aut aliud injuftum facinus perpeirat gloris ciiram babeat ? Notavit eos, quific contemnunt laudem , ut interim per ignaviam nihil geiant laudabiie : cum exiraiam virtutem honefta faraa I comitetm ultro, ac generofis animis amor laudum velu- ) ti ftimulus ad prxclara facinora fit innatus. i8. I r cuipiam percunftanti quamobcaulam Spaitam impavide femet exponerent periculis : c g«oJiiam, inquit, prcvitatimere confuefcimus nonaliorum more expavefcere. Significans moderatam vita? curam addere calcar ad fortiter agendum , immodicum moriis payoiem ab egregiis fa^is deterrere. ab ipfb (cifcitanti , quamobrem/e» is>. ftiores apud Lacediemonios plures dies fumerent ad co,

Al

,

^

I

|

CuiDAM

gnofccndum in
Jiitus

caufis capitalibus

,

&

fi

quis fuerit ablb*

nihilominus obnoxius fit legi : d Ideo-, inquit, plurihus diebus cognofcHnt , qmniamfiin capitis difcrimint erraverint , ncn eft corrigendi conjilii po-teft^j. Oportei autem a caufa liberatum obnoxium manere kgibus quod
fieripoteft, ut

,

fecundum candem legem
b
Salfst

liceat aliquid.

lectius

a ^r<i^ute,

c Trudintsr,

d PiHdentsr 6^

A p o P H T fr. L I B. I. 3^ de reo ftatuere. Hoc temperameiuo provifum qni eft, ne vel occidatur innocens, vel effugiat nocens qu^mvis etrore judicum fiv ablbliitus, poteft eadem lege denuo conveniri, paenafque dare legibus.
re£^ius
:

ANAXANDER.
20.

Anaxand-er
Spaitani
:

Eurycraris filius roganti

cuU

dam cuv

non

colligerent pccunias in xrariuni

publicum

4 Ne, inquit, cornmpantHr, quifaCitfmrint

Quam male confulunt intcgritati (ux , qui privatim pecuniarum vim in arcam recondunt, fi vit prudens dviumfuorum moribus timuit apecunia
tliarum cujlodes.

publica, cujus

tantum erant cuftodesfuturi doniini.

A N A X
21.

I

L A

S.

Cu

I

D

AM

adm.iranti

non

affurgerent, prxfertim a

quod Ephori Regibas Regibusconftituti h Oh
:

,

hocipfum, inqviit Anzy.ihSi i^uod Ephorifm2t. Magiftratus eft apud Lacedsemonios, quo qui funguntur, Ephori dicunrur. Eos prifci Reges in hoc inftituerant , ut eftent Regum miniftii , quorum potentia poftea eo crevit , ut ipfis etiam Regibus imperarent demum Sc occiderent. Vox animi moderatillimi teftis, quod percundatot ilie
,

contumeliofum ac fuperbum judicabat
tus eft effe jus legitimum.

,

ille intsrprcta-

A N D R O C L
22.
bituri
c

I

D A

S.

Anbrochdas
cum
inlutrexifTent

quidam Lacon crure clau*
cruris

diGansjConjecitfefeinordinembellatorum

quidam ob
,

idprohivitium, ille :
:

lare

Immo, inquir, nonfugientem fed manentem cportet heU cumhofiibus : per quamlepide hoc ipfb virio, ob
,

qitodrejiciebatur
cftent cacieri

fe

colligensutiiioiem pxa:lio

,

qaam

pedibus integris,

ANJALCIDAS.
23.

Antalcidas

cum
B
7

in Samothracia

initia-.

retui>

a Integn, b Moderate. c pAg. i^.apophth, is*

SimU hahttm fupirius

N T A L C I D JE ^8 retur, rogatus a facerdote quid egregium patraffet in Vita : a St ^utd, inquit, mihi tale pera5ium eft\ fcmnt ipfi Vti: exiftimans ineptum commemoratione
fe Diis commendare qui five prxdicaret, five , nihilominus noverant. Nam apud facerdotem poterat etiam falfa nartare. Sit hoc modefti^ exem. pluiii , ac de Dco prxclare fentientis. 24. C u M Athenienfis quidam Lacedremonios appellaretindoaos: 6 Soltigitur nos inquit, nthumaltkvobtsdidictmus, Senfit artes quibus fe jaaabant Aihemenfes, magisadoftentationem otium ac voluptatem accommodas, quam ad Kempubiicam gubernandam,

A

geftorum

luorum

lileret,

,

,

a4 quod nulla dilciplina deerat Laceda:moniis. 25. A 1, T E K I cuidam Athenienfi fic apud illum gjorianti Verurotamen nos %enuraero vos a Ccphifo propulimus c Sed nos inquit vos mm^uam ab
,
:

,

,

Eurota

fumr,iovtmus. Significans hoc ipfum elTe fonitudinis argumentum, quod Lacedxmonii frequenterauli fuilfent ufque ad Cephilum flumen Atticx progredi> cum Aihenienfes nunquam fuftinuiflent accedeie ad Euiotain Sparta; fluvium.

z6. R o G A T u s a quodam quo pafto qius maxime placere poffit hominibus d St inquit locjuatur
,
i ,

,

Its

jucundijjlme

,

praftet

nutem

utiliffima.

Admonuitia
,

adhibendam fermonis coraitatem in ofFiciis^ pr^ftandis fpeaandam utilitatem. Reprehendendi funt, ^m.cum re fint fldeles tamen ofFicium orationis afpe^ ntate corrumpunt his pejoresfunt, qui fermbne becoiloquiis
,
:

l^dunt pefiimi vero funt, tumfactis noxii.
re

mgni,

,

quicum

vetbis molcfil-

27.

CuM
,

bium tum,

& AntaJcidsE ptrcunaanti quod eflet argumen,

Sophifta qui{J)iam appara;et recitare li-

refpondiiTet

Herculis

cncomium

:

e

^m,in^

quit, illum vnuperat ? Supervacaneum exiftimans in eo laadando fumere operam , quem uno ore prxdicarent omnes. Hercules autem apud Spartanos leiigioflllimer

cokbatar.
28.

a Modefte.

Ad

b Graviter.

c Salfe.

d S^piefUeu,

2^.

AD
:

A p- O P H T H. Agefilaum in pugna
,

ratum

a Hales, inc\nit
,

Thebanis vulnedo£irinxtu£ mercedemj quieot

L I cum

B.

T.

39^

pugnare docueris

cum

ante puq^mire nec fctrent^ nec vellent*

Videbantur Thebani ciebris Agefilai adveifus ipfos expcditionibus evalifle bellaces. Significabatinutilefcmper cum iildem belio confligeie , ne urucolligant bellandi peiitiam. 29. I D E M tanos
:

muros Spartx

dicebat juvenes efle Spar-

h Fines ailtem Spartana; diiionis efle lancearuni
:

cufpides

fentienscivitatem non^ere moenibus, quae juventutem alat bellis idoneam ; 5c eoufque porrigi. ditionem Lacedsemoniorum , quoulque peitiugerent armis: fignificans virtute non doUs ) aut pecunia piopagandum Impeiium. quamobrera Laconesin 30. Cu I D A M roganti c ^oniam , inbello brevibus pugionibus uterentur quit, cominus cum hofte pugiiamHs, Lepide torfit in argu-; mentum fortitudinis , quoille volebat illos videii minus utiles bello. Ephorus cum audifTet quod 91. Phihppus Mclleniis dediflet agros , d percunftabaiuc num viresquoquedediflec perquas adverluspugaanles pio agiis tueri pofllent quod eiat datum.
, :

Antiochus

,

A R G
32.

E

U

S.

Argeus,

quibufdam non
:

fuas
e

,

fed aliorum
iji:;uit,
ef: ,

quorundam uxores pracdicantibus
de bonis

Per Deos,

&

honejiis

muHcrtbus

nihiL

tcmere lo^uendum

[ed in totum ejuales fint cpdrtet ignorari , pr£tcr^unm folts maritis ejuibufcum vivunt, infignis erat apud pri-

Tam

fcos virginum

& uxorum pudicitia^ ut eas ab aliis quam
, :

a parentibus aut fuis raariiis conlpici

gradus r.liquis ad impudicitiam haberetur tantaque cnutionc conlukbalur illnium famx, ut parum pudica viderciur, de qua ru-

mor quamvis vanus

oriri

potuit

:

(ed ca
,

dcmum fumfi

ma matronaUs pudicitix

laus haberetur

mulier adeo

domj
a E/lfuperius pag. 21. <\popht.6<^.
feig.

b Et hoc ante

y

iz.apopht. 19,
e
'^r

-^o.

& ^i,

cLeptdc, ds^r-

^HSe,

ndmtta

Qonjugum-,.

:

, ,

40
vel

A

R
j

I

domi conclufa viveret,
male loqui polTet

T o N r s ut nuUus cflet qui de ea vel bcnc* propterea quod hoc ipfum mas
,

tronam

vcrfari in fabulis , trahique per ora hominum , proftitutionisgenusputaretur. Etenim quilaudat alienam uxorem , videtur habere cognitam , cujuslaudes

prxdicat,

quod

ipfiim aliquid detrahit pudori fcemineo.

Qujd

igitur vir ille prseclarus fentiret

de matrcnis

,
,

qux
quae

finemaritis interefle gaudent

juv^num conviviis

curfitant ad alienarum civiratum dics feftos

& emporia,

quae ducunt chorcas ex viris ac foeminis alterne miftas quxin balneis corpus nudum oftendunt quorumlibet virorum oculis. 33. Qj? oi> A M tempore faciens Iterper Selinuntem cum in monumento quodam hocElegiacum car,

jnen vidifietiiilciiptum
Hofce^ tyrawiida dttm extinguunt-i
Jurepsriftis, inquit,

Mars fufptilit atroXy

Potie Selinuntis mcenia conpdcrant,

quityrannidem ardentem conatiftii
,

extingucre

:

contra m<tgis opcrtuit iilam fnere

donec tota

dcflagraret.

Arripuit

jocum ex occalione

veibi extiiigue,

re

:

cxtinguitur

enim quod oppiimitur

& extinguitut

incendium.

A R
34.

I

S

T

O.

T o cuidam laudibus vehenti di(fl:um Cleomenis, qui rogatus, quid oporteret bonum Regem facere, ref[)ondit. Amicis benefacere, inimicis male i a tjuanto praftaiitius e/i, inquit, viroptime , amiciihe* nefacere &- ex inimicis reddere amicos. Hanc leDtentiam citra controverfiam primus omnium Soaates prodidit ad illum au£torem refertur. 1 I cuipiam roganti , quot efknt numero 35. Spartiatae h ^ot, inquit, ad arcendos malos fHjfcimt. Athenienlis quidam apud illum rccita36. ret funebicm orationem conicriptam in laudem eorum,
r s
,

A

R

&

Al
:

CuM

qui fuerant a Lacedssmoniis in bellocxfi:
igitur, inquit
,

c

^ales

nofiros ejfe putitiqni tjlos vicerunt 1

Mos
exac

a Humaniter. h Idf.m ^^1$ C ^rgais.

Fr'mm

apophth,Sfi,

,

erat

A P O P H T H. L I B. I. 41 apud Athenienfes , ut qui in prxlio cecidiflent, pu,

bliciuis oratione laudarentur

quam

illi

vocant Epita-

phium
tas

:

in hac

magno artificio amplificabantur
:

& civi-

poftremo peculiariter hi qui fortiterin bello mortem oppetlifient. Atvirgenerofi animi non invidit arte exaggeratis Athenienfium
Athenienfis 6c populus
iaudibus
,

(ed eas in fiis gentis gloriam retorfit. Itaque

recitator ille

magis illuftrabat virtutem Lacedccmojiiorum, quam Athenienfium quandoquidem hoc confilio Hoirierus multis modis attoUit virtutem Hecioris,
:

ut Achillis viwcoriam reddat illiiftriorem.
37.
eft

ARc
qui

H ELA u

s

regni focius Charilao fbliius

deillodicere.
,

Quo

pa£lo

laus

ne

(celeratis

non fit vir bonus Chariquidem mokftus eft J Fertut
,

in catalogo

enim Charilaus manfiietiftimi fuifie ingenii. Hocmox commemoratur in diverlam iententiam ac

meo judicio argutiorem.
gi fuperfit (yllaba in,

Et haud kio an in vita Lyeur-

Ad

hxc nefcio an Charilaus

&

Charilus idem

fint.

ARCHID AMIDAS.
?8.
tis ac
ifui

ARcuiDAMrDAs
quod

cuidam

in

laudem
mi-

Charili prasdicanti

paritcr erga cun^tos fuifiet

manfuetus: a Et quafronte laudetur ait(]uis, inquit, erga fcderatos fe mitem pr<zbeat ? Perfpexit vir cgre,

gius

manfuetudinem cum
:

juftitia

conjunftara efle

Alioqui Principis in facinorofos lenitas quid aliud eft, quam in bonoscrudelitas l Z9' I D E M cuidam qui vitio vertebat Hecata^o Rhetori , quod adhibitus ad ipforum convivium nihil dixiflet : b Videris, inquit, mihi nefcire, ^uod is qui dicendi no^ vtt artem etiam dicendi norit oportumtatem. In (enatu ,
opoitere
,

in foro, in concionibus, in legationibus aliifque

Reipu-

blicx negotiis locus eft oratori

:

in conviviis temulentis

majore
riti

cum

laue^e filet cruditus

quam

loquitur. Sic pc-

bellatoris eft,

non minus Iciie

fugiendi artem,

quam

pu^nandi.

ARCHIa
'Jujle,

b Sihre

iii

ter^pore,

^

:

42.

Archidam
A K C H
I

X

D A
civicaiis

M U
prxfedi

S.
,

40.

Archidamus
cflent

Zeuxidami

filius
:

quinam

Spwranx

roganti a Lt^ts ^

inquit, ac U^ritimi

M

i\\i(lrattts,

Graviter ceiifuir, in Rc-

publica bene inftitura llipremain audioiitatem elTe Icgi-

bus defcrcijdam, nec
41.

uL'i iMagiftratui fas efic

quidquain

clontra leges publicas rentare.

A
i

r u

D hunc cuui quidam
ijtiid

pra:dicarct ciiharce-

dum
b
firent

,

ejulque in canendo
inquit, vir cptime
,

facul:atem

admirarctur

Heus

honoru ac prxmii

nh
?

te

hijni viri
ic

cum
vulgi
,

tnntopire prxdiccs citharadum

Kcprx-

dtc taxa\

non

modo

,

vcrum

& Principum
,

poftera judicia

qui plerumque pluris faciunr miiiium

aut morioncm, quam fapientcm,hd.que coufilii virum. Citharcedum veio , cujusars non Reipublica; fcd voui ncc , bonos viros habendum ducercr. 42. A D eum qui ipU cantorem commendarc volcnsdixit. Hic ert bonus cantor ; c^f ^//«^moj, inquir»
Juptati rcrvit,

adeo non judicavit pra:dicandum

inier

hic

eji

bonH6 conUtmentorttm urtifex, Peiinde quafi nihil

rcfcrrcr,

utrum quismuficorum inftrumcntotum fono, an oblbniis & condimentis voluptatem adfcrret. Apud
quis

Athenicnfes cantores crant in fummo prctio cum conon haberetur idcm lionos. Lacedxmoniis vero nihil pl.ucbat aitium, quod civium animos cffeminaret magis quam ad virtutcm acccndetet.
,

43. QjJ o B A d ^orfitm , inquit
mettiT
,

M
,

illi

pollicente

vinum

fuavc

:

op:i6 ?

qHarjdu^itidem

& qtia fortesdecent vtros,
animum

& plns

^tbfti-

Ycro malculinum

eareddet iuituLiura. O & oranium ddiciatum coji-

tcmptorem. 44- C u M Corinihiorum uibem obfideret vidit c Iblo moenibus proximo exfilire lcpores moxi^ue vcilus
,
,

ad commiIiror.es
fnciies.

:

e

Hahemtts inqmti
^

hojies erxpugnatu

Quod

fortuitu acciderat

,

velut in

omen rapiens
vocabulo
Eotar

Molics enim
Z-

ac pauiin viros Gra,ci leporis

Legiim anftorita^, h ^rtes

inutiles,

c xArs inutilis.

d

Continenter, t Solerter.

A
piis cs,

P

O P H T H.

L

X

B.

I.

45
lc-

notarc folent: argumento

eft illud e

comadia^ Tute

45.
arbiter

& pulpamcotuin qua:ris. A DuoEUs iiuer fe
,
,

diflidentibus delcdus

auibosduxlt in lucum Mineivo: , co^nomento ibi cxigit rib illis jubjurandum ut Chalciocca- facrum
ftarent axbitri judicio
:

ubi jurallcnt
,

quil

,

nf priiis hunc locum excatis
y

: a Promnno , inqjium quod tnter vos efi

dijjidii

depcrintury ir iftviccm rcconciLiemmi. Reperit vit

ingeniofus

quo pado

fieret

,

ut nec

ambos

otfcnderec
,

lecufato aibitrio, ncc alterum e

duobus

alienaiet

altero contra alterum tuiilVet fenientiam.

Apud

li pro Lace-

daimonios autem nefas erat faikie quidquid in Mineivae templo promiflum eflet. Dionyiius Sicilix Tyrannus filiabus Ar45. chidami veftes fpleudidas multiquc pretii dono mifif.

CuM

let

,

reculdvit accipcre

,

dicens

:

b

Vcrcor
vii

yie

hoc

amSiu

^uellxmihtturpcs vide.mtur. Intelkxit

piudens virgines nullo cultu melius ornaii quam fimplici 3 porro lcgemmis auro dehoneftari magis quam oinari j ricis
,

&

propterea

quod veftium luxus

arguit

animum paium

animos ad hbidinem folicitat citius , quam ad honeftam opinionem. Decet cutem ut virgo tota 6c undique virgo fit , nec uUa ex parte det
Ibbiium
,

& intuentium

corrupts mentisfignificationem.

47.

CoNspiciENs
efle

filium

fuum cum Athc*
:

nienfibus juvenilitei ac temere congiedientem viribui^ inquit, adde^ aut animis adime, Docens

c

^Aut

,

pericu-

lofam

audaciam,

fi

vires

non fiippetant
sAher,

Ipiiitibus.

ARCHIDAMUS
4S.

Archidamus
lelciipfit
:

Agefilai filius poft confli,

€i\xm apud Cheroneam habitum cum a Fhilippo Regc Macedonum liteias accepiflet accrbius fciiptas hunc
,

in

modum

haud cjuacfuam
nnte vt^oriiim.

reperies

d Si metieris umbra-m tuam ^ iUam fuciam majo^em qnam erat
,

Gravitei admoncns, non efie prudentis ob fbrtunxfucceflrum inruineiceit; cum wih iiinihilo major. i5,quum autem eft ui homo le fuis ac prcpriis bonis a Solerter. b Sivere. c ^ndacia peneulofa, d xArrcganti<i,
,

44
libet, dat
j

ARCHlDAMr
quam externis,quac fortuna, cum
cuiii viliuii eft, cripit.

bonis metiatur potius
49.

Percunctanti,
Spartiatx
:

nem obtinsrent
fojfttnt ajjecjcii.

a,

quam ipatiofam rcgio^untam inquit im/lA
,

,

Allufum eft autem ad menfores agrolum, qui decem pedis arvorum f^atia metiuntur. 50. P E R I A N D R o qtricum eflet arte medendi
,

carmina fcriberet infeinquid tihiaccidit Pertander ut.pro ele^, ganti Medico malus Poeta vocari conctipifca,^ ? Notavit hominum mores, qui res honeftasaggrelTi degeneranC nd ibrdidiora , cum coniultum fit unumquemquc in ea
celcbris
licia
:

,

& in primis laudatus
,

,

b

^id^

,

,

le arte exerccre, in
5 1.

qua

valet

plurimum.

I

N bello qi^od gerebatur

cum

Philippo

,

quihuC-

dam

fuadentibus ut procul a pairia pugnareiut : c Haud iflud fpeciandiim efi , inquit fed bene pugnantes , hojlibus erimus fuperiores. Significans non perinde referre ubi
^

confiigas

cum

hofte

,

ut

quam

ftrenue le getat

dux aut

milesin bello.
52.
a

CuM

Arcadas bello fuperalTet
, ,

,

obidlaudatus

quodam : d Pr^Jlantiuserat inquit fi iJios prudentia quam virihus fuptraffemus. Intellexit dux egregius nullam efTe fpecioliorem vi(Jioriam quam virtute vinctrc,^
,

cum viribusfuperemur a brutis animantibus.
'

53.

CuM
c

irrupiffet in

Arcadiam, audito quod ho,

flibus Elei ferrent auxilium

fcripfit illis in hunc mo^rchidamus EUis^ ^uies bona. Non potuit brevius&fuadere quoderat illiscommodum> & minari

dum

:

malum

fi quid perperara aggredetentur. , Decet haec breviloquentia 6e ducem Laconem." 54. I N bello Peloponnefiaco fociis rogantibus , quanta pecunia futuraeftet fatis, ac poftulantibus ut tributorum certum modum pra:fcriberet : / BelLu?n^ inquit , ncn tju^rit definita. Significans eos quibellum

&

fufceperunt, oportere per
,

omnia

{ervire belli neceflit^ti,

bus quarum nuilus eft certus modus quod waiix beliorum prceter exfpedationem occafiones.
55.

fint

Ub

I

a Hoc ante pag.ii.apophth.nj. b Degeneratio. c Fortiter» dVi^omfpeciofa, eBreviter. £ Belli incerta.

,

Apophth.
55.

Lib
,

I.

45

Ubi

jaculiim catapulta mittendum, id

tempoiis
quit
:

primum ex Sicilia advedtum txclamansiiia Heradesfertit viri virtHs. Quotiesenim inftiumentis beilu,m geriiur, qux mifio tclo laxove procul miiiimum iiitcreft inter foiicm viium & ignaferian: vum veiuiVi ubi cominusresgeiitur , tum apparet qui viri Um, qai non. 56. C u M Gixci nollent refcindere patla, qua: cura Antigono Sc Ciateio pepigerant, ik ampIe<:T:i Lbertatem qiiam offcrebat Arahidamus veriii ne graviores eftent b Ovis habituri Lacedsemonios quam Macedones inquit , femper eajiicm edit vocem, Caterum homo wul,
:

,

:

tOA ac vi^.rioA emitiit voces
rit.

,

donec cjuod decrevit

,

confece^

Hcc di(f^o iignificans fallendam eftefidem, fiqua magna invitet uiilitas. Nullum autem eft animal cui tam varia vox fit quam homo. Hoc apophthegma videri
poftit

indignnm Lacore, nifi poft integritas ejus gentis, baibGrorum commcrcio degeneraftet. Difti poreft hoveluti fi quis admoneat pro neftus ahquis ufus efie tempore proque re nata variandum efte leimonis habitum. Eft ubi loquendum lit (everius eft ubi magnifi,
,

,

centius, eft ubi jucandius, eft ubi durius

:

id

11

fiat citra

perfidiam

,

prudentia

eft.

Porro

oviiii

mores dicuntui

hominum ftupidorum

qui fefe nefciunt rebus acper, fonisaccommod^re. Gixcoium igitur conftantiam Archidamus ftultitia: tribuit , qui propoftta libeitate nollent muiaie vocem.

ASTYCRATIDAS.
57-

AsTYCRATiDAs

poftca

quam

Agis fupe-

ratus eft
,

apud Megalopolim in ^^.xlio adverfus Antigonum cuidam djcenti Quid nunc facturi eftis Lacedaemonii ; an Macedonibus fervituri ? c ^uii tnndem^ inquit
?

riHm ^ntigrmus vetcve pcte/i cfm minus
?

in

pugna, pro
li-

patria mortem oppetamus

Generofa vox

,

fentiens

bertatemurbisefle vita caiiorem, nccrurpiter occumbele qui pro patria pugncms montur. Qiioniam moriendi poieftatem nullius hoftis poteit erii eie quifquis mor,

tem
a Fcititer.

b Vafrc. c Gcnerofe.

,

BiantisLacedjCmonii 4^ tem contcmnit habct qiio cum vult lciret in
,

,

Iibcrta,

tera alVerat. Ea vox argiut cgregic foitcm

animum
,

lcd

cujus

excmplum

nulli

bono

Ijt

irnitandum

Foitiws cft

diutinam fcrvitutcm quamvis duram pcrfcrrc
iTiorte finire dolores:

quam

multoquc lahcbusel^ quod do-

cct Socrares

,

non

elle fas

animam dc corpons

prxlidio

dcccdere injuilu Imperatons.

BIAS L ACEDJtMONIUS.
Lacon infidiis circumfcptus ab Iphicratt r A s Athcnienfium Duce cum illius militcs rogarcnt quid a Qttii ahud xnin co rcrum ftatu ciTct faciendum
5?.
,
!

B

,

quil
crat

,

ntfut vos firvemint
ipfc

,

e^e

pw^nando moriar

?

Talis

animus Catonis Uticcnfis
,

faluti confulcrcnt

qui cxrcris fuafit ut fu< , Ipontanca mortc turpcm cffugit

ieivitutem.

B R A S I D A S. 59..BRASIDAS cum murcm in

caricis

com-

prchcndinct, morfus ab co dimifit captum , moxquc ad eos, qui adcrant : b VtnuUum^ inquit , efl ammetl tam minuTum, <jutn (ervan pojjtt , mrdo aufit ulcifci invadtntet,

Hoc didLo fortis & animofus Dux fuis animum advctfus
boftes addidit.

60.

IN

ptn:lio

quodam

per

dypcum

vulncratus,

«duxit haftam c vulnere , & eadcm hofteiD intcicmit qui vulncravcrat. Pulcheirimum cft inimicum fuis ipfius armis opprimcre. Hoc apophthegma non cft. percunftanti quomodo vulnus ac61.

CuiDAM
,

cepilTct
fcuto.

perquam

fcftiviter refpondit

:

Ita crebro

malum

per ilios vcnit

,

c ^'rodente me quorum pra:li-

dio credimus nos effe tutos. 62. E G R E s s u s ad bellum hunc in modum (cripfit Ephoris : ^utdcjuid ent malorum in helLo , aut profli^abo a'ir mcrtar. Tcftatus animum fortifliino Ducc di. gnum. Nam eventus homini non eft in manu. Cxre,

rum. ubi cecidifTet in prxiio:
colentcs liberat
,

dum

Gr:scos7 hraciam inoratores Laccd.Tmo-

& id nuuciaturi
b
Solerter.

nem
a
Fortiter»

c Lepids.

,

,

A
ncm
iiilul

P

O
,

P

H T

H.

L

I

B.

I.
,

47
illa

milTi

,

matrcm

C)us Archilconniein adiflcnt

fct.

prius rogavit quam an Bialidas hoi dtc ocrubuifThiMcibus ilhus viiuucm cullaudantibus diccntibulqi c. noii cllc a[ uJ Laccda:monic»s alium illi p.uem
, :

fut Luceddtmonii. ErAt ijuuifm vtr bonus Br,tlii.{4/s, CAtcrtim Sparia multoi hatet i!lo frxj^attncres. Utrum in !iac tbcminn magis admirari convcnitjanimi nc gencrolitatcm, qun: dc tihi moitc, quod lantuni obtigillct, honelb, gloriandum etiam putarct an modeftiam & in paabctl, ut mulicbiitcr dctlcverit
4 Uuor.uts, inquit, hofpites
,

q:4a!es

,

:

triam aticctum,

qux non

palla

iit iia

filium pracdicari, ul

«eliquorum Spartanorum

gloriae

decederet aliquid.

D A
tnum
in

M
&
I

O N
cum

I

D A
:

S.

Damonidas
repiftpt ^uo p.i^h
fiut l)Ofiorificfis.

a chori

magiflro poftrcjn'>onoratuSy
>

choio locum accepifTct
ic /rrw^,

b Eugey inquit, c/;om.

cnm pfr fe ft

Generoius adoklcenris aniirus qui fhdiicia tui non mctuit i;e locus abiedior efTet dedecori fed citius tuturum arbitrabntur ut per ipfum locus fieiet honoratior. Id enim r2:;:enumero ilfc.^um legimus, ut hominis virtus Magiflrarui per ie cOTltempto ^chumiii dignitatem concihant.

D A
64,

M

I

S,

D

A

M

I

s

,

cum Alcxander Magnus
,

per literas

petiiHct ut
ipli divini
c .^jtf,

Lacedxmoniotnm decreio decernerentur honores & in Deorum numero referretur:
^

inquit, concedAmm ^exc.ndro
rilit

f velit appell^.ri
iniigni

Deus.

Ut dcfpe^tim
iis

qui putaiit nb
eflent qiiam

l^ultam Frincipis ambitionem, pofle cieari Deos , qui ipfi nihil alLud
:

homines

aut

li

hoc non putavit
gloriaretur.
S.

,

flultitia ralli noriiinis

umbra

D A
55.

M

I

N D A

Damindas
,

cum Thilippu?

irrupiflet in
,

Peeft

lopennefum
a
Fortitcr.

& quid-im ita loqaeretur

periculum
Ji^.

ne h Hdbttur anteAfmHe pag.
apcpth. %

C ^ml^itio nctata.

, :

48
cilientuc
:

Dercillidte.
,

nc accrba paiiantur Lnccdxmonii
a

nifi

rhilippo rcconpcnrir ai,crie

O fcmtviri

y

inquit

,

ifuid nohis
?

AtiiderCy qui

mortew lontemnimtts

DERCILLIDAS.
66. orator millijs ad ryrrhum, qui jam exerciium induxcrai in tcrram Spartanoruin ut co^nolccrct quid libi vcllet cum Pyrrhus pia:rciibc,

Dercillidas

:

let ut icgem luJin Clconymum recipcrent , alioqui futurum ut ir.tclhgcrcnt rcnihilo caicriscl^c fornorcs,

liuiK in

modum
,

rclpondit

:

b Si

Deus

efi

C/:onymus, non

rnctuimus et^m
mocjl,

(jtiii

pe qut mhil ftelcris commifimus^

fn

ho-

nil ilo eji

uohis pajl.iniior .
,

Hoc dilcmmatc

taxavit

fupcioas

Lxdcre, ncc a
:

Regum mmas. Dii qui quos vclini poflunt quoquam Ixdi viciriim, non noccnt nili

funt

improbis homincs hominibus cx .xquo mctucndi proindc qui lupcrbc minaniur aliis , aut Dii fibi , vidcntur , aut non co^irant id quod minantur ahis, in
,

ipfospoflc rccidcre.

DEMARATUS.
57.

Demar atus
,
,

poflquam
,
,

cum

iplb collo-

:

quium Orontcs
Afpcrius
inquit
tia
tn

habuirict afperius

cuidam
!

diccnti

>

tecum e^it Orontcs 6 nemararc c Kihil > mc peccavir. Siquidcm qui ad graiiam colloquumur hi lxdunt,non qui duriuscumquc malevolcnverba faciunt. iDtellcxit vir prudcns
,

nihilefleno-

centius blandiloquio,

quod
at

ut

non

fallat, leddit

homi-

qui ex odio durius loquitur adeo non L-sdit , ut intcrdum prolit etiam, ciprifertim qui novit ex inimico dccerpere fru^tum aliquem. 6Z. C u I D A M percunc^anti quam ob caulam apud Spartanosqui fcutum abjecificnt , notarer.rur ignominia , &c infumi vocabulo Rhipfafpides appeHarentui
infolentiorem
:

nem

qui galeas aut thoraces. non iteai d ^oniam inquit, hxc fua ipforum caufa q^eiunt , fcutum veto communis exer:
,

iitusgratia

:

fignificans

unicuiquc pluris

efle

faciendam

coma Mortis contemtus. h Refertur
C Blandtloauinrn.
inter dicfa

Lycir ji-

d Vublica

utilitM.

;

A

r

o

r
,

II

T

H.

L

I

n.

I.

4t

quam propriani. QHigfllcain «oinnuincin utilitatcm cxaraut thoraccm abjccit, reiplum prodit taniuin mat qui fcutum abjccit, piodit univcrlam phalangcm.
:

Nam

obtcntu clypeorum lota acics tuta

cil

advcilus

holliuin jacula.

audiretcantorcin quendam oftcntantcm 69. arccm funm nihil aliud laudib iili tribuit tantum ait a Mthi vidctur non m.de nngart. Tantuscrat coniemtamcn folummotus artium, qux licct cflcnt opcroix do dclinircntauics', nuilam icriam utilitatcm adfcrrcnt
,
,

CuM

,

Reipublica:.

70. In conliiru quodam rogatus , utrum ob f U'tib ^tqui Jlnlcus, tiam, an ob lermonis inopiam iUcrer inquit , nc pojjit quidem /ilere. Qmdam hoc .praclarum
:

fatuitatis

cum id lit ceriinimum utcontra, filcntium ubi loijiicndi tempus nonefl, prudcntix lignam tft. y i. C u I D A M percundanti cur exularet Sparia
exirtimaut
li

nunquam

liicant

,

argumcntum

:

,

CUm

^oniam inquit leges fwit tn ea pe* Reucm apud Laccdxmonios eila piincipem civitatis at non lcgum dominum lcd lus non minus obnoxium Regcm quam cives hoc ip uin
efict

Rcx

:

c

,

,

tenttorcs.

Significans
,

,

:

laudabat 'miux gentis
fcquo

iniiiirrtis

,

per

quod cogcbatur
legum indi-

cxulare. Dedit interim iniigne modcrationisrpecimeu»

animo
,

fciens

exihum

auctoritate
,

dum

ncc de patria male loquens quitate quercns.

nec de iegum ini-

72. C u M Peria quidam crebris muneribus puenim quemamabatDemaratustandeiBabduxifiet, atquc id jaditans apud illum dixilTct. O Lacon venatus fum Amafium tuum d Ter Deos, inquit, non tu fane venatus esy fed mercatw : in jocum vertens contumeliam, ob quam alii folcnt coelum milcere terrae fimulque fignificans, non elle fpeciofum pecunia vincere. 73. Persa quidam a Rege defecerat. Is fuafu
!

:

Dcmarati mutatus

cum revertifiCt ad fuos tentarctquc cum Rcx intetficere e Turpe inquit ,fuerit 5 O Rex C p cnm.
,

;

,

,

a ^Ars inutilii.

h Sihntium cpportHnum, d Modcrate, t Clementsr»

c MQderate*

$9
Jt
rr, yiunc

Emeripis
amicnmfa^um ve/is cccidcre. Hoc prudcuiiniino
,

ctim hcfiu fuerir, non potnerts ab co defeClionti picn.u fitmt'

diolo,

& Regis indignationem tempcravit
,

&ejus,ciu
Utriiiue

leditum pcrluafcrat
coufultor
utilis
,

incoliimitati conluluit.

alteri
,

tudinc commiiteret
canti paruifle.

ne quid indignum regia manluealteii ne poeniicret ab eirorc revo-

74. Ad eumvero qu4 apud Regem Perfarum pnrafitum agebat ac fubinde in Dcmarati exfilium dittciiis iudebat : a Non inquit amice tecum pugnntnrus fum, nam vit£ acicm ahfumfi. Ludens cx ambiguitatc vocis*
,

,

,

,

tum ordincm fonat tumaciem, 7«^/? enim Grxce Kullus autcm ad pugnam inftrudus eft, cui nulla fiipercftacics: & ordincm viiae abfumplit, quiexRcgc fadus eft exful.
, ,

EMEREPES.
75. cythara verant

Emexepes
novcm habente
,

Ephorus

,

chordas, duas incidit
Frifci

ex Phrynidis mufici b Noit,
:

,

inquiens
,

depravare mttficam.

cantorcs

non no-

leptem chordas, quibus aliquid adderc , ac muficam pro fimplici reddeie operofiorem judicabat artis efie coiruptelam. Adeo Lacedxmoniis nulla non
nifi
,

in re placebat fimplicitas ac frugalitas.

EPANETUS.
75.
tcntia

Ep^enetus
fcclerum

diccre foHtus eft

,

c

mendaccs
Ea(en-i

omnium

& injuriarum audoresefle.
,

non difTonat aiiteris Hcbraeorum quxnarrant ferpentis mendacio primum fores apertas omni\itio-; lumgent^. Mendacii autem nomine continentur aC:
fcntatores
,

calumniatores

,

infidi confiharii

,

pervcifi

cducatorcs, qui fontes funt fere

malorum omnium qui*
moitalium.

bus furfum deorfum turbatui

vita

77. «xores alicnas
,

E U B O I D A S. EuBoiDAs audiens a quibufHam
,

\

pra^dicari
,

non

appiobavit id

fadum

dicens:

De
a Modtrate* h^ruialiter, c MendaciHjn.
i

: ,

51 A De morihfis mrc^iiucjuc uxorunj apud extcros nulla^n omninofiuicnidmejfe mthttonem. Quj non tulit laudari con-

A

P

O

P

H T

H.

1. I B. I.

^uges aliorum, quid faceret viiu[.^eiantibus
pudicitix marroualiseft,

?

riima laus

nuUuiotam ellc prxteiquam

fuo viro

quicum cubat.

EUDAMIDAS.
78.
ter
,

EuDAMiDAS
audiflet

cum

Archidami filius AgidisfraXenocratem jam lenem in Acadcmia
,

cum
le

ienex

amicis difputantem, percun^^atus eft , quis eflet ubi relponderat aliquis , illum efie virum ,

ili~a-

picntem, 6c ex eorum numero qui virtutem qua^rerent b Et quando, inquit, ea ufurus cftyf adhuc qu&rit ? Vilum eft Laconi ineptum, per omnem vitam de virtutedilputare veluti de re controverfa , cum oporteat a piima ftatim adolefcentia habere certiflima decreta de honefto fecundum vittutem exerceri , r.on imprefla animo ,

&

quxrere quemadmodum faciunt Philofbphi qui magna contentione inter ipfos de fummo bono ac malo dine in hocquidem faiis conlentienres quid gladiantut
, ,

,lit

virtus, aut beatitudo.

7p.

iDEM

ium fapientem

audito Ehilofopho qui difleruerat , foc Sermo cjuiefle bcnum belU l^ucem
:

demj inquit, mirificus efi at cfui eum dicit , fide caret , 69 quod illum nunquam circumfcnuit tuha. Probavit lenten,

tiam

,

quam
^

nullo

So.

neminem cum fide loqui de re modo fitexpertus. Di E quodam cum JTenocrates argumcntiam
fed indicavit
,
:

quod

tradabat diilerendo abfolviflet
,

^licendi feciflet

fupervenit

Eudamidas

jamque finem cui cum comi-

tum quifpiam dixiflet
ille dcfiit

dicere

:

, poftea quam nos adfumus, tuni d Re^e, \na^mt,fiquidemeadixjtqua

voluit,

le

Rurfus cum alter diceret, bonum erat audiputans fore ut fua caufa juberet Xenocratem eadara de integro difletere : ^luid, inquit Eudamidas,/? x/t»///emtis adjam ccenatum,num pofiularemus ut ccenaret iterum?
,

CiviHtas erat

quod Philoiophum ad iterandam

difpuratatio-

C
pgrientia,

z

'

a Hahetur pag. 1%. apophtb, iz. h^rgute. c

dVrbant.

,

E U D A M I D /r St tionem perpcllere noluit qucd ea res noa caruiflet tjcdio diceiKis.: Laconicx virtutis erat, quod iiugis admi,

rabaiur pra;ciara^acinoradeIignantes
diflcrentes.

,

quam

dc virtutc

D A M percui>61:anti cur civibu5 bellum adverfus Macedones lulcipete volentibus, ipfeaudtoi eia ^ontami inquit, nolo ilLos n?endacii arfei quiefcendi
81.

Cu

I

:

^nere: ted^c lignificans
ferio
:

Spartanos gloriofe magis quam , bellum polcere eos prodidifTet Eudamidas, li ipiC quoque bellum approbailct. Tum enim foreputabat uc cives bellum detre(SLaieni. Nunc effecit, utper ipfum ftetifle vidererur qjuo minus bellum fuf^eptum eilet >
,

?,c

civibus fortitudinis gloriam reliquit integiam

,

quafi

promptos habercnt ad bellandum animos. 82. C u M qaidam comraemorando laudem ac trophc^a
l^is

retuiiflent, hortaretur ad
:

qux Lacedjcmonii cx rebus cumTerfis prceclare gcbellum cum Macedonibus
li^^norure
,

b fufcipiendum iiem cjfi £ic ftquis

deviolts

miin v^de-ris ^ inquic ifihuQ miUe ovthus pu^narct cum c^uiri-'
,

^naginra
tos
,

Ifipis

fignificans Pcrfis ut dclic is efiam.ina-

ob

id imb«^cilles

non

fuilTc difFicile vtncere

:

fed

sliud efle
ret ciim

cum Macedonibus bellaciilima gente rem
ob

ha-

bere. rroindeqiii

viftoiiwsa Perfls reportatas ceR^leiteiuai fufcipiCiKlum

Macedombus bcllum
,
:

uihilo probabilius dicerc

mille oves ; diceret gre.di qui tot oves deviceris. de cantore 83.
»

quam fl quis ei qui viciflet aude cum quinquaginta lupis conquodam
c
,

RoGATus
,

qiii fclicitet
,

cecinerat
re

quaiis

ipfl

videretur

:

Ma^nm

inquit
,

,

ih

Concempfit opcrofarn artcm cujus riulias erat frucfeus praEterinanem ac temporariam .jdeledatiunculam aurium. quifpiam pr.Tdicaret laudes urbis Athc84. narum d^lmsy inquit , eam civitatem meritolaudet nemo dilexit facius feipfo melior ? Non judicavit quam eam urbem efle dignam ullalaudc, quae flc cflct corparva
deltnitor.

CuM
:

ut nulJus in ea libentcr viven rupta deliciis ac vitiis evaderet melior , led deteriores omnes 5 tacite praefc,

rcns,

a Ci oiliter,

b

%Argute, c yArs

intitiiis,-

d

Inttgre,

A
melior.
85.

r o

F H T
,

H.

L

r B.

l.
,

5 3

rens Spartara Athenis

in qua qui vixiflct

efficerecur

Argivo

cuidam dicenti
,

rec:rinationibus reddi deteriores

Lacedasmomos pequod intcrim degene,

t/oj, inquit> a lent a majorum legibusSc inftitutis cnm Spartam venitis wo;j dstertore) fed meliores cva-litis,
:
,

,

Didum
mul

retorfir in

Argivum.

Nam

hocdicens magis
:
li-

fuam genreni
%G.

vituperavit

quam Lacedxmoniorum
mter quos
vivas.

indicavit quintopere referat

ci'Jct

Alexander laOlyrapiis prxconio )us fein Riam cuique patriam te^ deundi prarterquam Thebanis b I nfcrtun.it um qw.cUm ,

CuM

omnibus exrulibus

:

inquir, prxcDnium^ fed vobis

,

Tbebani, rrlortofum

:

Solos

enim vos metmt^fexnnder.

Ad confblandos Theb^nos CiC
Etenim quipermittit non n.etuit ne mo,

interpietatuseft vir animi rolertis

exulibus redirum in fuam patiiam
liantur

vindidam. A Theoanis igitur folis metuebat. quam ob caufam La87. R o G A T u s a quodam cedaemonii priusquam irect ia pixijum Mafis immolarent cum Mulis nihil videretur cum Marte eflb comnicr,

cii : c VJ rcbn^ inquit f>rtitsr geftis contin^at honeflti commemoratio. Bene gerendx rei laudem flbi tnbuebanr:
j
,

lU autem cgregiagefla fplendidis verbis celeoraientur, hoc a Mulis doquentia: prn:fidibus petendum judicalunt eo quod ipfl neghgerent eloquentix ftudium fimuladmonebat, non expetendam honorificani memO',

:

rinm

nifi rccl:e faotis

promeritam.

EUR YCR ATID AS.
c R A T r D A s- Anaxandria; filius, percun^tanti cur Ephori per fingulos dies de conventis 5c contraftibus jus dicerent d Vt inter hofies etiam^ inquit,
88.
:

Eu RY

muttMm fidem
ab-his, qiii

inveniamtis.

Majore Reipubhcxdifcrimi,

ne pada violantur in belHs

fed

illic

quoquc violantur

domi

confuerint fallere.
S.
,

H E R O N D A
S9.

Herondas

cum eflet
C.
3

Athenis

audiffetque

quen-

a ^rgHtc, bsAr^ttte. cCenerefe, djufie»

T n E A R I D ;e <4 quenciam judicum lentcctia damnaium de crimine
a qui moeftus incederet
tur,
juflit (ibi
,

otii,

& ab amicis moeftis deducei
eum
, ,

commonftrari

quiiii caufa liberali

leus perageretur. Laccdxmonii quidquiderat Ibrdida-

rum artium

,

non
,

per cives

fed pei Helotas mancipia
,

eoquc mirabatur Hetondas ob id qucnquam vocari m jus quod (ervilia non exerceret, ibique pro crinime habeii quodLacedaemone judicarctur honeftum ac libeiale.
cxerceii volebant

THEARIDAS.
R I D A s cum gladium cote acueret, BOf. quopiam num eflet acutus b ^ctiuor^ inquit, calumniA : graviter mnuens rem omnium lerumnocentiOimam e£e calumniam.
90.

TH

E A

gatus a

:

THEMISTEAS.
91.

Themisteas

cum

efiet vates

,

pr^^dixit

Leonidx Regi futuram apud Thcrmopylas internecionem tum ipiius, tum commilitonum ejus. c Itaque cum a Leonida Lacedasmonem mitteretur, hoc quidem
lituio ut lenuntiaret eventura
aliis periret
, ,

fed revera ne fimui
:

cum

non
,

fuftinuit ire, dicens

huc

mijfits

tur in vate

fum non nt ferrem tam prx(entem animum
,

Vt pugnarem mmtia. Quls non admired
?

Praevidit

cxitium,

ttcc evitare voluit

cum

id licerct honefto titulo.
,

Ad-

mirabilis etiam fuit Leonidas moderatio

qui

vati triftia

lenuntiami non tantum non fuccenfuit , ut Frincipum sitx 6c famas illius confuitum voluit. vulgus foletjfed

THEOPOMPUS.
91.

Theopompus
tutopoflit tueri
,
:

interroganti
e

quo

pa£lo quis

legnum

Sij ina^xi^ amicts comeda^

jtipam Itbertatem
amicis nihil
j^ligeicnc

pro viribns interim advigilnns

m fubditi
,

Afjkiafjtur injiiria,

Multis Principibus exitio
,

fuit

quod

non permitterent

cives injuiia afFefios neeft
,

Heic tcmpeianiia adhibenda

ut Princeps

nec
a Generofe. h Columnia* c Humaniter, d e Moderate,
Fortiterj,

A P O P H T II. L I B. I. SS ncc amicos aliener tyrannica fkvitia , nec patiatur ilr quidvis prxabuti ad audendum regiafamiliaricate los ter jus adverfus plebejos , qui nimium ixriiati Ij^pe Rcges luos excullerunt.

9

3.

HospiTt
dicererts

cuidam
,

pompi cives pliilocaloii
retur
:

iiOC ell
(i

a Prt&ftarety inquit,
,

quod apudTheoLaconum aiiiansuice<f)/X07TOA/7??5, id cft, civmm
jaftanti
,

amans
ut
fibi

potius

quam LaconMm.

Alter exfpedabat

pro ftudio erga Lacones agcrentur gratiic , at illc Botavit liofpitem qui alienx civitaiis ftwdiofus haberi

mallet quam fuce , cum piima charitas debeatur patriae. Porro quifquis alienam Rempublicam vehementer ada-

mat, fiiam
5^4.

quodammodo
,

vituperat.

Huic

limile eft illud.
libi

Cum legatusab Hclide
:

ob id a civibus iegationem commilfam,quod unus Laconicam vitam admiraretur rogavit hominem, utrum meliorem duccret vitam aliorum civium an fuam iplius -cum is lerpondifiet, (uam ipiius h ^otefi, inquit, igirur ifia civita,; fcrvari, in qua cum
milTus diceret
,

:

uiws tantum honus eft ? Saiie taxavit Oratoiis imprudentiam qui Lacedicmonios ac fefe laudarit cum fuorum civium vituperatione. Probabat Laced.^moniorum mores fed folus Heiidenftum : reftabat igitur ut apud Helidenfes non eflet nili unus vir bonus cui plamH'tj fint
,
,

,

,

cerent honefta.
5>5. DicENTE quodam^ ideo fervari Rcmpublicam Spartanam quod Regesfcitent imperare. c Immo
,

potiusj inquit

,

^uod ciues fciant parere

.*

inflgni modeftia

Regum laudem
momenti
dainftitutio.

in cives transferens.

Multum

habet
re-

Piincipisintegritas, icd

multo plus civium

M Fylii decretum edidiftent quo Thco96. pompotribuebanturfummiiionoresjrcfciipfir: d Mediocres honores jpfum tempus augct^ immodicos abolet. Hoc
animoquid
arroganter
,

Cu

txcelicntius

J

quod

alii fibi

autvindicent

ambiunt incpte , hoc ultro delatum rejjccit, fimul 6c fuam declarans modeftiam, & amicos admoncns, iaomni re modam cfleopiimum. Quin &s C 4 iiliid. 9i ^Arg^Hte, b sArgute» c Graviter. ^Modefis*
aut

S6
illiKi

Tectamknis
aaite pcrfpexit,

cfle diuturna,

qux fubito crefcunt in altum non quod genus funt betac, & cucurbiia: cacj
:

terum qux paulatim augclcunt ea
,

ferrc aetatem, veluti

& buxum. u I D A M oftendenti civitatisfuce moenia ac percun&fcanti num valida & aha viderentur a Miniquercum
97.

C

,

,

:

7»e,
iiitis

inquit

,

pquidem funt mnlierum
elTe
fi

:
:

lentienscivitatem
fin

munitam

viros habcat

minus, nihU

prodcfle quamlibet operofa munimenta.
$)g.

UxoR
^

I

objurganti

,

quod regnum humilius

ac minuscflet
Herius igitur

filiis

traditurus
^

quam

accepifiet

:

b

Ha-

inquit, majus quod diutumim. Ita Plutarchus in vita Lycurgi. Qujx moderata funt, in longum hpe ipfo meliora funt. tempus durant,

&

T E e T A

M

E N E

S.

poftea quam "Ephori capitis 99. fcntentiam in ipfum pronuntialfcnt , abiit ridcns ; rogantibus qui aderant an etiam contemncret Spartanorum leges : c Kiquacjuam inquit , quingaudeo potius
, ,

Tectamenes

quoi hac mihi mulBa folvenda eft , cum ear» nec in lixerim cuipiam , nec a cjvopiam mKt-uo acceperim. Vir innocens

non

aa:ufavit patiicE !uae leges, fed
,

hoc

felicitatis elie ju-

quod mori juberetur qni neminem ad mortem adegiflst, ncccuiqaam deberet vitam, nifi fibi. Facete mortis poenam vocavit muldtamjrcm atrocem moliipri vocabulo lignans. Jure autem cogitur lolverepecuniam , qui ean:^ vel extorfit ab alio vel mutuo fumdicabat
,

,

Marcus Tullius hoc apophthegma lic vertit Tulculanar. qua:ftion. hbro primo. Cum Lacedxmonius quidaui , cujus ne nomen quidem proditum elt mortcm
piit.
,

iantopere contempferit

,

utcumadcim

duceretur da-

innatus abEphoris, eflet vultu hilari atquc Ixto , dixifletqueeiquidaminimicus : Contemnisne leges LyCUrgi? rclponderit : £^0 vero ilLimaxtmam habeo gratiamy
4jui

&

me

ea panamtilUaverit

^

quam ftne

mutatione (p^flne

v&rfura pojfem dijfoivere.

O virum Sparta dignumjUt miht
quidem.
,

a Non

e(i

hoc in Graco

fed Philel. vertit: hahetur hts

^libi»

bSapienter-» Q^Mfiri centemptn^

A

P O P

H T

H.

L

I

B.

I.

57

quidem qui tam magno
tur, verfuram. Lufit

aniniofuerit, innocens

damna-

tuselic videatur. Pio S^^wm^Fiiv^ Ciceto veitiflc vide-

autem contemptu mortisTeCraniomulto quam pccimiaria , quod iilam quilque de fuo poilet folvcre ob lunc mulncs
ti
,

quali

mors

levior eli-t

,

,

CQgnotux uluraai aut verliiram

facere.-

loo.

X H E R Therycio^t
inquit
,

Y C r

o

N.
,

e-Delphis rediens

cum

vi-

deret in iPihmo angurtiss a Phiiippi copiis occupatas:

Malos

,

O

Cormrhit

,

portarum cujlodcsvos hahet

Pelopomnfu. Allullteo, quod graviter animadverti folet in cives quibus urbis port;^ commifix funt , (i eas indiiigenter cuftodierint. Mnlto magis accu^aiiir>erebantuf Corinthii qui toiius rdoponneh pcitas Phiiip,

,

po piodidillent.

H
I.

I

P P

O D A

MU

S.

qui tempore Agis adveifus Archidamum aciem inftru6iam habebat lim.ul cum Agide juifus eft ire Spartam curaturusillicea quibus cratopus a ^nncn , inquit honeftms ejl nt pro Sparta fortcm honumqm vimm tp-afviXns morttm oppeta?n? Ac poft fumptis armis ftan(que Regi ad cexteram pugnando interiit. Confultum volebant illius feneduti quxvi,

HirpoDAMus
:

,

,

,

,

,

libus defecta in bello
,

non

ita

multum

eflet habitatura

momenti in pairiafutura nonnulli ufui ( excefferatcnim annum a^Sogefimum} at ipfe fibi non indulfit.

HIPPOCR ATIDA5.
2:

H

i

Ppo c R AT
fuifR^t
,

1

D A

s

aGceptis literis a Cari^e
,

fatrapa, in quibus coHtiaebatur

quendam cum
ipfiftruxerant

conlciusinlldicTrum;quas

Lacedsmoniorum quidam
fadurus
,

non

indicafte
>

rem

fed (ilentio texiHe.liilio

mulqu3
fpondit
Afficifti
,

rogabat fatrapns

quid de
:

efiet, re-

hunc

in

modum

b Si quo max^to teneficio ilium
,

inte.rfice :

tem..f9Tmido[ofnm.

^Mors

ejicz exe^icne «r ad v.nuIngratitudinemerga bcnemerirum C r cta t^ntsmptA, b JHodirAte»

fn minm

, :

Callicratibis
ccnfuit

morte ple(^^endam. Catterum quod

clTet nrfn
,

pec malitiam, fed per tonnidoloritatem

commiiTum ci fntis fupplicii judicabat cxrilmm.Non enim ij^fe ftruxelai inlidias, (ed libi metuens non prodidit.
3.

Huic

camaliquandofuiiretobviusadolefccns
,

quem amator fequcbatur
a

erubefcenti Qdolelcentulo

Cum hisj

inquic, opcrtet ambtiUrei

ium

^jutbus conffe6itU

non rnutes colorem. Docuit ex improbis coav idoiibus nihil capi fructus nifi

ptobtum

5c ignominiam..

CALLICR ATIDES.
4.

Callicratides

clafTis prxfe^flus

,

^

Lyiandri amicis foiicitatus , ut unum quendam ex ininiicorum numero permitteret ipfis interimere , & acciperet talenta quinquaginta ; tametli vehemcnter opus haberet pecuiuis ad foivendum nautis ftipendium , haud tamen conceHit. At cum Cleander, quierat illi \
confiliis
,
,

dixiflct

,

accepiflem

fi

fuillem Callicratides

:

b Et e^a

inquit,

fi J'-<}JJem

Cleander.

tas, qui nulla pecunia licet

Mira ducis integriveladhoccornecefTaria
, ,

tumpi quiveric, utin unum hominem pateretur aliquid iniquum fieri fnnulque monuit in omni afiione fpc,

(iandum efie decorum perfonae. Quod forte decuiflet Cleandrum non decuiflet Callicratidem. Qupd decet plcbejum. non femper decet Principem. 5. I D E M profedus Sardeis ad Cyrum juniorem quo tum Lacedaemonii in bellicis fbcio uteoantur pe, ,

titurus pecunias rei navali neceflarias
juflit renunciari, fe

cum Cyro vellc
,

primo ftatim die colloqui. Quera ut
, ,

audiit bibere

:

c

ExfpeBabo

inquit

donec bibmt,

At

tum quidem

abiit,

quoniam
,

intellexiteo die
,

non

pofle

daii conveniendi Re^is
ictur. Poftero yero

copiam

ne parum
:

civilis

habe-

cum iterum
ut ne quid

audiftet illum bibere,

nec

(e

admitti ad coUoquium, dixit
,

dam pecuniarum
Sparta
t.i

Ita curam habentamen committeretut

indignum

:

moxque inde leceflitEphcfum, mul-

iis , qui primi a Baibaris fliiflent ludibiio habiti, eofque fua patientia docuiflent illos fidu-

imprecatus mala

cia

,

A
eia

r o p

H T
j

II.

L

i

B.

I.

divitiarum
inter
,

aliis illMdere

juravitque npud comitcs

fclc ut

primum Spartam
fe

rediiHet, nihii
,

non tacturum

ut

Grxcos

concili.iret

quo

Barbaris fierent jr.rgis

formidabiles delinerenrquc iliius Regis viribus inicr fefe pugnantds, egere. Quid non tk faciui;t Sc paiiuntur homints, ubi pecuniarum urget mopia ? Atgenerofa Spartani mens maluit pecuniam ncgligexc quam eftoelevioribus minaii Regis tertio pati fafiidium , cum
,

de
fes

caullis

xquo animo

ferant,

11

vel poft totos iex

men-

admittantur ad Rcgis colloquium. Deindc nil^il imprecatus ti\ ipiis Barbaris aut Regi fed iis indignabaqui primi fua tolefantia docuillcnt eos ob opulentur tiam tantas criftas fumere. Nam fi fuiilent omnes quales erant Spnrtani opum ac voluptatum contemptores, nunquam ad rantam infoknciaiii venilient Barbari. A Poikemo lini;ularis erat prudcntix quOd perfpexit Gixcos non alia magis racione polle liarbaris reddi forimdabiles quam fi pofitis inreftinis fimultatibas aiiX" uiam inrer fe concordiam fancirent. quod genus homines e(« 5. lent lones : h Liberiy inquit, mali.fed ftrvt boni : ligDi* iicans illos nefcire imperaie ac libertate uti, led fervitutem xquo animofeiie: videlicet lefeiendos ad fecundum hominum genus juxta diftinftionem Hefiodi qui
,

,

,

,

,

1nt£rrogatu$

,

pci

fe

quidem

i:on fapiunt, fed parent

ie<5te

fapienti.

7.

CuM

Cyrus ftipendium
accepit
,

mififlet militibus, Cal-

licratidifeorfim xenia, amicitiae

monumenta
: ,

:

c

ftipenfibi

dium quidem

xeRia vero remiftt

negans
,

cum ipfo privatam habendam amicitiam fed quam haberet publicam cum Lacedjemoniis omnibus eandem
illi

fecumquoque
8.

intercedere.

Quid hoc animo incor-

luptius, qui totus ad Reipublicas

commoda
navali

fpeclabat

?

Aptjd Arginufascum
atque

efiet

pugnacon-

flici:urus,

Hermon
,

nauclerus diceret,

bonum

efle

ab eo loco folvere quod Athenieniium trirem.es numero longe plures effent d ^luid , inquit., tum fofiea ? ^queftigere ignominioftim ejl Spartd ac damncfnm , conC 6 tra, QPrudcnter. b ^r/rute. C Simile ante hahetnr pag,zi* Apc^htht6j, d Mors sontempta.
:

. .

&^
tra
,

Clearohi
,
,

mAnenttm aut rnori aut vtni^re hone/iijpimumi Gloriam viia: anicpofuit, feit publicam gentis non privatam fuam. 9. Ante conflidum pcradlo (acrificio, cum halufpex nuniiaret cx incenfis, cxcrcirui quidem porteiidi- vk^oriam led Imperaiori mortcm nihil expavc:

factus: a Hauii p
fejfero

-nes

unum

,

inquit, funt

res

SpartA
:

:

me

[iifuidtm mortuo nihilo deterius habitura
,

ejl

patrta

ftdjt

hojltbus a/iifutd dtcedet patna. Itaque cum Clcandruni pro fe Ducem dclignaflct, navalem pugnam aggtcHus cit, ac pugnando iniaiit.

CLEAPvCHUS.
10.

Clearchus
,

Ict inculcare

militi maj;is efie
:

rcm
liti,

,

quam holtem
ti\

militum auribus fubinde (bmctuendum Imperatoqux vox mortem minabatur miHoncftiii»
,

qui parum gna\

iter fe gefuflct in pra:lio.

autcm

cum

laude vitam impcndercpatria:

quam

cum

dedccore potnx.

Hocdidum non
,

quivis militci

laturifint, fed hi facile fercbant
folcnt cdicete
,

quibus matresdomti
^Uimis rediient
,

utnut vicloies

cum

aut

niottui in armis.refcrrentur»

CLEO MBROTU S.
11.

Ci,EOMjiRoTus
,

Paufaniae filius

>

cum ho.
y

fj^s

quidam controverfiam haberct cum
inquit, pater
eji

patre de vir-

tutc: b Tanttfper

te prajlanttor

^uoad

tu qi^oque genuern, Civiliter deterruit
,

hominemacon-

quod patei vel.hoc nominc fupcrior eflet, tentione <^uod filium dedifrec patriae , cum ille Dondum patet;
cfler.

G L E Q
I2i

M

E

N

E

S.

M E N E s AnaxandiidzE filius dicere fb^ fet-, c Homerum effe Poetam civium Lacednemonio* rimi, Hefiodum vero Helotum, hoc eft feivorum, quod ille docuiflet quo modo gerendum fir bellum hic qu3
E o
,

CL

'

inodocoiendiagri.

Nam

ut ante diditimeft, Laceds*.
,

nionii tantum ad beiiicas res inftituebantui

eoque
huaii-

^

\^ors tontemptih b VrhAm*

t.*Ar^uti».

,

, :

A

F

O. P

H T

H.

L

I

B.

I.

humiliores operasfic artcs nianuarias fcrviscoiriinittC'bant Hclotes. 13. I D E M cum Argivis feptem dierum paftus inr
ducias
,

cum

obfcivaiidas dcprehandillec illos tertia

d^e indulgere

fomno,

fiducia videlictt

noinduciarum

alios interfccit , alios abduxit captiadoitus clt eos , vos. Cacteium cum ilJi probro daietut violata jurisjua Dediehis, inquit patius fum , mciesnon Xandifidcs
: ,

&

addita funt jurejurando.

Quanquam
,

6c alioqui

quidquid

inali quis fecerit hoftibus

id

& apud Deos (k apud ho;

mines hjbctur juftitia
ficx voci

pracftantius

verum huic magni-

non

icfpondit eventus.

Nam &
,

urbe cujus
ultic

gratia violarat

conventa

,

fiuftratus eft

eo quod muliefunt

rcs detradis e templis

Deorumarmisillum

perinde quall Diis ipfis quoscontempferat , pceuas dc ipfo Ibrnentibus. Poftren.o verfus in dementiam , iplc fibi gladiolo quodam fodit 6c inciditcorpus a talis uf-

que ad

loca vualia

:

itaque vitam

finiit

,

iidens6corft
di*.

diducto. In hoc apophthegmate nihil habes imitatu

gnum,
14.

utile

tamen exemplum ad vitaiidam

jurisjurandi

violationem.

CuM
:

educeret ad fore turpcm

auguriHum dehottaretur ne esercitum urbem Argivorum alioqui leditum illine
,

poftea

quam admoviffet civitati copias,

ac

portas videret claufas,
res occlufere porta^ ?

& mulieres in mcenibus
animus
,

:

i>

Heic^

inquit, reditus tibi turpU videtur, in quo viru mortuis uxo"
Fortis
fi

cum aequo bona-

que fuilfet conjundus.
15.

Argivis

tibus ut perjurum
teJioA eft

nonnullis illum convicio lacefienimpium : c Vobis , inquit mihi maledtcendi , At mihi potefta^ eft vobufacien-

&

di

maU. Admonet
quibus in

,

non elTe totum cos
velint
,

maledi6lis

irri:

ad non opoiteie potentes humiliorum diiffcis admodum commoveri. Satis enim vindite eft quod licer,
tare,

manu eft, cum

re ipla la^dere

harc

,

cum libet ulci(ci , cum quam male loqui.
15.

ilhs nihil aliud

leliquum

fit

Venerunt
h ^Ammofe,
q

ad Cleomerem Samlorum
7
oia^.

C
z.Vafrc,

MQdsmu

Cleomrnis
cxatorcs hortaiuri ut
lUfcipcrct
:

cum
:

rolyaatc Tyranno bcllum
a

id cuni fcciflcnt orationc plus acquo piolixa,

icli^ondit in
vierfiiniy (j-

hunc moduin
,

^ux fnmo loco di\ tj}ii non
: iji*a

06 td nt medta (fuidem tnteutio

Veio dixijlu

ttnmum pcJlrc Ka nonprobo. Admouct multiloquium non lolum molcl^um clie auditoii verumctiam ad perfuadciidum inuiilc prarlcrcim apud Fiincipcs tum
>
,

,

variis curib oc^upaios, tuii) auiibus fjl\idioli$.

17. P

I

K A T A quidam populabuiidus

(iifcurrcbat
,

pcr agros Laccdxmoniorum. Is ut ca^tus c(\ ioj,atus cur id auliis cflct : b Qitoniam , nujuit , decrat mv.t com"
mc^-ttis ifuem

mtlitibm pra^erem
,

,

ad

evs veni ijui

habe»
:

b^int nec Jffonted^i-ant

vt erepturwt.
:

Ad

id

Clcomcncs

ComptnJtofa,

\f\o^\i\i

,

malttia

Dctcflai us pr^donis ne-

fanum
18.
(crci
:

fcclus, probavic

tamen orationiscxpcdiiam bieipfum conviciis inccC

vitatcm.

CuM
c Sufy:
i
,

inipro'ou quiilam
ieo,

m ]uic, tn miiUdt. u cmnibti^-, ne Ji veli'
halcttmu^ Vicijfim de tuu dtcendi'
,

mu4

rejfcndcre
?

ntnm

fnaittia

Ut

c

luMimi contcmplit malcdicum

nec ul-

lo rcfponfo nec alia parna
liiiguam.

digoum

judicavit

hominem'
maicdicam
dicerct,

nulliusrei, cui nilul cilet pizfidii

pma

19. Cu M e civibus quifpiara apud eum bonum Regem omnino crga omnes mitem

& placineftcon^.

dum efle oporterc
temptui
:

:

d Sed ha^gnus
civitati

,

inquit

,

miam

improbos maniuctudinem ni« notanfque quorundam j morcs qui Principcs vehementer bonos & clemcnrcs >. Cum impcnlius amaredebucrinr dilcunt habcre contemptui. Eft quidcm prcrcipua vultus in Fiincipe comitis ac manfuc udo , verum ob malorum ingenium hxc ita tempcranda eft, ut Principi fua conftet au^^oritas, 20. diutinomorbo vcxatus expiatoiibusac
iignificans crga
eirc

mutiiera

,

,

CuM

j

divinis aufcultaret

,

ante
e

dam

idadmiranre:

con folitus idem facere quo^uid mtraru inquit Non entm.,
i ,

idem fum

nmc <jui tunc eram. Cum cMtem non Jim tdtm

nec

prcb^
a Loquacita^. h^yiudacia. c Hoderats, dVrb/i-tc^
e.

^Argtiti^

II T FT. L I B. T. 3 quidem inconlUniix reprehciilioncm, vcium tamen eft, non eadcm placcrc lcni qux

A

r o p

prcho tAdcm.

Llulit

illc

,

juveni placucrant. ir.
ridcs diflercntc

de fortiiudinc inulta Qui4 Clcomenes. At Sophifta' dicenti Clcomcncs audicns de forciiudine diflercntcin,
lilit
3

SoPHisTA quodam
cum
fis

prjclcrtim

Rex

:

a Sl^iofndm
^

hirimdo de fortitudine
facio
:
y

lo:jiieretur

inquit idemfacercm
, ,

amice, fi
^tiod

nunc

fn Ajuila mai^no filentto aufcultarem. Viliim cft ineptum qucnquam de fortitudinc magnihcis uti vcrbis
:

qui ipfe

niliil fortiter gefliflct

unquam
garrire.

,

nec aliud

poflet

quam
in

in hirundinis

morem
,

22.
le

Argivis
qua
vic\i

profiteniibu5 fe prioris conflidus

fortunam
:

fuerant

iterato prilio farcirc vcl-

6 Demiror. inquit,

{}i eflii

duarum fyliabarum acceffionc fa^ meliores cjuam eratu prius. Hujns apophthegmatis,
crt
,

argutia Latine reddi noii poteft.

pugnare
hsfc

u.yuijic/i'/^^

Nam Gtxcis fjjiL^^ redmtegrarc pugnam. Intct
quod
pofterius fupcrat

duo verba
I
:

nihii intcicft, nifl
a,)ta..

priusduibus
23.

fyllabis

D A
c

M

per convicium ilhim dixerat deli-

tiisdeditum
effe.

^At hoc f\nc\mXi fattns
,

xAt tu pecuyiiarum ^more tenens

quam injufium cum cjuod fatu efi
f/?,
,

ftcffideof,

Argutc fignificnvit reminem efle pofle juftitenacem , qui fupra quam fairs cft congerendi ftudio tenetur ad hacc ftidtumeflequi alterilevius e«probrat vitium , cum in ipfum ilico gravius crimen poftix
:

fit

retorqueri.

I D A M ut Cicorneni cantorcm quendam^ 24. commendaret cum aliis multis nominibus prasdicabat:
,

hominem

,

tum

illud in primis affirri.abat

,

eum efle

cantorem inter Grscos prxftantiflimum. At Cleome* nes oftenfo quodam ex his, qui aderant : d xAt per Dses hic , inquit, apud me jurii ccndendt artjfex. Contempfit artem ad folam dele^iationem utilem. A N D E R Samiorum Tyrannus ob incur25. llonem Perlarum profugerat Spartam , oftenditque quana Decorum. b Facete. c BeUe retortum. d Hahetm

mU)

pag, 40, apophth, 42.

^rs inHtilis.

, »

.

L E O M S V I 9 quatitam pecuniarum vim fccum apportadcc , i< quantuiTi Cicomcncs vcUct lar^^iii a At Clcomcncs ip!c quidctii n.hii acccpit lcd vciiius nc quid aliisctviUii^ do» nnct , aJiit Eptiotoi dixti^uc laiius cllc fi hoipiicm iu\ru Satiuum c icloponnclu iubmovcrc(;t nc cui Spacano pcituadcat ui hat iniljs^ Epiiorivcro Cicoine

^4

C

,

.

,

»

nis co.niiij paicntcs
in lioc

,

codcm

itjtim dic piointilgiiuui

cduUuin. ui MjLandcr PcioponnUo dcccJcict. Quantus

hominc

diviiiaiuin

coiuemptus

,

aquibu^ non
,

fccus atc]uc a pizLcuiilliino vcncno timuitavibu!» luis

cum plciicjuc non aiitci cxilti;ucnt beatas ci^itatcs 3uam quain inixtmc abundciu opibus. IIuMcMxaUrum Hciodonis iib. }. >Ui:anJ:iuin appcllat. 16. Qj; o D A M intciro^aiiic. cur Argivoscum La«
li
i

cdac:noniis bcilum gcieiiic&

,

lu^u Izpciiumcro viciP
,

iciit

nou

dclcvciint

:

h

Sc cpiavenmut tfwdem

ii\c\uu

,

hAheamus .'jmjuvenei noftros exeri^sanr. Tct' fpcxciat cgiegius Dux. coiiumpi )uvcotutcm, U pcrmittaiui ocio, Inxu^ ac malorum omnium magif^io.
luof dcltftt ut

27.

Percunctanti
:

cuidam.quamobcauC
a ttmtdu vtnerunt, FoiXO
cap:i

(am

Spartiatx EU>n dicaicnt Diis fpolu ab hoiUbusdc-*
c

tra^la

^^mam

,

inquit

>

qu£

paita fuat ab his qui

ob iimidaate:n

lum occ

dccct intucri )uvencs, ncc Diis confccrata rcponi. Scodt in bello aut vincendum , aut toiiitcr occuuibcndutn :

adeoquc ren>ignominio!am judicabac mctuui mortis uc alicna: quoque timid:tatis inouumcuca puiarcc ab juvenum oculis Tubmovcnda. cum amicus quidam hofpiti z8.

Cl£om£N£S
,

in phiditiis nihil apporuinet niii jus nigruni
isini

,

& panem
,

duratum

fuccenruit

homini dicens
i

:

Er^a pcreiri[\

nos

)icn

fponere r.imium v.u.icccii^en. Scveritas cft

c}Uis
cft

a feipro cxigac

vic^um duriorcm

ac

inhumanitaiis

horpiiein

eodcm compellcre.

CLEOMENES
20.

^ikn.

filiu5> coin quiff^iam ilU donarcr gallos gallinaceos pugnaccs, acir uniis

Cleomines

Cleombroti

:

A
do mtcrirc
ad bcllum
fixat
:

r

o p H T
i<!^trnr

fi.

I,

I

B

T.

5

fiium ornins vcibisdiccrci
a

Da

,

illosob victoiiam pugnan, inquit, miht ahtjnct e\ Im ijtti

hos •cciiiunt.

torlit

S.im ilit hufunt prtjittnticres, Vir milicaiis omnia. QuiH]uis budat viduiu illu,

vidorisgloiiam.

L
:o.
ti

A

B

O T U
,

S.

Labotus
:

fcrmonc
?

i>

cuidam apud ipfum prolixiorc itfen* ^utd mihi inquir, di rc pufilU longa te\k
tantam
oportet

proami.i

^anta rcs r/i,
Li\

& orationem
,

ejfc

ifua utcru.

hoc omnibus

Spari.-mis pccuJiarc

offcn-

lermoncquam caulii poOiilat longiorcadco nulquara non placcbat trugjhtas. Nam ad cjulani non magtiam adhib^re liipervacuam vcrborum copiam, luxuriac gcnus cft. Hunc Labormn Hcrodoius Lcoboiaa appcilat quod nobib loiiat ^ opuli pallorcm.
di

LEONTYCHIDAS
31.

Primus.

Lpontychidas
objicicnii

cuidam
quit
j

quod

ficile

fd

p'o temporu^i

rtitiofie

,

hujus nominis primus , c Mutor, inmutareiur non ut vcs p opric morLe,
:
:

Vrudcntis

eft rc nara uovare conljlia at fmc caufa fubindealium licri incourtaniia: vitium eft. ? 2. n E M r<-^gatus a cjuodam, quo pac^o quis bona qtix adlunr tucri valerct d Si non cmma^ inquit, fortU' n.t credtderiT. Tn animi bona nullum jus habcc fortuna. Tum cxterna bona reddemus nobis ftabiliora fi quz,

I

:

,

dam lepofucrin:us, nec forruns volubilicommilerimus. At iunt Principss, qui proferend:: ditionisftudio lemct
quod hab^nt imperium amiitant: multi item divites augenda: rei ftudio quidquid habeni, totum committunt navibus. 53. Interrogatus quid potifTimum oportcrer pueros ingenuos d;(cerc e :Uuy inquit, ubiMl
in periculum conjiciunt, ne hoc iplum
:

virilem atatem pervenerint, ufuijlntfutura,

34.

PE R c u N c T A N T
:

I

cuidam

quamobreni
/?ro

Spattiatx parcifTime biberent

/*^5>

inquit,

«o^«
alii^

a Lepide, h LcquacitoA. c No« hahetur in Graco. d Pr«dmtr, c HabetHr artte pag. 21 ,apoph.6S- f SobrietM,

,

66
viiiolos

LEONTYClIIDiK
pre aitu confultemus
:

aitiy ftd noi pottttn

lalfiflimc notant,
,

ad confiihaiuium idt ncos brium confiliorum parcus crt Ibbiictas.
cfic

non

lcdlalu-

unusc (cniorum numcquosferunt Laccdxmoniis fuiflc \iginti Oclo cum Corinthi canarct apud hofpitcm rogavit num illic ligna quadrata nalcercniur illo ncgantc a Qutd irirur,
35«
ro,
, ,
: :

Leontycuidas

inquilyfi^uad^aranafcercfituryfticeretiirotunda

?

Ita Flu-

tarchus io vita Lycurgi.
alteiius

Quanquam hoc

alibi retcriut

nominc,

vidclicct Agcfilai.
s^lter.

LEONTYCHIDAS
35.
tur

Leontychidas
C Ver Decs,

Ariflonc natus-. cuidain

jpfi diccnti,
:

quod Dcmaraii amici ma!c dc eo loqucrcn-

inquit, nthii mirorf ^juandoejutdcM nuUus tuorum de quod.xm btne lo:jut pojfet. Docuit COnicmncnvicim cflc

malediccntiam qua; non a judicio Icd abaiii»' moibo profitilciiur. Qui vcro paiJim nialcdicunr omnibus cos palam cfi id natura: vitio faccrc non cx coium mcrito quibus obircc^tant.
, ,

,

57.

CuM

porta:ilIi

pro.ximxclavcm dracocircum,

Yolutus cfletcomplexus idquc augurcsaffirmarcnt eflc portcntum : c ^Mthty inqiiit , nequacjuam vtJetur y fedfi ctavii fuijfet circumplexa draconemj portentum erat. Lcpi-

de

irrifit

hominum

fuperflitionem

qua: cafu, nec pratcr naturam accidunt.

ingenii
vini.

morbum

alunt augures

,

qui terrentur his , Hunc morialis arioli, harufpiccs acdi,

ubi quis pr.Tter recium 5c honcftum inflituitnefaria confilia, tum oportebat horrerc portentuni,

Verum

^ aliquid magni mali fecuturum exfpc6lare.
38. myfteria

PniLirpus
,

quidam

erat profitens
:

Orphei
diceret

& his

alios initiare foliius
,

is

cum eflet ex-

trcmx paupcrtatis tamen apud Leontychidam
,

cos qui apud ipfum. Orphei facris initiati elfent , poft; obitum fore beatos : d ^tn igitur , inquit O dcmen: quam ocyjjirne vitam abrur/jpn ut definoA infelicttatem
,

tuam ac tnoptamdepiorare

?

O animum

ab onini fuperftitione

a Habetur ante pag. iz. apophth. 1%, h nMaUdian'
tia,

cLepiide.

d

SuperJiitio nHlla»

ftitione libeium. Poft

P H T H. L I B. I. hanc vitam fcliccs criint, qui heic nonquificlis cxremomis fucrit pie juftequc vixerint
p
,

A

a

initiaius.

Hoc
>

perlliafum crat Laccdomoniis
ficri

,

quihcic

pie vijiillent

cos ab obitu

Divos.

L E O
39.

N.
,

Leon

Eurycratidis filius intenogatus

in

qua

tandem urbealiquispollittuto vitam
inquit, ejtmm qui incolunt
nus^
,

ngere

:

nccjue pluspojfident

,

a Inea^ neque mi"
GravitCB

& ubijufiitia,
,
,

vij^et

,

injttflitia. ifnbect!iis efi,

admonuit
altricem

«equalitatcm edc pacis

6c tranquillitacis

inxqualitatcm feditionis efle fcminarium r elle juftiiix, ubi ut quifque potentioi eft, ita liccntius opprimit imbeciliorem. 40. I D E M cum videret in Olympiis curfores (blicitos de emiflione ut aliquid fucri habeient ad occupannec
ibi

locum

,

dam

vif^oriam

:

b ^ltianto m.ijor

ejl

,

inquit, cura curfo'

menti» €tiam in ludis vokbai haberi rationcm juftiiix,nec tantum agcndi^n utpriorquis ad metara pcrtiogerct , fcd
ribus de celentate cjuam de jujlttia ? Vir integrae

ut jufte vinceret.

41 C u I D A M. de icbus haudquaquam inutilibus mtempeftive loquenti : c O hofpts , inquit , re oportuna non oportune uter^s. Nihil oratione mciius , fi paice pro.

mas iingus

thefaurutn.

L E O N
42.

I

D A

S.
,

Anaxandrids filius fratei Cleomcnis, cuidam adipfum italoquenti 5 Excepto regng nulla re nobis prxftas ni vobisfwfcm d inquit
1

LEoN

D A

s

:

~

,

melior

non effem Rex. Moderatiftimo dicio convicium- , fuam dignitatem fibi defendit.
,

& rcfellit
Etenim
eligun-

&

ubi Reges
tur
,

non nafcuntur

,

fed

dvium

fuftlagiis

hoc ipfo publicis
mclior,
.

calculis Princeps judicatus eftcae*
eft.

tcris

quod ad regnum adfdtus

43
fis

ad Thermopylas proficilceretur cum Perconfiiciaturus , iixori Goigoni loganti fi quid ipfi

Cu M

mana
fy£.qualit£u.

Habctur ante Jtmile pag, apopht, $1, dModerate,
Jujle, c

b

1

7.

6%
iTiaiuiarct!
p.i'i.u.

EEO NrD^.
aVr
bonis
^

inquit

,

ntth.u

,

honftfcpie

lihent

Hxc vox
:

teftabatur illuin aniir.o prafagirie incft

tcritum

ncc hac pra^feiilionc detcrrirus

ab expcdi-

tionc, pulcherriinuin cfTc duccns, pio patria

pu^nintcm

occumbcre. 44 E p H o R I s diccntibus quod ad Thermopylas proficilccns paucos fccuin cdufcfct h ^i^ntrun ad hoc%
:

inquit

,

ne^-^rtum ad tjuod profii tfcimur.
;

mulroscduci ad moiiendum in bcllo
rircpaucos

Indicans (atis latiuscnim pc-

4y.

Ru

quam multos. R su M cum

Ephori pcrcund^arcntur
:

,

<juid prxterca rci fr.cere ftatuil^ei

c

Nthil altud. inc^uity

ifitam vtrbotetms impedituTtu Jiurbarortim
ver.i pro

Tranfium

,

fcd re

Grxcu

moritnrus.
,

lis

docu nentum

in

Egregium impcitciriti pcdocaula honclU piaquc necccrtam
5

moricm

horrckcrc.

46. II B I pervenerat Thcrmopylas ficcommilitonos artaiUS Cl^ : d ^;t4> t Biirba^-um tn proptnejuo ejje , n«i AUtem tempui tertmus. Kunc emm pervemmus ad BarhTU
^/«f ^«r vi:iCJir}iUi c^orttt^.aut vtiit moriamur. 47. QjJ o D A M ita diccntc, pia: jaculis Kaibarorura lcpidum e ^nnon^ inquit ncc lolcm vidcre hcebit futrit fi cu7n tUts fub umbra puf njtturi fumus ? Quid llOC animo foitius ? ad mortem ciinti ctiam jocari hbuit: icd ludcns intcrim metum cxcmit fuoram animis.
fcts
: ,

,

Marcus Tullms Tufculanar. E quibus inqiiit, unuj. cum Perfcs hoftis in colloquio dixiflct glorians folcm prac jaculorum muhitudiiie ^fagitrarum umbianoil In nmbra igitur, inquit, pugncibtmw, videbitis ahus quidam mihtum dehoftibusdixif. 48.
Lcfcit

Hoc apophihcgma
I. vt:lui

quaft. hb.

dc ignoto

>

,

:

CuM
id

fct,

funt prope nos

ficans

ob

/ Et nos, inquit non minus immincre
:

,

prope

illos :

(igni-

diicriminis hofti

quam
49.

ipfis.

Cu

I

D A

M

dicenti

:

Siccine

cum

paucis ad-^

verfus multos belh foriunam experturus hucvcniftiJ

Leonidas: ^ St pHtatts^ inqn\t, mtmultitMiinefTetur»
hue

zGravittr. hsArgute. cMors contemfta, d Fntiter»

C Le^ide, f^nimofe, ^fertiter*

:

A
huc venijjc
vtrtute
,

r

O P H T

H.

L

1

B.

I.

69
Siqtiidem ea
efi :

ne Grxcta ejuidejv ofnnis fntii fit,
collafti
.

ad Ifarbarorum muttitudinem
,

cm^uh
,

portio

Jin

e- hic

nHmerm fuffecenr

In beli-j jUviicavit plu9
quaitn

haberc momcnii qualcj> ducas militcs mulios.
50.

quam-

Altrri
multos

advcrliii)

confiiii^urus iret

duco ut moitturos.

quod cum paucis Immo multos, inquit, Hoccouvenit cum co quod ante iccuidam
dicenii
:

fpondit Ephoris. 51. X £ R X E
/ua;^«v
,

s

Lconidx

fcripferat
,

j

Si definas ^tc-

DnsbtJlare fcd n.eis te copiis adjunxeris, potes Grxcix fieii Monarcha. Huic ira lelponid eft,
:

cum

dit

a St novijjes

cjUde

Jint

m

vtta boncfia^ abjltnwjfesa
efi

concupifcendis alunts.

Mihi

vero potius

pro Crjccia mcri

,

quam in pvpularcs meos zcrcre MonarclA^m. Qiiid tam impium eil quod mortalium vulgus non adminat ampli
,

principatusgraria

?

Athicprius duxit honeftam mor,

tem

proairjicis liberandis oppetere

quam Monarcha

faftus, eos !er\ituteprcmere, a

quibus venerat depuliu-

rus iervituiem Baib.irorum.
5

2.

Rua^us
:

cum

refcfipiit

b Vcui c> cape.

Xerxcs fcripfinet^ Mictearma, Maluitarmis mori, quam tra-

de vit'. cum hcfte pacilci. T E R u M ubi jam adornnret cum hoite 5^. C confiigere, belli Duces admonuerunt ex<pe£tarct reliditis ariris turpiter

^

quos

i(.>cios

:

c

%^4n nefcitts eos folos

Non adfnyit^ inquit ejm pngnatwi funt ? cum i:ofitbu-i pu^fiarei qut T{^'ics veren,
,

tur ac metutmt ? Kon puxavit eos exfpedandos qui ad piajfaptum ablmperatoretcmpusnonadelTent : reljquos etramQ adiint non pugcare. L I T E s fic adhortatus eft Jta ^randete 54. commilitoms mei tanquam apud inferos coennturi: Hsec vox ignavis ademiffet animum, at viris foitibus addidit: admonens ne cibo vinoque graves venireut ad prxHum^ aut ceite pro patria fortiter cccumberent. 55. I D E M percunftanti quam ob caufam fortes viri gloriofam mortem inglcria: vitas anteponant d ^oniam inquit , alterum natura proprium , alterum

M

I

:

^

,

pecH'
a Jufie, h^nimofe. cGraviter, dSapknter.

70
^ecuHiiriter fuum

LocnADi
effe
,

dufHnt.

vunt

&

ignaviflimi

at lionclk

Nain naturx bcncficio Wmori non comingit nili

virtuie prxditis.

56. C u M cupcrcr juvcncs cxlibcs, a quo forcnt incolumcsabcflc a bcili pcncuio, larci(]iic illos id minimelatuios, linguli<> illoium ttadidit lcytaUs id cf^, cpiiiolarum Laconicarum gcims, cumque his mifit illos ad Ephoros. Cum vcro trcis ctiau) ex his qui grandio* opiarei lalvos ac limih prxrcs jam duxcrant uxores tcxiu abic^arc conarctur in pairiam, intcllccto dolo non fuihnuerunt accipcrc lcytalas. b Quorum unus ita Cc cxculavit, non prico, lcd pugnator le lecutus fum. Almancns cro mclior. Tcrtius portcr vcro Hcic, inquit 10 non podtcmus, inquit homm , led primus inibo pugiiam. Utrum heicpotius admiiari conveiiit Ducisnc r.nimum qui de lc nihil fohcitus , corum incolumitati profpcxit, qaos adhuc vivcie rcfcrcbar patrix an in
,

,

,

,

,

,

,

,

,

,

xtate Horenti tantum

viiac

contemptum.
S.
,

L
57.

O C H A D U

LocHADUs
,

Polyxnidac fiUus

Sironis parcr,

nuntianti quod e filiis ipliusalter intcriii3tt: c Olim iUi moriendum effe. Nihil illi vifum cft ftieba,m y inquit novx rci , fi mortaiis naius moieretur : ncc magni referre, paulolerius

an citius vitadccedcrct

,

cuiomnino

brcvi foret

dccedendum.

LYCURGUS.
S%. didit,

L Y c u R G u s is, qui Lacedxmoniis legcs concum conarctur cives fuos a moribusprxlentibus
traducere, eofquc
(

ad temperantiorem vivcndi rationem
virtutis

&

honefti ftudiofos reddere
)

nam

erant coi-

lupti dehciis

duos educavit catulos eodem patre ea,

demque raatre progsnitos quorum aherum palTuscft domi lautioribus vefci cibis alterum edu6lum venatibus exercuit. Dein cum ambos produxiffet in forum
apud multitudinem
aliquas dehcatiores,
,

pofuit

illic

fpinas

,

mox

emifit lepoiem:

fimul 6c efcas cum uterqu^
rape-

2i

Humaniter. b^nimofe. cFortiter,

:

A

r o
,

r

Tf

T H.

L

I

B.

T.

71

rapsretur ad aflacia aherad elcas , alicr leporem inva"f" i/^^i tts , ini]uit, ti vcj, ^/«oj catulo^y derct ;

mm

ejufdem

(hit (^eneris,

rame'i ob utverfim educationem
,

admo»

dum

dtjjimilei tntcr ffe evdftjje

plufjne ad honejiatem
natttra/fi
?

mo^

Sunt qui dicant ab illo produ6tos catulos non c|uidem cx lildem parentibus natos fcri quoium alter eOet ex ignobili canum genere qui aluniur ad a:dium cuilodiam alter ex his qui alunturad venandum. Deinde qui eratex ignobiliori generc exercuit ad venatum, altcruui qui erat cx prjBliantiore genere tantum dcliciis exercuit. Deinde cum uterque ferretur ad ea quibus alVucvcrat, atque hoc pafto pal.im omnibus feciflet Lycuigus quantum inftitutio valeret, tum ad meliora, tum ad deieiiora, dixit c ctves nebtlttM , tjuam mtratut n?roinde ne nobts qutdem bomtnum vulgus dudumcjue ab Herctile zenits profuerit y niji eafjjferimus per cjuA tlLe mortaltum omnium clarifff rattsac <renerofiifimus estiiity ac pi.r ornnem vitam quahonC' cxerceamus. Reperit vir ingeniofus difcam^ts fta fwit viam qua multitudini philofophicis raiionibus noa latis idonex virtutis imagincm ob oculos poneret magis enim movent ac penetranc in animos qux cernuntuc quam qux audiuntur. Qupd autem ille fecit in civitate hoc cuique patrifamihas in fua domo , cuique moderatori in Ihoj^rege faciendum efl:. Resquimcnti hubcre cxercitattonem
,

quam

>

,

,

,

,

,

,

,

,

,

.

dem

cfiicax eft natura, fed potentior eft inftitutio
corrigit

,

quae

nialam naturam

&

vertit in

bonam. Quales

nafcantur hberi , nulH in manu eft , at ut reda inftitutione evadant boni, noftrae poteftatis eft.

ad S9' QjJ o N I A M intelligebat ^squaUtatem frugahtatem 5c nd concordiam in primis conducere , fecerat novam agrorum partitionem , dc in flngulos cives aequam portionem diftribuerat. Fertur itaque cum dein
cx peregrinatione rediens
demefliim
,

&

iter faceret

confpiceretque
,

pei agrum recens manipulorum acervos oidi-

ne pofltos
dixifie

& xquales deiecfcatus eo fpedaculo cum lifti comitibus b Vt tota Laced^mon videtur multo»
:

Tum ejfefratrum

,

qui

?itiper

interfe

dtvtfmnt h^reditatem.

Bono
a Ediicatio» b ty£,^ualitAi,

7*

L

y

c

u R

G

I

Bono
fuiii

rrincipi nihil jucundinscft

civium coiicordia, rurtabulis dcbitorcs

Tyranno nihii formidabihus. 60. I D E M cum in.liidis novis
,

zris alicni libciaHct

jatn

& ca qua- quilquc privaiim in
>

zdibus iiabcbat cx xquo partjn tcntavit quo tiinditus inxqualitatcm : « fcd cum ccrncrct cos argrc Ijiutos manifclUm rcrum aboiitioncm, idem occultiorc via faccrc aggreflusdV,
ccivitate rollcrct dilciinicn opuni

nioiictom auream hmul argciitcam abrogavit inlhtuiiquc ut cives (errco dumiaxat nuinmo utcientur , quatenu^ poDulabat ulu.s ad hujus pcrrmutatioiicm , to.
,

^

^

tius (ubllantix

moduin

prxfcnpfit.

juHitia cxlUiabat
furari,

ab Laccd.rmone.

Hoc iadto omnis inNequc cnim jam

nequc largiiionibuscorrumpcrc corrumpivc, uequc fraudaic dolo ncqucrapcrc pcr Mm quilquam poquod ncc ca:lari valcrct ncc pararc magnifitum tcrat
.

,

,

nec uti pcriculo vacarct, nec impoitarc aut c.xportarc tuium forct hac aite vir foicrti;» ingenii: quibus diYitiarum contemptum pcrjuadcrc i»on potuit disitialum ulum fubcraxit ac leponcndi itudium. ha:cquidquui erat icium iupcrvacanearum €i. h e civit-ic ejiciendum cuiavit, adco ut r.cc ncgotiator nec Sophifta , ncc vates, nec ciicuiator ncc iautitiarum artifcx Spartam ingrcdcreiur. Ncquc enim paftantum fcrfus cft illiceife pecuuiam taiibus utiicm rcam monetam cudit, qui pondcre itginetico a^quabat minam, valore xieos quatuor. His remcdiis c.xpugnavii
cflct,
,

,

Ad

,

,

:

avaritiam.

62.

C^TERUM
,

cum

ftatuilfet

invadere delicias

luxumque, in his quoquc tollcre divitiarum admirationem, inltituit fyfTitia hoceft, coovivia publica. Fcrcuncianti vero cur ea conftituiiTctj
riviis
iic

ut in lingulis co«:

c Vt , inquit, ad parendum imperatu , Ji qHid tumulTu$ inciderit penes pnuccs ftt deliHum ^ftque inter omnes potiu 4ic cihi^tquA portio : denicjue non folum tn efculentisac p9CUm lentis, verum ne in ftratu quidem aut vafs , aut alia re qud^

paucicumarmis dilcumberent
,

expediti fint

&

ctm» a Divitiarum centemptus, C CommunitoA,

h

%^rtes fHpervactu.

,

.

€m^He

fUis h.berct dives

cum

divitiis detraxinet
,

^u^m pAuper. ihs ralioniuuii ndminiioncm portcavjtiaui nc*
,

mo ccat
atnicis
:

qui vcl uti poflct
a

illis

,^

vcl oftcntate

,

diccbat

(jhhim prjtcUru?» e/iyC amiii, t^fare d:tL:r.rjJe
,

cttjufmodi fni divitt^
{latcribus

ftqtun io cxcxfunt , carefUijue f}'e' Intciim obfervabat, nccju^s convivia, prius domi fumpta ca^na venirct adpubl.ca cxplcius aliis cibis aliove potu. Quud li quis cum c^cum Viiui^erabat ut qui tcris non bibcict cderc:ve

& admirator;but.

,

,

aliis

cduliis delinitus
c|ui

abhorrerct

a

Porro

diccbatur.

palam convi6tus eflct id qui muUo port Lycurgum Unde A^is
,

vidu communi. ci mulcla fccjflc

,

tcmpore Rcx
revcrfus
,

fuit, dcbellatis Athenieulibus
vellet

domum
cum

cum

unum diem coenam

capere

uxorc,
lis
,

mifllis alyflltiis pofcenti prncfeclii

militixnon

Ea res cum poftero die innotuilfet Ephomulif\am illi dixeiunt. In codem fa<5to geminum cxemplum nobis cft proditum primum frugalitatis 5 deinde feveritatis , Cum in caufa non gravi ieges nec
milerunt.
:

Regi pepercerint. 63. S E D Lycurgo evenit, quod fere folet hisqui cum corruptis populi moribus bellum fufcipiunt.Divitcs hoc genus inftitutionisindigne ferebant, coortique func in illum , 8c noii folum conviciis infe(3:abantur, verum etiam iaxa in luxum jaculabantur,conantes eum lapidafc.

At cum urgerent perfequentes dilapfus cftperforum , ac reliquos quioem fugiens antevertit. Alexander
,

autem

pcrtinacius infequens fufte relpicienti in tergum

extudic oculum.

Hunc Alcandrum cum ugxx deditum
puniendum
:
,

ptiblico decreto accepifllet

nsc ullo
,

affecit

ittcoramodo
rationem,

,

nec incufavit
,

fed

eum illum
:

fui inftituti

(bcium haberet

effecit ut

& ipfam Lycurgum & vitx

nec vidum modo , fcd univcrlam civium" educationcm amaret quam Lycurgusinduxerat. J^orro mali quod acciderat monuraentum locavit dicatum in templo Mincrvx, ciii ab jEreo delubro nomen Chalciocco , Deacque cognomcntum addidit ut Optilctis dicerctur : nara Dores

quam cum eo egerat, pracdicaret

D

-La-

L Y C U R G 74 Lacedarmonem incolentcs oculos optilos vocant ab oT^^e quod Grxcis ibiiat video. Et heic habemus geminum cxemplum alterum admonens non abTquc
i
, ,
, :

difcriminc mores civitatis corruptx vitiisad melioicm

frugem revocari
holte capitali

:

akcrum
,

infignis tolerantiac

,

qujc cx
:

reddidit

quem etiamfi
nus

necanes

ipfe fuiflet lufcus

,

propugnatoicm ut ipii licuit nihdo tamen iiii6c uno lcgum fuarum defenfore
ac
,

aniicum

minus
54.

habuiflet.

Percunctanti
:

quam ob daafam non
inquit,

u-

tcretur legibus lcriptis: a

^wmam,
qmd pro
Sc

ertiditi cjui

funt, reiiequc cducati, probant

rattone tem^oru ex,

pediat

ligmficans lcripturam

non mutari cum pro

va-

rietate occafior.um vit

probus

fapiens fa;penumero

cogatur mutare confilium. Ea res nominatim pizefcribi nonpoiefl:. Satiscft cives honefte fuifle iiifl:iiutos , hi
fua fponte videbunt quid pro tempore fado fit opus. u R su M ahis pcrcun6tantibus quamobrem 65.

R

ftatuifret

,

ut ad ardium

culmen imponendum
«ddendas
,

fabri fe-

curi ureientur, ad fores vcro

fola ferra,

nec ul-

lo alioinftrumcnto fervent in oiTjnibus

:

b X^r

inquit, cives mcdiocntatem
,

qux

in ades tnferunt

nequs qmdcjuam

babcant earum rerum^
-dcbatur

cjua

apud
,

alios

funt admirattoni, Viarte operofa.

enim indccorum
,

fi
,

per oftium rude ac vilc
,

fuppcllex inferretur exotica

pretio cara
fores

admonebant. Hinc ajunt accidifle, c quod Leontychidas primusapud Lacones Rex, cum coenaret apud quendam cerneretquc tc6lum domus lumptuofb apparatu faclum, ac iacunaribus ornatum, rogabat hofpitem num Jigna apudcos quadrata nafcerentur adeo luxum cflc putabat natuId ne
fieret

ipfx

quodammodo

:

,

ram

corrumpere. 5/J.RoGATUs aliquando Lycurgus quamobrem vetuiflet frequenter adverfus eofdem expeditionesagc^ le : d Ne, inquit, dum crebro fefe defendunt , bellandi periartificio

riajnufucoUi^ant,

Unde

& Agefilausgraviter
35,

accufantt

a Prudenter.
dpopht. 28.

h

Frugaltter, c Habetar antea paj.

iz.J
I

&pag. 6^.apopht.

d Haberurante I

pA^,ZZ,apopbt»69'

A P O ? II T U. L T c I. quodcrobiis in L^cuotiam cxneditionibn nc beli/s Tliebjnos, Laccdxmoiuorum holtcs ad reuugnandum
clt
,
;

induxilkt.

cjum

,

Aiu.ilcidns vidiflU^IIum fauevprobiavitquod Tbcbanospri-Iiatidiartemdo:

Nam cum

cuillct

vcl , invitos confuefcceris do.uerifque bcllum gciere. Hoc ftrategema latius etiam patet videlicet nefipiuscum ,

cum ante ncc lcirent bellaie, nec vellcnt Prxclaram, inquit,dodrina tua: mcrtcdcm habes, quiThebanos ncc animatos ad bellandum nec ejccrcitaros
,

iifdem lit!gemusaut conrendamus, ne tandem aimeri vel contemnant nos vel fupercnt.
67. Ali o quopiam percunaanre quamobrem virgmum corporacurlibus, luclis dilcoTum ac telo, , :

jadibus tatigaret a Vt, inquit Jrj^tHnm proCemtna^ ah ipfaftatim radue , valtdi.m m val.dis corpcrtbus ini^ tium furnens reae germinn , ftmtd tpf, in ferferendit
tto
,

lum

m

farrubusfaae
mxtis
Cs-pro (ibcrts,
,

ftm'Al
,

& generofe

certent adveifu^ pariendi
,

do'crcfcjiie

po[iremo

f cjua tnctdat necefftta^

pojftnt

vpropa:ria pti-^nare. Intcllexit vir priidens quanta Rcrum pubhca um pcftis fit otium atque ignavia: contra moderatos Jaborcsetiam corporaredderetumfirmiora, tum falubriora unde nec viraim. bus permiht in otio vivere , fed has quoque
:

exeratiis

quodammodo

vertit in

malculos,

maduHDis cum in pletians-

nfquecivitatibus perdelicias ac lormarentur in toeir.inas.
JE

luxum mafculi

T E R u M cum efl^nr qui vitio 6% C darent, quod virgines m pompis ac ludis folemnibus nudas exhiberet oculis omnium caufamque cur id imlitui^rct ,
lequirerent
tnftttutA
,

:

b Vt tifdem, inquir,

cum mafcnlis rattonihus

mhtlo ftnt

tUts tnfertores vcl rohore vel faltibritate

corporum. velammorumvtrtute ac gmerofttate , fludtcqui veralat4dts- vulgarem autem gloriam contemnant. Vndc tale quidctam fertur de Goigone Leonids uxore.

qusdam
loIaE

vtrQfpartmit4.

ut probabile eft , extera mulier , illi dixiffet Lacenae virisimperatis , refpondir : Kimirum foU

Cum

Hoc exemplum nec

in mafculis

,

necin
pueliis

^
ptmqutmpiam

^

a FeemijiA mafcuU. b sAdditum ex

atio loco perftudi»^

:

7^

L

Y

c

u

R

o

r

l u:llis imiiandutn ccnrueiiin. Ha»Stenus tamcn conducii, ut Ihipiduin pudorem , qui frequenter obftat honc-

abxiace tencra cxcutiamus , ftatimquc pudcndum prxter turpitudinem. i Iiinumeras vero repciias qux nudatx vehcmentererubclcanc , li quid prxter honcftum dixerint fccaintve 13011 mutcnt colorem. Sunt i:em innumera; quibus ami-flus vihor cultulque limphcior genns ruborc tingat cop.tra, gloiiorumeileducaut lilplendido vcftituprotieant in publicum, negligenies cacum lerum qux vciVis

actioiiibui

dilcant nihil cfle vcrc

,

,

,

probrum veramque laudem adferunt. 6p. C I V Es qui ^ nupciis abhorrerent) coeHbefque vivcrc mallcnt a fpeiStacuUs quibus nudi pueii inluiii
,

cedcbant , arcebat Lycurgus , ahafque addebat ignominias , iiac arte providens dihgenter, ut civcscreanliberis operam darent. Cum enim in.oscfletapud Lacedxmonios ut junioresfenioribHsmulcum honolem culLumque prxftarent hoc honoris aderoit iis qui coajugibus dudis noilent augerc civium numetum.
tiis
,

,

Uiidc Kcc lilud in Dcrcyllidam didum rcprehendit quid quam cum tamcn belli Dux eflet probaciflimus. Cum
,

cnim advenienci juvenis quidam non aflurgcret, atquc illc dicerct. Non mihi aflurgens cefTifti. 6 l^ectui
inquit
,

rnthi cejfttrum ^eiiuifii,
,

Tam

procax juvcnis di,

€t\xm in feniorem

eumque

i)elhca iaude cclebrcm

nunquam

tuhflet populus Spartanus nifi propeflTimis

cl5.'ibus habuiflfet

eos , qui Iponte fteiiles elTc ftatuiffent, necagnofcerent quid patrixdebcrent. Nam rem propius intuentibus non itamagnum dilcrimen cft inqui civem Rcipubhcac tei eum qui civem occidit
,

&

darc

cum

poflTrt,

recufat.

70.

Cu

I

D A

M

percun^banti

quam ob caufam
:

lc-

gecavifict, ut fiaedote virgines elocarentui

c

Vt^ in-

quit, neque proptcr inopiam uUa relincjuerentur imiupttZt ««^!4e ob divittM expeterentur fed ut juvenum quifque ad

fuillA mores refpiciens

,

ex virtute faceret eleCitomm. Eavel

dcm
3i

dc caufa fucos

& ornamenta quibus alia: foimam

Pudor prapofieryj, h CceUbiXtMdamnatm, qVxot
elisrenda.

A
vcl fingcre vel

p o r H T H. L 1 B. T. 77 commerd.ire rolcnt ex uibc fubmovit.
,

Ut ubique
71.
puelia:

vii cgregius ItUiluit iqualiiati.

1 D E M nubcre

cum ceitum tempus prcTlaipfiflet, qno
,

juvcncs ducere debcient
puiarit
:

,

cur id

fbruendum

Vt,

incjuit

,

fol-oles

micrrogaius ex ndtd-

tu perjttlxque xtntu parenubus tiaia

valiclti fit

& ve^c.a.

non folum Ixduniur corpoiagignentium, verum ctiam prolcs nalciiur imbeciila. Tuia qui anie tempus dant o.eiam Uberis carcnt apud ilios

Ex

coiiu prxpropero

,

aucloriiate

quam

:£tas conciliat

:

lurfus q'ji veigentc
,

jima-tate, nec fruuntur liberis fuis adperfecbam inllitutionem perducere
pisventi»
tuiflct

nec eos pcllunt

,

moric fenioque

quodam admirante quamobreni vcr fponfum cum fponfa fimul darmire,feii tlrttiii ffet urutcrquc cum fuis xqualibus maximam diei paitein
72.

Altero

verlaretur,

cumquc his totas novtes quiefceret , cum Iponfi vero furiim ac verecundc congiederetur : a Pri-

mum

,

inquit

,

«; corporjhua ejjent validi
j
^

._//

ijon uterenttir

€ongYeJJii

ad fiitictatem
iioc

dem

ut lUn

arr.or

mnttius fernptr

njanent recen< ac vigens
res.

demijite utfce::is~ edertnt rohti/Iic->

Hoc,

demum eft patris patremagerc, nufquam
,

non

advigilare ad Reipubliccs utilitatem

civiumque

tum animis, tum

corporibus undiquaqiie confulere. At multi funt. qui fibi legitimi magiftratus videntur, ll quamplurimum tributoium ac ve£tigalium e civibas

cxcorqueant
73.
I

,

&
N
&c

intcrdum puniant immania fcelera,
unguenfa ejecite Republica tanquam
:

Cum alioqui fcelerum irritamenta praebeant fuis.
olei corruptelam ac peiniciem

^ Nam
,

oieum odori-

bus vitiatum nullum habet ufum nec ad efum.. nec ad membroium un6lionem atque dum rem necelTaiiara ad delicias corrumpunt, fit ut minor fit copia. tingendi artificium , veluti 74. S u B M o v i T fenfus adulaticaem. c Etenim dum color bianditus
:

&

oculis natura lei coriumpitur. In fumma, cun6lis 01nandorum lenocinio corporum aitificibusSpaitana lube
,

imexdixit

,

ut qui malis artibus bcnas arteis corrumpe-

D
a

3
..

i?at;

.

Cmm modtrAtw,

b

Dclici^, c Vn^nenta,.

:

i
rent
:

propterea

L Y C U R G 1 quod hujufinodi deliciis

cives a falubri-

biis ac reiiis

exeicitamen:is avocarentur.

7 5. pudicitia

Tanta
,

porio crat illis teinporibus uxorum a tantuirique aberant ab ea facilitate qux
,

polt invafir,

ut prius

eflet incredibile
:

adulterii cri-

inen

a^

ud

Spaitar.as inveniri

ferturque di6lum cujuf>

qui rogaiusabhoIp-tequodam, quid panarum darent apud Spartanob adultvfri neque enim videre (e quidquam fuper hac re ^ NttUtis inquit lancitum a Lycurgo o ar/jice , apf^ ros ndiii.cr ejl. Cum ille fubjecillct Qnid igitur fi exibovem tnntnm ut pcrreCto ultra ftat ? Diibit inquit T^iy letif^^i montcm collo bibat ex Eurota : cumque ille ridtns disiflet fieri non poteft ut tantusbos inveniatur. £t cjuo in^o. inquit Geradas Sparta exijlat adyJter , in
Spartani
, : ,

dam vctuiHfiimi

Geradx

,

:

,

,

,

,

,

ejua divitiA, deliti^

,

^ corporis adfcititms
,

culttts

probre ha-

tentitr

:

contra verecnTidta dscita obfervatio
,

modeflia^ ac obedientia iMagi^
deccri laudicjue dantur
?
,

f,r.itihus

Fru-

d.ntci inteliexit Geradas

,

ibinon

poile nafci vitia

ubi

eaque ubique jaCwtej q'iibu5 pro honoretribuitur ignominia. Atque hsc C'1'cleraer.tifijma ratio medendi pravis moiibus , excitandiqne virtuiis fludium. 76. C u I D A M poftulanti ut in civifate pro Arillovitior-um feminaria,
cratia, id eft

non admiituntur

optimatum gubcrnatione conftitueret Democratinm , hoc eft populnrem gubernationem priusdcmt tux, Democratiayn in/litua/. c Tufkc ,-inouit Compendio docuit eam Reipublicac fpeciem non efte
,

,

,

utilern civiraii

,

Civitas

auiem

nihil aliud

quam nemo veliet efie in fuafamilia. quam magna domus.
,

cut inftituiftet ut mi77. nutis ac viiibus rcbus facrifica'etur : d Ne uncjuam i^-

i'ERcuNCTANTi
,

quit Lycurgus

dcficiat nos cfuo

numen honoraremus. Quis

Dcorum cultu magnificentiani 3c fplendorem adhibendum ? At vir f rudens intellexir,
non
diceret in folemni

numen
mis
,
'

magis ne fub

deleclaii frugalitate
religionis ~

quara opimis vidiobtentu luxus irreperet, aut
certe

^dditum. h
fru^aha.

KAduiterium, CyArg-ate. dSacrift^ia

certe

reium penuria.
,

pendiis

~H. L I B. 1. 79 Deusenim non egetnoftris imamarautem homines quorum necellitati po-

A

p

o r H T

,

leiat illis

impendiis fuccurri. 78. £ certaminibus ea fola concefferat exeicere in quibus maims non €Xtendere-tur in altum. Ejus conftiinquit ///0tutionis caulam percunt^lanti : a Ne cjuis
,
,
,

rum

UihoYiindo confuefcat defiitigari.

Siquidem
,

exercitia

ad coiifirmandum corpoiis robur adhibentur non ad Qui vero fubinde delaflantur in cxhauiiendas vires. exercitamentis quoniam iir.beciiliores veniunt ad ia,

bores necelTarios, facilius deficiunt.

79.
fiem.

CuiDAM

"mutari caftra juberet

:

percundanti quamobrem crebio b Vt magis inquit ladamtsshc'
,

,

Lacedxmonii quoniam erant expediti non magno negotio transferebant exercitum verum idem fa, ;

cece non perinde commodum erat hoftibus , magnam farcinarum impedimentorum vim fecum trahentibus , prcEfenim qui caiira fere foHis , aggeribus ac vailis

&

folentcommunire. 80. R. o G A N T
furres
:

c

I qi3a dc caufa vetuiflet oppugnari Ne, inquit, afoemina puerove , aut ab aiio quo'

occidantur.

pam homine puero acfceminz /ion diJfmiH, virt prajlantiores Non probavit praelii genus in quo viituti
non
effet.

locus

E

turribus vero puer aut mulier deje6itt

laxorum poteft virum quantumvis fortem interimere Q^is igitur locus virtuti in bellis rsoftris, in quibus pi3tcipuas p:irtes agunt bombardx. 81. C u M Thebani confulerent Lycurgum de facrl» ficio luttuque quem illi Leucothes folent tacere d Si,
:

inquit,

D:am

ejfe creditts

,

ne luJeatis: ftn hornincm ne ut

Dea rem divinam
ritus

faciatis,

Mire
,

taxavit

Thebanorum
,

fecum pugnantes.

Non enim

convenit fimulluquaeipla

gere
fit

& iacrificare
C
I

,

lioc eft

ab ea peteieopem

in calamitate ac lugenda.

B u s quibufdam interrogantibus > quo modo liceret hoftium infuirum effugere e Sh inquit, pauperes fueritiiy nec alius alio ptus requtrat, Ad opulentos
82.

V

I

:

D 4
a.

Exercitatio.

b Strate^ema,

c Strategema,

6conud

gute. c PaupertiUf exfedita.

L V C U R I oniirtosprxdi f]:csinvitatho'.icm , ncc ficiicpotefl clabi qui tarclnis ik impcdimcniis rciardatur ad h-^c
>0
:

futiorcil"u:nabl;oliium incurfu, intcr quos cx acqualitatc concordia. las,

cil a:quali-

&

8;.

I

1

s i»

M
:

pcrcunitantibuscurproiiibuinct ur«t

l>cra cingi nujris

^umamy inquit, non
ejl.

cjyet

mantius

i

fivi:xiy cjuanon latcritus, fed viru linBti

Ir.dicavit id
\

g:nus mur.imcnta macis argucrc civium tjuam forritudinem.
«4.

ignaviam
,

Spartianis
quoquc
h

ftudio cft akre

comam

&

fijpcr ea

rc narrant
,

Lycurgum

rcddidifle tatio-

r.cm

:

^omam
,

inquit

,

comaformofis add:t decortnif

Ut Ci.im decct minus fclici fpccie prxditis horrolem ac fcrinum quiddam concihat. Capillitium natura!is cll or»iatus,minimoquc conftans: hoc gcnus ncn da,iiform's vetoreddit hoflibus terrthilioTes.

coina fpcciofos

ira

Lycurgus , utquod nec operofis artibusconflancc pro fiugalitatc luxum induccrct. Adfcititium magnoquc paranda lcnocinia ncn probavit. cultum
..iiavit
,

ivt

<

,

Quo magif dctcftanda cft quorundam pracpoftcia cura , qui corporis cas paitcs vellunt raduntquc, quibus natula pilos dcdit, non tantum ad decorcm 6c vcrccundinm, verum eiiam ad tuendam valetudincm contra illic eli:

ciunt filvam anificio

,

ubi natura voluit
folet.ut

elTc glabri-

cicm. %$,

PRjEcirERE

hoftein vertifient in fugam ac fupcrafient

poftcaquam in bcllo tam diu fu,
,

!
,^

gientes infcquerentur donec cei ta elTct c vi6ioria

mo.x-

9
!

quc rctrocedcrent. Neque enim Graccorum convcnirc idque non foluin ir.oribus, eosirucidare quiccfiiflent honeftius verum etiam utiiiuscfledicebat. Siquidcm lioftcS; quibufcum les eft, ubi cognorint Lacedaemonios parcere cedentibus occidcre vero qui loco non cedunt, iibiconducibiliusexiftimabunt fugeiequam perfiftere. Ffcquenter cnim defperatio magnum robur addic animo, ncn minus quam fpes viftorix. Decct autem Grzcos leeibus ac difciplinis imbutos etiam in bcllis memi,
,

,

uiflcclemcniiae. Baibaricae feritatis eft, faevire in proftra-

^

FQrtiter,

bC$ma, c Hoderatio

vt^lgrid.

,,

A
ftratos.

f

»

H T

H.

L i^.

I.

S^^'

Scd rutfus ita tcmpcranda cftclcmcntia, nc* nobis fit exitio. Fit enim non raro ut hoflis fugam fimulet , ut icdintegratis viribus acrior infurgat ia vi6torcm.
16.

PERcuNCTANTr

csfornm cadavcra

fpoliare vctuiflct

quamobrcm a Ne
:

hoftiunt
,

inquit

dumfpoliuincumbnnt, pu^nam ne^ligant , fed paupcrt a~ tem una atm ordine fervent. Utvirillc fapiens ubiquc civibus fuis metuit adivitiis, tanquam a fonte pluri-

morum malorum cum apud hominum
,

vulgus

niliil

cxpctatur avidius

,

quali inhisfint pra:cipuatchcitaii^^

humanre
87.

pracfidia.
,

Rcmpublicam duabusrebur folet I c E R E poena. Rcfert Marcui Tuaius licontmcri prxmio bro cpiftolarumadBrutum.

D

,

&

L Y
l l
l
\

S

A N D E
,

R.
,

88.
reor ne

Lysander
hu
amici^i
,

preciolas vefles

quas Diony:

fius ad nlias ipfius miferat

non

accepit, diceiis

b Fu-

turpes v:deantur.

89. 1 D E M cum aliquantopoft idem Dionyflusipfi eam ^mififxet ftolas duas, jubcns ut utram elegiffet c Ipfa , inquit , reStius eliget : itaque ac« niitteret filix
, :

'

ccpit

abiit. In hoc exemplo nihileft imitan, nec viro Lacedain-^onio dignum: ncc aliudab hoc Duce exlpedlandum foie prxrer malitiolani inge-

ambas
,

&

dum

,

nii vafriciera.

90. I s cum egreglus fimuhndi artifex evafiflct atf" av.iregerebat , callidis fucis pleraque qus crudelitcr honcornaret, juftum non alia re quam utilitatc , ftum Corrimodo mctiens , d farcbatur quidem verita» teminendacio pra:flantiorem eiTe , fed utriufque digni,

&

&

tatem ac pretium utilitate sftirxiandam. Invcrtit vii imptdhus Fhilofophortim dogma , qui, quod honeftum eft idem volunt utile efie : hic quidquid cllct utile idcm ducebat honellum. 9 1 A D eos vero qiii ipfi pi obro dabam , quod ple^ D 5 raque a Strategerha. b Uqc ante hnbctur pxg./!^i ap»jiht.^6
,

i

,

.

C Vdfre,

d Vtila^

vivtutepntiou

\

: :

,

3i

Ly
:

sandri
,

raquc doloacfiaudegereret non palam virtutc conficerct, hac parie Hen.ule gcneris auaore iiiciignus, rU mn afjicfneretiir leoms exU' a. Vhi qm^ ui^itt densdixic viti-^n, ibi vulpinu.n applti anxum ejjl : leiitiens quod hoiieftis.rar.ioiiibus

nou

poffet effici

,

id fiaude dolifquc

peificieudum.

92.

RuRSUs
cum
Taiis

dera qua:
B Pueros

aliisilli vitiovertemibus, quod foe)urejurando fecilTet Mileto violafiet, ait viros jHrtjurando : quali hoC' ejfe fatls/idos
^

ipfum
5?

eflet viro

dignum, perjurio

fallere.

Athenienfes non virtute ied infidiis vi-, cilTet juxta fiumen, cui nomen i^gis, eifque fame pref* fis utbem in fidem fuam accepiflet , fcriplit Ephoris
3.
t Capix fum hina: perinde quali vi rem geffilTet, gloriam aucupans mendacio. Argivi de ditionis finibus ^mbigerent* s'4. cum Lacedaemoniis alfeverarentque (e juftiorem habehocy inquit,,/«re caufam, Lyfander ftri61o enie : d is cpttrne de finihns dijputat, Ab SEquo tk bono ferior ejl

CuM

CuM
,

,

.

vit inlblens

ad vim provocavit. nec huic nec illi parti illorum confinia faceret iter, legatos
,

95.
mifit',
ftis

A
,

d Eaorios ancipites

addiclos

cum per

qui percunftarentur, utrum

reftis
:

an

infiexis ha-

per illorum agros ptoficifci deberet
,

fignificans five.
fe

amici eflent Bcsotii five inimici
iiinere perre^Lurum, nifi
cflet ereftis haftis

nihilominus
fi

coepto

quod per hoftium

agros iturus

od propullandum

quis obfifteret

per amicoruminverfis, veluti

nemini nociturus. Hoc.
,

Si^um nonr-ihil refipit indolis Laconicx
micisfupplex
efle vellet,

qux nec ini-

nec amicis gravis.

£ G A R E N s r cuidam in publico conventu. P 5. iibenus adverfias ipfum loquenti : e Tua verba, inquit,. Amice optis hahent civitate : fignificans in civili confellii

M

cuique Hbeium
.eife

efle quae

videntur dicere

:

in bello non-

eandcm

libcrtatem.

97'

CuM

les pcrveniilet
a Vafrc.

ad Corinthiorum , qui defccerant , mur videns Lacedsemonios cuniaantes agr
,

gtcdi,.

h

Te^fidiofe. c Glorinfe,

i Viokntsr, C Li^

, ,

A
^redi
,

p

o p H T H.

L

i

a.

1=

3 3

cranlilire

ac forte accidififec ut lepus confpiccKtur exerciius fofiam : a. Non fudet , inquit , o SpartAni^ htu
hojies
,

jtifmcdiformidart

qHomm manihui
?

ob tpforum ignA"
(blertia

viam

lepores

cis torfit

Cafum fortuitum ad animum addendum militibus.
indormiunt

Du^

in Samothrace oraculum confulenti 98. Sacerdos jufiit , ut quod in vita maximc fceleratum commififlet, diceret. llle Sacerdotem rogavit : h Vtrum hoc tuo an 'DeorHm j ujfu facere cportet ? Cum Sacerdos rcfpondiflet,

EiDEM

Dcorum

juf b

:

Tu igitur hinc

difcede

,

ac Dii:

dicamfi percuiivientur, Heiccuique liberum.eft , utrum raalit laudare animum ab oicni fuperftitione liberurn qui fenferit ficrificii fucum hoc agenan prudentiam tis, ut ex confcicntia criminis haberet illum obnoxium
:

Mos

erat Laced.-smoniis
:

,

nihil aggredi iiova^rei, niii

Lyfander cum nulla religione teueretur nihilo lecius hinc quoque folitus eft fuis vitiis honefti fpeciem petere, tametfl parum fucceflit.
confultis oraculis
,

at

99. biicam maxime probaret

iNTERROGANTi
:

Perli

,

quam Rempu-

c

Eam,

inquit,

m quafortibus
Senftt vir-

viris ac meticulofi< congrua utrifque redduntur,

ignominia. Nimirum hoceftquod Homerum ftomachatur Achilles, idem honoiis haberi ignavis acfortibus. Eafcntentia non folum habet iocum in Republica , verum etiara in privatis familiis. Sunt enim hsc dno prscipua ad
invitati prxmiis, ignavosexcitari

tutem

confervandam cujuflibet gregis difciplinam. Honos enim non folum alit artes, ut habet proverbium , verum eiiam viitutem. Kec tam refert Monarchia (it an Ariftocratia an Democraiia an aliqua Reipublica; forma ex his temperata quam utin quacunqucgubernatione dilcrimen habeatur publicum inter viros utiles Reipu, ,
,

biica

& fuo vivcntesabdomini.
Cu D A M apud Lyfandrum jafianti quod & laudibus veherct & adveifus obtred^^antes
I
, ,
*.

100.

ipfum

taeretur

d Duo,

inc^lixt

^

mil:i funt hovisrurijtacentihus

C
b Simile

6
6. apop:,r, i

amho"
3
.

a Hahetur ante Simile pag.^i. dpr,j.ht.^^. Solerter.

dtdum

ejl

pag.

3

C PrAnui

vkiuti;.

d Laus ab hominihus.

tf,.

r

S

A V D

R

I

AmhobUSy tamen certo noviuterad labcrem flrenuiu, Senfit v€ram virtutem non egere laudibus humanis cum ipfa fecum ducat fuam laudem ac dccus. Czterum qui ni*. liil getunt prjeclari, his opus eft pracconibus.
,

inquit, ajjidue

A D quendam aquoconviciisimpetebatur: a Dici O amicule , die dic^ nihil omitta^ /iqua , ttiHm animurn maLti^^cjuihn^ vidcris plcnu^y vaieoA exonerare,
1.
.•

Ingentis animi
bitrari
2.

argumentum, neira quidem dignum atmaledicum cum inpromptu cflet uhid. Ar. ic^uANT o-poft defunfto jam Lyiandro ,
,

cum de focietate belh nata eOet
laus adiit Lyfandri
teras,

controverfia

,

b

Agefili-

domiim

,

inquiiiturus fuper hac re

quas Lyfaader apud fe dctinuerat. Repeiit autem prrtrerea hbrum Lylandroconfcriptum de novando ReipubliccE (tatu quod oportet regnum ab Euiytiontidis 6c Agidc nblatum ( nam ex his tantum famiiiis fas erat creare Reges ) in commime ponere , ac Regcm eligi ex optimis, quo videlicethochonoiisdecerneretur , non his qui genus duxiifent ab Herculc fed iis qui talcs ef,

,

fcnt vircute
virtut(^
,

quandoquidem non gincriscomrnendatione 6: illc ad divinos honorcs fubvectus eft. Hanc orationcm AgeGlaus nitebatur apud civcs evujgare, cupiens per eam oftenderc qualis civis clanculum fuiflct Lyfander non fme calumnia cornm, qui Lyfandro faverant. Sed ferunt Cra,

qualis fuiflet Hcrcules

:

,

tum inter Ephoros pcimas tenebat veiitum nc lecta oiatio perfuaderct, revocaffe ab coconfilio Ageiilaum) acdiKilTe, nonfolum non efle rcfodiendum Lyfandrum fcd ipfam potius ciationem cum illo defodiendnm j quod callidc ad perfuadcndum cccommo* date compolita videretur. Kec faftum dsclarat Lyfand.ri perverfam ambitionem quinihil intentatum leliquerit ad regnum adipiicendum (ed idem aiguit Agcfilai moderationem , qui privatam firaultatem poftha:idcm, qui
, ,

&

,

:

btjit uriiitati B.eipublica^.
5.

C^TERUM
,

•anibicraiir

qui iiliarum illius nuptias priufl nicx poft obitum cjus quod rercrrus effet
>

paijper».

a Moderate.

h Hoc

nnte hixbetur in y^gefiUo j

/ff?;

aH:

.

.

,

A"P O P H T

paupcr, cas rccufabant, iis qu(>d, qucra divitem efle credentes colucrant, eundeiii juftum ac probum ex paupertate agnitum contemne-

t$ a Ephori dixcre mul£lam, co
H.
I.

LlB.

Hoc cxemplum
lent.
;

non eft , ita falubre eft quod admoneat in conciliandis matrimoniis magis fpedandam virtutem quam ccnut apophthegma
,

fevcritatis

.

fum eofque.perfidos &c inconftantes efleamicos qui amicitiamcommodo metiuntur,cujus fpeadempta protinus rccedunt ab amicitia. Quin^ illud nosadmonct, honeftius efle fama quam pccuuia ditefccre.
,

4.

N A M E R T E S. Namertes cum legatione fungens a quodam

quam erat miflus , beatus praEdicaretur co qaod multos haberet amicos, interrogavit: ^ ^omoAo qui multoi haheret amicos , periculum faceret an amicto?» haberet fincerum acpobum ? Id cum alter faftus fe nefciejus gcniis ad
re,

cuperct difcere. Pcr adverfamt inquit, fortunam,

N
5.

I

C

/
:

N D
?

E K.
dicenti
,

Ntc

and

e

r cuidam

quod

Argivi

male de ipfo loquerentur

Kum jg^itur.inquit, dafit pafignificans Rcmpubliimpune maledicere ni-

qui di honii loquuntur male

cam male moratam
6. I

,

ubi

liceret

hil mali commeritis.

DE

M

pcrcuntlantiquareLacedaemoniicomam
:

ac barbam alerent
fit

c ^uoniar/jf inquit, hic ornattn cum homini omnium pulcherrimui acfroprius , nnUo confiaf

impendio,
7.

CuM
,

Nicandcr
dicas
,

Athenienfisquidam dixiflet, Nimium, d Verumjinquit,pr4' : fed non quemadmodum vos . quocunque modo nohis
ample£iimini Gtium

pararefiiidemm. Senfit orium honeftis rationibus partum non eiTe reprehendendum : fed eos vituperio dignos, qui perfas nefafquc fe£tarentur otium. Otium.

autem Athenienfis dixit, non exercere fordidas

artes.

Z E U X

I

D A
r;

MU
:

S.
,

S.Zpuxidamus
.

culdam percondlanti
7

quam
ob

H ,$evF.re,
-

h Videtux adjeCimn
8
.

^mici esplorsLtie,
d Ofin^Vr

c Similt pa^, 7

afchih

.

?

,

P A N T H O 1 D 3^ ob cauram Laceda:monii leges dc foriirudinc citra fcriptum icivaieiit, ac non potius delcripias tiadercnt juveprdclaris

^oniam yincimt, ajfuejaeundi funtj ut nibus legendas aej}:-) pottM qttam fcriptis intendant, Ineitia: gc:

nus

eft

de fortitudine Philofophorum moie difputare
,

fed protinus faftis exercenda viitus
tibus tradi poteft.
9.

qua: paucis

dogma-

probitatem

T o L o quodam dicente, quod qui ftuderent cum fonitudine conjungtre, iis beilum effet
:

potius pace

Now

per Deos

,

inquit

>

ftd hti mors vita po-

tior ejfe debet.

iLtoU, Non enjm optandum belium , fed nec in bello nec in paceiibettatem tueri licet, nifi mortis terrorem abjeceris.
Cotrexit Lacon

didum

PANTHOIDAS.
10.

pANTHOiDAs
ipfi

lcgatus milTus in

Afiam
:

oftendentibus
T>eosy inquit,

murum

probe

munitum

a Per

hofpes belLum conclave mulierum.

11. I D E M cum in Academia Ihiiofophos audilTet multade virtutediflerentes intcrrogatus cujufmodi vih ^udaliudj inquit, derentur ejufmodi fermones quam prohi fed prorfm inutiles vohis ^ui illU non titimini,.
,

:

,

,

Salfe tetigit

mores Athenienfium

j

qui virtutcm habe-

lent in labris,

non
P A

in fa£lis.

U

S

A N

I

A

S.
,

Cleombroti filius cum Deiii de infulacum Athenienfibus haberent controverfiam ,
12.

Pausanias

i

atque intercstera dicerent, quod ex more regioni^s ne^ que mulieres in infula parerent neque mortui fepelirentur c ^luo modo igitur inquit htnc infula erit vohii
,
:

,

,

patria, in ^ua neque fuit c^uif^juam veflrum
eji ?

^

necfutunns

Argute notnvitineptam Deliorum confuetudinem, qui fuos in patria necue nsfci finerent vivos , nec hiimari mortuos cum ut mulier, ita necregio, mater fit, niiigignat. Alienum autem fit a materna pietatc nolle fepcliri quos genuit. 13. C u M Athenienfium exfulcs hortarentur illumi %t advtifus Athenienles moveret exercitum , dicerent^
:
:

quc
png. >4. apppht. 97.

b

Salfs.

c <Ar^ute.

A
quc
Ijoc,
,

F

O P H T K.

LI

B.

I.

quodcum

in Olynipiis pia:conis voce

S7 pronumia:

letur vi6lor, Ibli Athenienles

ipfum exfibiinllent
,

a

Cum

qw.ci jnCiuios cnditn iuquit yfecennt tn bene mcritum JfiUn malefccero ? infigne moderatior.ii. exempUm , ni-

liiltam atioci conimoveii contuu.elia: at idem ingenii mire rolenis argumentum , quod adfertbatur velut
inftigaturum Paulania: animnm ad fukipiendum bellum, id in paitem diveiram retorquere.
cur Tyrta:um Poetam 14. externus no^ b 2\e quis , inquit Spartx civem fcciflent bu Diix fuijje videatur. Foeta: apud Laceaaemonios noti
:

Percunctanti
,

,

erant in ptctio
;

nec hoc nomine Tyrtxusmeruit apud
fed

iUos

hono.em
;

I

prauRiterat

1$.

Ad

quoniam (Irenuum Ducem in bello eam laudem patrix vindicandam. quendam imbecilli coipore tamen hor,

putaruct

,

rtantem ut cum
i

lioftibiis terra

marique experiietur:
teipfum
ofictidere

c T/ij inquit

,

t^itur pofitts vejlihus
1

qualis

fjssi qui nohis heltandt es auClur

Salfe rifitad id hortan-

tem
1

alios, in

quo
B u

ipfe nihil opis adfeire poflet.
s

6.

Qji

I

D A

i^i
:

in rpoliis

Barbaiorum demi,

rantibus pretiofas veftes
rnulti fretii

d

Prafitterat

inquit

,

ipfis

afe

quam pojjldere pretiofa. Correxit fuorum admirationem eolque ad veiomm bonorum admiratio,
.j

Jiem revocavit. r 7. P o s T vidoriam a Medis apud Plateas reportatarn , priscepit fuis ut appcnerent coenam Perlicam, quam iibi Barbari prias apparaverant. Ea cum eflet oppipara acfumptuofa ; e Li^rco , inquit era^ , O Perfa , qui cnm tanto/s haheres delicia^ , ad nofiram veneris raax.am: id erat paois genus contemptum ac vulgare. Ad,

,

monuit

ftuliillinium elTe

,

locupletes pugnare
eripiatur.
eft
:

cum
fi
,

his
in-

quibus non
citer cadat

multum

eft
,

quod

EteniiTi

feli-

Manis

alea

exile

lucrum

fin fecus
,

gens
petit

eft

damnum.

Dicli vero argutia in hoc eft
,

faftidiofe delicatus videtur

quocl qui inter variasdelicias ap-

cibum vilem
divites
,

ac plebejum.

Nnm

id folentinter-

dum
^

quibus aflidua copia laiitiiiaium parit
P A U-^ dS^pienUr. ^ Lepidi.

asuieam.
a -Mcderate,

b

^^.r^uti, c S*t^fe,

j

.

PAUSANIJB PAUSANIAS
18.
ganti
,

^lter.

Pausanias
quamobrcm apud
:

Pliftona6lis fiiius

cuidam ro-

prilcarum novare legum
tenvcnit au6iorita4

Spartanos nefas oTet ullam a , inquit , Ugtbus

^omum

m l^ormnesy non homimbus in Itges»

profuguscum Tegex laudaret La15). ccdxmonios, cuidam dicenti 5 Qu^in igitur raanlifti Spai\Ky led fugere malui^i J b ^onram inquit nec medici apttd fanos, fed apud agrotosverfari (hlent, Sairiflime con,

EPatrja

,

vkium
rupti

exiiii tetorfit

in Tegcaten,

quod cjus

gcntis cor-

morcs egeient Spartana

difciplina.

20.
beUi

Alteri
:

bellari Thraces

c

Si

percundlanti quopa<S^o poftcnt dei ^mi vir optinita efi tum ^ inquit
, ^

Ducem Admonens plucimum ad viftoriam momenti efle in Imperatore. Quemadmodum in omni negotio magni refert, quales fint quibus gcicndx rei creditur au(5boritas. 21. Medicus qui invifcbat Paufaniam diccbat. Nihil
delsgerimw.
,

habes mali: d

No>2cni.*w,inqu;t,fc
,

quod nihilhabebat mali

Mtdice nfor.Hocipfum adco non acceptum ferebat

Medicis , ut eos folos judicaret profpera eflc valetudinej qui Medicis n6n uterentur. Idutperpetuo verum non fit, tamcn extra controverfiam eft, maximam malorum partem a Medicis proficifci vel quia fint imp«riti , vel quia negligentes, vel quia ambitione quxftuve corrupti;
,

r.b amico argueretur, quod dcMedico22. quodara raale loqueretur a quo ncc uUa re Jarfus efier nec cu jus feciflct periculum e Sifecijfem , inquit, feri*
, :

CuM

(filumf nequae^uam viversm,

cuidam dicenti Pau^niae; ad-fcnc* 23. £lutem pervenifti f Ob idfin(\\xix. qutdte Mediconon fumufus, Medicus exiftiraabat arti fuse deberi, fi cur contigiflct fencda at ille crcdebat vix unquara ad (c* Bedutem pertingere, qui Medieisutuntur. q veroMedicum ccnfebatoptimum ^qal 24.
: y : ,

Medico

EuM

,

^X-^g'^'^ ^'^'^^^^^*^^- h Salfe. c Dux bonus. dMedi^ tina contempta. c Medicorarr? efor. £ M^dicoramofor.

^
^

^M4dit^sopti^rj'^:arii,

A

P o p

B T

H.
,

L

I

B,

Z;

non rmerct a:grotos extabefcere fed quampiimttm fe-r pclirct. Inhumanior quidem videtur hiEcfenteiitiaj fed tamea a Socratis opinione non multum abhorrens qui vuit admodum valetudinaiios ncc ulla jam ex parte utiles Reipublicx xquo animo debere e vita decedere, fic tamen ut nemo fibi vim adferat, fed honeftis ad:ionibus immoriatuf. Certe non apparet quid magni faciant,cum quatuordecimMedicinTuliotemporeimmodicisimpeiu diisadnitiiniur, ut anui jam pixmor^ux vitam in unuin alterumve menfem proferant. Quid enim ahud agunr>
,

,

nifi quodaite fua morrcm reddunt lougiorem , q.uafi hoc cuiquam fano fit opiabile, diu mori. At viri (apien:es morteminopinatam acbrevem judicarunt optimam.

PADARETUS.
jf^

2-5.

P

^DAR

E T
:

/

mjmerum hoftium

u s cuidam dicenti magnum cfic. a Tanto inquit , pluij^lorU refere^
,

.

mus y quonUmplurei tnterficiemus, Quod alter adferebat ad perfuadendam ignaviam , ille vertit in calcar fortius agendi. Eodem telo repelli poflunt quiciunque difficultatis cauflatione
2(J. I

dehortantur ab honefto,..

D E M con{pe(5i:o quodam quinatura mollis , tamen ob humanitatem laudabatur a civibus, dixit:
mulierum fmiles Jtnt oportert Uudare nec qua virorum fnt fmiles, mjifi qua mulierum urgeat necejfttas. Sealit aliud decer^ bonum virum , aliud bonam muUerem : ac pro muliere in virum transfiguiata accipit necefiitatis excufationem, in viro degenerante in muHerem,nullam recipit excufationem. Ita non eadem
viros qtti
,

h Nec

mulieres

laus decora Principi eft quas plebejo
ftratui

,

non cadem Magiordinem non

quxprivato.

27.

Cu M

in treccntorum vitorum
,

qui honos apud Spartanos primam dignitatem obtinebat repulfus difceflit hilaris ac ridens :
eflet adfcriptus
,

revocantibus aurem Ephoris , quidque rideret percunftantibus : c GratHlor^ inquit, huic Reipubltc^ quA tre', centos habeat cives multo me meiiores, Quid hoc pe£rore

magis philofophicum
2
Fortirer,

?

Nec molefte
cCarJor,

tuJit

lepulfam

,

jaec

bDcmum,

:

Plistarchi
jiec
tis

queftus

eft

capiebat ex publico ReipubliGas

de Ephororum judkio, fed plus voluptabono quani fenfu,

lus erat ex lionore impetrato.

PLISTARCHUS.
28.

Pi^isTARCHus
,

LeoiiidiE filius

cuidam in-

terroganti

quam ob caufam Reges Lacedjeraoniorum
Regibus cognomen fortireiuur: a
,

aon
nia,m

a piifcis
,

inquit

tUi

ducere

quAm regnare maluerunT^ pofnriO'

resillis

Primus moniorum Agis didus eft
ne<jUA<iuAm.

omnium Regum
,

Lacedae-

&

hoc nomen
,

in aliquot

Agis autem didum eft a duceiiquoniam clementer imperabant & Regum eft imperare potius quam perfuadere. Fliftarchus aurem Ibpofteriores demanavit.

do,

nat, plurimis imperaiitem.

2p.
C5ufa
,

CuM

patronus quidam ridicula loqueretur in
:

Piiflarchus interpellans illum dixit
y

b

Non
,

tu

eavebis, amtce

perpetuo rifu dignadicere

,

ne cjuem^idmo.
ita

dumqui

ajftdu£
l

paUfricam
:

exercent paUftritxfimt
,

tu fias ridicfdus

Senftt vir egregius

raiis

lapfibus dan-

dam effe veniam
tem

caeterum

cum

erior tranlit in habi-

tum & confuetudinem, £t immedicabihs.
cantes rcvocare

Expedir

aii-

hacPliftarchi interpellatione amicos crebiiuspec-

vitium ne peccandi coUigant ufum , , tianfeatinnaturam. 30. C u I D A M referenti ipfum a maledico quodam,
illi

&

laudari: Demircr, mquit,fi quis

dixit

me mortunm

ejfe:

Namille

de vivo bene loqui pojfit
,

mmins,

Non

deletta-

tus eft vir generolus laude
cifcebatur.

quse a viro illaudato piofi^

P
31.

L

I

S

T O N A

X,

PLrsTONAx
,

Paufar.i3e filius

cum Rhetoc
Nos

quidam Atticus Lacedxmonios

dixiftet indodlos; c

enim , inquit GrAcorum fcli nihil a vobis dtdicimus mali, Lacedasmonii raalum exiftimabant , quidquid non fa(Beiet ad efficiendam civitatem meliorem .
.

A N^Hoderate. h Stultiloquium, c Habetm
apofht, 24.

& pag,^6,

,

A

r O P

H T H.

LI

B.

I.

91

ANNOTATIO.
PLISTON^X
fiiperius
filter

dicitur Panfarjx filius^

cum paulo
,

duo Taufanix commemi rentur , ur.us Cieombrcti Pltfionadis filius. ^pud Plntarchura ita refertur

y

Tlhei^vdJ^

UcwcruyU
:
j

,

hcc7r:odo Gr&ci patris
filii

nomine

difcernunt fiiium

an ecdem mido per
ii^uet.
colLeCi.ineis
,

noraen difcer-

nant patrem
.

mihi nondum

^uanquarn hoc apephadjeci
,

the^ma
'

e

Plutarchi Gracis

cur/i

non ha^

.

beatur nec

m verjlcne

ThHelpht

nec in verfione Raphaelis»

Et fujptcor in Plntarcht codice tcmere additum , praftrtim cum idem diCium paulo fuperior tribuatur <yintaicida.
dus excudebat J^ioralia Piutarchi ex
eraendato
proferretur in aliud tempus

exemplari
,

purum

eoque Joa?inis Lafcaris auBor erat
,

ut ediiio

donec obtigijfit cxemplar ernen*

datius

,

fed nuditus non

efi^

POLYDORUS.
32.

roL YDORus

Alcamenisfilius
:

,

ineumqut
,

Nc^n intelligis inquit, non ceflabat minitari hoftibus te maximam vindi^a partemfrufira ccnfumere ? Qui fts-*
tuit

inimicum

ulcifci

,

minis nihil aliud

eiFicit

,

nili

ut

praemonito inimico
digni funt,
3 3»

minuat lasdendi facultatcra. Fortium autem virorum eft , malc facere iis , qui malo
fibi

non maledicere.
in

CuM
:

Mcflenenfium regionem eduxifTet co.
,

pias, roganti cuipiam

num
in

adverfusfratreseftentpu-

gnaturi
cifcimur

,

torem

,

eam agrorum partern profi* nondum fcrtito divifa efi, Elufit percun6tadiftimulans conlilium. Sit hoc quoque exemb

Nouj inquit, fed

quiZ

plum
34-

caclandi

propofitum,

fi

quem
focii

cupias lardere.

CuM
,

Argivi poft illam trecentorum
,

pugnam

rutfusefrentprjelio fuperati

Polydorum adhorta-

bantur ne eam oportunitatem praeteriret, fed aggrelTus hoftium muroscivitatemillorumcaperet: Id enim fa£tu forefacillimum cum interfciSlis viris folas mulieres ef,

fent reliqujE. His in

hunc refpondit niodum
efi:

:

c

Mihi

pari Mnrtts alea rebellantes dnvincere honefium

caterum
jufiuru

cum pro
k
WL-

agris pugnarim, urbera velle capere non arbitror ejfe

a Generofe.

h

Dijfimu/anter, c Moderate.

1

52
jtifitim,

P O L y C R A

T.

I

D
,

Siquidtm huc veni agros receprurus

mn
,

urhem

€apturus. Vir CKCclIeiitisanimi

putavit

nccum hoftibus quidem agendum iecus quam poftulabat squitas cum
,

1

hominuQi vulgus libi in hoftcm putet liccre omnia in tantum ut ii de frigido oppidulo fuerit concertatio viiftor exiftimet fibi jus efle regnum univcrfum vi<ai oc,

xupare. Illecnim turpe fibi judicabat bellarc cum his , quibus dcerant paria ad belltim prxfidia. Talisemm
vi(fioria

i

,

nuUam

habet viriutis laudcm, fed crudelitai

tiscrimen.
35. Pfi^RcuNCTAKTi quid efTct in caufa quod Spartani ia bello fortiter fele periculis cbjicerent ; a mam) inquit; Duces revereri didicerunt potius^uam tn/iertt

1

i

Revcrentia

cum amore conjun(^ia eft metuimus autcm
>

i

illosmaximequos odimas. Reftius autem fungitur fuo
ofFicio, qui ex

{

animo

facit

,

quam quimctu
I

maii.

i

P
35.

O

Y

C R A T
,

D A

S.

PoLicRATiDAS
:

orator ad Duces regios

uuus cum cafteris miflus cum inteirogaretur utrum prl.
,

vatim veniffent an publice miffi
qintjpuhlioe
Jtn

:

l Siimpetramusi

itij-

mnus

,

privatim.

Vox pii candoris ia
\

patriam indcx. Si ccflillet cx fentcntia legatio, gloriam minus , ignominiam rcvolebat Rcipublica: cedere : pulfe ad patriam non pertincrc.

I

E B I D A S. B I D A s cum efteni Laceda:monii in pu37. S gnaLeuMcaMartis aleam exp^rturi, cuidamdicenti 5 Hic dies declarabit virum bonum c Pr«?ci4r«j, inquit,
S
:

O

j
1

'

dies

,

ejuipojftt declarare

virum honum incohimem

Praeia{
j

giens ineo praclio plurimos egrcgios viros fortitei occu.bituros , quos iple patrix maluiftet incolumes.

38.

Idem cum efletlocoiniquo, pra^tcrea nuUam
obfefliisab hoftibus, dicitur ita pa(5i:us

,

habent^aquam

i

cumhoftibusj.uteistcrrambellopartamcedercnt, d{\ milites una cum ipfo c vicino fonte bibiflent: Nam eum

\

fontem hoftes oblederant. Ido faedcrecongregatis aci fe lijis omnibus pollicitus eft fe daturum cjus regionis imperium eiquinon bibiflet' Porrocum nemo fibi tempcraict,
I

a

Tortitir,

h FAtmfiHdiHm,x\ArgHte^

dCaliid^,.

|l

:

A
ru fontem
prarfentibus
:

P

O

^

t H.
, ,

L

I B.

I.

<j

i

peraiet, fed bibilTcnt

ornncB

ipfe poft

omnes delcendrc

&
,

aqua confperfas hoftibus etiamnunx abiit, ac regioncm occupavit. ut qui fblus

non bibiiret. Eodem ftratcgemate
1

&

exercitum

a litis

pericuio Kberavit
dicavit tolerantia.

,

t<

hoftem eludt 5c regnum fibi vin-

Non erat obftri^ias inimicis ex foequia non omnes cum ipfo biberant : nec miiites fcfelHt , quia nemo prxter ipliim a potu abftinuit. Quod Ci hoftes voluiflent ad arma currere , jam naclus
dere
,

locum pugnac commodiorem
poterat illise0epar.

,

ac fonte potitus

,

faciic

T E L E C R U
39.
diceret.

S.

Telecrus
:

ipft

le loqui

a Nifi, inquit, i/li Maluit in transferre culpam quamcommittere ut patet quidquam temerc loqui videretur. Habes modeftis exempium. pietatis limul 40. J A M fratri fuo querenti quod cives:crga (e non perinde afficerentur atque erga illum fed inhumanius traclarent, quod nondum ab illis eflet cieatus Ephorus s i? Tu, inquit, injuriar^ferre nefcps^ ego fcio figniiicansei qui velit uti fiventibus civibus , ad multas injurias eflc
,

nuncianti patrem dc eo madicendum ejfeti haudqmquara

&

&

,

'

coDnivendum. 41. P E R c u N c T A N T

I quarc mos eflet apud Spattanos, utjuvcnesafliurgantfenioribus : e Vt, ivf quit, ajfueti honorem habere MuUa propinquitatejun^Ht^ ma^is honorent parentes. Optima ratio conftieEiciendi ad

dcbitum officium
j

,

fi
fi

ultra

quam

praDftandum. Veluti

quis afluefcat
,

debetur doceamus cum uxorc vercr

cundc cafteque convivcrc apud alicnas.
42. cultatum
:

multo minus improbus erit

Percunctanti
Non plust
inquit
,

quantum pofliderct faquam fat efi. Divitiasnoa

cupiditatc, fcd ufu meticbatur.

C H A R I L L U S.

Sim

Charilaus.

irKcrroganti quam ob cao4?. Iflm Lycurgus tam paucas leges tuliflct Lr.cedxmoniis

Charilaus
in

aP'«

patrem. b Comiter. C Oraviter.

I

^4

C

H
,

A

R

I

L L

I

A

r o r H.

L

I

B
y

T

a ^luoniam
le rtbt4s ejl

inquit, pr^uca locjucntibm
Senlit iiiriijrum pleraqiie
i

VAttcts ctiant

opus.

tiloquio nafci
viloquentia.

mala ex nmlLacouibus autem pcculi.uis crst bre-

44-

AlT

E R

monii

viigines
:

percuniftanti quaraobrern Laced.T:r nudas producerent in publicum uxo,

res Vvto cecias

^l^ontam /]n<^uit

,

virgtnib^is
tis cjut

murtti f^nt

f
jj

inventeudi

,

uxort! vero pryanda funt

ea^ naCti funt,

Huc

fp-dabat ea confuetudo, ut

riec pueilis

deeflcnt

contaminarernur matrimonia prxter aliarum gentium conluetudinem, ubi virgincs videri nefas cft, uxores oculis hominum exponuntur. 45. Ser vd cuidam audacius agenti cum ipfb: b Ni irJtus ejfem inquit occidenm te. Adeo putabat nihil recle dici aerive ab irato ut ne in fervum quidem animadvertere voluerit commotior. quam arbitrareturopti46.
majLiti, r.ec
,

,

iNTbRROGANTi
:

mam Rempublicam

c

In cjua

,

inquit

,

pUtrimi ctves de

virtute inter fefe decertent cttra feditionem. In plerifque

civitatibus certamen eft de opibus dc hoiioribus

tute qui certent poene nulii.

Quanquam

certamen de honcfto dcbet

ha(^fceuus

de virhoc quoquc fcrvere ne pro,

\

,

rumpai in feditionem
tuiis, fed ambitionis.

:

Jam enim non
,

concerratio vii,

Qui

vera virrute prsditus eft

ni-'

hil fpe6tat nifi ut profit Reipublic:e

at feditio prxfens

venenum
47.

eft civitatis.

pERcuNCTANTi
ftatuae
,

omnium Deorum
turarmatae: d

Ne

cuidam quamobrem apud Laccdxmonios ponerenuiqmz, prohra ^ua ob ignaviani ja,

ciuntur in homines ad Deos referamus

neve juvenes nijuar"
'

wati Deos comprecentur. Eo commento civium animis hanc opinionem infigere ftudebat Diisgratam eftefortitudinem invifam ignaviam fimulque juventutcm armis ferendis debere aftuefcercquo fimul 6c minus inutiliorcs belloevaderent fine relidulgerentdeliciis gionis quidem caufa fas eflet arma ponere, cujus obteatu fere folet otium 6c luxusin civitates irrcpere.
,
,

i

:

,

&

APOPH.
a LcquAcita/f» bHoderate* cSdpientcr.

d

Otium,

9$

APOPHTHEGMATA
LACONUM
L
I

AL1Q.U0T
R
II.

*B

E
I

AM

o R u M legatis prolixlorc utendbus oratione dixcrunt Sp^ra Priwa fnmm obhri pojire" tani ma non mtclleximus , (jnta prrma non
:

rneynimmiis.
2. A D Thebanos item qui dc b Oportet^ inquibuldam peitinacius contradicebant quiunt, aut minu4 hnbne fptrituum atit pliu virium. 3. L A c o N quidam fcnex interrogatus cur barbam c Vt inquit rntuens geftaret lilvoram ac promilfam canos pilos uihil cornmittarn iUu tndignum. Vir bonus Undecunque venatur {limulos ad virtutem. 4. Alius cuidam laudibus immodicis efFerenti inquit lignifibellatores optimos: d ^pudTrojarn cans, tales olimfuifTe, Tedhocgenus hominum jam
: : ,

,

,

,

:

olim
5
.

deliilTe inveniri.

ALI

u

s

a coena cogi ad

quidam Lacon cum audilTet quofdam bibendum e Num inquit , cogmtur
:

,

etiam ad edendum
viviis

Notavit Griccorum morem in concompellentium ad certum cyathorum modum ,
1
,

cum id revera non minus abfurdum fit quam hominem qui non efuriat, ad cei tum elcaium modum compeliere
,

nifi

quod

alterius abfurditatem elevat

conluc-

tudo.
6.

Recitato
,

quod
,

fcripfit

Pindarus
:

,

Gtxdx

fulcimentum ellc Athcnas Lacon dixit / Rmturam CrAciam ptalifultura niteretur. Taxavit Athenienfium

moUitiem
l\

quae Poetas elogio

non

refponderet

:

aut
certc

Habetur pAg, 60. apopht. 16. h llahetur pag. iS.

d

apopht. 55. er png. 30. apopht. 99. xAr^ute, e Bibacita^, f Libere^

c Cariicies,

:

^IS

A C N tJ certe Voctx vanitatem
1.

M
,

I

N

O
tali

MtN

A t.

qui

pfceconio celcbranct

indignos.

confpefta tabula , qux pi^Sluram haLacedxmoriii trucidarentur ab Athenieiifibus, dixit : Fortes ^thenienfes : Id Lacon audiens fiibjecit ; a In tabula : flgnificans ridiculum efle dc pidura gloriari , quod ea non minus mentiri ibleat
7.
I

D A

M

bebar ,quo

modo

quam Poeta:.
8.

Ad

eumqui

maledifta iualios percalumniam
,

jadiata folet facile admittere

Lacon

,

b

Definey inquit,

adverfum me pr^here^aures. Senlit non folum eos vituperio dignos qui calumniarentur alios,verum etiam qui calumniantibus accommodarent aures. Et injuria: ge-

nus eft, adverfus nihil male meritum audire maledicam linguam. Non enim cfTent maledici ti nullum invenirent aufcultatorem. Proinde Lacon expoftulavit ctiam cum illo, qui prxbuerat aures de ipfo male loquenti.
,

p.

QjJ

I

DAM
;

fervo
c

quidum

puniretur, dicebat
,
,

Non v^lens erravi
dato. Vulgaris

Non volens igitm inquit pcenM quidem (ed frigida excufatio eft ; in,

fciensfeci: vigilandum erat ne quidcommitteret rm-

prudens. 10. cum in peregrinatione vidiflet homincs in lellis curulibus (edentes : d ^bjit , inquit, utin tdtibus fedeam fellis , mde non liceat ajfurgere feniori : In ac coehis enim fedebant delicati porre^lis cruribus lum imminens capiti prohibebat exurgere. Agud La.

Axius

,

ced2emonios vero fcelus erat, juvenemnonaflmrexii^
feieni.

11.

CHI

I

quondam

Spartae peregtinantes

\ coena

vcmuerant in Ephororum curia, dein etiam in fedes, in quibus ledere folent Ephori ventris onus dejecnanr. Ac primum quidem acris inquififio fa£ta cft quinam hoc defignaffent, ne forte cives eftent. tJt veto comper, ,

tum eft

Chiis permittere fuifie Chios , e edixerunt ntagantintemperantius. Excellentium virorum eft negligcre contumeliam , qux a palam improbis proficilcitur, a quibus etiam laudari rurpe cft.
12.

A-

^S^ilfe.hHaltdici. CsArgute, dSsverCeticcfitis,

:

P O T> H T H. L I B. II. 91 c]uidam LacnncHin ninygdalas duras dtiplo vendi confpiccret : a S:mtne hetc^ inqiiit ran
11.

A

A L

I

V

s

,

pides

j"

Qurifi nihil

intciefler inter filicem

duram
,

amygdalam.
nelciret fub
ret

Adeo Lacon
gemino

deliciarum erat rudis

uc

cortice Intere

nucleum. Etappa-

notum
lit

hoc genusarboris non quibuflibet regionibus fuilis quando rliniusdubitat an oeiate Catonisfue,

in Italia.

13.

AL

I

u

s

cum

in lufcinia plamis revnifis mini-

fnum
nihtl.

reperifictcnrnium : b To.v, inquit, tuesj prats-ea In cos dici pot.^ft, qui prxt^r gaiiulaTn linguam ac

inagnifica verba nihil habent.

14.

AL

I

u

s

quidam cum
logavit

videret
ajgeret

Diogenem
;

,

co-

gnomento canem,
ample(ftent£m
c
,

in vehemenii frigore ftatunm srream

num
,

illo
?

ilmd

igTtur

,

inquit Lacon

mngnifacu

negante Philolbphus

glori^e

quod

mancipium hoc ipium exiftimabat mngnificum , haberet corpus ad omnes injurias duratum , ut in rigore frigidas ftatux complexumferre pofTetabfque
fic
,

dolore. Id Laconi nihil pulchrius videbatui

quam

fi

quis in
15.

aeftate

fimile

quippiam ampledsietur nullo fuo
Mctapontinus Laconi objicienti

incommodo.
Qji
:

I

DA

M

jgnaviam. Atqui , inquit , non parum alienx legionis poflidemus d Ergo , inquit Lacon , mn folum ignavi
efii^i

verum etiam

injufii.

Significans

non

pofle

fieii

,

ut

quis meticulofus
tionis, nifi

& imbellis

multum

teneat alienas di-

fraudepartum.

ipfi ftanti

quidam apud Laccdaemonios , cufn inteiim alteropede, crepida inaltcrumindueretur, dixitcuidam. Nonarhitror te Lacontantum
16.
,

HosPES

temporif uni pede infiflere

quantum
,

monius excipiens.

e

Fateor

ego pojfum. Lacedaeinquit, attamennutlKssfl

Anferum tjui iflhuc non poffit, Juiederifit longo ufu didiciflet arteni , quae nihil
Reipublicae.

hominem

,

qui
,

utilitatis adfert
fii-

Hujufmodi funt artcs prxftigiatoruin uambulor\jm & fimihum.

E
a Lepide,

17.

Cu

I-

b

Loquacjter.

c ^ArgHte»

d ^rgute.

c RidicuU.

S?8

LACONUMInnOxMINAT.
tjl,

17. C u I D A M jadlanii de arte Rhcrorica : a ftr geminos^ inquit Lacon , ars mjl verurn cittKierit^ nec

mc

wicjtt.\m cnt.

Notavit Rhetores qui

Ic

profitercniur

verilimiHa dicere, Hcet vcra

non

fint.
,

18.

Argivo

quodam

dicente

multa Spartano;

lum

(cpulchia apud iios funt, Lacon eKcipiens
nos 7iulium eft

^ ^tcjui

tArz^tvorum apud

fepulchrum

:

innuens

quod

Spartani iemper invafiflent Argos, Arg^ivi vero

Sojertcr Lacon quod illc dixerat laudem retorlit in ignominiam. 19. L A c o N in bcllocapinscum lubhafta vcniret, ac pra:co diceret , Laconem vendo, obturavit illi os

Spartanos

nunquam.

in genti-s fuac

:

Capttvum inquii pr^dica te vendere. Suam conditiojiem aequo animo tuiit patrias ignominiara ferrc non potuit in audione iraducenda. 20. Ex his militibus qui lub Lyfimacho ftipendium
,
,

,

fiaciebant,

quidam cum abco rogaretur, num eflct quifpiam ex Helotum id cft (ervorum Laconicorum nuinero: Tune^ inquit, extJl.mAi Laconem ad te venturum.ut
,
,

? Maluit (e fateri fervum quam hoc probri admittcre in nomen Laccdxmonicum. 21. Cu M Thebani devictis apud Leudra Lacedasmoniis ad ipfum venif eiic Eurotam, quidnm gloriabundus dixifiet j Ubi nunc Lacones^ Spattanus quidam

aBs teferat cjuatuor obulos

ab

illis

captus

venijfetu.

c Ncn adfunt^ inquit, attoqui vos huc non Ne vidius quidem & captivus potuit oblivilci
:

indolis Laconicx, nec tulit viftoris jadantiam.
22.

Ath£nien5Ibus
:
.*

poftularent ut

cum tradita civitatc Samum tantum ipfis lelinquercnt, ita red Hoc tempore quo
vejiri

^onderunt Lacones
aUos hahere pojiulatis

non ejlu
.

,

undc natum eft proveibium Qui

lemctipfum non habet, Samum petit. 23. Cu M Lacones civitatem quandara armis coepiflent , Ephori dixerunt : e Terittjuventutii luBamen Non enim pojlhac habebunt adverfarios. Gaudcbant quidem de vi£ioria, fcd juvcuibus exeicends virtutis matexiam eieptam dolcbant.
>•

24.

CUM
c Ha-

A Graviter. b ^rgute. c Generofe, d
betuT antepa^. 6z. apopht, z6.

*Argtite*

r O P H T H. L T B. 1 1. Lacecla:monioium Rex polliccrctur le fiinditus everfurum altcram quandam civitatcm , quac fscpeiiumero Lacedxmoniis exhibucrat n.aoiium non Neijuaauam aielebis permilciunt Ephori diccntes
24.

A

C

u

M

,

:

necjne ftibvertes

jttvtimm cotem.

labant cotem juventutis quod per returad bellandi peritiam.

Urbem infcftam appeleam juventus acueprxficicbant
,

25.

Lacedjemonii
a

non

pxdo-

pueros ad luftam cxercerent ut virtutis c^Tct cercamen, non artis. Unde Lyfandcr interrogatus, quo
tribas qui

pado

Charontc vi£lus

eflet,

refpondit

:

Varto artificto.

exiftimabat ea gcns in quavis rc fpeciolara cf^c vi^toriam quaecallidis confiliis contigiftet poiiusquarei
,

Non

animi corporifque robore. Ars autem omnis ut lah hmplicitate recedit, ita dolo affinis eft.
26.

a

nata-

Philippo, cum
,

pervenilTet in agros Lacc-

da:moniorum , fcripfilTetque utrum vellent ipfum vch Neutruin, refponderunt nire hoftem an amicum Unico verboiibfolverunt fententiam quod cratLaco:
,

erat

ac ftmpliciter negantes Regi tranfitum , quod viroram fortium. legatum , quem ad Antigonum 27. quoniam acceperant quod Demetrii filium miferant Antigonum appellafiet Regem c mulftarunt q-uamvis in annonss penuria medimntim frumenti in fingulos ab ipfo reportaret. Tantus erat apud illos legum ligor ut nec tanto beneficio fublevara inopia ab ilUs veniam
:

num

Lacones

,

,

,

impetraret

,

ut unia-i voculse gratiam facerent profperc

legatione perfunfta.

improbus quidam (ententiam dixiflet 28. optimam, d ipfam quidem lenrentiam approbarunt, led co qui dixerat amoto alteri cuidam inculpatis mori,

CuM

buseandem fententiam tribuerunt. Adeo in Republica nihil honoris habcndum putarunt his qui fiagitiofc
au^^orcm mutarunt , neeflet dedecori Reiconfilium non rejecerunt , nc ob privatam ignominiara publicam utilitatem ncgiexifle viderentur. Meminit hujus A. Gellius.
viverent:
,

publicae

&

E
a Gentrofe,

a

29.

Cu M

b Libere.

c Ta^tim.

d Facium,

,

100
29.

Laconum Innomjnat.
Cu M
dijo frattes intcr

diflidium Jiaberent
,

A L.iccdxmonii

inulaam dixere p.itd quod:fili©rum dilcoidiam dillimulaliet. Juvembus ignolcenduai pup?'.rcnti

led quidquid illi per calorem atatis peccaHliit, impurabant z\x\.n^ auctoritas providcre deb.uelat, nc quid inter filios orireiur fin.uliatis. 30. apud Spertanos peregrinanti dix^re mulciam b quod cirharam digitis pulfarct uon ebo,

taiunt

,

Cantori

,

re.

Adeo non patiebantur

innovari publico ufu lecepta.

Hoc

ftudiociiidam alteri ex

novem coidis

duasincidit

Laccdremonius i!le. V' D u o puej;i iruer fe piignabant , quorum unus alteri Ia.ralc vulaus inflixit. Puerorum auteai fodalcs , cum laucius ille moriturus enet, polliciti funt illi vindiftam, lequc vu]nerisau£lorem interfecluros. Atille»
c

Sefjuaqt^dm

,

mquit

,

per Deos.

Non enim aquurn

eft ,

eram f nnteverttjjem , Js:^ti: /Irem.-fisftiijpm. Indokm verc Laconicam , qui viCvjs ac moriens iuiio tamcn victori favebat quodvir(^H.triciccjuidem

ipfi hoc faliurtis

tuienondolo
geniis fciicius,
ftituta.potius
32.

fuperaflct adverfarium.
fi

a teneiis ad

Quid lalibus in* veram vritutem fuiHent in-

quam
,

ad n\ilitarem duritiem.

AL

T E R quidam puer eo tempoie quo mos
,

trar

apud Spartanos ur pueris ingenuis fas efllt quod quifque pollit fufFurari , fed haC-tenus ut depiehendi turpe eflet; cum vivam vulpeculam, quam fod.ales erant
fibiabeis traditam fervaret^venifTen.tque

fur;iti=

quieam

perdiderant inquirendi gratia, vulpeculam fub vefte.abditam tenebar. Cxcerum cum efferata beftia latuspueri

ufquc ad
de.ret

inteftina eroderet, difTimulavit tacltus

ne pro:

furtum.

Mox
,

vcto

cum
,

digreflis illis pucri vidif.
Pia:-

fent

quod acciderat

objurgabant illum dicentes

ftitetat aperire
ca^lare.

vulpeculam

quam ad mortem ufquc

d Nequaquam , inquit , imo fnxftat dolorihtM im7mri qiAnm hac nota traduci , ut ob mollitiem dicar lucrifs^

cijfe

vitamignominiofam, Quid abfokitius

ii

tam
33.

felici-

ter uatis ingeniis accefTiiTet Philofophiai

CUM

a FaSltm. Pater pro filiofmituu
c Generofe.

b Fa^um fevsre.

d

Fortiter.

.

1

A
3 3.

P O

H T
:

II.

Ll

CuM" quidam
eftis
, :

forte obvii

B. I 10 Laconibus dixillent

Fortunati
troiies

Martem

nam modo hinc abiere lainquiunt, p2r EfiyaHtim (iic enim iUivocanr) fed illi poti^is forTnnati fmty qui in nos non
6 Lacones
a

Non

nos,

inciderint.

Adeo gensea

gcrebac animos ad oniniaim-

pavidos, quce vulgus

hominum

formidat.

34. L A c o n' quidam interrogatus quid artis fciret: b Liber i inquit , ejfe. Ea gens nec difciplinis Philofo-

phorum

nec opificiis exerccbatur, tantum invidis animis libeitatem tuebatui , nec hominibusnec vitiii
,

fervire docilis.

35. I' u E R Spartanus captus ab Antigono Rege ac fubhafta venditusincxterisomnibus , quxcunqueputabat ab ingenuo decentcr fieii polTe , obfequens eiat ei qui ipfum fuerat mercatus csterum jiiflus adferre matulam, haud fuftinuit, dicens : c Nonfarviam. At cu:ii
:

jttfmcdi mtrcdtumfcceris
idedit,

inftaretherus, puer confcenfo teiflo dixit : d Sentieschmoyajue fefe h fnhlimi pr<tcipitein ,

ac periit. Captivus

eflTe

potcrat, lervilia facere

noa

poterat, acfemet in libeitat^m
3 <s.

moire

alleruit.

AL

EliiilC fiugi

fj

T E R cum venderetur rogatus a licitatore : Eti.tm pnon fiitrO T.ercatns 5 Rerpcndit
:

fmris

mercattris.

Ne foi tuna quidcm iervilis docere potuii

iiium
,

fsrviiia loqui. Qui enim natura probus eft , ubique &apud omnes probus eft» 37. Alter quidam captivus cum videretur, ac e Scelefle inprspco diceret (e mancipium vendere
: ,

quit
tis

5

non tudices captivum
,

1

Non

pudu-it durae condi-

tionis

fcd puduit titnli

fervilis.

Tantus

eiat libeita-

amor.
3.3.

c o N quidam in clypeo pro infigni gerens eamcjue non majorem vera quibuldamirridentibus dicentibufque quod id ftudio fecifiet quo lateret f Immo inquit ;;ry7/» cofifpicwf/ Tam enim prope accedo ad hojhs^ut ab ipjls infgne cu^ufmoui ft videri

LA
,

nnurcam
:

:

,

^

,

.

pojfit.

Sallifiime

convitium
.

ignavia: vertit in

argumen39.

lum

fortiiudinis.

E

3

L

A-

^ yAnimofe. h Gsncrofe. cGenerofe.

d

Fortiter, e S*--

mik

ar.te

pa^. 95. apopht, i^. f Salfc,

I02
39.

LA

C

ON

TT

M
:

I

N N O

M N
I

A T.

curn fupcr cona Non ejl inquit , Laconkum ntigart. Longe diflcmiens a csteris Grxcis quibus nullum convivium fuave videbatur abfquc muiica. IdLaconi nugale videbatur quilautius exiftimabat honcflis ac fcflivis fabulis condirc compoiationem quam
alter
, ,

Laced/emonius
cflct illata lyra

Yivium

,

,

inani

lyroE ftrepitu.

40. fcr ad Spartam

Spartanus
iter
:

interrogatus
leporet

,

num tutum
in

b Refert, inquit, cjtM/tf eo defcenda^.
,

N.im

leones iUhc euntes piarant

autem

umbraculk
eflc

venamur.

SignificJivit

nec ferocibus ac violentis
,

tu-

tum

proficifci
hoftili

quod

Spartam nec mollibus & cfFoeminatis ;. animoilluc proficifcentcs, malc accipcren-

tut a foftioribus, delicaios hominesiliic
lalcivire in tcncb:is.

non

finercnc

N ludtandi genere quod illi chirapfiam appclis quicollum alterius urgebat, fruftra practcrqae legem paleftrx [^ulfaret undiquc & in tcrram dctraheret poftea quam corporrs vuibus deftitucrctur qui inhacrenti cederc cogebatur, brachium urgcntis momordit cumquealter diceret. Mordcs, 6 Lacon, foeminalum more c Non, inquit , fedmhe Lontim. Ut fblertcCi objeiStam ignaviam detorfit in laudem fortitudinisr' Nullum enim probrum apud illos deteftabilius quaiu, mulicbris imbecillitatis. Jure autem (e morfu libcra4t

I

,

lant,

cum
,

;

:

vit,

qui prsier jus cettaminis urgebatur a vido. ad bcllum proficifcens cum ab aliis ridcretui : d Non opus ef fugientibtit ^ inquit,/ii

42.

Claudus
I

^uifubfiJlAnty loctsmijue tn acie ttteantur.

4?.
dicebat
lo

AL
:

u

s fagitra

pcrcufliiscum

e

Non me mov^t

cjuod morior, fed

i>/delU fagittario ac

mHliercuU

fmili

,

ageret» parttm c^uod ab partim quoU nul"
,

animam

facinore edito morior.
viri

Viftis folet efle (blatio

virtu-

te prxftantis

dcxtra cadere. Laccdaemonii vero quo-

niam enfibus

prugnare Iblent

efle virtutis procul mjfla fagitta

quod idem
a
Scvere.

poflunt

&

non putabant qucmpiam intcrficcre , foemina:. Tum aequiore animo
cominus
,

dece-

b

,A^gute. c^gttte.

d SimUe ante pa^.i
C Gtnerofe»

Apojjbt.iJ.

& pag. i$,apopht. 22.

A
44. Qji
:

P
,

O

P

H T

H.

L

I

B. I!.
fe

103
relinquunc

dccedunt e vita niemoriam.
dir

qui ie6te fattoium polt

ingrefrusdiverrorium,cauponi deI D A M oblbnium ut appararet cum ille polcere calcum Sc olcum tx §lutd inquit Lacon ,/? capum haberem,jam non tgtrem cbfvnU. Caupo caleum 8c oleum petebat ad condiendum pifcem, at Lacon id videns cui fufFiciebat vidlus limplicitas fupcrvacuum exiftimabat cibum cibomifcere, cum aliter per fe latis efle poflet. Quaaiun^ abfunt ab hujus Laconis animo, qui cenium tcium fpc: , , ,

,

cies in

unum

mifcent difcum

?

45. C u I D A M Lnmpem /Lginetam efierenti ac felicem prxdicanti, quod prjcdives vidcbatur multoruin
,

ravigiorum dominus La:on : felicitatem dc fumkus ftndcntem.
,

b Nihil

^

inquit, wjoror

funt in

manu foitunct
,

,

Cum omnes diviti» tum ex praecipue quas negoaa:

tores commifeie navibus luptU funibus fequitur naufragium hinc mercium omnium interitus. Undc Philofophus quidam interrogatus , utruui putaret maprem efle numerum vivorum an moiiuorum , vicit (im rogavit utro loco haberet navigantes , quod hi verfantes in fummo vitae dilcrimine vix eflent habendi pro vivis. 4^« Qji I D A M Laconi dixit : Hentiru^ illecontra :

&

e

Nimirum

,

inquit

,

liberifumus,

alii

vero niftvtra dixe,

rint

Lacedxmonius fed atiox convicium elufit joco obiier taxans malcdicum quod ipfe non eflct Laccdxmonius atque ob id nec }iber. Porro (ervi fi quid faliant mendatio loris emeiivapulant. Nihil
eft
,

commotus

,

,

dantur.

47- A L r u s CMtn vellet cadavcr ftatuere re(5lum , nec id poflct efficere , cum nihil non feciflet Perjovsm^ inquit altquid intus ft oportet. Sufpicatus eft Lacon aut animam aut genium malum latere in cadaver^» Solcnt enim cadavera in rogo erefta poni. 48. T Y N N I c H u s Thrafybuli fiiii mortem perquam forti animo tulit , in hunc hoc factum cft epi:

,

gramma

:

a FrHgaliter.

E 4 h^rgute. c^Afgme,

1<X4

Exanimu

C U M IN NO 1 N A T. Pitanenclypeo a Thrafybule redtjli Septem ex sArgivii vulnera f&va gerens^

LA

aN

M

%Adverfa oftendu tamen omnia y fanguinolenta

Membra rogo

imponens Tynnichus hac feniory

'TloTcntur timidit

mi

infictPt^

humabere filir
es (jr

^i ^ patre hoc vere dignu^
49?

patria.

C u M Alcibiadi Arhenienfi balneator plurimum
aqux, Lacon
id videns: h
,

adiriimftraret

^idhocrei
,

inquit, phvi aeju^ infundtt

quafi nonpuro

fed vehe-

m^nter fordido.
so.

Hoc fcommate

notavit Alcibiadis vitam

inulta infamia contaminatam.

iiLCias
bii:

P li I L I p p o Kegi Macedonum qusdam pef imperanti refcripferuut Laceda:moaii : c Dequinobti fenppjlt non. Ad prolixam Regis epiftolam
,

unica f}'lIabarcrpondcrunt
ris

,

bx

,

quam gtandibus
,

lite,

pinxeisnt

,

ut cxplcret Juftum epiftolx (patium

fi-

mul

6c geniilis

bieviioqucntix

memorcs

3c folits foi-

liiudinis.

51.

RuR

s

uM

cum

Philippus in agros Lacedjemo,

refque in eo ellet ftatu, ut omnes interituros , Roc probabik eftet eos ad dixit cuidam Spartiatx: Quid nunc facietis Lacedx>noni:? Atillc: d ^id/inqulZ)aiiiid,T.:f^uodforiiter jnfiemuv , auando ?ios foli Gracorum Itberi ejfe , non a/iis parere didiamus. Ncmo (crvire cogitur qui mori paratus cft. Quam dulce bonum eft libertas , quse morie cmi-

uiorum duxifict exercitum

mmm

tur

,

quam
igitur

mifera ics fervitus cui

mors anteponiiur

?

qui f»; fponre de<iunt incam (ervitutem:, unde nec dato pcculio poftunt redimi, nec gratuita manumifTionc jiberaii ? 52. Po sT Agin bello fupcratum Aotipatro poftulantiobfides pueros quinquaginta Etheocks qui tum Ephorum agebat refpondit ; e Se pueros mn di\tt^rum,
hiseifle,
,

Quid

mentis dicemus

ne Ji licenter vixijfent
tlHplo

,

fierent indocties patri^ dtfciplt^iA
:

y

itaque ns cives quidem ejfent

caterum fmes ac

mtf.ieres fe

numero daturum.
,

m

Vcrum Antipatro

dira minitanti
:

accipeiet poftulata

populus una voce relpondit

S%

im.
a
Fortirer.

h

Salfe.

c Noneftin Graconojlrofd in e Hoc non
efe

PtAlelpbc^

d

Fortitir^

diiffmvi\.

;

,

lo/ r o r H T H. L I B. H. tmferdA acerl iora morte,facili:is woricmur. h\inc^nnm\\u in uno alterovc civium lepeiiie , foitalie i:on iia mn^ni in univeifo populo taiituni cile injl-aciiiiefle videaiut

A

,

confenfum, prodigiofuni

eft. Hoc exemplo fimul adquanta folicitudo dcbeatur setaii lenera: ad probitatem educnnda:, quando licenter educatos juvenes illi non purarunt habendos pro civibus , perinde quali mater abdicet filium ex fe natum , nifi probitate morum majoiibus fuisrelpondeat. 53. S EN EX in Olymi'iis cupidus erat fpedandi

monemur,

ccrtaminis quod agebatur

,

kd cuai nuUa
, ;

vacaret fedcs,
ac

ad

varia locarfefeconferens, ludibrioeip.t
,

petebatur
nit

fcommans quod nuUus cura excipexet ut vero pervcad Lacedaemonios non H^lum pueri omnes aflur,

isxerunt, verumetiam viii muiti ceiierunt illilccum. Idfa^lum cumca:teri Graeci quotquot aderant plaufu comprobaflent patriumque morem fupia modum col,

kudalfent, Senex
Concutiens catuifque gena4
:

i^^

terpy^ora
,

cam,
,

Ac fufis lachryinis a Heu miferiam inquit ut Graci normt ^md ft honefium t fedeofoli utuntur
dizmonii,
5^4.

omnes

Lace-

qui narrent hoc idcm accidilTc AthePanathenxa Attici fedeai ludibrio habucrunt , invitantes tanquam admiffiui,
nis.

SuNT

Cum enim agerentur
fere

,

non admittentes. Verum jam omnibus» tand^m ad Lacedsmoiiibs fpettatores cum veniOet omnes e fedibus affiirgentes-locum illi celTerunt. Eo fado deledatuspocaeterum ubi venifTet

perambuhtis

,

pulus

,

probavit. Inter haec e Spartanis

plaufu multaque gcftuum fignificntione cocvquidam ciixit : b' Fer
norunt ^thenienfes qu<z
(int-

geminos
fnciunt,

,

honefia

,

at non

ea.

Athenienfes maxime florebat Philofbphia, qux docet, quid turpe qiild honvftum : Spartani non recipiebant ejufmodi difciplinas , fed ex inftitutione majorura virtutem fate ac moribus prxftabant. Ita faftum eft ut apud Athenienfes elTent verba Ph:lo.'opfiiaCjapudLacones ipfaies. Admonci apopiuh^giDa

Apud

E

5

nrr-

a ^guts* b

Moderate*

lo6
ia icqiii.
5 5^

L A CO N

II

M

tur^ufHmurn

elle lcire

I n N O fti I quid doccai ,

NA

T.

& Un ca
mazu
ts

diver»

Mendicus
:

quidam
,

petiit aliquid a

Laco<jt4i

ne

:

at ille

a

Siqmd
,

inquit

,

dedirof

futurus

weudicus* Verum
tili

t/ltus probroft.

vit^ f«x fu$t auCior

primus dedit

teqnefectt incrtcm.
,

Apud Lacedxmr

nios probro dabatut mendicitas
fent
,

& minimo eflcnt contenti.

quod 6c oiium odilBenignitas autem iii

niendicos fpeciem habet raagnz virtutis , fed ea piorum hominum bonitas alit plurimoium raaiorum luxuriofam ignaviam. 55. L A c E D^fi M o n I u s vidcns qucndam Diis Hihtl , inquit , mertr qmme fint paupertO'» corrogaiiicm
res.

Hincliquct

,

vetuselic (ub obtcniu religionis exci,

fcrc mcndiciraiem

tum pkrumque
,

tali

colle6la iitulo
,

non impendantiu Divis qui nullmsrei fmtcgeni fed improborum luxui ac hbidini. 57. Al I u$ quidam cum adultcrum apuddcfoiMifer inquir, mcm uxorem deprchcndilTet tibtfuit neceffttoi ? Primum hic cditum cft nobis moderationis exemplum. Quis fibi tcmperet in aduhclum depichenfum ? Hic potius vidctur mifertus honiiilis, quigravi quapiam ncceflitate vidcictur huccompulfus ut cum deformi rem haberet. Nequccnim venlimilcerataduiterum volBptaiis giaiiafcle inhocdi:
^

,

fciimcn conjeciirc. 58. A L i u s cum audiret Rhetorem magnos fermoni^ circuitus conne^entcm : c Per Geminos inquit, fortii fane homo, cjui cum nullum haheat argumentum , ta^ men egregie vclvit hnguam. Laccdxmoniis nullaplacebai oratio nifi brevis 6tvera,& adrem leiiam periinens. Froinde lidiculum exiftimabat , quod oratoi in fidlc^. themate tantam verborum copiam profunderct.
,

5

9.

Q_u

?idiflet

i D A M profeftusin Laccdaemonem, cum honoiem quem juniores praeftant fenioiibus 5

«ft

d In fola, inquit, Sparta expedit fenefcsre. Paupettas onus> & mileium & gtave, ut aii Comicus , (ed in hac moleftia.

a

^rgute. hM9dirAts*

c

Loqntwtm, dStiu^M

Apophth.
kftiarum maxima pars
fert a:tas ingravelcens,
elt
,

LiB.

If.'
facit

quod homines
Sic inter

107^ etiam

jidiculos, ur ait Satyriciis.

incommoda qux
cii,

non minima

pars

quod fenes
vila

ferc

contemptui funt ac ludibiio. Fioinde Sparta eft muliis honel^ininmm virtuiis domicilium. 00. L A c E D JE. M o N I u s percunctanii quid
videretur Tyrteus Poeta
dos jitvenum animoi.
;

ip(i

/t

Bon^i

,

inquit ad de^ravaH'
,

Quemadmodum
eflc

Plato judicabat

Homeri Poelim inutiiem
tui volcbat
:

ita

ReipubUcxqualem inftiLacedgpmonii non recipiebant Poetas

qui blandafcribcrent ponus
61.

quam falubria.

qui laborans ab ocuhs exierat ia bellum, cum nonnulli dicerent. Quo vadis adifluin aSfeiStus modum, am quid faclutus ; b Vr nihil , inquit» aliidd certe hojius giadium /jf^trute, HocdictumfaUius:
y

CuiDAM

IK

lit,

an

fbrtius,
K. I

nondum

ftatui.

62.

Bu

$

&

Sp.irtis

Licedimonii fponte
,

proi.

fedi funt ad Xerxem

Regcm Perfarum

daturi poenas

Laccdxmonii

juxra oraculura penderc debebant
juflcrunt ut ip(os

quod

oratores a Perfa milTos occidificnt.
,

fent ad -X^crxem

,

eo , Hi cum veniC. quocunquc modo'

pio Lacedaemoniis. Gumque^ Rex admiratus 6c pietatem in patriam & anrinorum^ fortitudinem , liberaflet illos a poena , peteretquc ut a|>ud(emanerent:-c §lui poffumus , inquiuni , heic vu tre reli^ia patria patriifcjHe legtbus ac viris , quorum' atia tantum iter fufceperimus moriturt ? Cxtecum cutnIndarnus exercitus Regii Dux , rogans kiftaret dicetquc forc, ut in pari honore haberentur cum his int«r Regis amicos primas tenebant hunc in modum rc^onderunt. Videre nobu ignorare quam tngens bonum fit^ libertM , quam mmo fanus vel tum Perfarum regno com^ fnutaret. In codem fa£lo nobis propolitum eftexemvideretur
,

interficeret

,

,

,

,

,

plum

pietatis erga patriam
,

,

& conftantec

bertatis

& atrimi mortis
,

terrore vacui. Caeterum

adamats liHe}^

rodotus libro feptimo hos duos appeilat 'XTn^^Uu
BkAiv, id eft

Sperihien

& Bulin.
E
6
tfj.

Laalim

a^yirj inutilii,

b

fortitcr, c Pista^in patriav9»

,

3oS
63.

L

A C O N U

M

I

N

O

Laconem

M

I

N

A T.

hofpes

quem

pridie declinave*

rat, poftridie ftragulis coiiiinodato fLimptis fplendide

excepir: atille Itraguiis conculcatis dixit

:

a,

Trofter
lilit il-

kof heri ne Jioreu cjuidern tndormire licuit» Lepide

lorum morem

,

qui
iii

cum

llnt rcnues

,

tamen
,

affcclant
,

vidcri divires corrogara aut coududta liipelledlile

qubd
fir

maxime

folent

excipiendis hofpiLbus

in nupciis

aut aiioqui rolemnibus epulis. Porro
oftentare luas divitias
,

cum ineptum

quanto
,

oflemarefjpelle^iilem alicnain

ridiculum eft inierdum ab ufiirariis
ii)a[;is

iiimptsm

gum
bant

,

Ai Lacedxmor.ii non (blum oratores Reverum iplbs eiiam Rcgesad fua phiditia invita?

,

eam

frugaliiatem libi

magno eiiam honori futu,

ram

exiitimantes.

fetque

quidam ciim veniflct Athenas vidif. muriam promittcrenr, qui obibnium qui pubiicanos & leones alialque parum l'joneftas fjndiones proiiterentur , nequc quidquam
C^.
iilic
,

Alius

prceconcs qui

,

fibi

turpe ducerent

:

ubi reverfus

eft

in patriam civi-

bus percundantibus quo
i^is;

modo
:

fc res

haberent Athe-

Omnia

,

inquit

,

honejia

per ironiam innuens

Athenis omnia haberi honefta, turpeaihil. Argutiadi-

^i eftin ambiguo fermonis. 65. A L T E R interrogatus de
dit
:

re

quapiam^ relpon*

Non,
de
hii

h

Non

abi pcrcun6tator dixit illura m^ntirir vidfs igitur, inquit Lacon, te Jlultum ejfe i]ui faftfi.

Verum

teris

qua mvtru,

Salfc taxavit in illo vitium garrwi

qui de nthilo quaefierit ^bidandi materiam. aliquando Lacedsmonii ad 66, Lygdamiii Tyrannum legatione fungentes : fed cum
litatis,

Venerunt

ariis cauflarionibus frequenter diftuliffet coiloqucndi

copiam tandem poft omnes excufationes di^hMn eft illum parum firma effe valetudinc , (ed langucre nonPerjovem, non vemm^ nihil, Legati relponderunt
,
:

buc cumilLo luBaturi t fed coUo^uututi. Belle taxarunt BAtbari Regis faftum ac delitias, qui quamvis frivola de
caufa xes ferias omitteret.

47

,

I

DA

M

facris initiatus^^

Laconem

rogavit

qukl

A
quid
vitam. At
:

P o p

H T

h;

L

I

b. I

L
per

io^

fibi conlciret

maxime impic fa6lum
,

omnem

a Hocy inquitj Diifciunt. Cum initiatot ille magis urgeret diceretque omninoproferas necefleeftoLacon viciflim rogavit Vtrum inquiens oporter , ntetiH dtcere an Deo : cum ille refpondiilst Dco , Tu er^o $
,

;

,

>

inquit 6 2.

,

hinc fecede^ ut

ilLi

dicam,
prsstcricns
,

A

L

I

u

s

Lacon quidam no6lu
:

mo-

numentum, cum fibi vifus elTet
lit

videre fpecirum

accur-

b Huo mefugii^ , & in hoc nitens anima bu montura ? O mentem vere liberara amni formidine, qu^ nec larvarum ac lemurumoc-

lancea trajecturus
,

iaquit

ctrrlu terreri poiuerit.

fe

aliuscum roto (e obftrinxilTet quod 69, L A e o de Leucate prxcipitem darer, conicei-dit momem, 6c
,

confDefta altitudine
objiceretur
cpusejle.
:

fefe avertir.

Id

cum
tUx

illi

pfobri gratia

c

Non putaram^

inquit,

voto majore- vot9

Joco cluCt inconrtantix formidinifque crimcn*
,

Erenim qui facinus arduum concipit animo
cptare debet
7-0.
I

prius Diis

animum fncinori parem, Qji D A M iu acie cum ftridum jam cnfem
eflet inflxurus,

in

hoftem

tum

eft rcceptui

quonram interim fignum dacanens, non infixit. Roganti vero
,

caidam cnr hoftem
occidiflet: d
ratcri ^
litaris
,

quem
,

in poteftatc habebar,
,

noa
miflab

^oniam

inquit

melius

eji

parere

Impe-

quam
a

hojlim occidere.

Exemplum

difciplinae
,

qua immane quantum reccflctunt

qui

bclli titulomeraexcrcerTrlatrocinia.

feiire

hoftem nifitubadediflet

Olim nonliccbat flgnum: eademfimu-

htquc cecineiat recepiui,
inieremifle.
1
.

homicidiiciiiiien erat hoftem

I M Laconi in Olympico ccrtamine fii7 perato dixit , Adverferius tuus 6 Lacon te fuit poten-

DA
,

,

tior.

Immo inquit ad dejiciendum accommodatior, QooDiam certamen artis erat magis quam virtutis, Ls^.
e
,

cedxiDonius non putabat

fe

ob

id dcreriorem

quod
:

vi-

ituseflet. Didli argutia* fita eft in ancipiti voce

nam
,

u^icshav 6c mclioiem fjgnificat

& potcntiorem
Q^r^ute,

five

Hahetur antea
niilLa,

paq^.

7 -^o. apopht. 9S. h
Bclii difciplina,

E

fupgS^^pe-i-flitio

cLepide, d

rI© L A C O N U M I N N O M I N A r. fuperiorcm aut prasftandoiem. Is vcie infcrior eft qui honcfto vincitur. T o L I quondam ingrefli rcgioncm Laconi72. cam , abduxerunt quinquaginta fervoium millia ; un* de Lacon quilpiam lenior feftiviter dixilfe fertur

A

Magno

bono fuernnt hoftes LaconicA

,

quam

tant^'.

tHrba

levarunt.

73aggrederetur

Mos
,

crat

apad Laccdxmonios ut Kex

hoftes-'

prscedcnte quopiam geftante coronamqui in certamine viclor ahquando tuhftet coronam» Cum igitur Lacon quidam in Oly-nipiis magnam pecunia; vim refpuiilet , ledmuho cum ludore dejecto adverfaiio

coronam
:

tulifret,

cuidara dicenti, quid

emolu-

menti

tibi adfert-victoria

6 Lacon

J'

ille

lidens

& alacer
honoi^

lelpondit

a

^me Regem^ inquit^ coronatiis incedens pHGeneiofs mentis eft
,

gnabo cum

hoflibus.

laudis

tcneii potius quarn pecuniae.
I L fi s qiiidam Laccdsmonius, cum proftia-74. to hoftis incideiet tergo occifuius logavit ut fc verteret rogaius quid ita r> inpe(Jius potius ftrmgerct enfera Ke amafifiSj inquit meM erubefcat , // viderit averjis conm,

M

&

,

,

foffum vulmribus, 75. L acon quichm ad Rhodium Diagoram, qiiK ex fiho filiaque nepotes vidil^ fihos , Hi Olympiis Morere , inquit , Diagora num in Olyn^ fet coronari

&

&

:

,

exircde viia,^ cumresfuntpiofpcirimx. Ita Plutarchus in Vitis. Mesminit & Ciceio in Tufculanis quaEftionibus , hbioprimo. Lepos cfl: in ambiguo : nara Olympus mons eft
fHra adfcendts
1

fentiens

tum optimum

inquo
jia dc

fingulis luftrisperagcbaniur

Olympica certami-

pro ccelo accipitur.

75.

L A c o N quidam paEdagoguspucri cnra fijfcepta-'
:

cum

interiogareiur, quid efietillum do£tutus

Effi-

eiam y inquit, ut honejits delt[ie:ur , turpibus effendarur^Nihil cfficatius ad veram fchcitatem quam amare virtutcm proptei fe, odiffe vitium piopter fc.
,

quidam 77. sonfeiicnt utihtatis pueiis adhibiti paedagogi
»

Spartakus

interiogatuj, quid'
:

Efu
cinnto

t Gentrofif

A
jucuuU.
78.

p

p

H r

H.

Li

B.

H.

m

:

incjuit, ut

quK funt honejia , eadem pueru fiant etiam
dicebat fibi cfle

Agesilaus
,

jucundum

qui non vereientur 5c viiuperare liquid dij[>licuiilet. Tales enim fi quid iaudant, judiciolaudant, non metu autadulatione. amiflis furto crepidis , preca79. tus eft ut cjus qui ruuulerat pedibus convenirent. Vifus

kudari ab hii

Demonides
,

cft

bene precari
80.

cum

iiU

idelicet pedesdiftorios

magrium precaretur malum quaks liabebat Demonides.
I

,

LACED-fiMONi
,
,

cum Smymaeis

egenti-

bus commeaium mififlent
attollercnt

atqueiHi benencium verbis Lacedxmoaii feimonem interrumpentes
,

Nthil magni
j,

ejl

inquiunt. H<tc enim coUe^imus un.usdiei
Gratiuseft beneficium

frandio nobn

& jumtntM detra^o.
(

f

quod
gratiac

exteiiuatur ab eo qui confcrt.

Nam

qui quod)

largiuntur cxaggerant
81.

qui plerifque partem amittunt.

mos eft

bonatn

Lacydes
Ixlae
,

Arcefiiai familiaris, Ccphificrati
,

crimen
gitaret

Majeftaris deprecanti

amicis aderat. At
pcr

una cum reliquiccum accufator anuium exhiberi fiaquem coargui porerat ifquedam in ter: ,

ram

demififlet

Lacydcs fentiens pecle inipofito
ut moseft agenii gratias
viderat
,

tcxit»

Inficiatus eft igitur Cephificrates 6c abfolutus.

Mpxi

leo judicibus
graiias ageret.

,

,

quidam cju-

dicum numero qui
82.
ribus,

juilit

ut Lacydi

quoque

Argesilaus cum arderet podagrse dolo* eumque Carneades invififTet, atque exiret triftis;
,

Mane
cjltnjis

inquit

,

Carneade
ptHore
:

,

nthif

enim lUmc huc pervenit
ciie.

,

pedihns

(entiens pedes

quidem dolo-

xci led

animum dolore vacuum

(PRISCA
iw

L
I

ACED AMONIOR-UM
NSTITUTA.
ingredieniibus t qui natli oftendebat fores dicens : a Ter
,

Ad

publica convivia
fiiigulis

•rat

maximus

koi nHllusegreditur fermo

:

admoucnsnihil eifutiendui» a qutd

91

SUentimtf^

,

L A € o N tr M quid libeiias diduiii ellct in coiivivio. Hunc morcm iiiltituit Lycurgus. 2. QjioNi A M apud LncedaEinonios in fumnio pretio erat jus quod ilii nigrum appellanc adeo ut (eniores hoc conrenti non deliderarent carnes led easjuvenibus cedeient: DionyGus SiciliasTyrannus dicitur hujusgratia coquum emifle Laconicum,eique man<fa(Te ut libi hoc jus appataret niiliis parcens impendiis.
IIZ
fi
,
,
, ,

,

Qaod
quAm

ubi
:

coquus

te

Feilivius

Rex guftalTet ac dirplicuifTet exlpuit. Tum a Hoc inquit jta o Rex fum.ndumejl pojlta Lacoium more exercuerU m Enrcta laverU. Uoc narratur a Marco TuUio Tufculan. qux,

,

,

^

,

^

ftion. libro
fcribit

quinto , inhocvarians a Plutarcho, quod' illum Spaitx in pliidltiis Cixnnvirie, Ik CLtna ne?.

gafle libi

nigcum
qui

illud jus

,

quod canxcaput
:

ciat ,p.Ia*

cuifle

:

tum

iliiid co.xerat
^

Tum

fi difpltcutjfer

relpondine condimcmii enim deejfe
illa
?

lOgante. Qijrt

tsndem
coiidiri.

L<i^or

miacDionyllo invtnatUy inquit
:
,

Mimme

fndor, curfus ao Eurctaifame^jjitisyhae^^m rehut LacedJb^

tnoniorum cpula4
3.

LActD.-E^^oNni poftea quam moderate bibeiunt in conviviis pubhcis, ^difceduntablque taeda, non eft enim fas illis ad lumen incedere, nec hac via nec illa, quo confuefcant in tenebrisnoduque confidenter & intrepi-» de ire. Id interdum in bellis ufu venit, ut necefle fit. 4. 1 1 D E w literas quidem difcebant ad ufum , ccx^ teras vero difciplinas exoticas ejiciebant nec minus ho-; iiiines harutn Profeflbres quam ipfbs libros. Harc autem erat ilibrum eruditio beneparere Magiftratibus patienrem efic laborum & in prxlio autvincere , aut mori, Hoc animo fuerunt olim Romanorum qui<1am , qui Pilolbphos Graecos urbe pepulere , quod curiofls dilciplinis averterent juventutem ad otium ignaviam , redderentque ad difcerendum quidem inftruftos, ad gerenda vero Reipubh*ccc munia inutiles. C^d illi dixillent, fi Sophiftarum gryphos fi nomina^
, , ,
.

&

&

,

lium

leaHum frigidiflimas

argutias x^dtfftnt.
5.

Pe r-

S' ExfTcitatio pro condimento,

b

Tsmhris^ ajfjieyfir^»

t Philofo^hiaruj^icansit

, ,

ii? abfque tunicis veftem unicam accipientes, corpdribus fqualidi , a quippe a balneis &c unguentis fere in totum abftinentes. Nem» nec malis tales facile invadit tum inopes , tum duros artibus cogebantur rem quartere, qui tam parvo contenHxc Lacedsmonii , qui nec Philofophorum ti funt.
TI.

rNSTirvTALrB.

Persbverabant

:

dogmata, nec Chriftum noverant: 6c nonpudetnos deliciarum noftrarum S Anachoritas vocamus, qoiquatuor veftibus contenti funt. veio gregatim ac ^ turmatim dor5.

JuvENEs

quas ipfi fibi herbce genus congerebant ex arundine apud Euroram nafcente cojus fumma non ferro , fed manibus defringebant. Perhiemem vero fubfternebant fibi , quosvocant lycophones, quod ea mateiia caloris ac ftsbadiis commifcebaat quiddam habere videretur. libi funt nunc qui toto

miebant fupra ftipadas

,

,

,

,

corpore plumis anfeuinis indormientes queiuntui ob duritiem fibi aolore latera. 7. A M A R E puerorum indokm, qui probo inge-

nio videbantui , pennirium iliis turpiftimum habebatur

illis
,

erat

,

caeterum abuti

quafrcorpus adamaretni
quis aecufatus eflet
habuiftet confuerddl-

pDtins quam aniir/iis. Qnod h quodparum honeftam cum illis
,

ticm is per omnem vitam infamis erat , & a publicis honoribu» fubmovebatur. Hoc non folum in pueris quorum a:tati confulens lex permifit grandionbus amare, fed citra turpitudinem locum habet , verum etiani in conjugibus non enim re(^te amat uxoiem qui cotpus amat potius quam animum.
,
:

,

quopiam abituri a (equo irent & ad quid objurgabaturautem qui vel non refi^onderet percunclanti aut frivolas cau{as recitarcr. c Scnior qui non objurgarat
8.

Mos

erat ut adolelcentes

nioribus interrogarent

,

:

,

adolefcentem iplb prxrcnte delinquentem eidera pocnxerat obnoxius quam daturus cratfi peccaflet iple.
, ;

CKteium qui objurgaticnera molcfte ferebat,in magno Merito puerorum errata imputantur iis, quorum partes erant ea vel arcere vel corrigere. Simul autem a Fmgnlitcr, b sAmor animi, c S^-pienter,
ernt probro.
,

r

neceliitas habebat leniores nc quid rcfti^ bus adokicentibus praster dccorum committerenr^ Nam quafronteobjurgarent junioies, fi ipii fenes eC-

114 autem magna

LAca-NxrM
?
,

fent objurgandi
9. S
I

quis in peccato deprehenfus fuiffet

a

ls

coge^
,

batur aram

quandam
,

quae erat in urbe circum ire

ac

vituperationem interim in ipfum compofitam canere, quod nihil aiiud erat q.uam feipfum fua voce objurgare. Ingenui pudoris iSt laudisamore mehusducuntur

ad honefta, 10. Qjj

virgis auc flagriscatdi, fervile eft.
I ,

N & ille mos erat ut juvcnesnon folum^ fuosquiique parentcs revererentur b hifque di6lo audicnteseflent, veium etiam ut omnes feniores vereren^
,

tar,

tum

de via-cedentes
illis

,

tum e fedibus
quietique.

afllirgentes

,

ac

prxtereuniibus
cft
,

taciti

Qua
fit

re faftuia

ut quifque,

non quemadmodum

in aliis civita-

tibus, in proprios

modo

liberos

,

fervos ac poflefliones-

auftoritatem haberet , verum etiam in amicorum acvicinorum liberos ac poflefliones perinde jus haberct atque in (ua propria ut omnia quam maxime inrer communiter haberent ac aliena quifque non alitec
; ,

quam
tcm

illi quantam utilitanon adacta , fed ex mutua benevolentia proficifcens. Quod enim a Pythagora proditum eft, amicorurn communia eile omnia, id iili vo-

fua curaret.

Tnteilexerunt
,

haberet

commuuitas

lebant in Repubiica fua quam latiflime patcre. Omncs enim cives inter (e amici funt, multo magis omncs

eandem

ptofeflli

rehgionem.

Poftrcmo inter

omncs

homines ob hoc ipfum quod homincs funt, intetcedeic deberet

mutua

bcncvolentia.
detuliflet

«

puer abs quopiam caftigatus , turpe erat patri , (i hoc audito non iterum filium emendaflet. Siquidcm cx inftitutione majorum habebant hanc de fe mutua11.
fi

CiETERUM

qucrelam ad patrem

fiduciam
liberis
,

,

ut crederent

neminem
fuis

efle
,

qui cujufquam

quos quifque pro

habebat

quidquam im-

Prima aetas, quoniam nondum fentit quid turpe, quid honcftum, verberibus eget. Solcnt a CafiigAti». b CommmitAt, c Dtfciplina puerorum*
peraret inhoneftum.

,

lent
les

aatem

II s pueri a prcEceptoribus cxfi apud parenics
II.

Ikstituta

Lib.

qucri de crudciitate

eoium aquibus caltigati liint. Ea quoniam minuebat aliorum feniorum auiStoiitatem, hanc feneftram occluferunt iibeiis fuis ut omnium fcnioium cadem efiet in pueros auctoritas qu^ patribus.
,

12. iUic pucii eiiam cx efculentis quidquid polTunt, a difcentes dcxtre imponerc vel dor-

FuRANTUR
,

niientibus

vel indiligentius iua fervantibus. Dcpre-

erat vapulaie eoena perquam tcnuis quo
,

henfb poena

&
:

elurire.

Datur enim

illis

dum

fuopie ingenio depel-

hmt inopiam, cogantur audaces effe &c callidi. Hoc crat curcibiinopia piemerentur quin ob id etiam dabatur ilJis vidus cxiguus uti confuefcerent nunquam expleri ad (atictatem ufque, fed famem tolei.ire pollent. Siquidem hacrationeexiftimabantillos & ad bcllum utiliores cvafuros , 6 li valerent , &c potl tolcratam inediam pcrdurare in laboribus: quin tempcraniiores viiibufquc contcntos fore , fi longo tcmporc minimis iinpendiisdegenerent ; iafuperfi citia obfonium alTuefce^ renr vivere , quemvis cibum appofitum boniconfti,

&

&

tum falubriora tum maquod fubtrada cibi copia confeiret ad proceritatcii: dum apn denrefTa cQipoia toiiunUu iti skum potius quam in latum redduaturque etiam pulchriora» Tcnuis enim & gracihscorporum habitudo oblequitur
lerc
,

exiftimabant corpora fore

jora

,

:

,

artuum momento
luptati deliciifve
,

:

obefitas vero ex cibi copia colIc^a>

propter gravitatem obfiftit.
(ed in

commoda
pueros

,

Ut ca gens nihil dabat voomnibus Ipeftabat Reipubhcx longe Jateque diifenticns a plurimoium
fibi

fententia, qui

immodico

pcrfuadent , nihii ciTc utilius quam cibo potuque figinare : cumearcs

nonmodo
crafliora.

pigros reddat

&

laboribus inutiles,
,

vcium
ingenia

ctiam tum corpora reddat deformiora
13.
f

tum

Nec

minar

illis

cura fuit de genere muficcs
, ,

modulorum cantionum quam de vi£tu cuhu Sc ccetcris quxcommemoravimus. Hxc autcm tahs erar,
uc
a Furandiars.
ejl

h No77

ejl Jlylus

Plutarchi. Sententia

iipnd Xeuophontiim, c Mujis.A vtnlu.

:

:

m

amim
,

.

afflatiu

^ C o N u Mvimacrpiritus excitr.rct, impetum divino Imiilem , adque res gerendas

&

reliquis Gii^ci.^ civitatibus ma-is placeret niuhca demulcens, ad voluptatem molliuemquc efiosmmans animos. Nam Plato magui refene putat quo genere mulices utatur civitas.

duceret

cum

accommodum

in-

&

nihilhabensmolleacdelicatum, nec in alii, verlabatur argumentis quam vci inlaudibuseorirm qui , fortirer ac gcnerole vitani exegiflT.ut quique pro Sparta occabmflent, ob id ab ommibus ut beati celebiaban-

tum^nuVv^^i tum,

genusfimplexacinaffeaa.

&

,

Jlorl egregu gcfliflent,

™P«^\"^is

& qm ob ignaviam
viverent
:

mctu peiiculorum

nihil

]em infdicemquc vitam

a morte cruciabivel in pollicitatioiie

perglorisftadiumaccendenteanimos ad virtutem ad , cu)ulque xratem accommodatx,^Itaquetreseranrapud illos chonjuxta triplexaetatum difcrimen , quibus in feItis limul conftitutisfenum chorus incipiens canebat
No; fmmus olim firenmjuvenctUi.

^cbit
Porr

"^^^ '^*^* '"^^"^"^
ft vis,

'

'^^f

ms fumus :
tertius,

factU pmcuium.
ita

qui crat puerorum,

canebat

Trafiantiores nos fmuri olim fumus.
iS'

Qj4

i

N infuperapudilloserantnumeri,adqaos
,

temperarent inceffum concirandis animis ad fortitudinem , audaciam mortifque contemptum accommodi> quibus utebantur tum in choris, tum ad tibiam tendetitesinhoftem :. b Siquidem Lycurgus Rei bellicx ItUdium cum muficcs fl:uxiio copulavit quo nimirura ,

nimius bellandi ardor modulatione temperatus confonantiam aptumque concentum haberet, Unde

mos erat,

ut in bellis
ficaret,

Rex

quo

prius quam iniret pi-^lium, Mufls (acnpugiiantes facinora ederent digna qux fcri,

ptis

f)ant
rct
,

honcftaque mcmoria cclebrareniur. Nec permicte. iu quifpiam aliquid de vetcri mu(:ca , muta-

adeoutTerpandrumcum

omnmm
a

efl^eranirquiflimus, ejus x\\ citharoedorum prsftantifliauus, e^ref
trcs,

&

Omi

b Mu/^ca,gennu

giufque

II7 LlB. II. heroicorum celebiaror, tamen Ephori ejulqaccicharam arrcptaii) paxiiio arfixeniultaveiinc quod unam tantum chordam in ea pr?:ter necefulint
i2,c{lorum
> ,

INSTITUTA

tatem intendillet, ob vocis varictatem. Noncnimprobabant modoS) nifi fimplicirilmos. Ac Timotheum certantem in CaEse-is (id fcftum erat in honoism Carni Faufanias autem indicat cujufdam vatis inllitutum apud illos Apoliinem dici Carnion) ex Ephoris quidara
:

arrepto cnfc interrogarat

:

Ex

utra citharx parte incidi

velLst cbordcus cjua, accejjerant tiltra fiptem.
illa

Ut ubique gens

frugalitaiem colebat , luxum horrebat , meiuens a majorum inftitutis recedere quod ex his fontibus nafci
,

foleat

omnis rerum publicarum

pernicies.

.

fepulchrorum univerlam fuperftitionem fuftulitLycurgus permittensut non folum intra civitatem humarentur cadavera, veium etiam nt monufunementa templis vicina habereniur. Submovit bres expiationes nec cunceffit ut quidquam una cum c?.davere (epeliretur. a Nam alia: nationes fi quid fuiffet vivo charifumum, id mortuo addebant io fepulchro, dam.nofa llmul ac ridicula fuperftitione , quali mortui lentiant aliquid (ed in puniceo ami^lu , & oleiE foliis poiitos omnes fepeliri juflit. Vetuit etiam tiex.ieqno tulos &infcriptiones addi monumentis , pra:terquam corum qui in bello cecidiflent. SuftuHt autem \i\6bis funebres noenias quas reliquorum hominum vulgus incredibili lumptu apparata , etiam per condudosploratores celebrare confuevit magua fpecie dementi2, quafi manium (it ullus fenfos: aut fi quid fentiunt, iifdem rebus ddcciientui , quas in vita non judicio , fed
16. Qj.11
6<
,

N

&

:

,

,

:

:

&

&

,

&

animi
17.

vitio dilexerunt.

illis conccffum non erat, peregrinorum vitxque incompofitxoontagium attraherent. h Q^in & peregrinos urbe cxigebant, ne paullatim inundantes mali cujufpiamcivibusexifterent magiftri. Quifquis autem civium non tuliftet libe-

PzREGRiNARi

nemorum

rorum fuotum juxtapatrios

ritus

inftitutionem

,

jure

civium privabatur. Rurfus narrant quidam, quicunquc
pei«a SnpcrJiitiojHmrnnj.

h

Peregrini mores*

,

IIS
ri
,

Laconum
cx Lycurgi fentcntia admitti in

pcrcgrinusSpartanxcivitatisinftitutisfuftinerct exerc€-

cum

eam

civilitatis

portionem qux fucrat a prifcis ordinata. Cacterum vendere jus civitatis nuHi fas crat. Pcrlpcxerat vir ille prudentiflimus commcrciis exterorum ac negotiatorum, civitates quamvis bene inftitutas corrumpi , quodad nequitiam omnes funt magis dociles quam ad virtutcm. Sed nulla miftura perniciofior, quam quse pcr Im,

perii tranflationem

prolationemvc invchitur.

Sic in-

fluxu Graecorum nationnm cfFoeminata eft Roma : fic Sparta ex fan£lif. Barbarorum commcrcio tandem

&

lima fada eft corruptiflima : fic aliarum nationum admiftu effoeminata eft Gallia, nonnihil etiam Gerxnania.

18.

ViciNORUM
li
,

famulis perindc ut fuis uti
8c ca-

mos erat,
nibus

quando quis opus habcret. a I tidem
,

Quin
ablatis

& equis nifi forfitan his tum opus eflet hcro. & ruri fiqua rcquisegeret apertis foribus, &
hujufmodi mores ubi locum inveniiet
^

ab eo qui habebat ad ufum przfentem accommodis, obfignabat locum unde abftulerat atqueabiInter
infa-

bat.

tiabilis avaritia

ubi rapacitas aliena pro fuis vindican-

tium

?

ubi fupercilium e divitiis

fumptum

?

ubi latro-

immanitas ob aliquantulum nummorum viatoinnocuum jugulantium ? Diceresbos lem ignotum germane Chriftianos , fi proLycuigo Chriftum nafti foiflent legum latorem.

num

&

19.

In

bellis

utebantur puniceis tunicis

,

b five

quod hic color videbatui illis aliquid habere virile, five quod fanguineus coloris lubor plus terroris incuteret
bellorum imperiris : five ne protinus confpicuum eflet hoftibus fi quis vulnus accepiflet , led utiliter lateret, ob vcftem fanguini concolorem. 20. Si quandoftrategemate , c hoc eft callido ojnMarti bovem immolabant filio fuperaflcnt hoftem fin aperto prislio , gallum: hoc pado confuefacientes belliDuces, ut non fblum fortes eflent ad prxlium, verumetiam callidis confiliis adverfus hoftem inftrudi.
,

.

Prx.

a CommunitoA. b

Caliide,

c Conjilium in hUii^

,

InstitutaLie.II.
rixchriijs

ii^

enim

exiftraiabaut
,

hortei\"i

iiigcniocitra fan-

guiiiern dejicere

quam

pugiia pkiiiii.qiie utrimque

cruenta.
2,1.

Cu M

Deos comprecantur
:

,

hoc votis.p.ddunt

^

ut pofiuir iiijuriam pati

ad regendum Imperium, aut xlas idoneum, qui quavis iiijuria commoveretur. utDii ho22. S u M M A comprecationis ha:c crat nis addcrent honefta pra:terea nihil. b iSIoii aliud petc,
,

quod neminem judicarent aiioqui magnas res obeuii-

bant virtutis

multa

alia lint

tiloqua,

prxmium quam honeftam famam cum aliarum gentium vota, non folum mulverumetiam inutilia nonnunquam & turpia
,
, ,

^Diispoftulantium.

tam

quam illi vocant M<ipc€ armaquin omnes etiam Deos Deafque hac figura fingunt, ut ianceam teneant, hacimagine iignifi23. coluBt
:

Venerem
c

cantes

omnes

elTe bellica virtute prxditos.

Quoniam

Hihilducebant tuipius ignavia, nihil bellica virtute pulqualescujchrius: tali fpecie proponebant Deos iuos piebant effe cives. At cscterorum GrxcorumTheoIogia
,

faciebat

Deos otjofos

&
a

quietos

,

eoqive fingebant ilios

geftu recumbeniium.
i^onefti

Porro

petendum

fit

cum archetypum omnis Numine periculofum eft Rei,

publica: tales facere
iis

Deos quales
.

fi

quis imitetur, inuti-

aut perniciofus 24. J A sAdrnota,
,

fit

Rcipublicae fuiurus.

d

M & proveibio celcbratum eft apnd illos 2 manufortunam ejfe invocandam : quo fignifificefteinvocandosDeos , ut fimul & manuni cabant apponamus & noftram addamus operam, alioqui fruftra invocari. Verum eft Numini acceptnm ferri opor, ,

tere,

fi

quid inaitionibus

hominum
:
,

profpere cedit, led

non

favet

Numen

otiofis ac pigris

vult fua

munera

a<J

nos per noftram venire induftriam ne ftultum videatur, fi faveat ipfius dona contemnentibus. 25. PuERis oftendebant fervos qui vinoeflcflt t temulenti , quo magis abominarentur ebrietatem j videutes quam deforme fpe6taculum fit homo immodico

a

Tolerantia,

b Vota, e TemuUntia,

c ^Armati Dii.

d

Indufirta,

:

I20
dico

Laconum
madens vino
,
,

quamque dementi fimilis. Tmmo cogebant Helotes qnamplurimuni bibere, deinde(al tationes ineptas faitare, & caymini quxdara ridicula cancre. Ita quod alii prolixo iermone vix perfuadent Ibbrietatem eile rem hotteftifiTunam ebrietate nihiil efie
,

homine

indignius

,

iili

compendio ponebant ob ocu!os,

fed in mancipiis, ad

quorum mores degenerare ing€illos
li
,

nuis turpiflimum

eft.

25.

Mos

erat

apud

non

pullarefores atrio-

rum

quid vellent. Adco nihil clam geri volebant, fed propalam omnia. 27. Strigilibus quibus fudor abftergeretur,
,

fed voce foras evocare

non

ferreis, fed arundineis utebantur, in balneis, ut minus operofis^, parvoque parabilibus nufquam non memores frugalitatis ac a parcimonise.
:

tragoedias non audicbant^! 28. ut nec ferio nec joco quidquam audirent repugnans lcgibus. Legesenim prohibent ftupra , inceftum &adulteria,

CoMoEDiAS &

prohibent dolos, injurias

,

furta,

cxicraque

fiagi-

tia

:

at in fabulis talia Poeta: Diis aifmgunt.

Nec

placuit

illis quorundam excufatio, fabulas ad voluptatem fingi, non ad fidem veri Voluptas ea coirumpit imbecilliuin animos. Hanc ob caulTam Archilocum Poetam cum vceadem hora expulerunt , qtiod niflet Lacedaemonem Satm ejje ahjicere arma jntellexerant abillo lcripmm ^mm mori Carmen fic habet
:

,

:

.•

ScHto aliquis gaudet Sajortim, quod bene pulchrum Deferui nolens inter opaca rubi.

lUe qurdremrHjfeus valeaty quoniam mihipofihsirC IUo haud deterior forptan ohveniet,

29.

ViRGiNiBusac
,

pueris facra crant

com-

munia

b

quo

vel

fic

puellx ad mafculinum lobuf

proficerent.

multarunt Ephori, quod 30. a multis erat injuria affe6i;us. Intcrpretabantur enim illius ignaviam eife in caufa , quod complures auderent eundem lacdere. Nam qui veterem impune fett injuriam , invitat novam. Si qui primus Ixlerat, delatus

SciRAPHiDAM

a

Parcimoma, h Le?nta4 prava.

I

N

S

T

I

T

V

T A L
,

I

B.

I I.

lil

Utus

dcdiffet pceiias legibus

ca:teri

tempeiafient ab

injuria.

militcm interemer^, 3j. a quod lcuto nonnihil purpurei panni intertexuirier. In lantum horrebaut excmplum peregrina: luxuritE., non ignari, ex minimis ir>itiis immedicabilcm viriolum colluviem inundaie eoque tiitiirmium eflc judicantes principiis obftare. Ob id in primis in audores (evetiliuvje animadvcrtcbnnr. Plmimum nocuit Reipuhlkx, quilquis feneftram vitiis aperuit. 32- A D o L E s c £ N T u L u M cx corum nnmcto b quod viam noflet qui exerceb^ntur inciepuerunt qwx ducit in Pyleam adeo ftudebaat fuos a-peregrinationibus ac rerum exoticarum cognitionc lervare alienos ne pec occafionem a patriis inftitutis degenera,

ScuTiTERUM

,

,

:

,

reiit

:

praefertim

cum
p

Arcadia ,.cujus

eft Pylea,

luxu deprofitc-

Jiciifque Barbaricis eflet corrupta.
3 3-

CTEs

I

H oN T E

M

jejccctunt

qui

batur de re quavis totum diem pofle dicere , dicentes : € Bom oratoris effe , ferrnonem habere rebus parer/t, Nulla
in re juftius putaroint adhibendam frugalitatem quatu in oratione, quara Hefiodus non aliter quam pretiofuni thefautum parciflime cenlet eflc dcpromcndam ad«-.

fum, non ad oftentationem. 34. P u E R i apud illos in
jicibili virtute

cognomen Oithia
:

totum diem csduntur

Dian«<?uiab indcd flagellis ex morc itaque frcquenter durant ad
ara
,

mortem ufque
rarer verbera

hilaies ac Ixti, concerrantesinter fefc

de vidoria, quis ipforum diutiflime fortiflim€<jue tolevi^or cum primis celebri* habetur. Hoc , cerraminis genus appellant :i^fj{s^^yee7iv, Renovatm: autcm quotannis. Hujus confiictudinis originem indicat Flutarchus in vita Ariilidis.
lifper

Cum

Fauianias paul-

(emotus a ftationc militum lem divinam facc* let , Lydi aliquot incurfione fada^, facrificiorum apparatum diripucrunt : quos ipfe cum comitibus fuis comprehenlbs , quoniaminermcs eiant , loris cccidit,
a Sevtritas. h Vere^mmores, cLoquacitM, dPueritia
. .

^

la

dwa.

cft Spattx, (\uod xctulimus. Faulanias in Laconitib divcrrlam adfcithujus confuctudmis caufTam. Cum Limnarcsi Cyno!ij-

111 L A r O K U M Jn hujus fadi raeinoriam Hcii cttpium

icnrcs, Mcloani

,

iS: l
,

itancnlcs

Dianx
,

lacriHcartnt

,

in

diflidium vcnctunt cx diflidio ad pugnam , adco ut multiscadavcribus ara complerctur rcliquos pcltiicntia

conlumpHt- Hinc piodiium

clt

oraculum
cilc.
,

,

aram
igi.

Dianx humano fanguinc ex^^iandam

Cum

lui immolarcnt cuicunquc fors obvcnillct

Lycurgus

cain madlationem vcnit in flagcllationcm adolclccnara fanguinc

Itafadumcft, ut citra neccm hominuni liumnno cxpiaretur. Hoc cxcmplum ut ita nobis cxprobiat imiiari ht ineptum imraod'cam indulgcntiam crga pueros qui lic in dclicns cos ut ad ftudioium quoquc laborcm Hnt cducamus inutiks & omnis incrcpationis quamvis biandarim^
tulorum.
, ,
,

,

{>aticntes.

55. Hmc utcumquc a*ftimcntur, unum tameii quiddam ad honcftatem ac beatitudinem conduccns civibus fuis prartitiflc videtur Lycurgus. a Quid hoc? Aftaiim otii proptcrca quod fcdentarias anes in totum attingcre fas non erar. Neque proiius 0[.us erat ullo
,

.

opificio ncgotiolo opciofoque ad
divitiis in

quxflum poftea quam totum tum admirationem tum honorcm
,

!

adcmerat. Sed Helotes, hoc cft, mancipia colcbant iJlis ;agros frudumque reddebant a majoribus prjcHnitum. hodie qui hoc exemplum imitcniur, per lervos, Suni autcondudticias operas , aut per eos quosex hberis lcxvos faciunt pleraque facicntes , non ut ipfis interim vacet meditari mehora, fcd ut otium habeant bibcDdi, aut ludendi aleam.
,

}

&

!

.

j 1

36.
locafTet

Erat

autcm deteftabilc ft quisalicui pluris agrum quam erat prxfcriptum quo fimul &
, :

.

mancipia

lucri gratia libentius inlervirent,

ne
,

cives plus vi-

folito quxrerent.

Quanto confiho

ea gens

omnium

tiorum materiam
arcebat, contra
libciis

in mancipia rejiciebat

abingcnuis

quam

reliqux faciebant nationes

qu«

luxus

,

libidinis, avaxiti^,

temukntis^quc fcmi-g
fiaiial

a Otium

ltler»i/e»

B

,

Ikstituta
naria vindicant
,

Lib.TI.
fic

iij
frugalitatcin

lcrvos ad paupcrtaicm

adigunt.
crat illis nnuticam exer37. tamctli poft navalibui ecrc, ac navalibus uii puguis cumpeilpict' prarliis niaie potiti rurlus abOinuerunt
,

Interdictum

,

*ent civium mores corrumpi. Scd dcnuo abi.atlcnoueiiiadmodum in caieris omnitentia nmtati funt
,

bus.

Ubi pccunia: funt
,

m Laceda:moniorum regioncm

monc damnaii lunt. Siquidem Alcameni ac Tiicopompo Regibus hoc oraculum crat rcddiium : a Tect^niarnm amor Spartam perdet. Nihilo fedus tamcn Lylander dcvictis Aihcconveda:
cjuieas importaiant,
jiienfibus

magnam

iblum pccunias recepevunt
noseft
liabitus.
,

vim invexit ncc verumeiiam ipfi viro hoProindc Sparradoncc Lycurgi legibus
auri argentique
,

,

ureretur

nec

a

jurejurando recederct

,

(excentis annis

in Gra:cia primas tcnuit 3c

legum

arqiiitatc
,

& gloria.
:

Ca;terum

cum

ab his paullaiim deflucrent

invavicrct-

que obiter divitiarum amor & avariiia: malum non (blum ob hxc decrevit illorum potcnna verumetiara
,

ijuibus antea fociis

&

amicis in bello fuerant ufi
ita fe

,

eos

inimicos habere coeperunt. Porro cimi

gererent

tamcn poftPhilippi Maccdonisin Cheronea vidoiiam , <}uanquam Graeci cacieri omnes illum Impcratorem icrra paiirer ac mari declaraflent ac poft hunc Alexandrum filium cverfis Thcbanis, foli Lacedxmonii ta,

metfi civitatem haberent nuUis cinftam muris

,

eirent-

que non modo perpauci propter aflidua bella , led multo quam antea imbecilliores capiu faciles efient fadi quoniam adhuc fervabant admodum exiguas qualclam Lycurgicarum legum (ciniillas , non le priebuerunt belli focios neque caeteris Gra;cis b neque ^oft Macedjonicis Regibus , neque in commune cum illis confilium venerunt nequc tributum pendere coafti funt: donecperomnia contemptis Lycurgi le, ,
,

,

gibus

,

ut nihil jam reliquum

a propriis civibus tyrannide opprtflTi funt , ita eflet patrix inftitutionis , fed
effe(Sti
,

leliquorum limiles

&^loria F 2

& iibertatc, quam
priu«

a Pecuniapefiifirares, b Degeneratu.

,

iij^

Lac^narum
,

prius obtinuerant, exuti funt
dutti
:

&c in tervitutem tra-

mm

acnunc quemadmodum
:

csteri fub

Romano-

Grave documentum uiiivc.rris Imperia virtute parari avaritia , luxu , dclidifqucvel pexire, vel vexti in Lyrannidem.
vivunt Impeiio.

A
'1,

H T H E G M A T A A N A R U M. A-R CHiLEONis Brafidx mater poflobitum
P

O

P

X A C

.

,

£lii

cum Amphipolitce quidam venifleut Spartam, eanvque invirerent percundiata eft num honefie, 6: ut Spajrtano dignumexat, cccuhuifiet illls juvenis vittuceai
,

:

amplificantibus acdlcentibus

,

c^m inbellicis negotiis
,

Lacedaeraoniorum
ipondit
1.
:

omnium

elTe prajftantiflTimum

re-

a

O

hofpes^ hone/iM cjttidem acfirennus eratfilnu

rneuSiftdmultosilLo prxftanriGres habct Ldcedamon.

GoRGo

f as Milefius

Cleomenem

Cleomenis Regis filia cum Arifl:agoad bellum pro lonibus adver,

lus

Regem

Ffirlatum lulcipiendum hortarctur,
,

magnam

qunntoque magis ille recub P^.fer, in4abat, tanto plus adderet ptomiflae (ummae
pecnniaium vim polUcens
quit
,
:

corru77ipet te hic p&re^rinulu^

^

ni ocyus ettm adibus

extruferu.

Ubi nunc funt qui dicunt avarura mulierum
pro hortatiicc patu
liictit

genus
tatrix
3.

,
>,

cum Gorgo
I

dchox-

E

DE

M cum

pater aliquando ^mandafllct» ut

quidam mercedis nomine daret frumentum , & clogium addidiflet. Docuit enimme vinum leddere fij»Vius
:

c

£r^»,iaquit, Opater^

& vim plus bibetur, iy
Quis
latis

(\t4k

hibent delicatiores detertvrefq^e reddentur.

prx-

dicet

folet hic fexus

? atqui rcbus fuavibus. E A D E M cum vidcret Ariftagoram a quopiam<de famuhs ealceaii; d Blt*jd^ inquir, Tater ? Hofpes ifit Tnarius non ha^et, Exiftimabat non fcrcndas viri deli.
,

hanc pueilam

& fene & viro fevetioicm

maxime capi

tias

,

qui in eoiibutebatur famuli opcra Hahetur pag,
SiVfre,
4-5.

^

quod ipfe fuij
maai^
.

a

apopht. 62.

b Pecunia con^
.

tempta. c 6tmiU habetw anteapag.^i

apopkt,.^^^

4

:

A
manibus
ciunt.

r O P

H T

H.

I^I B.

I^I.

11-9

non pudet quofdara quibus veftiendis comendilciue vix decem famuU fuffifacere fibi poterat.

Et

Opuseft famulo
:

vat ligulas

ac

mmimo
5.

CuM
e-ft

qui ventrem exoiieiaiuro folqui foenum aut lanam porrigat exterfuro , minus qui abftergat. hofpes qviifpiam molliter &3:grevefteni
,

prxlongam

attraheret,protru(it

hominem

dicens:
?

tu hinc abUi qni

mc

ea pojfts

quA funt foemmarum

a l\on Mulievefti-

lum

lacinofis 5c in

humum defluentibus uti

bus, quin 6c caudas admodum longas interdum twhunt, nec tamen gravantur onere, auc fiiccingunt. cum Acrotaius qui illi erat 9X 6. G Y R T i A s fiiia nepos e quadam pucrorum pugna mulcis acccpcis plagis domum pro exanimi relatus ellct , plorantihus
,
, ,

c^teiis familiaribus ac noris:

b Nont^cebitit
i-

^

inquit.

Dsclaravii cujus eiTer fanguinis. Addi4it
jt4>r/iplorand^j fed fana>idos.

Fortts nan c£e

7.

CuM

illi

e Creta nuncius effet allatus de

mort€
,

Acrotaii: c

Cum adhofies,
eft

inquit

,

proficifcerctar
ilLos

nonne
?

fttturum erat ut aut

tpfe moreretur,

aut

occidiret
,

Juii

cundius autem

&

civitat€

&

quod mortuus eft progertitoribus digaum ®rat ,
audire

ut

& ipfb

d

quam

iners 6e imbeilis perotnne svuin viveret. Solentaviz

lenerius 5c impotentius amare nepotes fuos quam iplc matres. Er ubi nunc funt quac in morte libcrorum confugiunt ad laqucum , cum Gyrtias nepotem fcminc-

&

cem
8.
.

iugeri vetuerit, nec

cundem ftendum putatit, quod
?

fortitcr

pugnans

interiflct

Damatria

cum

accepiifct filium ita fcge-

lere in beilo ut tali

macre vid^retur iadignus , doniumredeuntem inieremit. Qua de rc hoc fertur epigr^mima e Tranfi^rejfci/n leges mater Damntria natum, Ipfa Lai *na mcat non LacedAmonium. Hoc facinus propius acccdit ad Barbaricam immanitatem quam ad fortitudincm , uiile tamcn cxtmplum eft ad exprobandam vulgo matrum nimiam in liberos indulF 3 a Severe. b Fortiier. c FortUir, ^ PrHdenter, t Fvr'
^

titer.

:

»

JlS
dulgentiam
,

L A
quae

C

^

N

A

R U

M
impotentius *-

ob hoc ipfum

facpc

mant
9.

eos

quod

lint nequitia corruptiflimi,

in acic loco fugerat
:

quiedam Lacaena filium, qui deferto ut patria indignum interemit dia Haud meum efi hoc germtn ccns in quam extat hoc cpigramma Germen iners aheoA ad tartara, teejue peroftis^
,

AL T E R A

,

Eurota4 fervis nec det acjuam timidvi.

Jgriavm

cattt/us,

1 Sparta indignus,

Alia qujedam
dilTe, ait:

cum

mala fors.^hinc vade fub orcum^ qnem nec ego peperi. fihum audiflet foriiter in acie ccci»

h Piorentur timidi,

mt

infletus

humabere nate,

Et matre hac vere dignus es patria. Hocantetributum cftTynnicho, quod tamcn Philcl» phus (epnratim commemorat. 10. A L I A quxdam ut audierat filium incolumem,
icd fugifie ab hoftibus, lcripfit ilh : c Aiaius rumor de tt fparfus ejl , aut himc dilue, aut ne fls. Prieftabihus judicaiit raori,

;

11.

AL

quam cum ignominia vivere. I A rurfus cum fihiqui e praelio fugerant

ad ipfam venirent. d ^o, inquit, iti^ ignava &fugitiva^. Num huc , inquit > di-^ mancipia ? oftenlb ventro nuo fubitttri , mde em^rjifiii ? Hoc apophthegma Cynaca

&

:

dignumeft.
1 2.

'

Q^u

^DAM
eft
e

filium ad

Cq

venientem confpica: ,

ta

,

pcrcun6lata

diiTet:

Periere oranes

Ciditque dicens:
Vita putavit
nuilTet.

quid ageret patria is cum relponlaterem conjecit in iUum ocTeigiturnobu mifere malinuneiumj
,

indignum qui cumfuis
D A

perirc

nonfu^ir

15.

C

u

r

M
:

frater occubuifiet

/

qui matri narraflet quam generofe. Proinde an non turpe efi , inquit
:

tibi non eontigtjfe tUi ejf

comitem.

14.
ftea

Qjj

^DAM

fihos

quam in bellum

emilcrat

quos habebat quinque.poante fuburbium ftabat/;
,
.

;

cxfpedans quiseflet beUiexitus. Utacceflitqui piam
nutL.
Fortiter.

b

'~^ag.

lor. apopht. 48.

C^nimfi,,

i

^RuJiice. tfortiter. f^?iimoje.

:

A

P

o

P

occubu^ffe : a Non ijihnc tiuntianf filiosillius fercun^abaTi inquit yignavum muncipiHm, fed quidagertt farria. Is cum refpondiflet a patria ftetillc vicloriam :
Libenterigirur
,

H T omnes

ir.

L

I

B.

n.

127

inquit, accipiofiltoruminteritum. Egre-

gia mulierprivatum inliberos affedium publics in pa-

triam pietati pofthabuit. C^u iE D A M fepeliebat filium, ad eam cum vi1 5. Heu fortunam lis anicula qusdam acceifillet , dicens 6 mulier illa fubjecit : b Ter Gemincs , inquit , bo^
: :

nam

ecjuidem arbitror. Siifuidem cujus ^ratia fi.tum peperi,
,

videlicet ut pro Sparta moreretur

id

mihi

co?itigit.

for-

tiflima mulier aniculss deplorationem vertit in gtatula-

tionem. Hujus meminit M. TuUius. Tufculanar. quacftion. libro primo. 16. Cu M mulier quxdam lonica de texto qua-

dam
tuor
c
lieru

(iio

ut pretioib gloriaretur

fiiiis

quos habebat
,

Lacsena oftenfis quamoribus compofltiftlmis
,

Hujufmodi
opera
,

inquit

,

decet

ejfe

heneflt probacjue

mu^

lones opcrofis texturis vacant , qux varia pifturarum habent argumenta. At Spartana docuit , nullum opus efl«'
deque
hii tollcre

animos

^ gloriari.

praedarius,

quam

fifijios

honeftis moribus inftituat.
,

His enim melius ornari patriam
veftibus lonicis.

quam aukis,
filius

aut-

17.

AL
e(l,

I

A

cum

accepiflet

quod
:

peregrc a-

gens, inhonefte
te fparfus
i

fe gereret, lcripfit illi
tollitOy

d Malus rumor ds

hunc

aut

fie efio.

Chii exfules veniffenr Spartam , multis nominibus incufabant Pa:daretuin^ Eos materTeleutia ad (c accerfit ex his ubi cognovif:

18.

SxMiLiTER

cum

fet quae filio objicetent

,

videreturque

filius

in culpa

efle

,

(cripflt illi in
,

hunc
aut

modum

:

e
,

Mater F^dareto^
defperans ft Spar^
eftfilio,

ut aut melius viveret

illic

maneret

tAefifeincolumem

Virago
fuos.
filio
,

mortem minata

ni

mores corrigerei
19.
trimine
,

Altera
inquit
,

injuriarum poftulato

:

f ^Aut
ia""

fiU

aut vita teipfum libera, Mater

F 4
a
Fortiter.

filium

b

Fortiter.

c Graviter.

A SimiU fupenori

apopht. 10.

e Stvcre,

f Stvert»

•2S L A C JB N filium icveriur quain judcx

A R n
,

M

qua:

cxtindum malebat,

quani
zo.

cum igiiominia vi\ um.

aciem proficifccntcm Jac vnlutis memtncru. Aliis claudicationis vitiun» foict fofmidincm incutere :jt hxc mouuit ui cx ipfo vitio fumeret animos ad rcm fortiter gcrcndam ita cogitans,
1

AL

A nlium claudtmi
Fili
y

in

llcducciis.

a

'\ni\vilX.

y

fi't^^uto£iucque^aciti

:

:

nihil

cft

in fuga pra^fidii

daudo

,

aut vinccndumcft,

auc moiicndQui.
2 1. Al r A, cumilli filius rediflct exacie, atquc cx vuliiere pcdis vchemcntcr dolerct h Sivirtuiu^ inquit, memtneru o filij non folum nondolcbu, verum etiam
;

ionofuturud

dolorem

(blet filiorum lachrymis cxalpcrare , harc animavit ad doloris lolcrantiam. 2 2. LACfcD^MONiiJs cjuldam ficin bcllo vults

nmmo. At vulgus matrum

fuis

querimoniis

&

neratus ut ingrcdi non poflct lcd quadrupcdum morc ambularct, cum ob id dcriius crubcfccret, a matrc rcpre,

hcnfus

eft

his vcrbis:

c

^tanto

pra/i.ihat,fili, defortitudim

ne^auderey ejuamde ftulto rifu pudffcerc. Similc narratCi-

ccro dc matre Sp. Calvidii, verba mulicris 2pophthcgmatc, quod paulo antc prxccflit.

fumensai

23.

Al
:

I

A clypcum imponcns
d
Fili
,

(ilio

ficillum ad:

hottata cft
u: viflor

aut hunc
fic
,

,

aut fuper hunc

Laco«
,

rica brcvitatc (enticns

clypeum
f.

refcirct

rcm gcrcndam in bcllo auc aut mortuus in co domum

cportarciur.

z^.
.

A

I

A

rurflis

filioad-bcllum proficifccnti cly,

"ikiu

Jinponens: e Hunc y inquit tibi pater fernper re^ fiivit : prtindt tufac ferves eundemy aut ne fis.

A filiodoccnti quod brevem haberet gltinquit, adde gradum : fignificans nihiiobfuturara gladii brcvitatem, fi propius ad hoftcm ac25.
r

Al

dium

:

/ T«,
l

ccderet.

25.

A

r

lio fe gercns occubuiflet

A cumaudiflet, quod filius fbrtiterin pratg Nn^irum, inquit, meus erat.
\

Non deploravit mortem filii,

led de vinute fibigratulata
eft.

x.CUudut. hFortiter. cFortittr» d

F.Tiitir,

c f#N

, ,

A
eft.

F O P

H T

H.

LlB.
:

II.

129

Contra,cumdcalreioaudiirct, quod ob tiinidftatcm prxlium detre6taiis falviis cflct Nimirum, inquit nonerat metii : (cntiens non eiic habendos pro libcris
qui a parcntum inrtitutionc degcnerailent. zy. A L r A cum audiflet filium in praEliocxfum : A Deponite illum, inquit, ut ertit tn ordme Ucaius ejujque
,

locum expUat frater. Tale robur animi Non mctuit oibiiaccm icperias viris
:

qumi
iroio

in paucis
vica pa-

,

tHximpendereiui:. z-8. A l I A cum in publicafolemnique pompa 241kd ex dtflei HUum in pra:lio quidem tuliP.c vidtoriam
,

vulnerum multitudinc mori

,

coronam non uepoluit

led glorians coraiiibus di.\it : 6 ^anto pulchnus eji y Amice , in acie viciorem cau^r.here , ejuam in Olympiti

pana
.

vicioriavivtre
,

:

Qujutum hxc
,

virago diiltnfit a

quibus perlualum e:at Diis t^roximum efle in Olympiis tene palmam cum ibi non ageimpendiorum : gcretur certamen vutuns, led art^s tum nihil efie teiribilius morte neque qudquam efle quod vitx jaduia fit emendum. Ha:c nullani lanti
casterismortalibus
, ,

exiftimavi^vi^loriam Ipecioliorem

,

quam

qus; patrijB
,

quxrereiur

qux cum
Zfj,

nec ullam mortem optabiiiorem hac laude contigifler.
,

quam
forti,

CuM
,

quidamforori fux narraret
c
:

quam

teripfius filius in prailio occubuifiet:

in-

quit

illa

de filio cospi voiupta^ii

tdntum tuam

doleo vi^

tim, qui k tam honefla fjcierate defeceris^
90.

Q^uiDA M
:

Lacaenam miflb nuncio
,

fbllicitavit,

num aflentirctur ut ip(a fui faceret eopiam.
Ipondit
f%ti
s

Cui

illa
,

le-

d

Cam

ejf^m pnella

parentt

'

edire didici

idc^ue
/jo-

mtilier atitemfaHa-, viro.

Itaque fi mt invitat ad

nefla, viro

31.
fponlcl

V

mec primum rem aperiat. 1 R G o quasdam paupercula roganti
ailatura
:

quam
,
-

dotem cdet

e

Pndicitiam
eft

,

inquit

d ma]oribtu traditam,
piilchre dotatam-,
fiuptias.

Geneiofe profcfia

eam

elle

quK^mores incoiiuptos adferrctad

F
i^Pttrtiter.

5

32.
i

hA,
z^,^

h- Forfiter.
1

c Simt/iter antea pag^
-

a,^oflu

3.

d Phdice. e Pndice,

:. .

2?5

L'

A C
ilie

N A R
ad me
:

11

M
virum
,

32.

Lacmna
5

rogata niim ad

acceffiflet

* Non

inquit fed
,

fignificans fele

non

libi-

diniscaufa

commercium habere cum vko

(ed parenti-

bus ac legibus obtemperantcm. Turpiflimum enim eft fueminx, fi virum ad coitum fblicitet. quxdam clanculum corrupta foetum 33.

ViRGo
,
,

b tam interim patiens doloium ut nuUain ederetvocem, adeo ut parturiens & patrem &alios^ qui aderant falieret. Nam magnitudinem ciuciatus

extinxit

,

,

turpitudo curn honeftatecojijunda fuperavit. Generofi

animi erat quod ignominiam pati non poifet fadum ipfum habebat turpitudinem quam ut effugeret nixws
, :
,

,

iii

c]uibus aha; mulieres folent mileias vocesedere
elt.

,

fi-

ienrio perpefla
54..

A

L

I

/V

cum
ejfe.

c Fidcltf, inquit,

vcnderetuf interrogata quid (ciret: Exiftimabac fidcm in famula quo-

vis opificip eile melius.

35.

Ali
:

A

fimiliter captiva
,

cum
domum

intenogareturi
,

quid

lciret

Prcbe

inquit

,

regere

Et hic non

vulgaris ars eft in mulicre.

36.

^DAM
, fi

a licitatore interrogata
:
,

num effet

futura proba

ipfam emeret

d Etiam inquit ,/ me
praeco rogatet illam-.

ncn cmerii.

37.

AL

I
:

A cum in auftione
e

^id

(ciret

Li^em, inquit, gi/^.-iignificansrefecapti,
,

vam quidcm

efle

caeterum ad illiberalia jufla

non pari»

taram. Itaquc cum emptor imperaflet qusedam non convenientia hbers : Plcrabis^ inquit, qui tibi ipfi talcm-j^
snvideris pojjhjfionemt

moxque fibi neccm confciyit.

cttm Agidcm filium exa*^ jaceniem videret , exofculata faciem dixits : humanitM Nimia tua fili bonita^ , nimta manfuetudc te fimul& nosperdidit. Moliebatur enim Agis facinus fane prseclarum , fed inyidiofum , nimirum ut degenelantes Lacedaemoniorum mores ad prifcam illam fevejitatem levocarct. Interim dum ftudet offendere nc».
38.

AoEsisTRATA

namem

&

-i

>

mincm»
Pudice.

b

Fortitir, c Generofe.

d xAntea pag, 5>9.
^:^^.

Apopht.i6.
4LfOpb, 3J'
-

c SimikJMbsUiT dg .vir^ pag,

nincm

,

A P O P H T H. & graiificari omnibus

LlB.
,

ir.

remetipfam in exitium
:

;onjecit.

laqueoguttur inferens alnhoctaft* 39. um, inquir, Sparta uttlisfui. Doluit generolx foemina?, juod fiiio non licuit de patria quemadmodum voluit
?enc mereri.

Eadem

Laconicam , ^ 8c multos eiiam abduxillent Alcmanisac Spenielotas, jufleruntillosTerpandri bnis Laconica carmina canere illi recufaiunt dicciiadeoplus apud illos valuit es, idnollefilias heriks oncaptivarum puellarum aui^oritas quam jufla viftois. Hinc probarunt quidam elfe verum quod vulgo diLiherum Spartx. maxime liberum ejfe 5 contra fet' eretur
40.

CuM

Thebani

irrupifient in

nter captivos captivafque

,

:

:

,

:

maxime fervum. Ita 1'lutarchus in vita Lycurgi. 4r T H E B A N o veftem induens calu brachium rudavit: culdam autem dicenti. O pulchrimi brachium;
fumt
.

At non publiL um, inquit. Admonens uni pulchrum efle loncuiviSj & laudatorisillius intempcrantiam notans> ^ui alieni corporis nimiura curiofus fpedator eflet.

CHILONIS LACO NI
A P O P H T H E G M A T A.
1.

S

dubium eft quin Chilo LacedsEmontusi unus de numero leptem Graeciai Sapientum, n apophthegmatis Laconicam indolem retulerit, quan^^ p.im (criptorum , ut opinor vitio , non habent eanlem gratiam qusc illi tribuuntur. Diogenes Laertius tasc illi adlcribit Ftatri quercnti quod Ephorus ille lon crearetur, cum ille efiet : c Ego , inquit , injuriam
[ui fertur
, :

NoN

irrenovii tu non: fignificans
flagiftratui,

neminem

efle

idoneum
etKii<n>v

qui non

poflit diflimulare
,

multa prxter
ty
*

:quum&bonum
^xcuecf K<i(fiK(^
,

fa6ta

juxta illud iic')^v
,

id cft

Princeps

squa

&

iniqua

ariteraudias.
2.

clpondil

B Albpo interrogatus qaid ageret Juppitei-i d Excelfa deprimit deprejfa extoUit : indiF 5 cang Z PietM inpatrem, hServorum turba. c Idemtrim
:
y

A

imittir alteri. IvXoderate.

d

yifijfttndo rert*m

13 r <ans arbitrio

C H I Numinis

res

L o N r s liominum furfum deorfiim
qua rc dodi prafcellercnt Do6tos autcm appclla,

Yolvi, rcvolviquc.
3.

Interrooatus
:

indodos

a Bona^ inqmi

,

fpe.

bat, iioneftis legibus ac moribiis inftitutos

& juxta rc-

ftam inftiiutionem vitam agentcs. Hi cartetis icbus pa*res hoc uno fupcrant improbos quod poft hanc vitam
,

fpcrant re<^c
latos
4.

fadorum prxmia. Nam Laconescxiftima*bant cgregios viros poft obitum in vitam beatam transfieri

Divos.
c E
,

R E fblet quod Lydiuslapis eftauro, ifl homini. l> Lapis enim index afrndu proditqualefit aurum iplum autem aurum arguitquatt hominis iogenium jiijtta illud : Ji^agij^ratMVirum
I

D

aurum

clTe

,

,

ar^uin
c fcfibi nuUiu5 fa£U 5. J A M grand^vus drcebat confcium efTecujus pofniteret , uno exccpto, quod cum efler adfcitus arbiter ut inter duos amicos finiret controverfiam, nec quidquam vellct advcrfus leges facere, perut ad alios defcrret atbitrium. Hoc fuafit alteri amico padQ & legem fervayit amicum. Hic fcrupuliis non, ,

&

movebat (cnis animum q^uod perfeda: viriutis fuilfet, nulio metu a regula legum dcfle£iere nec illius imicitiam magni ftcere, qui ob fentcntiam leeundum leges,non fecundum ipfum datam defincret amicus eftc,
nihir
, ,

Quidilla finftius anima,
6.

quipcromnem vitam,qu«il^
,

k longa contigit, hoc tantuni criminis admifit

Qu

I

D A
:

M

buunt &>illud

^nam awaturus^ tam actitcr exercendas,ut prxcludatur omnis in gratiam
leditus,

quoHim eil A. Gcllius huic trid Sic ama tancfttam ofurus ,fic »deris tan* Hoc dido admonmc , ncc fimultates'
,
,

necanimisadeofidendum

uc

illis

committaSi

qno
7.
trc

fi

fiantinimiei, poiTmt t&perdere.

#neminem conviciis laceflendum, qux lubet aadiamus viciflim qux doleor. Habetenim & m^ledicendi morbusfuam voluftatem fed^qus plemmque male audiendi fummo
fi

DocEB AT

dixerimus

,

,

lorc
^^Virtutif pramia.
fi4^4,

b

KAmum index.

c Confti^ntiaft^

d

Jiifidcrate,

^.MaUdicintia»

;

A
Iqic penfatur.

p o f M T H.

L

I

».

1 1.

I }

Huc
,

allulit
fi

Marcua TiiUius

Salluftio

comiTjinans forc
coepiflct,
8.

ut

quam voluptatem malcdicendo

eam maie audiendo perderet.
c E B A T
,

Di

A non committendum ut lingo*
:

prxcurreret

admonens prius cogitaadum animum quid loquaris quam linguaprorumpat in verba.
,

lcitenimvox milTa
rigi pofteriore

revcrti.
,

Cogitatio priorpoteft cor,

mdiote
M.

ut habet pioverbium

vox

non item.
9.

DAMNu

^

ajcbat turpi lucro p^aeferendum.

Nam
Res

illud lemeldolere. hoclemper. Jadiura rei faci-

fama contaminata vix unquam diluitur» exiguo tempore dolet fccleris confcientia femper cruciat animum. Itaque luCKam fcclere partum» damnum eft, aon lucrum. cfTe tentanda cvix fieri non pofTunf, 10.
lc farciri poteft,

aniifia

,

NoN

Quxdam
ptiblicae

honefta funtac magmfica
fi

,

fed

magno RciAtque."

maio tentantur,

nequeas

perficcrc.

hxc eft pTJEcipua pars boni confultoris , dilpiccrenoa Iblum quid per fe optimum fit, (ed quid pro tcmporwn
ratione poflit Qbtineri.: 11. R. o G A T u s quid eflet
difficile
:

d

^rcanum^

inquit
lubilis

,

Tanta eft linguai omnium maximc vo-* incontincntia^,cmnaiioquinihiivideatur faciretkere.
,

liusquam filere. 12. I D E M pnecipiebat
per,

e

linguasa

cum

alias

(cm»ilKe

tum prxcipue in convivio ccntinendam, quod

cibus
13»

&

poius invitct ad intemperantiam. Porroubi

p4ns cft periculi^ ibi major eft adhibcnda cau^io..,

N u L I , / rainandum cfle non folum qnod mulierum videatur:cflevpotius quam virorum , vefumetiam quod minitari ci cui veiisnocere eftinimi* cum admoncrc utfibi caveat, tiUqueipfi Ixdendi facoltatcm adimere. Amicis autem minari, parum eft humanum. Re6ie tamen minamui quoties aliqucm
,

id

,

,

hoc rcmedio coire6ium crcvim us efle contenii.

efle

cupimu;»

,

6s hac

poeoa de-

F 7

14.

Pn O
d<iSi»
.

A Lin^ua praceps, h Lucrumturpe. cAVl/vceia. lemam,. c L^juaataaJn convi vioj, f Mtna inuttltu

.

14.

C H I L O N S PROMPTius^ad amicorum
I
,

adverfam for-

fecundas accurrendum. Rcbus profperis advolant quilibet , eiiam minusamici ; qui adfunr reHante fonuna, hi vere funt amici.
tcs

tunam

quam ad

ij. UxoREM h humilem modico apparatu ducendam, nc pro conjuge dominam accerlas domum. Satcnim dotata venit puellaquac pudicitiam &c honeftos

mores fecum

adfert.

Proinde hoc erat unura ex La-

conicis inftirutis, ut virginesfme dote

nuptum
,

irent.
,

16.

VETABAxde

c

mortuis malc loqui

quod

ignavum videretur eosincefTere lingua

qui refpondere

ni)n polTunt, ac rurpe efletcum umbiis ac Iarvislu6lari.

Nam id eft,quodammodo fepultum refodere!. 17. Do c £ B A T honorem junioribus habendum
;i

d

fenetftuti

,

m ipfi fafti fenes ab aliis habeantur in

pre-

Earesgenunam habebat utihtatem. Siquidem ut feuum au^loritas ac reverentia tcmperabatxiatem lalcivam apeccando: ita lenescavebant ne quid committio.

terent quojuvenibus vclob ineptiam ludibrio poflenr
efle
,

vel

ob turpitudinein

perniciofi

;

(ed intet
,

omncs

juvenes omnefque lenes ea
parentes ac liberos.
18.

eflct reverentia

qu2intef=

Admonebat

e

(ecundis rebus elato nonInfeiix felicitas eft
,

applaudendum nec arridendum.
qu*e

,

-

hominem reddit infolentiorem
,

eoquc non plau«

fnmmeretur,

fed lachrymas. Graviufque peccant qui

docent infblentiam

quam
vitia.

qui utuntur. Sxpe populi»
,

damat

in avaritiam ac tyrannidem Principum

ipfe doceat illos

hxc

Quidam codex Grscus

cura ha-

irridendum
19.

bebat, a.mx^^Ti fJ^ ^O^Xctv , id cft, inielicem five infehci non infultandum: ,

non efle^idenim-

cxtremae eftinhumanitatis.

T potentiaeadjungendam manfuetii^ tam metum extorqueat , / quam impetret reverentiam. Reverentiae comcs eft amor, metus odium. Amari autem non folum honcftius eft
I

Docu

^inem, ut

a fuisnon

-

wrumctiam

tutiua.

20
a xAmicusverat, hVi'orhumi(lf.

;

Ad**

c Mcrtuis patcenm'

,

.

A* p

20.

AD MoN

135 o r H T H. L I B. n. E B A T ut Cmx quifque domui bene
familiaribus
:

pr^ccflet.

Ptimam enim curam debemus

nec idoneus videturadminiftrandae Reipublicae qui privatam re£te gubernare nefcit. Domus enim nihil aliud
eft

quam
21.

parva civitas.

ViNcENDAM
potentior
,

a iram

,

quod

is

afFcdus

fit

caeteris

quam
:

fuperare fortius eft,

quam hofit

ftem armaium dejicere ab ira, qunm ab hofte.
h

nec minus exitii mortahbus

22. D I V I N A T I o N E M non elTe deteftandam quod hanc Deorum munus effe crederet, qux ratione percipi polTet ab homine infigni virtute prxdito. Nam
ipfe praedixifle fertuc

futurum
:

,

ut ex infula
,

Cythera

fummum malum oriretur Lacedaemoniis
naturamquecum
nuntjuam fwjjlt
,

cujus fitum
,

didiciflet

Vttnam

,

inquit
,

hacaut
ut

aut pmul ut natafuit

fubverfa fuijfet.

Nam Demaratus Lacedaemone profugus Xerxifuafit,
in ea infula clallem haberet
fet
:

ac plane Gra:ciam fubegiC.

Demarati confilium fuilTet lequutus. Poftv illic prxfidium Athenienfium , Lacedaemonios multiscladibus afflixit. & hoc iliius nomine : c In via non 23. ^operandum. Ex inccffu colligitur animus , prsecepsarguit praecipit€m, nimium lentus ignavum. Decet autena in publico compofitis efle moribus. Fortafle dctcrruit 3«
Xerxes,
fi

Nicias ea potitus ftatuit

&

Fertur

praccipiticonfiho.

24.
clfe

Hu

I

c fimillimum
Id

eft

,

ioter
efie

loquendum non >
:

movendam manum.

enim

de

&
1$.

in Hebrasorum

pioyerbiis eft

vecordium. Uri^ Stultum digitp^
legil>us,

hqui.

Monu it
fi

obtemperandum
,

Hoc^

ad Piincipes praecipue peninet qui fe crcdunt non te* neii legibus. Nec aliunde magis florent Refpublicae,

quam
li

legum

vigeat audoritas.

poteft, ubi ex arbitrio

Nec ibi tyrannis orj-prifcarum legum geruntui^
,

omnia.
26.

DI

c £ B AT

adamandam efTe quietem
c

e

quoticr

a Ira. h Divinatio,

Mores mpuklico^

di

Legum

AiiBmtaf* e Otiamr

:

C
ties

H

I

L

O-

N

r

S
j

datur honeftum otium , juxta illud , iiTi^Jst, yjcxlv. Nihil enim vcl tutius , vel jucundius. Nullum auicm

negotium periculofiusquam bellum.
zy.
ipfi.

Qu

I

N

&

illud iiuic adfcribitur
,

:

a Cavetihi
,

Foitafle

legendum cave teipfum,

live teipfo

fivc
,

obicrva teipfum.

Nam Gra;ce eft
,

,

^^uxx-iiti^ iox-iii
ellc.

ut

admoncat
libi

libi

quemque dGberefufpc^tum
,

Omnes

aliis at frequ<2ntet nemo magis hoftis eft quam homo fibi dum libidinem dum iram, dumambitionem aliafque cupiditatesadhibet in conlilium. Demiror autem quem au(iioreiii (equutus Aufb--

cavent ab
,

homini

,

nius hxc
z%.
fis terrori

illi

adicribar.

Ita moderandam vitam
,

nec inferioribus^ nec fuperioribus dcfpcclui. Mctui a fubditis
eft
:

m

-

tyrannicum
poteft.
Sic

r.egligentia: veio eft

,

(icageie, b uc

Uoc 6c ad arracem referrL' temperandi moces ut a junioiibus ameris' potius quam timearis , srmajoribus non conteninaris.Immodica fcventas pasir terror-em^ fbmnolentia vifimiliacjue vitia gignunt con-nolcntia incogitantia temptum. Poteft 6c ad foriunam accommodari quxfi quam-^ fii vehementer ainpla, parat qui met uant ciiius <j4ui.ament aut reveieantur , iinhumilior, paretcona majoribus contcinnaris.
,

,

,

i

'

,

,

temptui. Mediocritas igitur hic quoquc Aufonii carmcn fic habet
l^olo minor

cft

optima*:»

me

timeat

,

defpiciatqHe major.

29. P R JE T E R E A fic eife contcmnendam mortem, ut nihilo feciusGuram habeas iiKolumitatis. Noa enim cft foititudinisjfedamentiae^femet temercin vitsc

-

difcrimen conjicere : (ed quoties aut inevitabilis neccf* fitas urget, aut gravis honeftaque caufTa fuadet, mortcm cuntemnere fortisaaimi^ft. c In morbo non cft mc-

tuenda mors, (edmterim adhibenda curatio mediocris. In bcUo fumendus eft animusad mortem paratns (ed inteiim fortiter piignandum pra-vidtoria. Aulonii car,

"

jncn

fic

legendum

arbitror:
falutis,

Viv6 memor mortiSy utijismtmor
%. Cautie

Potefi^l
fy.i.

h .AmarifmeionUmfttt, C Mof^^tiH'
\

.

Hntis (ontmnerjda,

»

A
Boteft
lis tc

o p H T H.
,

L
;

ri.

11.

137

autem & hic accipi (enfus moriturum ut abftineas e
:

Hadcnus meminccuiifquc fuperlis
,

vitiis

vacancis
[

fcd intciim perinde quali diu vidurus

ea

cures

qux ad honeftam beataraquc vitam peninent.

Multosmortis confidciatio detenetab honeftisaftionibus: contramoitis^oblivio multos invitat adlicentius Ne fic metuas motlic inteliigi peccandum. Potcft tem., ut vivas anxius ac triftis, fed vitae fpes mortis horlorem temperct. Hunc fenfum indicac carmen quocl

&

:

icquiritur.
a.

Triflia cunSia exjuperans

aut animo^ aut amcn,-

quod muhis milcriis expofita cft niliil habet tiiftius quam quod mortcm habetcertiflimam diem mortis incertiflimum. Sed omnia fuperanda funt aut animi forritudine aui amicoium alloquiis. Nullum enim in dolorercmcdium praelentius qunm curas xftufque animi in amicorum iinum effundere quoium & confolatio, & communis doloi maxixnam mali paitem tolht.

Hxc
,

vira praeteiquam

,

,

,

,

30.

Beneficii
,

dati oblivifci decct

,

accepti

^

meminifre. Vulgus hominum contia fecit. ^ Si quict cui benefeceiunr line flhe piasdicanr:, finemodb rxaggeranc : fi quid in ipfos collocatum fueiit ofFicii mox autobhvilcuntur, aut diflimulant , aut clevant. Caimen Aufonii fic habet:

&

|r-

Tu
31.

bene
I

f

E

f ejuid faciof, non meminijfefa4 e/i, M hanctiibuit (ententiam €
,
,

optabi-

juventu* tem lcnilcm. Maxima maloium pars ob quae male auWit fenedus , a vitiis hominum proficilcitui : habet autcm cx fcfc nonnulla commoda , plurimaium leium ufum ac memoiiam, confulendi facultatcm, levcrentiam
efle

lcm

effe

(enc^iutem juvenilem

moleftam

& au^aoiitatcm
commoda
tute,vitiis
lis
,

:

hacc

fi

adlint

ca fencctus opiabilioi eft

commoda, abfintquc inmultorum juven-

inertia maicente. Videas autem in nonnuljuvenibus fenilcm imbecillitatem,fenilera fomnolcntiam<.(enilem ignaviam, (cnilem moiofiiatcm : hoium

&

juvea-

I

2 sAmicufcenfoUtor,

b CrataHd; c

Scneiiuijti^

'

135

CniLON. Apoph. Lib.II.

juventus pejor eft fene£tute. Nam.cum Ccnc^a careant, fcnio tamen abundant. Aufoniani veifus fic habcnt: Grata fene^tn hommi, cjua parilu juventd» IQajuventus gra vioTi cfux fimilii fneBx.

32

Plinius &
Chiloni
efl.
,

illud oraculi vice celebratutn
,

adlcribit

tf^o^t

cf]^

etTH

:

Sponde

,

fed

noxa pYAjlo
33adfcribit

No£^. Atticarum, lib.i. cap.r. , idque au6tore Plutarcho in lib. De anima. Quendam praedicantem , fibi nullum effe inimicum , rogavit : a ^An uUum etiam haberet ami^ cum : fentiens amicitias 6c iiiimicitias invicem fcle conilii

A.Gellius

quod dicam

fequi

nec fieri pofle , quin qui multos habct amicos complures habeat inimicos. Sit hic hujus convivii le:

cundus milTus fi videtur, cui fubjiciemus Philofophos non omnes, ne nullus flt finis, fed aliquot eximios, ut
,

varietas exchidat leftionis
patinae
facile

txdium.Quod
, ,

fi

quem hujus

major avidiras tenet

huic Diogenes Laertiut

ftomachum explebit

ii

noaHiodo habcat nimis

^ftidiofum.

a

%Amicitiajutt£ia inimkitid.

,

13^

APOPHTHEGMATA
S

OC R A T
L
D
I

I

C

A-

B

E R

III.

Laconicam indolem mihi proxime videtui acccdere Socrates , non tantum

integritatc

morum

,

decretis acdifto,

verum etiam tolernntia ut dicas parria quidem Athcnien(em , ingenio vero Spartanum , nifi quod Laconicam brtsviloqucntiam non afteclavit , magis ftu-

rum

fale

,

'

dens virtutem perfuadere

quam

praecipere.

Ad id potif.
,

fimum
ci

utebatur fimilibus
:

& indudionibus

quas Gracilla

vocant eiauy-^yd^

cui generi

non convenit
illos
,

La-

conicabrevitas. Utauteni hac parte vincitur a Laced^e-

moniis

,

ita fani^itate

di£torum fuperat

quoium

aliquot rccenlere

non abs re fuerit. r. DicEBAT a Deos omniura optimos acfeli» ad hotum (imilitudinem qua quilque pro^ cifTiiTios
,

pius acccderet
ftianus.
2.
citer
,

,

hoc & meliorem elle &beatiorem. Si

corrigas unius vocis

numerum

,

nihil dici poteft

ChrU

A Di
,

is

nihil

petendum

,

^ nifi

bona
,

firapli-

opes > honores regnum , longam vitam quafi pisfcribentes Numini quidoporteat facere. At Deus optimenovit quid nobis bonum fit, quid non.
,

cum vulguspetat benedotatam uxorem

5.

SACRIFICIA

c

volebat
,

quam minimis

impendiis conftare , quod Dii ut non egent rebus hominum, ita magis (pe6i:ant affedlus immolantium quam divitias. Alioqui cum improhifiimi quiquc maximc abundent divitiis, aftum elTet de rebushu-

manis

,

fi

malorum

potius

quam bonorum

vi6limis

dele-

a Deus imitandus. b Votaqmlia, nimi fitmptus.

c Sacrifictami-

:

I40
deleilarcntur.

SOCRATIS
Eoquc veifum hunc magnopctc probarc
,

conluf vit

Hoc diolum & ad ChrilUanos pditinet qui immodiris impendiisornamusrempla peragimus facra & parcnta,

lia,

gratius

hdnn Dro
,

,

fi

quod

ultra frugalem

mundi-

tiem fupereft
frugalitatem
.bus>
4.

fratribus egenis erogaremus.

Eandcm
liofpiti-

adlnbendam docuit inexcipicndis
verliculo
:

codem utcns

Kat/J' J^votyLuv V^* SpJ«v.
,

CuM

admonereturab amico
fcciflet
trit : fni

quod excepturus
apparatum

: a Si m:nM, p/ns futu. 5. DocuiT abftinendum acibis, h qiiinoncfuricntcm incitarent adedendum 6i apotu qui non (iticntem invitaret ad bibcndum. Hisenim rebus non cft «tcndum, nifi quatenus corporis neceilitas exigir.

liofpites

admodum tcnuem
inquit,/*ifM

hom ft*nty

:

,

6.

DicEBAT
c

optimum condimentum
,

cfle fii-

mem,

optimeedulcaretomnia dt nullius efletirapendii. Unde ipfc fcmper jucunde sdebat ac bi&c

quod

bebat, qui
7.

Qu

rat fcfe:

ncutrum faciebat nift efuricris^ac luicns. N & famem ac fitim toierandam excrcucpoft fudorcmcnimcpalxftracoUeftum, cum
I
:

aliipotum vehcmcnterappetunt

primo

cratcrc
i

rogatus
,

ccnfuefcam
licctfitias,

inquit

nunquam bibebaidc quamobrem id faccrfct dr Kt obf^eiutaffctithns, Intcrdum enim
,
:

noxium

eft

biberc

:

Sinentiam affedus hortatur ut bibas

Iriccum ratio fuadctab, magis obtempc»

landum
s,

eft rationi-.

galitatem exercuiflent
,

E B A t cos qui (ead contincntiam ac frut longe plus habcrc voluptatis, ac minusdolorum quam qui fumma cura undique pararent oblcdamenta : quod voluptates intemperantiura praeter animi fibi male confcii cruciatum , pra;tec infamiam, ae paupcrtatem , frequenter iplietiam corpori plus adferant moleftia:
tr*
,

Di€

,

quam

deleftationis.

Confi

qux

funt optima,

cadcm

fiunt jucundiftlma

quis

afluerit.

9.

A-

a

%Argute,

b Fru^alitM. c

Frugalita4,

d

^fficlns

CQhihiti, c V^luptof

tx vintute.

,

A
9.

p o r

H T

H.

L

I

B. I II.

14*

Aj

E B A T el]c turpe, a

li

viens volupratibus, talcm
fiia;.vclle.t

le fnccrct, tjuales

quis fua Ippnte iernemo donii

fpern reliquani ene
alii,

habere lcivos. Talibus auiein r.uilam ialiwis nili li pro eis Deos compiecarentur
, ,

bonos Dominos nanciki pollcnt cpando prorfu3 decictum erac lervire. Exiltimabat au:em nullos foLdiorem miferioremque ferviie fervitutem, quamqm
ut

& animo & corpore feivireut voluptatibus10. iNTiRROGATus quamobrem
:

ip(e

non

adminiOraret Kempubiicam citm adminiftiandi raiionem opiime fciret. Refpondit b Et^muuimem ejjeciVitati
cju,i

muttos

efficeret idoneos

pihernartda ReipiebltCM

ijaam

cjui ij^fe

re^e gubernaret.
,

Idem mihi rcfpondifNiPlus, in-

colaus Leonicenus Ferrarix
candi,

demiranti cur artem medi-

quam profitebatur ipfe ,iion cxerceret.

ago docens omnes medicos. NecdilTunilc mihi ie(pQn-iit unicus ftudiorum meorum Ma:cenas Gulielmus Archiepilcopus Cantuarienfis Sace^dotium improberecu^anti, dicentique. Qua fiontefruat illorum pecuDiis, quibus utlingux ignaius nec concion^ri poflura, nec monendo ncc confolandoadeflc nec uilum boni
quit
,
,

paftorii ofticium pra'ftare
cias,

?

Quafl, inqui.t,
,

non
fi

plus efli-

qui

libris

doccspaftores.oranes
Fafliis

quam

uni

rafti-

canse plcbeculas infervias.

fum amice didum
quis polTct honeftam
,

inihi taraen
11.

AoGATu
famam
oportet
:

non perfuafit. s quo pado

fi

ailequi

Si

tatis^

iaq uit

ejfe fludea/Sj

qualis

h^m

bsr.i velts.

Velqti
,

praeftet

quis bonus tibicen haberi cupiat , ca quae a probatistibicinibusfieri viderit*

Queraadmodum
,

qui medendieft imperitus , non ideo medicus cft quod pro medico adfcitus eft , vulgo medicus appellatur ita non ftarim Princeps eft aut ma-

&

:

giftratus

,

qui populi fufogiis deciaratus

iit

,

nifi fciat

artem gubernandx civitatis. 12. O I c E B A T vehemcntcr abfurdum efli , ^cum acxes fedentarias nemo profiteatur ablque dedccore qui eas .non didicetit juequc quifquam fcrinium fa,

ciena Servire voluptatibjis.

h Prodejfe pturibus, ^uomodo paranda, .d ^rs gubernandi.

c Famfi

,

142.

S locet
ei,

O
,

C

R

A

T

I

«
:

ad public6s magiftrams admitii qui nunquam dedcrunt operam diiciplinis fme quibus nemo poteft rede m.agiftratum gererc: cumque nemo non deteftaturus fit eum qui clavo aftideret ignarus artis nauticas, multo magis dereftandos, qui Rempublicam capeflerent ignari politicac pkilofophix. Neque eum putabat appellandum impoftorem qui a perfuafo quopiam pecuniam aut vafcufit cj

ciendum

qui rudis

us opificii

,

,

lum

acapcret

,

quod non

poflet reddere

:

(ed illos

ma-

gis impoftores

habendos dicebat , qui dolo perfuadcrent (e idoneos gubernandx Reipublicx cum fint homines nihili. Hoc di6ium multo magis ad Frincipes
>

Magiftratus
ftd

&

Epircopos Chriftianos pertinet
folitus eft

,

quam

Ethnicos.
13.

DicERE

,

nullam

cfTc pofleffio,

nem

pretioftorem a vcro

bonoque amico
.

necaliundc

plus fru6i:us aut voluptatis capi

Itaque prarpoftere facele multos , qui pecunias difpendium gravius ferunt quam amici jadluram , quique fe beneficium perdidifle
fibi conciliarint

clamantgratiscoIlocatum,cum eo cum quovis lucro potiorem.
14.

amih \

Ut

illis

committimus

ftatuas faciendas,

quibus videmus aliquot ftatuas eleganter faftas: ita non funt admittendi in amicitiam , nifi quoscognovcfimus erga alios praeftitifle fidos & utiles amicos. (^u E N D A M acrius caftigantem fervum per1 5 €un£tabatur , quaraobrem ita fxviret : Quoniam inquit, cum fit obfoniorum voraciflimus , tamen ignavif. fmius eft : cumque ftt avidiflimus , tamen defldioftlli. mus eft. Tum Socrates c Nun^uamne, inquit, eonfde^
. , :

rafti uter

veflrnm plurihus egeat verberibus
fibi

,

tune

anfamu»

lus

quifque dicat , quod illi Socrates quoties hoc in aliis reprehendit punitque idem quod
?

Utinam

,

fibi ignofcit, aut

15.

Cu

I

non idem, crebro deterius. D A M cupienti quidemire ad Olympia
fi
:

,

d fed itineris labore deterrito numero totum prope diem amhules

inquit
,

,

domi fkpe,

ante prandium

rurfus

ants

a sAmicusfmcerus. b EfaBiijudicium. c Punirein ^lm quod ipft commiltimus. d Spontanei lahores.

: ,

A
jtnt2.€cenAm:
Jt

P O P

«

T

H.

L

I

B.

1

1

1.

I4J

domejiica^ ambulationes f rofera^ ejuinque

fexve
fus
,

Olympinm. Docuit vir ingenioadeundis laboribus, imaginaiio,nem ef e potius quam ipfum laboiem. Si quid honedies,facile pervenies

id

quod

terret in

ita

rei gratia

periculi

,

diipendii

,

aut laborisfufcipien,

dum eft: excufamus, detre£tamus
,

horremus

,

cum fre-

,

'

quenterultro in rebus nihili non enim dicam turpibus, plus impendamus. Iiaquidam invitati ad ftudia iiterarum excufant valetudinem infomnia impendia librorum , cum interim totam nodtem ludant aleam , potationecontrahantfebrim podagram, hydropem 2c lippitudinem , lcortatione paralyfim , aut fcabiem no, ,
, ,

vam, quam gallicam appeliant. 17. Qja E N D A M conquerentem (e defatigatum longo itinere rogavit. Num puer ipfum potuerit confequi. Ait
ris.

Rogavit vacuufne an aliquid fercns oaenonnihil farcinarum. Quid, inquit, qiieritur ne ille fe defellum ? Cumnegaret: a,Non pudet te inquit , moUitiei , qui vacuus ambulans defejfus
:

Portavit, inquit

,

,

fueris

nomjueratur fe fatiga-' iUe fe/lans , farcifiam Oftendebat Socrates fervum in hoc fehciorem Domino quod ad laboies exercitatior jnijius fentirct
y
^

cum
,

tum

?

moleftiae.

18

Admonere
convivaii
:

folet
,

quod apud

alios dicerc-

tur edere aut

iUa;^«c&o7

apud Athenienfes dici qua voce dicebat nos admoneri, eo temh
,

peramento fumendum cibum ut nec corpus nec animus oneretur: huc opinor alluciens, quod o;^«^Sw/ fonetvehi undeo^irHcv vehiculum quanquam c;)^*» dicatur & cibus , eoque additum ne farcina jufto gravior imponerctur corpori. 19' DicEBAT, optime natis ingenuifque potifTimum adhibendam re(i^am inftitutionem, Idcme, ,

^

i

nim

:n his ufu venire

quod

in

equis
,

,

in queis qui fero-

ces funt ac generofx indolis
reftc inftituantur
,

liftatim a primisannis

egregii 5< ad

omnem ulum
,

accom,

modicvadunt: finminus, ad nihil utiles. Eoque fit
,

cfFerati

inira^tabiles

&
nia

ut feliciilima

qusque

inge-

a ServHsdomino melicr,

b SchrictM

in eduliif.

:

:

,

144

SOCRATXS
DicTiTABAT
,

n:a corrumpantur infcitia inftituentium qui moxcquos vciiunt in afinos , quod credis aciiberis animisimperare nefciant.

iUum imprudentei farcre boves efficcret paucioies a poftularet tamen haben bonus bubalcus^ led mulio abfurdiuseflc (i quis haberi velit bonus B.eipubIica:gubernator , cum civium numerum imminuu. Hoc didum lorfit iii Critiam & Chariclem qui multos civium trucidarant.
20.

qui

tum

,

,

Nec

illos id latuit
,

:

lileret

fore ut iple

enim illi minatuscft, quoque faceret boves pauciores
Critias
,

ni
,

&

quod minatus cft veibo
Socrates
peiiit.

re pixftitit,

nam hujus opcra

21.

E
,

PRiscis

auctoribus felegerat verficulos

aliquot

quos proverbiorum jvice fiequcnter ufurpabat, ^uorum eft ille Hehodius
Ideft:

h

Non probrum

efl

operari

,

at

e/l

ctjfatio

pYobrum,

Qup dehortabatin

javenes non folumabotio,

verum

ctiam ab a»Stionibus infrugiferis. Siquidem eos appdlabat otiofos, qui alea compotationibus 6c (cortis statem abfumcrcnt. 2 2. I T E M illud Homeri, ut indicat Gdlius ac
,

Lacrtius
0"<rt rot C9 fjLtyippi<n KJ^itSi v
c ey£dibus in noflru

dyet^v rs

riivi^it^

qu* prava aut reBa gerantur, Eo non fblurn revocavit auditorem a curiofitate fCxum alienarum, verum etiam a difciplinis non ne« celfariis : velut ab cxadta cognitione aftrologiac , aut geometriac , aut cauflarum naturalium , aut rcrum ultra mundanarum^ ad cognitionem ethices , cujus icientia prxftat , ut nobis ipfi noti fimus , utquc lem domefticam aut publicam utilitei adminiftic-

mus.

&

(pe^iat 23. inprimis celebratur :

EoDEM

&

illudqnod

illi
,

adfcribimt,
nihil

^lua fupra nos

ad

nos.

Siccnim relpoudere
a Indolej ere£ia.

folet

admirantibus

,

quod4e moribtts
I

b Otiftmturpe, c

CHrioJttas,

.

, ,

A
nbiis femper
difpiiiaiet.
24..
,

o P H T H.
aftris
,

L

1

B. 1

1

1.

14S

de

deque metcoiclo^-is nuncjuain

CuM
,

in via

pegillct

adiT^iiatuibus
Illis

quidam per lafciviaiTi calcem im^uidface' quod id parerctur
:

rem
\
,

,

inquit.

horrantibus ut vocaiet
,

hominem

in

Jus, Ridicultirny inquit
diceretii miljty

[i

rjwj nfin;i6

mt
,

calce fercriffifjet ,

,

voca j!iu7n in Jiu ? Nihil putribat inteieilc a'inum 6c homincm brurum nullaquc viitutc prxditum ac vehcmenter abfurduin videii nonpati ab homine, quod ab aniniante bruto pafliirus fis. 25. QjJ 1 D AM ab co laluratus non reralutavit nec id molelle tulit Socrates amicis autem adniirantibus: & ob hominib incivilitaiem indignantibus, dixii h Si qtii^ ms frjitertrtt pejm dffcCiui corfcre quam r.os fiiintcr
: , :

:

,

,

rfJus

t

nea^ucLejHiim iUi fuccer.fcremus : cur jgitur

illi

jHccen-

feamy qui yejtu afftcltis efi ammo quAm nos fumui 26. EijRiriDEs obtuHt Socrati libruin ab Heraclito conicriptum, eo lefto rogavit quid illi videretur i c Perjovem, inquit, <^«^ intsUexi. miht prj^clara vidmtuTy ea qnA ncn intcUexi fid opus efl Delto qtti^ qt4alia pnto

&

,

fiarn natatore.

Notavit perquam falfe affecTratam cius a/iolefvJ cognomen infcriptoris obfcuritatem, unde ditum eft. Dc Delio natatore diximus in Chiliadibus. Alcibiades illi fpeciofam aream oftcrrct 27.

^

CuM
in

dono

,

qua

fibi

domum aedificaret
,

ft rnihi

catceu opu4

cffet
?

nnm

d ^id , inquir, mihi corium dcfes unde miki
:

calceos conficerem
,

Etfidares

,

an non

jpfe ridiculus ef-

fem p accipercm
cufavit.

?

Hac

fimilitudine

munus

inutile re-

i

i

28. P E R forum obambulans cijm cium copiamqure illic vendcbantur ,
confucvit
:

ndlpiceret jnerita

fecumloqui

j

^uam multis rehus ego non egco : alri cruciantur animo ita cogitantes quam multa mihi defunt,
e
,

Socrates fibi gratulabatur
,

,

quod
,

juxia
,

naturam vivens,
,

ac paucis aUuetus
aul*ea
,

,

aurum purpuram gcmmas ebur
,

},

reliqualque divitum delitias

nec cuperet

,

ncc

[S

a Vatienier. h Modcrate. cSalfc,

d Mmtis inutil^

C fTHgalitaA,

14^
egeret
,

SOCRATIS

quas diceic iblet magis necellarias agendis tragccdiis quam ad ufumYka^. Tn haiK fentenfiam uilupabat verfus lambicos Poeta; nefcio cujus: Ta^ efl 'ji{.yj(>^oy^T 'fgiv riTB TnjpzvQ^
Uieft:
<Argentcd ifihac va fa fimiil ac purpH^a
Tragce luxrwn

accommoda hftnombHt
nibil.

Santj ad beatam conferunt vitam

29.

D
,

i

c E R E Iblituseft,

^Eum
,

elTe Diis fimili-

mum

qui

quam
rci.

paucifTimis egeret

cumDiiomnino
proximos exihis

nullius egeant

At vulgus

divites Diis

ftimant

quorum

deliciis nihil fatis eft.

De
,

enim

di-

iiumeft
agitis.

in comoiidia Terentiana.

Quam

vo; facilhme

Hoc autem Homerus

Diistribuit

quos appellat

/jfov iinpvTit^, id eft,

facillime viventes. Facillime
eft.

autem

vivit,

qui pauciflimis conrcntus

qui fuaviter ederet panem, b huic opus obfonio & qui fuaviter biberet quemiihunc non deiiderarepocuhim pia:tcr id bet porum quod adeft. Fames enim & litis optime condit omnia. cuivis efte promptum , c fi 31. D I c E B A T quid rernm iniignium haberet proioqui cui difiiciUimum eftet nominare quos pofiideret amicos cum hac
30.

DicEBAT
,

non

efle

,

,

,

,

pofreflione nulla fitcarior.
iiira vulgi

Hoc
,

di6to taxabat prsepofte-

de rebus judicium
,

qui hoc negligentilH-

me

haberet

Ditior fibi damnum deplorat cui periit

quod omnium plurimi faciendum erat. videtur cui pccuniae non nihii obtigit &
, :

at qni fibi paravit

bonum

amicum non

videturfibi faclus beatior,

necjaduram
aduti

dcflet qui perdidit.

32. E u c L 1 D I contentiofarum argutionum jnodum ftudioft) d Sophifii^ inquit O Eucltdef
:

,

,

,

poteris

,

hominibu^ non

foterii.
,

Indicans Sophifticen in-

non

utilem ad publicas fundiones quas qui afieftat , inanibus argutiis iudere oportet gryphis hominum moribus femet aecommodare.

eum
,

&

fed

33.SCI.
a
FrttgalitaA

b

Frugalita^.

c ^Amtcus pnctrus,

d Sinfusco-mmunU,

III. 147 unicum efic bonum quod iguoianriam quicunuiiicum malura contra que committunt rem injuftam hoc p^ccant quod & qui fortes ignorant quid cuique fit tribuendum non alia re fortes funt niii quod fciunr ea cxp€lunt
H.
53.

A

P O P

H T

LlB.

Sqientiam

dicebat

:

,

:

,

,

:

,

&quiintcmtenda, qux vulgusexiftimat horrcnda hoc errant quod ea puiant luavia aut Derantes funt
:

,

,

decora

,

qux minime
,

funt.

Summum

igitur

bonum

elTe dicebat

lcientiam rerum expetendarum sc fu-

giendarum.
34. C u I D A M dicenti, Antifthenem rhilofophum matreThreicia prognatum efic vclut hoc probrum impingenti viro quod hybiida efiet , patrequidcm Aibe^ ^id, inquit , ^.n tu puta4 nienti; fed matre Barbara virum adeo praclarum ex utroque parente ^AthemenJi 'nafci
,

:

fotuijfe

?

ut citius e Thrace Scythave

Notans corruptiiTimos Athcnienf um mores, pofict nafci vir probus,
:

quam
35.

ex Athenienfi

& hoc quod
otium
lenfit

habebat probitatis

Antifthenes, matri tribuendum putavit.

DicEBAT
,

b

poliefilionem

omnium
,

optimam, Otium autem
multuofis negotiis

non ignaviam

led a tu-

&

a cupiditatibus

animi tranquilli-

tatem vitiantibusefie quietum. 35. I L L u D omnium maxime celebratur quod dicebat:

rebat

c Se nihil fcire^nifi hec unum qmd nihil fctrer. Inquienim de fingulis tanquam ambigens non quod
,

,

cognitum : fed hac ironia fuam declarabat modeftiam &aliorum redarguebat airogantiam qui fe profitebantur nihil nefcire cum re
le vera nihil haberet certo
,

&

vera nihil fcirent.

Sophiftae

quidam publice

profite-

bantur , fefe ex tempore refponliiros ad omnem propohorum arrogantem inlcitiam faepenulitam materiam tncroconfutabat Socrates. Atque ob hoc ipfum, ut ipfc quidem interpretatur, ab ApoUine judicatus cftfapiens, quod quamvis omnium rerum ignorantiam cum cxtclis haberetcommunem, eo nominc tamen illos fupcrarct, quod fuam infcitiam agnofccret , cum illi hoc qiio,

quc ncfcirent,

fe nihil fcire.

G z a Facnc, h Otium htne/lHm, cModeJle,

37.LAER-

14 8
37.

S

O

C

R A
hoc

T
illi

T

S
,

L^ERTius &
faiti efie,

^iinidium

aftum

ei

,

qui

jaiii

a Capillci enim diniidium operis pcrcflct aggrefius Suut enim qui cantribuit

dictbat

;

'

iiando ac deliberaudo vitam omnem abfumant. amem hemifiicliium Heliodium.
K')^
3 8
.

£ft

:

ru

TTXi

vTv;

.

I

C^u

I

i^s praiccces
,

magno emerent

,

S

cos aje-

'

bat derperare

quod ad tempusmaturitatis
eft,

cflentpcr-

/

renturi. Alioqui ftuitum

&cplLuis& deteriusemc-

f

le,

cumpauUo poft liceat & minoris &melioris. Ita nufquam uon revocabat hominum cupidLtaics rationis
expertes ad fobrium judicium.

(

lempoie 39. Qjio D A virtute dillercret , ut dicerct.
»!^HuS^!i, Id eft
:

M

cum

Euripides
eft

,

c ita

de
re-

;

K^n^v

eim tzwtx) cfv

Hxc

milfa temcie

optimum
:

i

Imquere. Quafi viitus
ti?ius inve?iiatur
,

iiiveniri vix poftct
ejje,

Surrexit

;

Sociatcs dicens, Ridictdiim
epera

cum mancipium Ji no7i prc,
invejhg^are ^
fi non proti^

pretmm exijiimemus
dtgnam judware

virtutem
ntis

nulla, invt/i/gatione

coiitmgat homini.

40.

Ko

G A

Tu
,

s

ab adoleicentc
,

quodam

,

utruni
:

nieliusccnieret
triimcuno^ue,
\

uxorem ducere
lijas

an non ducere
,

d

V1

n(\mx

U ctris^panit ihtt :

indicans 5c ca;iiba-

tum

3c

conjugium habore
efict

moleftias

ad cuas per-

1

ferendas

prarparandus anin.us.

Cahbatum comi-

tatur folitudo, orbitas, generis interitus , hercs alicnus : matrimonium pCrpetua folicitudo , jiiges queceL^s. dotis

exprobratio
,

,

affinium grave fuperciliumj garrnla fo-

;

crus lingua

liiblelfoi alieni

matrimonii, incertus libe<

loium evenrus, aliaque innumera incoii^mod,!. Froindenon liiceft electio qualis eftmter bonumScmalum> fed qualis inter graviora 6c ieviora incommoda. 41. qJi e n d a m es amicisconqucientcm, quod Athenis omnia magno venirent, e vinum enim Chium mina, purpuram tribusminis conftaie, mellis heminam quinqne drachmis: manu ilhus piehenfa duxitinpe-

{

p

[

'

num farinariam
d

,

Obolo

,

inquiens , femjfextariuj venit
c Virtas qu^trenda,

,

vilis.

a Cmtentio mala.

b

Ftjlinatio.

24,AtnmoniHti*

e Frtfgalitas,

,

Apophtm.
vili4 i^itttr

LiB.ni.

I

Annona
^«rci^

cft.

bus^ inquit,

[ext>xrins.

Hinc ad okariaiii deducens, D«oNum magno tptur m urbe ve-

mmttmntal Qui
fibi

paucis ac Beccllariis ccinentiis ell

ucit vilem

annonam.
Socratem ad
;

4Z.

As.cH£i^AUs Rex
:

fe

vocaiar

multa pollicens
•pojjet.

Socrates refpondit
,

a

nolle

ad tum

Dtni^re a cjuo acciperet hencficiA

cumiili re^ldere paria nonr

Hoc di£tum improbat Seneca , quod rhilolbphus pcrfuadens auri argentitjue conrcmptu-m plusdac quam n d*=*r nuium 6c argentum. 43 Qja o D A M tempore rcverfus e foro iiiter amicosdixit: b EmijfempAUtum fi nummos haiu>J[cm. Ni,
.

hil poftulavit, rantuni .veiecund^

AiOx
ret.

inter

amicos a-mbitus

erat

,

a

admonuit egertari-s. quo Sociarcs atcipeit
,

Et tamen poft

eam voccm

quifqujs propera\

ut

ait

Seneca, fcro dcdir. 44. C u ^ D A M qua^renLi
:

quod

pcregrinstioncs ubi
ijitid

nihil profuiiTent

c

Non

immtritQ> inqnit, tibi

evt-

mt, Tecam enim percgrinaLtris.
raiiusclairi£Ct

Multi putant longiiv,

quis pcregrinationibus colligi prudex-itUm
Ccelum non animtm mtitaty
qtii

quum Ho-

trans mc.re currit.

Congrellus fapientium confen ptucientiam ,noninontesaut maria.

45.

CoL

A

p
,

II

o percufius
:

a

quodam in

via

,

nihil

aliud refpondit

quam

d Htiod ijomvfws nefcirtnt quan-

do prodire diierent

cum gaUa. Simik quuldam Laertius
:

adcribit Diogeni.
4f.6.

AJ

F.

B A T

e

Ss mnari

,

ejned qiium
, ttt

ftatuarum
n^ipft

Arttfices id

fummQ ftndio

com:it:rentUT
,

Upts
cti

quam fimil'
,

limus homini redderetur
Upidih-A-s fimiles

non pariter hoe

arcnt

(r viderentnr (b- cjfent. SuBt autern qui putent Socratem priufquam ad ocium Fhilolbphix lefe
conferrer, fiatuarum opificcm fuifie.

47.
fiibinde

Adhortabatur
,

juvcncs: fVtfii
eqre^ia cor^
prris

ad fpeculum contuerentw

qi49

G
r&.;^rjnatiotnKtilts.

p efihn

3

a Mtinera ccntemptd. h Vlrrcnea

beneficentici.

c Pc-

d

'Tatttnter.

e Lepide, f

CuU

tus

Atttjrni.

150
forti fortna
,

S

O

R

A

caverent ne ejuid ea
,

T I S indi^mm ccmmitterent

:

fn Tninitd

,

cjHod eorport deejfct

td ingenii cultM morHmqtie

honejiate penfarent,

Adeo

vir illc

undccunquc rapicbat

occaiionem ad virtutis ftudiuni aclhortandi. divitcs aliquot ad cocnam. 48. Ob id lolicita Xantippc quod apparatus eflct pcrquam a Bono nnimt es inquit. Nam fi Jru^i tem^ CxigHUS

Advocarat
,

:

y

ftr.mtefque funt

,

bont confulent

:

jin mitiHS^ nulla

nobu ho^

rum
rct

cttra

debtt

ejje.

Hoc dilemma nobis mcrito cxcutc-

opcrolam
49.

&

fumptuolam ambiiioncm inCxcipicnb Multos in hoc vivere
ttt

dis convivis.

Dicebat:

ederent

bi^erentijue, fe contra ob id tdere ac btbere utvioeretj

quod

his rebus

non ad voluptatem

,

fcd ad naiuta: neccflita-

tcm

uteretur. Haiic fcntcntiam rctulit Satyricus:

Non vtVM
50.
,

ut eda^y fcd eduf ut vivere pojfis,

qui multitudini imperiix fidcm hsbcbant ajcbat. c Pertnde facere ac (i cjupi tetradrachmum unum contemnens rejiceret ^ acervum e fimilibu* conge*

Eos

&

Jlum probaret reciperetcjue. Cui non fidcres foli , ei nihilomagis fidendum eft in turba fimilium. Ncc cnim
rcfert

quam
eft.

multi fint, fed

quam

graves.

Nummus

adulterinus etiam in quamvis
rinus

magno

acervo adulte,

Hoc

adverfus turbam teftium

&

indo6ti

vulgi judicia.
5 1 Qjj u M Afchines ambiret efTe dc numcro difcipulorum Socratis , excufaretque verecunde paupcrtatem fuani ac molefte ferret , quod quum cacteri So.

,

cratis

amici divites multa largirentur
darci pra;ier leipfum
:

,

fihi nihileflet
,

quod
i^uam
Itorem

d^n nontntelLigu
dederis
erit
,

inquit,

magnum munus mihi
?

,

nijiforte tetpfum par~

vo ajlimM

Itaque mihi curx

ut te tibi

reddam me-

quam accepi. Alii Sophiftae qum^i meras nugas docerent nullum admiitebant difcipulum nili magna mcrcede Socratcs nihilo minus iibenter recepit ino> ,

pem quam
52.
3

opulenros.
xM

QjJ u

quidam

illi

diceret

,

Aihenienfes tc

morti Smile ante pa^.i^ 6.apopht.^.Fruga!itaf, b Luxni, c PecuniaqHalis. d Com;ter,

ArOPHTH.
morti adjudicarunt
tiens
:

LlB.
inquit
,

III.
,

IJI

a Et

ilios

,

natura. Sen-

non efle magnum malum (i quis adigatur ad mortcm, paulo poft moriturus , etiamli nemo interficiat. Quanquam hoc diftum quidam ad Anaxagoram
referunt.
53.

UxoRi
,

muliebriter complorantidicentiquc,
:

Mi vir

innocens morietis

b

^td

,

inquit, «.vor,

num

me nocentem mori malles ? Mors bonorum ob hoc ipfuni minus deflenda eft quod priter meriium occiduniur : bis vero deplorandi funt qui ob malefada dant poenas,
,
,

led longe miferius
54.

eft,

meruifle pa'nas

quam

dedure.

Eo

die
ei

quo

Socrates bibiturus

eratvenenum,

ApoUodorus
lit,

pallium multiprecii ad Iblatium obtu-

ut eo indutus moreretur.
inquit, hoc

At

ille

recufans

donum

:

meum ^aUtum cjitod viventt convenit , mortuo non convtniet ? Damnans quorundam" ambitioiiem hoc miro ftudio providentium ut quam honoric

^idj
,

,

ficentiflime eflfcrantur ac fepeliantur.

55.

NuNciANTi
:

quod quidam de
inquit
,

ipfo

malc

loqueretur

d Nimirum
pertinere

,

non didicit bene loqm»'

lingux

morbum non

malitiae tiibuens ,fed infcitiac
,

ad

le judicavit

, ncc quid de fe dicerent, qui mor-

M Antifthencs Cynicuspallium haberet pertufum idque obvertens fifTurnm omnibus daret ine Per fijjuram, inquic Socrates, /7^^« tui vu Ipiciendam dto tuam inanitatem : Eleganter notans turpiorem ef!c ambitioncm e vilitate cultus , quam ex ami^u fplendido. Atquc utinam inter Chnftianos non fint multi Antifthenes , quifub vefte fufca viU fordidaque plus celent gloricK quam alii divites habeanc in hoioiericis ac
,
:

bo animi non 55. QjJ u

judicio loquuntur.

,

,

byflinis.

57.

CuiDAM
,

admiranti quod nihil in
:

moveretur, aquo conviciis inceflebatur
quit
,

eumcomf Mihi in,
,

non maledicit^ cfUAndocjuidcm ea
nec in

cjux,

dictt

miht

jion

me hArent Atqui ob hanc caufam homiadfunt num vulgus raagiscommovetur fi qui-l dicitur in immc^ G 4 a Mors inevitalilu. b Mors non deflenda. c Funera
,

cura»

dModerute. q

Sordesgloriofa, iMoiirate,

,

TS2
incicntcm.

SOCRATIS
Boniqumn maleaudiunt
qvx
ipfis
;

,

iibigratulantur
,

quod
in
fs!

puri fint ab his nialis
dici interprctantur

impinguntur nihilo magis quam li
,

nec
c]uis

Flatonem appellat Socratcm, 6: in Socratem congcrat maledicla isnon malcdicit liaioni led ei quem cxiftimar cfle l iatonem.
errore

oculorum

5«. dUtcria jacere.
tuercnt
5

Vetus

comadia Iblct nominaiim in civcs Hoium libertatem quum plerique meleiriet il,

lislciens ac volciis objiceret:

Sjcntes dicebnt expedirc, ut quis a Nam Ji ijwd
,

inquit

jt

dixerint in nosmerito reprehendendum

admoniti

ccrri([e'

mus

y

0- projnerint

:

fm jalfnm convitium

in nos jactila^

huttfuTy nthiiad nos.

59.
rcs

SocRATBs quum Xanthippen diu manreni
,

tuUITer in a^dibus
,

ac

tdndcm feflus confedillet ante
qQiete
viri
,

fo-

de fcncftra pcrfudit cum iotio. Kidv^ntibus qui prateribanr , &ipfeSocralessriidebsit » dicens: h FacUe divinaham ^ pojltantnrt^ iif7nt)it feqhiituram pinviam.
ilia

magis

irritaia

demiranti quod Xanthippco rlxofam domi perpetercmr c E^o inut non magis ojfmdar , \^uit jam pridim his fic ajfucvi i^nam f rota qu4 aqt4in\€ducit kpttteo Jlridarem audiam,
6g-

Alcibiadi

fupra

modum

:

,

,

,

Nam

is

ftridor

molcftiflimus
,

cft infuetis

,

quiquotidic audit
dire neiciat.
ii

adco molefte non

fert,

cuudcm. utfcau-

M {!mi!c quiddani dicepti d Kyittu,. 6\. E r D inquit, Soctates, nonnedomi tnxtoleias gallinarumglot' iicntiumjirepirum ? Tolero, inquit Alcibiades , (cd gal:

linx mihi paiiunt ova puilofque, Et mihi me/i Xanthippe par.it liher^s.

,

ait Socrates,,

52. S u N T qui putcnt Socratem fimul aluifle doini duasuxores, Myrtiio & Xanthippen. Proinde demilaati cuidam in quem tandem ufiimaleret duasmulieres: pr.xfertim rixolas

inquit

,

nec eas domo exigeret medomidocent tolerantiam, q-'ia mihi in
,

:

e Hj6,

public»ero

utendum
-

efi :

harum

morihfts exercitatus,

commcdior

ad

leniter. c^ffugtud^. a Mahdicuspr^deJ}. b Lepide mttj^at. dVxorq^jireferenda, cLmtas*.

&

153 A P o r H T n. L I R. in. dliomm cGnp.tsiudmcm. Hunc percoiuatorem Aulus Gdlius facit Alcibiadem. 63, Q^iUM Xanthippc in publico pallium marito detraxiilet , ac fanuliarcs adaioiieiem ut tantara iraju. juriam manu ulclfceretur. n Tu/chre , inquit , niminim alius E^a S -cratis : ut nobti collf:tia?itiotis accuimetts Eui Xatuhiupc. Nam hujufmodi vocibus Ipedaaliiis toiesanimant dtjos inter fe commifibs. Maluitautcm tolerdntia: exemplttm de fe pra;bere quanavir lapiens rkiiculum exhibere fpeCiaculum viri cum uxore cou, ,
^

,

,

,

ceitantis.

bu^)

P E R c o X T A N T- 1 cur Xanthippeu moriincommodiflmus- foeir.inam haberet tiomi diceo Sic !.\xce^:d..m conf uludinLm cum morcfs uxortbHs, bat cfnema.d}>iod:im qiit fc ad /ladium ccjucfir^ cxerctnt , pnrant
o.f.
,
:
,

ecjucs in^ciui fcroticris

quos
.'

f fHhegerint & perpett pojfmty
,

cateris uliintur com-medrus

Ita

qui morol^e COnjugis

mo-

rcsferredidiceiit

,

multo facilms cum quibuilibet haorationem
;

bebit coniuetudincm.

65.

CuM
e?*

Socraii Lyfias

quam

in ejus

defeuQonem compoluerat
quit
,

recitaflet

c

^racUra^ in^

elegans oratio

efi

,

ftd non con venit Soi rati. Erat

enim forenli
Philofopho.

quam Philofopho, a<: tali Rurfus Lyfix percontaiiti cur Ci bonamjudicaret oratioiiem, putaret fibi non convenire Kon^ ne , inquit fieripotefi , ut armcii^s aut calceus elegans ft acpulcher quitamen alicui non convsniat ? Hoc ipfum Vakrins Maximus narrat odiofms minufque Socrati,
infiituto aptior
,
:

>

i

ce. Sic

enim

Lylrajiefpondiffe

fo ifiam.

Nam ego fi adduci poffem
psrorarem
f

mtm&xati- ^nfir cjua^ ut eam in ultima Scy,

thiJi folitudine

tum me.ipfam mortc mal^^an^

dum

cQncederem..

66. C u.M iudices inter fe difceptarent , qua poena. ob ea quafecidi^ dignuseflet Socrates : d Ego , inquit
,

gnum me
iiieriti.

ccnfeo /jui puhiiatus alar
,

m Frytaneo. Nam hoc
de Republica fuiflenc

honoris haberi folet

qui

pra:clare

Marcus TuHms hoc

refert libro
5

De Oratoie
pri^
f^diicia

G
a.

Lenitas.

h

Lenitas, c

DeeorHm pcrfnA. d

htncfa3:o7urrh

: :

l54
primo
taiis
:

E^-at,

C R A T I S inquit, ^thenis reo damnat§
S

O

,

Jifraus

eapU

x/ltMatio. Hxc fentcntia quuin judicibus daretut, inteirogabaiur reus, quam qunli xttiiliaiionem commeruille fe mnximecontiteretur quod

non

ejfeti cju.ifi pctn.t

,

quumintcrrogatus Socrates efiet, rdpondit, fc meruifle Ut amplinimii, honoribus & pismiis dccoraretur ut
,

ci vi£cus quotidianiis publice in

Prytaneo pr.rberetur

qui honos apud Grascos maximus habebatur.
rcfponfo judices
fic

Cujus
in-

exarferunt

,

ut capitis

hominem

nocetuifTmum condemnarenr.
57.

Xenothontem
:

Socrates habuit obvium-,

in angiportu quodam quumquc videret adolelcenvetuit ne pr.'Eteriret
ubifierent venderenturque va-

tem raraindole, porredlo baculo
ubi conftitcrat
Tia merces
i

Rogav jt

,

ejitibu^

vuigo uttintur ijominei:

Ad

id

quum
,

prompte
id nefcire

rclpondiflet
:

Xenoplion, percontatuseft
inquit
,

ubi
,

inminesfierent beni
:

Qn^um

adole(ccns rcfpondiflct
,

fe

a,

Meigitur fequere

ut hoc difca^.

co Xenophon

coepit efle Socratis auditor.

Ex Abfurdum

cftlcire ubi parare

queas honcftara veftein autpocuhim»

& ignorare unde tibicomparare poflis animi cuhum.
68.

Qjj o N D A M pro foribus deambulanti con,

teniius ufque ad vefpcram
»iihi

quum
?

praEtereuntium quif-

piamdixifler. Quidagis Socrates

comparo in ccenam

:

b Obfoniumi ipquit, dc fame fentiens , quam agita-^

tionecorporis excitabat.

M. TuUius fic explicat

:

c

J^o

meliHS ccenem, obfono ambulando famem,

6p.
venibus
inter

AjEBAT

unguenta relinquendafcemms

injU"

nukum unguentum meliu4 olere quam oleum , qu9 exercendum utebantuv. Nam amaracino , aut foliato, protinusidem olent (crvus &ingenuus. Rogatus quid (enes olerc deceat, probttat em , inqmt. Roga-.
tus
,

ubi hoc

unguentum venderctur ,

recitavit

Thco-

gnidis catmcn^:

Ideft:

honm efl^ ab eo bona difcito, Hujus generis quaedam congerit Xcnophon in Convivio*
70,

Qy V 14

^CuUnsAmmu

hPrtf^altaf* cTufh,^uafiJiL

,

A

P O P

M dives 70. ad Socratem miliflec ut indolem illius infpiceret ac pxdagogus diceret, Pater ad te, 6 Socrates, milit filium,
,
,

H T n. L T B. I I I. l /f quidam filium adolefcentulum

ut

cum videres. Tum
hoiiiinis
,

Sccrates ad

puerum
:

:

a,

Locjuere

igitur,

inquit, adelefccns, ut te videdm

fignincnns inge-

nium
tionc
^

non tam in vuhu relucere, quam in oraquod hoc fit certiflin;ium minimeque mendax

animi fpeculum.
71. Di c £ B A T muUebrem fexum nonminusefle ^ & ad omnem virtutem , ad difciplinas docilem ctiam fortitudinem, qux tanquam viris propria, Grxcis a yirodicituravjTp/jd fi diligenter inftituatur. Idcollegit expuella fahatricula quceindufta in convivium mira arte trochos daodecim in ahum projedob excipiebat ita te.nperato altitudinis Ipatio , numerilque pedum, ut

&

,

,

,

iiunquam falleret;eadcm interacutiffimos
72.

gladios,

non

fine horrorefpedantium, impavidafaltaiet.

Qjiu M

iretab Agcithone vocatusadconvivium
,
,

foleatus

jdque pra^ter morem & abamico quodam obvio rogaretur cur elfet fblito nitidior, ludens dixit Vt ^ukher earn ad pulchrum cum nuUus eC.

& undus
:

,

,

fet

ab hujufmodi affcd^ibus ahenior.
73.

Eo

die

quo
c

bibirurus efTct

vencnum

,

qmim^
,

detradiscompedibus ex fri£lu
cebat amicis
ut hadu^res
:

^am

voluptatem dimire hec natura comparatum eft ,
fenfifret
,

fefe

invicem- comitentur

voluptas ac dolor ^

nijtenim ptAceJfiJfet moleftia, non fentirem hanc voluptatem,

74. culo cicutam
hoc
saegrotos

Carceris
,
,

miniftrum porrigentem in po^
:

interrogavit

d

^omedo fumendum

ejfep

pharmacwn

cjued ejusartis ejfetperitm

alludens ad

qui 3 medicis difcunt quando quomodo quod ab illis temperatum eft , quumquc puer refpondilTet (emel totum hauriendum fi poffet , dcindc tantifper inambulandtiin donec ientiret
oportcat fumere
,

&

gravedinem in cruribus poftinledo decumbendum fupino corpore ibi pharmacum effetturum quod (blet.
,
,

Socrates logavit

,

Itctret

ne indeaticfuid libarei quod in con-

G
a Oratio fpeculum animi,

5

viviis

b FcHmineu^ fextiS ad omnia

dmlis, c Veluptas dohris

ctme^s,

d Hilaritas in n tv^Jiii

IC/?
viviis

SOCRATIS
mosft
y

vim portimcula, nomnatir» Alicui Deo bbare : minifter lefpondit fe wntiim mifcuiflc quantum opus ellet hoclecmone innucns, nihilelTe qAj-^^defiUndwretur. Tum Socratcs ftd &fas efl ofor" tcr ortire Deost ttt felix faiiJiaqHe. fit hac mea migratio, quod illi jam 7j. Qji UM puer ilium detcxiilet
ejfufA
, : , ,

frigercnt prxcordia
ey£ifcHla^io
,

:

a Dchemus

,

inquit,
:

o

Crtto gallHm.

quem perfuivere neglexerts fumpta potione medica convaluillet.

perinde quafi

Nam

Critohoc
,

fummis

vixibus egerst
iili

,

ut Socrates virx fox confuleret...

Adeo

incrat

viro nativa

qun^dam

vis urbanitatii

uc

etiam jocarctur. Nam hanc feriuit iJii fuifle fupiemam voccm. h animorum fbrmam raagis aman7 6'. D o c u I T eamque voluptatem quam ia dam quam corporum «obis gignit conipeda formofa facies , ad longe pulchriorem fcd laieniem animi fpeciem efle transferendam. Verum ut hanc videamus phiblbphicis oculis opuseflc. Notabat <;!/?v«^ Grsccam vocem ancipiteiu amandum , quorum piiuscH. eiTc ad oiculandum corpusaraaniium, alterum mentem.
ir.oriens
:
, ,
,

&

77.
vuiis

C

vitanxipfe
,

R I TON I veliementi fuam negligeret certe
,

ftudio fuadcnti

,

ut

(1

hberis

etiamnum

par-

& amicis
c Lioeri
,

ab ipfo pendentibus
inquit
,

fe fervaret

mem

:

Deo

qui mthi eos dedxt

incoluc«r< ,

^Tunt : amiios hinc difcedens. inveniam vohis aut fimiles , Aut etiam meliores : ne veftra quidem confuetudine diu cari^ turuff quandoquidem vos hre vi eodem eftis commi^raturi. 78. Eos: d Qui corpus tantum amarent, fimiles^

cifeajebat medicis, qui iemper egerent

,

iemper infta-

lent aliquid flagitantes

:

rurfns qui amici eflent potius

quam amatores
pofliderent
,

, fimiles elle his qui proprium fundum quera feraper ftudcnt reddere mehorem^ Amator fuam quaerit explere vohiptatem, amicus haudquaquam ad (e fpe^tans, hoc (c putat ditiotem, quo me-^

Horem reddiderit amicum.
7p.

In

convivio apud Xenophofltcra fingufis dicere
julTis,.

a HiUritasinmorte.

tAmorcaJlus, c Jiiorsfanci^

d

iAmrcaftfij,

A
Juffis,

J o r

H T

H.

L

I B.

1 1 T.

175
:.

quove bono fibi prxcipne placcient quum Grdo venilTet ad Socratem joco dixit a S& maxime gloriaridt lenosinio : Sentiensfc tradere vcrani virtuteni,qux potifiimum commendat habentem, quxque tum piivatim tum publice conciliat homini bene-

quo

aitificio

,

:

,

volentiam &c amorem. 80. P H Y s I o a N o M o N qui fe profitebatur er habitu corporis, ^ &oris lincamentis pofle homiois ingenium certo deprehendere, inlped^o Socratepronunciavit , illum efle hominem bardum ac ftupidum , tum muherorum , ac puerorum amoribusimpurum, vinoientum & intempeiantem. Quum amici vehemcnter. indignati minarentur homini , Socrates illos cohibuit,,
,

Nthd inquit mentitiu efiy omnino talis eramfti^ me Philofofhiitgubernandiim tradidiffem. Q^u u M Ariflippus Socratis diicipulus ex qua:8 1 quem Socraticoium primus facere inftituit ftu ccptoii miflflct viginti minas, remifitiiicoSocratesad
diccns
t
: ,

,

HTus, mfi
.

,

"pcrmittere,

ilium pccuniam, dicens : c Ipfmsgenium hoc nequAqmm Dicebat enim Socrates , jlbi peculiarem ejfc

Dxmonem

,

d

qm prohibirettir arcnno figno, f cjuid tentaret

f cirum hone/lum. Genium a-utcm illum opinor fuiflc rationem, Atque interim civiliter indicavit Ariflippo , flbi non probari quod Philofophiam doceret mercedc, coque donum ceu factilegiopartum rejecit. 82. SocRATEs e palasflra redeiintem Euthydemum cafu fad^us obvius, d duxitadcoenam. Illisautem inter fc ipulta comracntantibus , Xanthippe irata furrexit multaquein maritum dixitconvitia quibus quum ille nihil commoveretur , tandem menlam fubvcrtit. Quum autcm Euthydemus valde pcrturba^id habes , inquit Soaatus furgens abire coepiflfet
,
,

:

&

,

tcs

,

nonne hoc idem accidit domi

tutt

,

ut gallina fubvom
id

lans everterit

^ua era?it

in

mtnfa

?

Nos tamen ob

mn irim

dignabamur.
83.

Q^uM
,

l?ebul:g

in Aiiflophaniscomcediaj cuititulus muJtis 6c acerbisconvitiis profcindcrctur,

&

G. 7

adftaa-

a Lenocinium.

h

Philofophia.naturara

muUt»

c

/('f*

tmiA(ontempthj>

d

ratientia»

S O C R A T I 5 158 adftantium quidam dicerct, Non hxc iniquo fers animo Socrates ? a Non per Jovem inquit anefero ft in thea."
, ,

magnu convtvio , falthin mordeor. Mos hic criamnum durat apud quofdam Gcrmanos , ut in cckbribus conviviis adhibeatur dicax aliquis qui in convivas jaciat lcommata quibus commoveri vehetro
,

perindc ut in

,

,

mentcr
8+.

incivile haberur.
I

D

c E R E

fohtus

eft

:

h Saltation^

moventi

corpHS fpdc.iefudomo cpns effead exercendum fefe: at (jui cantu aut oratiom fefc exerceat y huic vel flan-.i ^ velac-

cumbenti cjuemvU locum

fufftccre.
,

Hoc

didto

,

probabat

modeiatas exercitationes piaEiertim lurbuleniiorcs improbabat.
85.

a cibo

lUmpto

>

SocRATi
,

acrius objurganti familarem

quempiam inconvivio
hxc
illi

Piato dixic
\

,

Nonne
:

fatius erat

dixiile

feorfum
^

Cui Socrates

c

£t an non tu
Sal-

qmcjue

refitus fecijfes

fi Imc

mihi fcorfum

dixijfes ?

liirime taxavit hoc ipfurii

reprehendendo committcn-

tem, quod reprehendcbat. 8 6. S o c R A T E s in convivjo videns adolelccntem avidius vefccntem obfbnio, ac fubinde pancm in jusimmergentem d Oconviva, inquit , fjuuvejlrum
:

fane utitur pro ohfonio , ehfonio pro pane convivas difputatione (enlit juvenis que moderatius obfbnio vefci.
,

?

Hinc orta

intcr

& erubuit, coepit-

o & A T u s quae elTet pr2Ecipua juvenum vk87. tus: e Vt, inquit , ne quidnimiumtentent. Namcaloi
xtatis vix finit illos (ervare

R

modum. Huc Tereatiiis

^eflavit in juvene Pamphilo.

88.
dac

LiTERAs
^

memoriaE
,

quas vulgus putat repertas juvan^ /dixit vehementer ofFicere memorix.

Olim enim homines fi quid audiflent dignum cogninon libris lcd animo in(cribebant: hacexercitatione confirmata memoria facile tenebant quicquid vohabebar in promptu. lebant & quod quifque fciebat Poft reperto literarum ufu dum libris fidunt non periiide ftuduerunt animo infigere quod didicerant. Ita
tu
: , , ,

fa6lum
3 CftmcediA
tiherta^.

h

Exereitatio mederata. c SaJfe^

d

Ikticia,

e

Hodm^ f Mtmtria»

: ,

O P H T H. LiB. III. 159 fa£lumeft, ut negle6to memoria: cultu , minusvivida eflet retum cognitio , & pauciora quifque fciret quamum memotia quandoquidem tantum (cimus
P
,

A

lenemus. 89. Qjiuivi jam tempus urgeret moriendi, rogaa Multam , tus a Critone, quo modolepeliri vellet
:

inquitj
tiofiro

amtci

,

operam jru^ya confumpjt. Critonienim
,

nonduw
,

perfuaft

ms

hinc avoiatarur/i

^

neqtie qnic'

qnam mei
poXerU
lito.

Verumtamen Crito , utcumque tibi aut /icuhi naci.i6 erts
relicitirum.
, ,

jl

me

affequi

videtur, fepe*
excejfer»

Scd mihi crede

nemo me veflrum qvtum hinc
,

confeqnetur.

Senfit Socrates
efle

corpus nihil aUud

animum efle honiinem , quam animi vel organum vel
,

domicilium

.

Eoque

ftulte tacere illos

qui

ibliciti

funt

quomodo fepeliantur.
90. I D E M dicere folet : h J^lortem effe fmilem pre^ fundo fomno, aut diutina, peregriaationi, Somnusprofunanimus acorporedidior adimit omncm fenfum ,

&

grelfus,

aliquando in fuum domicilium lediturus

eft.

91.

Idem

dicerefolet:

c

Vt

omnes omniumhomi.
,

^num

ca/amitates in

unum

conferrentur

moxquefiiigulu ex
:

eo acervo portiones

£que dtflribuerentur
,

itafore

,

ut fitat

quifque calamitates recipere maiit

niportionem. Haec adverfus

quam aquam e commum vulgdres hominum morcs

qui alienae invident, fuam deploram fortem. ^92. DiDiciT fidibus canere jam natu grandiof inter pueros id admirantibus velut abfurdum ncgavit
,
,

abfurdum

efle,

qux quis

nefciiet ea difcere.

NuUi cnim

quibus opus eft , ft defint 1 nec hic fpe6hnda cft xtas, fed egeftas. 93. Dicebat: Bene incipere , non effe puftUumy fed juxta pufiUum. Grxca fic habent , j /uuK^f pC /u» %7) <o^fjL4K^v 3 quod Laertii intcrprcs ita
vitio vertitur, ea (ibi parare

^

,

,

reddidit:
lenfit ni

mum. Quanquam
fed parvi
ficri.

Bene incipere parvum non eire, fed maxialiud cxprimunt veiba Socratis fed fallor, bene incipcre non cfTc quidem parvum>
,

Aut rede

incipcre

non

clle

pulillum

>

fcd
a

^nima immortaiu, b Mors & fimnw,
^ue fors dt^lUit*

c

Sna

fuin

, ,

i^To

SocitATis
cnim incipicndum
,

fed juxta pufillum. .Paulatim

quod qui
fincm
,

iu initio pia'pro['eri funt leiius pcrvcniunt

co ad

utalludatnd Hcliodum jubentcm, ut pulillura

pulillo add:»mus. Dicli ai^utia cft in Gfcxcis vocibus

#aquc Latine reddi non potclL tjj\ diiv.d^im 5>4. A D M o N E B A T donec ^iiii poffir meiifurii terram i:^ r
:

operafn
acripere
,

Cfome-

^ trn^
(mxZ*

derc.

Grarcatic hnbcnt

j

iZ'x(TKi

cf'«y ^ta'^.*5S«v

Opinor eum rcnlillc , moderatos agros cflc parandos, quos & tibi conimodum lit a majoribus accipere 5c
lurrcdibus tuis iradcre.
i:iunt ad ii.rrcdes.

Nam immodicx pofitUiuiKs ut
,

lion llnc negocio parantur
V))Ci\

ita

non abfquc
ert
,

lite

porve-

ar-utia

in verbo ;^<i>//*^«r
6:

quod anceps

cft

id ariein Gcoiiictricam
molellc fercnti
triginra
ejl
,

ad a^ronegligcpfnmtet

rum
ictar

nicnlorcs.

95.
,

C

u
:.

I

D A

quod

quo tempote
N-un^kid

Tyranni Rempublicam
,

occuparant

inquit
,

cu']us te

?

fi quis contcmnai Sentiens non ir.oiclic fcrendum tur ab improb:s j ncc hoc nomine fibi quemquam oportcre difplicere fcd fi quid commilit ob quod me,

fito

&
,

fibi

aliis
cfi>.

bonis difpliccat. Malis

enim

dilpli.-

cere
ccre.

landis

5>5.

Qjj

uM

in {omnis

quidam

ip(i vifus elTet

di-

Phthiam veniof flmnl ac lux
Afchini.dixit
i

tertia fur^et,

Tertio dit moriar

Vcrfum Homericum

pro oraoulo interpretans : idque evcnit, Phthia crat amici conati funt perfuaderc Socragatria Achillis ti ut in ThdTaliaxQ fiigerct , quod illic haberet bonos j amicos. / 97. D I c E B A T : Viros opertere civitatis pnrere legi^ hus y uxores autem mariterum qmbufcHmvivunt moribus,
,

&

Norma
98.

conjugis vii eft

,

qux icde vivit

,

fi illc

publicis

Jcgibus obtemperet,

Admonebat:

Voiuptates non aliter quarir

^tife/MfeJfi fjAtiTeunda/i eiquiprDpevat nt

virtutem veluti
patrjAXi

:

A

P

O

P

H T

H.

Ll

B.
,

II

I.

161

pdtriam conflncmt. Allufit ad Ulyffcm qui cera obturatis auribus prxtcriaavigavit Sircnas , ut Ithacai funmiil
(ublilieritem cerneret.

PP.

Q^u

Deum,

ioquit,

AcLdefcens:

M audiret recitari Lyfidem Platonis immortaUm ijuam muUa dcme mentitur Sivc quod ob inodeftiam non agnofcerct
u
,

laudes quas ip(i tribuebat Plato , live quod indialoga nittlta de Socrate fingeret. qui preraebatur inopia fblet 100.

AscHiN£M
:

admonerc
vrap'
icujfxv

Vt

k ftipfo fumcret
,

mutuum

Jive
;

ufuramy
Sibiipfi

Jhjvel'^i^^

&

addidit

modum

Juxta illud, nijg,num vcciigal parcimoaia. Expediiini.ria ratio eft augcnai ccnfus , detiahere fumptibus. Archclao Perdicx 101. filio qui tum fortunatilTimus habebatur , num eum
ftihtrahz7}do
:

abAria

iNT&RROGATusde
:

,

mmcjUAm cum ec colio* eadem opcra dc Rcge Perfaruni ni, inquit, ^uum n^dubitare potcs an llt beatus fciam quAm ft do^us aut quam vir btnus. Sociates hominis beatitudinem veris animi bonis metiebatur. Rc-

beatum

judicarec

NefciSi inquit,
,

cHtus fum, SubjicicQti

:

,

fertiu

a Cicerone libro
,

Tufculanarum

^iiaeftionum

quinto

cx Goigia Platonis*

ARISTIPPU?.
T R o R convenire ut difcipulum & xtatc authoritate primum praeccptori jungamus quo nemo fuit iater Philolbphos vel ingenii dextcrioris , 5c ad omncm vits habitum accommodatioris velindi^is urbanior aut feftivior tamctli non praEftitifTc videtur

A

R B

I

&

,

,

,

eam morum fan^^imoniam
omncs.
1.
I

,

quam

in Socrate mirantur

E R hunc & Diogenem Cynicum nonnnlxmulatio ob diverlum vitcc inftitutum , Diogcnes Ariftippum appellabat canem regium , quod Dionyfium Sicilia; Tyrannum coleret. In quem vicillim

N T

la fuit

Ariftippus:

a Si Dic^enesfiiret

uti P.egfbus
,

^

nonvefcedl^i-

utur

crudts holcribus,

Contra Diog^nes

Si Aiiftippus

a LiherttK*

:

,

^^2.

Aristippi
contcntus a^^dis holcribus,

didicifTet efle

non

canisregius.

eflct

j/l^
drachmis
,

aliquando perdicem

quinquaginta

juffifTet
,

emi,
,

l^hiiofopho

Er

Ui

ad laucontemptie pecunic^. Siquidem qui precii maenitudine deterretur ab emendo, is non

dem

naU ejTet, non emcres ? Quum is relpondiflbt fe empturum Et mtht, inquit tanttfunt cjuincjtia^inta drachm*. Quod ille luxus nomme damnabat liic detorfit
, , ,

deteftanti luxuiu in inquit Ariftippus : a St Obdo ve.

cuidam

led plmisfacit pecuniam.

contcmnit cibum, At Philofopho nihilopluris
,

^ltimantur qumquaginta drachma:

quam illi

obolus.

Ariftippus iraque oblbnii cupiditatc par, luperioierat oelpettu nummorum.
3.

QLuuM

obtnhflet

omnes tmum. unam cateris pratnlife :
veftibulum
,

illi tres venuftas meretrices ut cxhisquam vellet eligeret apprehendit, dicens : ^ Ne Partdi qmdem ftitjfe

Dionyfius
,

admonens

ac puellas dcduxit ad aa-

dimifitque

,

ao facilis, quam in ampleacndo. 4. S T R A T o five ut alii tradunt
,

non minus in contemnen,

Jtippo

,

Ti6i uni

Chlamys

^ chlamydem ^ pannum ferre datum
Satrnparum
,

Plato dixit Ariefi,

veftiseft

iQ notavit Horatius quum ait Omnis sAriJlippum decuit color.
^

pannus mendicorum.

Apud Dionyfium
lio utebatur,
5.

CoNSPUTus

ob eam contumeliam indignantibus, Pifcatores, inquit, utgohionem capiant, aqua marina fepatiuntur afpergi, ega ut halneam capiam, non pattar me afpergi faltva ? Baien« vocabulo Regem fignans, quem fua patientia conabatur ad Philofophis ftudium allicere. Plurimum autcm utiJitatis

faltavit in purpura, intcrdum vili palfemper tamen decori memor. aDionyfio, a^quoanimotulitv;
[

RoG ATus quid fruaus cepiflet ex Philofo^ phix ftudio c ^od cum qmhujlibet iUquit libere loqui
6.
:

ex Principum fapientia nafcitur.

,

,

pojfim.

Nec enim metuebat potentes, nec
Quoniara animum habebat
b Lepidi.
c Liherta4.
fpe

faftidiebat
pariter ac

hum-iles.

metu
a ^Argtits.

,

A
7.

P

O P H T H.

L

I

B. i

I I.

l€i
alTcn-

mctu liberum, nemini ferviebat, tabatur prsetcr animi fententiam.

neque cuiquam
,

Qu u M
ejfet
,

quidam
in

ilii

probro darent
:

quod fplen-

dide cxquiliteque viveret Pliilorophus
/t

vitmm

a Id ^ inquit cdebritatibus Deorum nequaqaam fieret,

lautiffimo ciborum In his enim magnifice veftiri , apparatu (blent uti porro quum Dii Ijnt infenli vitiis non piacarentur, fed irritaientui: liujuimodi magnifi:

&

&

centia
clufit

,

fi

ea

cum vitio

eflet

conjuntta. Sic

ille

quidem

convitium, non oftendit quid elfet optimum. Dionyfio , quid eximium 8. b Vt^ inhabeient Philofophi prss ca^teris hominibus ettam Ji omnes Leg^es aboleantur tamen aquabiliter quit viBuri Jtmtis. Vulgus legum prjefcriptis arcetur a peccanda Philofbphus rationem habet pro legibus nod ideo quod redum eft faciens quia lex juffit nec a fcelere temperans quia kx vetuit led quia novit illud pci fe rcdum cfTe, hoc per fe turpe. T E R cu? E Dionylium coluit Ariftippus p. Plato , c fed Ariftippus a deliciis auhcis quum adeffent non abftincbat, Plato etiam inter regalem luxum frugalitatem fervare nirebatur. Itaquecum Plato reprehenderet Ariftippum, quod adeolauticiis indulgcret rogavit quid (entiret de Dionyfio , num vir bonus videretur quum reipondilfet , videri bonum d ^tqui Hls , inquit me multo vivit lautius. Proinde nihil vciat eundem laure vivcre i?c bene vivere. 10. Dionyfio qui fieret , ut Philolbphi divitum limina terercnt, non contra: e ^uoniamy inquit, Phiiof9phi norunt quibus egeant, illi nefciunt.

Percontanti

:

,

^

,

,

,

:

U

&

:

:

:

,

&

Percontanti

Philofbphi lciunt abfquepccunia vivi non pofle , itaquc petunt eos qui quod opus eft daie poffunt. Quod fi divites

tererent
ftas

intelligercnt fe egere fapicntia multo magis Philofophorum limina. Mifcrior enim eft egcanimi quam corporls atque hoc mifeiius egeui
,
:

xque

funt divites quod non intel!igant,quam pieciola

quam-

que

neccfiaria re carcant.

II. Roa xArgt4te. h Philofophi^t fiHiiHs, c Lepide. d Lepide,
C Philofophin neceffana.

i(i4
II.

Aristifp
R
o G A T u
ir.quic
,

t

s

quo

diffcrrcnt

dodi ab indoftis

^'0,

e^ui dowrsui ab ifidomitU.

Qucinadmo-

dum

cquus indomitus ad oinncm ufum incumniodus
:

cfiob inlcitiamacfcrociam

ita
,

qui rapitur atTccUbus.
viia:

quos foU domat rr.ilofophia tudinem innciliseft.
12..

ad oinueoi

confuc-

dam
pe

aliquandoadiretfcortiimjfcnfit qucnex ado'e<':enrulis qui adcrant erubefcerc, quali tur-

(^u

uM

eflct
,

Philofbphum
inquit
,

ing^^edi

fofniccm
efi

:

ad liunc verfus:
,

k HiiC

in^i^redt

turpe non

adolefcens
fi

fed e^redr

non pojfeturpe.
utatur Venerc
liiptatiicrviar.
,

Senlk ignolcendum

quis moderatc

quo

nulla

non ignofcendum fi quisaddic^tus voHocdiftum illo feculo probari poterat ^ vctabat cum fcotto congrcdi, nunc praeter

srgutiam nihil habct laudabik. 13. C u I D A M Qui propofuerat xnigma, vehemenc ^uid fiolide inquit vu folVAm, quod ncbis eiiam ligatum exh%bet negocium ? Lulif: ex ambiguo. Solvitur cnim quxRio, & fulvitur homo aut belua vincla. Stultum autcm Ct furiofum homineiii aut noxiam beftiam lblvere> magis nocitutam. 14. D j c EB A T : d SatiuseJJeJitrimaidictm qwir»

ter iniUnii ut folvcret

:

,

,

,

inde£iHm
tate,

,

quod iUt tantum pecuniu egent

,

hic

humani:

NihilOminus

homo
;

cft

,

cui dceft pecunia

at

homononeft,
iblicitat

cui dceft cruditio. Et

tamen

cui dceft
,

pccunia, pctit ab obviis
ut accipiat.
15. (iu
citus abiit.

cui deeft fapientia

nuilum.
,

u M a quodam convitiis incelleretur ttiAt qwum makdicus Inlcqucretur abeun»efi

lemdicens, cur
dejn potefiAs

tibiqui. fugis? e ^oniam r inquit mah ioqusndi, mihi vero non audiendi* Sal*
,
,

filTime notavit

jus furaeret

hominis impudcntiam quiquumfibL malt loquendi , non fahem hoc juris con,

cederct alteri

iit

fubduccret
,

fefe

,

definererque malc.

audire:
16.

nam vox hsc
Qjj
I

curfugis? erat velutexpoftu-

lantis de injuria.

DA

M

multa deffemachatus in Philo{bphas>

a.

FhilofophijtfruCius.

b

Venus modtrata. c Lepide,

d

ErudiiiO-utiUi.

€ MaUdico cedendum.

i^S r o r II T T7. L B. I if. hcc awljecit c]uod confpictiet illos remper a Et medtct ^ dblidvre foics divitum cui Ariftippus inquit, aimanrium doma jrec^iientant , uemo tafn&?i agroius ejft miiLct y ^nod wedicH:. Scitc retoilit in divcrfum

A

I

phas,

etiaiv.

, :

:

convitium. Philolbphi prccdicam felicitatem quam uni icpicnti vindicanc tamen afudue verlantur apud ciivitcs ahquid venantes ab> ilhs unde colligebat divitcs efle beatiores quam Fhilofophos. Sed ille interpretatus cft rhilofophosideo potiffimum colcre divites , quod
,
, ,

ob luxum

ac delicias cxteris

monalibus

& ftiiltiorcs
:

corruptiores, magisegereni praeceptis (apientias

Philo-

fophus autem animorum male habentium medicus eft. Pono beatius eft efTe mcdicum quam sgrotum. orr^ 17. Q^u u M aliquando Corinthum navigaflct, tcn:^pelbs naufragium minaretur expalluit Ariftippus ; ^ Idanimadvertens e vedoribus craflus quilpiam mili-

&

,

tarls ac

Philofoplioram o(br
:

,

fcdata tempeftate coepit

infulrare
tis

Qnum inquiens os Philofbphi qxjiprxdicamonem non efte formidandam expaUckins in div
>

lcrin":ine,

nos indoc-a \^.oa rnnemus r ^uontam , inquit Ari^HppuS non dt rari dntm^i tihi mihique cura c.c metm Ei;o timeo animcc Ariftippi , eft. A. Gcilius hoc addit
,

tu

non times

ar

ia^ nebuiouis
,

:

quod ftamen amaiuRebus
viliflirais

lentius

di^um

eft

quam

ut Ariftippo conveniai, cujus
lalis.

urbanitas jjon tantura habet nigri
.

\

niinime timemus, unde proverbium, Hj-dria in foribus. Plinc luiit Ariftippus, iilum non expalluifle , non nuod cflet fortior fed quod quum eflet homo nihiii , habe,

retqueanimum omni
detniTienii
(i

virtute

vacuum

,

minimum

erat

perifiet.

Vir eruditusac iapientia prxditus
jaclanti

non

perit aifi gravi Reipublicas difjjendio.

18.

C

u

1

D A

M

fequodeflet 7n»)7.v^^s^
,

hoceft, mulripliciseruditionis
'

quafi nihil

non

didicif-

fet

^luemadmodHm^ inquit, ncn hi ^hi pluTimu^n ednm excernunrque meltia valent hu qtti fctmunt qua,ntum opHS
:

c

,

ejl,

ita

ncn

cjui

plurima

,

fed

ejui utilia

legertmt

,

JiHditf

erHditifu/it habendi. Giaviter taxavit

cos qui tumultuaria

a Philofophici medicina Animorunf, C V^iria U^io,

in^mob JAortis metHs»

V

,

166

ARI5TIPPI
(err.ci
.

iinmodicaque ledione

ingurgitant
lcd laiitum

legunt trajiciunt in animuiTi

neccaquac reponunt in

memoria, quarc nec do^tiorcs evadunt, nec meliores. 19. quidam Aiiibppum renm defen-

Orator
:

dirin judicio, vicitque litem. Is prsferens Philofoph.s diceret
,

cum
:

ve!ut artem liiam
tibi

Quid

profuit So-

cratcs Ariftippe
dixijli
,

^ rlocj inquit, ^uod oratjo cjM^im pro me verafuit. Defcnderat ut virum bonum & innotaliseliet,
,
,

centem. Ut antem
cabatur
dicit.

Socrates prxftiterat
efficit
,

a

qualisaboratore prxdiquo rhilofophiam difit vir

Orator non hoc

ut quis

bonus
fir.

,

fed

ut

talis

videatur judicibus

tius igitur eft

quod
A

prarflat

etiam ^i non Phiiofophus
,

Pra:ftan-

quam quod

orator.

20.

A

R ET

M

filiam falubribus prxccptis infli-

tuebat b conluefaciens ut ubique quod mimodicum eflet contemnerct , quod mediocritas in omni re fit
,

optima
2r.

,

&
I

in foemina

maximx

virtutis

fit

tcmperare

cupiditatibus.

Cu

D A
,

M
fi

percunftanti

,

qua

re eflet

melior

cvafurus
c

filius

eum
,

curaret littevis

erudiendum

Vt

nihil aliud

,

inquit

certe in theatro non fedebtt lapif

Amphitheatra gradus habebant marmorcos , in quibus fedens populus fpedabat. Lapidem autem vulgo dicebant hominem indodum & elinguem. 22. I D A M cum Ariftippo ajebat utfilium d Sed cum Philofophus fuum fufciperet erudiendum pro mercede peteret quingentas diachmas alter deterritus magnitudine prctii. Minoris , inquit emerem mancipium. ^At heic inquit habebisduo. Senfit eadem pecunia illum fibi pataturum, Philofophura utilem, & filium oblequentem. Lepide taxavit vulgi judifnptr iaptdern.
: ,
,

,

&

cium qui nulquam
dis liberis
,

parcior eft

quam

in

re6l:e

inftituen-

plufque fumptus irapendit curandis equis

quam filiis.
23.

BwEpREHENsus
,

ab amicis

ait

:

e

quod pccunias acciperet Se non ideo accipere ut uteretur ipfey fed
14t

a Philofophiaoratoriaprajlantior. hModus. cEruditioutilis. dlnJiitutioreSia, c Divitiarumufhs.

,

A
fit
ilii

P

O P H T H. LtB. III.

167

difcctent
,

enim diviium aut in iuxum
egeant
iit

ad cjua^ rts ufendtfM jll pecumis. Vuluus autin equos aut inoperoias ftiud^uras ,
perdit

eroganda.

pccuniam cum ca bonisvirisfi Qujn & aliter imelligas licebit.
,

Arillippus

non nifi a4
:

viix necefiaria pecuniis utebatui

ideoque

a

divitibus accipiebatj lu eis demonftraret
id

bene

utendi rationem
(cere,

non

poterat

,

niil

illimatcriam

fubmuiiitraflent. Veluti qui cupit artem fcribendi di-

chartam 6c calamum porrigit dofturo. C u I D A M exprobanti quod in propria caufla a Ntl mirum inquit, oratore conduditio fuiflet ufus ccenAm af^araturtis coqmim ccnduco. Alter videri volebai ob hoc oratorem prtctUntiorem Philolbpho, qaod ejusopeiam conduceret ille leioriit in diverfum innuens inferiorem efle qui conducitur. Orarorisenim niunus ii]ferius eftquam ut thiiolopho convcmat.
24.
: , :

,

eit aUquando'e fua Philofophia non 25. nihii dicere, cumqiie dcttecrantem urgerci Dioisyfius :

Jussus
,

h Ridiculwn inquit, fquidem me ut di' Phiiofophia loquar quando eporteat loqui ipfe me docey. Senfit hoc rogas , fcire qiiando loqucndum flt ipium eile ihiiofophi quando racendum at qui pctit ut audrat aliquid ex Philofophia, declarat fe Philofophiam a Philofopho velis videtur rurfus qui cogit ad ioquendum le difcere ut qui meiius norit loquendi ipfo rhilofopho doctior tempus quam Philolophus ipfe. Ob hocAriflippi refponlum indignatus Rex jufiit illum in convivio in-

^

,

:

:

,

,

,

fimum omnium accumbere
fcnfus
:

,

heic Ariftippus nihil of-

c

H««c, inquit
:
,

nonficum reddere minem viliorem
addi lcco.

flgnificans

fed

Rex illufirare vis ac ho" non locum reddere hoex dignitate hominis honorem
,

locum

E N D A M (ibi vehementer placentem de 26. naiandi peritia non tuHt Ariftippus Et non te pudety inquit, tam infolenter his de rebus ja6iare te , ^«<e Deijjhinum

Q3

,

funt projjria

?

Lepidus

erat

,

fl

dixiflet, ranarura.

Decct
Nihil

hominem
a

gloriaii fuper his

qux

funt horninis propria.

rhilofopht4s oratore praflantior,

h

LiSere, c Lochjn

trnat bono.

,

A R I s T I r p autem magis convenii homini pcllcre. Nullus ram [^eritus nararor
J6S
Niliil

1
,

eft

qiinm rationc quin hic a
,

Dclphinis lupeietur. 27. P E n c u N c T A N T I qua rc difteit fapiens ab indudo : a Mitte, iijquit ambes ?iudos ad homnus ipjo,

circumfcrre

lapicnTem fecum in peci:orc commendctquibuflibet Proinde fi doutum di indodlum pariter nudos miitas in r«gioncm peregrinam ubi ambo lint sque ignoti Hipiens profcrens opes luasprotinus & rem &amicos inveniet nndus aiter pro infano ridcbitur, 6c fame pcriclitabitur. 28. Jactanti cuidam qiiod multum bibeiet liec incbriaretur : b ^wd-, inquit, mi^gni narras y vum
tos
,

C;*'

videbts.

Signiricavit
(e

quu

,

,

,

idemfaciat mn^Hs,
Ariftipro viiio dabat, quod cuni I D A M 29. mcrctricc baberet conUietudincm. Kinc Socratica Ifagoge ftccontra refutavit : ^ge dicmikt ^ numreferre pU' tAS , utTum quis accipfat dornmn quam %'/ii!ti inhahit arinti
tiut

Qu

quam nemo

refertne
los ?

? Cum negafet referre ^{id inquit, utrum veharis navi qux mHltos vexent an qtia ntU^
:
,

jgitur interefl inquit, & hoc Hsm hahsas cum muliere qu<t multis fui an qua nulii ? Ethoc dic^um ut fcftivum fecerit copiam probari poteft apud iWoSi apud quos limplexftuprum

Cum

n^gsl^.et

:

,

titrum confuettid
,

,

non habetur pro criminc.
30.
tis

Repreheksus

a

difcipulus contra Socratis
:

quodam quod ?ocramorem pecuniam accipe, ,

Xet

c Jiderito,

inquit, hocfacio

nam Socrati piurimidi^
,

uites amtci mittebant triticum

& vinum

e ejuihus

paucA

in ufus necejjarios nfervans remittebat relio.uum.

Nimi'
,

rum habebat
'vero

ilie

dijpenfatores

^thetiienfum primeres

ego

Eutichydem fervum
illi

meum

ernpticium. Significabat

fc nihilo

minus contemnere pecuniam quam Socratem,
,

amicos. Hoc colore ie poflent & quidam excufare profitentes fummum ptcunix contemptum cum apud amicos habennt depofitarn pccuniam quod olim habcbant bcnignos peni cura(ed
fuifle largioies

liodie

>

,

tores»

a Emditio

tailis,

h

Bibacttas.

c Provijto neccj}^

riortim.

,

A
tores
,

P O P

H T
fatis

I!.
,

L

I

B.
lit

I I I.

1(?9

luin

nunc cfurituros nuinmorum.

{i

nihil

alicubi repoft-

31. Habuisse dicitur confuetudinem cum Laide nobili fcorto. Quo nomine cum vulgo male audilet, cuidam objicienti quod Fiiilofophus haberetura

Laide: Immo Lais ^ inquit habeinr a. mz ^ non e^o Laide: fignificans noneflerurpe uticoncclTa volupta,

te

,

fed ei feivire

deditumque
objicienti

effe

3

in turpibus ha-»
cibis lauiioribus

bendum.
32.

RuRsUM
,

quod
:

hacratione occlufit os a Tu y inquit, /:oj czhostnobolononemcres 1 cumque is qui voiebat lautitialum videri contemptor annuiifct : b Ergo , inquit, non tam 6^0 voltiptati jlvMo v^uAm tn avaritia. Siquidem u(uuteretur
fcnt.

lus erat &c illc lautitiis, (i gratisaut minimocontigif. Sicnationes quxdam Germanis objiciunt bibaci.*

tatem, Anglis edacitatem , cum iplis nihil fit voiacius fi quando gratis datur indulgere gulx. Avarioresigitur
ilix funt,

non

temperantiores. Huic fimillimum

quod

ante retuli de perdice. 33. D I o N Y s I r quxftor, nomine Simus, natione Phryx , c oftendit Ariiiippo fuas xdcs undiquaquc fplendidas, etiam pavimentoprctiolis tcffelhs conftrato
cit in

omnibus circumfpe<Stis Ariftippus fputum otis rejebarbam Simi & ob id indignanti hoc colore (e exculavit, quod in tota domo nihil videret ad cxcipien-. dum oris recremenium oppoitunius innuens in tota
: :
:

domonihilerfe foedius aut iramundius barbari facie> cum eam hominispartem oportueiit efle mundillimam. Quanquam hoc di^um magis quadrat in Cynicum ali-

quemquamin
34.
to
:

Ariftippum, utcumqueilliadfcribitur.

Delectatus
i

aliquaudo infigni unguen,

Male ftt, inquit
:

malis cinxdit

^ui rem

tam bellam
rcjici.

in famarnnt

fentiens

multa pct

fe

bona

culpa

utentium male.
3 5".

Interrooatus
diem, Vt
egoy

quo modo
:
,

Socrates

obiflet

inquit, optarim

moitem

quavis vita optabiliorem

talcm nec potuit brevius
fignificans
fcli-

H
a Lautitu,

b

Liherc»

c Splendidc,

; : : ,

170
cft
,

feiicem

A R I S T I P P I obitum defcribere. Didi taiiien quod PhilQfophus aiiud refponderit
illc

argutia in
,

hoc

quam

exfpe-

tiabat percunftator.

morbo

periflet, gladio, veneiio,

putansid nihil

referre

,

quxrebat de genere mortis , an pra^cipitio ille refpondit, illum feliciter eflc
:

mortuum.
35.
pi
,

SoPHisTA
videret
illic

Folycnns ingre^Tus cedcs Ariftipmulieres pulchre ornaras
,

cum

,

ac

ma-

gnifice

inftrudum convivium coepit lepreh^ndere tantum in Phiiofbpho luxum. Ariftippus difimiulataob:

jurgatione, aliquantopoft

a lotefuey inquit, hodieno:

igttur non recufaffet inquit, imufii/f ? Videris enim non lautiorem menlam rcprehendere, fedimpendium. Nam fi convivium ob hoc ipfum difplicuillet quod eflet lautiuSjrecufaifet effe conviva. Porro probare quidem apparatum , led offendi fumptu, non frugalis fcd avari hominis eflc videtur. 37. V I X credibileeft quoddeillorcfertBion,cum

hifcum

ejje ?

Cum ille

,

famulus in itinere geftans pecuniam oncre ptemeretur h fAhjice, inquit, e^md mrnium efi , fer ejuodfotes, o D A M tempore navigans, ut intellexit na3 8. vim elfe piraticam , deprompfit aurum ac numerare coe^it
,

moxque abjecitin
iibi

gens

graviter iugemuit linmare, imprudcnti 6c invito excidifte. Hoc ingenio
,

&

vitae fuas confuluit , adempta piratis occidendi vincienhaec dixifle divc materia. Sunt qui narrent illum € Satius efl ut hac per ^riftippum, quam prcpter hdc pereat

&

%Arifiippus.

Dionyfio j cur Ariftip39 pus veniflet in Siciliam reii£to Socrate : d Vt, inquit ^ua haheo impartiam y qua nonhabeo accipiam, Suntqui
.

Percunctamtx

narrcnt illum fic relpondilTe , Cum egerem fapimia, adii Socratem, nunc quoniam egeppecunia, ad te veni»

40.

Aristippus
,

Platoni objutganti

quod mul-

tos pifces emiflet

refpondit (e illos emific obolo,
,

cumque

Plaio dixiflct

4 Vides, inquit, igitur

tanti & ipfe emptuius cram oTlato, menonejfe obfoniorum

a xArgute. bThilofophiafiudium, cJngeniofe, dLi»
bere.

C^Argute^

:

A
avtdum
,

P O P
te

H T

H.

LlB. III.

171

fed

pecunia amantem.
funt.

Similia qua^daai aiUC

commemorata
41. ncm habuit
ciflct
:

Idem

Aginx in Neptunalibus coDfuctudicum Phryne cumque illi quifpiam obje;
:

quod tantum pecunix impenderet mulicri, quae Diogenem Cynicum gratis admitteret a Ego , inquit»
Trahoc de Phryne quod cum effet formofiflfima, quibuHibet tamen fui copiam facere foleat , nullodeleftu perfonarum , feu divites cfTcnt , leu pauperes , in
illi

mnlta. fuppediti^i ut tpfe eafruar, non ne cjmi altus.
eft
,

ditum

neminem faftidiola. Itaquc turbam amatoium Huc reipexit Horatius

habuit.

Me libertina^ nec uno
Contenta.
\

Phryne macerat,

42.

Aristippum
fic

cum Phrync confuetudinem
:

habentcm

objurgavit Diogenes

Cum pubiica
:

,

in-

quit, mulieretibi rcs eft Ariftippe aut igitur canem agas quemadmodum ego , aut definas. Hunc induftio-

nc

fic

repulit Ariftippus

:

b
y

Num abfurdum tibi

vtdetur

i)iogenes inhabitare

domum
Bl^id
?
,

Cum oegailct iilc
dum cfle
ratum
tulit.
eft
:

:

inquaprius habitarunt atiif inquit , num vehi navi , t^ua
negaflet abfiii-

tnultos antea vexerit

Cum hoc quoque
,

Cur igitur , inquit
y

abfurdum puta^ congredi

cummuttere
,

qua plures funt

nifi

u/i ? Hoc antecommemo*quod Athenaeus hunc in modum j:e«

43. C u M praedium amoeniirimum perdidiflet, cuidamdeplorantitammilerabilem illiuscafum : c ^id^
inquit
potitii
,

an nefcU tibi unicum
?

ejfe

pradiolum
:

,

mihi vero

tres

agros fuperejfe

Cum

annuiflet alter
?

^in igitur tuam
tu es ubique

vicem deploramus

Sentiens infipientis cflc , dole-

re amiflis potius

quam gauderc rcliftis.
interroganti
,
,

44.
ridens
:

CuIDAM
d Nautum

num
,

?

inquit

,

«0« perdo

fum

ubique^

^Elufit Ariftippus

Sophifticam quasftionem, an idem ]^Drpus poflit efle diverfis locis , dum rcfpondit non cflc

f

pcriculum, ne perdat naulum. Perdit cnim naulum , H 2 qui a Candide, b Candide Supra apopht. ^z. C ReliUis gaudindum. d Lepide,
,

::

iji
lic accipi
:

Aristipfi
vult. roteft 5c

^ui dato pretionon pervchitur eo quo
£r^o naulu:^
perdtdi.

45. C o N F UT A T u s in dirputatione a quodaiii homine audaci Ted eodem furiofo ac llolido cum
, ,

illum videretgcftientem inflatumque vi^toxia a E<fo rtdargtttus ub eo f&dfuavitis dormitHriU ^jnide^tj inquit
:

,

,

tCy qtii redarguifii,

45.
dit

HEL

I

c o

N Cyzienus unus
:

ex Platonis acqua-

libus Solisdefeftum prxdixcrat

qucmadmodum
eft.

ille

qui pofteaquamrcaprxdixerat , a Dionylio argenti

Tum Aritiippus ad reliquos PhiloIbphos. Et egorem miram habeo quam pcffim pradicere
talento donatus

<:

Orantibus ut proferret : PrAdicoy inquit, brevi inter Pla~ tonem ac Dsonyfium futuram fmultatem. Senlcrat enim Regcm animum fuum jam dudum diflmiulnre.
47. IL.JLUD

cum
quod

primis damnabat

b in

homi-

audionibus vala diligenrer inIpicerent prius quam emerent , viiam eorum non inIpicetent quos fibi in amicitiam adjungerent. At ma,

num moribus

in

jor uiilitas eft a fidis amicis
cft nifi deiigas.

quam

a vafis, 6c plus
,

damni
.
.

.

,

Dicnyfius in convivio jufTifTer/tJt linguli in veftepurpurearaltarent: purpura vero tum Regum erat gcftamen , nunc futoribus etiam communis id

4g.

CuM

:

jPlato facere recufavit his trimctris e fabula

quapiam.
,

0'uit etv Jiwcu/ulw

^Xlo» mcT ojjhi
Id
eft

guhlLj

JAuliehri ego

haudquaquam indm.queam Jiola,

Virnatm

ipfe^

& ex viriligermine,

Ariftippus veio non reculavit , fed indutus purpura falEaturus, hos verfus recitavit ex tempoie.
c lHaj yS
cv

l^aK^^/J^cnv
Id eft

Nam in Liheri patris facris
2dens qua pudica
efty

nefciet corrumpter,

^9.

CuM

aliquando Dionylium interpenarct pro

amicoi

z

Moderate, b

^Amkm deligendm,

c Comiter,

,

LiB. III. 173 amico, ncc iUe preces admitteret 5 proftratus coepit amimpetravit. Id fac^:um cum quiple(Si pedes Regis
,

Apophth.
&
:

dam

velut abjeitius

quam ut Philolbphum
ego^ inquit,

deceietre,

fum in culpa fed Dioqui anrcs halet in pedibus. Ingenium juxta promtiyfiis ptum 6c ad faciendum & ad exculandum quidliber.
piehenderent
,

a

Non

50.

In

Afia comprehenfus eftab Aitapherne latra-

pa. Id temporis

cum quidam eum interrogaret num
,
:

& ilhc
quit
,

haberet folitam animi fiduciam

h Inepte

,

in-

qnajl unquam fuerim fidentiori aiiirao

locjutiturus

^rtaphernem,
,

quam ?mnCi aU Nimirum hoc illi piccftabat
metueiet, fcdcum

rhilolbphia

nequem hominem
ageret.

omnibus hbere

51. Eos quihberaUbus imbuti di{ciplinis^j c Philofophiam negligerent , dicebat effe (Imiles procis Pequod hi cum Meianthone & Polydora anciliielopes
,

lis

rem habuerint

,

& omnia potius fe habituros
moralis
,

fpera-

verint

quam Dominx nuptias.

Senfit liberales difcipli-

nas

cfle velut pediflequas Philofophiae

quac

cumprimis iit adhibenda, & cujus gratia reliqua difcim^. tur^mnia. Simile quiddam dixilie fcrtur Arii^o dc

&

UlylTe

,

qui

cum

defcendifiet ad ii^feros

,

ait

illum

cum

omnrbus fere manibus fniffc colioquutum, cumipfam. Reginam ne videre quidem potuerit.
52.

Percungtanti
:

quae potiflimum adoviru
,

lefcentibus elTent difcenda

d

inquit

,

ufis^

futura ftmt.

Hoc didtum
,

&

aliis adfcribitur.
,

ftatim dilcenda funt
53.
ret.

cilis ell, liipervacaneis cft

nec rudis aetas occupanda.
Ariftippus
,

Op:ima qu3S maximc do-

PosT.EA quam
fibi

raagnam pecunia-

lum vim
pauca?

comparaffet

& admiratus Socrates dicc,

Undetibitam multa ? e Vndcy inquit, tibitam Non enim minus admirandum arbitrabatur quod Sccrates tantus Philofophus & qui tanios habelet amicos, pauper elTet, quam quod ipfe dives.
54- S co R T o cuidam dicenti. Sum ex te graviI/lhuc , inquit , nihilo magu ftire pcjfis^ da Ariftippe :

/

H

3

(juam

t Preces abje^ia.
rc^ina,
i\

h »Anim'M metuliber. c Pfniofophia Optima primm, & Phiiofophin diva* iLefidf.

:

, :

174

A

R

I

S

T

I

p

P

1

^uam
S5'
cerec
,

per denjijjma^ fptnoi

ambuJans

dicert»

Hic me fpiru
fic abji-

pupugtU

Incusante
negligeretque
non
,
,

qnodam quod

filium

4

inquit

,

&

quafi cx ipfo natus pituitam pediculos

non
e

eflet

&

velut inuti/es procui k nobit abjtcimus
,

?

nobu natos Senfit eos non ha-

bcndos pro filiis qui nihil haberent alioqui quo (e parcntum affeftui commendent nifi quod ab ipfis pro,

gcniti fint.
,

Ita fenex in cornoedia. Tantifpcr te

volo

meum dum id quod te dignum eft facis.
55.
eflet
,

CuM
rem
,

Aiiftippus a Dionyfiopecunia donatus
:

Plato libris

atque ob id

a

quodam carperetur
Plato
:

,

quafi ad
fert,

attentior eflet

quam
opus
,

b

^id

,

re-

inquit

tiens

mihi pecumU erat ncutrum accufandum.

Platcni

libris :

fen-

quam ob caufam fic Ob eandem inquit ob ^uam cAtert : fignificans Philofophi Hbertatcm omnibus fimul ileife mo]eftam, non igitur mirandum fi Regi
57.

iNTERRooATus
:

ipfum argueret Dionyfius

c

^

,

:

lud innuens Regis judicium nihil a vulgari differre quod fortuna non addatfapientiam. 5?J. QjioKDAM petiit talentum a Dionyfio, cumquc Rex redarguendi nadtus occafionem, diceret. Nonne tu prxdicabas , Philofophum non egere } d Da, inquit,
poflea de^hoc dijputabimu4. Cum acccpifTet pecuniam. Jin mn^ inquit, re^e dixi, Philofophum non egert f Non eget qui cum opus eft habet unde accipiat. 59. DioNYsio lecitanti verficulum ex Sopho-

&

dis tragoedia.

Ideft: ^ifcjHistyranm adteBa fife contuUtt
Ftt fervus
lUi, liber etfl veuerit.

Ariftippuscorrefto pofteriore veificulo refpondit

Id

a Liberi degeneres. b ^varitia non pecunia tantum
c VeritoA
tdiojit,

eft*

d

Philojophus nuUius eget.

A
Significans

r o P

H T

H.

L

1

B. III.

175

Idcft:

Haud fervm eftjfilthr iUuc venerit. non efle vcre liberum amC\ cujus animum fpc metuque liberavit Philofophia. Neque enim verc quifquis ingenuus natus eft. Quidam hoc diliber eft ftum adlcribunt Platoni. 60. C u M inter Atiftippum & Afchinem incidiftet fimultas, quidamautem diceret: Ubi nunc illa veftra
,
,

amicitia? Dormit, inquit, fedeamexcitaho? Itaque ftmultatem Ariftippus commodo liberaque appellaiione
facile fuftulit.
ret, ultro adiit

Ne filentio malum
Afchinem
:

h

ut folet, inciudefcc Non, inquit, quarnpnr/ium
,

redibimui in grattam

fpedabimiis

ac nngari definemtu ? anp.-tms ex, ut fcurris interpocula de nobi* loqucndi mate,

riam prabeamus
lubenti

? Cui cum Afchines refpondifiet fe animo rediturum in gratiam. Memento igitur^ inquit Ariftippus quod cum ejfsm naru majcr pricr ad te
, ,

venerim,

Nae tu profedo vir me ionge mehores. Siquidem a me ilmukatis , abs te farciendjE grati» fuit initiam. Hoc pa(fto rediategrata cft
inter iilos amicitia.

Tum Afchines.

61. Q^u o D A M tempore cum civibus aliquot fuis navigans naufragio ejetStus eft cum in litore vidiftet figuras Mathematicas in arena depiftas : c Salva , inquir>
,

res eft

amici

,

hominum
,

vefiigia confpicto :

& ingrelTus ci«

vitatcm proximam invelfigavit quinam elTent illic difciplinarum ftudiofi : cum his ubi congrcftuseft , fumnia cura humanitate traftarunt non ipfum modo , vcrum comites illius, atque ctiam viaticum ad reditum fubminiftrarunt. Tandem cum hi qui cum Ariftippo venerant pararent reditum in patriam , rogarentque iilum ecquid vellet fuiscivibus renuntiari; d Vt y inquit, Jiudeant fibi hujufmodi parare opes , qtm naufragio

&

,

non pereuntj fed fimul cum pojjidenie enatant. Refert idem Vitruvius de ArchirciS^ura iibro fexto , addcns Ariftip-

pum

tuncvenifle

Rhodum.

62.

CuM
d

Socrates taxaretunguentisdclibutosi

&

H
LibertoA vera.

4

Chac Vera bona animi*

b

Recortciliatio.

Vcra boua animii

,

'tyS

Aristi^pi
, five ut aliis placet , Phaedon, pcrcun(5tarequisefletilleunguentisdelibutus. Ego, inquit,

Charondas
tur
,

infelix, me infelicior Perfaium Rex. a vide, inquit, ut quernadmodum hac parte milio catertrum a-mMa. lium eji fuperior y ita nec hominum ulLo prajianttor. Senfit cxtcrnis bonis hominem nihilo fieri meliorem : &:

&

equus fanfucino oblitus idem olcret quod Rcx , mendicus unguento {imili delibutus , non minusbenc
oJet

&

quam Summus Pontifex.

DIOGENES CYNICUS.
inconcinnus , ut arbitror , ordo videbitur , (i poftfacetam Socratis lanftimoniam pofthilarem Ari,

NoN
,
;

ftippilibertatem,

Diogenem ^inopenfem commemore-

mus
teros

qui diii^orum omnijugi gratia longe fuperavit cas^quanquam omnes hos tres diverfis quidem vir,

tutibus

exxquotamen
I ,

rufpiciendos judico

,

utlicet
fe

difTimillimi fueiint, aequales
1.

tamen
(

fuilTe dicas.

PR

MuM
a

Athenas profe^^us ad Autifthenem

nulium cnim Difcipuiura recipiebat Antifthenes) non deftitit tamen haexere: adeo ut cum aliquando baculum intentaret AnContuUt

quo fkpe repuifus

tifthenes , ultro baculo caput fubjecerit, dicens : b Cade fivisy at nuiluminveniis baculam tam durum^ quo me abs

tiabiga^,
2.

dum aliquiddixerii,

Infigne

exemplum ada-

inataE fapientiae.

C u M murem
, ,

fortc confpiceret in Megarico di,

fcurrentem
terreretur
libertatU

nequeturbis neque cibum appeteret c Belium^ inquit exemplum : moxquecontemptis omnibus cce:

qui nequccavumquxrerct

pit in dolio habitare.
3.

Demirantibus
cibum capere
,

d quod nullas haberct
,

aediculas ubi

poflet
ipfi

oftendit Jovis porti-

cum,

aitque

Athenienfes

aulam ubi vefceretur. que paratum interpretabaiur. Neque eationem iplendidiorem.

magnincam extruxifle Quod publicum erat, fibiquopotuit optaie ce4.

Euivi-

^

Libere',

h

StH4iur»{apientit>

c Libertas,

d

, .

4^

A P O EucLiDis
vivendum

P

H T

H.

LlB.

ITI.

177
,

fcholam quod arguia quidem
,

led

ad

rcdl^

inutiiia doccie videretur, y^^^lui, a id

eft,

bilem ac molcftiam appellabat

cum
id eft

fchola Grarcis
,

fonet otium

& Platonis >[g:Te^^^«\
,

esercitatio-

nem,

/'j^iwTe^CZoy, id eft

contritionem voce depravata

vocabat, quod a communi vita femotus difputationibusinfenelceret , cum Diogenesin publico vivensmallet philofophice vivcre quani difputare. D I o N Y s I A c A certamina qux Athenis ia 5. honorem ^Bacchi magnis impendiis pompaque celein his nihil

brabaatm, appellabat magna ftuitorum miiacula, quod non ridiculum agereiur. 6. Orat.ores € qui fummo in oretio babebantur Ath<:nis dicebat tu b:£ mmiiiros quodadgratiam ioqui cogerentur, ac ferviliter «dulaii ftolidx nml,

tirudini.

Coroiias au:em dicebrt efie gloiia: poftula*
,

fegctj^^Tityj^m

quaiia nonnuliis progerminant in nafo
E s

vultuqueex
7.

bile.
I

Q.UOT

civitatum gubernasores
cebat

d cenfiderabat in hominum viti medicos aut FhilofophDS, di,

nullum enimal homine fapientius. Idem contemplans fomniorum interpretes conjeftoresj divinos^
,

&
li

hujus generis caetcros

,

aut qui

gloriie diviiiifque lcr:

homine videii i^ultius indicans hominis ingenium ad resoptimasaccommodum
virent, ajebat libi nihil
cxerceatuiv: fin ad vitia degenerct
,

longe

cffc infra

mutas pecudes.
8.

D

I

c E

RE
,

falitiis eft.

e

fepius in vita paxandum-

lermonem quam laqucum. Qui delpondeiunt animum, ad laqueuni confugiunt , cura ad confolatoriiim fermonem potius fit confugiendum Nam animo aegrotanti medicus eft oratio. Necabfur»
x<5^v M fi^'/o\
id eft,

dum fuerit fenfus,
9.

li

>~iy>y accipias

pro ratione.

convivio videret Platoncni nihil attLngei^iem lautitiarum , fed oleisdumtjxat ve^
in opiparo
icentCBa
:
.

CuM

f ^id

accidit

,

inquit

,

vir fapiemijfime,

H
^
Jiirtthfuptrv.icAnedt.

5

d

Hor/id ii^imiilfittltijftjnitm,

h Pompa inef>t£. C Ojntcres. t Ratm, £ Fhtldfoi

j^hns aulicud.

,

17«
ut
i

D
?

I

O G E N
in
,

I

S
heie d , Diogcncs,
,

um oh

hujufmodi menfa4

Siciliam profeSiujfs

paratis abflineaA

Ad hxc Plato At
necejfe erat
?

Hcrclc

,

& in Sjcilia hujufmodifeiecibocontemuseram
ipturt inquit Diogeiies,
adlcribunt Ariftippo.
10.

^uid
?

SyracufoA navigare

%An tum ^tticanon ferehat oieoi

Hoc di(^um quidam

DioGENES
,

cas edens, ciqueofterensdixit

aliquando Platoni occurrit cari: a Licet panicipem ejfe :
effe

cum acceptas ediflet
devorure
^

Participem
y
)l

dixt

y

inquit

,

non

fjAiu%et\ eiTray
prauceptc iis

y^tzt^ayilv. Hicjocusad
,

accommodari , vid^licct in eos qui aut parentum permiflu abutuntur ad inconcefia. Veluii (i quis admonitus nonerb inutile dcguftare Dialecticam toiam vicam ei impcndat
leriam potcft
,

rem

Principis

,

,

ftudio.

Didum

ita

refenur a Laeitio ut dubitesutci

aiteri obtuleric caricas.

11. P L A T o fiugalisquidcm crat, fed tamen amans munditiei? contra Diogencs fordidus. Itaquc-cakans
,

Platonis culcitram praefentibus aliquot Dionyfii amici^,

quos Plato
ipfe

invitarat

ad convivium

,

dixit

:

b

^alco*TU'
\

tonu ambitionem.

Mox Plato, At quanta fupcrWa tumes
:

Diogcnes,dum alienam fupcrbiam tecalcare putas
Diogeni dicenti
:

Hoc ipfum ab aliis natiatur lcpidius
Calco faflum Platonii
,

Calcas, inquit Plato, fed aliofajltt,

]Sam hoc ipfum faftus crat quod jacflabat rnundicici contcmptum 5c qui fordidis gloriantur , non minos
:

quam qui fplendidc vcftiuntur , fed aliTurpior cft autem ambitio cx fuco virtutis laudcm captans. Sotion tamcn hoc non aftcribit Diogeni , fcd Platoni Cynico. 12. DioGBNES a Platonc pcticrat vini paullulum , tunc 6c caricas. Plato mifit lagenam : Cui Cynicus hunc in modum gratias cgit : c Cum interrogaru quct duo , rejpondes vigintt : ita nec fecundum ea quA fint duo Tdgaris das , nec ad ea quA interrogarii refpcndes. Notavit
ambitiofi funt
tcr.

&

Tlatonem ut immodiceloquaccm , quod idcm in iiiitts
lcriptis notavit Aiiftotelcs.

13.
j3i

Per-

Conceffis ahfttu

b

Ghm tiStAn

c

Lihralim

mmay

'

Apophth.
i^.
diflet

Lib.
in

III.

179^

PeRcunctanti
:

qua

parte Gra:cia: vi-

bonos viros a Viros, air, nufqHAmyfed Lacedamo^ Notans totius Gtxcix corruptiffimos moreS; adeo ut apud Lacedaimonios, gentem incorruptillimam tantum in pueris refidercr prifca integritas. Simul iUud innuit in reliqua Gra:cia ne pueros quidera tum & iliud viros efTe pueris deteriores 9 eile bouos cum abhisoporteat puerosad piobitatem inftiiui. aliquando dere leria dilfercns nullum i^: h coepit ineptam haberet aulcultatorcm attendentem caniionem canere veluti ialtaturis. Ubi jam plurimi
ne vidi pueros.
,
,

:

,

CuM

,

,

,

concurrifient

,

objurgavit illos,

quod ad
,

Ituita

& inepta

ad leria vero ad bene vivendum utilia nec alacriter convenirent nec diligenrer aufcuUarent. Kuic iimillimum eft quod Demoitheni quidam ad:cribunt de umbra almi. homines quod lufb, 15. c calcitrando aliifque his fimilibus femet exercerent ut periti cvadant nulios autem in hocincumbere , ut
frequentes
accurrercnt
,
,

& alacres

^

,

RepR£HENdebat
, :

probi 6c honefti evaderent.
1

5.

A N

u L L o denique hominum gcnere

linguae

demiquitanto ftudio mala UlyiTis perquirerent fua ipforum mala ignorarent. d Olim Graramatici potiffimum verfabantur in Homcri rhapfodiis , at is in Odyffe

dicacitatem temperabat. Grammaticos ajebai
lari
,

,

iea

acculabat

commemorat vaiios Uiyilis errores. Mulicositem quod in ciihara dihgenter aptarent chordas
,
,

ad concentus, mores haberent inconcinnos. Reprehendebat & mathematicos quod folem lunam acfteUas
,

intueicntur , non videntes ea qux elTent ante pedes. Oratores carpebat , quod ftuderent jufta dicere , fed eadem facere neghgerent. Avaros objurgabat , quod pe-

cuniam
gis

verbis vituperarent

,

cura

facerent. Eft

enim hoc avaris peculiare, quod

eam animo plunmi nulli ma,

deteftanmr avaritiam
17.

Taxabat

quam ipft. hominnm vulgus
,

quod bonos

viros hoc

nomine laudarent

quia pecunias contemr.erenr, H 6

a Pauciboni, h-n^itt^eiv, c Ridicula prjiferuntur faltH

tmbm, d

Cura prapojisra, tPrapoJlerafiudia,

D

I

O G E K

I

s

rent, nec interim imitatcnmrquod laudibus extoilelent veliemeutec , fed pecuniolbs magis fequcrcntur > quos vituperabant. Deftomachabarur in eos qui pro-

bona valetudine

facrificarent»
,

& in ipfo facro epulis imfacereut
,

niodicis femet ingurgitantes

bonx vaietudini

contraria. Dicebat fe mirari lervos

Dominos

pius a:quo voraces

,

qui cum videtent non illis eriperentcibos.
,

Nam hocefle Dominorum valetudini confulere
vis raagis convenit edacitas.

&fer-

18.

Hactenus
,
,

diitum

eft,

nibus

leprehenderit nunc audi quos laudarit

quos quibus nomia Pro:

qui uxores du£luri non ducercnt, qui navi^ gatuii non navigarent , qui pucrosakuri non alcreiit ^ qui ad Bcempublicam accelfuri non accederent , qui fe ad convivendum priepotentibus compcncrent , nec tainen acccdercnt figaificans ab his omnibus abftinetir cium , eofque prudcntes videri qui ad ea folicitati, tem* peftive vertilient fcntcntiam , quod lemel f.ggreilis non etiam fi poeniteatinfti!it integrum mutare coniiiium

babat eos

:

,

Qui duxituxoiem, jam fui juris non eft quife qui inari commifir,. ventorum arbitrio feratur oportet lemel acceifit ad Rempublicam fceniE fciviat oportet ^ ut cupiat, tutum non eft ad privatam ledire vitam. i^. 1 L L I tribuitui 5c hoc aenigma, manus non eflc porrigendas araicis complicatis digitis: ^innuensnon, i^iis eflc ft comes nos praebcamus amicis , led comitati
tuti.
:

:

,

&

comitemadjungendambenignitateirii Qui coraiter tra£lant amicos, dicuntur <A|fbc&ia/, quaftdicas dcxtrarc.

20,
ptori

CuM
c

captus venderetur in Creta
,

,

praeconiro-

ganti quid
:

fciret

& quo titulo cum commendaret em^
,

rare liherii»

Did inquit Quidam
,

te

vendirehomimm qtd fciat

imfe^.

X€nia.des Corinthius admiratus
adiit
:

prajconii novitatem
£;iret

Diogencm percundansnum

quod profiteretur

ubi ex fermone hominis com-

perit effe fapientcm ac dodum,mercatusduxit domum;. «ique fuos liberos erudiendos tradidit : quos ille fufcc|>tos libesalitet

inftituit

,

piimumquc

artes liberales^y

mox
in vita fagmda^
frtigaiu.,.

b

BsnigmHr, €

-Efiac^rjft

I B. I IT. I?! A p o r H T H. xnox docuit equitare , aicum lendeie , fundam lotaic ,

jaculari telum. In paleftra vero

non

peimittebat, ut pze.

dotriba illos gravioribus laboribus, in raorem athlcta-

rum exerceret fed hadenus quantum adruboiem bonamque corporisvaletudinem conduceret. Cuiavitut
,

ex Poetis aliifque fcriptoiibus optima qusequeedifce-

modo vere fcimusqux memoria tenetotiusdoclrinsrummam illisredegitin: compendium, quo & citiusperciperent, & fidelius medomi mini-nioria compledercntur. Eoldem inftituir llrare parentibus cibo levi vilique, &c zqnx potu conrent,

quod

ea

mus

:

breviter

,

,

,

teutos eiTe

cumque csteti ca^fariem alant ad formae. commendationem, ille juflit iiiosradere comam & a quando prodeundum cfTtt in publicum, incomptos
:

:

producebat abfque tunicis, incalceatos actacitos. Quia Lacedacmonios imitadc ad-venatum illos inftituebat tiis. His lebus fawium elt ut a pueris obfervaietui, pcr*.
,
,

que
'velit

illos parenti

commendaretur.- Alii nariant
,

Prse-

conem

Diogenis julTuita prxdicalTc emerc Dominum ?

Eftne quifpiam qui

21. C u M fedeiet in auiiione , vetitus eft federe ac juduseft ftarcjob id opinor,ut faciliusinfpicerctemptor quid emer.ct. At Diogenes a ^id, inquir, refert ^uan^
:

de

pifces^

quocunque modojaceanti emuntur

ftultitiam, qui emptuti

: notans vulgi feivum cavent ne quod corporis

vitium faliant , nec fimili cautione explorant mcmis habitum. Is autem deprehenditur ex oratione.
22. fibi videri miium, quod cum ollatii aut operculum non emerent homines nifi pulfu ac tinnitu exploiatum , in emendo horainc (blo adlpedu cd. ient contenti : fignificans hominem nulla cx re melius
cognofci

AjEBAT

quam

ex oratione.

Ut

igitur
,

tcruntio parant cmere, digito pullant

qui vas fidiilc atque ex tinnitu

icddito dignofcunt

fitne integrum , probccaicillas, nc bene codum : ita prius quam minis aliquot emant horainem oportebat ad dicendum provocare , atquc cx
, ,

oratione deprehendeie qualis

fit.
,

Eodem
nec

peninet

di-»

ftum

fupcrius

:

Pilcis

mutus eft

rcfert

quo modojftcefltj,

H

7

, :

182
[aceat
,

DlOGENIS
:

cum nihil aliiid fit quam pilcis ita non refert quo corporis habitu emas hominem, fi filentem emas. 23. XENiADiE a quo fuerat emptus dicebat A Jiithi licet fervo obtemperes net effeefi piopterea quod qui nauderum aut mcdicum habet fervum , ei tamen
,

parere cogitur
-

,

fi

velit

ex eo capere utilitatem.
fertur conlenuilTc,
a

24.

Apud
:

huncXeniadem
:

&
m-

a

fuis Difcipulis lepultus e(fe.

Rogatus

Xeniade
:

,

quo

modo fepeliri vellet
cauflam
feriorafiant fupenora

h Infaciem, inquit
,

Percun^lanti
ejl

^oniam, inquit
:

pauli» poji juturum
,

ut

huc alludens
,

quod
,

id temporis
fie.

rent excclfi

Macedones rerum potirentur aique ex humilibus quod fi inverterentur o.nnia fore ur
:

ca-

davcr etiam ex prono
fenfit, nihil refcire

fieret

fupinum.

Fortaflls iliud
ier-eliatur,

quo ftatu corpus exanime

quia in re magna erat vulgi fuperftirio, porredis in portam pedibus effeiebantur, ftantes cremabantur 6c hodie ftantes, ut audio fcpeliuntur ]\idxi , certe fupini fe:

peliuntur
25.

omnes
foro

Chriftiani.

ftans cUm;ihQt y\Adefie hO' minet: veluti concionaturus apudpopulum, cumque )am frequentes conveniflent , nec ille defineret clama-

iN

quondam

^defie homtnes : quidam indignafi. En adfumus , Tum Diogenes baculo illos , abigens HoNon putamines , inquit actejfejujfi , non Jhr^uilinia,
ic
,

dic aliquid.
vit

,

,

tent juxta lationem
tui
afife£^ibus.

hominis cognomen competereineosquinon vivcfed brutoium in morem agerea,

z6.

Alexander
eft
,

adiitDiogenem pro dolio (edentem
collocutus
a

Magnus cum eftet Corinthi , cumque eo multa

quo

digreflus indignantibus amicis

qui tan, to Principi nec nffurgere dignaretur: c Immo^ inquit nisAlexander ejfem: Dio^enes ejfe veUem, Adeo demiratus cft animum illum hberurx\ , ac rebus humanis
t«tntuni habuiflet honoris

quod Rex illi cani

dmnibus fuperiorem
dicarct.

,

ut nihil regno fimilius efle jui

Prscipua

Regum felicitas eft

quod

nulli fer-

viunt,

a Servo prudentiohtemperandtim» hSepultma*
mnespeeftdumfimilif.

c

, :

viunt

i8j LiB. III. quidquid volunt facile cfficiunt tum quod atqui hoc ipfum homini praeftat Philonullius cgeant Ibphia multo verius , quam tegnum Monarchis. Quanquam Alexandrum elTe , Alexander majus quiddam
,

AroPHTH.
:

fed

,

exiftimabat
27.

quam Regem efle.
illosdebilesac
,

Negabat

mancos appellan-

dos

,

qui fuidi elTent aut cxci

a fed qui peram

non

haberent. Luflt
ra carec:

autem

affinitate vociim.

Namcty«7JW-

mancus, aut mutilus, aTmfici qui pcinnuens opiiior hominem ad omnem vitae funclionem iuutiiem efle qui expers fit Philofophix Pera cnim Cynicorum penus erat. aliquaudo juvcnum convi28. vium, capite femitonro h non folum non comitei exdicitur f)^- Gia^cis

iNGREssus
,
:

ccptus eft, fed muhis piagis onuiius dimillus eft. Quos Non?.ina juvenum a quibus ille hac ratione eft ultus fnerat csfus albo infcripllt itaquc obambulabat foluto
,

&

plagarum notx loquebantur quid eflet pafliis 6c album prodebat audores, hoc pafto juvenes inhumanos omnibus objurgandos ac repiehendendos expofuit. 29. Q_^u o N I A M Cynicus eiat , c canis di(^us eft, hoc vitx gcnus multis iaudabatur , nemo tamen imipaUio
:

tabarur. Itaque dicere folitus cft, fe

canem cfle laudan-

tium, fed laudatoium ncminem
cieic

cum laiidato cane au-

vcnatum ire.

30. fupcio in Pythiis
etvefpf^

Jactante
:

(c

quopiam
,

d Equidem

ac diccnte , Viros inquit , viros , tu ver»

mancipia. Lufit rurfus affmitate

vocum

,

qux cft intet

& etvefpxTniJtt.
eft,
I

Maucipia autem appellabat qui:

cumque fcrvirent cupiditatibus
re pulchrius 31.

has philolbphia vincc-

quam in Pythiis ludis vincere viros.

Cu

DA
:

ict a laboribus

utrum
gis
fil

oporteret

admonenti, ut jam fenex quiefte§^id , inquit ft in ftadio currerem , jam meta vtcmum curfumremittere ^ an
e
,

M

magii intendere? Redcfenfit, virtutisftudium hoc

intendendum, quo minus fupereft vitae tum ab honefto inftituto lefrigefccre.

,

maquod turpc
32«

A L I-

a Philofophia.

h Vindin^a

civilis.

c Virtus laudaStk

fantwn* dStrviveri^ eHonefti/ludiwnmendcrHifim,

D I O G E R I S tiegavk Qjj A N D o vojcatus ad caenam leveiuurum. Roganti caufiam, ^pwii^r/?, iiiquir , heri Viihi non ftmt a£la^ratia. Vulgus hominum poftulat iibi
3?4
32.

AL

I

,

veluti pro
rint ad

magno

beneficiograiias agi

,

fi

quem admile-

convivmm. At Diogenes licet paupei, exiftima,

bat fibi deberi gratiam , quod nongravaretur intcrefie convivio quia nuLquam irst aiymbolos, fed Jautius Philofophise fetmonibus pafecret convivatoris convivarum animos, quam ille corpus epulis. adolefcentcm aliquando 33. in publico diverforio prandentem deprehcndit,cum ille conlpedo Diogene fefe fubduccret introrfuin, T/i;2/o

&

DaMosTHENEM

^isi inquit, in cltverforiofuturus es: Ijgniiicans licc

illum

in2gis fore convivarum fabulam,
verlaretur, fed ctiam
fefe fubduxiftct.
illic potaret.

quod non rclum ibi
deprehenlus

tanquam

in re nefaria

Hoccnim memorabilius, quam quod

dium.

Is

potuit
,

fenfus eft
«lebat in

hoc cuidam adolefcenti dilimplicior autemut accipiamus adolefcentnlum adn^.onitum ,
Alii narrant

& Dcmofthenes efte
,

,

ne intro fugerct ied foras, Nam quo inieiius fefe ab*popinam, hoc magis erat in popina. 34. Hosp I T I B u s quibufciam celebfcm illain Demofthenem videre cupientibus porre(5lo medio di-'
,

a Hicefii inqirjt , ille Dimofihenei KAthemenfium cTAtor. Digitus pollici proximus index dicitur , quod Imnc intendentes folemus aliquid coramonftrare. Digito
:

gitus

autem mediiis apud prifcos infamis habebatur ob cauftam heic non referendam. Forro Demofthenes vulgo male audiebat 3 qaafi parum vii c0et. Id fignificansDiogenfs, niaiuit iilum medio quam indice dexnonftrare.
'

cxciderat panis, cirmqiiereliquit, h quod puderetreciperc. Hunc caftigare volena Diogenes in}e<5i:o fune collorraxit urceum perceramicum , hoc faciens^inpoculo-* quod ilie in pane faceie

35.

Cui DAM

exubefcebat.
35.
'

Cu M

maltisvideretaiimsiodiccPhilofbphus*
imitari chori magiftros,

xdfiooditj

c fele
.

quitonum
•kgiii-

r

V

.

,

Apophth.
lent.
cft
,

Lib.

III.

i83f

legitinium excedcre foknt , ut alii congruum arripeQuod enim excedit modum , tametfi vitiofum

tamen ad excitandam aliorum rocordiam condupallium ac doliura Diogenis, divitibus fuas

cibile eft. Ita

delicias expiobiabant.

plurimos infanire praeter digitum» digitum intendat vice indicis , a. vulgo habetur inlanus : li quis indicem, fanus videtur. At plurimifunt iiomines qui graviusinfaniuiit in rcbus feriis quam fi digiium pro digito porrigant, tamen hi vulgo non habeniur infani. Quem.admodmn
37.

DicEBAT
quis afiidue

Nam

fi

medium

,

&

&
li

Irsva

hodic parentes in liberis pio gravi peccato caftigant pro dextra utantur : atqui non itidem caftigant

cos,

cum

turpia pro honeftiseligunt.

*quod

5c in hoc hominum inlaniam 9 miLiimo cmerent, ^ venderenrquc vililTimas plurimo. Statuam enim iribus nummuni

3H.

Taxabat

res pretiofas

roillibus emi,

At

ftatuanihil opus

cum farinas chanix duobus sereis veniret. advitam fiue farina vivere non
,

Jicet.

Conveniebat iytur farinam muico ftatuiselTe cariorem. Philofophus pretia rerum seftimabai ufu natiirali,

vulgus

seftimrit ftulta perfuafione.

19'
fi ip(e

Q^, OD
:

fupra

ita narrant

Cum clTet emptus Diogenes
cmilTet
,

retuHmus deXeniade, quidam perinde qua,

Xeniadam

dlxit iih

:

c

Vtdt utjujjis meit
,

pare^.

Cumque ille
fi

diceret

ava /TzyTa^t^
,

ftgnificans

rem

praspoftere agi,

fervusimperet hcro

SimedKum^

inquit Diogenes , emijfes <z^er ^ nonilliprafcribentiobtem' perares an dicercs ^ avco TrvTVjuulfJ. Si lierus coipoiemalc

multo ma, animo xgrum aufcuhare fervo Philofbphiat^ periro quod enim ars medica prxftat corpori hoc Philofophia pra:ftsr animo illa mcdetur febri, haec praviscUpiditatibus. Quanio auiem animus pratftat corpo^
affeftusaufcultat fervo Rei medicse perito
gis dccet
:

,

:

ri,

hoc
,

iliius

morbi funt quam hujus
a

graviorcs, Laeiiius
titulo vellet prx-

addit

cum

pra;cone rogaretur
,

,

quo

dicaii, ifque refpondilTet

fe fcire

impcrare liberis: ubi
vidif-

a Jnfanidgenera,

h

ty£jlimatfo prapofiira, c Servta

trtidtntiot hero.

, :

iStf
vidiffet

DlOGENlS

prxteicuntcm qucndam benecultum, Huie inquit) me vende^ nam u ez^et Domino, 4o» C u I D A M ambienti a Diogenein Philolbphix di(ciplinam recipi , admiflb explorandi graiia pcrnara in via ferendam dedit , fequcjuflit fequi. lUepraepudore, abjeclo quod gcftabat , ftirtim fe fubduxit. Ali-

quando

poft fortc fortuna
,

illi

hdws

obvius

,

ridens
:

a Tuam inquit
dicans illum
,

,

ac

meam amicttiam fema diremit

in-

idoneum Philofophiae difcipulum qui ftultum pudorem non pofTet contemncre. Neque enim turpe eft geftare pernam fcd ab honefto
efle
,

non

lecedere turpe

eft,

Diocles hoc ipfum paulo (ecus nariat.
elfe

Cumquidam ambiens
illi
,

Diogenis dilcipulusdixillet
in

Impera mihi Diogenes, admiffo

famulicium ca-

lei

fruftum portandam dedit. Id cum illc ob pudorem iccufarct : Nojlramy inquit Diogenes , amicitiam pauliu-

lum

cafet diremit.

41.

CuM
:

aliquando

vidiflet
,

pueruin cava
:

manu
,

bibentem

l>

Hw puer

,

inquit

mefrugalitate fuperat
6c

^tii fupelleBilem fuperfluam

mecum circumjeram
abjecit
,

edu-

ftnm epera poculum ligneum
quiens,

& in hoc nobU pro
,

vidijfe
,

pueium
ticulam

vidilTet vafculo fra^to

Nefcieham , innaturam. Cura alteium cavo panis excipere len,

abjecit

&

catinum ligneum
,

ut fupervacautile

Bcum.

H2EC patiar videri ridicuia

modo fateamur, im:

modicum iimplicitatis exemplum in hoc
noftri luxus pudeat.

ut nos

42.

Sapienti
,
,

logifino
fapientes

c nihil deefte colligebat hoc fylDeorum omnia funt Deorum autem amici funt amicorum communia funt omnia fapientum
, ,

poteiat petens aliquid, cur petis habcns omnia \ vidiflet foeminam Diis procumbcntem , 43. ita curvato corpore, ut a tergo qusedamapparerent qitac nudaii non decet oculis hominum adiit illam dicens :
rejici

igitur funt omnia.

Sed

codem

fyllogifmo

CuM

,

d Non
illiHS

vererU mulier

,

ne ftante poft tergutn
)

tuum Deo [nam
?

plena funt omnia
inutilii.

parum decenter

teger^s

Afcula«
pio

a Pudor

b

frugalitat, C Sapiens dives,

d DeoTHmubique,

187 P O P H T H. Lll3. III. pio percufforem confecrafTe dicitur , qui accurrcns procidentes iu facicm contcreret, hoc figmemo deteireng homines a fupeiftitione , qui credunt Dcos non audiiutos, nifi ipfis indecoie corporis geftu fiipplicent.

A

44*

SoLiTus
,

eft
,

joco diceie

,

fibi tragicas

ex(e«
,

crationes occurrilTe
«tTTttTe/f

a quod
,
iii

eflet

ain<p(^

,

«ttoX/j

Tffco^s

,

ax«7w;
,

yifjui^Ct^i id cft,

domo,

civitate patriaque caiens

locumaliquem

etragoediis.

erio ; pauper De Oedipi exfeciationibus

&

alludens ad

^ nobis didum in Chiliadibus.
illud dixifle fertur , quod fortunac 45. <iu I N opponcret animi fiduciam , h legi naturam, affeftibu$ lationem, eoquod his tribus paratur ac fervatur ho-

&

minum
quitur
,

tranquillitas. Adverfus fortunae procellas tue-

tur fapientem
cui
fi

animus impavidus

:

naturam pro lege le:

repugnet lex , contemnit eam porro cupiditatem tumultus latione compelcit. 45. Alexander Magnus invileret Diogenem > reperit eum in rranio fedentem pro dolio , ac laceras fchedas glutino committcntem : poftea quam Rcx

CuM

niulta

cum illo coiloquutus pararet abire , diceretque, Cogita Diogenes quid a me velis petere nam quidquid
,

optaris fcres.

Mox,

inquit, de aliu^ interim fede pauUiJper^
Pete

Cum Rex fecelfifletj putans illum velle deliberare, diutius filenti repetiit
,

quod

vis Diogenes. Hoc, in«

quit, volebam
necejfarium.

,

nam prius

arceha^ mihi folem ad id ejuod ago

Alii rarrant

illum dixiCe

,

-Ne 7?nhi feceris

umbram
47.
fuifle

,

ejuod vellet apricar:.

rus

,

& illud: Alexandrum ita loquutum c Adfum 6 Diogenes tibi fubventu* quandoquidem video te multis egentem cui
: :
,

Memoratur

Diogenes Vter noflrum pluribw tget : e^o qut ultra peram ^pallium nihil defdero : an tu qui non contentus patrio re/HOy tot periculis

temet otjicis ut latiu^imperes : adeo ut vix tctus Orbis tuA cupiditati videatur fatis futuru4 ?

48.

QuoDAM

tandem eo veniflet ut

tcmpote cum diutiflime legens d Bono, vidcret diartam vacuam
:

inquit, a Tauperta4 tragira. b Philofophi uita. c PhilofophHs
paugittget.

d

Lepide.

, ;

IS»

D

i

O

O E N

1

S

inquit , ammo eftote viri. tttrnm video. Alludens ad longa navigatione fellos , qui recreantur animo cum ipfis procui apparet portus.

49.
genti
vtdeo
,

Cu DA M
I

fcphifticis argutationibus
;

colli-

auod Diogenes haberct cornua

fiontem ac
,

tcnipora
:

manu

contrafVans

:

a KArcjai

,

inquit

ego non

irridere

maluit frivolum

enthymema quani
,

folvere.

50.

C u M Zenon

in fcholis diflerens

acutifli-.

misrationibus probarct nullum efle motum , neceflc poflet , Diogenes furgcns coepit inambuiare. lu admiratus21cnon, Quid, inquic , agis Diogenes? Confuto inquit, tuu^ rationes» Taxans interim inanem ing^nii ofientationem. 51. SoPHisTA quidam volcns apud Diogenem ofteniare acumen ingenii hunc in modum radocinatus eft Quod ego fum, tu non es. Cum annuiHet Dio, :

genes. Ego, inquit,

fum homo

,

igitur tu
,

non
,

es

homo.

Tum Diogf ncs
^eru.

:

b

^me^

inquit
,

Dicipe

& reSle coUe^

Non di^natus eft aperire
,

qyiid habcrct vitii ratio-

cinatio, fed maiuit irriderc

detam

tuvoiis nugis libi

placentem. Si fic fumpliflet Tu cs homo, fequebatui ibphiftam non efl*e homincm. ad oftentationem ingenii multa 5^. de rebus coeleftibus diflerenti c ^nam nuper inquit, de ccelo venijii ? Socratem in hoc reiulit, cujus eft illuU ^«<g fiipra nos, mhil adnos. quifpiam contaminatae famae in53. lcripferai xdibus fuis /ow^gv eiyeiiw yjiKiy, ne quid ingrediatur mali. Id videns Diogenes 1 d cy£iium , in-

CuiDAM

:

,

EuNUCHUs
,

D^minus qua in^editur 1 Eunuchus boni ominis ne quid infelicitatis attingerec , <iomum, id Diogenes detorflt ad mala animi , qux fola vera mala funt. 5 1-. N A c T u s ungaentum, eo pedes inunxit prxe ^uo. tei morum pubiicum. Iddemirantibus dixit mam uuguentum capiti infufum exhalatur tnaerem^ a ptMiquit
,

gratia pofuerat titulum

.

:

hus

^sArguiufrivoU. h ^rffutixfrivoU. c Jgnota lQquL d MaUveroc. c Kidtculum.

189 p o r H T H. L I B. I IT. lat dtitem adfcendit ad nares. Similiter alius reprehendit
publicam confuetudincm , qua coronas capiti impominc, cum magisconvcniat infra nares poncre quod fragrantise vapor non tnm defcendat quam adfcendat* 55. Atiienirnses hortabantur Diogcnem , ut myfteriis initiaremr addentcs quod initiati apud inferos piincipatum tenerent. Ad quae Diogenes : a PerE^aminondas qtiam ricliculptm efi inquit ji KAgefilawf
,
,

A

,

,

&

tn c<sno degunt^

& Patecion fnr ac viliffimi
beatorum
tnfulis erunt.

<ju\cjue

hominesy

quod
vit

inittati ftnt^ in

Giavitcr taxa-

Sacerdotum morcs , qui quaeftus gratia blandiebanhominum imperitorum fupertHtioni perfuadentes initiationemconferrefelicitatem pofthancvitam , cum ca parata fit his , qui pis & egregiis fadis eam prometur
luerint, iive fint initiati, five

non

lint.
,

56.
dolio
,

CuM
licco

primum

coepiflet Philofophari

cum

in

mucidoque pane vcfcensfolusaudircttotam uibem la^tiria petftrepentem, erat enim dies feftus, lenfit animo non nihil txdii diuque (ecum de lelinquendo vitx' inftituto cogitavit. Sed cum tandem mu, ,

res videret adrepentes
tioi difplices^
'

panifque micasedere; b iluid
1

inquit
atu<.

,

o^Liogenes

fat magnificus

es

,

eccfi

etiam parafiros
57.
pellanti
c

ipftjm ob vhx (brdes canem apSane , inquit , nam ad eos qm me vendiderant recurri. Solent enim canesii vendantur , ad veteres Dominosrecurrere. Non ofFenfus eft convicio , fedcom:

pLATOKi

Cum i£.ginam navigaret , inatque in Cretam perdu«^us,ibiquc venditus. Eos piratas puto fuifle Corinthios , aut Athenienfes , autcerte i^ginetas. :^S. C u M e balneis redeuntem quidam logar fent , d num iilic eftent multum hominum , negaan illic elTet multa turvit efle. Rurfus percunftaius ba annuit fignificans hominis vocabulum in paucos competere.
mode
interpretatus
eft.
,

terceptus cft a piratis

,

,

,

59.

Narratur

5c illud vix credibilc

:

Plato
fic

a Initiari nonefi fatis.

h

Lepide, c Canis conviciHJn,

d Homines non homims»

,,

t^O
fic defiaicrat

DIOGEKIS
hominem. a Homoeft animal
bipes abf.

qucpcnnis. Ei definitioni cum difcipuli Platonis applauderent, Diogencs gallum gallinaceum pcnnis ac pluiiiis nudatum produxitin fcholam. £n, inquiens, hicefi bomo Platoms. Itaque definitioni adje^um eft, latis unguibus, quod aves hujufmodi non habent. 60. qua quis hora prandexe debcat : h Si dives efi , inquit » cum vult : ft pauper^

Percunctanti

cum potefl,
di. A u D Mcgarenfes cum vidcret arietcs pcUibus tedos adverfus fngoiis injuriam , ipfbrum autcm filios nudos : c Satiits efi^ inquit, Megarenjts ejfe arietem quojn filium , Traditum eft de Megarenfibus , quod indiligenter habent filios fiios. I D A M 62. in publico gcftanslongam trabcm, pcr imprudentiam percufteiat Diogenem , moxquc cx more dixit. Cavc , At Diogenes ; d Non me , inquit
vis iterum percutere
?

Alii lic narrant

baculumimpegitincaput,
ve
,

&

pat pari referens.

Nam

Cavc , Caante laefionem diccndum
:

dicenti

poft

iftum adjecit

,

erat, Cave.

Qu o D A M tcmpore lucernam accenfam geobambulabat in foro clariftima luce quaerenti am;lis. Rogantibus quid agerct : e //or^w^?» , inquit, quitro : notans publicos civitatis moies vix homine
63.
ftans
,

dignos.

64.
fit
,

CuM
Plato

aliquando

peifufiis clTet
,

aqua

,

ftaret,

que toto
bus
,

diftillans corporc

circumftantes aliquot

ut

commiferabantur
,

nam

&

hominem indigna paffum. Quiis forte tum adcrat. /Si vultis
,

inquit , commiferari Diogencm abite : notans in Philofopho gloriae cupiditatem. Hoc igitur (peteulo quoniam deledabatur, felix erat potius quam mifcxandus : at fi nullo tcfte peifufijs fuiflet , tum vcre
fuiflet miferabilis.

6$.

CoLATHUM

impingenti

:

g
:

ProfeCto

,

in-

quit, nefcidam mecapitegaleato amhulars

Liidens

ma-

num
a Ridiculum.
nitio.

h Fejlivum. c Educatio. d Seramo» Q Homorarni inventu. £GlcriateCia. gModerati,

:

15 V num pronatn galearn dixit. Nec alitcr ulcuseft percuU forem. Nili forte legemiura eft : Nefciebam captregalea te^io incedendum ejfe. 6<J. At non eadcm patientia tulit Midiam , qui impa6to ilU colapho dixerat. Tria millia tibi in menfa funt pofita per ludibiium illigratulans quod pro colapho lantum nummorum cx multa ad ipfum eflet rediturum fi lege ageiet. At Diogenes poflridic fumpto pugilum loro , eoque impado Midiac totidem verbis dixit : 4 Tria miHia tibi in mcnfa funt pofita. A. Geliius nairat de quodam . qui pro dele^amento habcbat manu depalmare homincs , moxque e erumcna quam in hoc ciicumferebat juflit numcraiimul^tam. At Diogenes declaravit non omnes eile ea patientia , ut mulH.
I

A

P O P

H T

L

B. I

I I.

:

,

,

da contenti (int.
57. Ph I LosorHi vulgo hoc nomine male audiebant , quod Deos aut oon crederent efle , aut con-

temnerent.

Hoc innuens

Lyfias interrogabat Dioge:

nem

b concrederetne efle Deos. Cui Diogenes venit , inquit , ut non credam , cum perfuafum habeam >
,

^i

te Diis

invifum

ejfel

Hoc di^tum quidam
,

attribuunt
fed in con«

Theodoto.

Non

refpondit ad quasftionem

lumeliofe interroganrem retorlitfermonem. 68.C0NSPICATUS quendam fe leligioms cauf. fa afpergentem aquis fluvialibus : Nam hoc ritu prilci (blent purificari , li quid piaculi commiflum credeient c Infelixy inquit, ct4m erras in Grammatica , non abfolve'ris afperfus : multo minus afper/to te liberabit k vita crimi*
nibus,

Re^fte notabat

hominum

flipciftitioncm

,

qui

crederent (enObili elemento purgari maculas animi, niii pravas cupiditates amputaflcnt.

fecus eveniflet

, d qui fi quid fortunam incufarcnt , id quod vulgus hominum folet : dicens ipfos hominespotius incufandos qui poftularent a fortuna , non quae vcre bona cl^ fent, fedquae ipfis bona viderentur. Nam fi pcrmittc-

^9-

Eo

s

fummopere reprehendcbat
,

,

rentDiis.quiEipfijudicantoptima, dare, darent: nunc acceptis his quae flagitarunt , impudentei incufant Deos.
70. S ua

Parpm, b

Salfe. c Superjlitio. dVota/hilta*

I9i

D

I

O

G E N

I

S

70. hominum qiii iil fbmniis terrerentur, hoc psiGto deridebat : ^ha vigiUntes , inquit a^uis , e^t ?ion curatts : quA vero dormientes
,

SupERSTiTiONsM
Ad

foinntatisy folicite ptrcjtmitif.

feliciiatem

enim aut

infeiicitatem hominis nontnra refert cjuid patiatur in

fbmniis , qiiam quid agat vigilans. Ibi quotiesaliquid turpe committit , oponebat metuere Deorum iram ac triftem evcntum, non li quid dormientibus fit vifum. 71. In Olympiis prsconem ita pronuntiantein , a Htc inl Doxippus viros vicit., correxit Diogenes
: ,

quiens mnncipia fed ego vircs : fignificans eos qui certarent Oiympia, non efie viros fed glorise mancipia. Solus Philofophus vincitviros. SimiJc huic eftquodfu,
,

pra retuiimus.

72.

Cu
,

M

Fhilippus exercitum haberet apud Chac,

6c comprchenfjs a militiqui confpe£to Diogenc bus deduclus eft ad Regcm Explorator. CuiDiogenes: jgnoto iratusexclamavit

roneam

venit eo Diogenes

:

:

i Prorfus , inquit , explorator^ nam huc veni injpeCiurm in» faniam tuam , qui non contentus Regno Macedonum , alieRegno vita na ca^tans temct m dtfcrimtn conjtcis , ?ie friveris. Rex admiratus hominis libertatem, juflitil-

^

lum

abireliberum.

Macedonum Rex miferat. 73. cpiftoiam ad Antipatrum , per quendam nomine Athliam ; cum id temporis forte adefiei Diogenes, qui Cynico more dixit : xAthlius ab ^thl-.o per ^thliam ad
^thltum. Porro athlius Grzce miferum fbnat multif^ quelaboribtis affii£ium , unde & athletis nomen. Senlit Philofophus, Principesob ambitionem afliduisbcllis
,

Alexander

tumultuantes vere miferos efle

:

seque miferos qui

illo-^

xum cupiditatibus infervirent.
74.

Invitatus
:

ut ad

xeculavit

at Perdiccas profe£to minitanti

Alcxandrum venirct, nccem ni vepcjuidem

niret: c N?7, inquit, magr^nifeceris

& cantharis

phaiangium idem pofjint. Cantharis pufillum eft infc^ium non difiimile (carabiro, fed praelentaneum habens

venenum, phalangium

aranei genus cft nocentilfirnum.

a Vf^oria ffilchra. b sAmhitio, c Likre»

,

A
£turiim
,

P

O

P

H T

H.

L

I B.

I I I.

Ip

5

Necdubitav^ic viciliim miiiitari Perdiccai

Te felicirer vi-

fifineillo viveretj: indicans infeiices efie qui
.

cumPerdicca viverent.
75.

dcnandum hominibus vitam , ^cxterum lianc igiiorari abhis, qui quxrunt dukiaria ungusnta aiiafque hoc genus delifaciks efle Deos ad
,
,

AJEBAT

cias.

His enim qui fauintur, ciedunt
,

!e

vivere

,

cum

veramvitnm

traiiquillam nc funvem fola pra^ftet fa-

piemia. Noii igitur Dii iut.: inculandi , ledhomines, qui per ftukitiam non poilulant ab iliis \ itam , fed voluptates.

76.

CoNsriciENs
:

delicatum
inquit
,

quendam
bcatm
es
,

a fer-

VO

calcsari

b

Kondum

^

fat

nifits

etiam nbjlergat

id erit ,fi

mancus fuerii. Vifum hoc praftare vaieat

tii

Dioil

geni

non multo minus ablurdum
,

in calceatu abuti ope,

ra farnuli

fi

quis iple

fibi

quam

poft exoneratam.
podici.

aivum adhibeat famulum abllergendo
tnieihgi potefi &i de abCtergendo

Qmnquam

nalb, Phiiofopho ethnico prodigiolk delicia: videbaiitur

ethnicum calceari a famulo at ego novi Chiiiuanum , Sacerdotem ac Thcologura cui cum nulium ciTec membrum mancurn, tamen aditurus lairinam famulos
:

,

,

accerfebat qui folverent ligulas
garent. Id ego videns
,

,

item

reveifias

qui

aili-

lic

mecum cogitabam.
,

Utinaai

hic adeliet Ipedtator Diogenes.

Duciquendarn qui phiaDucebatiir autem a c Ma^niy magiftratibiis quos iUi ii^^Mfjuovd^ appeliant inquit X){o^QicitSifurss parvum ducunt. Utinam hoc non
77.

CoNspiCATUs

lam ex

asrniio furatus fuftuleiat:

:

poiht vere dici in Magiftratus aliquot Chriftianos

,

a

quibus ad laqueum adigitur interdum, qui x. drachmas fuftulit, ipft impune magnis furtis vel peculatu potius
,

ditefcunt.

78.

ViDEHs
:

crucem
79.

Euge.y inc\mt ,fcopum

adolefcentem lapides jacicnrem ia atti)jges, Innuensforc,

ut aliquando in crucem agerctur.

CuM
,

adolcfcentuli circumftantes

Diogenem
coepilicnt

acclamaflcnt

Canis

:

ac

mox territi fugere
I

roga-

a Vclupta^,

b

Delicia, c SJft»

194
,

DroGENis
: ,

rogatique cur fugcrent, dixiflent, ne mordcas nos canis antmn Jiiii fiiioit, cants non edtt tetuUm. a Bo?2o inquit

Tede illis
80.

C

u

exprobrans molliriem. r D A M libi placenii
:

,

quod

leonis exuvio

vtuutufiragnla pudefacere ? Indecorum efleccnfuit, quod homo mollis Herculis amidum iibi viudi^aret. Idem dici poteft iis qui prodigiofo amidu ptofitentur (andimojiiam, vita non relpondente.
teftusincederet
b
tudejinf.s iin(\uix.y

Non

8r.

Pr-^dicantibus

beatum

Callifthe-

nem Philofophum, quod

apud Alexaudium apparam
,

quod fplendidoexciperetur. Immo , inquit , infelix efi cum ^lexandro vifum iilt praude^idum coenandumque pt , fuent : fentiens nihilefle beatum fi abfit libettas. Hic
eft

Callifthenes Ariftotelis dircipulus

,

quem Alexan-

der tandem conjccit in carcerera , ubi periit. Quidam pro Callifthene furponunt ipfum Ariftotelem , cujus felicitarcm prxdicaniibus quod cum Regis filioviveret

&

inquit, prandet cum vult ^lexa?jder, cum vuit Decgene', 82. S I quandoegebat pecuniis easab amicis acciquod praetei Philofophi piebat : at fuggillantibus eum dignitatem peteiei quod efiet mendicorum c Immoy nonpeto, fedrepeto, iit cutw, a/^K' d^n-euTta, Reinquit petimus enim mutuum , aut depofttum. Amicus autem egenti amico dans non donat, fed reddit quod debebat. Quifquis enim in taii cafti pecuniam fervat rem
:

^nfioteles

,

Diogenes

,

,

,

:

,

,

alienam detinet.
83.

Cu M
fum
,

adolelcens

quidam comptior Diogeni
:

propofuifiet quaeftiunculam
refponfurtis

dNon

tibt priu^,

inquit,

quam

fublatis vefiibus oftenderu

utrum
il-

mafculus
84.

fis

anfcemtna.

Ex cultu parum

virili

notavic

lius mollitiem.

Alteri
:

cuidam adoiefcenti

,

lufumquen-

dam amatorium
quit, hoc deterius

eleganter in balneis exhibenti , quod Grxci vocant aciloiCi^m. Diogenes : e §luo melius , in-

damnans improbatam artem
d

,

qualis
eft

a Salfe. h Hypocrifis, c Benigmtai. e Caninimores,

Mollities,

,

Apophth.
cft

LlB. IIL

ir^s

& alea, cujus quo quifque eft artifex melior,
85.

hcc

vir

eft deterior.

C

u

M

Diogenes adefTet convivio
,

,

a qui acA\i projicic-

cumbebant appelJantes illum canem bant, quod idcanibus fieri confuevit atergocommingebataccumbentes
:

oOa

:

at ille

diTcedcns

fionificans

& hoc

cflecanum.
Z6.

ORATOREsac
5

cxteros
,

omnia ad gloriam
id eft, ter

facientes appellabat i^cruuO^-Tnis
ancipiti dido.

homincs,

qui nec do£lus eft nec humanus ita Philofophus hominem vocabat miretum , qui nihil haberet iupra hominem. Siquidem juxta Homerum nullum animal honiine miferius. Proinde ter hominesdixit , ter mileros, qui fiaa ftudia omniaconferrent adrem inanifiimam
:

Nam ut vu]gus homincm efle negat,

,

ac populari multitudini

,

multorumcapitum
,

bellua: fer-

virentrervitutem.
87. dide veftitutn aureo vellere.

DiviTiM
,

quendam indodum
,

fed fplen-

hoc eft , ovem Nam tales fuilTe proditum eft a Poetis , qui minimum valerent ingenio , ovillis moribus etiam
;i^o<rouMKcv appellabat

proverbio dicebantur.
88.

PRySTERiENs

prodigi cujufdam jedes in-

fcriptionem habentes , venales : B FacHe , inquit , divinahamfore , ut pra tmmodica crapula domum evome'ret.

Jam enim domum abfuinpferatantequam
prolciiberet.

vena-

lem

Vomitus

igitur erat ilie veritus

quam

vcnditio.

conquerenti quod a mulDepne , inquit , tu perturbationis indtciapr^teferre: fignificans nulla re melius improbitatem Iscdentium finiri , quam fi qui laiditur , dolorem diftimulet. Etenim , qdi ob id inceftiint homines,
S9.
tis

Adolescenti
;

perturbaretur

c

&

ut illum difcrucient , definent , fi viderint illum nihil commoveri. Et Grxcis fufpicor alium eflc fenfum. Cum enim adolefcens quereretur fibi turbam efle moleftam
,

moJO/

7^, inquit

,

ai>

(f^etyf^^Tu

^

ttui^.

I

2

TiuvliShi

a

Ter homines.
tus.

b

*Trofufo,

c Dclor dijfimula-

,:

15)6

D
,

I
,

O G
id eft
,

E

N

r

S

^nwvl^^

/T^^ipeiv

At dtCme

tu

quoque
,

figna

jiioUis 6c efFoeiiiinati circumfcrre.

90. corpore
do

C
,

I

& ab
,

T.H A R OE D u M imperitum obefoquc omnibus vituperatum Iblus Diogcnes
,

laudabat. Dcraiinntibus
,

quamobrem
,

id faceret

:

a

Lan-

malnent fe cithara quam lairocimis exercere: Hguiflcans ilium corpore vaiidum, ingeuio rudem lanociniis aptiorem elie quam mulicaC) locus efi ab inexlpetlnio. citharoedum. qui quotics cane51. obvium ita laluiabat let ab auditoribus deferebatur
inquit

(^uodium taUs fic

,

Alterum
Cum
,

,

,

,

if

Salvegalle.

ille

offenlus lalutationis novitate
,

diceret
omnes.

Quiditai ^luoniam

inquit

,

camu tm

excitas

Jocum

captavit ex ambiguitate verbi

Gra;ci:

civctyeimv

enim dicitui 6c qui excitat dormicniem , quod folent galli gailinacei male canentes 6c qui fedcntem excirac ut fufgat quod ilie fokt. pz. C u M adolelcenicra quendam infigni forma
: ,

plurimi intuerentur

num

lupiriis

omnium
diraifib
j

Diogeiicfi incurvato corpore fiimplebat. At hoc ipeciaculum conveilis oculis , ajebat mirari le , cur adolelcentulo
,
,

lefe.iatuereniur

:

obitei notans iliorum infuperftitiolb
,

temperantiam, *J3- (^u I i> A

M

vehementer

,

ac le-

larvarumqiie tenonbus obaoxio necem ipii niinanti , dicenrique unico i(flu tibi perfringam caput c yAt eq^o inquit, fi idfecerisj tihi finifier aflans ut contrernifccA ejficiam. Significan5 fe mortuum etiam illum terrere poile a quo vivus contemnebatur. Hic tamen
,

murum

,

affectus dc hodie plurimos habet, qui

cum

fint

ad-

verfus vivos feroces, adverfus
lofifiimi.

umbras funt formido-

94.

AB

modato
gleEia
|.">er

daret

Hegeiiarogatus, utipfilibrosaliquotcomd ISlon fapn , inquit , Hegefia , qui cum
:

caricoA non

jji^ia^i

,

fed veras eligas

y

vera exercitatione ne-

adfcnptam

te conferas,

Hoc

di6^:o

notavit eos, qui

omnem vitam
h

nihilaliud quam. legunt Philolbpho,

mmiibros,
z
Salfe.

re6te vivendi priscepta continentes

ciim
vii-

Salfe, cSuperflitio.

d Le^io mortua»

,

A
libris expreiTa

P O P

H T

K.

LlB. Iir.

197

virtusmagis ufu difcaturquam ieftione : >e;t?«v, Gixadpingere. Itaque virtus cis anceps vox ei\ adfciibeie

&

,

quodam modo
,

pidta virtus eft.

Abfur,

dum autem videretur
virtute

in caricis habere

deledum

in

non item.

probro objicienti quod exfoinquit ij^-^^s rei cnujja philofe' jjhatus fum , five quod exfilium compulifiet Diogenem ad philolbphandum , fiye quod idco didiciiTet Philofophiam , iit exiilium iimileique cafus a:quo aiiimo perI

Cu DAM
:

illi
,

laret a Patria

a Mifer

,

peti polTer.

96.

Alteri
:

cuipiam per convicium dicenri

Siiiopentes te exilio

damnant.
fe

eao

^

inquit

.

ilk-s

manfiom
tur
,

lignificans

qucd Iblum

vertere

jubere-

nihiio infeliciorem eile his, qui in patrirmane-

rvut; nec

mircrum

elt

exfihum xquoanimopati pofient. Tam enim manerc coaotum quam exfularecoaftum
,

,

Philoibphus cui qua;vis terra patiia eft ll jubeatur ire exfulatum , unius tantum civitatis exlul efi. At qui
,

nuTquam poteft vivere nifi in patria plufirnaruir; rcgicnum exful ei^. Diogcncs autcm ob adultesuam ut
,
,

monetam folum vertere eft. tem Sinopenfis. Hoc ita refetr Plutarcbus in
putant,
exfiiio.

Erat aubello de

Te Sinopenfis Ponto exukm
ilLcs

efte jufierunt.

xAt

zgOj inquit,

hac darnno

poetia

,

m in Pcrito

extre^yjifc^ue

Euxtni
iiifelici

litoribus inclnfi perpetuo rnaneant.
,

Dlogenesmu,

tarat patriam

fedin meJius

:

exfulabant poiius

qui

regioni erant adfcripti.

vj'

C

u

M Olympionem,
,

hoceft

,

in Oly.iipiis cer:

pakeniem oves h ^uam ceU' riter O prAclare ab Olympm ad Nemea te contU' inquit lijli., ludens affmitate vocum. Nam n/JAu certamina di^
taie folitum offendiliet
,

cuutur
9^.
:

a loco quemadmodum Olympia. Craxis pa'co Ibnat, 6c vc^i? pafcua.
,

Nt/vUi;

vero

Interrogatus
:

1

ientircnt

c

^jtoniam

,

quainobrem athletx niinquit, fuUlis ac buhulis
enu-

nibus educati

funt.

Nam
I

aihletas crafJioiibus cibis
3

a

ExiLum

utiU.

b

Facete. c ctv(AKC(f>lfM^j. Stat.or

^nirioi.

198

DlOGENIS
,

quidem robur confcrunt , fed mentis acumen hebetant. Vocis autcm ambiguitas dcdic jocum. Nam ut Gi^ecis cm^ps^ ita Latinis fentire j tam ad animum quam ad corpus pertinet. At percunclator ille qujcrcbat quid eflet cauflae , cur athletse veluti fenfu carentes non offenderentur plagis. Diogenes animorum ftuporem notare maluit. 99. SoLiTus eft interdum adire ftatuas , &aliquid ab illispetere. Demirantibus cur id faceret : a Vt
enutiiuntur, qui corpori
conftefcam, inquit, non commoveri,Jt /juando ab hominibus

non tmpetre quod peto.

100. PosTEA quam inopia compulfus coepiflet b Si cui alteri dedi^ mendicare , his verbis fblet aggtedi Significabat le fii , da 6* mihi : fin nemini , a me incipe. non inferiorem caeteris mendicis itaque par elTe ut qui daiet quibuflibet daret Diogeni: qui vero tam parcus efiet ut nemini quidquam daiet , huic tempus elle ut aliquando dare incipiat. aliquando a tyranno e I. cujufmodi sete potilfimum oporteret fieri ftatuas c Ex eo , inquit, ex quo fufifunt Harmodtus ^riflogiton : innuens iilura eflc tollendum , quod illi tyrannicidae
: : ,

&

Interrogatus

:

fuerinr.
z.

Percunctanti
:

quo pafto Dionyfius

ute-

retur, amicis
nes abjicit
:

d Vt

utribus

,

inquir^ plenos fufpendit, ina-

fignificans a

tyrarmo divites occidi, paupeies

negligi.
3. QjJ I D A M gloriofum titulum infcripferat xdibusfuis, ejovis filius Callinicus Hercules heic habitat , ne quid introeat mali. Diogenes ex infcriptione TzoXi^wv ftukitiam hominis deprehendcns adjecit , ideft, Toft bellum auxiUum : indicans ovfAfJsc/^oL feram elTe malorum omnium deprecationem , poftea quam talis immigrailet. Colebarur enim Hercules
it
,

ciXi^tK^H^j malorum depullbr. Eum oportuit in xdes immigrare prius quam immigrafret Dominus xdium , qui Jple erat magnum malum.
4-

Luxu-

a Vfus

lenit molejliam,

b

Mendicitof,

c Libere.

4

Salfe. e Sero,

,

4.

A P O P H T H. LlB. III. 199 LuxuRiosuM quempiam in diverfbrio con:

fpiciens vercenteiii oleis

^ Si

fic

prandifes

,

inquir
coe-

non ita cwnares

:

fentiens

non

efie frugalitatis

quod

naretoleas,
gravacus
,

(edquod ftomachas nimis lauto prandio

nihil appeteret in ccena.

Nam

tenue pran-

dium optime condit coenam. 5. D I c E R E folebat, b cupiditatem efle malorum omnium arcem ^'J^ttcx/v non procul abludens a (encupiditatem ladicem matentia Solomonis, qui dixit lorum omnium. 5. B o N o s c viros dicebat efle Deorum fimulacra, Deorum quum fint o^nimi natura, proprium eft bene
,

,

,

facere

omnibus nocere nemini. Haec imago melius

re-

iucet in (apientibus ac bonis viris

quam

in ftatuis,

quum
7.

Dii iint incoiporei.

A MoR

E

M

d dixit ociofbrum negocium
:

,

quod
uc

hic affecius potiflimum occupet ocio deditos

ita fit

d-um ocio vacant, in rem negociofiOimam iuvidant, nec
rnterim
8.

tamen quicquam honx
e

rei

agunt.
naturas

Percontanti
:

quid

eflet in vita miferri-

mum

Senex

,

inquit

,

egenus.
,

Siquidem ubi

prxfidia deftituunt
eft xtatis

homincm cxtrariis rebus fulcienda imbecillitas. Verum inter egenos habendus

non eft , qui bonas attes ac probos amicos fibi paravit certiflimum fene£tutis viaticum : ille infelicifnme egenus
cft
,

qui nuUa virtute prarditus eft.
quae beftia
,

9.

Interrogatus
,

morfum haint?.rro^ii4,

beret nocentifllmum

Stdeferis
,

inquit,

ob»

tre^iutor: Jide cicurtbus
fe fert

odium

,

prs adulator fub amici perlbna multo etiam
adulatcr.
obtre6):atoi

Nam

Ixdit gravius.
10.

Conspiciens
:

in tabiiIapeflimepi6tos
efl ?

fVter

duos centaurospugnantes inquit, horum deterior ,
,

Notans

piftoris imperitiam

quafi dubiiaret utet

eflet deterius pi6lus. Ufijs eft

autem voce ambigua,

nam

X^eS^v

& pejor dicitur, & in pugna in^erior.
h
K^varitia.

ii.Orationem
a Luxuf.

fn, tSeneCtus,

^ biandam non cx animo I pro4 c Boni (imUes DiU. d ^Amor fwiSalfe. ^UUndiloqmum.

:

200
proficifccntem
let
,

Dl
,

OGENI
,

S
,

fed ad gratiam

melleumlaqueum
juguler.

compoiitam dicere fbquodblande ampleotenshoventrem vitx charyb-

raiaem
12.

LuxuRiosoRuivi
,

dim appellabat quod omniadevoraret, nec (atiatetuc unquam. Charybdis tanium ea forbet quac mari vehuntur, & revomit tandem quod abfoibuit a at lurconum venttibus ncc aer necterra, necfiumina, nec
:

,

maiia fufFiciunt , quin&domos ^agrostoios abfoibent, necrevomunt. Didymo13. Q^u u M quidam Diogeni referrent
,

nem moechum comprehenfum
ex
ipfo norrtine ,^u/j>endi.
:

:

b

Diimsefli inquit,
tei^iculi

dicuntur

FoiTO Didymi Gra:cis ab his igitur unde nomen habebat,

& qui,

bus peccaverat, vult eum fufpendi. 14. P H Y s I c u s quidam interrogavit Diogenem, q^am cb caufam aurum palleret : c ^onuim inquit, plurimos habHjibt infdiante:, Palicnc autem qui
nietuiint^

15.

Qu u M

videret

mulierem in

ledtica

,

dixit

d Cavearri no?i ccnvenire fera : notans tam efferum ac noxiutn animal ferreacavea coercendum. Ledica ve10 feils: genus eft cancellatx ut aliquam caves fpeciem in hac divires aq deiicaia:. federc , atque etiam pr.xbeat
, :

geftari Iblent.
1(5.

Servum
e

fugitivum videns ad putcum feden,

tcm:

Vide

,

inquit

adolefcens ne excidas
,

:

ambiguo
,

verbcUidens.

Nam excidir

qui in

puteum

decidit

&

idcft, excidit,

quide loco
,

peilitur. Aibitror

»uitem puteos oiim fuifie facros

6c ab his

non

fuiffe fas

quenquam
ly.

vi cietrahere,

quemadmodum

e templisaut

a ftatu Principis.

QjiuM
,

in balneis vidiflet ^a)77^c/VT^.>
;

,

ideft,
,

furem veftium dixit ilh / Nnm ad un^inncuUm an ad aliudvefmentiim ? Rurfum lulit aftlnitate vocum ,
quje Latiac reddi
Tiov
71

non

poteft
,

,

Gace eft

,

s^' ciXeifxfjLci'

iTT^

(i't^ ifj^i-no^i

dictiones

minimo

diiciimine

foni a Venter omniadevorans. b JidHlterium. c KAuriamor, d Delici^. c KAK^/biim, i KAmbigue.

:

:

,

A
eft
,

P O P H T H.
aliptx didi.

L

I

B.

I I I.
,

(bniinterfe diftcrunt. ^'^eiju^, ab

i«'x«'?rt)

20 r unguentura

unde
:

&

Inde

ctXw/^^j&Tjcv
,

diminucrujtju.>.ii-.

tivum
(^Luj

ol>x

tfjr^Tiov

dux

di6lioncs
,

fed

ob
11

propemodum una
ijU(s^rto\'
,
5

videtur

quam

removeas

eft a/"Ao

ideftj aliam vefticulam. In balneis

enim olim ungebantur 6c ibidem fures fuum ai^ebant negocium quodpofitis veftibus iavarc mos eft. Notabat itaque furem quod aiibi furatus veftem, eo venif, ,

fet

alteram furaturus.
18.

Ikgressus
:

aliquando fordidum balneum
,

,

dicebat
illic

a ^lui hic

Uvant

uLi lav^.ntur? Significabat
,

homines puros fordidari balneo quo mundentur.

^ ibi lotis opus efie alio
muHeres ex
,

M aliquando 19. pendere laqueo prafocarns
:

Quu

vidiflet

oliva

b Vtin.im

inquit

,

v- cxte-

roL

t-irijores

Jtmilcm ferrsnr fruclum.

Eiat: cri-ir; DiO<^ei:es
_jUe

Ij-iazyjwq^ id eft,

mulierum

cibr eo

CMp:ebat

omnes
or.a.-

videre penilks.

€1

20. C.£ R N e N s qu^ndani p:.:i monu:nenta fpoliarcr , Hur:.i:eii

'

a':d;c,neiiK
cr.;tr.i;:e

coaipcl-

lavit

Ideft:^

^uidtu htijc venifli vi'- pr^J}.i?:t-jjlme- ni-.m frsy Vc fpoiiei aiio^iizm hcrtim cjhoj mors onupur aira? 21. I N T E R R o G A T u s nu;v. ''^r -'':<iTvehsberet, negavit. Qu^umque:. n,
,'
-

:

Quis

igttur te etferet

li

moriaris

r

a'.:.,

eritopHs?

Multi

fupirftitio':

::,

quomodo,
,

&

Ha: c vacabat Dicgenon dubitans quin futurus ciiet ai.quis qui cndaverejiceret, vel ob id, quodomum faceret vacuam.
nes,

per quos efferantur.

Quanquam
22.
gleftius

illi s

cont:gir honorifica fepultura.
p
I

CoN

c

I

E N
,

dormientem

5 adolefcentem quendam neba.ulo pungerisiliUm , di:cit car-

men

Horacii
I 5

E'>c:-

:i'Sordef.

h Ofor fcc^^wtmtrn,

c Sticri^c^in^v,

d

:

102.

DlOSENlS
Id
eft
:

Nc
23.

qtiis

dum

dormis^ k ter^o vifixerit haftam.

Ad eum
f^KVfJUC^^

^ulgebat, illud

Homericum
<f^/JLCi

qui obfoniis ac iuxui plus acquoinaccon:)modabat.

TEX^ i<\Siaj,
Id eft:

a Nate mihifueris hrevis avi Significansillum libi luxu mortem acceleiaturum. h formas rifit 5c 24. P L A T o N I s Idcas id cft Ariilotcles. Quodam igitur tempore quum PJatomulta di Ideis dilVereret & reni confidam confidis vocabulis explicare conaretur , fubinde in ore habens menIcitates & cyati:iitates per quas voces intclligebat fpecies mcnfx di cyathi Diogcnes irridens fubcilesnugas : Menfam inquit , ac cyathum video , menfeira^ rem ac cyathitatem non video. Tamctfi funt & hodie qui Sorteitaiibus & ecceitaiibusfibi videntur acuti. At Plato regeflit di£tum Nec mirum , inquit , nam ocuat mcnlos habes quibus cctnuntur cyathi ac menfae
, j
,

:

,

:

,

tcm non
ihitates.

liabes

,

qua cernuntui menfcitatcs ac cya-

k

quando ducenda efJet, 2j. axoc: c Juveni) inc[\xit) nondum, feninun^uam : Gixce jucundius /untJiTroTBf /omc/^^twttots : fubindicans prorfus abftinendum a matrimonio. At percontator ilaut qua anni. diicere cupiebat , quo xtatis anno
,

Interroganti

parte expediret adfcifcere conjugem
AiiliOteles prsfcripfit puellac

:

quemadmodum
,

ro irigefirnum

quintum

:

&c

decimum o^iavum viRomani Aprilem 6cju,

nium

exiftiraabant aufpicatum nuptiis

Majum

ia-

aufpicatum. 26.

PERcoNTANrr
Qaleam
,

quidnam
inquit
,

vellct ut cola-

phum

acciperet: d

&hic

jocus eft

ah
a Luxus.

b KArgutia nugatoria. c J/latnmoniuw v.ita.ndum.* d Jocms ab iaexfi^e^atB,

,:

ArOPHTlT.LlB.
ab incx(pe£tato. Nam peteretpro colapho.
27.
noA
ilJe

III.
,

Ztr^'

exfpettabat

quid inercedis

Q^UM
:

videret adolefcentem
,

quempiam
: Jt

fele

ornantem
i

a Siad vaos

inquit

,

fruflra

ad fctmi^

injufle.

Hoc di6lum

feftivius eft
:

Grxcis obvocura
fiuftra fe

affinitatem «71/%«?

&

etcfiKeig

Nam

mas
:

parat mafculo

,

inter

quos non
,

poteft: efle

conjugium
,

&c inique facit adoleicens
,

fi

culrura forma; iniidiatur

iniirmo (exui quum uxor non lenocinio (ed honeftis moribusconcilianda fit. 28. cuidam erubefcenti atb Bano animo es que ob id pertuibato inquit , fili ,

Adolescenti
:

,

,

iflmfmodi

efl

virtutis tinCiura.

2p. Qji
ccmmifljfet

u

M
,

contendentes
,

audiflet duos legum peritos inter (e damnavir ambos c cjuod alter fimum
:

aiter non ferdidiflet

:

lignificans
eft
:

utiumque
,

dignum
afficitur.

exitio.

Argutia didi in hoc
is

qui furatur

luciifacitaliquid:

vero cui res furtoiollirur

damno
,

At hic abfuudum quiddam acciderat alter a-lrerius rem furatus erat nectamen is cui furtum eft. factum perdidit quod hoc ipfe furams effet quod al, , ,

ter fuftulit.

50.

Percontanti

quod vinum

libentius bi^

beret: d sAhenum,'m(\\\\ti
dit gratiamdtCio.

^

hic.

to !l7r^T<P6>MTov

ad-

Aliud enim exfpcctabat percontator
plurimi te derident

videlicet

de genere vini fentiens.
,

autem videtur ^lJ^ujJaTov utaliquis tepereutiat, tu tam.en non percutiaris fcd Diogencs negavit fe derideri, (ive quodnonefTet
e
,

ip(i diccnti 31. xAt eq^o. inquit, non derideor. Id

CuiDAM

deridicuhis, five quodexiftimaret
nihil ad fe pertinere.

hominum irrilionem
:

32.

D

J

c E K

T I milerum

efTe vivcre

/ New

,

in-

miferum efl, fed male vivere mtferum efl. Vulgu.s miferam appeibt vitam , labonbus ,doloribus, morbis , damnis exihis, multifque hoc genus incoinmodis obnoxiam. At Philofophus nihii malum aut
q-uit, vivere
,

I
3i

6

„Mo!licips.

h

Pitdor.

c Furacita^.

miied ^'ienadufacra

e NegleBus vn)uriarum. £

Vua mifra.

l^^,

DlQGENl
,

S

ii^ileium efle ducebat

riili

quod cum turpitudinecon-

juiiCtum
33.

eflet.

ER

A T Diogeni fervus

profugiflet a

dommo

,

nomine Manes, is admonucrunt amici ut
,

quum
fugiti-

vum

a ^At ridicnium^ inquit Diogenes , Mi^nes ahfejue Dlo^:ne vivat Dio^enes nhfque JVlane vivere non pojfit. At multi fervos infequunrut ut ulcilcanmr Diogenes /pedabat fuum. Melior autcm Fhilofophus til qui paucionbus eget. Noleba: itaquehic
inveftigaret.
,

fervo vidcii deterior.

34^i"

Q^uoDAiM temporc
'^iM Tv^^v/ivc
c//.77x;/i;v

prandebat oleas

,

mox

inducLam piacentam

abjecit accii)ens illud c tiagadia.:

KS^-^^^J^ i Ideft: b l^ocul-atyrannistemet ho[pes aiiferas.
iliud

Idem
efl:
:

Homericum
rciiiicis

>

cly^.on

.

fjj,<p'^i\<

S^^lhtia.v

^

Id

Inrerdnm
,

agicabat.

Se tyrannum appel,

lans

dcliciaruin conieinptorem

quas procul abigi

volcbac.

vulgo canis dicebatar. Sunt aur funt fuiit enim venatorii a;dium funt qui aucuparorii , lui9t cuftodes ovium habenrer in deliciis. Ergo percontanti qualis ipfecanis c Efwtens , inquiens, MelitAns^ eliei;, lepiderelpondit
35.

DioGF. NEs

rem canum multageneia

,

,

,

:

ffitur

Mclcjfaii

:

quod cibi appetens

blandiretur

,

fatUr

ratus morderer.

36.
tis
'ies.

Interrogatus
:

an Philolbphi placen,

vefcerentur

d Omnibus^ inquit

ut c^itin

homu

Rurfus hic aliud relpondit quam interrogabatur. Quxrebat percontator an ccnveniret Philofophis frugalitatem
piofitentibus
eftent
velci
ita
,

placentis cibis delica-

torum. Diogenes ei^v^occv
lofophi

refpondit

,

quaft Phi-

homines &: tamen vefcerentur dbis humanis. Siquidem anim.alia bruta non velcuabos comedit foenum ieo nequalur quibuftibet oves amanr fiondes falicum quam. cqui avenam. Qufsdam aves paicuntur grani;. juniperi , quxdam car,, ,
:

non

nivora;

% Frugalitas.

h

Delicixjprcta»

c

Cams Dio^dnes^

d: 1'hilofophHS hs)mQ.

,

A
civorx funt Diogenes.
37.
,

r

p H T

H.

L

I

B. I II.

205

qusdam

vefcuntuL pifcibus.

Huc

aliufit

QuuM
,

aliquando Diogenes in convivio pla^

centam ederet diceretqueconvivarum quifpiam, quid comedis Diogenes ? Sulpicans Cynicum Fhilolcphum
nefciie quid ur placenta
;

a Par.emj inquitj heneftfcum:
,

difimiulans fe kiie quid efiet

aliis erar

placenta

,

Dio-

cur cxteris mendicis bePhilofbphis non item nigne largirentur liomines b ^luoniam inquit, fperant ctttusfitturum ut cUudi caeive fidnt aiuim Fhtlofopbi. Qui miferentur aitlidorum > quales fere fant meadici faciunt hoc contemplations communis hominum fortis ita cxco opitulanturcogitantes hoc ipfum mihi poterit.accidere de Philofopho non item cogitant. Diotum tei1:ivius eft, ob abufum verbi, Iperant ut rhiiofophus fias /perari p.ctelt cxcitatem autclaudicationem nemo fperat. polcebat aliquid ab homins 39avaro quem ubi videret contantem ac negaturo fimileni c O homo inquit , ad cibum te poftulo iwn ad
,
:

geni panis 3S.

erat;

qui

non edebat

voluptatis gratia.

Percontanti
,
,

,

:

,

,

:

,

DiOGENES
:
,

:

,

[

_

cyppum: ut qua licet Grxcarum vocum afTinitatein leddam. Gixcis enim&re^ji) cibus eft,.5c7r^?« fepuhura. objicienti, quod aliquando falfb 40. fignafiet monetam nam hanc ob rem ut diclum etl

CuiDAM
:

,

,

jullus eii exulare
tdlif

d Fatecr
nunc
es :
es.

,

eram

(jiniiu ttt

inquic fuijf ter/opn^, c^t4o ^ualu autem eiro nufic fum ,
>

'/

Notabat eos qui juventutis errores in ahis lepiehendunt , cum ipli ne in fenedute quidemcorrigant fuos. 41. A L T E R I cuidnm hoc ipfum opprobranti crimen juveniutisobter.tudefjndit, dicens e Tum ceUriu^ reddcbam lotiumy nunc nonitem. Cynica circuitione notavit juvenilem a:taiem qua: facihus reddit humctu r.Hnquumfiturus
:
,

rcm

vedca;,

quum lenibus
n y

molelia
I

fit

dyfuiia.

42.
i

My

UM
h

ahquando profcdus quum
7
Salfe. c Contantcr dcire.

videicc.

D^ffimulatio.

d

Errcr.

ccmc}(i6. c ErTQrjuvenilu,

206
ret poitas

DlOGENlS
amplas ac magnifice
extru(Slas
, ,

quum oppi,

dum
efle

eflet

exiguum

;

a Vtri

,

inquit
:

M^ndi

clauditc

portoA ne civttni vejira e^rediatur

notans oppidura tam

pufillum, ut per porras egredi poflet.

43.

CoNSPiciENs

furem purpurx comprehen*,

fum

5

Homericum carmen in eum detorfit

iMfit^Ts,

in-

quit, te
Id eft

;

h Te morspur^urea apprehendit^ violentaque Parca.

44.

Craterus
praedives
;
,

Alexandri Magiii praefettus,

homo
graret

invitarat Diogenern ut ad fe
:

commilingere
^

cui refpondit

c

Malo ^theuis falem

ijuam apud

menfa : Sentiens iibertatem quamvis inopem omnibus divitum deliciis prae-^ fcrendam, ubi minuitur hbertas. Rhetoi obefo aqualiculo 45. erat onuftus, hunc adieus Diogenes italoquuruseft :
Craterti/n opiparafiui

ANAxrMENEs

tpfeieva,-' d Impartire nobuteniiibm <h' ventrem. Nam barii cnere, 6f nchu commodabu. oraiet aliqiiando Anaximines, Dioge* 45. nes prxtendens pernam auditores in fc convertit ob id indignatus Anaximenes obticuit ab auditorio deftidifputa'^ tus. Tum Diogenes e ^naximenis ^ inquit tsonem oboii precium dijfolvit : flgnificsns de rebus frivolis difleruifle , qus uon admodum attentos haberent

^

CUM

,

;

,

,

,

auditores.

47. Qjj

i

B u

s

D A

M

objicientibus
,

,

quod
non

in foro

cibum

caperet;

/

ili4id

mirum

inquitj mforoefurios'
urgeret
efiet in foro vefci.

raiiocinatus a relative oppofitis. Si fames

hominem

in foro, foitafiis

abfurdum

Sed eodem coiore fe tueri potuerat in foio cfejiciens alvum, aut urinam reddens. 48. S u N T & qui illud sflcribant Diogeni. Plaoflendens illum lavantem olera , dixir Uli ad aulem. Si Dionyilo moren) geflifles profeiS^o non lavares olera. Diogeiics viciflim Piatoni in aurem dixit ; g Si

W

t:4

zPadiculum. h Factte.

-c

Libarta/i.

d ObefttM. Q.Rs*

diculum. f Vefa in pubiico, g Libma^.

,

A

P O P

H T

H.

L

I

B.

II

I.

2C7

tu Uvares olera , Dionyjto ncninfervijfes, Veium hoc videtur effiftum ad fimilitudinem illius quod anterehoc quod tulimus de Ariftippo , quemadmodum

&

fubjiciam.

49

.

CuI DAM

dicenti

,

Multi

te deiident

6 Dio-

genes : a Et iilos , inquit , fortajfts afini. Altcro fubjidente. Sedilii noncurantafinos. Nihiio magts/mqvdu ego ipfos, Afinis irrifionem tribuit, quod fiibinde nuda'tis dentibus irrifionis fpeciem pr^ebeant. Quin 6c deridentes quempiam, mota ab aure manu imitantur afini-

nas auriculas. Videtur igitur &afinus motis auriculis irridere homines, nemo umen oftenditur. adolercentulum Philofb50. phiae dantem operam : b Euge , inquit , corporea forma

CoNSPicATus
,

amatores ad animi pulchritudinem avocas. Sentiens illum

hocagentem
res

utanimum
habiturus.

virtutibus
,

& honeftisdifci-

ut longe melioNihil enim fapientia pulchrius , nihilvirtuteamabilius. 51. S o L E N T olim a periculis (ervati , in templis fufpendere donaria , velut incolumitatem fijam aliisacceptam ferentes. Proinde quum Samothracem profedo oftenderentur illi donaria , qux e bello, morbo, naplinis exornaret,

hoc confecuturum

amicos

fit

aliove difcrimine (ervati dicarant : c xAtcjui , , inquit Diogencs, multo plura ejfnti p quiftrvatinon fmt,

vigatione

ifia dedtcaffent,

Senfitopinor eos qui lervarentur

,

cafii,

fervari

dum
quod

non Deorum benencio. Q\ipd fi Diis imputaneft iiidem imputandum eft fi quis fervatur
,
, ,

plures pereunt

quam fervantur. Sunt qui hoc

tri-

buunt Diagorae Melio, impio. Samothraces autem magna in hifce rebus fuperftitione laborabant. 52. Adolescenti formofo ad convivium
eunri
:

d Detenor , inquit redibu. Reverfus
,

adolelcens,
dicans,
fieri

quum

Diogenidixifiet

,

Ivi,

h convivio necredii detc,

lior: inquit,

x^^'^ f^ivh: ideft, deterior igitur innon polfe quin adolelcens e luxuriofb te,

niulentoque convivio redeat deteriot.
53.

D

I

or

a

Irrifio

contempta. h
ConviCti'^

^nimi CHltHi.

C

^nathemata^

d

improbM.

,

2;S
53.

D
quicum
ex

I

O

DiOGENES
more
:

O E K ab Eurytio

I

S

petiit

quiddam nu:

gni,

his verbis negaret

Faciam

fi

niihi perfuadere poffis

a St pojfim
,

,

inquit Diogenes
prxter

jam pridem ttbi fUafJfem ut te fufpendei es. Hic Cynicam libertaiem nihil eft quod inireris.
54.
ret
h

Inviserat
viris
,

reverrum percontabantur
:

Laccda:monem inde Athenas ut fit, quo iiet & unde veni: ,
.•

inquit

,

ad famin.ts
,

notans Athenien-

llum

deliciis

effoeminatos mores

quum Lacedcemonii

dure inftituerentur. 55. R E D E u N T E M ex Olympiis quidam intetc Tu^bamt logabant vidifietne iliic multum tuibam in(\\x\U plurimam, fed homims perpaucos Et hocimitalum apparet ex eo quod fupradiclum de balneo. 56. Eos qui per luxum in coquos nepotes (corta, & adulatores facultates fLiasprofundeient. d Simi,
:

,

;

les

dicehat arhonbud per pracipitia ^iafcenttbiis cjHcriim f

£it4i

homo non
:

^ttjiaret

,

fed a cvrvu

& vulturibm ederen^
,

tur
efic

fentiens eos qui gulae. ventrique lerviuat

non

homiaes.

97.

GR

c
,

I

fi

cui precanrur exitium

,

jubent
folet:

abire adcorvos
e

U

}tc^K:t^.

At Diogencs dicere

Multo pericu'.cfm ejfe incidere m ajfentutores qua-m in corTjos. Dicti jucunditaspeiit nobis , qux eft in Grcecarum

vocum

affmitate.

Nam illi.ftifuyji^

appellant corvos

,

6c miica literula mutata yJAcLKSf-c dicunt Hoc diftum iribuirur Sc Antiftheni.

adulatores>

58. P
dicavit,

H R I N E meretrix Delphis Veneicm nuream eam videns Diogenes adf.ripfit elogium. Ex
,

Gracorti-m intemferantia.

modum
quajllu

Arguebat enim Gra^cos fupra hbidini cieditos eiie , quod fcortum e turpi
f.u.ii

tantum

coucgifrer.
5c ifiud
illi

59.

SuN
,

T qui

attribuant.
>

Cum

Alc-

xander Magnus ad Dicgenem venilTet eumque falupercontatus eft Diogenes quis eftet quumque tafiet ille refpondiffet. Ego fu.m Aiexander ille Kex. / fnm-.Diogenesille CiUii» : non minusfuper€'10^ inquit
,
5

biens
^ Lihire.

h-Ddicia. c rhmlnes pmii, d

Profnfia,

biens fua libertare
logatus

H T H. L I B, II I. 209 quam Alexander fuo regno. Inteiob qux fa^la canis nomen vulgo fortitus eflet.
P O P
, ,
,

A

^(niiam dantibus bUndior inquit
malos etiam mordeo.

non dAntihm oblatrOf

6q.

E

ficu

quadam
,

fruiius decerpenti Diogeni

quum

horti culios dixifiet

ex

ifta
:

mo quidam fe ru{[)endit
gabo, Arbitrabatur
liber
ftineret a funefta aiborc

arboie ante paucos dies hoa ^At ego , inquit , tUam purut Diogenes

iile fore,
,

admonitus abille

qux geftaffet cadaver. At
,

ab omni fuperftitione
.

nihilo impuriores fiuctus

arbitrabatur.

A N I M A D V E R T E N s Olympioniccm quenoculos defigere in fcortum adeo ut pixteiitum ca.pite refiexo intufreiui- : b Ecce ut, inquit, ariss Martin^ a pneUa fu^Hca chioto cvIlo vin^x^u abduatur. Ridiculum
51

dam

,

exiftimnbat

,

certare

cum

elec^is

v

iris

,

&: a vili puelia

vehui capiivuin nahi iine funil)us.
6z.
taiilns
c

FoR MOSA
,

fcortn jlrni'ia dicihat mtdCo
,

/<c-

ve?W2ts temperato

qucd

afferrent

quidemini-

tio

vohiptatem

ied

quam

perpetuus dolor confe-

cireretur.

63. Qji u M in publicn via prandeiet: nmkiquecingerent iiium ob rpectaculi novitatem ac fubinde acclar,

niarent. Caniscanis:
n2s
i

d Imo

,

inq\i\ty vos potiti^

e/tii

ca-

qni prandentsm circumjlatii.

Nam

idcanibuscum.
,

primis famihare.
(54.

Qj.i

u

M mentio

fif;^ret
,

de puero ftuprato
luiit

Dio:

gcnesinterrogatuscuja.-^ eHet
e

ex aiiibiguo dicens

Tegeates^

nam Tegea civitas eft
id

Arcadix. Tegos

autem

interdum
fophus

iciorturr,

65. V I fitentem qui ptius fuetat palsHriteS; fed igrKivus, dixit il!i f yAn eoscjuite hacicntu dejuer.unt ^ nunc vicijjim.
,

quod iui.anar, unde Tegeatem dixit Philopubhcum. D E N s quendam jam artem medendi pro-

:

dejicies^ Dej cit hi6t3iot

quem

fuuerat

.

&dejicitme-

dicus, quos ^n lectum con)icit,cut ctiarn in fepulchrum.
Senfit aiiteni Diogcnesiilum

tam

irialumefle

medicum,

quam
a Super/liti.o nuUa. hVolupta^. c Scortum. dLihtre, e sAmhi^ue. f Mcdtcns malus.

:

:

,

2IO

DrOGENlS
fuerat ignavus palxftrites. Simiiis jocus eft
,

quam
non

apud
,

Martialem
dicus.

de eo qui ex medico faftus iioplomachus

aliud facetet hoplomachus

quam quod fecerat me,

66.
ferias,

A D puerum fpurium ex meretrice natum
populum. Cave
e fcorco natus
,

la-

pillos jacientem in

,

inquit

,

ne

patrem

Erat

enim

atque ob id incei-

to patrc.

tatem

67. QjJ r B u s D A M prxdicantibus ejus bcnigniqui Diogeni quiddam donarat ; a ^in me^ , inquit , taniatisqvii accipere merui ? Plus enim eft meruifle bcneficium quam dedifle , juxta illud Publii

^

Mimi
Beneficio dAndo accepit, qui digno dcdtt. 68. E I qui paliium a Diogene repetebat rae refpondit
,

lepidifli-

Si donajli^ habeo

:

f commodafli, utor :
animo reddere
Tuipe
,

Significans fibi

non

in

five

commodato no dcderis
eft

accepiflet.

eft repofcere
eft eripere
,

,

&c

inhumanum

dono five quod doquo utenti
,

opus.

fuppofltitius quidam de Diogene dixiC. habet in paJlio : re6^ regreflit in illum convitium. I deo inquiQns , fuppojho indormio. Suppofititii partus dicuntur , qui fimulamur efle nati ex ute10 unde non prodierunt. Indormimus thefauio lervandigratia, &indormimus ei quod negligimus. Dioge-

6p. Q^u u

M

fet.

Aurum

,

nes autem pailium habebatnoftu pro culcitra.

quid lucri caperet ex Phiaimd , certe hoc qucd ad omnem fortunam paratus fum. Hoc diclum vix lapit Dio70.
lolbphia
:

Percontanti
b

Vt

7iihil

,

inquit

,

genem, quamquam

ilii

afiaibiiur.

a quopiam, cujas eflet 71. refpondit ^wtru^/TTDXm?, id eft ,civis mundi : c flgnifi-

Interrogatus

cans Philofophum ubicunque locotum agat
patria viverc.

,

in fua

72.

C

u

M

aliquando ftipem pofceret,

ita

\^)iai^yhu
id

a Beneficiummerittim,
forti patria.,.

h

Philofophus,

cOmnefolnm

:

A
a id
eft,

P O P

H T

H.

L

I

B. III.

211

qui ftipibus erogandis erat praefe£lus, Homeiico carmine compelJavit
Defpolia
reiicjuos^

teneas fed ab
eft
,

HeBore dextram,
dixit h/si^

Di(fti feftivitas

in

hoc

quod pio
,

e/^i

alterum aimis Ipolia: fe Hedloris nomine fignaus. Spoliat autem , qui negat egenti. Et folet hoc hominum genus efie fmax.
,

quorum

prius eft da ftipem

dicebat ejfe Regum Reginas, quod 7 S. b S C O R ab his quicquid coUibuillet peterent impettarent. Nam ideo Regum Reginas appcUabat, non quod effent pares uxoribus fed quod in ipfos Keges regnum exercerent. Reges a populo non femper obtinent quod exigunt: at fcoiio nihil negatur. Tales opinor olim fuille Reges Barbaros. 74. A T H E N I E N s E s per adulationem decreverunt ut A^lexander pro Libero patre haberetui & coleretur. Hunc honorem irridens Diogenes Et me in-

&

,

,

:

,

Q^\x\U Sera^infacxte.

Ut enim Bacchus inter

Satyros

eft».

ita Serapis

ab i5.gypiiis fpecie bovis colitur.

75. Objurgatus quod intraiet loca Ipurca & parum honefta c Et fl ^inquit fubit latrwas nec
:
^

,

tamenincjuinarur.

Senfit

probum viium non
,

fieiidete-

liorem ob

loci

infamiam.
in

75. Qji u

M

phano coenaret

di eftent appofiti, abjecit illos e

plmno dicens
,

eique panes lordid In
:

templum
Tj.

nihil opcrtere ingredi fordidum.
1
,

Cu
i

nihii fciret

D A M procaciter interroganti le Philofophum profireretur
: ,

cur

quum

e

Si Philofo-

phum

fimnlo , hoc ipfum cfi phtlofophari. Subhilofophiam rem efleufque adeo difFicilem > uceam velfimulare magna fit Philofophis pais. Quemadmodum multum Rcgis habet qui fcite Regispeifb,

inquit

notans

,

nam

poflitgeiere.
,

Et qui fimulat imitatui
philolophaii
,

,

atimitaii

Fhilofophos

ell

hoc

eft

Philofophias

ftudiofum
7
8
.

efle.
I

Qu

DA

M

abuuxit puerum ad Diogenem

,

ut

illius

a Facete. b Scortum imperirfnm. c Locui non contn-^

mmat» d

l^ura facra.

e Vhilofophi<z fimulatio»

,

212
iliius

DlOGENlS
:

dodrinx fieret particeps ut autern illum Philofopho coiiimenJaret, dixit eum excelienti ingenio optimitquemoribus prxditum elle. HicDiogeues: a ^md igitHr eget mei ? Notavit immodicum laudatoiem qui
,

lioc tribueret adolercenti, cujus adipifcendi giatia Iblenc

pueri tradi Philoibphis. Satis erat,

probam indokm borefte viverent,

namquc fpem
7i^.

in pueroptxdicare.

Qii

I
,

de virtute loquerentur, nec
l?

eos dicebat

citharA jtmiles,

fo?io p^odejfzt aliiSi

ipfa

nec fcntira, nec audiret cjuiccinam.

Hoc diccum non mul-

tum abkidit
80
.

a di6to beati Pauli

Q^i o D A

M

die

quum
:

de cymbolo tinnienre. populus theatiuin egienitens ingrediel^atur
.

dererur

jpfe adverfus

popuium
c

:

interrogatus cur id faceret
facere JiudeD
:

Hoc

inquit

,

m cmnt
,

vitcL

lenriens

hoc

efle

phiiolophari

in

omnij

bus a,^ionibus
propterea
x)on rarione.
I.

quam niaxime a muitirudine diflidere quod vulgus hominum cupiditatibus a^itur
p

CoNs
virili
:

parum

d

E c T o adolefcentulo, cultu gelluque Non tepudet inquit, (jtn pejHS nbi velii
,

(jiiarn ipfa natH*^k voltiit ?

Si^jiidtrn ilia te

virumfecit

j

tu
,

teipfurarefingis infceminam. id in

plerafque dici poteft
,

(^uos

quum natura crearit homines

ipii lua

Iponte de-

geneiaiit in prcuties.

Q u u M videret cantorem quendam vecordemj e Nonte moribus incompofitis aptare plalieiium tm pHdet inquit qm fonos /in^n^ aptarc noris vitam ad refl.im rattonem componsre ncfcia^ ? El hoc apophthegma
82.
?.c
: 5
,

,

ex fuperi oii bus videtur efficlu in quem ad fapientias i^u83. D I c £ X T I ciiidam
.

,

dium

hoitabaiur,
y

non fum
/i

idoncui; Phiiofbphix:
uc vivat
,

f ^id
ejl ?

igitur vivis

inquit,

tibi riii.ua
,

reBe vivendi cura

non enim
difc.2t

in

hoc

vivit

homo

tantum

,

fed ut

redle vivere.

rede vivere. Natura dat vivere Fhilofophia dat Natura gignic ad virtutem dociles , da6tos
S4.

non

giguit.

AD

a Lcuts irnmodica.
nibti rcEie piacet.
gir/iHi.

b DoBrina fnemoribns. cVuigo
A D^gemratio.
Q.

Opiiraa

ne-^ii-

f

Vttajin: /itertsmors,.

,

A
84.

A
,

D
?

eiiiii
,

fucUt

.jnt]ui.t

ttbt pLtces

norum. f ugnant
placeie.
8 5
.

B. III. 213 qui patrem deipiciebat a Kon re eum contemnere cut debes hoc tpfltm quod Diai giatia fita ^ft ia aliufione conn-a:
,

P O P

H T

H.

Ll

inter fefe

,

delpeaui

elib

,

5c fibi

A

u D

I

E

N

s

adolefcentem honefta fpecie, ver1

bjs paruiii honeftis utcntem : b No?i te pudet , incuir qni ex ehurnea va^tfja plumbmm edncoA gUdium

pimi

in

m oratjone relucet.
85.
tondecr

iummo erat precio. Animus coipore
illi

Ebur
,

tegiiur

is

Qji u M
:

quodm
quam
hendit

quifpiam probri vice objecifTet,
: ,

caupona biberct c Et mtonfirina inqMit, fignificans nihilominus ho.neflum bibere

tondeii autradi.

m

Quemadmodum nemo
,

repre.

tonftrinaradi

quod

is

locus

ei rei

-iit, iraturpe
.

paratus

viderinondebet fi quis bibat in caupol na modo bibat modice. Nam immodice bibeie quo. ^ Vis loco turpe eft.
,
*

R o B R A N T I quod a Philippo RefiC palhum acccpifiet, Homerico verliculo refpondit
87.
P
:

OP

Konfunt

rejtcienda

tnfgma mmcrn dtvum,
,

_Qucd Homerus de forma corporis d qua- Deorum mtinus efl fcnpfit hoc Diogenesdetorfit ad pallium l Rege datum. Idem carmen 5c ipfe pofiem
,

,

occinere caiumnjQnLious , cjuod interdum a Frincipibus aut Epiicopis accipio qua: dantur honoris gratia. Nulluseft
,

norum

noniam utmuiiera, quam

quo quicquam unqunm petii, nec aperte nec oblique qu^vero volentes deferunt Jibenter
a
,
:

accipio,

quum

iiocdamni

ut teftimonia, pr^Elertim illorum facultates abundantiorcs fint , quam ut ^
lentiaiit.

jenn, adoleicensquidam protcrvus,

lTcm'TV>r^,'''' faucm. Tidtt hoc iemtcr
.

"

veluti periculum ^"^'docebat, ini^uHjIliin
:

ac lapienter

.

inquit, trufcor, fal auiito tamen an
n

Non antdem,

trufct oi^orteat.

Jmpietu.. b Tttrptlccjutum.

a .Munera Regum,

c VefctqHolisbcl''' c Lenit^,

214
89.
tibi

CoNSPiciENs
1

DlOGENIS
quendam
:

mcretiici fup-

plicem ut impetraret quod petcbat
vismiCer
prajlo.t

aBl^iid.^

inquit,

mn

irnpetrare cjuodrogas,

a

fcoito

tamen plerique maImn fuum & ambiunt inftanter, dc maguo emunt. po. C u I D A M habenti Ccipillos unguento delibuvita ma^ tos: b CavCy inquit necapitt fuavevlentia levoUntiarn aotdufrztf-^ 43am Gricarum vocum jucundam ^uxSifu 8c affinitatem utcunque reddere ftuduimus e/bowcAstv. Unguentum enim in viroarguit vitx moiliciem. Fama poiro velut odor eft hominis. Similc
xejici felicius eft

quam

admitti. Et

,

,

,

,

quiddam
91.
praeter

dixit Manialis 5 Nevole non bene okt, qui bene femper

'

olet,

DicEBAT
, ,

inter fervos ac
:

dominos malos
c Ntjiijuod
:

vocabula nihil aliud intereiTe

man-

€ipia fervirent dominis

domini cupiditatibm

fignificans

miferiorem tamen fervire (ervituli fint improbi. Nam qui ducitur affeduum arbitrio , multos habet domihos, turpes 8c inclementes. prascipuefugitiva, vocant I mancipia 92. G R avcTgpfiTTTjJk , qu2B didtio videtur compofita ex viro &pede. Quum Grammatici variam reddant etymologiam. Quum igitur quidam improbus Diogenem interrogalfet, quare mancipia fugitiva dicerentur AyefpdTTncfh, d i^niam^ inquit, fedes habent virorum , animurn autem quahm tu nunc habes qui hoc percontaris fentiens illi utrofque clTefefvos

temdominos quam mancipia

,

&

&

^c

,

.*

mentem non hominis (ed pecudis. 93. A prodigo pctebat minam llle miratus improbam poftulationem rogabat cur quum ab aliis obolum petere foleas e ^oniamy inquit^ a me minam petis
efle
,
,

,

?

db

aliis

tterum

mc accepturum fpero, a te
,

vero an

unquam
,

fojlhac accepturus jim

bi eft.

'pvAOi xeiTay, id eft

in

Deorum genibus fitum

Attexuit

enim hocHomeri

hemiftichium. Significavit autem homini profufo periculum imminere , ne brevi redigerctur ad extremam inopiam, ut ne obolum quidem haberetreliquum.
94e Profujto.

Qu

I-

zScortafor, hVnguenta» cServitus vitiorum, dSalfi,

S

A
94- 0^1 ^ ^uodpeteiet,
quit,pe^i>,

O P H T H. L 1 B. I II. 21 B u s D A M Diogeni piobro vertentibus

quum id Plato non faccret
lu^fiA^lw
/

:

a

Imo
,

^

in-

& ilie^fed
va Tr^^ictQ'
oi oi?7^oi

Ay^%c^v

Ideft:

^dmoto capitBi ne quifquam exaudiat alter, quod eft Odyfleae a. eft Homerico carmine ^uo fignificavit Platonem non minuseflepetacem, nifi quod ilie c)am peteret, ipfe palam. 95- Animadvertens quendam imperite jaculantem proxime fcopum confedit cur id faceret
Abufus
,

,

:

interrogantibus

:

^ N^/orre

,

inquit, wf/m^f.* fignifi-

cans ilium quidvis peicufliirum citius quamfcopum. At alii fpedatores quam pofiunt longiflime fefe a fcopo

femovent ne feriantur. 55. Qu I fcopum non attingunt, hi vulgo
,

ctT^;i(;«v,
,

id eft

,

fruftrari dicuntur.

At Diogenes
,

negavit

c ilios

frufirari, qui aberrarent a fcopo

fed

eos

qui curas fuas

ad

voluptaiem velut ad fcopum dirigerent. Namabhispetunt beatitudincm , quum per eas deveniant in fummiferiam.

mam
mors

97.
:

INTERROGATUS num
d
?
,

quid mali
,

eflet

inquit, paSlo

malum
,

quum prafentem
:

Dum (entit homo
non
(entitur.

Quod autem abeft nulii malum eft. vivit nondum igitur adeft mors quae fi adfit, abeft fenfus. Malum autem non eft quod
non fentiamus
,

,

,

Epicuro.

Hanc ratiocinationem quidam tribuunt Mors quidem mala non eft (ed iter ad mortcm miferum eft. Id fi meiuimus, tota hominisvlca quid aliud eft quam iter ad mortem ? 98. Narrant Alexandrum Magnum adftantem Diogeni quxfifle ab eo, num ipfum metueret. At e ^ides ? honum anmalum ? Alexander refponille ditbonum. \n(\\\\u timet benum ? Convicit Rcgem non efle metuendum nifi fe malum efle profiicretur. Sed eodem enthymemate colligeret, Dciun non
,
,

:

,

^etimendum.
99.
a Mendicitar. b Rtdiculum, c Voluptas, an mata. e ^rgme.

E R ud JHors

21^
<?p.

D
,

1

O

G

E

Eruditionem
quod
.•

N I S omnibus hoc (ermone
,

commendabat
re fobrtetatem
,

diceret

a cam juveml^us adferpaupertbtisdivjttas
,

fenibus folatium

,

di~

ornamentum propterea quod aetarem fuapte fponte lubricam coeiceat ab intcmperantia , lenedutis incommoda honefto folatio mitiget, paupeiibus
vitibus

pro viatico , non ciiim egent eruditi , divitum for^. tunas ornet. loo. D I D Y M ON qui vulgo audiebat adulter, curabat oculum virginis. Et Diogenes dixit : b Vide
fit

ne corrumpo/s pHptllam,

Hoc didum apud nos
Graecos autem
Kop»

perdit
virgi-

fuam gratiam.

Ap«d

&

nem

fonat

&

ocuii pupilkm.» Lulit igiiur ex

ambi-

guo Diogenes.
1. a quodam , ab amicis illi tendiinfidias, utcaveret: c ^id facia^ ^ mquiz Jtfmi^ cum iinmicis habebimus confuetu^ cum amicis liter
,

Admonitus
1

dinern

Ab

Qucd
2.

ii

inimicis nobis cavemus amicis fidimus. pariterab utrifque ncbis cavebimus, non eft
^

fuave vivere.

Interrogatus
:

quid
cjui

efTet

in vita opthejl
,

mum
fervit

d LibertoA

,

inquit
effe

,

vere liber non
,

qui

vitiis-j

nec liber

poteji
,

multis eget

plu-

rimis autem eget avaius
ditus.
3.

ambitiofus ac deliciis de-

O

L, I

M

in fcholis pingi folent Mufac, ceuftu,

IngrelTus igitur fcholam cum vidcretmultasMufas, dilcipulos admodum paucos , dixit

dioiiim prxndes.

Pr^eceptori

,

Cum

Diismultos hab^s difcipulGs.
,

Ludensex

ambiguofermonis. Nam Grxci eum Diis, dicunt;pro eo quod nos dicimus faventibus Diis. Interdum juv ,
,

ixieft,

cum

,

fignificat

di, id eft,

multi

comitem cum multis tedefenmecum te defenderunt.
:

4. Qjj I D QJJ I D per fe turpe pubiico quidem. dicebat effe turpe.

rem

ratiocinabaiur

:

e
ejl

Si prandere
:

non eflet id ne in Hunc igitur in momalum non efl yntc
,

infcro prandere malurn

fed prandere nihil mait

cjl

,

ergo

nec

a ErudJtio. hjocusabambiguo. c ^miciifidendum, d Libertas, e Turpe ubiqne turpe.

»

A

r

infor« pra?hiere

T H. L I B. 1 1 1. o P malum efi» HaCtenus toleraii

li^
poterat

Cynicuslyllogifmus. Verum quis ferat fimiiiter colligentem ? Exoneiare ventrem , aut redderelotium, aut hajjpre rem cum uvore , aut exuere veftes , malumnofj
cft
:

crgo nec in publico

mnlum eft.

Probis viris ubiquc

placet verecuadia.
$.

D

I

c E B

A T ufum atquc

exercitationem
,

quem-

admocium
virtutis

in adiooibuscxrrariis

ita

& in adionibits
,

animi tum celeritatem qusndam
r

tum faci,

litatem parcre.
6.

D

c E B

AT

,

neclegem

cfle fine civitate

ncc

civitatem line lege.
7. NoiiiLrxATEM, a atque hoc genus alia fbrtunx dccora,"dicebat nihiiaiiud elTe quam velamenta malitix.

Divites

eaim cum

ahis nihilo fint meliores,

tamen peccant
quidquid volet
fibi nihil

licentius, juxta illud f lacci de divite.
,

Et

hoc veluti virtute peraclum magne laudi foie. Nobiles auiem plcrique
,

,

fperavic

Sc

hodie

non permirtunt. 8. C u M Xeniadx ferviret amici agebant de illo redimendo. At ille : b Neqnneiuam inquit , an ne,

fcitts /eones

non

iis

fervire
?

a.

quibits nlunUir

,

fed altcres poeft
,

tins fervire ieonibus

Nam

leo

ubicumque

lem-

pcr leo
9.

eft.

Cu M

a lethali

fomno

elTet cxperre<Sliis

,

medi-

cufqae rogaret quid ageretur : c Re^e , inquit , fraterfratrem ampleciitur. Alludcns ad Homerum
<&ttva7^v
tis fit

nam
,

qui

& yTrm

gcrmanos

finxit

,

quod fomnusniot,

imago. R o G A T u s quo modo (c vcUet fepeliri juf fitcadavcrabjiciinhumatum. Tumamici, volucribufl nc fer is ? d ,Minime vero , inquit , fed haallum propc me^ quotUosabtgam ponite. Rurfusiili. Quipoteris:
10.

&

,

non enim
11.

(cntics.

^lutd i^iturt inquit
?

,

milnfcrarum

U-

niatus obent nihil fentienti

CuM

Plato laudarct
ellct

qucndam hoc nomine
e

quod crga omncs

humanifnmus.

^idfinquitf
Dio»

K
a Bonafortund. b Libertas, c
pultura,
Joctti in Tfjorti»

d

Jc-

cLmtasmaL*,

:

;,

ai8
Diogencs
f

DiOGENis
illitribucndumeft
,

ijui tot

nfjnonn

Phr{op::^h''a>

verfarus, tjullum hc.cic7im affectt dolore? Sciuiens pio-

prium Philofophi munus idautem fieri non poOe
,

cfle
niii

mcdeii vidishoiiiinum

:

metu

ac dolore:

mctu

probri, dolore prxlentis ignominiic.
12.
I

D E

M

i(i

Laccdc^morie pcrcgvinum
,

qucndam

conlpiciens icCt ftudiofe ad tcftum

diem componencjuiLtbet dies viro

tem

:

^ ^iidfacUy inquir

a7i

non

hono feftin eft ? Senfit hunc dignum, in quo conftitutus
Detorfit

mnndum eOe fanuni Dto hpmo femper honefte velut
,

in confpe^u numinis omnia cernentis vcrfari dcberet.

huc provetbuim

quo

dicitur

,

pigris

fem-

perefTefeftum.
15. domosingredere
tur pretio.
liis tft

DicERE
,

folet adolefcentibus

:

b

Meretricum
nofie la-

ut perfpictM

quam

viies res,

quanto eman»

Huc all\jfit Tereniius. Kax omnia

adolefcentulis.

14. A D ialutem opuseile dicebat , aut fidis amicis, c aut acribus inimicis , co quod ilH monent , hi redar-

guunt 5 utrique
lunt
,

divcrils

quidem modis

,

fed pariier pro-

dum per ccs vitia

noftra difcimus.

Hoc Laeriius
,

tribuit Antiftheni, Flutarchus Diogeni.

15.

Ikterrogatus
polTet uicifci

a

quodam

quo pa£io

maxime
probum
ciat.

&

inimicum. d Stteipfum , inquit, honeftum virum praftiteris. Hocquifacit,
,

iibi prodeft

Nam
6.

maxime fi fundum
,

inimicum maximc confpicicns bene cultum
fiet fi

&

&
1

difcrudifcru-

ciatur inimicus

quid

teipfum viderit vcris orna-

tum bonis
Antifthcnem morbo decumbentem inviNunqutd amico eft opus ? Significans in rebus afflidis potifTimum fidis amicis utendum , qui vel ic opitulentur, vel confolando moleftiam mitigent.
1

Cum
:

(eiet, dixit

e

17.
fus cft

Ad
:

eundem

alias,

quoniam
,

acceperar illum;

amore vitx /morbum

ferre moleftius

cnm

fica ingref"

ad quem cum Antifthenes

dixiflet.

Quis

me
"

a Feftum femper fapienti. h Scorta. c Objurgatio. d VindiBa opttma. c xAmieui confoUtor, f J^iors liberat k cruciatu.

i

:

A
inquit
18.
eft
5

O f M T H.
J

L

I

B.

I

ir.
:

hiict doloribus libcrabit
,

Diogenes prolata fica contrA sAntifihenes ; Dolenbn^ y inquic
profeflus

,

Ilf Hac , rim ,

no7i vtta,

GoRiNTHUM
ibi

ludum

ingreflTus

Dionyfuis rcgno pnMus apsruerat , «udivitque pueros male canentes. Intcrim ingrefllis Dionyiius j quoniaiu putabat Diogencm conloUmdi gratia veniireTHumaniier, inquit, facisDiogcnes. Hxceft le» rum humarvarum volubilitas : a Imme , inquit Diogenes, miror
te
:

quem

etiamnum vivere

^

quitantum malorum
ejft

tn

regno patrar^s

video nihilo rneliv.em

ludimagiftrumy

quam fuift', Rex.
19. funt profperx

Idem
,

vita

dicebat cxteris mortalibus quibus res jucunda eft , mors odiofior rurfus
:

infelicibus vita gravis eft,

mors

optabiiis.

Athorum

utrunquc tyrannis
infuavius
iis

eft

moleftius.-

qui

mortem vehementerortant

Siquidem utvivunt ita mor,
,

tem perinde metuunt quafi vitam fuavifTime degant. 20. C u I D A M ortendenti horofcopon. Bellum
inquit, hercle infirumentum, nefruflremur ccena
inutiles elTe artes Georaetricas
:

fenticns

cum ca'teris.
Mufices peritiam
TTcy.HC,
,

21.

Alteri

cuidam
&J

ja6lanti

fcfpondit
yS' etvJpuiV
fjS{j

otySvmj

Ideft:
Prudentia urbes hene gubernati at domtif
Neccanttlenis, nec moduregitur probe,

Speufippus paralyfi refblutus vehiculo deportaretur in Academiam , ac Diogeni fortc obvio dixiflct ^aup»;: refpondit. ^yit non tu fane ^ tjui cum ai
22.
iflum [ts affedm jnodum
veri Philofophi, fponte
defiit
,

CuM

fuflmeoA vivere^ (cnriens eflc

mortem adfcilcere, poftea quam eflcufuiad vitam humanam. Idque fccit poftca

Spcufippus.
23. Cu M pucrum confpiceret indecorc fc gercntcm , psedagogum illius baculo pcrcuiTit diccns Cur ftf infiituis ? Indicans primx xtatis formatoribus potifli:

K

2

mum

a S^imaifUHbiqutmalHS,

D lOGEN. ApOPH. LlB.
,

III.

nium imputandum cHe
nus. Z4. C-u
,

fi

adolelcentes evadant

ma-

le morati, aut lccus. Refert Aphtlionius ac PrifciaI

BA

M

probri gratia objicienti pauperta:

tem cum ipfe eflet (celerofus
jquit
,

a Oh paupertatcm

,

in-

ncmtnem vidt
,

torqueri

,

ob r/iaiitiam multos,

2$.

Paupertatem
id eft
,

appellabat virtutem cu/per (e difciiur.

f^J^J)A}cloy

qua:

Divitibus

opus eftmultis
,

prsceptis ut frugalitervivant, utcor-

nc corpoiis ambitiofo cultu deledentur aliaqu€ innumera , quas omnia feipfam docet paupcrtas. ffi M o N I I s quibus mcrito prima zr,, L A c laus debetux in Apophthegmatibus , fubjecimus trcs J^hilofbphos , icd in hoc genere pixcipuos , quibus ad<Iemus totidem Keges , qui civihum didorum gratia ,prae caeteris ceiebrantur , nc ic^toicm tuiba rerum ob-^
f)us exerceant laboribus,

laomus»

APOPH-

APOPHTHEGMATA
PHILIPPI
L
X
I

MACEDONIS.
B E

R IV.
mea (ententiar quem cum Philippo Regc.
,

Gr^corum Regibus

nullus fuit ,

Macedonum
conferamus
vel
I
.

Alexandri Magni patrc
vel ingenii dexteritatc

,

didorum

urbanitate.

Is dicere folct : a ^thenienfgS' fibi ma^nopere beates videri , qui ^uotamis invemrent dectn% quos b&Ui Duces crearent , cum tpfe multls annis unum dum^t^xat belii DucemreperiJTet Parmenionem, Significansinutile Reipublic2E fubinde

quem

mutare Duccs , (cd fatius efle>. idoneuni ac fidum na^ius fis , cum non mutare^ Tum in btUo non refenc quam multi fiiu Duces , iedi quam bello gerendo accommodi.
2.

Cu M
,

ilU

nuntium elTetallatum
:
,

9

uno

die inul^

cas rcs feliciter ac profpere gcilas efle

nam codcm tem»

pore

Tethrippo vicerat in Olympiis
,

ilanenfcs^ prscUo fudcrat

& Parmenio Dar& Olympias ipfi malculum.

foetum erat enixa : porredis in coelum nianibus exclamavit b Et ofortuna , inquit, pro tet tantifqut bonis levi ^uopiam mc.lo me affice. Vir cordatifiimus non infblcntcr geftiit obrerum fucceflum , led fortuna: indulgcntiam fuf['e6tam habuit cujusingcnium cfic novit ut quibus cxirium moUtur his prius nova rcrum prof[)eritate blaudiatur. Huc pcrtinct quod de Polycrate Sanuoruni Tyranno rcfcrt riinius. fuba6tisGra;cisquidam ipfi auftorescficnt 3ut civitates prrclidiis contincret ne deficerent c M.aloy inquit diu bcnus ct* commodui cjttam brevi tempon Do'
:

,

,

,

CuM
,

:

,

minu4 appiUari

:

(eniicns

regnum quoti

bencficiis ac bc-

K
tusy

3

ncvo-

a Bonttm na5fu4 nemutet. b Invtdiafortun.t. c

malus

dtitturnttiitis cuflcs.

,

212 nevokntia tencretuf efle perpeiuum ^ue, non tGk diuturnum.
,

PhilippiMacedonts
:

quod
,

vi

metii-

4.

I

D A

M

petulantioris lingux
:

ma]cdi<fia

huncarnici hortabantur ut cjiceiet in exilium. At ille negavit (e hoc fa6lurum, derairantibus quid ita : a Ne, inquit, ohnam mttr piures mali de ms loquAtur. Quod malcdicum non egit in

conjicere Iblet in Philippum

cruccm,

vel clementias erat
;

mitatis quod contempfit
5.

quod ignovit vel magnaniquod noluit expellcic pru,

,

^tniiXi plus enim nocuiiTet.

Nicanorem dcferebat aptid Rcgem , quod (ine fine de ipfo malc loqucretur cumquc fuaderent amici ut hominem aceerli juberet , deque eg b Ntcamr fupplicium fumeret, Philippus iia refpondit mn eji Macedonum pejfimury videndnm efi juur, mcuhi nos ceffemustn ojficio. Ut igitur cognovit vchementer affliftum inopia & tamen a Rege negleftum fuilTc juflit
:

Smicythus

:

i

,

,

donum aliquod ad illum

deferri.

Koc

fa6to

cum rurfus
inquit
,

Smicythus diceret Regi, Nicanorem apud omncsfine
finc praedicare laudcs iplins
:

yidetis igitur

,

in

mbis

Jttum , ut bene mt male audiamtts, Immanc quantum abfunt abhujus Principisingenio , quinunquam iibi videntur (atis laudari , cum nihil faciant iauejfe
:

idandum

ncc iludent beacHciis

fibi conciliare

bene-

volentiam

hominum

,

f«d

metui malunt quam amari
,

cumque fxpenumero faciant deteftanda tamcn pcriit quifquis aufus eft hifcerc.
5.

idque palam,

AJEBAT
quod

fc his

iium adminiftranda primorcs
gratiam,
tione,

qui in Republica Athenienplurimam habeie eflent
,

tum
illos

quit

,

ut ipfe tum ora, comr^ inm.oribus evaderet melior : c pariter ac diciis faBis mendacii convincsre. y
fuis conviciis efficerent

Dum

O

vere philofophicum Principis ex inimicis capere utilitatem
,

animum
,

,

qui novit etiam

nec , quod vulgus folet hoc tantum fpeftare ut maledicos afficeret malo fed utipieminus malus redderetur iliotum maledii^is ad,

snonitus.

7. C U M a MalediSins contemptHs, h Innohts ejlut beneAudiAmas, Q Conviciator utilis.

, :

P O P H T H. LlB. IV. 225 M Athenienfes, quotquot apud Cheroneam 7. capti fuerant gratis dimififlet, ilii vero etiam veftes ftragulafque repofcerent , atque hac de caufa Macedones in jusvocarent, rifitPhilippus, dicens: a ^id ? Non-

A

CU

ne videntur yAthenienfes arhtrari,
vi£ios
ejfe ?

fe

a nobis in talorum ludt

Tam

civiliter tulit victor

vi^orum

ingrati-

tudinem, qui non folum gratias non ageient, quod ipQ incolumes & gratis fuilTent dimifli , verum etiam criminaientur quod non fimul & amiftus & ftragulas

&

,

redderent, quafl nefcirentqualeefiet jusbelli

,

quafltalis

que nihilaliud
qui ludus
8.
eft

efTetcertare armis

quam ccrtare

puerorum.
,

C u M cflet illi clavicula in bello fra^ba, ac mediquo curabatur in fingulos omnium dies aliquid h Sttme inquit , qmntum voles^ nam cUvum polccret habes : iudens ancipiti voce*: enim Grasce Sc clnvem fonat qua aperitui (crinium aut oftium & commifluiam humeri cum pefiore. Quid hocanimo
cus a
:
,
,

,

civilius

,

cui Sc in dolore
,

,

& erga

jocaii libuit

nec ob cruciatum moioiipr
erant fratres

avarum medicum , nec impro-

bitatc poftulantis offenfioi. 9.

Duo
,

,

photeros

quod

GrsEcis fonat

quorum alteri nomen Amambo , altcri Hecateros ,

quod

illis

fonat uterque. Philippus itaque animadver* ccntra

tens Hecateron efle

modum
phoreron

,

Amphoteron ineptum
ejfe

cordatum ac gercndis rebus accom. ac dcgenerem
c Hecateroneffe
y

invertit illisnomina, dicens:
,

sAmncu-

KAmphoteron autem

Vdeteron
,

j

id eft,

trum. Significans alterum fratrum videlicet Hecateron duotum in fe virtutes complefti , alteri nihil reli£lum. Itaque ei qui Amphoteros dicebatur, iriuta,

vit

nomen

in contrarium

,

ut

«'iA'

n^®- diceretur qua(i
>

nullius prciii.
10. Qjj I B u SD A M illi confulcntibus ut cum Athenienfibus a perius agerct, refpondit illos ablUrdc faccrc, qui homini cunfta ad gloriam tuin agcnti tum pAticnii fuaderent d ut glorix iux ihcatrum abjiceret
, ,

,

K 4
vocabulis.

figni-

a Ingratitudo tolerata. h Jocus inmorbo. c Jocusax.

d Clemeuitr.

, :

,

2>4
ut
civitati

PhilippiMacedonis
hoc agere, non ut Athenas eveireret , Jfid celeberrimx doftiffnnorum viroiiun copia

figriificans feic

fiorenti fuas virtutes probaret.

II. D u o pariter fcelerofi lefe invicem accu(abant cognolcente Philippo a> audita caufa pronuntiavit , ut
:

alter exfularet

Macedonia

,

alter

Hoc Gra:ce Ibnat jucundius quod
,

tcm

pertineat,

& ad eKfulantem

:

illum infcquCTCtur. ad fiigien^ fugientem autcm in<3f^^yeiv

i

&

i

i

fequiraur.
12.

Neutrum

igitur abfolvit

Philippus

,

led

tttrumque damnavit exlilio».

C u M appararet in loco pulchio caftra mctari moneretur illic non efle pabulum pro jumentis h ^ua.lii 5 inquit, efi noflra vitat fi etiam ad afnorttm com*
.

&

moditateTn vivtre cogimur,
13.

CuM
,

fiinalTet, valde
Ijflent

arcem quandaraacprxfidiumcapere demunitam , atque expioratores jetu-^ proifus sfle difficiic , atquc adco etiam impoftjl

fibile:

percundatuseft;, < l^wa uftjuc Adsodtjftdie

iignificans, fet , tit nec apnus aaro onu/lus pojjet acceden nibil ciie tam munitum quod auro non expugnetur.

Foetae iQgniiicaruot fabula Danaes a Jov« fedDeo inaurunivei&. yiide Flaccus , AUr i^m per medios ire iatellites, Sc perrumpere amat caftra
fijjpratae,

Quod ipfum

^tentiusferro.

hiquiapud Lafthenem eiant quererenindigneque ferrent, quod quidam ex Philippi Cor mitatu dicerent ipfos proditores , Philippus refpondit.
14..
,

CuM

tur

d Macedonesejfe
nos
,

ingenio

parum

dextro

t

fed plane rujlica»

qm ligonem nihil aliud.
(TKcig^laj

nojfent

vocare

quam
^rct

ligonemm.

Alludensadilludproverbiumcelebre,
TUgj o-^tljuu

aCyjicnjyjc,
illos re vcra*

hiye. Innuit

autem

elTe proditores

Rufticana vcritas

quamque rem fuis nor
folet
,

niinibus appellat.
i

j.

F

I

L

I

u M Alexandrum admonere
,

e

ut

comiter h.iberet confuetudinem , vulgo interim conciliata benevolentia vires ac robui iibiparans , dum iiceret alio regnante dle humanum : pruden^facetumjndicium, h Jidilitia mifera. c ^y^uro nihil
inexpu^naMle, dVeritns. e

cum Macedonibus

Rcgnm humanit.a^»

225: A r o p H T n. Li B. IV. prudenter intcUigens, ut nulla re melius conftabiiia iraperium , quam civium benevolentia ; ita difiicillielTe jam regnum adminiftranti erga quoflibet efie kumanucn, noniblum quod Regia patelks oppofita lit invidix, verum etiam quod.Relpublica non poflit eflc incolumis , nili (cclera fuppJiciis coeiceantur. Regibus enim hailenustemperanda efl: humanitaserga cives j Ut hiterim Regiam tueantur au^ioritatem. Narn immo.dica bonitas Ikpe contemptum parit. 16. E I D E M fuadebnt , a ut eos qui in Republica

mum

pollerent aufStoiitate

tum bonos

,

tum malos
, ,

flbi con-p

quidem uteretur malis vero nullum rejicere., abutereiur. Pixcipua Regum ars eft fed ad publicam miiitatem omnium openm accomciliaretamicos
,

ac bonis

modare.

Quemadmodum
,

Deus unicus totius mundi
Principe^ cordati norunt 6c

Monarcha

malis geniis ac impiis hominibusabutituc
ita
:

ad urilitatem Eccleli^: probis improbis uti

&

qui prxpofteie bonis abutunmalis utuntux. Adiyrannica negotia viros adhi» bent fanititatisopinionecelebres , quo vulgusefleie-r
,

qiiippiam faciaur fed At multi funr Piincipes
,

non quod ipll per malos mali quod per malospuniunr malos.

tur

,

£ium ac pium quod agunt esiftimet.
17.
lonis
I D E M Philippus cum Thebis oblescflet , PhiThebani hofpitio ufuseft ., multirqueinfupcrab

eo beneficiis affedus. Is:.cum viciflim a Philippo nihil muneris vcllet accipere. b Nc me ^ inquit Philippus, btneficentia fuperatum hac laude fpolies , ^uod haCienui iincmine henefiais vidusfuernn. O animum imperio di*? gnum: Pulchrius exiltimavit benefaciendo quam po*
tentia vincere.

r8.

CuM

multibellocapti venderentur

,

Fhilippus

in auGiione ledebat fublata vefte

parum decorc. C^i^

dam igiiur eorum qui vendcbanrur exclamavit. Parce mihi Phiiippe, paternus enim libi fum amicus. rhilippo vero interrogante. c palio& mde homo conflata propius acceefl hAc amicitia ? Tura ille. Volo, inquit K 5 dcns ) Boniiutii malisahutir b JSeneficentia. c v-ftl/aa,

uitioirnta*

,:

1Z6
deiis diceie

PH
:

1

L

I

P P

I

M A C E DO N

I

S

cum

admiiriis eflet, quafi arcani
,

quippiam

di6turus.

D,-'.mitt e

inqxut, chlamydem aliqnanruiHm
indecentcr fedes.

narn ad ijlnm

modum
,

Hmc
cft

y

inquit

finite abire

Mox Phiiippus Itbernmj Nefcjeb^.m enim tlejfe,

lnm miht

vere benevolum

& amicttm
&

Noii ofFerifus

tantus, nec rimularionc , nec admonitione ignoti iiominis , rcdfnnul limulstione nmtua fHiiu-

Rex

lationem
19.

texit

,

6c tantilium officium

magno

libertaiis

praemio penfavit.

o D A M tempore ab holpite quodam incoenam a inter eundum plures forte obvios fecum adduxit umbras. Ubi feniii hofpitem turb.iri quod tam multis non fufFiceret apparatus pracinillb ad fingulos amicos puero juifjt ut placentse fer^ varent locum iili perfuafi dum placentam exip^dant paululumcdebant ita tadtum eft ut coena luftecf/U omnibus. Faceto joco & clufit amicos & hofpiris puvitatus ad
,

,

,

,

:

,

,

dori fubvenit.

20.
let.

HippARCHO

Euboico
illius

vita defun£lo

,

Phi-

lippus prae fe ferebat

quam

mortem

acerbe fer-

Itaquc cuidam volcnti dolorem ipfius mitigare, Attamen ille tempeftivc deceflit , jam natugrandis : b Sibt quidem ipf , inquit Philippus , tem^ pejiive decejjlt , fed mihi praprofere, Mtrs emm i/luman'
dicentrque.
ficipavit
,

prius

quam
Per

k

me

heneficium acceperit
eft

,

mJ?rA
ali-

dtgnttm ^micitia.
tirc

quam rarum

Principem fciv

ter

quam

gratiarum affc^ius , equis utuntur.

fed amicis plerique

non

.

Dum ufui

funtcurant, inucitius

tilcs

fados abjiciunt

,

eofquc Ipoliant

quam
,

bc-

Jieficio juvant.

zr.

Ubi

refcivit

Alexandrum filium queri

quod

pater cx pluribus foeminis gignerct liberos , ficillum hortatus cft : c Ergo cum plures habeas regni competitores ,
per leipfum

da operam ut herte/ltis ac probus evadas , ut non per me fei regnum obtinuijfe videarU, Vir prudentia ve,

re regia prsditus,
illius

auxit

non confolatus eft filium, fed mctuin quo magis cxftimularci ad virtutem indi:

cans

a Vrbanttm mendacium, b
ififtHtiAmbiminm»

Cratitfido, c

Regnum

,

A
cans
illi

P O P

H T

H.

LlB. IV.

22/

non

alitcr

(e luccelTione

dignum

regnum adipifci, 2 2i E u N D E M hortabatur
teli

rpevtandum paternum regnum , niii proebervt, nec tam magi.um efle quam regnum promeruine.
,

ut auicuUaret Arifto-

cui traditus erat inftituendus.
:

Phiiofophiae
fecijfe

a

He

,

inquit

,

daietque operam multa commutas quA mt
,

nunc

pcenitet.

Perrpexit egregiusPrinceps

,

nemi-

nem

Philolbphix expertem regno idoneumefle, nec puduit fateri fe multa per crrorem fecifte perperam

quod
fuiftet

a reneris unguiculis Pliilofophiae prsceptis

non
,

imbutus.

Nam
,

qui experimentis dilcunt admi-

niftrare

regnum
fero

licet

ingenio feliciflmio nati lint

ta-

men

m?Jo tandem evadunt boni Reges, At qui Philofophix prxcepris prxmunefto deneclere.

&

& magno Reipublicac
li

nitus accedir

fophi^ie

adGt mcns integra vix poterit ab hoUbi funt intsiim qui iiteras ac Philoriudium clamant ad Rempublicam adminiftran,

,

dam

prorfusiiiutile

?

Ex Antipacii amicis quendam merum adiciiplcrat. Verum poft ubi
23.
tingere barbain

in

judicum nu-

cognovit illum

&

capillos

,

fubmovir

eum

dicens.

h ^lurin capillu fidns nonejjet. euminrebus gerendisnon

viden di^num cui
capillis,

Fuco utebatur in tingendis multo magis ufii: rus crai fuco inpublicis negotiis, ubi dolusinterdum ingens adfert emolumentum. Et hanc oportet Regum prarcipuam cfle curam,ut cognofcendis cauflis viros piaficiant incorrupros. Id qui fieri poteft , ubi venduntui judicandi munia &isdefignatur judex, nonqui vir mcliofcft, fed qui ad dandum piior, amlargior. At apud Philippnm nec Antipairi tantum valtbat aui5toritas, quin fufpedum e judicum ordine moveret. A c H ET cujufdam pro tribunali fedftns 24. cauiam cognovit fed dormitabundus necfatis attentus ad juris xquiratem itaque fentcntiam tulit advetfus Machetam. Verum eum is exclamaflet, fe ab ea fentcmia appcllare, Rex iratus : c sAd qmm^. inquit. Nam appelK 6 a Philofophia Reg^i necejfaria» b Fnco non ctdendnn>. C Jndex attentHs^
fiderctnr.

ubi

non multum

erat lucri

M

,

,

,

1

ilg
appellandi
tes
;

PrI L I PP
Ad
te

1

M A C E DO N
,

I

S

verbum Monarchis cllinvifum. Hic Macheipfum 6 Rex fi expergifcaris & attentius. audias caulam. Ac tum quidem fuirexit Rex. Cxic,

lum

poftea

quamcaufam apud

fe

meiius perpendifiet
,

M
1 1

intelligeretque

Machetx fad^am injuriam judicata qui,. dcm nou rclcidit , fed pccuniam qua damnaius fuerat Machetcs , ip(e perfolvit. In uno fa6to quot Regia: vit'tutisargumenta.
fuo
Sit

1

Non

perfevcravit itafci &c provocanti,
,

& fomnolentiam publice objicienti
cum animo

fed per

accuratius confideravit,

otium leiu, jam ab ira liber..
:

i

hoc civilitatis , regixque moderationis illud vcro? prudentix, quod ingenioib commento (icdnmnatuiii cxemit damno , ut regiam tamen in judicando audoritatem non proderet , muictam privatim perindequafL
ipfe

damnatus

effet, difiblvit.

Philippi amicis quoii Scloponnefii in Olympiacis ipfum fibiiis dtrideieni ,. prxlertim beneficiis a Rege affedi, hoc lcrmone 1 hilip-

25.

Indignanttbus

pum exrtimulantibus ad vinditlam
€\iint /'Mitrurn ejiy Ji qt4id tUiifacicimu4

:

*i

Htii-i izitnr
?

,

in-

mali

Uibanifllmcs

amicorum argumentum veitit in divcrlum. Si taui pravo ingenio funt, utcosirrideant, qui de ipfisbene meiiT

u funt:
v^)cet.

gr^vius noccbunt

,

fi

quis illos malefadis pro\

Hoc non fblum moderationis 6c clementioc , lumetiam cximiac cuj.ufdam magnaniroitatis documeutum fuit, ingratorum fibilos Regem negligere.
R r A L u s pro Cratcrepropinquoacfami26. Siarifuoquiinjutiarum poftulabatui, petiit a PhilippQBt leus mul(aam quidem (blveict , fcd acaufa hberaretm-i ce damnatus hominum maledi<^tis exponeictur. Hic vcro rhilippus : B ^raftat , inquit, ut ipfe male aur diat , quam ut nospropter iHum, Indulgebatamids ^ fecl cquatenus licebat integra judicis opinione. 27 . I N cxercitu cum miilto tempoie dormiflet , ex? ^crre^us : c Tuto , 'inquit , dormivi , viplavit enim
.^tipater» Subindicans
<qije

I

Ha

non efle legium indulgere fo* mno, pp^feitim inbello; (ed tamen hocinterdum abfipericulo
fieii 5
11

Bjfx. habcat

fidum ac vigilantem

,

Afophth.
p!^efedum. Ita
lenti.im.

LiB. IV.

cum laude amici fuam cxcufavic fbmno-

28. RuRsus evenit, ut interdiudormiente Philippo, Gixci qui multi fimul ad oftium convei^ierant , indigna
ferrent
,

Regemque incufarent

,

quod ob

illius

fomno:

lentiam non ftatim admitterentur ad coiloquium heic Parmenio fic Regi patrocinatu§-eft. a Ne miremini , inquit , (i mnc dormtt Phihpipus , 'nam cum vos dormiretis y hjc vigilabat. Signiiican.s Grarcis negligenter lem gerentibus , rhilippum illis fuifle prxlidio.
39. (i_u

EMADMODUM
vel.iet
,

ipfe fuit

Urbanus
deq^ue
,

,

ita

aliorum
ipter

ialle diciis delc6^:abatur..

Itaque
,

cum cantorem
puUii

coenandum

reprejiendere

ciiordarum loqueretur. Dii inquit cantor prohibeant. 6 Rex , ne tumemeliusha:cnoris. b Civiliier 6c fibi vindicavir de arte judicium Regem non ofFendit meliorem illum judicans quam ut cum mufico.de fidi» buscontendetet. 30. Qjj I N 6c afperius dida , modo tempeftivc, ac;quo ferebat animo. c Nam cum difiidium haberct cum Olympiade uxore cumque Alexandro filio. Demaratum Cormthium ad fe venientem percun<Siatus eft , quo modo inter Grscos invicem conveniret. Hic
,

&

,

Demaratus; Scilicet inquit , magnopere tibicurxeft GrsEcorum concordia, cum qui tibi funtconjunftififi»
,

mi
ajb

,

hujulinodiin tefintanimo. Quid heicexfpedas».
ut

nifi

Rex

offenfus Demarati libeitate, jubeatillum
?

oculis luis abduci

Immo quoniam
,
,

Demarati

ler-

ad faniora confilia vocabat , Rex fefe ad ejus pofitaque ira rediit cum objurgationem compofuit fuisingratiam. 3 j ^ A N u I cuidam pauperculae d Philippum appel-. Unti ut caufam ipfius cognofceret cum hac flagitaticu
,

mo ab ira

ne frequenter obftreperet illi refpondit fibi non cf, fe otium : cumque anus mclamafiat. Proinde ne Rex
,

quidcm

eflc velis

:

Philippus admiratus ^niculx libe-

lam voccm > uon

illi

foJum pt^^buitames; vcxum etiaiu

7 ^SoTvtnustxcufcAui, hDt.arttjfidicet artifex.

K

alios,
Q.

y/i^

230
peratori.

Alexandri Ma
Hoc idem

g n

r

alios audivit.

Lacini tribuunt Hadriano imamiiflct filium

31.

rHiLiprus cum
,

fuum quo,

dam

in loco fcite ceciniflc
te Tui

civilicer objurgavit
belie canere 1

dicens

:

a NoH
33.

pndet

,

qni noris teim

lignificans

alias artes efle
I

Rege

digniores.
,

D £

M

in palneflra prolapfus

cum
^

furgens

iix

pulvcre vidiflctcorporis veftigium: b Papa inquit, niinir»am terrx partem natura fortiti orbem appetimus uni,

verfttm

?

Uiinam hoc di6tum

inhaeliflet

aninio

filii,

cu-

jus ambitioni orbis fuit angufl:us.

34. gnns,

Philippus
quod
largitionibus
:

Alexandrum
^

filium objur-

Conle(Staretur

c

Macedonum benevolcntiam ^uAte malum inquit, ratto miftam
puiesfore fiieles, (juos pecunia cory

fpem tnduxit
ruperis
?

,

ut

eos tibi

s^n tu

id acris
?

Ut Macedonei te ncn

%^^cm fuumy

fid prttbitGre?n putent 35.

legationcm ad Philippum lU humaniter diiniuetet, jufllt illos dicere qua rc graium facere poflet Athenicnlibus. Heic Demdcharesexcipiens. Si te ipium, inquit, fulpendas. Is Demochaics unus fuit e legatoium namero ob linguae proc.xiam diftusparrhcfiaftes. Ob tam inhumanum relponium indignantibus Regiis amicis, Philippuscompefcuit eos juflirque ut Therfitem illum in^olumem dimitterent. Tumadcxteros legatosconTerfus d Renuntiate inquit ^thinienjtbui multo fuper' ^uarn cjui imptme diC^a audiunt, btores ejfe, qui ifia djcmt
miferant. Ea b.-nigiie audita
,

Atheniensfs

^

,

:

,

,

,

Talcs

demum

animi regno digni funt.

ALEXANDER MAGNUS.
N Philippi di^tis nihil eiat, quod przeter urbanitatcm non etiam ad bonos mores conduceret nec videoquem Philippo jungamus congruentius quam filium Alexandrum. Ispueretiamnum cum Philippus nequaquam pater multa praeclare feliciterque gereret
I.

I

:

,

,

€0 gaudebat

>

ied ad pueros sequales ac

coUe^aneos
dice-

a xArtes Regeindignit. h <Ambitio, c BmevohniiA ifirtm faranda, d Prtidenter^

Apophth.
ceiitibus.
rit
5

Lib. IV.
tft.

251

dicebat; Tcirer mihi nthtl relt^urm

lUis contradi-

Immo hircomnia tibi
,

parat.

a Huid profue^

inquit Alexander

ji mult/i pvjftdem

agam mhil

?

Jam tum
ie.|uietx.

cognofcas fciniillam indoiis ambitiolae 6cir-

2. i D E M cumlevitate corporis ac pedum celeritatepollerct, patri hortanti utin Olympiis ftadium decurieret: h Faceremt inquit , fi Reges hahiturus ejfem
ccncertatores.

facile

dum
3.

Et hic agnoicas excelfum , ncccuiquatn cef/urum in certamine laudis &: imperii. Nontamcn non dignabatur nifi cum Reerat Rex ,

&

gibus committi.
deduc^:a

multa noOcc ad Alejfandrum eflct eo dormiiura rogavit Rex ubi fuiflet tamdiu iila relpondente fe exfpeetafle donec mariminiftros accitos iacriter objurgaritus ellet cubitum c Reducjte, inquit, hanc : parhm emrn abfuit vit quin
piiella
,

CuM
:

cum

,

,

:

;

,

vefira ciilpa fuerim fadt^s adulter,

Egregium

caftitatis

illos

tuminjuvene, tum. in Rege. Namapud iimplex ftuprum pro nullo crimine habebatur. Apparet autem tum fuifie morem qui adhuc durat in ltalia, ut uxores fecubarem a viris , nifiliquando

exemplum

,

,

vocatentur.
4.

Alexandro
,
,

puero Diis largiusfacienti

fuffi-

twm

ac fubinde ad thus accurrenti. Leonides illius

pxdagogus

large ficies fuffitum

thusgignit.

Heus puer inquit tum cum regionem deviceris quac Poftcumeam regionem obtinuiflet mcqui
aderat.
,
,
,

tum

,

mor Cjus
eus
fis

dicti

,

hac fentcntia

iciipfit illi literas
,

;

d Mit^

to ttbi thuris

cafin talenta aliquot
,

ne pofihac paV'»

erga Deos

cum non

ignores nos potitos regionc odo^

res gigusnte,

Granicum Martcm experturus, horta5. batur Macedones utafFaiim pranderent, veluti poftridic cx hoftium

Apud

commcatu coenaturi.
fideils ac (ecurus.

Prxiens animus ac

de

bclli

cventu

6.

Perillus
d
Prafufio,

a Indoks AgiHs*

unus ex amicorum Alexandri numeroj b Regtm regia decent* c ^dnltmum*

,

232.
,

Alexand.ri Magni
:
:

mero filiabus fuis ab Alexaiidrcdotern petiit. JufHc Rex illuin capere talenta quinquaginta cumqueisicl])cndiflet dccem latisefle aTi6i^juidem iuquit, /rtfw
^

tantum accifHre mihi vero non faiu ejl tanTum daru Prxclarediftum, nifi virtutisindolem ambitio vitiaflet. Pliilofopho julTerat quxrtorem 7.
ejl
-t

Anaxarcho

dare

quantumcumquc

ille

poftulaiet

ftoi.audita poftulatione turbatus

cumque qua^ Alexandro indicallet
: : ,

facit

rhilofbphum peterecentum tajenta b /?f<^e inquit, cjut tantum dan fcicns fe amicum halere p^jfit velit. Heic dubitcs utrum potius admirari oporteat, regiamne liberalitatem in donando an Philofophi impfobitatem in portulando , nili roalumus hanc voi ,

&

,

c^ari

fidiiciam.

Mi.L ETr cum vidilTet multas ftatuas eoiuGi qui in Olymphiis ac Fythiis vicerant ca(que [Liegiandes I c Et ubi inquit , erctnt tam ma^intx corpara cum Barbari vejlram uvbem (bfiderent. Salietaxavit illoium qui gloriareniur his qui cocftultam ambitionc;m
,

^

,

,

>

porum

magni!.uviine viribulque pixftanres in ludicris-

certaminibus viclorinm reportaffent , cum in tantispeilcuhs nuili fuiilent. , qui adveifus Baibaros fe tales piaberent. 9. C w M Regina Carum Adas illud haberet ftudio ut afliduo mitreret Alexandroopfonia, beliariaqua
j

per talium rerum arcliitcw^os coquofque magna aite parata, Alexander ait : d Seipfum habere meUcrcs opfonicrn/rk
artifices
,

ad prandium cjuidem
:

,

nodurnum

iter

.*

ad cce-^
prae^-

n^m

vero

tenue prandium^

10. QjJ o D A M tempore lium apparatis interrogaietur
:

cum
,

oirmibns ad

numqui J

aliud pra^cet

c Nthdy inquit, nifi ut Hacedonum bar^ haec fieri vellet ba radantur., Hoc diStvim quid fibi vcUet admirante Parmenione. «-4» nefcU* inquit , in pralio nuUam anfam mt^ horem effe qttam barb^ ? Significabat cominus efle pu-

gnandum in quo genere cerramicis baibac ofilciunt ouod his railitesfacillime pofllint appiehendL II. Da^Fiduci^i. b Liberalitat. C Eortitudo intempejriva^
,
s>,

A
II .

P O P

H T

DA R

I

u

s obtulit

H. L 1 B. I V. 23 3 hasconditiones Alexandio 9
,

& infirut ab ipfb acciperet talentOruiB decem millia perAfiam fecum exxquopaitirciur. Id cumrecufarct
djer

Alexander. Ego,inquir, ParmeniahccepifTem fi Alexaneflem : a Et ego , inquit Alexander , p Parmenio ef-

fim, Dario vero hunc in modum refpondit : Neqm ter^ rara duos foies , ne^ue ^fam duos Reges ferre pojfe, Et hic

animi cellitudinem probare poflis , nifi didum impotentiam quandam dominandi faperet. 12. C u M in Aibelis de reium fumma periclitaturus efiet conflidurus cum mille hominum miUibus ad pugnandum inftru^tis , h adierunt illum mihtes aliquot ipfi bene volentes , deferebantque caereros , quod incaihis inter (emifcerent fermones, confpirarentque nequid pfjcd»icinrcgium teotorium deportarent led ipli totum in fuum veiterent lucrum. His auditis fubrifit Alexander : c Faufla , inqxiit , nuntiatU, Siquidem A^udio firmones virorum ad vincendum y nonadfuptndum
,

,

Animatorum, Nec illum

fefellit

divinatio

que

militcs
,

Regem

adiere diceates,

plurimi namBono animo efto
:

Kex neque metuas hoitium moltittidiaem » ne paedotem quidem noftrum ferre poterunt. 13. I D E M inftrui^a jara ad prxlium acie , cum ccrucrct militum quendam id temporis amcntum telo ad^
aptantem
,

d ut inutilem fubmovit ab exeicitu, qui

tum

4emum appararct arma., cum his utendi tempus adelTct.
Hoc inter ftrategemata magis commemorandum crat » quam inter apophthegmata quemadmodura & hoc
,

quod

Alexander epiftolam n matre rwillam e qux aicana quxdam calumnias adverfus Antipatrum contincbat firnulqne ut folet cum. Kegclegebat Hephxftion ,, ncc cum Rex vetuit lcge,

14LEGEBAT
frd peilevi:a cpiftoln

fubjiciam.

&

,

,

,

annulum fignatorium e digitodetra(5Vumoiiillinsappreftjt: hoc geftu admonens, ut arcana contincret. Exemplum inlignis de amire
,

co fiducix,
a

egregias , qui calumnias b hiterpretauo commoda. c Prad^ contemptm, d Serns apparatpis. c StUntium,

rum etiam humanitatis

.Mcnarchia.

234
lumnias
15-

Alexandri Maoni
latius fpargi nolueiir,
licct

invilum haberct

Antipatrum.

In Ammonis templo cum
fiiius
:

a varcdiduseflct
:

Jovis

a Nihit

,

inquit
,

,

mirum

nam

Jtipiter

•mnmm ^tiidtm natura pater eji
peculianter fnos ficit.

fed ex hu optimof cjuuf^ue
eft
fi-

Modeftifiime interpretatus

oraculum lium Jovis

:

nam
,

vates per adularionem djxit illam
iic

quafi

ejove prognatus
efle

eflet

,

quenrad-

modum
der faflus

Hcrculescrediiuseft
eft.
,

Jovis niius.
ac

Akxaneflc
liiis filiis

Jovem natura au6torem

parentem

omnium

fed eos

demum

peculiariter pro

agnofcere, qui vinute ac prxclare geftis proxime ad divi»

nara naturam accederent. Ea
15.

eft

omnibus benefacere.
illi

CuM

in bello crus eflet
,

fagitta

vulneratum,

_

multique accurrerent
appellarc confueverant

qul ipfum

frequcnter

Dcum
o^uan

,

exporre6la hilariquc fronie ad
:

Homeri carmen
videtis
,

alludens, dixit

h Hic fanguii

efi

divu [oltt emanare heutu. Nimilum iriidens adulatorum vanitatem, cum iplaresdeclararet ipfum nihil aliud efle quam hominem. Allulit autem ad locum Homeri Iliad. t. ubi narratur Venus k Diomedevulnerata. 17. Nonnullis Antipatri frugalitatem laudanribus , quod alienam ab omnibus deliciis, aufteramque vitam
licfmrtjue cju.ilu

agetet

:

forw, inquit
efi

,

^Antipater atbo utitur paliio

,

intus

"

vero totus

purpureus.

Notans fiftam

illius

parcimo-

niam,
18.

cum elfet

alioqui ambiriofifTimus.

CuM
&

hieme frigidoque
,

coelo

npud amicum

quendam
cxiguum

convivio accipcretur

vidererquc foculum

ignis puflllum : c ^ut Itgna, inquit, injerte^ Autthus. Subnotans convivatorem lignis fuisparcere, perinde quafi thuscflent cum in rigore taiuo nec thuri
,

parcendum

fimul fatis efie ignis^d faciendum fuffitum Diis, at parum ad depellendum frigus. 19. apud Antipatridem ccDenaier , ifque ad coenam formofam pfaltriam induxiflet , Alexander adeflet
:

CuM

fpeclu

motusiu illam exarlit n:ox rogavit Ar.tipatridem, nunquid ipfe mulieris amore leneretur. lilo con:

fitea-

a

Filii

Deorum

qni.

b Modefie.

c ParcirnQnia»

,

A
fitente.
#i

P O P
,

H T
,

H.

LI

B. I

V.

23 f

O fcdefle
?

inquit

non tu protinus ahduces e

convivie mulierem

Quantum ille animus aberat a con,

flupranda aliena uxoic

qui tantopere

fibi

metuit ab
ti-

amica
20.
bicinis

hofpitis.

RuRsuM
amafium
:

cum
vim

Caflander Pythonem' Euii
ofculari vellet
,

per

idque

Euium

xgre fcrentem

fenfiffet

Alexander, iratus exfihit in Caf»
,

fandrum clamans
ejtiidijucim ftcebit 1

h Itane per nos

ne
,

Non (atis erat Regi
,

fi fe

amare quidcm ipfum prjc-

ftaret
les.

continentcm

nifi

& praefeclos haberet fui fimifliiiret

Quando autem paffus
uxorem
,

a fuis pcr
,

prari filiam aut

honefti civis

vim conftuqui tibicini fiios
J

amoresetiam ab ofculo voluit elTe inviolatos

Dcniquc

quod Duces pcccarent
11.

arbiiratus cft ad fe pertinerc.

CuM
fe

e

Macedonum numero

ret valetudinarios ac

ad mare remittcmutilos debiiefque, prodituseft

quidam qui
taret.
Is

cum

inter xgroios adfcripferat cum non acgroad Alexandri confpectum addudus eflet
,

&

examinatus fateretur
Telcfippae
,

(e

morbum

praetexuifle
:

ob

mare fuerat profe£l:a pcrjcun6tatus eft Alexander, cui ncgotium rctrahendae a<l cxercitum Tclcfippac delegaretur. Caiterum utcognovit eam cfle liberam c Perfuadeamus igitur , inquit, • %Aiiti^enes Telejtppa. ut nobifcum maveat, Nnm vim ad»
quae ad
:

amorcm

,

movere hbera, nonefinoflrum. Sic indullit amoriftrcnui militis, quem in exercitu retinerecupiebat , utinge-

nuam mulierem redire nollet nifi perfurifam. 22. C u M Grxci qui apud hoftes ftipendium faciebant veniffent
in poteftatem

Alexandri, Athenienfcs
,

compjdibus (crvari quod cum cx publico ftipendium h^berent tamen apud hoftesmetuiffent, fimihter & Theflalos quod rcgionem opiimam nac?ti non cam coicrent Thebanos vero dimifit dijuflit

quidem

in

,

,

,

:

,

cens: d Hisper nos whit efl relicjuum ^ue a^ri. Ita modtranis eft pan.im
meriiis

^

necfue civitOA

t

««-

,

non

indiceret nifi vincula,

is:

mortem comcuipr.m corum qui
ut

ncceflitatem excufare poterant in

le

tranftuUt.

23.
a Continentia. b Contintnlia. c Civiliter,
dcratit 1'cenx»

Ex

d Mo-

,

z%6
23.

AlexandriMagni
Ex
,

r

Indis

quendam

(agittandi arte

cum primis

u

celebrem

a adeo lu etiam perannulmn fagittam mit-

[<

tere dicerctur,

cum
:

in bello coepifiet, jufiitartisfuac

\

fpecimen edere

recufantem iraius Rex necari juflit. Cum duceretur homo, dixit his a quibiis ducebatur , fc inultis diebus non cxercuifife artem eoque timuiffe ne aberraret. Id ubi renunciatum eft Alexandro , quod non contumacia , fed ignominias metu rccuraffet , admiratus ingeniurn gloriae ftudiofum , dimilit illum donatum, eo quod mortem oppetere maluilfet , quam fama fua.videri indignum. Heic apparet non omnino vanum efle quod proverbio ja£tatum eft. Simile fiirtilL efle amicuin. Alexander glorix fupra modumappetens iimilem affedum in aliisamabat. 24. T A X I L £ s unus c numero Regum Indiae, occurrens Alexandro , (ic illum affatus eft. Piovoco te inquit , non ad pugnam nequc ad belUim, fed ad aliudcertaminis genus. Si inferiores, anobis accipebeneficium : fln fuperior, nobis benefacito. Cui Alexandet: h xAfqui , inqnlt » ol> htt ipfuTninternos csrtandtint tfi f t4ter bim faciendo fupmt alterum, £t humaniilime camplexus illum , non (blum con^Ipoiiavit ditione y lcdaaxitetiam. 25. C u M audiilet dc rupc quadam apud Indos, quae ob fublimitatem velut avibus inaccefla «topy®- di^citui, quod ipfe quidem locus cxpugnaru difficilis cfj(et , led qui eum teneret formidolofus. Nk«c, inquit
,

locfifcaptu facilis

ejl :

figoificans nihil prodeflc

mcnta
25.

>

nifi vir fortis ea tueatur.

muniArx enim con tztsx

fbflis ac

muris tuta

eft

quam

viris.

tencret inexpugnabilem ut putabatur, femet Alexaudro dedidit At Alexandcr non folum ejus ditionis Principem e(fe juflit verum etiam addidit diccns : c Htc homo rnihi.
alius
: , ,

C

u

M

quidam rup.em

videtur f^zpere
to concredere,

,

qm fe maluit
cum

hono viro

,

quayn loco mtini-

27.

Ru

P E capta

amici dicerent illum egregiis
ver-e

a Gloria, vlta carior. b Certamen
fortiffidticia.

Regiam» c T/u

,

A
giis gcftis res
gejl,i/i

P O P

H T

II.
;

L

I

B.

I

V.

237

Herculem
tn impirio
,

fuperafie
ne verho

,

a ego, inquit, Mea4 quidem cum hn qux gef.
Adulabantiar
iili
,

ftt Herctiles

arbttror cznferendxu

fed

hujus animo nulla faris faciebat adulaiio. 2 8. CVuosDAM ^ examicis mulolavit , quodin ludo aleae fenfiiTet eos non iudere. Siquidem multi
font qui in hoc ludo velut in re maxime feria verlantur. Non enim ludunt, qui forcunas funsomnes , interdum liberos alc2 permittunt arbitrio.

&

amicosquos habebat prxcipuosacpoom.nium maxime videbatur honorare Cratcrum fed o.mnium maximc diligere Kephsftionem. Craterm emm inquit amat Regem Hephajlion amat ^lexandrum. Id GixcQ jucundius dicitur, <j5AoCx^x^'? & ?/XaA2^rtv//:@-. Sentiens Craterum inhis quae ad Kcgiam dignitatem attinebant prsftare fidum ami29.
tentilTimos,
,

Int£r

,

,

,

,

cum

Hepbaeftionem privato quodam affeftu diliger^ Alexandrum. Pariterkaque licet difllmiliter amantibusdiverfa ratione perfolvit prxmium. Craterum ot,

navit dignitate

,

Hephxftionein ad intimam admifit faPhilofopho quinquaginta ta-

miliaritatem.
50. lcnra domo mifit

Xenocrati
:

cens

fibi

dem
quit
,

illc recufafiet acciperc , diopus, interrogavit, an ne amicum quiulium habeiet cui elfetopus^ cN^mmihi, in-

ea

cum

non

efle

animum

vix Darii opes in amicos fuffecerunt, Heic utrius magis admiraii conveniat nondum ftatui Regifne tam ad libcralitatem propenfum , an Philofof hi qui tantum munus a tanto Rege ultro delatum rc,

roiferit.

31. P o R u s Rcx ab Alexandro dcvi^us cum ab eopoftpugnam rogarctur dicente d ^o wedo tetra. daboi Rcgaliter, ait: rurfus fubjicienti Alexandro, KMm^juidettamaliud? Omnia, inquit Porus, coraplcaitur hoc verbum Rcgaliter. Alexandcr & pruden,
:
,

tiam,
illi

& fortitudincm viri admiiatus latiorcm ditioncm
quam
prius obiinuciat; Supplici

addidit ca
,

& ad pc^«

a

o i^ercuUmcentempft^lexandtr.
bcralitoA,

b^micud» C Li-

d

Regalittf.

, : ,

13

8

Alexandri Magnt
Adco
diligebat animoQuintus Curtius ali-

ciesabjc£^o minusconcefliflet.
fus juvcnis impavidos amicos.

quanio fecus nartat. Interiogatus l*orus quid iplc viftorem ftatuerc dcbere cenreret. C^od hic, incjuit, dics
fuadet quo expertus es quam ciletcaduca fclicitas. Submonuit Rcgem ut moderte fuaforiuna utcreiur niemor ipfi poflc accidcre quod acciderat Fo.u
tibi
,
,

32.

CuM

accepifict el^e
:

quendam
,

qui ccnvitiis.

Regium efi in^un cumfaaashe' ne.audtrcmalc, Nihil hoc dido genaofms quanquam
ipfum impeterct
a
, ,

idem&aliisadfcribitur.

proximusad amicosrefpiciensdixit 33. Magnumfpitaphtum video futurum : prxlenfiens res ab
ipfo geftas

MoKTi

multorum eloquentia

celcbrandas.

Nec eum

fua

fefellit divinatio.

Darii filias haberet captivas , demilTis 34. oculiseas falutabat , idque rnro , f bi metuens abilla-

CuM

;

rum
lct
:

infigni fotma.

Apud

familiares

autem

dicerc fo-

35.

Dolores oculorum funt Pzrfc^ puelU. E D I c T o vetuit , ne a quoquam pingeretur

prxterquam ab Apellc , aut a quoquarn xxc fculperetur ^ artificibus illius a:tatis pracprxterquam a Lyfippo ftantifTimis. Nam hoc quoque judicabat ad Principis dignitatcm pertinerc Cum Chctylo Foeta paaus^crat
,

ut pro unoquoque bono verfu Philippicum accipcrct aureum, pro inalo colaphum. 35. I D E M interrogatur ubi fuos recondcret thcfaufignificans facultates nufc ^pud amicos , inquit :
ros
:

quam reponi tutius. Gum enim rcs poftulat ad te cum foenore.
57.

,

redeunt

CuM

re£bque
turus
:

manu

nuntius quidam gaudio geftiens, poraccuneret , rem profperc geftam narra-;
,

d ^uid mthi bone vir magni nuntiabu
?

niftnunties'-

Homerumrevixife

fignificans
,

omnium praedare gcfto-'
prsco
,
.

rum

gloriara abolendatn

nifi contingeret talis
,

qualis fuit

Homcrus.
VI T

38.

Ci

A

s

quaedam ut ab armis Alexandn
quieLiberalttas»

a ^nimus vere Regius. b KArtes, c d TrMorerumgeJlAYum.

,

A
c Ho( animo
39.

P

o P H T n. L
,

I

B. I

V.
,

13<^

quietem ba'oeret obtulit illi parteni sgrorum & practerea rerum omnium dimidium. Cui lic retpondit:

vmt

in

^Jium

,

non ut acciptrem qnvd dtdi^

fttisjfed ut vos hahetetis tjnod relicjntjjem.

lofopbum,

habebat Eudscmonicum PhiHic cum aliqu.indo tonaret vehementer, adeo ut onines expavelccrent , dix;t Alexandro. Quin tu tale quippiam facis Alexander filijovis? At ille non ferens tam abb Nolo enim forjedi rhiloiophi vocem , ridens ait muUhilis ejje cfuemadmcdum tu me doces ijui Sntraparum ac Regptm capita mejubes fuper ccenam appo?ure. Sic Athe» d mihifucnxus, Plutarchus in vita lecus aliquanto ac non potius Sa» cenfes , quod pifces o.ppcnam in convivto
icd quovis parafito adulaDtiorcm.
:
,
:

Alexander

,

traparura capita

?

40.

alexander
, :

cum hieme

duceret exerci-

tum

alTidens igni

recognofcere prxtereunteis copias

ccepit

cumque
,
:

vidc:ret

lenem quendam horrentem
,

frigorc

ad ignem (iantem
c Si in Ptrjtdt
:

confidere loco fuo
,

juflit,

"dicens

natus

e^jf^s

tn

repa felia

federe ttbi

capttalefcret

in lAacedonia nato conccdit ur.

41.

Alexandir
,

ctiamnum adolefcens videns

pairem Philippum equum prxfercccrn , nec ullum lcfforem tergo patientem velut inutilem abjeftum ire. d ^ualem, inquit, equum ijli perdunt dum iUo per impe^ ritiam ac molLitiem uti nefciunt, Cumque mira arte finc verbcribus tradallet equum tandem conlcenfum ad curfum admififict , tum calcibus ufus eft : ac moUiter fiexishabeniscum^quumreduxiflet, defcendcntis caput exofculatus pater. Aliud , inquit; ofili, tibipat legnumqusre, quando jam te noncapit Macedonia.
,

tam excelfae indoli non fufie^uram paternam ditionem. Sed equus ille nos admonet
Prxlagiit virprudens

multa benc nata ingenia
fere nefciunt imperare
lint afinos.
,

perire vitio inftituentium
nifi

, qui ex equis generofis reddidc-

42.

I

DE

M

Ariftotelem

,

rui puer formandus fuerat

a Imperivft.
excelfa.

b

K/idnlatio.

c Civiitter,

d

IndoUs

:

,

240
rst traditus
,

Alexandri Magni
fumma vencratione
prolecjuebatur dicrns,
,

n

fe illi

non minus quam patri debere quod

a patre vi-

vendi, a praeceptorc bene vivendi initium accepiflet. 43. C u M pirata captus ad ipfum dedudtus eflet , rogatus qua re frctus audetet infeftarc maria compendio b Ego , inquit, qmn\a,m idnmco navigiolofa-' relpondit
,

:

cio

,

pirata neminor

Appellans.

: tu cnm idtmfauM ma^na clajfe, T\sx Alexander admiratusintrepidum animuni

donavit

illi

vitam.

44. Idem Dclphos profe£luscum Sacerdos negaret fe confulturam Deum, quod dieselfent ncfafti : quibus ne oracuiis quidem loqui fas eflet vi pertradta cum
:

Sacerdote

templum
:

adfcendit

,

cumque illaimporiu:

Invidus es ofili c S ati s ,inc^uit, nitate vi6ladiceret Alexander, oracuii efi : mulicris vocem relponli loco duccns. 45. P o s T E A quam in expedifionem pr6fe£^us tegias

roganti Perdiccx. Qnid tibi nunc

opespceneomnes inmilitesacDucesdiftribuiflct, Rex luperefl ? d Spesy

inquit. Heic Perdicca. Kaec? inquit , nobis commilitopracdium quod ipfl nibus tuis futura communis eft : defignarat Alexander, recufavit. Tanta crat fiducia benc fuccefluram expeditionem.

&

4<J. I

DEM

initio

cum
e

in cauflis capitalibus fede-

ret judex, acculatori alteram

aurem occludebat: ro,

gatus cur id faceret
ftrvo
reo,

:

xAlteram

inquit

,

integram

Philoxenus xlaflis praEfc£tus Alexandro Tarentinum quendam Theodorum eflfe apud fc pueros habentem infigni forma venales , fi vellet emere : indigne tulit, apnd sequales fubinde clamitans: / ^id in mt Philoxenus tam obfcenum animadvertit , Ht

47.

CuM

fcripfiflfet,

9/jihitantumprobrisonciliaret

t

Callifthenem nequaquam feCe accommogeftu pise dantem auls Regise moribus , fed di^is fe ferentem nihii ibi placere, dixit hunc vetficulum

48.

IN

&

&

Miaw
a

<^tpi7butj 9 0^75

ctv Taf OT>^of.

Id
T^ietitsinfYAceptortm.

h

%Animofe. c Oraculum,

d Fidficia evtntus»

cJsidexineorrfiftHs.

f lntegrius.

:

AroPHTH.
Ideft:

LiB. IV.

241

a Sdphntefn ego odi, ^uijibi fapit nihil, cxpugnaturus. cum videret milites X s A M deterreti fluminis , quodcivitatem prseterlabicur, proh O mecmnium deterrimum , exclafunditate exliliit

49.

N

,

:

mans ,

qui natare ncn didicerim

?

moxque d/peo pro

fubere innixus primus tranavit.
50. I L I u M profeftus Achillis ftatuam coronans e Ote feiicem, inquit, ^chiUes^ cui vivo talis amictHi mor^
tuo taiis contigerit praco. De Patroclo loquens 6c Homero , quorum ille fidiflimus Achillifuit amicus , hicdefiandum Iliade tota celebravit. 51. D u A B u s potifiimum rebus, cum Deus a multispr^edicaretur , d fe quod mortalis effet deprehendere

dicebat,

fbmno&coitu, quod ha^c prsecipue proderent humanicorporisimbecillitaiem, adcaetera invictuserat. Somnus enim mortis imr.go eft , 5c coitus fpecies eft
morbi comitialis. 52. D A R 1 1 Regiam
ingrefTus
,

cum
e

vidifiet fubli-

me

cubiculum
?

,

6c in

eo ftratum
:

menfas ca:teraque
Hoccine
,

omnia
dstliciis

mirifico ornatu inftructa

inquir^

erat imperare

Sentiens

non

elle

Regium hujufmodi

indulgere.
1

j3.

D E

M

palliis dicere fblet

leftum ingrefTus excuHis accurate Nunquid heic delicatum aut fupcr:
?

fluum mater addidit
dcliciis.

Adeo

adhorrebat a muliebribus

54.
ter

dehto ad ipfum (criniolo , quonihilinopes Darii pretiofms pulchriufve repcrtum eft qux,

CuM

xeretur in

fuadentibus, dixit

quem ufum deftinandum elTet aliis aliud / Huic optime fervandus dabitur Ho:
:

merm: lentiens nullum efle thelaurum illo pretiofloicm. Itavifum eft juveni, quifc totum adexemplar Achillis componebat. 55. 1 D E M hortante Parmenionc , ut noCtu hoftem adorirctur, alioqui fummumforedilcrimen, fipalam

L

cum

a Servire ttmpori. b Exemplum Ducis. c Prdcipua bona, d BIua nos admonent mortalitatii, e Dclici^ indi^n4 Princifs, f Littirarnm amor^

24i

cum

tanta

Al. EXANDRI muldtudine Martem
:

MAGNI
experiretur,
,

Siquidcm
vi^io-

-cx fragore procul velut e pelago refonante
,

conjedtabant

immenfum efie numerum a Ncnfuror inquit, rUm recufans tenebrarum f rxfidio vincere.
:

55.

CuM
,

legiflet

prolixam epiftolam ab Antipatro

fciiptam

in

qua multx inerant adverfus Olympiadem
,

calumnis : b Igmr/ire videtur inquit , ^fitipater, quod una matru lachryma multoA delebit epijlolaf, 57. Cu M fenfiflet fororem fuam cum juvcne quodam eleganti forma confuetudinem agere , nihil offenfus eft, fed dixit : c Concedendum ejje , ut illa quoque ali^
qua ex parte
regno frueretur
:

Multum

diflentiens ab ani-

mo Cxfaris

Augufti, qui nihil acerbius tulit,
lalciviam.
audiflet

quam

filiss

neptiumque

diflerentem, innu58. merabiles efTe inundos , illachrymaffe dicitur. Rogannon tibus nunquid accidilTet lachrymis dignum : d videoTj inquit , merito flere , qui cum mundiftnt innumera' hilesy nos nondnm uniu^ dominifa^i fumus ?

CUM

Anaxagoram

59.
«ft

pHiLipPus
,

a Triballis in praclio vulneratus
:

opcra chirurgi liberatus pedolebat daudicationis deformitatem Neverearify inATontraftam manere. Cui Alexander quit, in publicum prodire . fedgradum movens virtutis tua

femore lancea

traje^io

ticulo moitis

:

potius memineris,

60.
fet «

Hoc & aliisadfcribitur. Si quando incolloquiis autconviviis

incidif-

contentiodecarminibusHomeri, lentibus, hoc unice probavit Alexander.
Ideft:

aliis aiia praefe-

Dux bonus atque idem validusfugnator in armis. Addebat Homerum hocverfuvirtutem Agamcmnonis
Alexandrivaticinatum efle. tranfmiflb Hellcfponto Tiojam inviferet , veterum heroum res geftas animo revolvens , qui4ara > ii vellet , pollicituseft fe raridislyram daturum. Heic a Ingenue. h Matris lachryma. c Candide, d ^Am^ bitio infatiabilis, e Comparatio cMrminum Home-'
prsEdicafle,

61.

CuM

rimum,

{lliad,y.

,

AroPHTH.
moUes ac lafcivos modulos
6 z. Qji o D A

LiB. IV.
cum

245

Hcic Alexander : a Minime , inquit , ilia mihi efi ofus , cum ^cbillis lyram habeam. Hacvir ftrenuus fortiura

virorum laudcs caneie confuevit

,

Paris fua lyra

incineret.
invifit

M

tempore Darii mulieres

una

cum

eodem oinatu quo Rex corpore etiam major : Syngambris Darii matei pro Regc adoravit. Eademcum exnutibus adftantium perturbata denuo falutavit intellexiffet errorem fuum mater, Alexandrum. Tum Alexander b Nihil ejl qmd turberis. Nam hic xAlexander efi. Seniiens amicum effe alterum Alexandrum.
Hephssftionc. Hunc, cutn eftet
, , : ,

&

63.

CuM
fater

in

Hammonis templum
,

veni(fet

,

Sacer-

dos grandaevus illum (alutavit. Salvcfili, 6c hancappellationem a Deo habeas tum Alexander : c ^ccipio

eam
bis

,

,

& pofihac patiar tuusdici, /i mihi tottus OrSacerdos reccpit fe intro
,
,

dommium

concejferis.

5c

quafi confulto
fer

Deo

refpondit

Jovem certo promittere

quodpeteret. Heic Alexander. Scirecupio numqmsfufit inultus eorum qui patrem meum interfecerunt. Ad
Thilippi , inquit , interfeftores omnes , dedere pocnas , (ed patri tuo nemo mortalium poteft tcndere infidias : fignificans ilhim efle Jovis , non Phihaec Sacerdos
lippi filium.

54.

CuM
,

ftruxiflet

Darius numerofiflimum exercitum inAlexander profundiffimo fomno correptui
:

eftadeo, ut nec interdiu potuerit expergilci tandem imminente pericuio amici ingrefli Regem excitarunt qui cum diccrent , fe mirari in eo rcrum ftatu tantam Regis fecuritatem : d Magna inquit Alexander, animi
,

moleflia

me Darius
,

liberavtt

,

qui vires fua4 omnes in

unum

coNtraxit

ut liceat uno die de fumma rerum decernere.

6$.

Alexandro

jus fux civitatis detulerunt.

Magno Corinthii per legatos Hoc ofFicii gcnuscum li-

fiffct Alcxander , quidam e iegatis. NuUi , inquit, civitatem unquam donavimus prsetcrquam tibi Herculi. Hoc audito lubcns accepit oblatum honorem ,

&

L
a MuftcadignaDuct»

1 c

qucm
^dulatt:

b Humanitas.

d

^Animofi.

544-

partim cum Hercule laudatilfimo viro focietas. 66» D u M in obfidionc cujulclam urbis infirmiffima moenium quaerit , fegitta i£bus eft , nec tamea ab inftituto deftitit : mox cum repreflb fanguine ficci vulneris dolor crefceret , &: crus equo fulpenfum pauUatim obtorpuiflet , coa^lus qucd coeperat omittere , ac chirurgum scceriere. Omnes inqut , ttjs

€[ucm

illi

A N T I © O commendabat partim

N

I

raritas,

,

fradicant Jovis mc clamAt,
.

ejfe

fiiiMm

,

fed vulniu hoc

bo/nmem

ejje

67 Z E N o P « A N T u s ccrtis modis Alexandrum ad-arma folet concitare. Eam Mufices vim admirantibus cunftis , quidam ait. Si tantus artifex eft , incinat modulos quibus illum a bellis revocet. Sentiens non
«Ifc ma^na; artis

hominem

eo perpellere

,

quo

fuaptc

patuia pronus dl.

ANTIGONUS

Rex Uacedonum,

Antigonus

giil ac ligidus.
lis fuit

in extorquendis pecuniis acet Cuidam itaque dicenti. At non ta-

Alcxander: a Jlierito, inquit, nam iUe mete" ^Jtam , ego culmos lego, Sentiens opulentifiimam Aiiam prius ab illo fpoliatam iibi a fpoliatis coxraden^umquodpolTet. 2 1 1. 1 T E s quofdam videns thoracibus & gahat
,
.

M

leisfMidutos

Iphm

ludere

,

dele<i^atus eft
,

lo, acDttces iMotum
laudaret
:

acceifi jubet

hoc fpedacuut eos coram iDis

b

piaEfeduras
,

verum ubi nuntiatum eftet Duces bibere > illomm militibus dedit , qui fphzera lufefimui

tantarmati

& Ducum

ignaviam puniens,

&

aailitum ftienuitatem honoians. omnes admirarentur quod cum initio leu 3. gni durioi fuiftet , ienex fa6bus clementer ac placide re^ gnum gttbeinaret. c Prius , inquit , opus erat regno , benevokntia : fentiens regnum armis 5c fimc gUria.

C M

&

tuftciitate frequentei paraii

iiione

, ied non nifi honefia opi« dviamque benevolentia letineii.

4.

Idem

£iiorhiIippomuItispisfentibuspeicim-

a IcftiviUu b S^viru C Eegmjlahmtaf.

,:

A

> O

P H T

H.

Ll

B. 1 V.
?

14f
a M^id^

^antiacdicenti. Quandocaftramovebimus

inquit ) tium metuu nt faltu tuham non audtoA ? Notans adolefcentis impcritiam , qui hoc patrcm multis audientibus peicundlaietur , cum zn bello caslanda iint
confilia Piincipum
:

led quoties caftra

movcodaruni

tum omnibus tuba dat fignum.
5.

CuM
,

adolefcens inftitiflct

,

uthofpitiam nan^

viduam treishabentemfoimadecentc accito hofpitiis dcfignandis pncfe^o : b Non ex* fihas peSes , inquit filiHm meum ex loci an^ufli^ ? ^Non pio* didit adolelcentis SL&c^um r qai (ciebat illum captaie quod amarct, fed excufavit sdium anguftiam in quibsis
drceretur apud
,

vidua
6.

A GRAVI
eft
,

cum tribus fiUabus j^eret. morbo poftea quani
inquit
,

convaluerat

e Hthilo pejus
rat

fi^uidem hic morbtu fuhmonuit noiy ne animo efferainur cumjimusmortates, Quisdocuc*

ethnicum Regem philofophiam Chiiftiano dignam animo Deplorabant amiciceu magnum mahim, quod tam graviter acgrotaflet , illc interptetatus eft ex moibo
j

plus acceftifre boni

quam

animum

reddidit modeftiorem

mali. Corpus cxtenuarat, lcd : corporis loboii noii

nihil detraxerat, fcd

bum longe pericuiofiflinmm.

animo dctraxit, infolemiam, rooiProinde non pelTimc fCS habet, cum leviot morbus arcet pellitve majorem. 7. Hermodotus Antigonum in carmine (cri*
Ishoclegens
:

plcrat Jovisfilium.

d

Iftius

,

inquit ,rf*
.*

Ke^uatjuatn mihi confciusfuit Lafanophorus
fui generis

ille

peiquain

facete ridens poeticam adulationem parique modeftia

humilitatem agnofcens.

Lafanum autem
,

matula
fblitum
8.

fi6lilis eft.

Quod

fi

Joviserat fihus

caresha-

(Xcnus fefcllcrat
,

& fcrvum

matulam

in cubiculo feruc

Antigonum
e

filium.

omnia Rcgibus honefta Sunt per Jovem inquh y Barbarorum dumtaxnt Regibus at ncbis ea dumtaxat hone/la funt^ ejUA
dicente,
juftaqueefle:
honefta funt
,
:.

QjiaDAM

,

ea tantumjufta
,

,

cjuajufa ftnt. Gravitet

retudir adulatriccm voccm

volcntis

omcia liccre Rcgiutilis,

a SHentium in heUo.
difte,

b

Cafte.

c

Merhus

d

c Regibus honrftatantHm

liccnt.

,

2^6
bus.

AKTI GONl
Non cnim Rcx eft honefti juftique rcgula
Atque utinam
,

fed ho-

nefti juftique minifter eft.

fimiles voccs

fcvcriratc rejiciant.

non audiant Chiiftianoium aures» aut fi audiant, (imili Quid enim aliud dicunt qui occi,

dnnt. Quod Principi placuit , legis vigorem habet ; qui ncgant Principcm teneri legibus, qui tribuunt illi gcmi-

oidinatam & abfblutam quarum alquod leges , pa^a, & foedera poftulant alte* ra quodcunquc libuit. 9. F R A T E R Antigoni Marfyas litcm habcbat > (ed a Rege poftulabat ut caufa domi cognolccretur. Cui

nam porcftatem,

:

tcia poftit

:

Antigonus
fiet

:

a Si nihil , inquit, prAterjus agimui

,

melius

mforo

,

cun^ifque audientibHs.
,

deret.

Rege frateinus affe^^us Ipfum autem hoc dilemmate conftrinxit fi injuftam caufam habcrc te fcis, cur liiigas? Sin juftam, cur
:

impetravit hoc \ ut vcl tantillum de jurc concc-

Non

fugis
bias

homimim

confcientiam

,

&

ad domefticas

latt-

lem

foii peitiahis,

etiam fi aliquando tempore hiberno compuliftct caftiatiansferrt in locum ubi non crat rerum neceftariafpicione,

non cariturus ftniftra bonam caulam viceris ?

civiunt fu-

10.

CuM

lumcopia, atquehacdc caufa

milites

quidam
,

in

Re-

gem mo,

maledifta congererent , ignari ipfum elTc in proxivirga tentorii vela diduxit : h Flehitis inquit , ni Itngius femoti de me ma\e loquamtni, Quid hac facetia

clementius
bat
fe

,

aut quid hac clemcntia facetius

t

Simuia-

non indignari quodmale de ipfo loquercntui ut exaudiri poirent ab eo cui mafcd quod tam vicitii
,

ledicebant.
11.

Aristodemo
fuit,

qui unus ex amicorum re-

giorum numero
:

e coquo, utputabatur, prognatus, fuadenti ut impendiis ac largitionibus aliquid dctrahcc Verhatuay inquit^ xAriftodemejusolent. Subindirct

coquorum elTc parcimoniam non Regum ; proinde illum tali confilio non mcminiile cujus effet amicus, fedquoelletpatrcnatus. 12. C u M Athenienfes fervum Antigoni honoris
cans
,

|ratia petinde ut

ingenuum iu civium numerum

adfcripfif-

a Severe, b Lenitas. c LihirAlitas Reiut»^

: :

P O P H T H. Ll B. I V. 247 pfiflent : a Nequaquamt inquit veijm unum ^themenper illos fac^um cadi : figiiificans ut fum k me lorii unum civcm Athenienfem poflet loris cideie quippe
, ,
,

A

fervum

:

fcd Athenis elfc plures utio corameritos
,

,

ut a

quifeivum alienum , quodin ipfis fuit, manumitterent. 13. Adolescens quidam Anasimenis Rhetoris dilcipulijs, orationcm a prajceptore meditatam, h ad eam recitandam fubornatus, coram Antigono habebat

Rege

loiis cacderentur

cumque
fcitaretur

is
,

inter

audiendum quiddam
,

moxque adolefcens

rericuilfet

inquit Antigonus

num ijiatibifnnt in
,

cupiens (cih ^id ats , tabulu defcripta ?
fcire
:

boc hodjc magnificum habetur ut fenes etiam apud Principes orationem a Rhetore quopiam condu^bo fex menfibus elaboratam edifcant > eamque pfittacorum more reddant. Nec raro fit , ut nemine etiam interpellante fibi exciin adolefcente judicavit abfurdum,

Quod ille

dant, cunfiifque ridiculi fint.
14.

Alterum
,

quendam Rhetbrem
:

audiensita.

loqiientem

Hora nivium

jaculatrix adveniens, regio,

nem herbis defe6tam

c Non defines reddidit inquir , rnecum ut cum turhaagere? OfFenliis eft Rexoratiohe nimis elaborata , cujufmodi veiborum apparatu fblent fe venditare Rhctoresapud imperitam muititudi,

nem, At idem apud Regem facere erat illiusabuti patientia. Quoniam autem affectara fetmonis ftruftula, Latine non perinde poteft exprimi, Gracca ponam
p«tf,

pro ^ovo^ox®-

«

Jgpc dicere potcrat hiems
,

,

& >.«-

TroCoTztveiv

vcrbum Gcdendum.
15.
,

cft afife(5i:atum

vixque Poetacon-

TnRASYLLO
ciccipere.

d Noneff inquit

Cvnico petenti drachmam munus RegtHm. Cynico fiibjiciente.
,

Taientum
munns
16.

igitur da. xAt noneft, inquit

Cymcnmtnh

Utroquecornu

repulit poltularoris iin-

probitatem,

quem

exiftimabat nullo

CUM
vere,

mitteret filium ruuin

dignum beneficio Demetrium cum
vi

Dumerofaclafle magnaque militum

ad Grcecosliberan-

L 4
a Se

b Oratio

Aliena. Q.ycTba ajfe^ata,

d F^c

2if8

ANTlt>OUI
>

landos, diccbat. a Gloriam s Gixcia vclut \ fpccula ia orbem terrarum accendi: juvenem gloriae ftudio exlli.

(benue lem geieret , quod ejus Jaudis iu« Grxcke fineselTetcontinendus, iedob Gr^ci nominis celebiitatem , pei omnes mundi plagas dimanatuius. Toetam in tentotio con17. grum coquentera, atque ipfum patellum vcrfanteni deprehendit Antigonus a tergo ftans , eique dixic: B Putaftje , o tydntagora , Homerum cum ^gamemn<inis resgefloA fcriberet , ^oxijfe ccngrum : Contra hzc Antagoras. Et tu Rcx , putafiie Agamemnonem cum iila$ jesgereret, fuitle curiofum, fi quis in exercitu cou-

mulans

uti

mornon

intra

Antagoram

grum

coqueret

?

aequo

animo Rcx tulit joci taiionem,

quali inter pares res agererur,
18. I N Ibmnis Antigonus aliquando viderat Mithridatemauream metentem meflem eoque ftruebat illi
,

inlidias, ut tolleret e
(ct

medio.

c

Idque

dum

indicai^

jurejurandoadegitut filcret. Isve, 10 iun£fco fibi Mithridate deambulabat in litore maris* 6c infima hafta? partc infcripfii arens. Fuge Mithridates. Is intelle^^a re profugit in Pontum atque illic perj>etuo regnavit. Hoc cum nonfit apophthegma, vide* tut ab aliquo adje^um. amicis fuadcntibus , ut fi 19. Athenas capcret validis illam pr«fidiiscommuniret, ne quando deficeret , fummaque cura ut totius Qasdze bafim cuftodirct , refpondit , d (e femper in hac fuifle
filio
,

Demetrio

Antioonus

fententia

ut aederet nullum eile regni prsfidium firmius, quam civium benevolentiam. 20. I D E M ubi audivit Reges in ipfius exirium con,

fpirafle,

inlblentifrimerefpondit,

e

le illos

omnes

ve-

lut aves (emina legentes

uno

lapide

unoque

clairtore

difturbaturum.
zi.
pofitis
planitiei

Antigonus in arduLs ac prsruptis locis imminentibus exercitum habcret , Pyrrhus circa Napliam caftris , poftridie per caduceatorem^

GuM

a GloriAflimulus. hVrhamt<ts* C Fides amici» d CUmtnttr, e Infolmer.P

6

,

A
tetn
,

P o p

H T

n.

L I y.

I\r.

245^
eXpcriretuf

ui in

campum

defcendens

Martem

Aniigonus vcro rclpondit. a Suam miji» Pyrrhoji tiam non raagii armorum quamtemporum ejfe ilLum fux vitd tddium cafijfet , fatis multoA ad inttntur»
piovocavit.
.•

vioA p^tere,
zjz,.

Ant1
fore

o n^u s

interrogatcs

,

qucm e
,

f\iz

«tatia Ducibus pKeftantiflimum jodicaict, rcfpondirj

Pyrrhum fifenefcerst.

Non

pronuntiavit

optimum

fed

optimum
gerei.

,.

fi

icium cxpcrientiam ztas adjua-

23.

Idem
,

videns militem

qucndam
,
:

alioquiftreaff«w

nuum

^

& ad pericula promptum
,

parum bene

0.0 corpore

rogavit quid palieret
,

illo confelTo

mor-

bum

occultum

juffit

Medicis ut

fi

qua fieri polfet ad-

hiberent remedia.
sre<^^are

At miles jam morbo liber coepit de-

pugnam, minufque prompte lemet objicere peRexadmiratus interrogavit illum quxnamell l€t mutatianimicaufar Tummiles. Tu ipfe, inquit, cumafHi(^e viverem , non magnopert in caufa fuifti meruebam tali vitx : nunc cum tua opera mihi vita faricuJis.
:

fta eft caiior, magis caveo

ne pereat.
:

lenior Sophif^x cuidam li*. conlcriptum porrigenti c Deppis, inquit, qui cum me videod alienoA urbes armis vexantem , ta^ r/ien apud^ me de jujlitia dijferis. Senfit cos qui ditionis amplianda?» glorisve caufa bellum inferunt alieniscivi^

24.

Antigonus
juftitia

brum de

tatibus,

non

polfetucri

juftitiae leges.

25.

Antigonus
,

fenior

cum
,

frcqucnter Bian.
vii^us tsdio*

tem

raolefte flagitantem tulilfet

tandem

Date, inquit

Esanti talentum^ vsl vi. Sentiens bcncfi-

cium non irapetratum, fedimprobitate extortum. A N T I G o N u s cum Tio(kt quadam quofdain^ ^mihtibus fuis exaudiifct omnia mala imprccaotes Regi qui iplbs in illud iter & inextricabile lutum induxiiiet
acoefiit

ad eos qui maxime laborabant: eoscum igno* rantes a quo.adjuvarentur explicuiflet. 1{unc , inquit \ maledicite ^Antigono , cujiu vitio in hac miferias incidijii$ ,1

L
a ^on femper pugnandnm, b ^ BAUnm injujlum*

5

/?4

.

filicitOi timi4«s

fadt,

, :

2;o
fid

Anticont
, ,

ei hene optatey qui vos ex hxc voragine eduxit* Hac vindiCU contentus eiat Regis vere excelfus animus. 27. I D E M cum in parvulo quodam caftello Graeci obiiderentur ac fiducia loci contemnentes hoftem , multa in deformitatem Antigoni jocarentur 5cnunc ftaturam humilcm , nunc collifum nafum deridercnt Gaudeo , inquit aliquid bom fperc , quando in cajlrii mets Silenum habeo. Cum hos dicaces fame domuiflet
,

&

«juod captis facere mos eft , videlicet ut qui bello funt utiles, incohortesdefcribantur, c«teri preconiofubjU

fadurum fuifle nifi cxpediret qui tam malam haberent lin:guam. Hoc idem arbitror elfc cum eo quod refert Piutarchu5 , nili quod aiitcr commemoratur a Seneca. zg. I D E M cum accepiftet inftrumentum praegrana Ha, inquit vel c^co perfpi^ dibus litctis delcriptum f «4 funt : jocans in vitium oculorum. Erat enim lufcus. Idem alius raagno capitis fui periculo dixiflet, quod ufil vcnit Theocnto Chio, de quo poftea dicetur. 29. Antigonus Rex cum renuntiatum eflet filium Alcyoneum in acie cecidifle demifib vultu paumox crupit in hanc vocem. O Jilper apud fe cogitavit ^lcyonee ferius quam oportuit vitam mcrte commutafii^ qui tam auda^er in hQjiesinJtlieris , neque tua faltttis neque meorum monitOTum uUam habens rationem, Putavit non
ciantur, negavit fe vel id
,

his

dominum

habcre

,

:

,

,

,

y

eflc deflendum qui fua culpa peiiflet , flbiquc calamitatcm accerfiflct. Refertur ex Flutaicho.

30.

ID£M

confpiciens filium

fuum

eos^,

inquos

babebat imperium > fciociustra£):antcm atque infolentius t: b *An ignoTHA^ iiiquit,//i, r€gnum noftrum ejfe fplen» didam fervitutem ? Nihil dici potuit coidatius. Nam Priiiceps non minus obfervirc cogitui populo , quam
populits Frincipi, nifi quod Fiinceps idfacit tatc, alioqui re vcra mutua leivitus eft.
ji. J

cum digoU

A

M

at cumGia^sutcunque^rlafaciamus^

Alexandio Julium Cae(aiem> Fhilippo Auguftum» Auti» goiio M. Tullium objiciemus»

, : :

A

P o r H T H.

LI

B. 1

V.

Z ff^

OCTAVIUS
CuM
jat!taret

AUGUSTUS.
,

C

IL S

A K

inconvivioB.hoeTiiitalces Thracura Rex, 1. qui ab Antonioad Auguftum defciverat , inrokntius

fua crga Caefarem merita

ac fine fine expro,

bfans
dixit
:

belli Ibcietatem ,
,

moleftus

elTet

Caefar difTimu-

lata illius petuiantia

alteii
,

cuidam

Regum propinans

a Proditionem amo

proditores non laudo, Signifi-

cans his qui proditione profuerunt , nihil deberi gratis licet enim oificium quod praeftant pro temporegraium cft, ipfi tamen habentur pro malis ac foedifragis.
2.

CuM
,

ma

pafturos

confcendit

Alexandrini poft urbem vi captam extreexiftimarent , b Auguftus fuggeftum adjunfto fibi Ario Alexandiino dixit fe
,
,

civitati parcere

primum
,

propter ipftus maguitudinem

ac pulchritudinem, dein propter
cjus uibisconditorem

Alexandrum Magnura^
in

poftremo
fuit
:

grariam Arii amici.

Rarxcujufdam clementia;
merebatui ilJa
conccftit urbi
,

,

qua: peitinacilTime rebellarat
civitas,

non diripere civitatem (ed non minus iaudis
beneficii giatiam

quod hujus

non
ipfi

fibi vindicavit,

fed

unam prxcipuamque paitem
,

alteram tribuit Alexandro

cujus

me-

moriam

fciebat

tertiam tranftulit in Arium , ejus civitatis civem cum tanto titulo fuiscomraendans.
3. Cu M ad Auguftum delatum eflet Agypti Procuratorem cmiflecoturnicem,
,

apud Alexandrinos efle grariofifrimam; ami,

c

Erotem

in pugna fu-

perantem omnes , prorfus invi6tam
vorafle
:

,

eamquc aflam dc-

caufla confcflum malo navis affigi juflil , vita judicans indignum, qui ob tantillam gulae voluptatcm non pcperciflet avi qux pugnandodiu multifque potuiflet eflc voluptati praeterea quae Ixto quodam omine Cxfari perpctuam in bellis profperitatcm portcnderct. 4. I N Sicilia pro Theodoro Arium prxfc6lum inftituit , d (cd cum Caefari quidam libcllum porrexiflet
juflit acciri
,

hominem

& difcufla

in

quo iciiptum erac

Caivus Theodorus Tarfenfls fuc crat L 6 a ProMo^ata, bClmenttr, cSevert. dLtpids,
,

>5»
ciat
,

A V
quid
tibi

G
)

U.

$

»

l

videtui

\c(ko co, nihit aliud fubfcii^tit

quam
5.

Videtur,

ATHENoDoRo
At cum
ille

Philolbpho-cauflationc fcnc-

ftutis flagitanii ut fibi iiceret icdirc

domum

,
,

Auguftus

conceflic.

Cxfati dixiflet, Vale

vokns al>

quod Philolbpho dignum monumenium apud iilum
deponcrc, adjecit Caufar,cum fueris iratus,nequiddixetis fccerifve , prius quam Grxcarum literarum XXIV.

nomina apud te recenfueris. Ca^far autem Philolbphi dexteiam amplexus a ^dhuc , inquit, te prafente rnihi cpHsefl: totumqueetiamannum apud fcdetinuit diccns illud Grscorum proverbium , Siientu funt futafidi
;
,

firarrjta: five

approbans Philofophi di£ium, quod tutum iram premere nc prorumpat in verba, live lentiens Jhiloibpho profuiurum fuifle fi hoc di£ium non addidiflctjam abiiurus. Quanquam tam {alubrisadmonitio magnificum aliquod prxmium meiebatur. 6. audillet , quod Alexander natus annci triginta duos poflca quam plerafque mundi regioncs b dubitalTct quid in reiiquum vitac icmpeiagraiat puseflet fadurus dcmirabatur fl Alexandcr non judicafiet majus opus bcne gubernarc partum impeliura , quam amplam diiionem comparafle. Rccie notavit inexplebilem Alcxandri ambitionem , qui nuilam aliam fun^iionem Rege dignam exiftimaflet. quam profcrteditionis terminos ) cummultotum puichiiur
cflct
;

CuM
,

,

,

tum

diflficilius flt

,

regnum quod

contigit

,

reftis legi-

bus , fandifquc moribuscxorni^ie , quam aimis rcgno Xiegnum adderc. 7. AuGusTUs. iegcm tulciat dcadulteris, quo modo judicandi cflent dc hocciiminc ddati & ciup xnodo pupiendi convidii , ptoft ira^impotentia. irruit ii), adolclccntcm dclatum » quod cum Jjalia Augufli filia $;ommeicium habuiiiet, cumquc manibus vctberavit.
,

At cum
ftr
:

adolclcens cxclamaflet
capcze*

:

c
,

adco ^f^ipoenituit Oefaicm

Ltgem tulifii e C^^ ut eo die rccuiaret
,

^qmam
44

Cnmen

pcifegravc ciat

tumadmill

liim iTdremedium. h PartatHirimaximfim, cBrinceps

a. 1 I B. I V. 253 Quis Princeps ibi doloii fuo Aut quis ibi legum judiciorumque mores tcmperarct cxpedaret J At xanius rrincepb (ibi adeo difplicuit , ut

A

P-

O P H T

fom

in Caefaris filiam.
:

a leipfo poenas

fumetet quod
paruifiet.

legi

quam aliis

prodide-

tat

,

no^n per

omnia

Cajum ex filia nepotem , a in Armeniara optabat a Piis , ut ilium Pompcji benc^olcntia, audacia Alexandri , ipCus autem fortuna comitaretur. Quodin fingulis erat prrccipuum , idoptabatuni
8.

CuM
,

mitteret

contingere.
deftiX;

Ulud autcm fingularis cujufdam erat moquod vii ingenLo,doftrina, confilioqueptsftansj
fe

fua praedara geftafortunae aclfcribcbat.
9.

DicEBAT
,
:

tem

rcli6);urum

h qui

Romaniseum imperii (ucceftbi* nunquam cadem de re bis con-

fultalTet

de Tyberio (eniiens.

juvenes nobiles acdignitate clarosinter tumultuantes veUet com.pefccrc , nec aufcultarcnt illi, (ed tumultuari pergerent : c vAudite^ inquit, juvenes f$nem , qmm jnvenem fertej audierunt. Auguftus Cnim adolefcens ad i^empublicam admotus eft , fummaqua fuit audoriiate hac fola voce illos coercuit , ncc aliud fupplicium ob ccncitatum tumultum exegit. 11. C u M populus Athenienfium vidcretur deliquiil f?quiddam , fcripfit ex urbe iLgina : d Non arhitm v»i latere qued vobis irafcor, Neque enim «/£>ginA fum hiherna»
10.
fc
:

CuM

turus.

Nec aliud illis neque
illis

dixit

,

neque fecit,

iatis

ha«

bens

comminatum

efle, ni dcfiftercnt.

quifpiam exEuclidisaccuiatoribus, raffatim 5c ad fatietatem ufque dicendi libemte mcfis > co tandcm ptovet^us effet ut talc quiddam dicerct» Hsc fi tibi non videntur magna , jubc ut mihircddat libptimum Thucydidis libium. His offenfus Caefar jut^ fitillumduci. Caetcrum ut audivit illum ex Biafidc pofteris reliquum efle , ad (e venirc jufiit, ac modciate corieptum dimifit. 13. P I s o N I domum \ fundamentis uique ad exircmam contignationcm accurate sedificanti : fvt hvno^
12.

CuM

L

7

in.
Clet»^

Vttum, b Prafens Conflmm, c ^uCioriFa^. d fntnter, c Clemmter, f Commeda interprctatiQ,

, ,

254

A
.•

V

V

s

r

I
,

inquic, Jim animofacis o Pifo^qHi fc adifica^ qmf Roma futura fit perennis Non offenius eft immodico ftiudurs

apparatu, fedquod alius

fuif^et fufpicatus

ad tyranni-

dem fpedlare

,

ille veitit

in

Ixtum Romani Impeiii au*

Ipicium. Hadleuus Plutarchus.

Auguftus tragoediam cui tiquoniam difplicebat Ipongia delevit. Itaque cum Lucius tragoediaium (criptor interrogaret quid ageret ipfius Ajax , Cxfaradmodum alnfpongiarrtyinqmtyincubmt: alludensad feftiviter argumentum fabulae, inquo Ajax cum refciviflet quae dixiflct , fecifletque per infaniam gladio incumbens
14. tuluserat Ajax
,

ScRipsERAT
eam
poft

,

,

:

,

fibi

necem

conlcivit.
ipfi
,

15.
<|uit

CuiDAM

manum nunc proferret
,

libellum trcpide poriigenti qui nunc rctraheret i i ^id , in?

^yin puta4 te affem dart elephanto

Soknt enim
,

pueri inimicos

non
pit
,

elepbanto poirigere quos ille fine (pcdatorum admiratione probo!cide fic corriut pueri manum non Ixdat. Sic videmus pueros

nummos

&

in urlbrum rictum

manum

infereie

,

noafinemetu,

Moleftum
16.

erat

optimo Principi quod timeietur.

ab eo Pacinnius Tauius munus peterct diceretque populari rumore fparfum , pecuniam haisd

CuM

patvam
dere
:

ipfi a Cjcfare datam c Sed t« , inquit noli cre' lepido joco fignificans fe non daturum. Alter cx: ,

Ipeflabat

futurum ut

Caefar ipfius pudori fuccurreret

ne

fi

compertum

cflet

rumorem

efle

dibrio haberetur. Ca^fat aliud indicavit

neret homines loqiii quae vellent «rat falfurii perfuaderent.
17.
fiiper

,

vanum ipfe luremedium fimodo ne ipfi quod
, ,

Alter pracfe^lura equitum fubmotus, in& falarium ab Augufto poftulare eft aufus hoc
, ,

ut diceret Ce non lucri caufla falarium petere , inquit judicio videar impctrafle munus , ita credar npn ab ofFicio fubmotus , fed officium depod Tuy inquit Auguftus , apud omnes pradica tt fuifle
colore
fed ut tuo

&

:

Accepiffi

y

ego non negabo,

Si nihil

movebat petitorem
dLepi.

^

niil

^Lepide,

h

PrincepfaditHfacilis» cLefide.

4$ negau*

A
nifi

V

O r H T H.

L

I

B.
, quaniquamfipecu-

metiis ignominix, via commonftrataeft
,

hilominus honori fuo confulere polTet

Diam accepiflet.
i8.

Herennium
Cxlar
caftris
,

adolefcentem
:

vitiis

coriu-

cumque ille dimiflus fupplex ac plorabundus apud Auguftum hac deprecatione uieretui Qup ore redibo in patiiam , quid a Dic inquit me tibi difpltcuijps^ dicam patri meo Quoniam pudebat adolelccntem fateri quod ipfe Cjefari dilpUcuilTet Cxlar permifit ut fermonem inveite-

ptum

excedere jufferat

:

,

,

,

let

& culpam in ipfum conferret.
ip.
,

fus

I s quidam in expedirione faxo petculr^ notabilique in fionte cicatrice deformatus , quO" niam honefto vulnere eiat infignis, immodicc fua fada

M
,

L E

jailabat
y

ejus infolentiam Auguftus lenitei caftigavit,.
,

inquit cave ne ^uancio fugiens foft tt refpexeris, Subindicans fieri pofie , ut vulnus dequo nimiumfir
tu
,

vcnditabat,
20.

non

in prxlio

,

fed in fuga accepiflet.

L B A corpus habcns gibbo deforme , de quo vulgo ja£latum eft. Ingenium Gaibzmale habitare, cum apud Cxfarem caufam agens fiibinde diceret >. Corrige me Csciar, fi quid in me reprehendendum videlis
:

GA

s

Ego^ in(\\x\XiGMba, monereTepoJfum,comgerenon

pBjfum, Corrigitur

quod rcprehenditur , coirigitui quod
lei
,

ex diftoito
21.

fit

le^tum.
pleiique

CuM
,

quos Severus Cafiius accii»:

fabat, abfolvcientur,

& is cui Caefar forum exftruenduni

locarat diu tiahere*t illum operis exfpeftatione d VeU hm, inquit, Cajftus ^forum meum accufaffet. Jocatus eft ambiguo verbo. Nam abfolvitur quod perficitur,

&

abfolvitui qui a caula libeiatui

:

abfoivitopus archite«

^us,

& leum judex abfoivit.
Oli M
erat magna (epulchrorum rcligio , caquz fepulchio erat dicata non profcinde,

22.

que

pars agri

batur atatro. Ve^ius itaque cum nihil hac lehgionc dc«
tciiitus,

patiismonumentum
:

exataftct,
efi

Auguftus facete

jocatus eft

«

Hoc, inquiens,

vtre pntris mortumenturm

Jocofe.

b Sdft^ c

S^lft»

d Upiii^i c ^«c/iiMr

^S^
vcncramur,
fuiflet

A V
amphibologia
,

G U
,

S

T
:

1

••Une. Ruifus lufit ancipiti verbo

Coliinus ca

^[ti<e

& colirur ager
fi

Gemina pro monumento dixillet meaut aliud (imile.
,

moriam quod ab illo didum arbitror- Siquidemeorum memoria nobis facrofanda dicitur quos \ ita defundos veneramur, & memorias ad Grxcorum imitationem vocamus defun6torum monumenta. Herodianx crudelitatis tum.or ad Augu* 2.3. ftum petveniflct quod in Syria pueros omnes qui bimatum non excelfiflent jufiifla inreifici, & in his etiam

CuM

,

ipfius perifle filium

:

a Prafiut

,

inquit

,

Hercdii

ejfe

pov-

tum quam filium. Herodes Judaeus
religione abftinent ab efu
fuillae.

erat

&

Judaei

mita

24.
viebat
,

MiE

G E

N

A s vis

alias laudatus in ftylo lalci*
infolejiti frc-

verbis affedatis

& compofirioni

quenter indulgens: Auguftus coniia vcrbum infolens

que

quafl (copulum fugiendum efledicebat. Ad aliosita(cribens ftylo fimplici confuevit uti;. Moecenati
,

vcro, quemfacailiariter
imitari (blet,

amabat , lciibens, Moecenatem adeoutinquadamepiftola muhalib©,

lius ac diflblutius jocatus

,
,

hanc adjecerit claufulam

:

Vale

mdgmtiHm

,

metuelie
,

num , adamaA Superna^ fMm finaragdtyjajfis fij^ulorum,

ehurex Etruria , lafer^teti^ Tyberinum margaritum , Cilneo^
Berilie

Porfennaycarhuncu*

ium habeas , hn ffLWTW/wa^ TTney.Ttt, f^^ct^n , mcecharum^ 5ic iirifit parum viriles amici in faibendo delicias. Ejul^
iccs

(MesC^ix^^ cincinnos jocis exagitare confuevit, voac fententias ineptas foetores appellare confuevi^ Sermonem amabat purum elegantem , qui lentcn».

dcm

&

tiam
cit
,

Ncc Tybirio pepei^ interdum rcconditas 5c exolctas voces aucupantiw
apertiflime declararet.

quam

Marcum AnK)nium increpabat,v^}ut ea fcribeotem quai Jiomines miientur potius quam intelligant. Quia 5c
Agrippins neptis ingenium collaudans, hoc adjicit; Sed
Afus efl dare te operamt ne molefiit loqmris, 25. P o T I T u s Alexandria multis vitam dona* t> Softratum tameni )Cat in gratiam Arii Philofbphi ,

giomptiflimas

quidcm

linguas

viium , fcd qui Csfari
diiplk

:

» ,

^(pliceret
tcjccit.

,

P O P H T H. LlB» IV. quod tcmerc Acaderaicus haberi

A

257
vcllet

At is (qualidus promiflaque canabarba coepit Atium quocumque iiet infequi > vctficulum illum ia
ore habens

Ideft:
4t

Sapientes fapientes fervant,Jtfuerint fdpUntiJ»

Hac arte coegit Caefarem ignofcere.
25.

CuM

jam quadragefimum
,

cxcelfiilet

annum %

delatum eft ad illum , L. Cinnam adolciccntem xiobilem ac Fompeji nepotcm infidias illi
agerctguc in Gallia
ftruerc
:

di^um eft ubi

,

quando

,

& quo modo a^rc-

divclleut.

Dccreveraut enim iacrificantcm intcificcre»
ingrefta Livia uxor

Piftabatur prolcriptionis fententia, led Auguftointcrim
, Fac , inquit qui ubi ufitata rcmedianon piocedunt, tentant contraria feveritate adhuc nihil profecifti , ignolcc. Cinna deprehenfus vitae tuas nocerc non poteft famae tux prodefle poteft. Protinus juflit acceili Cinnam folum ad colloquium, venienti aheram cathcdram poni juftit. HoCf inquit , Cifma primum abs te peta^ ne mz lcquentem interpelles dahitur tibi loqmndi tempus» Hic commemoratis pluribus inCinnam beneficiis,quod

varias

edcnie voces

,

quod Medici foknt

^

:

5

.•

lcxvalTet

reperium in

caftris

hoftium

,

quodpatrimo:

nium omne concefliflet, quod infuper ornafiei Saceidotio
,

rogavit quare putarit ipfum
lic finiit
,

occidendum

pertur-

bato Cinna
iterum do
,

piius hofii

objurgationem. VttaratibiCimia nunc infdiatoriac paricida. Ex ho^ contendamus utrum antumthidebeas, Et

dierno die inter nos incipiat amicitia

e^o meliore fide vitamttbi dederim

y

confulatum obtulit. Vis exitum
iniidiis

?

Cinnam habuitper-

petuoaiiiicifiimum> folusilli fuitheies. NuIlisampUus

ab

iJlo petitus eft.

nulli ferc ad convivium vocanExceptus igitur a quodam coena perparca, ac poene quoiidiana , cum a convivatore diti

27. negare folitus

AUGusTus
cft.

mittcretur; hocilli tantum inlufurravit b Nou putabam me ttbi tamfamiliarem. Alms tam jsjunum apparatum
:

cor>-

a Chmtnter. b Civiiiter,

,

15^ contumeliam

A U G V

S

T
,

2
ille

fuiflet interpretatus

etiam pudori

confuluit invitatoiis, famili5ritati tribuens, idqueia aurem, nccasteri putatent exprobratam parcimoniam.

Quid hac comitate amabiiius in tanto Monarcha , qualcm nunc vix triginta Regesaequent ?
23.

PuRpURAM
:
:

Tyriam empturus, de obfcuri,

tate querebatur

& fufpice
29.

cumque venditor diceret. Erige ahius Ergone inquit ut me popultts Romanm dicat
,

iene cultum in folario ambttlaturns fum

?

Auguftus nomenclatorem obliviofiim , cum hoc genus hominum oporteat in primi* valeie raemoria Is ad forum iturus rogat Cxfarem nunquid eo mandaret : a sAccipe , inquit, commendati' ciaSf nam iUic nerninem nofli. Atqui hoc eft proprium no,

Habebat

menclatorum munus, omnium nomina , cognomina , titulofque dignitatum tenere , quo heris cum opus eft Itiggerant. Unde illis etiam nomen eft inditum e
,

Grseco Latinoque confiatum.
30.
tigit

AuGusTus
:
:

etiamnum

adolefcens lepide te,

fiquiciemispodagrxobnoxius videxi ftudebat dilcuffifTe vitium ,ac jam mille pa0us ambulare
b Non miror, inquit Cseiar, dies aliquantd fe gloriebatur funt longiores: fignilicans illum nihilo magis liberum
efle a

Vatinium

podagra
,

,

fed dies longioresfa^tos.

31.

Eq^iite Romano quodam
,

defuiiito
,

com-

pertum eft illum tantum habuilfe <ctis alieni

ut fum-

ma ducenties ntimmum excederet
c^iaverat.

idque

dum viveret

Cum igitur res illiiis

auftioni fubjicerentur

iitexpecunia creditoribus fatis fieret , Auguftus julfit emi culcirram illius cubicuhrem ac mirantibus. hoc prxceptum : c H^.bcnda ejl inquit ad fomnurn tnihi conciliandum iUa culcitra , in qua ille tanto are alieno ob/iriUtis i fomnum capere potuit. Nam Auguftus ob ingentes curas fxpe maximam no6bis partem ducebat iniibi
: , ,

fomnem.
32.

Q^ODAM

die forre venit in xdes
,

,

inquibus

habitarat Cato Uticenfis

heic

cum

Strabo
c

quo Cxfari

a Obliviofu4 nomenclator, aratu

b

Lepide,

adulaCuUitra ob-

Apophth.
ftdulaietui
>

Lib. IV.

1S9

Catonis pervicaciam accufaret , quod iibi manus adferre quain Julium vi^lorem agnofcerema' iuiflet ; a Sluifjuit , inquit Auguftus , prxfentem Reipu^ vir bontu eft, civis blica ftatum mutari non vult , U fibi Unico dido Catonis mcmoriam tutatus eft , confuluit , deterrens ne quis in pofterum alFeftaret res novas. Nam prxfcns ftatus non is tantum dicitur , qui tum erat cum haec loqueretur Auguftus , fed isquoquc qui fuerat tempore conlpirationis in Julium: Siquidem haec dii^io, praelens, apud Latine loquentes, ad tria tempora pertinet , praeteritum , praefens fututum, ut Prarfentibus non erat contentus pracfcns vita quae nunc agitui: 6c pra:(cns in tempus oraittat , ideft, infuturum oportunitatem. Qu Auguftus gaudcbat jo3 3 cis hberalibus in alios ludere ita in fe jaflos aut retoitos interdum liberius , patientiflirac tuht. Adolelcens

&

&

&

&

:

&

.

EMADMODUM
,

quidam Provincialis Romam venerat oris {imiiitudine tam mirifice refeiens Auguftum ut in fe populi totius
,

,

oculos converteret. Caefar hoc audito
ci
,

juflit

ad

fe

perdu-

eumque contemplatus hunc in modum
,

percunfta-

b Dic mihi adolefcens^fuit ne aliquando mater tua Negavit ille , ac fentiens jocum retorfit , adjiciens. Scd pater meus fjepe. Auguftus ludens fufpicionem intendebat in marrem adolelcentis , velut ab ipfo ftupratam at adolefcens protinus eam fufpicionem retorfit in matrem C^cfaris aut in fbrorem. Namoris fimilitudo non magis argucbat illum efle Caefaris filium

tus eft

:

RomA

?

:

,

quam
34.

ffarrem aut nepotem.
c

vius

,

Temporibus triumviralibus cum 06laLcpidus & Antonius rerum potirentur Augu, ,

ftus in Polhoiiein fcripfaat Fe(cenninos
fn.

hidibrii cauf*

Tum

Pollio

,

At ego, inquit, taceO
,

:

Non

eft
:

enim

facile in

eum

fcribere, qni poteft profcribere

notans

Augufti tyrannicam potentiam fus cft Auguftus.
35-

nec ea libertate offen-

CuRTius
bere.

equesRomanusdeliciisdiffluens, cura
in

a Graviter,

b Jocus

Principem retortm,

c

Lf-

» ,

l6o

A
,
:

U O ^
,

S

T

I

cum apod
liceret
liceat
?

Cae/arem csenaret

a

maaum

turdum

(ii»

ftulit e patina

eumque tenens interrogavit Cxfarem ne miitere cumque isrefpondiflct, Quidnx
ille

protinusavem mifit perfeneftram, jocum

arripiensexambiguitatc verbi.
,

Nam

cibus e convivio

dono mittitur arnicis quod apud Romanos etat £bllemne : & mittitur quod abjicitut. Nec hoc joco Cxi&r oflfenfus eft.

35. I D E M ssalienum cujufdam ienatoris, ^quem carum habebat , nonrogatus diiTolverat, acproeonomerarat quadragies nummum. Senator autem ea re cognitaj pro giatiarum adione nihil aiiud (cripfitCa:, (ari quam mihi nihil : joco velut expoftulans etiam, quod cum numerafTet omnibus creditoribus , ipfi nihil numeraflet. Hunc jocum morofioraliquisingratitudi'

nem

fuiflet interpretatus

,

Cidar familiaritatis

iiduGi;^

dele^atus eil.
37. LicrNitts Cacfaris libertns (blet patrono novum aiiquod opus inchoantii magnas conferre pecunias. c Quem morem fequutus Licinius novum opus aggreC

^^aiQ centies promilit pet libcllum
fam pecunias {iimmam
piiori
,

,

in

quo poft expref-

qu2e virgula fuperdufiailgnaba-

tui Q)atium crat vscnum.

Hac occalione Csfar ufus
,

(umm^ quam
,

(cripterat libertus

alterum cea-

ties adjecit

fua

quidem manu- fpatio quod vacabat di-

ligenter expleto, fed afredata literarum fimilitudine. Itaque duplum accepit pecunix , diffmiulante liberto. Caeterum ubiCsfar rurfus novum opusinchoaret , libertus hoc fa£fcum illileviterobjecit, dato taU libello

Confero
videbitur

tibi
:

lum

elTet

Domine ad novi operis irapeniam , quod non exprefiit fummae modum ut illi libefcribere quantum vellet , quandoquidem
,

priorem
3.8.

fummam duplicaflet.
Cenlbris munusgereret Auguftus, eques

CuM

quidam Romanus apud illum deiatus eft , quaft facultates ftias imminuiflet. d At ille citatus probavitfefe atixiflc. Mox eidem objcdum eft , quod legibus contraherc

a

Lihere.

h

IngrAtitudo. c F>tceta expTQhratio.

d Lh'

hiiYtai

imocentia.

A

p o r H T H,

L

I

B.

IV.
paruilTct.

Z6t
Ille

trahere niatrimonium jubentibus

non

docuit feex uxore trium liberorum effeparrem. Nec fed CsEraricredulitatem exprofatis erat equiti dimitti
,

brans addeoat , Poilhsc Ccefar in honeftos virosinquilens , honeftis mandato. Satis aperte pronuntians , eos non fuiile viros bonos , qui manifefto falfa ad ipfum detuhfTent obiier ipfum criminans , qui vicesfuas mandaretfycophantis. Et hanc hbertatem innocentias condonavit Ciefar. 39. In villaquadam inquietas no£leis agcbat , interrumpente fomnos ipfms no6lu2e cantu. a Milesau,

&

cupii psritus curavit

apprehendendam noftuam : (peque ingentis prxmii ad Auguftum pertulit laudato
:

Imperator mille
cere

nummum

dari jufTit. Ille aufus eft di-

, Malo vivat , avemque dimifit. Quis non miretut hanccontumaciam impunecelTiire mihti 5 40. Veteranus quidam cum vocatus in ju$

periclitaretur

libi vellet adelfe

rogans ut CxCat e comitaiu fuo fele(Slum ilico dcdit, eiquelitigatorem commendavit. Hic miles vocifcrans , At non ego Cxfar periclitante te A^tiaco bello vicarium quatfivi fcd pro te iple pugnavi, (imulquc dctexitcicatrices. Erubuit Oefar , atqueipfe defcendit in advocationem , veriius ne non modo fupeibus vezuni Ciiam ingratus vidcietur. inter coenam fucrat (ym41. phoniacis Tuionii Flacci mangonis , eofque frumento donarat, cum aliosauditosfolciet largiter donare nummis. Eofdem cum poftea CaEfar inter coenam requiicict, Tnronius ficexcufavit. Ad molas, inquit, funt : exprobrans illi frumcntarium munus. £t hoc impune tu,
,

b adiitin publico Csefarem
:

,

,

Delectatus

iit,

quod

dixcrat

non

miles, fed

mango.

42.
tur
,

C

u

M

fublimis ex Aftiaca vi6^oria revcrtcre-

c occurrit intcr graiulantes

ncnsdo6lum

hacc

vcrbafonare,

lalutatione delcdlatus

quidam corvum teAve Caclar vi6kor. Hac Auguftus avem fcx mlUibus
,

Bumm um

emit. Socius opificis ad
Princi^it,

quem nihil cx ca
c L«-

li-

beia«

a Lenitas

b

GrAtitndo Principii,

tiitau

,,

I6l
habere corvum,

A

V G V

S

T

l

beralitate pervenerat, indicavit Caefarij

eundem

& aliam
:

quem

ut afferre cogetetur rogavit

alla-

tus vcrba quae didicerat exprefiit.

Ave

vi6lor Imperator
jullit
,

Antoni. Auguftus nihil exafperatus, tantum

ut

munus cum delatore partiretur.
43.

Salutatus

cmi juflit. Idem miratus in pica & hanc mercatus eft. Hocexemplum tenuem quendam futorem folicitavit ut corvum inftitueret ad hujufmodi lalutationem. Qui cum impendio exhauriretur , fubindead avem non re,

limiliter a pfittaco

,

&

hunc

fpondentem dicere

foler,
,

Opera

& impenfa periit.

Tan-

dem pervicit afliduitate ut corvus fonaret didatam falutationem. Ea cum Auguftum praetereuntem falutaC
let,

CxCat

:

a Satis

,

inquit

,

ijHufmodt falutatorum habeo

domi.

Tum

corvus
,

memor
,

&

illorum verborum quae

toties audierat

fubtexuit

Opera

&

impenfa

periit.

Adhocarridens Auguftus

juflit

avem emi quanti nulita captare folitus eft

lam

ad.huc emerat.

44.

Gr^culus

quidam

Caefarem Aiiguftum: defcendenti a palatio honorificum aliquod epigramma porrigebat. Id cum fruftra fkpe feciflet , nec deftiturum videret Auguftus, epigramma beGracculo ad (e vcne Graecum manu lua defcripfit , aienti obviam mifit , veluti carmina carminibus penlaturus. Graecus acceptum legit : ac non folum voce , velum ctiam vultu geftuque corporis laudavit carmen miratufque eft. Deinde cum accefliflet ad fellam qua Caslar vehebatur , demifla in pauperem crumenam manu pauculos denarios protulit , Caefarique obtulit his

&

verbis
8cfit/8v

,
,

« ft^TaivyOsj id eft
,

^

<tIw ffs^atg», «* ^tAmv «;)(5v

,

5jA6o»
fi

non

juxta fortunam

tuam Augufte,

plus haberem plus darem. Sequuto omnium rifii , difeftertium centum miUia ipenfatorem Oefar vocavit ,

&

ceflit Graeculo palam cxprobrata Principi parcimonia. 45. JuLiA Augufti filia cum patrem (alutaret, lcnferat iliius oculos licentiore cultu oflcnlbs , licet ille diflimulatet : itaque poftero die mutato cultu patrem
juflit.

Graeculo numerari

Bene

cotn-

a

Solerttr,

,

complexa

I B. I V. 26% qui pridie dolorem fuum a Et continuerat , gaudium continere non potuit : ^uanto magu , inquit , ifie cuitus decet yAugufit filiam t

A

P

O P H T H. L
Cacfar
,

eft.

Tum

Tum
heri

ilia.

Nimirum

iiodie

me

patris oculis ornavi

viri.

46. IN fpeiSiaculo gladiatorum converterant in f<5 populioculosLivia Julia , b comitatus diflimilitudine : Liviam cingebant viri graves, Juliam juvenes luxuliofi comitabantur. Pater Juiiam admonuit fcripto , videret quantum inter duas principes fceminas intereflet. Illa refcripfit , Et hi mecum fenes fient. Hoccommode interpretanti , lepide incommode , procaciter di-

&

:

6tum
47.
filia:

videri poteft.

Eade M

mature canos habere
,

ccjeperat.

Su-

bims autem
pihs,

Caufarii;

interventus oppreftit comtrices,

csnos fublcgentes

deprehenfis

liipei veftes
,

eaium

quos evuilerant. Id dilTmiulavit Auguftus aetatis fermonibus extrafto tempore tandem induxit gratis mentionem, Hac occaftonerogavitfiliam. c Vtrum pcfi
Ahcfuot annos cana
ejfe

malltt

,

an calva,

Cumque illa reergo
^

fpondiftet

:

Ego

pater cana efte

mallcm. Cur

in-

quit
_

cAlvam ante tempus fiudent facere ? Lepido commentocoarguit illam mendacii. 48. C u r D A M gravi amico fuadenti, ut (e ad exem,

ifi/c

te

plum

paternai frugalitatiscomponcret

,

fatis procaciter

Juha, ille, inquit, oblivifcitui fe Ca;larem cfie , ego memini me Caefaris efle filiam. duobus pantomimis intcr fe 49commilfis ut aheinis geftibus ccrtarent, alterum dixit

AuGusTus
,

faltatorem

,

aherum
,

dice gefticularctur

interpcllatorcm , quod ille immoaher non gcfticulaii , fed (ahantem
s I

interpcUarc videreiur. 50. T A R R A c o N E N

Bu

s

pio

laeto

oftento

nuntiantibus

,

quod
,

in cjus ara

palma

cftet

cnata

:

d ^pparet
illi

y

inquit

ejuamfretjuenter accendatis.

Quod

Diis rribui volebant, illc tribuit illorum negligentix,

qui 1

nunquam
Solerter.

in ara Cxiatisadolerentinccnfum.

b ConvtHus

arj^uit

51. mores dominM, c

I

D £

M

CaU

Vitium accerfitum,

i ^Hlatiorepulfa»

A U G TT S T 1 D E M cum Galii donniTent ei torqucm aureum centum pondo , ac Dolabella per jocum tentansillum landem huc produceiet jocum utdicerct Impetator, torque me don.i a, Malo te inquit civica donare. Feftiviter fubmovit poftulatorisiiiipudentiam qui nuaSff^
S I
.

I

,

,

J

,

,

,

conveniebat colona, qua:civica exquernis ilignifquc frondibus fieri conluevit, quemadoiodum triumphalis ex auio. Quanmuralis navalis ex auro fieri (bquam caftrenfis let. Quade revide A. GeliitimUb. j.cap. 6. Civicam autem Auguftus ut honorificeniiorem per jocum obtulit. Nam Suetonius refert eum inter dona militaria alibeilo fuifiet
,

quam in

eoque magis

iili

&

&

&

quanto faciliusphalcras &torques, quidquid auro argentoque conftaret, dare folitum quam vallares ac jmurales coronas> qux honore praecellerent. Hoc nifi fcias, friget Augufti jocus. Tametfi de materia coroSuetonius. jiarum variant Gellius

&

&

52.

Cu M

utbem
,

Romam multis modis 6: ornaffet
,

&

communifiet

atque etiam in pofterum

quod qui-

dem in ipfb fiiit, tutam reddidilTet, non fine caulTa glolians dicere(blet: 6 Romam latericiam accepi marmo^ weam retinquo, Nihil Principi magnificentius quam H ditionem quam accepit, reddat ftatu meliore.
>

,

53.
let, ac

Cu M

milcs quidam ab ipfo impudentcr petc,

Martianum videret accedentem quem

& ipfum

aliquid improbe petituium fufpicabatur : Non magu^ inquit , faciam Commlttoqmd petu^ ^uam quod Martia'-

nns

amv petitus efi,

54. L £ K erat , ut qui patrem occidiftet > culeo infueretui : nec hxc poena lumebatur nifi de confeflb.

Abhujuspoenaatrocitate Cslar ut liberaret manifefii
paticidii

reum

>

ficinterrogavit

:

c Certe

patremtmm
Tanta erat
perfe£^una

ntn

occidifii ?

anfam porrigens

iafitiandi.

flincipis in judicando lenitas.
55.

DiCERE
,

fblet, nihil

minus in

Ducem convenire

d

quam

feftinationem ac temerita,

tem, aebroque illud ja^iabat

^irS^^i

jSg^'«j«V^d-

C Vefitvd negatio. b Principss efi C Clementer, d Feftina lent9»

tmm ditiontmi

.

A
AMf yd^

P Q P

dfjt.emy «

H T II. Li s. IV. 2^5 ^usv; ct^ate a a7>»;. Qua dc le latiS

eft nobis in ChiJiadibus. uxori pro quodam Gallo petentici$6. Li vi vitatem , a ncgavit , immunitatera obtulit , dicens ic facilius paflurum fiico fuo detrahi , quam honoiem cs-

did^um

A

vitacis

Romanae vulgari

;

nimirum Reipubiica; dignira»

tem antefeiens privato commodo.
pro concione multos vidcrct puUatos, legendum arbitror , palliatos indignabundus h Erty inquit) "^manos rertim dominos geyitemque togatam» Adco ftudebat prifcos revocare morcs , ut habitum quo^ que veftitumque doUierit immutatutn
57.
{ive ut
,

CuM

de inopia vini caritateque querenti sA genero fuo ^grippa pcrduCiis plurihus aquis fa^ tis provifum , ne fitirent homines. Fuit autem Agiippae vigilantifiimum ftudium undique piofpiciendi urbi dc aquarum copia. Auguftus autem fevcre populum ad aquas a vino revocavit.
58.
:

TopuLO
c

dixit

59.

TiMAGENEs

hiftoriarum fcriptor
,

,

mul-

ta petulantei in

multa in uxorem , multa in totam illius domum dixerat. Csfar illum admonuit, ut moderatius lingua uteretur. Cum pcrfevcraret male

Cxfarem

loqui, nihil aliud

quam domo

fua

illi

interdixit.

Tima-

gencs autem libros quos fcripferat , a6la Ofefaris conticombufTit , in odium Carfaris, quafi nentes recitavit , rcrum ab illo geftarum memoriam abolere cupiens.

&

pertinacitei inimicitias exercenHunc tamen palam tem , cum Coclare nemo civium Romanoium ab aedi,

domo PoUionis Afinii confenuir. Auguftus cum ho/pite inimici fui cxpoftulavit , ni(i quod quodam tempore illi dixit ^p/.o^}(^Zy idcft, alis beftiam , five viperam. Mox PoUioncm parantem cxculare fc , interpcllavit , diccns ; Frnere mi PoUio fruere. Atcum Pollio nondum fccurus dicerct j Si jubes Caefar protinus iUi interdicam domo nica. kAh i/iud, inquit Auguftus, mefaBurum puta^, qui vci redegerim in graiiam ? fucrat enim antcn Timageni
bus (uis exclufit
,

in

Nunquam tamen

,

,

M
a DignttoA vilefcit in plures diffnfa,
galifas,

iratu«

b

Cu!ti$s,

C frw-

d

Linita: Wira,

i

l€6
iratus Pollio
,

A
illi

U

G V

S

T

I

nec aliam habebat defincndi caulam,

nifi

quod

Cxiiii iialci coeperat.

Utriufque malevolcn-

tiam boni confuluit Piincipis clementia. 60. Auguftus apud Atedium five Vedium Pollionem fregerat quidam e fervulis vas cryftallinum , illico juffus eft ab Atedio rapi , &c murxnis

CoENABAT
:

objici.

tuius,

quam ut alitet peiiret
6cpuerum
,

Puerad Caefarispedesconfugitnihil aliud petiCaelar motus novitate cru,

delitatis,

te fe frangi juflit

Amicum
quiens
rari.
,

omnia anpro puero compleri pifcinam^ autem gravitcr increpavit : a E conviyio , indimitti, ^cryftallina

&his

rapi hojninesimpera^

,

& navigeneris pcena lace,

St catix tuwi fraEtus
?

efi
,

vifcera

hominu dtfirahen'

tur

Tantumne tibiflacebu
efi ?

ut ibi aliquem Duci jubeoA^

ubi Cafar

cum iEmilio Eliano , Cordubcnft inter caetera crimina illud vel maxime obiicerctur , quod male loqueretur de Caefare , converfus
61,
I

N cognitione quadam

ad acculatorem

:

b Velim

^

mquit
ijuoque

,

hoc mihiprobet
, ,

,

ef-

ficiam Ht EliatiHi fciat

me

linguam habere

plura
nihil

(.n:m viciffim de eo loquar,

His minis contentus

pollea de illo inquifivit.

frequenter per literas iracundc 6z, querenti dehisqui ds Auguftomale loquerentur , relcripfit

Tyberio

ne ea in re nimmm indulgeiet aetati fu2:| , Satu enim efi^ inquit, fihoc habemus ne quU nobis^
t

malefaeere fojfit .

61.
vit
>

jrem

Fi Lios fuos nunquam poDulo commendacum hac exceptione d Si merebuntHr. Hononon au^iorirati, fed meritis tribui volens.
niH
:
j

^4. J u L I A s filiam ac neptem relegarat, poft etiam Agrippam prius adoptatam e poft ob fordidum ac ferox ingenium abdicatum. Ad omnem horum mentionem foiet exLkmare verfu Homerico : A/3"' oZi> cv J^yctfJiOQ n f^SptiVy uyvo; t' ^^Xsa^.
,

|

O utinarH
Ncc

cce'ebs vixijjem
,

,

orbuique perijfem.
tres

alitcr iilos appeilabat

quam

vomicas

,

feu tria
car-

A Sa^'itia cafiigata.

h

Leaitof, c Lcnitas, dModefie,

e Libertmali,

,

A
carcinomsia

P

O

laa.

P H T H. L I B. I V. 167 Suorum enim morteni leviusfercbat
,

quam
65.
ferio
,

accidiflei Julia:
I

dedecora. Qitin 5: teilamenro cavit ne fi quid nepti, lepulchro fuo inferrentur.

&

ND

I

G N £ ferebat aliquid de fecomponi
:

nifi

d 5c a pracftantiflimis

admonebatque prxtores

ne

paterentiir

nomen fuum commilTionibus mimorum
referens.

aut hiftiionum obfolefieri: hac

drum Magnum

quidem in parte AlexanDecet ubique Principis au6to-

litatem fartam teftam prxftare. quandam Capreis vicinam , in 66. quam e Comitatu Cxiaris fecedere foknt , h qui cuperent otiari , folitus eft xTr^xy-mytv appellare AVpaj^ac

Insulam

enim
67.

fonat negotiorum vacuitatem.

CuM
,

fentiret

imminere mortem
,

,

admifTos

amicos percun^f^nbatur
vitcE fat

ecquid
,

ipfis

videietur

mimum

commode
:

tranfegifle

fentiens de fabula vi-

XX

pera(f^a

& adjecit

carmen

pera(^iis

comoediis acci-

ni folitum

C.JULIUS CASAR.
I.

C.

JuLiusC^sAR
,

cum

Syllam fugeret
:

ctiamnum adolefcens, incidit in piratas Cilices ac piinium ubi pro redemptione fummam quam ab eo petelent pionuntialfent
derifit praedones
,

velut ignaros

quem cepiffent c Deinde cum

feque duplum daturum pollicitus eft. afleivaretur donec adferretur pecunia imperavit illis ut filerenr , nec fibi dormienti obftrepecarmrna quae fcribebat recitarent. Eifdem orationes ftupidosac iclblet, quxcumilli non fatis probarent barbaros appellabat , cumque rifu minitabatur feillos adurum inctucem quod 6c perfecit. Apportaiis enim pccuniis quas piratx pto rcdemptione padi fuerantdicomprehenmiflus, contraftis cx Afia viris ac navibus dit eofdem praedoncs , acfufpendit: fed prius jugula,

&

,

,

,

tos, ncfeveritascarcretclementia.
*

An non
,

heic ftatim

agnofcisindolem Alexandri Magni
latiseflepoflet
?

cui nihil

mediocre
2.

M
a Majeflasnominu.

2
c

CuM

h Otium,

Mq/cs excclfi.

,

C. J U L I X CiE S A R I s 2. C u M JVoma: Maximi Fontificis dignitatcm ambiret , competitore Quinto Catulo prima apud Romanos dignitatis ac potcntiae viro , matri ipfum ad fores deducenti : a Hodie , inquit , o mater aut Pontificem Jliaximum habebis filium , aut exfuLem, Exccila indolcs ,
:

4&

,

omnifquc
3.

repulfae impatiens.

PoMPEjAM
,

uxorem

,

quod

finiftra
,

fama

la-

boiaret

cum Clodio rem habuiflet repudiavit quidem. Caeterum cum Clodius hoc nomine rcus peraquafi
,

geietur

Cxfai citatus tefiis , nihil mali de uxore dixit. accu^tor diceret. Cum igitur cum illa fecifti divortium J b ^oniam oportet , inquit , Cafatis uxorem etiam a catumnia puram ejfe, PraEter argutiam refponfi laudaripoteft dccivilitas, quodrepudiatae conjugis fa-

Atcum

mx pepercit.
4. C u M Alexandri Magni res geftas Jegcret , non tenuitlachrymas: atquc ad amicos : c //oc , inquit atatis qtta nune fum^ KAlexander devicit Darium : milii veTo ad hunc ufque diem nihtl praclari facinoris geftum tft^

Suetonius tradit id accidille
convctitus obiens
,

cum

prstor juredicundo

apudGadesin templo Herculis vidillet Alexandri Magni ftatuam. Utinam hoc ingcnium \ad moderati potius quam ad maximi Principis a^mulationem
5.

properaflet.

CuM

in Alpihus oppidiilum
,

quoddam

frigi-

dum

ambigcntibus amicis , an illic etiam eflint lcditiones , contentionefque depriiicipatu , fubd Mallem, ftitit , ac lecum aliquandiu cogiiavit, mox
praeteriret
:

inquiUhdc primus ejfe y ^uam Romxfecundu^. Hocnimirimi eft quod a Lucano poeta fcriptum eft nec Cxfa.

rcm
fcrre

potuiflc pati priorem

,

nec

Pompejum

potuifi^e

parem.

6.

funt
beat

Facinora quae quoniam periculo obnoxia at de his non dicebat & magna e gerenda
eflfe
:

confultandum

,

quod ad hxc pcrficienda plurimum havcro periculi revocar
7.

momenti celeritas. Expenfio

liomincm ab audacia.

CUM

Tidutiafui, hCivilita^. c^ArAhitio^ dPrincipatus
-

am^r, c^^dttlatio.

,

A
7.

o p H T n.

LiB. lY.

2fp

CuM
.•

tenderct, R.ubicone
Jtt

ex Gallia Provincia adverftis Pompejnfn amne tranfmiflb, dixit, Omnis jaiitt

alea

fignificans (e

de fumma rerum

velle periclitari.

Is

enim

fluvius Galiiam ab Italia dirimit.

8. C u M Pompejus relida marc, Metellus ajrario prxfeftus

Roma
,

perfugiflet ad

pecunias tollere
iar
illi

,

obftitit

,

3c

volemi illinc xrarium chufit. At CaeCasfari

morcem minaius
attonitum
:

eft.

Ea vox cum Metellum
,

teddidiflet

a Hoc, iiiquit

addefcens
fe

,

di-

Snmihi
pofle

difficilius fuit quamf,\Ci'A.

Sentiens

quem

vellet occidere

,

cum

velnutu fecum ducerct arma-

las cohortes.
p.

Dyrrachii

esfpc(^abat ut illuc eBrundi-

fiomilitesmitterenrur : iti cu-n tardius fieret , claia omnibus conicenfa fcapha exigua tentavit tranfmittetePelngus, cum na«jgiu[n undis obrueretur, gubeinatori

jamanimum dclpondemi,
te

quis eflct aperuit,

dicens i.h Confideforrun^ fciaftjue

Csfarem

vehere,

Tan-

ta<iat animi prsltantia, quaii fortunam ac Deos ia xnanu habcret. Ac lum quidem rempcflate ingravcfcente vetitus eft quod inftiiucrat peragcre. Militcs au-

tcm ubi refcivere fK^um
iarem
10.
cit
,
,

,

concurfum fecerunt ad Ca:fi

graviterque fercbant

alias exfpc^taiet copias

vclutiplisdifl^fus.

C iG

fcd viftoriam

T E R u M commiffa pugna Pompejus vinon eft perfequuius , verum fc(e

rccepitad exercitum.
ria fciat uti.

Tum
,

Cxiar

:

c

Hodie, inquit,

penes hojles erat viSieria ir.

at nvn habent

ducem qui vi^«'

Cu M

Pompejus inftruftam acicm apud Phar-

: d Cxqui vim impetum, acdivinum afflatum animorum ad incurflonem paratoruni mora rdaxaflet. Adeo Cacfari non modo certamen crat cum Pompejo de fortuna belli , vcrum ctiam de bcl-

falum

inibi confiftere,

& lioftem operiri juinifct
,

far dixit

illum

crrafle

,

landiperitia.
12.

C

u

M

Pharnaccm primo congrcflu

viciflet

M

,

3

ami-

a Minapotentum. b y^micusimperterri^s. c viCitria, d Idora n*xia.

VH

, :

IJO

C.
:

JULIlC^SARtS
a Veni
,

amici$rciipnt
13.

vidt

y

viciy

fummam
Scipioncm

rci gcftas

ccleritateni iiidicans.

Po

5

T E A
,

quam
,

milites cjui

in Afri-

ea lequebantur fugifcnt,

& Cato viflus fibi necem Utiinquit Csclar,
CAtotibi mor,

cx

conlcilTet
t

Invidco

tuam invidijli. Ca:far cxiftimabat libi fummxgloris futuium fi vir tantus , cum bello victus cfiet, ipfi vitam deberer, At Cato mahiit honeftam moriem quam oppiella publica libertate cuiquam fervire. Proinde mortis iiliusgloriara
ttin iftiim

ejuando ru rnihi faLutem

,

Csfar invidebar Caioni

>

quod

is Caefaii fervati

Catonis

laudem

invidiffet.

14. NoNNULLi quoniam fufpedos liabebant Antonium ac Dolabeiiam , monebant ut ab iilis fibi b Non iftosy inquit, metno rubicundos o* caveret. At ille
:

obefos, fedgraciles illos ac pallidos,

oftenfo Bruto &: Caflio.

Nec fefellit illum
15.

CuM
N

genus inortis
JnopinAtum^
1

enim occifus eft. inteicoenandum ortusefletlermo, quod enet optimum , incun^anter rcfpondit
fufpicio
:

ab

iilis

& quod optimum judicavit, ipfi contigit.
praelio
,

quodam Martiae lcgionis aquilifelum jam ad fugam converfum faucibus apprehenfum
6. I
,

in conirariam retraxit partem , dextraque ad hoftem porrefta : ^mrfum , inquit , tu abu ? Illicfunt cum qui' bus dimicamus. Ac manibus quidem unum miiitem
coriexit
,

Dcm

dilcuflit,

voce tam acri legionum omnium trepidatiovincique paratas vinceredocuit.

17. 1 D E M poftea quam Piiblius Mimus in {cena in his Lnberium, ita pronuntiavit fupeiaftt omnes, Favents tibi Cafr^re viBus es Ltberi k Syro. Publius enim

&
,

conditione fervus
relinquitur
,

natione Syruscrat. Longe atcrgo

qui favente judice fuperatur.
s

18.

C^

dam
eft.

locupletes

A R cum Romae videret percgrinos quofcanum ac fimiarum catulos in gremio
,

circumferentes, eofque haberc in deliciis
c

,

percuniJiatus
:

Num

apud

illos

foeminx parerent liberos

fen-

tiens nullos catulos efte jucundiores infantibus. Refert

PIut
a Cfleritas
conficiendi.

b sA

craffis

mintis

pmcuti,

C Liberis pro Jtmiii,

:

A
Caelaris

P O P
fit,

H T
:

H.

L

1

B.

I

V.

Zfl

Plutarchus in vita Periclis

tametft

non

indicat cujus

hoc

didum
,

furpicor efle Augufti.

19.

G u M

milites iuos videiet exfpeftatione ho-

ilium perterritos
jimii kts uiebHS

pio concione dixit

:

a.

Scitote

pamif,

tum

XXX.

%egem adfutuntm cum X. legiombus Ievi6 armAtwA C M. elephantu C C C.
,

equi^

Pro-

inde defmant

quidAm (jUArere ultra, aut opinAri^, mihique qut comperxum haheam crtdant aut quidem vettifiiffima navi
,

impofi:os

quocuncjuz vento

,

in

cjuafcumque terrasjuhefw

^vehi.

Novaratio refroiem excutiendi , non iDfitiondo miijuendove , led aniplificando teiroiis materiam , ut certi de gravi peticulo lumerent animos tantopericulo dignos. 20.
Sylla

Proferentibus
,

dicl:aiuram depofuillet

in medium quod cum Cslai perpetuam
, ;

gereret,

quod minimum

aberat a tyrannide

lelpondit

6 Syllamr.efcjjfelitterasy ecque

^tantgrammaiici dilcipulis
21.
iret
,

,

diBaturam dtpofwjfe, Dicum piaeunt autrecitam
,

fcribenda; hucalludens dixit ilium neicifie httetas.

Cu

M

tfiumphans iub
i^.on

eliia

tribunida prKtcr-

lontius Aquila

aflurrexit

unus
:

omnium

:

id adco indigne tuht, ur proclamarit

c

Repeteergo

^qutia
,

a me R^rnpuhlicam trihunus : nec deinde pei coniinuos aliquordies cuiquam quidquam poliicitus eft nili fub hac except.one , Si tamen per PonttHzn

^qutLim
zz,
tanfi
,

Itcuerit.

PoruLO
d Ciiar,

pet a'Jiihtionem

Reg;em ipfiim

(alu-

\ni]\iii, fur^

,non Rex. 2\ia!uit piivatuir;

nomen, quam rcgium
23-

in

.i dia*

obiioxium.
ftaiucE Cxlaris
fafcia

Q^u

I

D A

M
,

c
e

iii:.i)a

coronam
:

laureau) impolicrat

caudida

prjchwatam

at

cum
vit,

tribuni deriacta falcia
5

homir.cm

in vinciila duci

jufTjfTent

Ca:iar graviicr increpitos eos potcftate priva,

idquc ne regnum afrtclarcvideretur
fibi

cauflatuseft,

pcriilos

recufaadi gloriam fuiffe
1

ademptam.

allegarat

Cxfar muitos extcros in fenatum Bonum facium , li quis 4 Z%Audaci<tex pericHlii. h Potejlai abdicata, c Honos
A
,

24- (^u o N

M

/iibelluspropofituseft

:

M
c

tiegatus,

d

Modejle.

CauJfAtio,

f ScCTfWtA,

:

,

27-

J V L
,

I 1

e^

S

A R

r

s

quis Scnatoti novo curiam monftrare vcHt. Significabat quifquis is fuit peiegrinosilios ne viam quidcm ad' curiam nofle nifi commonftraictur.
25.
vivcres:
<t

I DAM Bruti ftatua: fubfcripfit, Utinam quod opera ErutiTarquinius Rex urbc de-

pulfus cffeu

Cfffaris flatux rubfcripferani hos verflcuios Brutus^uia Re^es ejecit, confHl primui fnEitU efi Hic qma confnks ejecit , Rfx pofiremm fn^ius efl.

z6.

Cu M

undique vidercntur imminefe
,

infidiae,

atquc admonetetur ut Hbi cavcret
fuhire femel

refpondit: Satiu^

^uam fimper

cavcre.

Significans

eum non

vivere, qui vivit in perpetuo mortis

metu,

27. C Cje sar poftattritosTigurinos, adurbem quandam fbciorum proficilcens, cum audiflet Hclvetios in itinere occurrere, in locum qdendam munitum (e
recepit. Ibi congregatis copiis, inftrudaque acie
illius cui folet infidere

addudus

eft

:

h

equus Hoc , inquit
,

po/i vilioriam utar in perfecjuendis hoflibus'^

&ptdesag-

grci^js eft Kclvctios.

1%. CffiSARE jam palam multa vi praetcrquc lcgesagcnic, Confidius admodum natu grandis libcre dixit , ideo non venire Scnatorcs , qyod iUius arma tinicrent. Huic cum Csfar dixiflct : c ^uiniptur ttteo' dem metutedomi contives ? Mc, inquit, Confidius, lcne^us intrcpidura facit. Cum enim vitx pauxillumfuperfit, non cft cur magnopere fim folicitus. Pomponio militi vultus oftcns A R 29. C. C
tanti orc

pafliim pro CxCavc

exceptum in fcditionc Sulpiciana, quod(c pugnantem gloriabator ? et Heunr^fptxeru
,

quAm fmjsns
fari.

inquit.
,

crobiusadicribit Augufto Ccclari

Tale quiddam MaQuintilianus C. Cae-

30. I D E
diccret,
ret

M cum
a

femina fua

teftis ad exnggerandara injuriara ico fctro petiia : t ^uid enim face*

lorieam haheres ? Non inquil , cum tu ^aleam , ignorabat cur illam partem potiflimum vulnerare voluiflct,

SLTyrannis.

h^nimofe. cSeneBusAnimofa, dSalfc,

C Salfe.

:

A
Ii^iffet
,

P O F

H T

H.

L

l

b;

IV.
lo«

fed hoc diilimulato jocaii maluit. Galca

xica

omnia tegit prxter femina.

31.

iDEM
,
,

Mciello obfiftenti nepecunias abacrafieri

rio tolleret

ac leges id

vetantes proferenti

:

a Non
quary*
,

idem 3 inquit
patinonpotes

armorum ac legnm umpus eft,

^od fi h*c

,

nuncquidem hinc ahfcede, acpoflea

peraClis foederihm

arma depofuerimus

,

tunc fi videhitur

&

plebis patronum age,

32. I D E M dicere fblitus eft , fibi idcm elfe confilium advetfushoftem , b quod plerifque Medicis contra morbos corporum fame potius quam ferro fuperaadi. Nam Medici non ni(i tentatis omnibus ad fe^ionem defccndunt. Hic mos & hodie manet apud Italos, adverfus omne morbi genus indicunt iriediam Huic fimile eft quod dicere folet Domitius Corbulo hoftem dolabra, ideft, lehfimefle vincendum. Sccuris ftatim'
,
.

,

,

incidit

,

dolabra paullatim

idem efficit.
Ca^fari

33.

CoNFLAViT

mngnam
miferat
,

invidiam

,

quod quidam ex his quos Romam

ftans in Se-

natu, fimul atque cognovit Caelari Senatum nondare prorogationem , manu capulum percutiens c ^Ai hicy
:

inqmti
34..

dabtt.

Vim
A

Reipubiici€ minitans.
^

prxturam adeptus comminatus cft^ illum poteftate ufurum : d Jure, inquit Caefar ridens , tunm poteflatem appelias, ijuam ttio Are mer'
S Y L L
C*efari,(e fua in

catuses: noians Syllam

quod eum Magiftramm

larg*p

tionibus
3 5«

fibi paraflet. s T<J L L I u s libro de OfticiisierCxfarem hos vcrfus cx Euripidis Phoenifl:»'

MARcu
,

tio fcribit

femper habuiffc in ore

Hos ipfc
t^am fi violandum
Violandum
3<5.
eft,

vertit

hoc pafto

:

ejljus^ rex^andi gratia

aliu rebus pietatem coIoa.

C u M Afncam
d
l^otefta/f

petens, in egreflu 'navis pio--

ii

yArma
jnre.

nefciunt legfs,

j b Fame

M

Japlivs»

vinctre.

c Vit pro"

empta*

e ImferiHTS nefiit piea

taiis jura.

, :

4^

PoMrEji Magnx
,

lapfus eflet

omen

finiftium vertit in melius

Teneo

te

^frica, Fiontinus id

fadum

dicens j putat in confcen-

fu navis , eumque dixifle : Teneo te terra mater. Huc opinor alludens quodcum quodam fomnio pertur,

batuseflet, quofibi vifus conftuprare
je«^ores inieiprctati funt
,

matrem, Gon-

poitcndi lotius oibis ira-

perium.

rOMPEJ US M AGNUS.
1
.

C N,

Po

M

p E

j

u
,

s

cognomento Magnus , ram
,

carus fuit populo
Is

Romano

quam

paterfuerat invifus.

etiamnum adolefccns

totum

fe Syllanae fa6lioni
,

ad-

nec Senator, magnuni tamen ex Italia contraxit exercitum Hunc cum Syila ad fe venire jufliflet. a Non ahfijue fpoliii , inquir,
dixit:

cumque

nec MagiCtratus

eflet

.

nec

rttcruerytai
,

Imperatori copias exhibebo.

Ncc

prius ad

illum venit
fuperaflet.
nati.

quam multisconflictibus hoftium Duccs Jam tum egregii Principis h ad res magnas
,

Specimen dedit. Noluit adduccre nuraerum militem virtute fpc^latum.
2.

,

fed.

J A

M

vero creatus Imperator
,

cum

a Syllamifllis

non flienuum modo, verum etiam juftum Ducem 3gere coepit. Cum cuim audiflet milites in profcctionibus ab itinere dcfleflentes vim facere ac
efiet in

Siciliam

b

,

raperc, temeie palanres accircumcurfltantesfupplicio
a0ecit
:

quos vero
impicflit,

piaeiriifjflet ipie,

horum gladiis anuli
partibus ad-

lignum
l.

ne
T

quem in
N o
s
,

via laederent.

MAMERT

quod hoftium
c

hacliirent, univerfosinrerficeie ftatuerat.

At Sthenius

ejus civitatis Frinceps
,

Fompejum

adiit his verbis.

Non

Si^quum facis rompei qui piopter unum noxium muU tos innoxios occidere pares. Atqui ego ipfefumille, oui &: amicis perfuaii, <k inimicos coegi Marianas (equi partes. Keic Fompejus viri fortem animum admiraius ,
dixit le ignofcere Mamertinis a tali perfuafis viro ; qui civitatem patriam fuae ipfius vitx antetulerit : llmul

&

&

Sthenium

Lberavit. In Sihenio habes

exemplura

quem
a Indcles excelfa^

b

Militis innQxii

C

w4wer Pa-

A
,

P o r
erga

H T

n.

1

B.

iV.

Rempublicam opoiteat gcreie priDcipem fi periculum incidat in Pompcjo placabilitatis documentum qui pietati maiuerit habeie hono:

quem animum

,

rcra,

quam indulgere

irac ?

4.

CuM

in

Lybiam

adverfus
,

Domitium

tranfiflet,

eumque

ingenti prxiio fuperairet
,

militibus ipfum
negavit fe eum

peratoris titulo confalutantibus

Imhono-

rem admilTurum , quoad hoftium vallum ftarct ereCtum. a Hoc audito milites , licet ingensobftaretpluvia , impetu fafto hoftium caftra adorti expugnarunt. Recufavit honorem nondum fa(3:is emeritum. 5. A B ea viftoria rcvcrfum Syliacum ahishonoribus excepit lum Magni cognomen ipfe primus iUi dctulit. At cum Pompejus his non contentus veilet triumphum agere non paflus cft Scylla , co quod nondum cflet ordinis fenatorii. Cacterum cum Fompejus iisqui aderant dixiflet, ignorarc Syllam ^ quodpluresadorarent folem orientem quam occidentem. Sylla exdamavitjTriumphet. Horruit juvenis animum , 6c indics^
, ,

,

crcfcentem gloriam , nec dubitavit debat nemini cedere pofle.

illi

cedere ,

quem vi-

6. I NT E R I M Scrviliusvirinter optimatesclarus indignabatur Pompejo conceflum triumphum , atque etiam militescomplurcsconftabant ne triumphus agc-

retur

:

non quod
pofcebant

inviderent rompejo,
,

(ed

munera

quxdam

quafl largitionibus ab ipfis cflet

emendus triumphus. Alioqui milites min.ibantur (e direpruros pecuniam qux in triumpho ferretur eoquc Servilius Gbuciaque (liadebant ut eam potius inteimilites dividcret quam diripi fineret. Verum ubi Pom, ,

pejus refpondit,

fe citius
,

militibus blanditurum
objecit
,

omiflurum triumphum, quam fimulque laureatos fafces eis-

utillinc incipcrentdireptioncm. c

Nunc,

in^.

quit Servilius, te Pompei vere

magnum vidjOjdignum,

quc triumpho.

Mon

judivabat efie fpeciofum irium-

hum
7.

,

nifi

qui citra

ambitum

citraque largitioncs

cncfadlis redderetur.

RoM

iE

mos

crat, ut cquites qui legitiinum-

M

6

tcm-

^ lhmrpromtTftoijuvAP, bSoloriens. CsAHtmofc,

, »

116

PO Mt E j l.M AG.KI
,

^

tempus militaflcut, cquum in forum deducercnt ad duumviros quos ccnlbres appellant & commcmoratis
cxpeditionibus ac Ducibus lub quibus meruiflent , pro rrieritis aut collaudarcntur aut vitupcrarcntut. Itaquc

Pompejus cum efler conful ipfe equum ad cenfores Gallium ac Lentulum deduxit ; quibus ex more percun^tantibus an omnia militaria munia obiflet: A Omnia inquit fub ipfo ImperaTore. Significaii^ (c
, , ,
,

llcgeflifleDucem

,

ut nihilo.Iecius

omnes

militis par-

tes gnavitcr pra:ftaret.

Idem

&

Impcrator bonus, 6c
Principi potelt

miks ftrenuus
contingerc.
8.

,

qua laude nulla

majox

CuM

Sertorii littcras in Hifpaniisintcrccpiflet

in quibus eraiit inciulk

compluiium Ducum

cpiftolac

o ScLtoiium ad novandas res ftatumque civitatis immar t;^ndum Romam invitantium, exufijtomnes, ut impror bis darct poeniteniix locum fic in melius mutandi conlilia facultatcm. Hoc ur inter modcrate prudenterque.facla merito recenfereturjlta non video quid faciat intei apophthegmata. Quanquam ejufmodi multa reperiuntur in Plutarchi coUedaneis. Si prodidifiet nomina, jam metu pcenat: fefead vim manifeftam paraflent. Simulquc dcf^rens fllentiiim holtium litteris , docuit quantum flt crimen, alienas refignare literas , aut quodtibi per littcras obfignatas crcditum eft, fub dium cfferre. 5?. P H R A A T I Parthorum Regi per legatos ah.
,

jpfo poftulanti, ut

Euphratem BvOmanx
c

ditionis tcr-

niinum
landum
,

efie vellet

:

Immo

,

ut

Ro'0Anomm

finei

inquit , illud magufeflur. a Parthtrum repiojufiitiA

dirimar. Signific?.ns

quoufque deber-nt gando non montes

Romanis iion efle.praEfcribcndutn a quo propa-. proferre imperium
, :

aut fiumina debcant.arcere
,

lcd ibi

demuqi

fore fines Roroanae ditionis

ubi jus noneflct

ujtetius proccdere.

M Lucius LucuIIuspoft pbitajnilitiac mulo. nia (cfe.voluptatibys dederet, ac, furoptuofe viverer, Pompejum intcrim reprchcnderct , quod. prstei aeiatem^
jmuliis
9.

Qu

,Dux

& idem miUs,
.

h CUmntir, c.JuJHu4

di-^

rijvitfiifes^

!• » P H T H. L I I V. 27 y multis negotiis appcteict implicari : a MagUt inquit^ frdter atatem efl , fcnem deUcits vacare , quam impcrmm gerere. Graviter taxavit illorum lcntentiam , qui putant

A

fenibus nihil

agendum, cum decorum fit Rcmpublicam

gubeioantcm, vcUhntem mori. Luxusautem
in juvenbdis ftuliitia
II.
eft,

^otium

in lcnibuscrimcn.

Pompejo medicus prxfciipfcCiimquc iii quibus datum erat negoiium negarent inveniri , nou enim erat tempiis quo genus hoc avium capi folct , admonuit aliquis, apud Lucullum inveniti polTe , qui tuidos totoanno
rat ut-turdis velceretur.

i^GROTANxr

foleat alere

;

h /m»?^ ,inquit
,

Pompejus

,

rAft deliciu
?

de-

dituseffet LucttlLui

neqtio.c^uam' viveret
,

Pempejta

lemptoque medico cibis parabilibus ufuseft. ma(aihun animum qui ne vitam quidem deliciisacceptam ferrcfuftinuit.
,

ConOvere

3

2.
^

Cu M
vera

ingens

rci

irumcntariac

Roma

efictp^c.

nuria

Pompejus

autem

quicem annons Piocurator, re maris terracque Dominus dcclaratus, in Afrititulo
,

cam

,

Sardiniam ac SiciUam navigavit
vi

multaquefru-

colleda propeiabat ire Romam : vernm cum ingenti tempcftate oborta naucleri detreifiarent navi-

menti

gationem ipfe primus navem ingreffus juflit ancoras tolii , clamnns c Vt navigemus urgst necejfit^^ , ut vi^ vamunionnrget. Significans pauia: periclitantis liabcnd«m raiioncm potiusquam privaiae incolumitatis. Siv quidem Reipublicx fublevandi curis immori pulchium crt , atpatriam in extremo difcrimine noftra ceffatione defeii, lurpiiTimum eft. Heic monemiur non animaliabruta tantum omilfa libeiiate venire in fervitutem, vcrum ciiam homines iniomitos fame domari. Doccmur item , pubiica; faluii privatam iocolumitatem poft,

:

habendam eile.
jam detefta efTct Pompcji cum Cafari» 13. fimultas, ac Marccllinus,ut Plutarchus, aliorum judicio •Marcellus, unus cx corum numero quos Pompcjus
cvexiflcputabaiui, a Pompcjo ad Cxlaiem tranftuliflct
iM.

CuM

7

ani^

2 ^Otium turpe.

b Dcltcianim Cintcmptut, c Tatrj^

vitAcnricT,

,

, :

278
,

POMPEJI MAGNI
:

animum adeo ut non veritus fit in Senatu multa in Pompejum dicere hunc ita compelcuit rompcjus
Nonte pudetiinqwh, Marcelline eimaledtcerej cuji4s he' nefictQ ex mutofaBas esfacundui, exfamelico eo produ£iufy ut vomitum non teneas ? Graviter objecit ingratitudinem homini, qui hoc ipfum quod habebat dignitatis, au<5loritatis

& eloqucntiie , abutcbatur in eum cui debebat acceptum ferre. Nam hoc turpiffimum ingratitudinis genus eft, fed tamen hcu nimium vulgare. acerbius infeftantiPompejum 14,. C A T o N I quod cum ipfc fa:pius praedixiflet potentiam Cacfaris indies crefcentem nulli

bono
,

forc populari civitatis gu:

bernationi

,

fed potius ad
:

tyrannidem tenderc

Fom-

Tua inquit, Cato^magis accedunt ad divinatiomm , at mea magii accommodafunt amicittA, Scntiens Catcnem incertaloqui quod nemo polfit rcrum humanarum exitum liquidopra^fcirc feveroca iequutum , quae tum temporis amicitia quac fibi cum Caelarc int^rcedebat , poftuiabat. Cenum erat quid debcbaturamico inccrtum exat an amicus illifuturus effet inimicus. De amicovero humaniuseft bencfpepejus ita refpondit
b
,
: :

rare,

quam

divinarepejora.
fe iibere profitebatur
, ,

15.

DE

quod omncm Magiefrv.t

firatum

quem gefterat
,

c

& cirius

iple cxfpc6i:aflet
ipeifjlatum elTet.

& citius
Quod

dcpofuilTet

naftus quam quam ab aliis ex-

cito iuiccpilfet
:

foriunae fuit, vel prasmaturae virtutis

Imperium quod mature
,

vel

de-

pofuit

^lantis, fed

animi moderati erat non ad tyrannidem fpead Reipublicacommodum. 16. PosT prsiium in Pharfalicis campis habitum,
,
,

in

Agyptum

profugit

:

cumque
,

e triremi dcfcenfurus

effet in

fcaUnum pifcatorium ab Agypti Rege mifrum , converfiis ad uxorem ac filium nihil aliud dixit quam illud Sophocleum
:

n^V Si
Keiv
4$'

ruptLvvov ogic l/uTrop^irzij

,

$7

(^^X(^ KAy

h.^^o^

Ml^ifiuts Tyranni

ad

te6ia demi^raverit

Fit fervufilli', Hber

etfi vensrii.

^ln^ratitudo. h Divinatiofuturorum, cModerafe»

.

,

Apop^hth.
Prxfagifie videtui

Lib-IV.

279

in

&

imniinens exitium. Ubi defcendeiat fcapham idus gladio femel tantum emifit fulpiiium ob voluto capite prxbuit fe occidendum.
,

17.
iuter
cero,

foMrEjus impatiens TuUianx dicacitatis amicos dicere Iblet ^ Cupto ad hcjles tranfeat Ci. ut nosrmeat. Notavit iUius ingenium , quodici: ,

tur hoftibusfuilTe fupplex

in

amicoscontumax. Hoc

Pompeji di(f^um
faremj
18.

itaicfcit Quinclihanus. Tranjt ad C^-

& me '.mebis,
Id E

M

rebus infoeliciter

geftis

advcrfus Ccela,

rem,

& ad fummam defperationem redadus
,

in tento-

nec aliam vocem emirium venit ationiio fiiniiis fit quam hanc, K>tsiv k rrcipifj.Co>.luj , Ergo w cajlra.' fumptaque vefte pra^fenfi foiiunaE accommoda , clam
profugit.
I

p.

CoM
audiri
,

p o

s

I

To

Siciliae
,

tumultu, ac civitatibus
foli

qu2E defecerant placide receptis

hbant

recitanres
:

leges quafclam ipfis

Mamcitini poftuolim a

Romanis ccncefTas
gUdiis recitare

b

Non defnettsj

inquit, nobis accinSi

leges 1

Siguificans jure ageie volentibus

non

efie
1

20.

opus armis. D E M cum ex

litteris

Secatus intellexiflet
percufib femore.
cjuanto fatius erat

omnia qux
dixit
:

Sylla armis obtinuerat, in ipfius poteftatem
,

efle tradita populi fuffragiis centuriatis
c

Pro nnncjuAfn fintenda pericula

.

dcre

obfcuriim nafci, fi a. militanhus curis mincjuam dabitur rece» vec hac exuto invidia Itcere cum uxore ruri vitam de5

gere.

lus

potentiam ambit inexpertus, odit experfeddeponere tuium noneft. 21. fcviderenegantibusquomo:

Magnam

QuiBusDAM

do

poftet Cxfaris

impetum

fuftinerc
:

,

hilari

vultu ve^

tuit iilos hac de re efie (blicitos

d Namfimui ac
exfilttnt
,

in-

quit

,

/o/«w Italia pede pulfavsro
Prafens

i

ajfdtim eejue^
fi

fires pedefinfcjue coptd.

quidem animus

fot-

tunae rcfpondilTct.

Jam

fi

nondum

tcccpit hujusconvivii fatictas

,

ad-

demus cx oratotum numcroaliquot cximios.

FH
a Molefia dicacitAs.

O-

b s^rmata

preres.

c

Tdiium

glona, d fiducidfaliax

, ,

Zto
P
1.

PUOCIOKXS
H O C
I

O N

^thmenfts.

Phocioncm Athenienicm geneie , (ed Lacedsmonium morum iategricate> orationis bieviloquentia. Sociatem inhoc lefcrebat , quod nanquam vifiis eft cuiquam neque flele» neque lidere, tanta erat animi conftantia. Huic in concione fedenti quidam dixit ; Videie cogitabuadus 6 Phocion : a Re6te, inquit> conjeiias, Cvgm tnim fi quid queam detrahere his quA diCiurus fum apud
igituraccipc

Pr I M u M

^

tAtkenietifes : Alii (bliciti (iint ut quam pluiima dicant^ quo videantui diferti illi diveifa eiat cuia , nimiium ut qus ad icm faclebant , Vexbis quam paucifTimis
:

comple<St:cretur.
2.

Cu M

oiaculum proditum

cflet

Athenienfibus

in ea civitate unum efle virum qiii cundoium fententiis adverfaietui , ac populus vocifcians jubeiet illum irvquiri
,

Phocion femet piodidit , dicens

:

h

Ego fum

illei

omnium vulgus vtlfacit^ vei dtcit, Quid heic primum admian clemeniiam, qui reiis, impavidumnc viri animum non pafliis fit fufpicionem ad innocentem' aliquem dequa peifpexit incon« volvi: anlingularem fapientiam ditam-multitudinem, quoniam affeilibusagitui , nihilquem
dejtgnat oraculum.

Nam

uni nihil placet

,

,

fani ncG ageic, nec loqui.
3. Qji o D A M die orationem habens apud Athcnienlcm populum placebat omnibus , cumque videret ab omnibus paritei feimonem approbari , conveifus ad

dens

amicos. ^ni,inquit: Nam mAli tjuippiam dixi impru? Adeo peifuafum habel)at , nihil placcie vulgo

quod \ rc(^o judicio proflcifcitui,
4.

Cu M
5

Athcnienfes ad facrificium

quod

appara-

bant

ex

more peterent

a civibus ut conferrent aliquid,-

Phocion
nihil

ac cxtcris conferentibus , fiequentei eflet appellatus huic c Puderer , inquit , /1 vohis adderem , :

&

redderem

:

oftenfo creditore. Plcriquc funt qui pti«
,

tent optime coliocatum

quod impcnditurtcmplis ac^
(acri'-

a Sentsntiofa hreviioifitentia. b Vulpnihilfamm» € Bl^od fu-pereft , faxrii imptnde^ndnm,
-

,

A
faciificiis

P

cpulilve

O P H T Divorum
:

H.

Ll

B.

IV.
:

Ztt
quid (en-

at vir ille pcrfpicax (enfit j

niulto fandius cfle
ruriis

,

reddere quibus dcbeas

de his

,

qui fraudata conjuge ac
,

Jiberis exftruunt'

& horum gnam facultatum partcm impcndunt ?
fsaificiis ftru^turasiegias
5.

oiio alendo

ma-

Demostheni
,
,

Rhetori dicenti

5

Occidcnt

Phocion, Athenienfes fi quando coeperint infanirc^ hunc in modum refpondit ; a JHe ^uideTUy f infamre d#ccpermt attefi ad fanam msntcm redicrint. Demofthenes
re,

enim pleraqucad gratiam apud populum loquebatur ,

& bianda potius quam falubiia.
6. C u M Ariftogiton calumniator jam condcmnatusin carcercmoriturus elfet, rogaretque Phocioncm nt fe inviferet, amicis non fjneniibus ut ad hominem iret

h

Et

ubt

qws

,

inquit

,

libentius xArifiogitoni loquatur ?

Amicorum argumentum argutiftlmf^toiiit
fignificans fe

in diverfum:
,

non

ire ut fcelerofo

patrocinaretur

fcd ut

ejus merita calamitateftueretur.
7. C u M Byzantiis iralcerentur Athenienfes , quod Chareteni , qui cum exercitu fubfidium fuae civitatis milfus effet adverfus Philippum, noluiflent recipeie : ac.

Phocion dixifTet , noa effe irafceiidum fociis diffidentibus , c fed Ducibus quibus fides non haberetur , ipfe Dux cledlus cft : atquc ipfi fidentihus Byzantiis cfFecit
ut Philippus re infc&a difcedcret
:

Diffidentiam Byzan-?
,

tiorum in Charetcm Ducem

rejecit

qui

talis erat
,

non

videretur

tutum

fefeilliusfidei
:

committcre

ut riu^
,

dentia; cft in fido difFiderc

at

Phocioni probaia: opinio-

nis viro
8.

non dubitarunt

fefe crederc.

lenta

Maccdouum Rex ccntum ta«r dono mifcrat Phocioni ; is vero percunctatus cft eos qui pccuniam adfcrebant : d ^id tta , cttm ejfent
un'i
illa

ALEXANDER

^yithemenfei permultiy fibi
lllis

mitteret ^AIexander ?

Quoniam luium tc judicat virum honeftum & bonum. Ergo finat, inquit, me talem & haberi, & ejfe. Ut fcitc arrepium abillis argumcntum lorfit ad occafio.iem rccufandi muneiis Jam quis hcic non
refpondcntibus.
:

a Pulehreretortum. b Malosinvijirein carcere jnctm^

dum, cfidestnVuce. d CorrhpttUmuncrHTP.

:

2fZ non admiretur incoriupii peftorisfinceritatcm J pauper crat Phocion, nec doni magnitudme quidquam movcbatuE. Simul autem indicac illos qui cum Rempublicam adminiftrent tamen a capiundis muneribus non
,

PhOCIKIS

tcmperant, nec bonos efle viros,nec talcs haberi dcbcre. 9 C u M Alexander ab Athenienfibus pofceret fibi triremes exhiberi , ac populus nominatim flagitaret adcflc Phocioncm ut quid confuleret profcrret furgens inquit: a Confulo igitur , ut attt armis fuperetis eo^ , aut
. ,

fuperantium nmicifttis.

Compendio

fuafit nihil

dro negandum
fnis opprimere.
cflfe

,

nifl confiderent fe

Aiexaniratum poile arfuperior
,

Quibus fi iUe videretur provocandum animofum juvencm ,

non

& rcpulfx immothor,

patientiflimum.
10.

Ru MoR
,

incerto auiStorc obortus erat dc
profilierunt

tc Alcxandri

b

moxquc Rhetores
,

tantes ne cun£i:aientur

fed ilico belium fufciperenr.

Phocion exfpeitare juffit , donec ccrtius aliquid cognofceretur. Nam C, inquit , hodic mortuuseft , &cras pcreadic mortuus ciit. Gravitci oratorum pra:cipitem

&

temeritatem
11.

colircuit.

bellum

Leofthenes civitatem Athcnicnflum ad c magnificis fpebus ad nomen li, bcrtatis ac principatus eredtam. Phocion illius verba dicebat cfle cuprcflis fimilia , qux fublimes cum fint ac pulchra^, frudlum non habent. Nihii potuit dici acpcrpuliflTet

CuM

commodatius

in

fermonem (plendide

niagnificeque

pollicentem , fed infrugiferum : quemadmodum cuprefius arbor fiiblimi compofitoque in conum vertice procul egregium quiddam poUiceri videtur , ad vix
ulla fterilior.

12.
citcr
,

C JE T E R u M cum
ac civitasob
:

initia belli cefiJiflcnt feli-

fecundum niyitium
, ,

Diis facrificans

grataretur

rogatus Phocion

an hxcitagcfta nollet

d Hac ^uidem/mqun.gefia vellem fedilla decrtta. Scnticiis etiam inconfulta confilia nonnunquam feliciter
cedea Idem faciendum erat de Turcis, h Pracipitatum
conjftlium.

c Magnifica promijfa

,

fed mania.

d Opttma dccernenda.

ars gratulandum quidem eflc Rcipublicx, non tamen ideo non femper utendum optimis confiliis. FortalTis & iilud fenllt Phocion , non cie protinus fidendum primis fucceflibus , fed totius negoiii eventum declaraturum , quale fuiiTet ipfius
ecdere
:

Apophth.Lib.it.
,

id quoties accidit

confilium.
15Macedones irrupifient in Atticam , ac maritima illius depopuiarentur , Thocion eduxitjuvcnes state fiorentes : quorum multis ad ipfum concurrentibus, hortantibufque ut colle quodam occupato ibi collocaret exercitum a o Hereules , inquit quam multos video Duces, milites vero perpaucos : notans juvenilem temeritatem qux Duci pracire conaretur , cum militis fit , non dare conlilium , fcd ubi res poftulabat bonam navare opcram. Attamen commillb prxlio vicit ,
:

CuM

,

,

&

Nicionem Macedonum Ducem

fuperavit.

At non mul,

to poft tempore bello dtwidi Athenienfcs

ab Antipa-

Uo accepere praefidium.
14veroMeniilusprxfidiiDux, Phocionipccunias dare vellet , indignatus Fhocion dixit : b N^f ilium KAlexandro meliorem ejje canfam deteriorem ch
,

CuM

^

quam nunc

cum tunc mn nuUis muneribus expugnabilem animum.
accepturtu efet
,

accepijjet.

O

15. dicere folet , cum duos habcret Athenis amicos, neque Phocioni unquam perjfuafifie, ut acciperct,

Antipater

nequeDemadem unquamdan*
,

do

explevifie.

Hic erat Demades
,

temporali diftione
fcripto diceret.

cum Demofthenes non
,

qui valebat exnifi dc?

16.

P Ho c
faceret
,

fuam

1 o N Antipatro petenti ut in gratiam quiddam pugnans cum juftitia. Kon potes
,

,

inquit
toreuti.

yAntipater

Thocjone (imul

^ amico

adula-

Amicus obfecundn quoufquc patitur acquum & honeftum. Nec enim amicus abamico quod injuftum eft petere debet. Adulator autcm adquidvis obfcquitur.

17populus Athcnienfis flagitaret ut Phocion copias in Bototiam cduccret, eamquerem Pho-

CuM

cion
a Mlitis offuium, c Incorruptm animtu.

,

2.S4

fHOCl ONIS
non
forc eRcpublica judicaict, edixit ut quoteflent in civitatcab ephebis ufque ad (exagenarios

cion

quot

ft lequerentur.

Heic reclamaniibus fcnioribus
,

,

& aeta-

tem excufintibus. Nihil, inquit abfurdi mco ediCio continetur cum ipfe natus annoseBogtnta wia cumipfis Dux profe5iurus/im. Hac arte teraporarium multitudinisca*
i

lorem
18.

rctudit.

PosT Antipatri obitum , cum Athenienfium. Refpublicaad gubernationem populor«m redifTet, Phocion in concione capitis damnatus cft. Atque hu^us quidcm amici cseteri quifimulcum illo damnati foelant flcntes ducebantur, Phocion autem tacitusibat. Cui ex inimicis quilpiam fadius obvius, poft convicia in. faciem cxfpuit. Tum Phocion ad Magiftratus refpiciens:4 Nonhum, inquit, compefcet alicjuis indeccre fe(^erentem? Vir fan^iiirimus eiiam moriturus publicx difciplinjccuram habebat. De tam airoci contumelia queftus non eftj ncc flagitavU vindiftam advcrfus eum qui prxter Icges fsviret in
juilit

hominem damnatum , tantum cohibcri cxemplum bonis moribus adverfum , & immame facinus non aliud quam indecentes mores^appcUavit.
19.

Ex

hisquicumPhocioneerant morituri, q^i:

indignans complorabat fortem ftiam. Quem ita confblatus eft Phocion h Non tihi, inquit, Euippe, (ive Ut quidiim legunt Thudippe, fatis ejl cum Phocione msri ? Phocion non tantum innoeens , verumetiam prasclare de Republica meritus diicebatur ad mortem. Magnum itaque folatium oportebat elTe cum Phodone innocente mori innocentem. E cum illi ppculum cicuta tempe^ 20. D £ N I ratum porrigeretur , percun£tatuseft quifpiam , fi quid filio velkt dicere, Nam is aderat; Ego , inquit , tihifili pracipio , atcfue etiam obfecro^ ne ^juid ob hujusrei meme* riam ^thenienfibus mnle velis. Cxteris morientibus prxcipuum (blatium efle folet fpes vindiftae , huic illud cu-

dam

IX fuit

,

ne

filius patris

injuftam

necem

ulcifceretur

xnaluitque illum in patriam
pictatem.

quam inpatrem

fervarc

21.
Q^.PAtientia,

Ni*

h

Splatiummortis*

:

ut fibd antc Pkocionetn Tametjt durum hoc , inquit Fhocion, tamen concedendum efi ei cui nihil unquam in vita uegavi, Phocion Nicoclem inter amicos fidillimum uniai.
petenti
: ,

KicocLi

vcncnum haurirc liccici

<t

ce adamarat, eoque

molcftum erat videre illum morienmoleftiam ut vitaiet Nicocles, petebatut ipfc prior biberet. £t hac in re commodavit amico. M bibiflent omnes, folufque Phocion fu22. pereflet, confiimpto ab aliis veneno, carnifex ncgabat (c datuium ni(i numerarcntur duodccim drachm;^ : tanti cnim venire cicutx unciam. Fhocion itaque ne per illius contentionem mora fictet morti, accito ad fe cuidam cx amicis: h ^uandoquidem yinquit , ^Athenisne moriquitcm.

Eam

Cu

demgratis
23.

licet^

quafo dato huic pretium,

Demofthenes multa maledifta faceretin Alcxandtum, jam Thebis imminentcm. Homerico ve*fu ex Odyflcae «*. illum eorripuit:
Cur libet
irritare

Cu M

virum miferandtferocem

7

M.TULLIUS CICERO,
Ciccronis cognomcii ab amicis admonitus ut aliud fibi cognomen adicifcerct , refpondit , c (e Ciceronis nomcn illuftrius eifefturum , quam elfet Catonum , Catulorum , aut Scaurorum. Nam hx familiae cum primisilluftres erant apud Romanos, cum TuUiuscflct novus homo. Cognomcn autcm ideo patebat cavillis, quod a cicere viliflimo legumine di^um vidcrctut.
I.
di<5lcriis incefferctur
,

M. TU1.L1US, cum ob

(^uafi vero

non

& Fabii ^

^ fabis

,

& Lentuli l lcnte coilluftriseft,

gnomen
praEtcr

habuiflc videtcntur.'

Farum

qui
fi-

imagincs

cognomen

nihil habet nobilitatis

pulcherrimum autem nobiHtatis genuseft,
bi

quam

quifquc propriis virtutibus conciliat. Nec fcfellit M. TuUium. Ciceronis enim nomen hodic dccantatius
,

oft
tis

quam ireccnti
ftatuis 6c

Catuli aut Scauri

cum

fuis

ftcmma-

,

imaginibus.
X.

CUM

a ^micitia,
parta.

b Empta m$rs,

c

Mihf4i virtuH

,

2Sf>
z.

P M o c

I

e
,

I

s
,

C

1.1

M

poculum

argenteuiti Diis dicaret

nomen

ac

nomcn

liieris (igaavit

p^x a fed pro Ciceronc

ciceris rtgiiram infculpiit, nihil icfugieus cavillatorum

interpretationem.

qui inter dicendum vociferanqui lic?.dclamoremj ut dli adequos confugerent. Hoc gerushomihodie videre eft , qui cum fentmnt lecaufainnes ad furiofa jurgia confugiant , ut quoniam feriores
3.

Or-^tores

tur, dicebat chudis elie liniiles,

i>

&

,

rationibub perfua lere

non pofiunt

,

improbitate me-

tuque extorqueant.
4.

CuM

Vmcs, qui
,

ce fiore xtaf is uteiuem

filium habebatparum pudiCiceronem ut parum virum ac
c l^noras
,

cinaedum
liberis

incefleret conviciis.

inquit

,

^«oi

intra forss convictandum ft.

Significans hoc con-

vicium non in ipfum competere, fedin conviciatoris fihum. Parentum autem eft objurgare iiberos, fediutra domcfticos parietes , nec ea convicia funt eliminanda. Eliminat autem , qui aliis impingit , quod ipfius domi

committunt
$,

liberi.

nepoti objicienti quod Cicero teftimonio fuo plures occidifiet , quam patrocinio fervaflet ; d Plus enim^ inquit, miii fidei efi quam elo'

Metello

Mira (blettia convicium Siquidem in tefte (pedatur fides
quentia.

retorfit in
,

laudem.

in patrono valet

eloquentia.
6.

Ru RsuM
e
, ,

quis ipfius eljet pater
brans.

MetcUo percHn£lanti Ciceroacm , nimirum ignobilitatem expro,

^Ad ijiam inqmt, percun£iationemutrefpondere mater effecit tua. Nam Metelli mater aufit dijftciiius ipfe Metellus matrcm diebat parum pudica. Quin

&

referens

,

levior erat

&

inconftans

,

&

afFectibus fer-

viens. Cicero convicium a patre ad

Tum
7.

enim

incertus ett pater

matrem tranftulit. cum mater non cum iino

confuetudinem habct.

Idem

Metellus ciim Diodoro,

quo Rhetorices

a Cicer proCicerone. h Clamofusorator. c Salfere^ tortum, d Retortttm in Uudem convUium. c Sdlfe
retortum.

:

,

A
pra/niiim retuUi.

P O P

ccs magiftro fuerat ufus

H T H. llB. IV. defundo fepulchro
,
:

187
ejus cor-

um lapideum impofuiflet
avis t^cLy.isa-^,
8.

a Jaftum

,

inquit Ciccto,
,

Nam volaie ipfura docuit non dicere
Coivus
inimicum,
:
,

notans Metelli ievitatem 6c inconftantiam.

Vatinium
:

& alioqui fceleratum
poft cura audifiet

M. Tullius audierat obiifle diem lum vivere Male pereat inquit
fignificans

,

qut

mak
,

mentui^s

eji :

Vaiinium indignum qui diutius viveret. Omne quidem mendacium malum fed hoc mendacium bis erat malum , quia Donos viros in falfum gaudium conjecetat. Di6tum tamen erat ambiguum, quod dici poterat & de iilo quem mori nolles. orante M.Tuilio quidam cieditus Afer 9. gcnere diceret. Non audio : hoc fcrmone negans (e probaie quod dicebatur. ^Aicjui , inquit Ciceio, aurem

CuM

habes perforatam. Solet
aures
,

enim

ea gens habcie perfoiatas
,

un

ie

fulpenderet anulos ac

collo digitilque geftamus.

gemmas quae nunc Ea foiamina quo modo fiant

docet
10.
,

Celfiis.

bat
10

C. PopiLius qui jurifpeiitus videii volecumindo6tusefietacftupidus, citatusincontioverfia quadam teftis refpondit le nihil fcire. Tum Cice;

b Putas, in(\mt)fortaJfts te dejure interrogari,

11.

HoRTENsius

orator defenfionis

mercedem

a Verre accepetat

Sphingem argcnteam. Is cum M.Tullio obliquius quiddam ^ involutius loquuto dixiflet. Non didici (blvere aenigmata c ^tqui inquit Ciceio, Sphtngem hale> domi, Nota eft fabula de monftro Sphinge qu2 praemiis propofitis edebat xnigmata , non fblventibus mors erat prxmium. I 2. C u M V'oconium forte cbvium habcret cum filiabus tribus infigniter dcfoimibus, tacite adamicos
:
,
,

dixit verficulum

Grxcum

:

Thcebo haud jlnente

hic [emtnavit Itberos.

Seaticns illum invito ApoIIino libeiis operam dcdifte
five

a Salfe.

b

Ni'';/7 fcire.

c Sphinx domi,

d Defmnu

tas exprobrata»

»8» G I C E R O N I S fircquod ApoUo pulcher Potrtis fingitur, Hrcquod
oricnte Ible foetas exiftimcnt concipi feliciores. I j C u M Fauftus SyllK filius, ob xtis alieni magni.

tudiacm
iit

fupclle^iiilem

quit, profcnpiionem

fuam profcripfillct a. Hanc, in* magu approbo quam paternam. Lu:
,

ambiguo

vcrbi. PioTcribuntut rcs
,

vanum exponuntur
vis jugulandi
:

qm in au^S^ionc & profcribuntur homines> a quo,

quo crudcliflimo genere

Sylla

quam

plu-

limos cives profcripferat. 14. P o M p E j o ac Ca:(are intet Cicero : b ^^emftigiam y'm(\mt,fcio
fcio
:

(e diffidcntibus
:

^uem fetjuary
,

7ie'

fcntiens

ambos non pro

Reipublicac libertate

(ed

pro principatu dimicare.

ij.PoMrEjo

vitio dabat

,

quod civitatc dcferta

Tliemiftocieai potius

quam

tus, cumillisTcs nequaquam Themiftocles enim fugit ad PerCis Athenis.
16,

Periclcm fuilTet imitaparesellent , hiseflent.
,

Peticles

manfit

CuM
inquit

tcrct, rogatus ubi

ad Pompejum veniflet , ac vcnifle poeniPifbnem generum reliquiflet: c ^pud
focerum»

tuum

y

,

Caefarem defignans. Perindc
,

quaft noratus eflet Cicero

dius eflet

,

retaxavit illum

quod agcneto (iiodisjunquod ipie cum fuo focero

a CxCare ad Pompcjum transfud diceret fc feftinandi ftudio cquum rcliquifle Cicero dixit, illum mclius de cquo quam de (e ftatuiflc: fentiens longe rcdius fa6turum fuifle , fi Sc iple maa-

bellum gereret. 17. C u M quidam
,

gicns

fifletapudCaefarcm.

u I D A M nuntianti , Csfaris amicos cfle triHoc dicis inquiz , ilioi CAfarimaU cogitare, Irlifit adulantem nuniium , quaft Czfariani rebus fuis metuerentque Pompejum. difTidcrcnt ip. P o s T Phacfalicum confli£ium cum fugiflet Pompejus, Nonius quidam dicebat , fcptem adhuc
I

S.
:

C

fteis

e

y

,

aquilas fuperefle , proinde bono animo eficnt hortabatur : / ReBe , inquit Cicero hortareris , Jsnohis cumgra^
,

culis

a Joc(u ex amlftguo verhi, b Neutra parsplacet. c Salfi, d^yirgutc, Q Interpretatifi, f SeHum cumgraculis.

: , ,

A
1«/« hellum
20.
tjfet.

r O P

LlB. IV. 2S5 At iile aquilas dixit, vela Komana aquiH T
H.

lisinfigmta.

CuM

Ciefar

rerum potitusPompeji
a Cxfar
y

ftatuas'

de,

jcclas honorificerepofuifict:

inquir Ciccro

dnmVor/^pejt jiatuuj

repO'<!.r,

'ud- (laiilir :
,

lcaiiens illum

hoc non in Fompcji giatia.; -^ce. ; kd ut fjbi clemeaiix limulatione favorem 2uid cjvl^s conciiiarcr , atq-.ie hocpacto iiium regnum coid>.abiiiiet.
21.

Adeo
,

vero Iblicitus erac M.TulIiLis benc^i-

c^ndi
ut

^

tamque

anxmm
>-as

huic rei liudium imuendit
,

cum cauUm orati:

eHct apud centumviros

jam-

que

dies inftaretj Erota

rcrvum raarjuaureric

,

eoquod

numiafiei cogmiionem in pofterum. diem fuifle prcrcgacam. Et hec ahquis inter apophihegmata aoiecit-a

cum non
22.
hil heic
:

lit.

CuM

Cicero in Pompeji
:

caftra

venilfet

,

di-

ccntibus c Mimmei inquit; priy. n.>rn niSero venilH adhnc parati video, Ailulit ad eos cui ;ero veniunt ad canvivium. Jocuseft cx ambig^o. S^roveait

qui tarde v euit, 23.

& leio qui polt tcmpus.
Pompejus Gallum quendam quod ad

CuM

ipfum

a Ca:Iaie transfugerat, civitate
^

Romana

donafiet:

d

H

j

mtn e m fmc\mi

bellum qut Gallis ctvitatem promittit
nun pojfit reddere,

alisnam^

cum nojlram nobn

Cxfaris vi^ioriam inrerrogatus Cicero curin eie£iionepartium erraffet: e Pr^czwc?«r^,inquir,

24.

PosT
:

meftfelitr

fentiens

ie

non

'peranej vi<fLoriami a molli

&

cfFoeaiiiiato ftaturam.

Ca-lar

emm ita toga
in

prxcingcbaincedcr-t

tur

,

ut laciniam trahens

moUium

morcm

undeSyllarompejttmadmonercfolet,
niale pra:cin<Sto.

cavcret a puero

2

5,

1

D £

M

apud Damafippum ccenans

,

cnm con-

vivator mcdiocre
vctufiate cupiens

vinum appofudlet, idque

comm^n lare diceret
eft:

convivis ^ Bibite l/halerinquit,/ert
,

num hoc,qtiadragiataannorum
£tatem,

/

Hoc modo de homine

loqui folcmus

cuius
forraac

N
£ Vtnum vnm.

a Clementia pmuUta. b Bcnedicendifludium. c \ihU parati d ^pertum convicitim* e *MaleprA(uf^

250 foimx viribulque non multum detrahit xtzs, At ridiculum erat vinum ab immodica vetuftnte commendare. Lentulum generum fuumj exiguxftatu25.

ClCER ONlS

CuM

XX

hominem

prjelongogladio videret accinttum: a

inquit» alltgavit generum meum gUdto ? Videbatur gladio alligatus , ncn gladius homini.

homo

27. provincia
pite

CuM

Quindi
is

fratiis

quam

rexerat ingentibus

clypcatam imaginem in hneamentis a ca,
:

b Frater., inquit, ufque ad pedus, ex more vidiflct mei4s dtmidiui major efi quam totus, Erat enim Quin^tus

pufillx ilaturx.

2S.
rct

CuM

Tulha Ciccronis
,

fiHa concitatius incede-

quam deceret foeminam. Contra Pifo gener lentius quam deceret virum ambos eodem dicto taxavit, filix c ^mbula ut vir, pricfenre gcnero dicens 29. IN Vatinium qui paucisdiebus confulfuit, ita jocatuseft: Vatinii anno magnum oftentumfuit cjuod eo
:

,

bruma nec ver^ nec AfloA^ nec auiumnusfuijfet, annus totus diftinguitur quarum unaNam qujeque ties menfes occupat. Nefcio an hoc ipfum fit quod ahter refert FoiHo in Marino tyranno. Conful
confule nec
,

his horis

,

qui fex pomeridianis horis conful fuerat, joco Ciceronis
afperfus
eft.

Confulem habuimus tam leverum tamque

cenforium, ut in ejus Magiftratu

nemo pranfus fit

,

ne-

mo coenaverit nemo dormierit.
,

Nift forte videtur hoc

magis ad Caninium Revilum pertinere.
expoftulanti Vatinio , quod Cicero 3C. gravatus eftet ipfum langucntem invilerc: d Volebamy inquit, in tuo confulatu venireyfed me nox occupavit. Haec
talio videri poterat.

RuRsus

Nam antea Vatinius Ciceronem gloriantem, quod ipfum Relpublica fuis humeris reportalfet, ita taxarat
:

Vnde ergo

ttbt varices ?

Varices

enim

nonfedentium
fblent occupaie.
31.

,

iedftantium aut nmbulantium ciura
Revilus unico tantum die conful

Caninius
is

fuit

cum adfcendilTet, paritei & honorem iniit coniulatus &c pejeravic in quem fertur iliud Ciceronis,
:

roftra

:

a liullaproportid, h InpufiUum» c d Vatinius in CHeronem»

Inteffits dtcort*s.

;,

A
Xo^^di)p«l@-

T

P

H T

H.

LI

B. I

V.

191

Canimus coufnl. In eundcm jccit iliud a tioc confecfHutus eft RevHus , ut quweretur quibus confult^
efi

bus confHlfuertt, Soletenim annorum oumerus confulum nominibus defignari. Revilus autem & conlui fuit

nec ulium liabebatannum. Rurfusillud: VigiUntem ha~ iemus confulem, qui toto confulatu fuo fomnum non vidit. C iE s A R muiros in fenatum legerat eo-or32. in his Laberium ex equite Romano dine indignos mimum. Hic cum in lenatu M. Tullium priteriret, fedem quxrens: B RecepiJJem, inquit Cicero, ff, gufle federem. Simul 6c illum refpuens & in novum (e-

C

,

&

,

natum jocatus cujus numerum Cxfar fupra quam fas crat auxerat. Nec hoc di6terium inultum tulit Laberius
,

Demiror

,
:

inquit

,

fi

iedes angufte, qui foleas
illi

duabus ie-

derefcllis

objiciens

lcvjtatem

,

quod

iubricx fidei

nunc his nimc illis partibus adhacreret. 33. I D E M cum ab holpite fuo P.Manlio

rogaretur

ut dccurionatum privigno ipfius expediret : aflTiftentc frequentia civium dixit: c Si jushabehitPompejtis^ dijftcile eft: Caefaris in legendo lenatum notans facilitatcm.

34. A B Androne quodam Laodiceno (alutatus, cum adventus caufam pcrcun6latus intclIcxifTet illum pio pagraecis verbis triae libertatc legatum ad Cxfarem venifTe expreflit publicam fcrvitutcm : Idv ^Ti/xff» tif^ 'Wf>ka-C^avv , id eft : d Si impetras ettam pro nobis
, ,

legatHs eftoyfive pro nobis orato.

M. Lcpidusin (enatu dixiflet patiibus ne dicam dicumfcripiis : e Ego, inquit Ciccro , non tanti fecijfem hfJjotoTFiCiTnv. AfTcdtavit Lcpidus fchema vocum fimilitcr dcfinentium quod Rhetorcs ifjuotoTf^edTsv vocant. At latius erat lchema perderc, quam fcnatum oftendcre. Quanquam in liis vcrbis non tantumcft 0/ao/o73?6)7!yv, vcium etiam <cf^a-mij^cia. fche35.
,

CuM
,

confcriptis

xna priore jucundius.

quidamcandidatus, quicoquopatrcna36. tus crcdcbatui , coram Ciccronc fuffragium ab illo pctcrct: 1 a Ccnfulatus brevit. b Duabus federe feUis. C Obliquus

CuM

N

j9CM» d Libirta4

opprejfA,

c Schem^ rr^ale aJftCiaruim^

,

C
rec
:

1
,

C

E

R O N
,

I

J

<t

E^o cfuoque

tufi coce a coco

&

inquit tibifdvebo, Ex quo colligiquoque conjunclionein aut cadciii,
,

cuc ImiiUimo
37 riscoUigcns
.

fuifle

lono.

accufaior Milonis exargumento tempoClodio a Milone ftru6tas infidias , iubindero^aret, quo tcmporeoccilus ellltClodius, Cib Sero: voce aiicipici fignificans c (cro lefpondir Republica fuilTc futumm > ii Ciodiu^ mulio antc fuif,
;

CuM

,

fet interfeftus.

38. C I c E R o nuntiata raortc Vatinii cum cjus c Interim , inquit fiimorispaiura certus eiret auclor tifirafru.ir : kntiens (e tenipoiario gaudio de morte
, :

Vatiniifiuiturum , quemadmodum quipecuniam mutuo acccpii, ad tempus ca perinde ac fuafruitur. 39. M. C 0£ L I u M melius objicicntem crimina 4juam defendentcm , d bonam dextram malam ftni,

(Iram habere dixit
tra

huc aliudcns quod in pngna dexgladium renemus, fmiftra clypcum gladio t^rimus,
:

,

:

clypeo defendimus. 40. J u B I u M Curtium, quo junior vidcretur, multa de annis atacis fux mentientem, ita redarguit : Ergot iliquit, cum una dnclamcibamiiS, non eras nc.tws. 41. F A B 1 iE Dolabellx dicenti , fe triginta annos habere
^Ludio.
:

e

Vtrum

tft

,

inquit.

N<zw

htc

jam

viginti annos

Iraque Cicero elulit iHain (imulata afieiifionc, fignificansintciira
illa

Volebat

junior videri,

quam erat.

illam cfle quinquagenaiiam.
lius

42. puellam virgincm duxifiet
Jocans hoc probrum

Objurgantibus
:

quod homo

/

Crasy

inquit

fexagcna, mulicT

erit.

iftridie

mox cliiendum. .Nam ponon poterat objici quod virginis eftet (ponlus. 43. Idem gtxi Curionem fempet ab jetate fumentem orationisexordiumitalu(it,ut dicerct, illum quotidie facilius hab«re

prooemium

,

videlicct aetate in dies

jnagis ingcavefcente.

44.

RuRsus

in Vatiniiim qui
Sero. c

cum

pedibus acgct
cflex,

a Jocus ex pmilitudtne, b

Gaudium temperA^ rium» dMcIiordextra, t sAjfenfe fmnUta* {V$r^9

muiier* ^ExtrdiHmaif atats*

Apophth.
eHct
,
,

Lic. lY.

293

volcbat tamen videri coinnodioiis valetudinis fadus dicebatque jam lc bina millia pailuum ambulale : n Dies emm , inquit, longkres funt. Hoc Fabius tiibuit Ciceioni
,

Macrobius Augufto. Narratut
,

Sc

hodie

quiddam non minusfacetum ti rriodo acccdeiet vetu.Ihtiscomrnendatio. Milcs quidam in convivio ja6iabat
nuUi credibilc
, quas jaculum excuteret ad rpatitim reciamantibus convivis omnibus afFirxriabatfamulum fuum id vidiile fa^ium. Accerlito famulo percun(f^atus eft illum , an non ipfcvidilTct qucd iiarr^ret. Tum famulus : Veium, inquii naiias here ^

fibibaliftam clfe
,

,

,

ftd

tum vento fecundo

mifeias fagittam.

c E R o audito fahb rumore de Vatinii libcrtum ejus interrogalTet: Morb RcCltnt Bwnia , atque illc lefpondiflet : Rede tuuseft, inquit. Significans non oirmia ledle haberefi-

45.

C

I

morte

,

cum Oviuium

,

ille viverct.

B E M cum teftis , Sexti Annalrs reum legiflct, identidcm accufuoc rei. Dic MarccTulii quid potes de Sexto Annali protinus recitare coepit pctss ?»verfus ex Ennii fexto Annahum hbro c
4<J.
I

&

inftaret

:

:

gentis canfas evolvere
les,

helli.

Sciipfit

cnim EnniusAnnacallidum
eflct
,

47.

& accuf:\toi dicebatur Scxtus Annalis. RuRsus ih Accium homincm
,

&
fc-

verliitum

cum

is

in caufi

narium ex vetufto
rybdim

quadam fufpc^us quopiam Poeta torfit.
^

Kifl

qua

Ulyfles rate evafit Laertiusk d ViyjTes va^cr navi

& Cha*
cum
h.vc-

& ScyfUm evajit
I

fTc^ccius
luflt in
,

ajlutia, fua ejtidicii

ferictilo elapfuserat.

48. S

M

I

L

I

T E R

quendam
Cti/wj,

,

qui

prius habitus elfet ftultifiimus

poft

adeptom

h.tredira,

tem primus rogabatur fententiam,
dttas^ cjuitm vocant fapitntiayn,
,

inquit

Tn verfu pro

facilita<^,

mutavit hn:reditas. Apud roeram enim veifus fic hnCujus facihtas quam vocant fapientiam. Significavir autem hxrediiatem illi pro fapientia contigilie , ob hxieditatem jam habitum fapientcm. 4v. N 3
bet
: ,

^

CuM

a Poda^ra.

b

In Vatininm.

c

itie\fpcHntf\.

d

Vcrfus detartU}.

, :

2^4

CEROKI5
:

4P. C u M mater M. Bruti Servilia prctiofum acre parvo fuadum abftulillet a C$rare,qm bona civium fuba. Et tjuidemy hu jiciebat haftae , itajocatuseft Cicero

emptum fciatis i emit huncfundum Serviliatertiadedu^ia, Serviiiac autcm filia dicebatur Junia Tertia, eademque C. Confidii uxor, lafciviente didtatole tam in matrem quam in filiam. Ex ambiguo jocatus potuit cnim intelligi terria pars preiiidetiacft Cicero ^a. Deduciturautem uxorautfcortum.
quit, ^«0 melius
:

50.

Idem

?ontejum acculabat

aenigmate lufit in matrem Pletorii b dicens eam dum viveret :
Magiftros habuifie
:

,

qui
lu-

,

dum, mortuam
viveret,

notans quod

dum

infames ad eam foemina: commeare folent, poft mortem ejus bona veniebaat. Sermo videtut & abfui,

dus

& pra^pofterus. Nam qui ludos habent, ipfi Magi-

ftri funt,

& dilcipulos habent.
c

Magiftri

autem dicuntur
quafi ficdidus

non Iblum qui docent, verum
51.
eflet
,

etiara qui regunt.
,

In

nomen

Verris jocatus eft

quod omnia
furax.

verreret,

hoc

eft,

nihii leliqui faceret

homo

Qup

TulUoTolliumdixit

genere jocandi quidam furem pro j nec defueiunt qui pro Tibcrio
:

dixcrcBiberium. j 2. D E C. Cx(are dicere folet

d ^otits hujus

afiu~

tiam
tem'j

& iimbitionem video fub humanitatis fpecie
metuo Reipublieatyrannum
,

latitan-

:

rurfum cum comas moU

iiter fluentes

& ipfum uno digito fcalpentem caput intueor,
,

vix animum inducere pojfum
concipiat,

ut tantum facinus animi

cepiflfct
e

D E M objicientibus quod a reo pecuniam acqua magnificas quafdam ledes elTet empturus acceptjfeme (t emero. EascumeiTet Fatebor inquit
53.
I
,

y

,

,

meicatus
quit
,

exprobrantibus vanitatem, ^nnefcitis^ iniom patrisfamiiias effe , diffimulare fi quid confii,

tuertt emere

f

54. Ci c E R ON I cum Craflb firauhaserar. igituraUer e Crafli fihisnondilTimiliscuidam nomine Digno , atque hinc popuU fulpicio in Cralfi uxorem
quafi
a Tertia dedu^a. hSalfe. cjocusex nomine.

Cum

d |«-

genium varium. e tMendacium ilLufump

.

quafi

O P H T H. L ciun Digno rem habuilfet
P
,

A

I B. I

V.

25^J

,

in lenatu prxclaram
,

habailfei oraiionem

rogatus Cicero
Cra.j[o :
,

qualis ei viderc-

tur

;

a Dignm^ inquit,
:

\tdit.

aliudens ad

nomen

Digni

jocus lepidior eft

fi

more Graecorum
,

dicas, Di-

gnus Cralii, ut intelligas duos elTe Crafibs alterum adulterum, alteruin illi fimilem Cralfi fiUum.
55.

CiCERO
ille
illi

atque
bravit

ablblurus. Poft

Munatio reo patrociuatus fuerat, cum Munatius Sabinum Ciperageret
b
,

ceronis

amicum rerum
beneficium
:

iratus Cicero cxpro-

tu

,

inquit
,

,

judicmm tua opera
liginit

ejfugtjliy
?

an potius mea

^«i

Mnnatt itlud multum ca-

tnbunalibus ejfudi

$6,

C u M Marcum
populi applaufu
,

Craffum pro

roftris laudafiet

magno
iion

& eundem poft ex eodem loca
Quid
,

acribus convitiisincellerct.

inquit Craflus, an
c

me nuperexhoc

ipfb locolaudafti?

Laudavi.,^
velut
,

inc^uiu fed exercendi <uatia argumentum infarm declamans.

Solent enim Rhctores tradare materias Ut^^-6Q

,

cum laudant Bulyridem

,

aut febrim quartanam

aut

ingratiiudinem. 57. 1 D E M cum Craflbs dixiflet ,

Neminem

Craflb-

lum Romx vixiflediutiusannis l
,

deindc pcenitens ejus fermonis diceret. Quid mihiaccidit ut hocdicelem ? M. Tullius : d Sciehas rnquit , Romanos hoc li^ benter auditurosy ifta via ventftt ad Rempublicam guber" nandam : duo fignificans, Crafiorum nomen invifum cfle Romanis,& iilum non viitute, fed blandiendo prox.

&

vedtum ad honores.
58.

Crasso
hoc fenttant
,

dicentc
:

,

Stoicorum
e
ejfe

efie

dogma,
,

vi-

rum bonumefle
magU
jp-

divitem

Vtde^ inquit Cicero

ne

fapientis

omnia.

Te£le notans

Crafli avaiitiam, cui nihil efler fatis.

Crassus

ru Syriam profc6i:urus
vellt cutnare,

,

malens Ci,

ceronera

amicum qu:im inimicum
apud illum

rcliwquere

ofiicio(e

falutato dixic, fe

quera Cicero

alatriter cxcepit. Poft aliquot dies

N 4
a Jocus ex nomine,
c

quidam amicorum cgc
d
sAcerbc^^

b

Elocjuentia vi6ior non caufa.

Ex eoddm

ore frigidum

& caltdum,

e sAvaritia^,

: , ,

ClCEROKrs
cgcruDt apud Ciceronem , ut cum Vatinio quoqucredia Num, inquit, : yatimus mecum (anare vult ? Significans illum coenam ambire potius
ret in gratiam

&

quam
60.

amicitiam.

KuKsus
,

inccrvice
ageret
:

id eft

in Vatinium qui fcrophas habebat morbi geims cum caufam quandam
,

(rTc4midum, inquit,hahemMoratDrem, Aliatici di£li funt tumidi.
61.

CiESAR
:

ftatuerat

agrosCampanos militibus
curia molcfte feiebant
fencctutis
,
,

dividere

id

cum complures in
:

tum non
cflTe

L. Gellius,

homoextremae
c

dixit

hoc

frtturum fe vivo
raorti

ExCpe^iemta
:

inquit Ciccro

non enim pojiulat lon^am dilationem

fignificans

illum

proximum.

6z*

Adolescens
inquit Cicero,
illi

quidam

accufatus

quodpa^

rrem ph.centa venenata fuftulifTet , cum ftomachabundus mfnareiur fe probris laceraturum Ciceroncm
d
//oc,

Malim quam placentam
objiciens.

:

ancipiti

difto parricidium

63.

P.

Sextius
,

Ciceroncmcumaliisaliquotad
: ,

,

cumque ipfe vellet cau^ patrocinium adhibuerat omnia dicere rec euiquam dicenti locum daiet ubi
jamconftaretillum ajudicibusablblvendum
qiie fententia
:

,

ferretur-

e X/rer^
:

,

inquit Tullius

,

kcdie tem^ort^

7iam cra^ privatus eru

notans homincruquod iu caufa
,

liioarbittatufolasegifletomnia.
6.4.

C u-M. M. Appius

in prooemio diceret
.

,

(e

ma-

gnopere rogatum ab amico
ret

ut in cauiaclienrisadhibe:

ne ferreus homoes
nihil pTAftesi

cuiam, eioquentiaii) 6c fidcm : hic Cicero f^deoutextam^multis qu^rogavit amicus ,
,

1

i

duos h^bentem generos , exfules, Adraftum appcliayit , quod fo(ed lnslocum tueretur : alludens ad Gr^ci-nommis et/moiogiam.
6$.
*

M. ambos

Aqjiilium

1

1

!

J

66. L.

CoTTA

cculbre, qui vini;ividifiimus
,

ha-.
^

bebatur

,

ciim Cicero confulatum petens fitifret
c

b;bif.

fetque

h Morhnsexprohatn'. nem. d Tecimicrimmf t Loquacitas. f Erijw,
a Redttus.in.grattam.

In^,

: ,

A
lavic

r

o p

ir

T
,

h.
:

Lib. IV.
,

2>7
Simu-

lctque {eptu's undique amicis
nc csnforem h.ibeu7n tnfenft*m

a Reiie
c^uod

inquit, timeus
biho.

at^uam

Cicero fe credere , ob id circumftare ftequentes' amicos ne cenfor videretillum bibetitem aquam. Simile enim limili amicum. M. Coelius, quicredebature parcntibus 67. non liberis natus , epiftolam apud fenatum dara firmaque voce recitaflet : b Ne miremmi inquit Cicero
,

CuM

,

TiAm h:c unns ex his

eft

,

quiproclamarunt
6<

:

lignificauSr

ilium

fuilTe

pra:conem

fec vocalis.

hoc ufu contigifie ut efSoienc autem lervi venales voce prasconis,

commendari.
6 8.

M

E
,

M M 10 cuidam
,

vituperanti

Catonem

dicentiquc quod totas nofles ebrius elfet c.^t iUnd, inquit Cicero non addis^ eurn toios dies alenT)^

UtiGenfem

ludcrs: civiiiter excufans

Catonem
,

Pvcipublicx negotiis dabat

qui totum diem noduinas aiiquot lioias lis-.
,

-

mebac iaxando animo. s A R i in fenafu enixedefcndenticau* 69. C. C lim filia: Nicomedis beneficiaque Regis in fecomme-. moranti d I^emovej inquhi ijlhtgc oro , quoniammtumejl quii iiic tibi quidtu lUi dedens, Jocus eft cxambiguo verbi. Nam dat qui confert beneficium & dat
-

:

,

,

ir.ulier

qux fui

facit

ccpiam.

Unde iliud Martialis..

Vis

dare, nec dare vis.

Male auditbat
Kegi
70.
lio

Ca:far,

quod
,

iiiBythinia Niconiedi>

fuillet obf&qiientior

quam

pudicitix leges

po^

ftulant.

M.

Ga l l
:

defendente

I d I us Gallum accufavit, M.TuIcumque accufator affirmarct ie tefti*
, ,

bus, chirographis
fuific pra:paratum

quxftionibus piobaturum,
:

fibi a

rea
pa«.

vencnum
,

led inierim
,

rem tam

atro*

cem,

ren)ifib

vultu

languida vocc

ac

rehquogeftu

rum

concitato pronuntiaret.

mjtfin^reres M.Callidij fic ageres

M. Tullius ; r« , inquit, ? Ex a£tiouc fiC CoUigcnS»
ita lulit
:

iilum non ex animo loqui. 71. 1 D.E M. in llauricum
a Cenfor hibului,

e Idirtr

N
h

5

quid fity qu«i
.

Vocalita^.

d

.S€.mrfM €K amhi^uo» e

c Jocw ex addif^, Scomma tx amhiiMo»

:

qtiod pater titM

E M O S T H E N I S homo conflantiffimtis te nohU varium rdi'" ejne %t. Jocus ex nmbiguo vocis : nam varius dicitur parum animo conftans varius item qui veftigiis plagatum noiatus eft. Vulgatum autem erat hunc llauricum aliquando a patrecxluin loris , inde illud M. Coelii prxfed faotum toris non didum cujus cum fcUaHi curUr lem conful Ifauricus fiegiflet altetam pofuit loris inuntam tacite minitans illiatque exprobrans , quod
:
,

D

,

,

,

,

patre ioris cxfus elTet.

DEMOSTH.ENES
1.

Orator,

Demoftheni objecit , quod ipfiu» tnthymemara a lucernam olerent fignificans illum non nifi delcripto ^ ad lucernam elucubrata dicere. Quod didum ita retorfit Demofthenes ut diceret non coJem pretio libi & illi conftare luccrnam notans quod ille noolurnis conviviis indulgeret , plusimpendens luxui quam ipfeftudio. 2. A L I I s immodicum cloquentise ftudium obji^
:

Pytheas

,

,

,

:

cientibus, i^'^ refpondit : b EloqitimUfiudiumdeclarars hommeryi popularem : contra neq^ligire Jludium e'ocjuentia,t
?

ff

'.

eorum cjm domtnari populo ^uarerenty ut qui hoc agerentt
3.

non ut perfuadertnt dicendoyfed ut vt cogerent,

afiiirgcret, c

nes

,

quoties in concione difturus ad amicos proximos dicere folet Demoftherationum ipfius fecurim fiirgere. Nam Phocion
,

De Phocione

i

erat in dicendo brevis

fed acutus. Solet
a

autem

fere

\

Demofthene diffentire. 4. P o r u L y s Athenienfium
tabatut

Demofthene
recufaret
,

ffagi-

quendam

accularet:

id

cum

coepit

populus in illum, utfolet, vociferari. Tum furgens d Vvs meviri KAthenienfes i confultoremhabetis velinviti y calummatorsm autem non hahehttu etiAmJi velitts, e unus fuerat ex decem 5. quos Ath&flienres legatos ad Philippum Macedonem Philocrates, iniferant. Itaque poftea quam Afchines quosprjEcipuefuerat complexusPhilippus , alfgatione

DeWosthenes

&

I

leverfi,

|'

Z Lucernamolet. h Elo^uentiapopuIarit.cSermo&revh» A ConfHltfir nonsalumniator, q Laudesdeprav^ta,

, :

H T K. L I B. I V. rcverfi cum aliis multis nominibus prxdicarent Regem, tum his pra:cipue, quod eiTet formoius facundus, & ad bibendum ftrenuus Demofthenes ita cavillatus eft ut diceret in his laudibus nihil efle dignum Rege. Nam primam efle faeminarum alteram ibphiftarum,
p o r
, ,
,

A

,

,

,

teitiain Ipongiaium.
6.

Demosthenes
,

clypeo
,

fuo

literis

aureis

infcriplerat

ol^Sw

to';^})

,

id eti

a bona fortuna. Ateftet
,

tamen cum ad pugnam venium
clypeoaufugit. Id
«ro7f eftet, elulit

illico
,

projedo

cum illi

probro daretur
:

quod/*4*-

vulgato verficulo
Ideft:

Vir cjHifugit^ rurfurn integrabit prAlvAr/t,
Ilidicans utilius eile patria:, fugere

quam in

prxlio mori.

non pugnat at qui fuga quxlivit falutem, poteft in muhis przeliis patriae ului efie. u M A^exander pacem hac le^e deferret Athe7.
ci.im
,

Mortuus

ficives o6io llbi dederent inter quoserat Demofthenes Demofthenes apologum retulit de lupo qui hac lege pacem obtulir ovibus , iicanesdedecanum eos lent lupi nomine fignans Alexandrum qui tumpopuli remcurvibint,ovium, plebem Athenien,

nienfibus

,

:

,

:

:

,

iium.

Addidit

& illud

:

b

Vrmzrcntores

,

itio^xxii

y

exi*-

guum frurnenti m parojfjide fpecirhen

defernnt, per hoc higen"

Us acervos vendere cupientes itayosfttraditU. s. C u M ab Areopagitis damnatus, elapfus e carcere. fligeret, ^ haud procul ab urbe obvids habuiffet ahquot primum abdere fefe voluit diverla: faftionis homines
,

fedcum
berent

illi

nominatirn Demofthcnem appellantes ju,

elTe

bono animo
,

graviter ingemuit
linqnere
,

in

poffuf/tiranc urbem rt' dicens : c qHatales l^abeo invnrcosy quales amicos vtx in
'

& vi.\ticum rxifuper ptferrent ^i
fettur fubinde refpiciens
:

alia ff4m inventurus
5>.

?

I

N T E R fugiendum
,

ad

arcem Palladis fublatis manibiis dixilfe d PallM htbtHm domina , cur tribUs rnfdufiffimis beftiu deledari* , duay M 6
a
Tu^^a excufata,

h Vauci pro

omnibdt. c PatrisdefibeftiiU

dertHm,

d

Po^ulHs fiocentiff^a

goo
cariiTima,

Demosthenis
& populo
?

dhi^.ydraconey

Nof^iia

umen

PallacU (acra eft
;

cum fit avium iiiaufpir quemadraodum &
:

ciraconem habet progeftamine populus autem beliua eft multorum capitum peflimamgratiam refcrre (blita opt.ime de fe meriris , vclut Sociati , Phocioni, Scipioni, aliis compluribus. 10. A D juvcnes quos habebat familiares, dicere (b. a Stln qjiarojam quantum invidia^ mettts , calumn tc let Ac difcriminis ft e xfpeci andum ad Kempub/icam acctdenti^
,

&

;

Ji ex dtitbtis alterum fit eligendum

,

citiui in

exitium iturumf

p^uam ad fH^gefium aut tribuual.
11.

CiiM

exfularetin Arcadia, Pytheafque pro
,

Ma-

cedonibus

dixifTet

ut

domum in quam
,

lac

venale imcivitatem

portatur aliquicl habcre mali fufpicamur

ira

«iremoibidam
gatio
:

,

adquam

mitteretur Atiieiiienlium le-

lic pTo
filttte

Demoflhcneseam fententiam iia retordt ; h Vt famtute a^rotafittnm jmportattir.ira ^Athetiianfes pro civitatam adcjfe , dicens. Id ubi relcivit popuiuj.

.

Arheiiienfjum, protinusillum abexilio revocarunt. 1 1. C u M redeunti ab cxilio navis Cilct mifia, mulilque Magiftraiusaccives obvi^m ifTent, fublaiisin cociura manibus dixit, c fibi in patriam reditum honoiinceritiorem contigine

quam

Alcibiadi

,

quod iile coaviis

Ovibus jeflinet, ipfe peifaafis. 13. P os r£.A, qupin.Demofthenes raetu Antipatri profugiiret in Calauriam infulam , fc<]ue in Neptunji
tf mplo contineret
xi^
,

& Archias ex tragoediarum

hiftrio^

potens

>

illi

blandis feimonibus petfuadere conare-

fidcm cornmitterct , non modo^, pafiuium mali, vejpum ctiam ampliflimis munc2i,bus honorandum : d In fcena , inqmt, Tnihi mmquam fiacuijli hijirio, mqns nunc perjtiadgbls orator, At ubi samip.pti^s Archias minaretui, fe dctrafborum illum tcmplo Tandem, , mo^it,, QraculAj4,flcedomca a^eruijii,,
tur, ut fe(e in Aniipatri
iiihil

2Ham primhifirionum more Jtmula ba4» 14. F E R T ju R aliquando Cotinthuin navigafle De^ ^oB;heaefn , ille^um fapa npMUfliitii fcorti Laidis',

^^mpuhUcam fti^e. b Epeul iu "^tiiffmpHS,- c 5]p(ys-

. .

A P O P H T K, L I B. I V. - 301 iplefamoio aiiiore potirctur. rtAtcum iUapro ut r\o6ie llipulatetur drachmariim decemmillia, deterrimutavit fenuntiam dicens: lus magnitudine pretii id ell, non emc tantifmr H}i u^^oQ^^cc TT.a^Tys fjt.iTOLvCtv^au^ nitne : figaificans inhoneftx voluptati paratam efie coniitem panitentiam. ed: Fythex dic^um orationes 15. Demofthenis olere luceiKam, quod no(5lu fciiberet, me-

&

,

,

,

Celebke
qux

,

ditarcturcjue

dictuius

efict.

In id

cum alius

quif^

qui ob furii fufpicionem vulgo male audiebat,^ hSde, inquitDem.ofthenes»^ peiulantiusinveheretur nos ttbi moiefios ejje, qmnoUu. iin.ernam Acctadimm^ FHrc§cnim amanr.renebras. k5. I d e m aciverfus Demadem clamantem , De-

piam

,

:

ir.quit

ijia^ mofthenes me corrigere vuli, fus Minervam c Demclihencs , Mmei^va anno fuperiore in adulttrio (ieprehenfifHit. Adulterium oujccit Demadi, cumMi:

.

nervam
17.
Acius
I

Foetje faciant virginem.

D E M Athenienfibus

flagitantibus ut conlijle*

r$t, obftitit dicens, a (TULUTi-m^djjj id eft, d JSon fum com

m crdtncm. Significans l"e non lervite populi affe^ii«_ bus; led fuo aibiirniu facere quod faciendum judicaflcr» qusdam depollti nomine pecu« l i, A N c I X L A
niam
acceperar a

duobus

hofpitibus, hac cojiditione, ut

eam

utiifque fimul redderet.

Horum altcr poft tcmpus

^

aliquod lugubri vcfte 6c fqualidus fociimortcm fimulans, decepia muliere nummos abftulit. Eofadlofndepofitum repetere coepit. Cum mupervenit aker , liet anxia de laqueo cogitaret Demofthenes ei paironus adfuit qui ut in advocaiiouem veoit , fjcaggreffus eft petirorem: e Mulier ^ inquir , parata ejl depofti fidem

&

>

,

,

fclvere^ ftd

mf fhciujn addnxerisy facere id non potejl :
pradicu
,

^«c-

niam ut

ipfe

l^ac dtcia

lex

efl^

nt pecunia alteri Jing
,

altero numeretnr,

Hoc

ingeniolervavit mileram

elufit-

quencbulonum

confpirationein, qui hocegerant, nt;

«ndem pecuniam bis accipercnt. ip, C u 1 p A M percunftanti» quid eHci iu eloquen-

H

7

tiaii

^»Mairno(mptavoIupt44* b Salfe» C^tfrbt, df#r«t

3^2
tia

Demosthen. Apoph. Lib.IV.
:

prsEcipuum, lelpondit
cjuid
,

a Hypocrijts
reipondit
:

,

hoi: eft

,

aftio.

Roganti

pioximum,

kAUio.

Roganti
tan-

qmd

tertium

nihil aliud relpondir

quam

^cito

totum litum exiftimaret. Actioautem mulfa compleftitur vocismoderarionem ocuiorum vigorem vultus habitum 6c totiu5 corporis gcUum.
tuin tribucns pronuntiationi, ut in ea
,

,

,

,

Harpalo ferre fupjamque in Alexandrum armarentur derepenperias quem Alexandei maritimis te apparuit Philoxenus heic cum populus metu attonitus negotiis prsfecerat 6 ^idfacereyit, inquitPemofthenes confilerceret folem videant i qni non poffnnt obtueri lucernam i Itapo20geftirer.t
,
,

Cu M

Athenienfes

,

:

:

pulo temerarios motus exprobravit. XI. QjJ I B us D A M arbitrantibus Demadem jam Jam enim inquit., faturum videtii, deftifle malum veluti leenes. Erat pecuniarum avidusDernades , leoncs
:
,

autejn mitioresfuntfatuii.
22.

CuM
Idem

a
,

quodam

convitiis incefteretur
,

:.

c

Com^
y,

mittcry inquit
inferior efi

m ce^tamen m cjuo
inqiiit
efi.
,

fuperior evafertt

23.
htne

i^ qui vicent^ viEius efi. cum audiret oratorem
,

quendam imefi,

modice vociferantem. Non
efi:

,

quod magnum

fed cfmd bene

efi,

magnum

Hoc

& aliis adfcri*

bitur.

Sunt qui

convivia prolixa

acplurimisinftrua.

da

miflibus exiftiment lauiaJ
totum. h Temeritas, c Graviterk.

a.

AP OPH-

: ,

APOPHTHEGMATA
VARIE MISTORUM.
L
I

B

E

R

V.

I

D E M ftataeram aliquot leleftis
:

libris retuli, efle conquoniani invitabat arridens undique dictorum memorabilium copia , limulque veniebat in mentem , quam avidum ac faaielicum hujufmodideliciarum convivam accepiflem , vifum efl: quintum miflum addcre, repetito ordine, qiiem riutarchus fc-

quos fuperioribus
fed

tentus

quutus

eit.

C
V
s

T

K U

S

MAjor,

amant homincs adunco nafa, quos GraecL gryphos appellant eoloue pulcherrimos efle putant, eo quod Cyius , quo non alius Ke^um populo fuit carior., ejufmodi ipecie naluui habuerit. Eft autem duplex pryphorum genus unum cui ftatim a fronte nafus inquod Aiiftoteles putat efle f gnum impudenfurgit
,
,

M

,

tis

animi
,

,

&

ad corvos

refert-:

alterum

,

cui cnrva-

tura nifi afronie feparataeft, fed circa

intuad extremum tendens unci fpecicm pribet id Ariftoielcsputat efle noiam magnanimiiatis , &ad
melcit
t<

medium

aquilam
I.

pertinere.

CY

co^i ut

R u s autem dicebat Huipbi nollent prodefahu fnt nfui : flgnifcans feiviii animo natos
:
,

flbiqueinuiiieseo imperio adigendos ntaliorum commodis inferviant. Vulgus autem putat hotnines aquilino nafb , &adfuum commodum cum primis attcntos, imperio magis quam feivituti natos, unde 5c
PoetiE veteres aquilx

legnum
:

in

omne avium genus

tri-

buunt. Sed idem dicebat
a Princept

a Neminemdebere fufcipen
prttim

qm

virtute prxceliit.

; ;

D
frinapatum
,

A

R

I

I

nif melior hu in

cjnos fufciperet.

Sentiens
,

unicum niunus, a!iis prolpicere publicis confulcrecomiiiodis id autem non poieft,
hoc
efle principis
;

nifi

qui fapientia, vigilantia anitnique integritate
tecellit.

ca:r£ris

an-

Hocveronon

prjcftat nativiras

,

lcdinftitiuio

xecta
2.

& rerum ufus.
, :

C u M Perfce, quoniam regionem habebant montuofam a(peramque, ciipcrent eam campeftri ac moUioa ^em^ re.x:ommucarej non pailus eft Cytus dicens tidmodum pla7iia,f ac fernina fc bomtnum mores ad regtonis habitum immtitari, Seniiens feveile duios homines & laboribus accommodos. Nam mollis & feitilis regio maUe^ & ignavos gignit homines
,

3.

Cy rus
:

abftinebat a confpe^ia Panrhen?
,

:

&
n

AraJpo dicenti mu.'iwrem efle it)(igm forraa dignam b Gb tjihtic tpfuy/j, inauit , ma^is efi ab iUa R£gis oculis
ahfiinendum.
adiero

Ltehirn
^

fi

ntinc tuo cbttmperans conjilie i!'a
ifi

cum vacar

frtajfis tUa miht perfHafura
,

ut

ad

ipfam

f cqnenter

comTneer.i

ex:am

cum

nm vauibity

etjui.

Affideam neueCiii frm visgQtin, Scite icioilit argumcn-tum, rcgiac funttionis mernoi,,

D A R
4.
folet
,

I

U
,

S»:

DA

R

i

us

Xerxis pater

in fui laudem- rficers-

c fefe prxliis

ac rebus afpeiis reddi

prudentiorem*

pnidentia lairao conftat Rcipublicce. Pr*ftat Principcra e philQlbphiarprsceptis haurire lapienr tUmpotius^ quam expenmentisinjleraia, uL vccant v

Atqui

talis

colligere

prudentiam E M cum tiibu um indixifTetfubrditis, acccrfitos piovinciarum rrsefettos percunccatus eft cum aliis
5. Ij)
,

de rebus

,

d.

tum

detributis

,

clfentne giavia

:

cum illi

lefpondifrent elTe mediocria, j uffit ut iinguli dimidiuni cxigeient. QockI praefcftis modeiatum videbatui , Rcgisacquitati vifum cft dimidioplus fatis. Maluitenira

fuosbenef^cio
gcrCii

libi conciliarc , quam exarmatos fubiStategematis autcin gr^tia in hoc fita cft , quod

dupluiu
a.^DtUcia emoll:unt. h Cafie, c Fertuna adv^rfjn pru^.
d^rttesfacir.

d

Fa3forArte.captAtH^*y

A ! o p H T H. Li B. V; f^s diiplum imperavitejus quod deftioarat accipere. Sidiniidium impcrafJct , uecquidquam reminfict, latuiCi let bemgnitas nunc exaciadimidians, efifecit ui omncs
:

fentirent beneficium.

cum

aperuiflet prsgrandum malum puniquidam ab eo rcifcitaretur cujus rei tantum nuraerum hnbere optaiec quantus illic inelTet
<J.
,

C u M

&

,

,

granoirim , leipondit , Zopyorum, a. Is erat vii bonus ac Dario fidus amicus. Srgnificans Regi nihil prius aut carius eflc debere probis ac ndis amieis. T^metft Herodotus libro quaito refeit-hoc fuifls ditlum de Megabyze. 7. I s Zopyrusfibi nares & aures pr^scidit, itaque diflimulnns quiseflet , ad Babylones transfugit,fingens (e a Dario crudehfiime tra6latum. Babvlonii perfuali

commilerunt illi prsfci^iuram. Ille nactus occafionem Dario civita<em ttadidit. Toftea Darius faepenumero diSemalieuuum Zcpyru:n inttgTum , cjuai» Cexe (blet
:

ienturn Biihylonfi capere.

Ern

opuientifliiiia- civitas

Ba-

tamcnunum aniicum centum Babylonibusantepofuit. Ab ho€ animo quantum abfunt Principes quidam, qui lannionem aur equum aut canero pluris faciunt, quamprobum, fidticm ac doclum amicum B
bylon
?
, ,

,

Hujusfadum damnans Rexdicebat, quod turpiflimo pukherrimum nomcn impofuiflct. Videbatut cninimira fides in Regem cum iilum fumraa.afficcict iiim jacliura tum moielHa.
factQ
,

S
%.

E

M

I

R A
,

M

I

5.

Semiramis
'l{e\-

regina

qua:
fihi

Babylonem con.
pararat inlcripfit:

didille dicirur,
c

nionumento quod
peiuniu
eqtiJtit
.

^ifjiity

aperto r/ionHmento cjuan^
,

tum

vciucrit cAftat.

Daiius potiius ca civitate

tirulo

crc<!ens

luxum ingcns quoclaudcbacur monumentum,
Nt
vtr maltis

vixamolinrs, nihilquidem invenitpccuniarum, fedex
altcro faxi iatere hoc ii^fcripium rcperit:
CjT^h

ir^pecuma tnexpUt iltfyhandquaffUAm mortuortim locu^ Us. ^mico pdo n i!i tl pnt tojins b Fidns a micu s. C%A vn.

,

305
/o:movtres.

X

E

R

X

I

S

fives inter yiXotx

Qaanquam hoc aptiusintcr ftxatcgcmata» commemorandum erat.

X E R X E
9. I

S

^lter,

N T E R Xetxen

Darii fiiium

& Arimencm
cum

fra-

trem dc regno erat contentio. Itaque
tellexiirct txatrem

Xcrxcs in-

cx Ba6trianorum regione delcendere,

mifit
juflit

quibus ea mandarat pcrfisrenda, a, Hu in ^rxfentUtt dicerent honoratfrater tuus Xsrxes: quod (i Rex fuerit decUratH4 , eris apud ipfum omnium primm. Hac humanitate delinitus Arimenes contentionem remifit ac fratri rcgnum adepto piotinusadorationis honorem exhibuit cique diadema impofiiit. Xcrxcs autem illi proximum sb le locum dedit. Nec hoc videocur inter apophihegmata debeat recenfcri cum Flutarchus recenfcat. Similc quiddam de Jacob Sc Efau legitut in Hebraeorum literis. Ira contenrioquenielius Iblviiur blandis verbis 6c beuignitare, quam repugnando.
illi

muneraj

&

iis

utipfius verbis

illi

:

,

,

,

10.
fent
,

1d

E

M

iratus Babyioniis

,

poftea

quam illos
,

in poieltatem
,

quod a fuam

fe defecif-

redegerat

h intcrdixit ne ferrcnt

arma

fed pfalteriis tibiifque ca,

Dcrcnt
fis

,

(cotta alerent
,

cauponas habexent

ac finuo-

tunicis uterentur

quo

voiuptatibus cvirati

non

inolireatui deniio defedionem.
ccnfuiirct.

Nec hocinter apophthcgmaia commemoraturus cram ni Plutarchus re,

11.

CuM
,

importarentur ad illum Atticae
ilias

caricsc.

venales

negavit fe

efurum

,

donec regione potipecto-

tus cflet

qnx illasferret. Tam iagens erat exceUi

m

c fiducia fui.

vidifiet univerfum Hellefpontum naviiz. bus fuis conftratum omnia litoraatque Abydenorurar plana hominibus referta ja6tavit febeatum moxque,
,
,

CuM

fudit lachrymas.

fubitam mutationem admiiatus. Artabanus Kegts patruus qui difiuaferat eam expeditionem aufus eft rogare caulam. Tum Xerxes. Subiit^
, ,

Tam

inquit,,

a Humtinita^ plus valet
ducid fui*

quam

vis,

h

Delicia. c

f1-

,

A

P O P

H T

H.

Ll

B.

V.

inquit, animum meum cogitatio , ^uam hrevis Jit hominum vita^ qunndo ex tam numerofa multitudine pofi annum centejimum nemo fuperfuturus eft,
13. I D E M Gtxcix beilum indi6i:urus convocatis viderer meo tantum omnibus Afix piincipibus dixit.
,

hi

hoc aggrejfus contraxi vos caterum mementote mi^ parendum magis quam fuadendum. Vox bis tyrannica quod Frincipum conventu pro fuco abuieretur , 6c quod negotium multo periculofiffimum fua unius cuconfilio

&

piditate verius

quam

confilio fufciperet.

14.

I

DE
,

M cum a trecentis Lacedcemoniis
,

ad Ther-

tantum militum ducens multitudinem hoc fe deceptum ajebat , quod muhos quidem homines haberet mihtes autem perpaucos. Senticns nos perinde referre quam muitos educas fed
inopylas vexatus eflet
<t
,

,

quam
,

exercitatos.

15.

Gr/ecorum
nuUo
luftrare
affccit

exploratores in exercitu

comju(Ibs

prehenfos
h

malo
:

,

quin

potius
Sit

omnem

exerciium

illajfos dimifit.

& hoc

fingularis fiducis
d.ebeat

exempium

cur apophthegma dici

non

yideo.

16.

A R T O X Artoxerxes
:

E

X E
filius,

Xerxis

cognomcnto

Longimanus, quod alteram lem dicere folct c Regahus
,

manum
ejfe

haberct longioaddere tjuam adimert,

honorem opeseoiuia quibusimperantaugere potiusquam imminucrc. 17. I D e M permifit ut ex his qui fecum venabantur, qui fJolTent ac vellent ante Regem jaculum cmitlerenr. d Sit hoc comitatus cxenipiiim: quid ad apophScntiens Principe dignius ellc
,
,

&

,

thegma
18.
tis

pertinent iion .vidco

A

T

is

quam

in venatu fuit comis,
e

in diicipliiia militari.
5

tam crat miNani Ducibus qui deliquifcxdi corpora
,

fent

pro eo quodfblent
s

flagris

jufiitut

procorpufibu.svcll

illis

detrjd^ae caiderentur,

utquC
retur.

p:oeoquod fokt
a Turbainuiiiu.

illis velli

caput

,

liara depofita velle-

b Fiducia.

c Lihcralitof

Re^um,

d Comit^sin veuatu. t Clementer,

,

rctur.

Y R r Ncchocquidcm ad apophthcgmatum

C

fbdalita-

tem

peitiner.

19. Cu M Satibarzanes Anoxcrxis 2cubiculisquiddara minus juftum ab ipfo petcrct fcntiretque Rex illum hocfacere folicitatum triginta Daricorum milUbus, quxftori xrarii fui mandavit, ut Daricorum tiiginta niillia ad fe deferret, ea dedit Saiibarzani dicens : a ^eSatibarz.anes, Nam hac tibi cum dedexB tipc , inquit ,
,

non ert panptmr

,

inja/tjor fiiturus

^fi tua cjua petebasfecif,

fem,

Commentus
,

eft

Rex

egtegius

ut wec amicuin.

coatiiftaiet

nec

a jufto defictteret.

C
20.

Y

R U

S

Junior.

Junioi Lacedaemoniis ut (ecum focictatem inirent porius quam cum fratre, hacoratione
(efe

Cyrus

Commendavit ^jtbatfji
:

ctr

hnge gravius
(edete

effe

quanttlium,

frairi

y

piusiUo rneri bibere

^

meliufque frre

quam

Nam ilium vix in venatu

pofle
,

m equo
felia

excutiatur in rebus acerbis

nein

nt non: , quidem. Scie-

bat cnim Lacedaemociis invifos elTe moiies ac timidos. Hortatur inluper ut viros ad fe mitterent polhciens fc peditibus daturum equos, equitibuscuirus ,agium pol^ fidentibus fe datarum vicos , vicos qai habercnt CQSi le ia^lurum urb um dominos ca^teium auri argentique ^im tantam, ut non poflent numerare, fed pendere cogerentur. Nimirum hoc crat quod dixit Artoxcrxcs xegaUus efle addere quaiiv adimere. Si quisPrinceps
, :

nunc

taha pojhcerciur

,

vereor

,

ik totam Germaniam.

brevi vifuri fimus vacuair;-

2 r C Y R o conflicturo cum hofte loco qui dicitur Cunax, Ciearchus fuaiit uc fe poft Macedones con.
;

tineret

neciefe in beili difcriaien conjiccrct: b ^id Orki inquit , Claarche 1 jnhcfni, ut ium regnkm appetam t
,

regno

me

indtg'nu7n ojitiidum

?

ex ionia , patentibus honeftis orta, ingcnueque educata ad Regis ccenam cum aliis mulieribus admina Rcgiosjocos aclufas hilaiiter ex1

22. P

Hoc A

s

,

,

cipientibus

,

nec refugientibus ab

illo tangi

,

fola tacite

in-

a

.

Jiifi*

& comiter,

h sAnjmofe,

ingrefrn

n. \j 1 B. V. jd^ nec vocanti Cyro paruit. Cubicuiaiiis auiein lentaniibu- illsm adducere. Flequilquis iicriim naui ir.nnus admovebit , int^uit jnconii>. habercrit. Ob harccum a cxteris a^reftis Cyjus gaudens iS: cum lilu veilus ad illum qui tur 'i\on innlLtgis ^ mqu:t, te hanc irmlieresaoduxerj
/

f

&

1"

H r
,

ad letlum

conlti[it

:

&

,

.

.

t

tinarrj tnq^ent^arc

^ mcci rt^^ttim adduxtjji
,

?

Poftea ad hanC
,

in primis adjecit

tem

appellans.

animum unicequeadamavit fapieiiApud Barbaios, muiieres attjgifle con,

ftupralTe erat.

ARTOXERXES
2 j. tnento

^'ter,

ARToXE
Memor
,

R X E s hujus Cyri frater , cognonon rolum feipfum affacim prjebuit
h

adire volentibus

,

vcium uxoiem
,

legitim.am

julfit

fiiblatis-^urris aula:is vehi

ut

iisquieam conventam

vellcnt, etiam in itinere pateret aditus.

Laudo

qui-,

dem

affabilitatis

exemplum

,

fed quid hajc ad

apoph-

thegmataj D E M cum pauper quifpiam infigni magnitu24.. Per Midiue malum obtuliflct hiUriter accij iens thram , inquit , ( iic enim Terfx folem appcliant ) hic
I
,

:

mihi
fit

taiis videtur ejje, ut fi ^uii ei

comrnittat

ct

uitatcmypoj^

eam ex parva magnam
25.

reddere.
a<i

Rus-T
,

lia dcferri

I c us donaria ,

quidam videns
c

Regem

va-

nec aliud habens quod
e

-Iftrgi-

retur

utraque cava
illi

manu hauftam

proximo flumi-

ne aquam
fit illi

obtulit vultu alacri. Rexixtaius, ]\iCdari phialam aurcam , ac millc Darmis doiia-

vit

26.

hominem. I N fuga quadam cum

direpio illiuscommeatu,
:

aridis ficis

& hordcacco pane velccrcrur

d Dtt ^«wi.in?

quit, cujufmodi voluptatts haCienm inexpe^ tusjui

Aclidcs Japfon multa in Rcgcm liccnter, contumcliofc dicerei , e haflenus lum ultus cft makdiciun , uc pct tribunum miiuum dcnuutiarct , ci
27.

CuM

&

licerc

a Pudice, b ^jfabilitoA. c Jiiunus in tempore, d Fames condimintHm, e nM^lcdiftre Kegi , non tUtHM,

,: :

3IO
licercin

O
Regem

R O N T

I
,

s fibi

quac velkt dicere

vero in illum

licere quae veliet

28.

& iliccre, dc tacere. Teribazus in venatu Perficam
,
,

velkm

di-

laccratam oftendit

confulens quid faciendum

effet

refpondente Rege aliatn mduendam. Tuam igitur, inquit mihi tradas oportet. Rex fuam tradidit , dicens a Dono do ttbt hauc vefiem , fed gejlare prohiheo. Tenba,

zus

vit

minime quidem malus
,

,

fed levis praccipitifquc

confilii

neglecla Rcgis monitione veftem induit,

mu-

lieribus etiam

exauro donis quxa Rege acceperat exornatam. Hcc caetcris omnibus indignc fcrentibus,

nam ridcte

nefas erat
,

,

Rex

effufe ridens.

Tihi, iiiquit

ut multeri aurum

«f infano

Regtum ami^u?» juspoteftafiti

temque concedimus,
29.

Artoxerxi

jam

deficienti
,

,

Peribar-

b a ruftico zanes cunuchus cum aliud non liceret quopiam fbrdidum utrem detulit, putrisaquaccorylas ofto continentem. Eam aquam cum Rex totamebibiOet , rogatus ecquid illi placuiffet ille potus : Deos tefta«-us eft , fe nunquam vinum potafle jucundius, nec ullam aquam quamvis piuilfnnam fibi vifam fuaviorem. Ac poft nadus eum hominem qui eunucho aquam dcderat , e pauperc divitem fecit. Tanti refert
,

in tempore dare munus.

30.

Parysatis
,

Cyri

& Artoxerxis mater praemagnificis ac mollibus,

ciperc folet

c

ut

Rex palam ac liberc loquuturus, ver,

bis byflinis uteretur

d hoc

cft,

qno fermonis blandities rei
gcs byflb vcftiuntur
,

mitigarct afperitatem.

Rc-

(ed talem dccct efle Rcgis oratio-

nem,

qualis eft ami(^us.

31 .

O R O N T E S. O R o N T E s Artoxerxis Rcgis gener cum ira,

condemnatus eflet : e g^emadmo^ to Rcge rcietaus dum , inquit , fupputatorum digiti nunc infinitum nume" rum s nunc unum tantum ^ojfmt ponere * fic Regum amici nunc
t Tatuis omnia licent. h Munusintemp9redatum, C Dijftdent interpretes. d Severttas verbis tem» ferata, e FdvorRegumtempormus,

&

1

,

A P UHnc quidvis polient
.fubducebatur ratio

O P H T
,

H.

Ll

B.

V.

51

,

quam mimmum» Olim digitis quemadmodum nunc calculis.
nune

M
32.
verfus

E

M

N O N

Dux\
gerebat ad-

Memnon

quo tempore bcllum
,

Alexandrum pro Dario Rege militem queudam mercenarium multa convitia petulanter jacientem in Alexandrum hafta percuffit ; a Ego^ inquiens, te alot ut pugnes cum KAIexandrOj non ut illi maledicas.

A
33.
,

G Y

P

T

I

I.
,

Reges juxta regionis ilh judicesad jusjurandum adigclius confuetudinem bant, ut etiam (i quid Rex juberet eos judicare , quod juftum non cflet , ne judicarent. Tanii refcrre putabant, utpopulus juftos haberet judices. Porropotcntiseferocixque Regias oppofita
eft jurisjurandi religio
,

Agyptiorum

:

quod adadum

vidcri

non

poterat

cumabipfis Re-

gibusexigeretur.

At qui fieri poteft, ut civitas judices habeat incorruptos, ubi judicandi poteftatem magno vendit Princeps ?
P
34.

O L T
Rex

Y

S.

PoLTYs
,

Traciae

Trojani belli temporc

mififtent

Grxci legationcm ad ipfum , ut Alexander redderct Helenam , a fe pro una duas formofas abduceret uxores. Sapuiflet Pans fi hoc feciifct. Nam una fatis fruitus habuiftet duas novas patrix confiiluilTet. Quis autem non mirctur Graecorum humanitatem , quibus fat eiat futuxum , fi tantum leddcietur quxcum adultero tamdiu dormierat ^
Trojani pariter
auditis utrifque pronuntiavit

cum

&

&

,

&

T
35.

E

R

E

S.

TE

R E
,

s

Sitalci pater dicere

confucvit
,

:

d

^o-

lies ejftt in ctto,
ejfe

nec mthtta exerceretur

fe nihile
,

metiorem

eejmfomifus.'Hzc vox quid aliud fonat

quam

barba-

ricam a Maledicentis. b Judicestncormfti, c ^morinfit'
nus.

d

BtUi fludtum.

,

:

ricam iramanirarem
agat boimsPriiiceps

,

quafi pacis itmporc dcfit queti

J

55.
ciflim

C O T Y S Thraci* Rex. CoTYs ei qui dono milerat pardc^Iim
dono
mifit

,

4 vi-

ieoncm

,

maJam

bcftiam aeque mala

re penfans.

37.

CuM

b eflct natura ccler

ad iram

,

fxvufquc
,

caftigator

eorum qui

in minirterio deliquillcnt, holpes

quidam ad illum
fpiri

dctulit vaUu!a fragilia rcnuiaqu^
,

itd

fcitecuriofeque coElara

turuoquc elaborata. At
,

is

bo-

quidem dedn munera
erant.

csteium

vafcula
,

omnia

confrcgit, d^mirantibus cur id faceiet.

Ne

inquit

viammeof qutfrHdun
38.
I

Prudcntiseft> naturx fuaj

morbum agnolcere, & vitio mateiiam prxripere.
ubi cognovit quod AiheBienfcshonocivem ipfum fuscivitatis dccIaralTent , pro auxilioquod iLis adverfus Darienfesimpenderat graego tliU tiam reponere ftudentes. Per Jovem inquit , t/ictffimmesgentujusdaho, Semiens nihilo minus ho' «orificura efle Thracem, quam Athenienlem appellari.
ris gratia,
,

dem

,

&

Rex-, 4n quem arma movit Darius, fuafit lonum regibus , c ut Hiftiici pontisjundlurafoluta fugientes fele in libcftatem vin39.

I D A T H Y R S U S Idathyrsus Scytharum

Scytha.

cum id facere recularent) ne vioiarent fidem qua Dario erant obftridi, voca\ it illos frugi mancipia, 5c etcfj>A<pA , hoc eft, qui fiigere nollent. Nara hzc
dicarent: qui

nolle fugere fi Uceat at nolle tyrannicara iervitutem commutare libertate, fi dc* tur opportunitas, animi feivilis eft.
:

Bon miuima laus eft (ervorum,

A T
40.

E

A

S

Scytha.

T E A s himc in modum fcripdt Phihppo d Tu qmdem imper^i^ Macedonihuf beilandi peritis fiteg0 Seythis ^ qui& cum fama & cum fiti fugnArc valeant,

A

,

Sigiii-

a Parpari. b Ir* fuhdnctnd^i
grat^.

occAfit ,

« Strvitm

d

HiUsdtiTUS,

;

A
idoneus.

r

o p H T

u.

L

I

B.

V.

5 r

Signiricans hac parie

Scythas ad

bellum

elie aiagis

41

.

1

D E

M

Phiiippi legatis
ceiet Phihppus.

,

cum fricaret cquum fuum prsfentibus eft illos, numidemfaSemiens fe tanto nieliorem bello quam
a

percunctatus

crtetPhilippus.

42.

I

D E

M cum

llmeniam tibicinem optimum in
illumcaneie, ac c:Eteiisadraifibiju-

belio cepifiet, b

juffit

rantibus ipfe juiavit

cundius

elie,

perventum 6cAcinacea, audiie hinnitum e(]ui.

S

C Y L U R U

S

ScythA,

43. bens ,
lis

ScYLURUs
,

o£loginta libetos mafculos ha-

potrexit

cum eflet moriturusfafciculum jaculorum {ingujulHtquerumpere. Id cum finguli recufaf^
quod
videretur impofllbile
ita facile
:

fent eo

,

ipfe fingula jacula
,

exemit , atque nens his verbis
becilles eritu

confregit

omnia Hliosadmo,

c

Si conccrdes eritU

validi inviBique
,

fnanebitis^* contra,JtdiJJidiis

& feditione dijlrahemini int' & expugnatu faciles. Non potuit Scytha marem ob oculos ponere.

gis Scythice

G

E L
,

O

Syractifanuf.
,

44. G E L o SiciliaE Tyrannus debellatis apud Tincram Carthaginenfibus d in pacis foederc compulit illos hoc acceptisconditionibus adfcribere , nepofthac filios fuos Saturno immolarent. Solet enim ea gensinfantcsfuos snexSaturni ftatux cavx , ^intus incenfe, in ftnum poncre , qui velut in Deicomplexu enecabantur. Id ut Saturno gratum putarent cfFecit fabula qux narrat illum omnes uxoris filios devorare fblitum. Nam 6c Jovem dcvoraturus erat, nifi pro puero

&

,

faxum
45.

luppofuilfent.

I D E M Syraculanos frequcnter ad e agriculturam educere folct (ed non aliter inftrudos , quani fiad bcllum irent, quo ftmul & agri raeliores red,

derentut cultura
2

,

nec

ipfi

dcteriores

fierent otio.

O

Et

Rex eqHumfricans. b Siytkaxy.iss-^. q ComhrdiA fratrii, d Pictas. C ^^ricnlntT^i 'miliUris,

5X4

£c hoc diategema thegma.

HlERONlS quam
dici inerecui

potius

apoph-

pecuniam a fuis civibus , quos 46. ubi viderct tumultuantes , a ait fe pcterc mutuo, quippe redditutum. Itavolcntes dedetunt» atque ille peia£^o bello rcddidit.

ExiGEBAT

Hoc artificio
nccefraria

perfecit
,

»

ut pecunia

non

dcelTet ad

beilum

nec cives haberec
,

minus benevolos.
47.
I

N

convivio

cum

lyra circumft rrctur

caeic-

lique ordine canerent : b nam id apud Grascos hone(lum habebarur, ipfe equum jufTit iaduci in convivium, faciieque ac leviter in illum inliliit : (igniiicans hoc efle
legalius

quam lyra canere.
Athenienfes conditiones pacis a Gelone
,

48.

Cu M

dclatas recufarent

prarftantiaque ja6larent
%y4thenienjts

multaquede fuae gentis antiquitate Ho[^s , Gelo refpondit oratoti.

apud vos tjuiprajtnt hahttisy qui fubfint non f rroinde quando totum retinere mavultis quam partemcedere quam ocyffime hinc abire, rcnuntiaturi Grxciae, ver illi ex anno^inatuilfe : fignificans optimam ac florentiflimam copiarum partem illis defuturam. Suum enim exercitum veris nomine fignavit.
habetis,
,

H
1.

I

E R
fe

O

N.
regnum importunum
,

H ERON
I

qul Geloni
:

fuccelTiiret in

,

c

neminem

qui libere apud
efle dicebat

loquerctur

aut moleftum

j:ent, eos exiftimabat etiam illos laedere

cxterum qui arcanum efferapud quos effutirent, eo quododimus non fblum illos qui efFerunt
illis
,

verum etiam eos qui audierunt
Qjj
ille
1

quje

noMemus

audita elle.

2.

DA

M

exprobrabat

illioris
,

graveolentiam.

d At

cum uxore

expoftulavit
:

quam indicafict. Tum illa omnes ad eundem olere modum. Eximium pudicitix argumentum, quae nuUi virotam vicina fuerit, ut oris
,

quod id fibi nunPutabam inquit viros
,

haiitum
3.

lentire pofiet, pra:terquam uni marito.

XENorHANi

a Selerter. h ^^rtes

Colophonio de paupcrtate fiia queRegU, c Gmuli, d PHdiciPia.
.

Apophth.
&
Htor unus non alis duos
?

LiB.

V.

jij

querenti , quod sgre daos alerec famulos : a vAt Ho^ merus, inquit , quem tu carpis , etiam mortuui alit fluf. tn ^ui iUo viderii do^ ffuam decem hominum miUia ,

Erant illis quoque temporibus qui carpendis illuilrium virorum operibus gloriam aucuparentur.
,

4. I

DE

M

Epicharmo comico

Poetae

,

qucd

praefcn-

te ipfius

uxore dixiflet quiddam inhoneilum, muldlam dixit. B Epicharmas Siculuserat, juxta regionis natujoci.

ram pluiimi

At Kex tantum judicavit ciTe tribuen,

dom
5,

teverentisconjugio

ut crimen exifUmaxet

,

au«

diente uxore

jocari lafcivius.

Idem cum

aliquot e familiaribus occidiHet»
c

vocavit ad coenam, cui *At nufer , inquit , cum immo-lares amicos, non me vocabat. Solent qui lacrificant Iplenpaucis poft diebus

Epicharmum
:

iUc minimum libere

didum epulum
dicenti.

apparare
,

,

adque

id rogare amicos. Pc«

liculofa libertas

quac plus iaudis adfen ferenti

quam

D I O N Y S I U S. DioNYsius cum Magiftratus per litcras fbrtc & ipfi contigillct Jitera M. dicenti cuidam crcarentui
1.
,

<i

pei jocum ixa^xoyfts, id

cft,

Morio
ero.

es Dionyli

:

Imjnoy

inquit

,

fxQiof^ma, Monarcha

Et adeptus Magiftra-

tumprotinuslmperator eleftuseft a Syiacu(anis. Magni erat animi , quod illo joco non offenderctur , contcntus
2.

omen

liters fccus interprctaii.

CuM

auteni in initio legni regia ipGus obOdere-

amici audores cilent ut imperium deponciet, ni mallet captus intcrfici ; ille confpicicnsbovem a coquo ma^tatum illico concidere ,
tur, conjuratis in illum civibus,

&

dixit:
nos

e

Cummors
tale

adeo hrevis

fit

,

annon acfurdumft
?

metu mortis

regnum

relinquere
,

libido pc^us illius occupaiat

Quanta icgnandi qui piincipatum moitc
priicipatum
leli-

bene emipuurit
3.

}

CuM

intcllcxifret filium cui

O
d

2

6lunis
C Libertai flulta*

a Carpteresaliendfamd. h Cafie.

Omm §ormn9ds intcrpr^tattfm,

c Rfinandt dtt^ad^.

:

D I O N Y S I I Zl6 {kums crat ,ingenui viri conjugcm adulterafle, iratus interrogavit ari unquam tale quidquam in patre comperiflet. Kicadolefceiis. Xuenim, inquit, nonhabebas
,

patrem Kcgem : a Kectu^ inquit Dionylius, fiUum Regtm hahiturus es^ ni talia perpetraredeJttMs. Tyrannis in filio dignum exhseredatione crimen judicabat adultclium, qui hodie magnatum ludus eft. 4. R u R s u s cum ad filium ingrefliis confpexiflet argcntcorum magnam vim,ex* vafculorum aureorum clamans : h Non efi , inquit , in te regius animus , ^ui his poculis quA A me tam multa accepijli^ neminem tibi amicum feceris. Sentiens abfque civium benevolentia rcgnum ncc parari , nec teneri. Beuevoleptiam vero maxiine conciliat benignitas. At iuvenis rerum imperitus , purabat cfle felicius habere argcntum aurum quam amicos. pecunias a Syracufanis , deindc 5. cum videret illos lamentantes , obfecrantcs , ac ncgantes (e habere quod darent , indixit alteram exadioncm, idque iterum ac tettio fccit. At poftea quam ubi majorcm fummam imperaflet , audiret illos inforo obam-

&

^

Exeoerat

bulantes ridere, fcommata in Regem jaccrc juflit ab exigcndo quicfccre c liuncenim , inquit, nihil habent , pofiea cjuam contemnunt ncs.
,

&

prsEfeftos

:

praeter statem nubere cupienti mater jura violari poffunt , natura jus nequacjuarn. Significans contra naturam efie five-

6.

MATR
,

I

Cux
,

el

Civilia

inquit

.

tula

quxjamparere nonpoteft, nubat. Athodienufeptuagenarix.

bunt
7.

CuM
,

inaliorumfcelerum patratores (evereanie

niadvertem

veftiumfuribus parcere
fe

folet,

ut Syra-

cufli coenare inter

&

inebriari definerent.

Solent

enim

lopodytcs

,

ideft, veftium fures in balneis fre-

quentibufque conviviis venari.

Quemadmodum autem

in balneis veftes deponuntur, itainconviviisfummae veftes abjici folent, ut togae, palliaque.
8.

Hos-

a sAdulterium

b Liheralitas regia, c Nudus non metuit, d Muptia intempefiiva. c Ttmulenlia caftigata.
in Regis
filio,

:

O P H T H. LlB. V. 317 H o s p E s quidam ajebat fe velle cum Dionyfio 8 Demonftiatuium cnim quo modo privaiim coUoqui poflet prselcire quinam ipfi molirentur infidias. Kex adraifit homincm, jufTitque dicere femotis aibitris. At ilP
.

A

;

Iqz a

Da mihi.mo^iXMitakntum^

ut exiftirneris a rne audijfe

injidiatorum indicia. Dedir, ac fimulavit (efe audifle, ad-

rairatus

hominiscommentum.Namfucusillevehemen-.
Sunt qui narrant
genios anulis infimili arte fimulaiie magicas
,

ter utilis erat ad deterreiidas infidias.

Maximilianum Cxlarem
dufbs,
5).

artesjindufia, gladioique fortunatos

quo facinorofis ^ hoftibus eflet formidabilior. C u I D A iM percunc^anii numcflet otiofus

b ^bftt jinquit, ut hoc miht miijuam accidat. Senfit tuipiflimum efle Regi vacare unquam a Kcipublic^ ne-

Ubi fimt igitui qui bonam dieipartem alea nugifque tranfigunt. 10. C n M ad eum delatum eflet, t duos adoiefcentesinter pocula muka conviiia tnm in ipfum , tum in ejus tyrannidem dixifle , ambos vocavit ad coenam , 5c
gotiis.

animadveirit alterum iargiuspotum muhanugari > alraro cautcque bibere : illum dimifit , ut qui natura vinolentus per temulentiam maledicus fuiflet hunc interfecit ut qui fl:udio malevolus hoftis eflet.

terum

,

&

Prxclar jm

exemplum

prudentiflimi Priiicipis
?

,

fed quid

hocad apophthegmaia
,

11. ExPosTUi.ANTrBus quibufdam , quod honore dignarctur «ccterifque prceferret hominetn improbiun accivibus invifum : d Volo , inquit, ejfs c^ucm mt maps oderint, Agnovit ingenium muliitudinis, fi fit

in

quem iuvidiam odiumque derivent, mitioies funt in Principcm. Eocjue videas nonnullos Monarchas quibufdam, quos taraen ex animo non ament plurimum
,

dignitatis Ik au(floiitatis permitterc, ut ipfi rutiores fint

a.furore multitudinis

:

qui

fi

exftiterit

,

habcntvidUfc miflis
iili

mam quocivium irammitigent. 12. C o R N T H o R u M Icgatis
I

I

ad

do-

naria prout

mos

eft obtulit

:

qux cum
3

ncgaret le
acc«-

O
a Fucmutilis,
condonatHr.

h Otium Rege rndipitim. c Llrittafi d Invidia in aiium diTtVAta.^

3l8

D

1

O N

Y

S

1

I

accepturos } eo quod lex eiTec apud iplbs vetans » ne legatione fungentes muneia accipeient a Frincipe: ^ Remt inquit abfurdumfacitis , i^ui ejuod unnm bonum hahet tyTAnnis , hoc toUitis , dum docetis etiam beneficium k Tyrannis
,

accipere pertcHl^fnm

cabat oblata reculaic
fepoiiint
aliis

Ille gravem contumeliam judimunera cum hac una re Tyranni commendare. Tyrannidem enim adeptis
ejfe.
,

(uperef^ut potentia: invidiam muniHcentia comitace-

que
bere

ieniant.

13.

Cu M

audiflet
,

quendam

e civibus b

aurum

ha-

Verun? pofteaquam is fufturatus auri paullulum in aliam urbem comniigraflet ibique mercatusefiet agrum revocato Dionylius totum aurum reddidit, ut «jui jam divitiis uti coepillet , defiifletque rera utilem inutilem reddere. Satis declar^vit , fe non aurum alienum appefed hominis morbum fanaie voluifle fimul tiiie afum auti Iegitin>um demonftravit , fi ia agi:iculatio*> aem impendas potius quam in ufuram.
jufTit.
, , ) :

domi defoflum

id ad fe deferri

14.

D

I

oNY

s

I

u

s

dicerc folct

,

t fc a fapien,

tibus amicis fibi cavcrc

cx his quidem

cfic

quando ceitum haberet nc qucnquam , qui impeiare mallet

quam fervirc.
cimi intra Regiam facram ex more per, ficut confuevit precarctur , ut per multa tcmpora inconcufiiim duraiet impeiium : d Nen tu dejtnesf inquit , abominanda nobis impreeari ? Scnticns
15. ageietur
,

iDEM

praecoque

potius a Diis
i5. « poftea

optandam bonam mentem , quam ea qux
hominis felicitatem.
Dionyfii foioi nupta Polyxcno^ maiitus metu tyianni piofugeiat ,

nihil conferunt ad

Tescha
quam

&

Rexfoioiem accufaiet , quod confcia fugjc maiiti non indicaflet. Adeone, inquit , Dionyfi me vilem abje^tique animi foeminam judicas ut fi fcnfiflem illum mo> liii fugam , non me illi navigationis & omnium foituQarum comitem addituia fuerim ?
,

17.

Egr e-

a Tyrannidem mitigat
c Sapientes

liberalitoA,

b ^uro

bene uti*

invijt Tyratmii.

d Huid oftAndum

.

,

17.
ficis

Eg

P O P K T H. Ll B. V. ^19 R E G I V M quendam cithaioedum magni,

A

ptomiflis ad fe peilexit

jubens ut
,

caneret.

prxmii.

Nam quo lcitius Cum illeperdies
,

caneiet

quam optime hoe plus laturum
mercedem.
pollicitU5

aliquot accurate ceciiiilTet,
,

nec quidquam daret Rex

coepit fiagitare

Tum Dionyliusaffeverat
fucrat,

fe

mercedem quam
inquit
,

bona

fide foiville.
a.

Qm,

ilie,

ne

nummus

quidem mihidatuseft.
deleclavi fpe,

voluptatem pro voluptate-

DionyUus , Neque enim ego tcminus
dedi

inquit

quam

lu

me caniu.

18.
rythi.g

I
:

admiiaius egregiam fidem Damonis 6c h Rogo , inquit , f'.t mc quoijne in x^Jiram amuiAlteri

M

tUm recipiatis.
cumque
amici
is

Tyrannus
,

dellinaiat

diem

riscis

p:uculos dies
gratia

petiiliet

rcrum domeflicarum

hac lege impefravit , utaltervas conditione , ut fi ille nonrediffet ad diera prauicriptum , hic plefteieiur. Rediit autem ad
fieret ea

ordinandarum

diem

,

mori malens quam amicum

fallere. Ita fen'atus

eftuteique ac Regisamicitia decoiatus. cgregia viitus eiiamapud Tyrannos.
15).

Tantum vakt

Sacrijlegia
Locris Prolerpinx

fua folet facetis di^is ob-

tegere.

templum

fpoliarat
:

:

mox
Videtu^

cum

claffis iilius

fecundo vento navigaict
,

c

inquit,

facrilegis ?

quam profpera navigatio a Diisimmortaltbus detur Ex hoc colligens aut non effe Deos, aut illis
moleftia facrilegia.

non efTc

20. Jovi Olympio dciraxit magni ponderis auicum amiculum quo cuqa Hieron e manubiis Carthaginenfium ornaverat, proque dctra£lo aureo laneum d ^ureum nmiculum illipalhum injecit itacavillans
,

,

:

ajlate grave

f/?,

hyeme frigidum
ejfe.
1

,

laneum ad utrumc^ue anni

tempHi accommodatiiis
2r.

Afculapio baibam auream patrcm Apollinem , imbeibem > ipfum vero baibaium confpici. Afculapius fingitui Apollinis filius. Apollincm autem fempei imbcibcm facit Theologia Poctica , itfculapiura
p
i

E

D A u R

deiraxit

,

quod negaict decoium

a Parfari,

O 4 h sAmicorumfida,

barbaC Impietaifeliy

d

Facetarapaci:tt4,

320 barbatum: wlum.
22.
llabatur

DlONYSIl
a.

fignificaiis

ia Medicamultarum reram

MEN
ei^ie

s

A

s

aurcas atque jereas Diis dicatas e

fanis fuftulit.

Kas infcriptio ex more Grscorum tcborrorum Deorum , nequis manum adh
tlfe cnvillatus eft fe
,

moliretur.
uti.

At

Nam

boni Dii dicuntur

Deorum bonitare quod omnibus benefa-

ciant.

23. I D E M vi£^:orias aurea^ , pateras , corona5 c <]ux limulachra porreifiis manibus fuftinebant i
:

&

velut offcrcntia

,

tollebat dicens, le oblata accipere,
,

non

eripere

:

addens

perabfurdum

elle

,

a

quibus

quotidie bona flagitamus, ab his ultro poirigentibus
riolle accipere.

DIONYSIUS
1.

JmiQT.
fe
,

DiONYsius
,

alere Sophiftas

Junior dicere folct , uon qubd illos admiraretur
viris

multos

per illosadmirabiiis efieftuderet. Sciebat
jllis

quod populumdc
fed
,

tanquam de

doclis magnifice fentiie

hac per.
fibi

fuaftone callide abiitebarnr ad conciltandum
titudinis favordn.

mul-

Eadem
,

arte fortaffe Principes qui-

dam
tatis

alunt in palatiis fuis viros eruditionis 6c iandli-

opinione venerabiles
confiliis geri pleraquc.

ut populus aibitretur ho-

tunl
2.

Pollyxenus diale£ticus Dionyfio diceret» convinco d Nimirum verbis inquit , at ego te cjui tuis reliciis me mea^ue cdas. Signifirreipfa convinco cans illum a fchola ad aulam , a Philofcphisad Tyrannum tranftfl^ej non faif^urum nifi hanc vitam ilia judi-

CuM

Ego

te

:

,

,

caftet
3.

beaiiorem.

Postea quam
Quid
,

regno fuic expullus

,

cuidam
:

dicenti.

tibi Flato 6c Philofophia profuit

e

Vt

tantamy\n(\u'it

fortunamutationemfacileferam, Neque^
,

enim fibi manus admovit quod thi ludum licerarium aperuit.

alii

folent, fed Corin-

4. P K R-

a Barhati Medici, b ^nathemata. c Ludibrittm ft^ crilegio additnm. d Res verbis efftcacior* e Ehilu-.
fophiti in adverjis,.

, ,

4.
vitatis

aa^i A P o p H T H. Li B. V. Percunctanti qui fa(iium elTet, ut cum

pater ipfius tenui fortuna ac privatus fibi Syracufanas ci-

gnum

principatum paravcrit, ipfe Regis iilius, &iea ^miam , in; quit, pater rertimpotitw eji , cum jamin odium venijfet
hxrcditate acceptum amileiit
cge,

jtopularis ^uhernatio :

cum

invidia laboraret t^rannis^

principatum fnfcepi,
5. A L T E R I cuidam hoc ipfum percun£lan:i compendio relpondit. Patcr inquir, mihi regnum fumn fel-quit, 7ionferrunam. Non omnia omoibus JEque feli,

citer

cedunt.

A G A T H O C L E
1.

Agathocles
Sicilia pctitus eflet
tidlilia

figalo patre natus fuit. Is ve,

ro

cum

Rexque declaratiis

,

foliius

pocula juxta aurea ponere, eaque juvenibus oftendeiis dicere : h Cum antea taliafecerim, commonftratis ficiiiibuS; nunc per vigtlantiam acfirtitU' dinem taiiafacio, common^.i2inszmesi. Non puduitprieft in
ftinae
,

menia

(ed gloriofius exiftimavi t
fi

regnum viitute partum

quam
hil

h.iereditate obvcniffet.
cft
,

Nam Regem nafci nife pngftitilTe

magni

at regno

dignum

maxi»

mum eft.
2. C u M obfideret urbem quandam , quibufdam cmuroconvitia in ipfuni jaculantibus dicentibulque. Figule unde ihilitibus tuis perfblves ftipendium ? Ilie,
,

plr.cidusac lidens refpondit

;

c

Cum

hanc cepero.

At cum

uibe

vi

potitus elTctjvendcretque captivos. Si ;?ie,inquit,

detiHo ccrtvi'iis ajfccerrti!,
civiliter

apud hercs

vtfiros quereir de vclii:

iliisexprobrans

intempeftivam makdiccn-

tiamj Ckfervitutem m.aledicentix prxmmm. 3. I T II A c E N s I c u s nnuras ipfms apud

eum
ad

defercnribus

,

qucJ ad
:

i'.ilu!am appellenres pecora quacnofler^

dam
nos,

abegiflent

d

inquit,
,

Rex cum

veniffet

non modo

pcci-idilus abreptis

xierum ipfo etiam pa/lcre
,

exocu/ato

rccejjit.

Alludciijs ad

fnbuiam de Ulyffe

qjai

Cyclopem PolyphemuiU
a
Prndenter.
ceutia,

e.xcrccavit.

O
b
d Lepide,

5

DION.

Dii?iitas indujlfia parta, c Jltalcdi'

: :

A
1.

R C H

L

A

I

D
D
I

I

O

N.
,

cepiflet

o N qui Dionyfium regno cxpuHt cum acCalippum , cui S< intei holpites & amicos fuos
,
,

^idebat
ccre

maxime libi moliie infidias non potuit induanimum ut illum convinccrec dicens. Mon fatius
, ,

efe cituim viiMre
aynitis

ft

cavoidnm
£

ejje.

nonab ho/libti6 tantum , verum etiam Dignus erat optimis amicis, qui

..

Jnori priushabuerit,.quam amicodiffidere.
2.
I

D

M

exful

cum

Preodoti Magarenfis opera

opt)5 habcrct.

& ad acdes illins veniens videret illum ob
:

negotiorum mngnitudinem xgre qucnquam admitictc
,

amicis ob id indignantibus dixit
?

a

^id hunc in.

cufaynus

Honne

ipf ctim Syracufs ejfemus eademfa-

iiebarim

?

A K.C H E L A U
1.

S.

Archelaoinconvivioquodam familiarisquiiism ted parum humanus petiit fibi dari poculum. Archelaus auteni illico mandavit puero ut hoc pocu,

Ab

,

ium

daret Euripidi. Id

fadum

admirantipoftulatori

^ Tu^tiidemfmc\u'n,di^/jus era^ ^ui peteresy nec acciperes At hic digntis erat qui acaperet vel tionpeteus. Significat^s
alteri

hoc

tribuifie
:

regiam familiaritatem ut auderet

quidvis petere at Euripidis boni viri pudorem hoc mcis;ri, ut ultro donaretur ahquid. 2. 1 D E M tonfori gartulo fubinde roganti , quo.

modoterado, oRex:
xefponfum ex^edlabat,

c

Stlendo

,

inquit. Alceraliud

&

hinc

di£^i lepos.

Quidam

funt in curatione morofi. Archelao fatis erat fi fileret. Kobis autem interdum etiam cum ebriispariterque lo-

quacibusres
3.

eft,.
.

CuM

Agathonem
rmremini

ample<fieretur

Euripides in convivio formofum illum , deofculareturque , cui jam

barba provenire cceperat, Archelaus amicis dixit : d etiam autumnm pulcher : nam pulchrorum

Ne
eji,

Ciyiliter excuiayit

amicum apud amicos.
4.

Ti.

a

Jdodefte.

b ^h ahero petitf(m,Mltsri datum^ C G^r^
d
Civiliur,

ntlitau

:

A

pillet

f

O P M T H. Ll
citharoedus
,

B. V".

3

2|

;

TiM0THEUs
,

cum

ingens

prse-

mium

ab Archelao fperalTet

a ac miiius fpeiatis accc-

palamillum incufabat : proinde aliquandocanens hanc particulam. Tu vero terrx filiura argentum laudas nutu Regem denotavit, at Archelausfucdnuit: Th veropetif. In Graecis veibis plus eft gratix ob vocum
:

affinitatem, euvet;, edreiiy id
pctit
j.
,

lum
b

eft, laudas, petis. Turpiter qui non probat quod petit. a quodam aquaconfperfusefretamicisiladverfus eum qui hoc fecerat inflammantibus

CuM

phtavit,

ImmOi inquit non me confperjit fed eum quem me ejfe Quid hac moderationecivilius? Hocexemplo facile decet ignofcere, qui licet in pr^potentcm tamen
,
,

,

imprudentes dclinquunt.

PTOLEMAUS
1.

Lagijilitis.

Ptolemjeus Lagi filius amicos & coenare folet U doimire.
do
illos vicifTim acciperctcoena
,

plerumque apud c Quod li quanamicorum rebus ute,

batur,

commodato fumcns
Ipfe vcrofibi
,

abillis pocula

aul^ea ^<

incnfas.

non parabat plaraquam
,

exige-

rct n^cefTitas

fed legahus cfle dicebat ditare

quara
'

divitem

efle.
,

2. Idem cum peragranti Agyptutn comitibus nonconfequmis, cibarius in cafa panis daiusefiet > ncgavit ullum cibum unquam fibi vifum fuaviorem. Adcrat enim opiirnutn d condimentum fames. 3. grammaticum notaflet infcitia: quarrenJ

CuM

,

th eo quiselTct Pelei pater
priusquisfit Lagi patcr
impj;obitatis vindictam.
:

,

vicifTinique audiflet

,

dic tu

amicis invitantibus ad tantacnon e Si reginm cfl inquit
, ,

fati uT n cjitocjuam dicio iittingatur

^

nec illud regtum

ejly

Inique petit vindiftam qui prior laceflivit cujulcunque dignitatis fueiit. Nec fuae dignitatis meminifTe debet qui leferitur , cum ejus pracrogativam laceflendo dcpofuetit.
diiio Ucejfere.
,

quenquam

O
a yApteretortum.

6

XENO"
c FrugnlitAsre^it^

b

Leniter.

d

Famu ccndimentum.

^ LenitM he^ta.

,
r.

M

E

T R
-

I

1

A E N
I.

O

r

M A N E
Lagi
filius
,
,

S.
ipfi

Xenophanes
:

cum

Her-

moneus timiditatem
tcileiisluJeic

objitcrct

quod nolkt fecum

a Fateor

hfumy verum etiam
let a turpibus.

ini]uit , mentn folumynettcu, vehemcntcr mcticu/ofum , fed iidver,

fni inhonefld. Hon^fta tbimidololitas eft

quae detef-

1.

D E xM E T R I U S ^ntigoni fHus, C u M Khodum obfiderct Dcrnetrius & in fub«.
,

urbio cepifiet tMbulam quandam {'lotogcnis clariCimi picloris opus, in qua pinxcrat Jalyfm , id eft,Bacchum,

Rhodiis per cadiiccatores obllcrantibus ut tabulxparceret
>

refpondit

:

i?

Se

citius patris

imagines

qnam

eam pMuram
li

aboltturum,

Tantum

honoris habuit ar-

Rex.
2.

Idem
,

id eft,

foedere cum Rhodiis ido , helepolim niachinam quandam a capicndis urbibus ita
c

diviam

^Qificcntiam
iioc inter

apudiilos leliquit qiiar fimul &c Regis maillorum tortitudinem teftaretur. Nec ,
;

&

apophtegmata lecenlendum
,

erat.

inonumentum ilium adincnebat
trio magnifice oppugnatam tiiam defendifie. ATH N I ENsI u 3.
cepiflet
, ,

Rhodum

Csterum a Deme-

ac

Rhodios

fortiter pa-

qui defecerant urbem frumentarix penurja Jaboiaret , protinus convocata concione dilargitus cft illis frumenturn gratis. Cumquc his de rebus loquens apud populum batbarifmum commififlet , vo^ cem quampiara fecus quam opoituit pronuntians,

M

cum

eaque

graviter

rei

6c quidam e. conieflu qiiomodo fonand?. dio loquentem interpelians admonuiflet

fuiflet di^
:

d

Tro

hac

y

inquit, correptione
millia vobis addo.

a'.tera

qntnquaginta medimno-

Tum

benignitatem in eos qui
vilitatem
,

Utrum in hoc potius miremur modo fuerant hoftes an ci:

<lui corrigentis officiiun

non tantum boni
con-

a

TJtJ^iditaj laudatOr.

b- lionoscirtihMtus» c Hf/e-

:

:

A
confuluit
ftimavit 4.
?
,

P » P

K T

H.

L

1

B. V.

325

veium ctiam

tanta

merccde dignum exi«
occupalftt,

Demetrius

cum Mcgaiam

A Stilboniem Philofophum acceifitum rogavit , niim quis militum aliquid rcrum abftuliflet: NuUus, inquit. Neminem enim vidi qui fcientiam raperet. Sentiens Ibla

animi bona non ell^ bellosum violentix obnoxia.
5.

RuRsus cum

Demetciusabductis
;

omninm

ci-

vium fervis Stilbonti diccret 6 Civitatem vejiram liheram vehis relincjuo. Recte, inquit Stilbon, nullum enim
in civitate fcrvum relinquis.

L I s .1 M A c H o Demetiium impetente convi^ dicenteque : c Lamiam fibi vilam mcretricem de fcena tragica prodeiintem, ha;c erat amica Demetrii magnifice culta. Demetrius lefpondit , meretricem Lao.
tiis,

miam ciTe modeftiorem
ipiius Fenelopen
:

,

meliufque moratam

,

quam

conjugem iliius notans. 7. C u M Legatis a Demctrio ad Lyfimachum mi(3. 'fis, Lyfimachus per otiuui narraret aliquando, quo modo coa6tusab Alexandrocum ferociflimo ieonecolluctatus fuiiTet, 5c cicatrices oftenderet in cruribus ac brachiis efer^eungulisreliftas
,

Jegatidixerunt. d Etnofter

Rex
tes

graves ferx Lanriia: morfus in collo geftat
,

fuaviorumamatorioium veftigia

notanftmul alludentcs
:

adLamiam
8.

Nemo

belluam. Dcmetriofuit utraque fortuna
in

exercita,-

tioi.

luque folet

fortunam illud Afchyli dicerc
Id
eft

V

Tm me
9.

extuHjIi, tn

ip-

fa rurfus dejii is»

CuM

Erdfiftrntus Dem.etrio

Antiochi

filii

mcn-

fimulquc fallus et let hujus afF^^ctionis caufam eflc amorem Demetrius qui adolefccritem unice adamahat, pei omnia multis
dcitinarat
,

tem qua mori
,

indicaflet,

:

cum

lachrymis coepit obrcflaii
:

,

utillius incolumitati
,

confuleietui

/ Cum

Erafiftratus addidiftct

immedi-

cabika Philofophus bonus hnbitus. hSalfe. cLamiamere-^ trix, d Lamm Regii e ^ortuna viciffitudo, f Tk7
t{is

O

mirainfiluirrj.

:

^26
cabile

ANTX60NI malum
cfTe
,

quod

in ipfius

uxoiem

depeiiret

hoc audito Demetiius multo vehementius ccepit obte{lari , ut ob falutem filii cederet illifuam conjugem. Ifta, inquit, 6 pater , tibi facile dicuntui , fed aliud di^ ceres, ii tuam conjugem Stiatonicem adamaiet. Heic cum Rex Deos comprecaretui , ut liceiet amorem filii commutare , & a medici conjuge in faam tiansfeite nihil fe

non fa^uium

,

fl

modo

liceret fervare filium

:

Erafiftratus patris

dextram amplcxus. Nihil eft,inquit,
EraGftiato indigeas.

6 Rex, in quo jam
pater
lis

Etenim cum
,

&

6c maritus

& Rcx

,

optimus

cris tuae familiai

mcdicus.

Non enim in conjugem meam

fed in Stra-

'

tonicem tuam Antiochus deperit. Poft haec Demetrius cdixit ut Antiochus Rcx , Stratonice quam fUio cclTit, Rcgina nominaretur. 10. In machinis bellicis in tantum ingenio arteque pr^celluit , ut merito de illo jadaium lit , Dcmeirii machinas magnitudine fua ctiam amicis ftuporem , pulchiitudine vero etiam hoftibus adfcrre vo,

luptatem.

A N T
1.

I

G O

rN

U

S

Sccundm.

fecundus, 4 cum Demetrius pater eftei captus , ipfiqueper amicum in hocmiflum mandalTet necuraret, ft quid fcriberet aSeleueocompulfus

Antigonus

neque civitates illi cederet , ultro fcripfit ad , Scleucum , cedensillitotam ditionem , fequeobfidem
,

offerens

fiDemetrius pater dimittereiur. Heic pietas
Patet fui negligens
,

ccrtabat

cum pietatc

volebar parci

regno ; fiiius contra patris liberiatem feipfo priorem habuit. regno 2. C u M pugnaturus eflet adverfjs Ptolemcei milites, gubernatorque admoneret pluies efle naves hoftium : b Pro rj«of inquit, jiAvihus ftippntas quod ego heic pr^o fum ? Sentiens ad vidoriam plurimum habere
fiiio, filiique

&

&

,

momenti
3.

,

fiftrenuus Imperator pracfens rcgatexercifuis

tum. Ptolemscus autem tum

non

aderat.

C uM

aliquand© cederethoftibus imminentibus,
ajebai

a Pittusinfntriam.

h OcuUii dQwinu

:

A
A ajebat
fc

F

O P H T ».

L

1

B. V.

,

3

27

non fugere, fed utilitatcm a tcrgo fitam pcrnon elle turpe fugcre, quotiesmagis expedit hofti dare locum quam confercre manus. Didi quod cum fugere & perfcqui fint congratia in hoc eft
feqiii.

Scntiens

.

tfaria

,

ilie

fugiens interpretabatur fc perfequi magis
,

quamfugere. Perfequimur enim hoftem
niur id
4.
rat

&per(€qai-

quod ftudiolc cxpetimus.
cuidam qui patrcm habue,

Adoi-escenti
quanquam
erat miles
,

fortem

ipfe

non admodum ut videba-

tur,

bonus
:

peret

poftulanti ut patris ftipendia caado/efcentuU , fwn ebpatrta^t h w^/ f^o, inquit ,

fed ob prtpria^ cujufjue viri virtutes mercedem ac mufiera dare foleo, Hoc iermone juvenem cxftimulans, ut pattis

fortitudinem xquaret,
lct accipere.

fi

quantum

ille

caperc folet
gratia
,

,

vel-

Apud.Gra:cos major cft
,

di<^ii

cum
5
.

aftlnitatem

ctvtfpoLyx^dg Tru^foLyt^a^

ob voqusevox

pofterior ad prioris imitationem
,

tSidn

cft.

Z E N o N E dcfundo quem unum cx Philofbmaxime furpiciebat dicerefolet, cgcftorumfuorum theatrum efle fublatum quod ad illius viri judiplus
,

,

cium potiflime componeret
pro multis

fuas ac^iones

,

quem unum

hominum

millibiis hahebar.

L Y S I M A C H U S. M A c H V s in Thracia fupcratus a Dromacheta cum ob fiiis impatientiam tum fe, tum cxercitum dediflet poftea quam bibit jam faiS^us captivus.
6.

Ly

s I

,

,

O

Dii

,

inquit

,

t^uam irevu voluptatiigratia

meex Reg6

fecifirvtim.

co

De rhiiippoqucd heic habebatur referetur fuoloneque enim hoc cft apophihcgma Lyfimachi fed
,
:

,

rhilippi.
7. 1 D E d ^Jlur.mam

M

ijla erof

offenfus libertate Thcodori, dixit illi moribui , patria te ejscit. Sane , iu-

quod me ut Semtle Bacchum ferre non polfct. fe majorcm cfle quam ut a malis fcrri pollet, 4 quibustamen non lain fuo quam ipfa^um malo pulfus
quit
,

Scnticns

cfler,

a

Fu^a excufata. b Sua ^uifcjue virtute commendetur. C riaccre hnu, d E.xitium excufatum,

3-^8

Antiochi
A N T Antipater
?

: ,

cflet. Scmele Bacchum conceperat ex Jove fulminante, cumquefoetum igneum ferrc nonpollet, infansexfe^us e(t > & Jovis femon imucus.

I

P

A T

E R.

8.

cum didicillet Parmcnioncm
dijtit:
eft?

Alcsandro inteiferium,

diof ^iexandrOf cuifidendum

dum

a St Parmenio ftruxit infti. Si non ftruxiTt quidAgenErat Psrmenio veluial«r Alexander in rebus mi,

litaribus. Sitaiitus amicusfefellit
:

non efttutumcui-

quam amico fideie (i Alexandcr nihil commeritum fuftulit, pra:ftai a Regum negoiiis abftinere.
h

9. D E Etemade Oratore jam grandxvo dicere folet Demadiiut immolAtAviCiima 7tihil pApereffepr^ter lin^

guAm

& ventrem.

Nam venter ex hoftia abjiciebatur,

&

lingua dabatur praeconi. Ita fenex Orator lantum lo-

qucbaiur. Loquacitas enim crefcit cum xtate. Tradunt autem Demadem luxui guls fuifle deditum , unde &

Phocionis repiehendit frugalitatem.

ANTIOCHUS
10.

Tertiits.

Antiochus
emm

tertius (cripferat civitatibiis

,

c ut ft quid per litcras jubeiet , quod adveiinretnr legibus , necurarent , perinde quafi iplb nefcio feriptum PriiiCipes dum metuunt quofelfet. Interdum dam oftenderc , fcubunt quae fieri nollent. Quidquid

autem pugnat cum legibus, hoc velut
cipe tentitum haberidecet,

infciente Prin-

cum

ipfe nihil aliud fit

quam legum
11.

Minifter.

Id£m cum

Dianae Sacerdotem vidiftet fupia
,

ritus nevis

d coniinuo foivit Ephe^o ve, amoris aiiquid ipfum facere compelleret quod fas non eftct. Jmn:ane quantum abfunt ab hujus ethnici Frindpis rchgioce Chriftiani inilites qui Deo dicatas virgines conllupiaie pro ludo ducunt.
,

modum eleganti forma

ANa ^micitiaKcgum» b
Vstiter
(l;*.

lingua%

c 3f«/?5*-

A
11'
fiatre

P

O P H T K.

L2

B.

V.

ANTIOCHUS
Antiochus
cus
a

^artui,

cognomento Accipiter, a ci\m Seleuco pro regno bellum gerebat. At ubi Seleu: ,

in prxliocrcderetur, depoiita

Gaktis vi£l:usi nufquam appareiet (ed inierte6lus Aniiochus purpurea pulir.duit:

lam vefiem

rurfus paullopoft
>

cum awdiffer il-

lum

cfTe

incoiumera
ira:
,

pro

kto nuniio Diis immolavir,
coronasgeftarent. Soj

fecitque ut civitates
lent fratrum

ipfi fubditas

£

quandoinciderint

elieaccriims

,

folei regni cupiditas nihil

impium aut nefarium ducerc At hic hac moderatione regnum ambiit ut fiatrem vellet incclumem. Quanquam non video curdebeathoc
,

inter

apophthegmaia

recenferi.

E
13.
tur extindus. Is

U

M

E

N
fibi

E

S.

EUMENEs

infidiis petitus a Perfeo,

credeba,

rumor cum Pergam.um

ciTet perlatus
,

Attalus ejus frater impofito
fratiis
let

diademate

dudlaqiic

uxore , regnum occupavit. Cxterum cum audifillum vivum ut (blet, profeoius efc illi obviain una cum fatellitibus haftam geftans. Eumcnes autem amanter ilium amplexus dixit in aurem h l^ljfeJHnes dtice, :

: nec pra;terea per vitam ullam offcnfi animi fignificationem vel dido velfa^odedit ; quin etiam moiiens fratri <?c uxorem rcgnum reliquit. Cujus animi mcmor Attalus , cum multos ex fe liberos haberct, nullum tamen xegno

re priiu

quam ms mcrtuum

vtdcris

omnem

&

educavit, fed

Eumenis

filio

poftea

quam adolevilTet, adS.

huc vivens principatum
P
14.

tradidit.

Y

R R H U

Epirotarum Rcx cum a filiis etlamnum pueris interrogaretur. Cui noftrum relinquesrcgnum ? c ^uicumquej inquit, vejlrum acutiortm
habuerit enfem
:

Pyrrhus

fignificans le

non

actati

daturum

princi-

patus fucceffioncm , fed virtuti. Hoc ftimulo libcros omncs ad certamen fortitudinis excitavit.
a Pkta^infratrem,
fuccedit.

IJ. INh Humanitas fratram, QVtrtm

:

:

,

330

15. bicen videretut

Intirrogatus
,

P

y

R

R

H

I

uter melior
:

ti*

Python nc an Charifms

« Poly-

fperchesy in^uit. Is erat egiegius

Dux

exercitus.

Con-

tempfit artem imbciiem

,

& utriquepraetuhi ftrcnuum
:

Duccm.
j6. Bis cummilTo cum Romanis prxlio vicerat fed defidcratis compluribus amicis ac Ducibus bcic

Pyrrhus
mttrs,

:

b Si

mo

,

inquit, adhnc prdlio
nehts.

Romami

vicert-

adumfuerit de

diceb^t vidor, dedarans vidoriam eflfe viftoriam , fed calamitatem.

Quod vi£ti folcnt diccte, hoc magno cmptam non

r 7. C u M e Sicilia folveret, tluftratus cjnsviielicet potiundjc fpe converfusad amicos: c Cujfifmodi-i inquit, faUjlram relitjHimm Romanis Cartha^inenftbus : ligni-

&

hoccruentum & operolum libenter aliiscederc. Interdum felicius eftnonaflcqui, quam Aimio mercari quod ambis. 18. P Y R R H u s eicui deledium mllitum commiferat d Tu grandes eli^e ego eos for. dixilTe fertur
ficans fe certamen
, ; ,

teii

reddam.

Significans inftitutione fieri

bonum mi-

litcm. Fertur
19.

autcm Pyrrhus difciphns
dicere folet
,
,

miliiaris opti-

mus fuifle raagifter.
I

DE

M

plures urbes

ttone fubegilJe

quam
,

ipfe coepiflet armis. Erat

Cincam oraautem

Cineas Theflalus vir magni ingenii , cjui auditoDemofthcne ad illius aemulationem fe contulcrat, fed vim praecipue exprimens. Confirmatum eft itaque quod dieii

Euripides
CS
ai<i'np(^ mMfJucfiV JptLTtiiv «tv,

yjtf

Id
CunSia fermo
20.
conficit

eft
,

ilu£cunque ferrum efftcere pojftt hoftium, lebusfelicitergeftisdomumrediflet, afuisaquiladiceretur: fPervosy inquit, aquilafum,

CuM

&

Cur enim non tjfemy

cum

veftris

armis veluti fennU fub^ leverj

a ^Ari imheUii, b
paranda.

ViSioria

dIr{fiitutio»

magno empta, c Magno ^Ehqumiayk^ ij^Aqwh

h in nHbihm

A p o r H T H. L 1 B. V. 3J1 Modeftiflime gloriofi cognominis laudem iii fuos milites transfercns, vitavit invidiam. ut quen* 21. IN Ambracia cum amici fuaderent
Uver
1
,

dam makdicum multa
:

ipfum blatersfitem expellca SAtini cfi , inquir , «f heic apud paucos nohU makict dicat qnam apud omnes obambuUns. Athenas venilTet, & ingrcfTus arcem Pal22. ladis rem divinam feciffet eodem die defcendens ex aiin

CuM

,

colhudavit quidam Athenienfmm erga le fiduciam, cxterum admonuit , fi faperent , ne pofthac cuiquam
ce,

Regum
23.

portas aperirent. b Significans

omnibus Regi-

bus natura invifam popuU libeitatcm.

Meton

quidam

,

cum

in concioncTarentini

tractarent de bello fufcipiendo

, deque Pyrrho adfcifcenprsecedenie tibicine fumpta corona & lucerna velut cbrius commefTabundus venit in forum , atquc ut fit aliis applaudentibus , aliis ridentibus, nonnul-

do

,

,

,

lis

etiam ad canendum
:

hominem invitantibus

,

procef
qui

fitin

concionem, ac tanquam cantnturus
i

adftitit. -Si,

lentc vcro turba dixit

c ReHefacitis viri Tarsntini

jocariludereque dumlicet i qmvelint
Ji fapitis
,

permittitif.

^tqui

omnes hac ludendi libertate fruemini prius

quam

Tyrrhus advcniat, 2^am tum non nojlrd , fed iUius arbitrie vfoendum erit, 2^ Ci N £ A s ut Fyrthum a bellandi ftudio levo, (Ic per otium cum illo coUoquutus eft , Romani fcruntur belJaciftimi , (ed his fuperatis quid dein agexnus Pyrrhc ? d Tum Italiam, inquit Pyrrhus , totam cc-

caret

tupabimus. Hcic
filia
,

denuo Cineas, quid Italia fuba^a iuquit Pyrrhus, proxima efi, Tum Cincas.

}

Si-

Num

hic erit militiae finis ? l^tquaquam , inquit Pyrrhus , fed hac tantum prxludia funt ad res majores: Superefl Lybia

& Carthago.
cile

Reftc, inquit Cineas

:

nam his potitus fa-

Macedoniam lecipies , &Grxcis dominaberist Sed dcletis omuibus quid tandem faciemus ^ Hic arridens Pyrrhus r»w, inquit, otium agemus beate ,
: ,

&

&

i^uotidie

Cothon

erit ,

mutuifquc fermonibus nos invicem de-

uaa^
a Moderate.

b

J^eges

non admittendi.

c Sapiensfui^

ftulti perfona.

d

Cortfliumprudtns.

,

le^ahimtu,

O C H I Cineas At quid vetat , 6 Rex , quo minus nunc jam ifto otio ifto Coihone & mutuis (ctmonibus perfxaamur 5 Nunc enim citra negotium fup3 3

i

A N

T

I

Tum

:

,

petit nobis ca facukas
leftias
,

pci mo, quam per fanguincm , pcr pericula tum noftia tum aiioium fequimur, incertian aflecuturi.

25. C u M Pyrihus Rex falfas adventus fui caufas prxtexensLaconicam invafiflet , diripuifTetque Lacc:

daemoniorum legatis expoftulanribus quod non indicto bello Laconicam invafiilet : a Nec i/o^, inquir, Spartani,

quod fa^uri
1

e/iis,

prim aiiii dmuntiatu.

N

vi(f^oria

Taientina

Romanorum militum virtu,

tem ac Ducum prudentiam admiratus exclamavit. O quam facile erat orbis tmpermm occupare aut mihi Rotna^ tus militibm aut me Rege R»manis, ItaFlorus in Epitomis lib. I.
,

A N T
25.

I

O C H U
ille

S.

qui bis exeicitum duxit adverfiis Pcrfas, cum in venatu quodam feiam inlequitur , aberians ab amicis ac famulis in ca(am pauperum quorundam, quibusignotus crat , introiit : atque inter coenam injedta mentione Regis audivit quod caetera quidem probus ellct, fed pierafque funcliones mandaretamicisimprobis, ipfeadeorum fadaconnivens: tum quod immodico venandi i^udio frequenter neceC laria ncgligeret. Ad hxc tum temporis nihii refpondit nccquis eflet prodidit : verum ubi diluculo fateilites. venillent ad cafam, jarnqueagnofcerctur , allatapurpura, fimul cum diademate : b^ge, inquit, ex quo vos induiy heri primtmi vera de meipfo audivi, Namferehoc ftudio eft his qui vivunt in aulis Principum, ne quid audiant nifi

Antiochus

blandum

auribus.

27.

Id E M cum urbem
,

obfideret

Hierofolymam
,

,

cjudaeisadmaximum illudfeftumcclebrandum feprem dies petentibus ron folum ccs conccITit verum eciam taiftros auratis cornibus adornatos, magnau^que thymiaa.

Inex-fpeUato*

h

Reges rato

vcrum AudimU. c Ben>'

gnitoAtnlioJies..

:

V. 3 33 miamatum 6c aromatum vim ufque ad portas mbis
H.
I

A

P o p

H T

L

B.

cum pompa

iblemni deduci

julTit, traditaque

illorum

Saceidotibus hoftia ipfe in caltra rediit. Judsi vero Rcgis benignitatem admirati , ptotinus a fefto perado in fidem illius fefe dcderunt. Hoc ut bellum eft ftrategema, ita nihil liabet apophthegmatis , unde probabile eft
a ftudiofo

28.

mm
V-

ANT momem
,

quopiam adje(Stum in Piutarcho. I o c H u s cum a L. Scipionc nltra Taufubmotis imperii finibus , Aliam provicinafque ei gentes amififtet
, ,

^inciam
rpopulo

gratias cgit

Romano

quod magna parte curarum
,

iiberatus eflet. InteUexit vir prudens

per eos unius hominis

animum quamvis
parem
efle.

vigilantem

,

nou

pofie tot negotiis

GRiECORUM DUCUM
APOPHTHEGMATATHEMISTOCLES.
1.
.

Themistocles
ac

cum eflet adolefcens

,

in

.

compotadonibus

mulierum amoribus volutabatur.

At

poi^ea

quam

Miltiades fa6lus Imperator
,

apudMa-

rathonem

jam nullus ofFendit 11lum quidquam agentera praetex decorum. Percun<^aatibus autem unde flc eflec repente mutatus a Miltiatroph^um non patitnr mt dormire ne<jtie cefdii , inquit Gloriae ftudium excufljt amorem voluptatum fiirc clavuum ut ajunt. 2. Interrogatus utrum Achilles efle malb Dic ipfe prius , inquit> utrum mallet , an Homerus
deviciflet Barbaros
: ,

,

,

:

Iss ejfe

viclor in

Oiympus an prxco

,

cjui vitiores

pronuntiat

fenticns

multo prxflantius cfle

res egregias gerere,

quam

geftas ceJebrate,
j.

Homerum prxconi

conferens.

Cu M
,
,

Grsciam magogus

Xerxcs ingenti illa clafle defccnderet in Thcmiftoclcs mctuens nc Epicydes Dchomo turpiccr lucri avidus ac formidolofus $
c

flna-

a Chris fiudium,

b Pr^concs Poets. c CorrupteU

mwicrum.

554
fi

Them istoclis
Adimantus
O

naclus eflet impeiium perdeiec civitatem » pecunia dara illi peiluafit , uta militaii prsf<e6^uia abftinciet.

Nec hoc quidem video cuc intei apophtlicgmata dcbeat commemoiaii.

ita

abhoirens a pugna navali

,

ad

Themiftodem qui

Graecos huc hortaretur incitaietquc

loquutus eft. Thcmiftocles , qui in ceitaminibus ante aiios piofiliunt , mos cft flagiis caedere. Cui Thcmiftocles : a Sic ejl^dimante, ut dicis , fed mc ecsy quife fubducunt , coronat quifpiam, Adimantus notavit in
Themiftocle praecipitcm audaciam
infimulavitfoimidolontatis
vitaiet
5.
,
,

illc viciflim

illum

,

quicum

opoitunitas in-

dctie^laiet

pugnam.

Eutybiades baculura fuftuliffct in Thcmifioclem obftrepcntem h Percute , inquit, fed tamen au^ di ' picTiens animus , fuo iidens confilio. 6. cum Euiybiadi non peifuadeict, ut in anguftiiscommittciet, navalcprslium, clamadBaibarum mifit qui illum hoitaictui , nc formidaict Giaccos

CUM

&

Idem

fugam adoinantes.

c Peifiiafus

Rcx

praelio fupeiatus eft,

iiimiium pugnacommiflaloco Giaccis commodifllmo. Poft hacc dcnuo mifit ad illum qui moneient ut quam poflet ocyflimc fugerct ad Hellelpontum , Graccos enim de folvcndo ponte cogitarc hasc callide , quo cum hoc ageret ut Graecos (ervaret , Rcgis incolumitati profpicere videretur. Hoc ingenio Graeciam a Barbaiis libeiavit non minore gloria , quam Miltiades letuleiat ex Ma:

rathonia vi^oiia.
7.

Seriphio
,

fcfe, /ed

cuidam objicicnti , quod non ex ob urbis nobilitatem celebris eflet ; d Vera, inNeque enim egefi Seriphiusejfem
:
,

qmt

pradica4.

clarus

ilfem, neque tu fi^thenienjts

lebiitatem

non infitiatus eft uibisccnonnihil faccie ad illuftie nomen, Ccd illum
,

cflc tam ignavum ut etiam fi fuiflet natus Athenis, nihilominus fuiflet obfcurus futurus.

«.

Antiphates
mmin, b

adolcfccns qui prius Thcmi,

^bclem amantcm
-a 'Rtttrtmn
fius,

fugerat ac faftidierat
Fiducia* c

ubi vidit illum
gloria

ExfHlinpatriam

d OhfcmitA!»

»»

P O P H T H. L I B. V. 13 J gloiiacelebiempocentiaque magna poUentem » ultro adiit illum blandiens : cui Themiftocles : a O adoUfcens , fero quidem ambo , fsd tamen fapere ceepimut : lentiens illum non airipuifTe occalionem iefe ofFeientem
fibi

A

veio

non

vacaie per negotia talibus

a^e^ibus in-

dulgeie.

petenti ut in negotio quodam 9, iententiam injuikm pionuntiaret : B Neque tut inquit»
^0»«; Poetafueris fi prater mupca modulos caneres ego Princeps bonus, contra legespronuntiem,
5

SiMONiDi

nequg

liclis

FIL I u matei adamabat atque in dehabebat , plurimum omnium Gcecorum pofie coUigebat hunc in modum : c ^Athenienfes , inquit dtminantur Gracis , ego sAthenienfbus y mihi matery ma^
10,
tri filius.

p M quem

ij

.

C 11 M

tuliflet,

ex procis filiae virum probum diviti prxquibufdam hoc admirantibus d Malo, in:
y

quit
ro,

,

virum abfque pecunia
eft.

quam pecuniam abfquevi,

Vir fticnuus facile parabit pecuniam
12.

ignavo pecu-

nia inutilis

pracdium venderet juflit prcconem hoc fentiens quod bonum haberec vicinum juxta Hefiodum ex bono vicino plurimum efle utilita-tis, ut contra, ex malo noxx plurimum.
,

CuM
,

addcre

e

:

,

13.

Athen iensibus
:

ipfum contumelia

af-

•ficientibus

tumultuamini, inquit, adverfns eos^ a quibus fapenumero fuiftss affc^i commodis ? Ajcbat autcm (c fimilcm platanis , fub qnarum umbra accurrunt homincs afflifti tempeftnie , eafdcm fimul ut le-

/

&

diit ferenitas velluut

,

convitiifque pctunt
,

:

fentiens

hunc

eflc

populi

morem

ut in belli periculis im,

plorent

opem

fortium virorwm

in pacc

contemnant

ac vcxent cofdcm.
14- In Eretricnfes ita cavillaii folet , utdicereteos fimilespifcium, qui gladioli vocflniur , quippe quigladium quidem habercnr, cor autem non haberent : notans

a Occajio negleda.
-^atitudo.

b Jufle. c sAffeClus priv^. n. d Virpecunia pottcr, c Vicimsbtnus, f iw-

:

33<>

The^i^stocl.is
illomm ignaviam
,

tans

a

quod armaiis

-r.on adeflct

iS'
nis,

PosTEA qunm
,

TheniiRocles

primum Athe^
:

mox

tota Gr.Tcia depulfus, ad Pcilarum R.egcm

confagirtet

admillus jufliiseft dicere

at illerefpon-

dit, oraticnem limilem efle picturatis fl.ragulis. JSafn

qHemadmoduxn y inquit ilU dam extendnrirur ^ ofiendunt imagims^ dum contnibwitur ^ calant eafdem. nbolent
,

^

tttdem fit in cratione, Periit

autem anni fpatium

j

ut in-

terim Perflcam linguam fuo arbitrio petdifceret , nc Regi per interpreiem cogeretur , ea qux fentiret explicare.

Difiiruseft intcrpreti
,

,

qui

dum quxdam
,

omittit,

quxdam addit
gratiara.

quxdam

aliter narrat

perdit orationis

Ubivcro multis muneribus

a

Regeefthono,

ratus, citoquefactusdives, dixitfiiis: Opueri, periera^

mus
I

,

nifiperijjemm. Perire videtur qui cogitur cxliilaie
felici-ter celTit

at Themiftocli

exilium.

Xerxes expugnatis Thcrmopylis crudcAftura, b hac fama perterriticlafliarii cogitarent de repetenda domo , idqucplerique fuadcrent , folus Themiftocles obftitit , dicens eos univcrfos hoftibus fore pares , difpeilbs vero perituros. Ita
litcr tra6tallet

CuM

&

Probus Amyhus.
17. c Nihil, inquit

Themistoclis
,

pardagogus dicerc (blet.

mediocrc futurus es 6 puer.
eris Reipiiblics,
,

Nam

aut

magnum bonum

aut

magnum ma,

lum. Gcnerofa indoles fi accedat refta inftitutio, magno bono eft patriae : fin ad vitia degenerei ingens adfcrt malum. 1 8. Qu o N I A M d adolefcens feroci mutabilique ingenio videbatur mirantibus rautatos mores dicerc fblet, afperos & indomitos puUosin optimosequos evadere , ii quis iiiis adhibeat difciplinam rc^amquc
inftitutionem.
19.

Ad

Olympiae celebritatem profedus

cum

in

fiadium procefliflTet, omnesuegledis certaminibusociilos in ipfum intenderunt, in eoque contcmplando

diem
a

^rmatd timtditas. b CcnjunSi^i dinm, d lajlimia.

vires»

c i^iime-

A p 6 i» ft T diem totum conlumpferunt ,

H.

ac

Li 15. V. f hemiftoclem

iiy
illuiH

cum plaufu admirationeperegiinisoftenderunt. a Ea rc la;tus vir zlorix cupidifTimus dixit amicis, (e eo die laborum quos pro Grsciafulcepiflet omnium fruilurH ampiiiSmum reporrnfTe. 20. I D E M faciiitare motuni multo? civiam fibi
,

&

conciliarat

atque hinc popularem potentiam adeptus. Itaque cuidam ipfu^h admonenti, bene principatum fi cundis arqualis commur>is efte voksj les Athenis
,

,

&

refpondit

:

h

NunqtiAm

eifsHx infedtrim

,

undc nihih ^liis

k me ferrmt ami.i tjuam aHem, 21.
eifer,

Idem

ludum
quid

pr^eteriens in
is profitcretiir
;

quo diceretur
:

efft

profeiTiO, rogavit

cuu-i

rerponfum

e>^o malitn cimm obartem merr.orix, dicens c Vox h ec dignn fuit eo qui Jinguam perficsrn intra annum pctuit edi!ecrc. Etlunt, quomm oblivio nobis gratior fit quam memciia Faale nieminimus qux voluuniS; at non licet obli> ilu qu?J volumusinterro22. C u M aliquando theavruai peteret ganti cuidam cujus vocem eflet hb^ntifiime auditums. Ejui inquit, k quo artes me£qAJ,m optime cnnsrentur,

livifcendi.

,

,

Ingenue faffus, fc magno glcria: jludio tencri. Solent autem olimmuficiin publico viiorum illuftriuin laudes canere. 23. C u M- aliquando ad mare vifendi cadavera graac torqucs armillnfque paflim disjedtas tia accelfiflet
,

videret

,

ipfe
:

quidem

prxteiiit
tibi^

,

fcd air ico rjui fequeba-

tur dixit

nam tf* Themt Ucles non es. Nc tam obvia quidcm prxda commoveri potuit ut quidd Cciltgc tu
,

quam

indignum egregio Duce cui gloriardebct efie fatis magiium viitutis prxmium-, u M apud Andrum aijie»Jtum peteret e Duqt, 24. inquit, ad vos adduco Deos : Vim ac Sti-ifikncm : Significans fi minus impetraret fuadendo, (e vi erepturum. At illi relponderunt apud (c quoque duas magnas efle Deas. Inopiam & impoflibiliiatcm per quas non liccret dare
ageret
,

:

,

quae petebat.

P a
Gloria,

25.
c Memoria^

A*

DhcU. b

t/£^ualttcv(.

d Prtdn

contmpta» ^ D(f,Vh

&

Sttafia,

,

'

35«
25.

Aristidis
A
b Artabano Regis rerfarum
n
(atrapa rogatirs,
f/oc,

quem Grsecorum diceret advenilTe.

inquit

,

a«r^

Megemnemo fdet KArtabane. Senlerat Artabanus e colloquio non cfle vulgarem hominem : Themittocks autem ignotus effe ftuduit donec fe Kcgi fuapte orarionc ^ommendaret. Rex audito Themiftocle precatus eft Deum fuum Arimenium eam mentem immiiterc per^ret hoftibus fuis, ut hujufmodi viros a fe cxpellerent.
,

,

I.

A R I S T I D E S. Aristides cognomcnto juftus,
pracfidio fretus

unins
tia

RempubHcam
,

(emper fuo adminiftrabat a
,

fodalitaiibus abhorrebat
,

velut ab

amicorum poten,

b

qu2 ad injutiam aliis infercndam adderet animum. Quantum ille vir abhoiruit ab omni fa6tione qui iion ob aliud vitabat amicitias quam ne per illasadi,

^cretur ad aliquid faciendum quod juftum non efict, autcogeretur abftinere ab eo quod judicaflet Reipubhcae conducere. Nunc mundu? undique plenus cft fodalitatibus (ed titulisplnufibilibus ac religionis lenocinio
,

commcndatis. Nec

his fortalfe dedilT^

nomencxpedit
,

viris infigni virtute pra:diiis,

eo quod major pars

quae

fere deterior cft, (aepe cogit facere

quod fiftere ab co quod crat fadu optimum.
,

nollent, aut ab-

ut Ariftia. C u M Athcnienfes eo conciiati cflent 4cm oftracifmo id crat damnationis genas quod teftu,

lis

peragebatur

,

in exilium agerent

,

ac rufticus
juflifiet

quidam
,

illitcratusteftulam ad

cum dcferens
, ,

ut Ariftidis

«omcn
ftidem
re
,

infcriberet

:

c Nojiine

inquit Aiiftides

^ru

?

Cum ille negaflet fe nofie
{uftus

molette tamcn fcr:

quod

cognomine dicerctur

filuit Ariftides

& nomcn fuum infcripfit
titndine
Jufti
faeiat.

teftulae, ac reddidit.

Tam leni
quam

animo ferebat injuftam damnationem. Graviflimum autem vitae innocenter zGtx teftimonium e tanta mul,

neminem
,

exftitifle

qui aliud objiceret

cognomca

quod

ipie

tamcn

fibi

non impo$.

Erat
c Le^

a Oftimejimntttr, b Faitimts
nitas.

&fi(lil$tates,

:

,

A
3.

P O P
illi

H T

M.

Ll

B. V.

JJ^

Thcmiftocle. Huic -<iim deledVus eflet collega ad peragendam legationem s Vts^ inquit , Themijlochs ut in hii montibm Jlmtiltatem de^ pcnarrsus? Nam fi videhitur, reverp tllaj?j refumemus. Pri-

£ R

A T

fimulras

cum

vatos affeJtus publica: pofthr.buit utilitati.
•feie

£x

his

enim

ornnis

humanx vitx

pernicies nafcitur.
,

4..

Cu
,

rediit

M Giarcis tribuia jndixiflet tanto pauperior quantum abfumplerat in peregrinatione. a Attali

qui in

genere funitionis foient

alii

mefTem opi-

mam
rem
5.

metere.

Eo magis

ille cavit
:

nis ejufmodi conflaret fibi
geffit.

ne quid fufpicio» proinde fuis impendiis
,

C

u

M

hi verfjs,

quod de Amphiarao

lcripfk

^^fchylus, in theatro recitarentur xaK' 'l7) cfbxei y b OC

^

Ideft:

Ne^«g enim

videri, at ejje J^udet vir optimus,

Se^etem profundam mente Jludiofa coitm, Co7iJt/ia quajjdo hinc ^erminant faluhria.

Tofus populus in Ariftidem vertit oculos hoc laudis in eum competere. 6, E CoNcioNE quadam, in qua
miftocli obftiterat
,

,

agnbfcens

fruftra

The-

dilcedens clara voce teftatus eft
,

c res Athenienfium incolumes elTe non i^ofte nift ipfum & Themiftoclem in batathrum conjicerent: prius ob ire quam duorum habens in carcerem fimuhatem , minus refte confuli publicis commodis.

&

7.

QjiE

ND A M

reum

egerai

:

d at

cum
,

judices

poft Ariftidis accufationem nollentaudire

rcum

protinus ad fuffragia,
rent
ces
,

quibus eum damnarent

fed , propera-

,

Ariftides fupplex pro reo intercelfit

apud judi-

ut

eum juxta legum
inter

pra:fcripta diligenter audirent.

Tanu erat in viro legum jcquique obfervatio.
8,

Cu M

duos privatos caufam cognofcetet,
irritaret in

alter

quo Ariftidem

advcrfarium

,

extra

P 2
« InttgritM, b San^tta^ nonJi£ia* firatmm, dt/£qmtag.

cau-

cSmultasMa^

/
340

,

A

R.ISTID15

caufam multa commemoraret, quibus ille IxGiTct cum^
Ariftides iaterpellans

hominem : a IJia nunc , inquit mijfafac bone vir , cJ^ quid te UJit doquere : tibi enim in prxfentiat iion mihijudex fedeo.

procurator fifci , quod munus cum 5). Fu I T fandiflime gelTuTct , tamcn a Thcmiftocle deiatus eft , ac repetundarum damnatus. Scd optimaium favore non iblum illi mulda remifTa eft , veruaietiam eidem ledditus eft muneti : quod per limulationem fic admiiiiftravit, ut omifla priftina feveritatej lenem (e, facilemque prxbetet iis qui publico malogaudent ditelcere. Horum opera fa6lum eft, ut populus tertio munus fuminis favoribus
^egre gefium

&

idem

deferret Ariftidi.
,

Tum

ille

:

h

Ob

in-

munm d.amnaflu

wulta
€ati^.

concejfi

nunc ejuoniam prater aquum civitatis expHatorilm y honoredignumjHdiy

Hoc

i^itur honore delato

plm mihi

dedecons affcrrt

j^Hto,

Norar quibus apud populum, nifi maiuiffet juftus eiTequam plauribilis. Simiie quiddam apud Terentium facit Demea. iretexulatum fublatis in ccelum mani* 10. bus Deos comprecatus eft , c fic profperarent res Arhenienfium , ut illls Ariftides nunc|uam venirec in mentcm. Inrebusenim afflictis (olet populus ad egregios viiosconfugere id quod evenit. Siquidem teruo poft
ac mulciato mogafi^.

quam damnato
fieri

artibus poftet

gratiofus

CuM

,

anoo cum Xerxes Atticamadoriri ab exiiio revocatus eft.
11.

ftatuilTet, AriftideJ

Tkemistocles
,

in concione dixit

,

(e

leperifle confilium

quod fummopercpertineretad
fed id cjus elle gcneris
,
:

di-

gnitatem Aihenienfium
|>rofeiri

ut

non expediret
,

populus cenfuit ut uni
,

Ariftidi

indicaret

fi

is

probaret, probatiuros omnes.
(e xle
fic

Cum igifore
,

tur Themiftocles indicafiet Ariftidi

incendenda
ut

Crxcorum

navali ftationc cogitare

:

enim

Athenienfes toti Gra:ciae dominarentur. Ariftides ad populum prodiens dixit d Themtjloclu conplio nihil ejfe ntilimifed eodem nihil inhonejiiu^ Hac audita voce po> pulus Extracaufam, b Damnataintegritat* GVwdiiSt4
:

,

,

A

P

O P H T H.

L

I

B. V.

J4?

palus vetuit ne fuper ea re in pofterum veiba faceret Themiftodes. Heic certe populus quiddam Phiiofophicum praeftitit , repudians utilitatem cum tmpitudine

ctmjunilam

:

fimulque declaravit quanta
,

lit

fpettatcB

virtutis aucioritas

nam
noa

qui nori dubitarit iveipublicx foiia> m-iius judicio commictere.

12.

Cu M Tliemiftoclesirrideret Ariftidisconiiliura,
eflet in

hoc agentis ut fcnfus
efTe viri
,

tuto

,

dicens

fed lciinii tuto lervantis

eam laudem aurum deinde
:

boni Ducis laudem definiret , fcite ac prxlentTkemiJlccks. tire hoi-tium confiiia. Et ifibtic ^ inquit faciefidum efi,fed in prim:s opoTtet hAbere manus ahfiinentesy
,

lummam

atcjui b4tc egregii

Ducts prxcipua laus

efi,

Hoc fermons
,

taxavit

ThemiftocUs rapacitatem.

13.

CuM
:

Atiftides ducerctur ad fupplieium
ilii
,

quialiud

dam inimicus expuit quam abfterlltfaciem
m.itanii

in faciem

:

ille nihil

&

fubridens

ait

Magiftratui co-

xAdmone ifitim , ne ^oflcA tam improbs ofcitiT^ Jlnicftmillimum eft quod adicribunt rhccioni. A R c u s Impeiator triduum commora» 14. tus Smyinx , quoniam nondum videret Ariftidcm n-jilit <^in5tiIios qui ilium ftipatum adducerent. Cur, inquic Cs;iar , tcfeio videmus ? ^oniam, inquit,fe;>/ideratio

^uadam m&

imp.ediebat,

Tum
,

Ca:far
,

limpiiciiate delciJiaius.

Quando

inquit

hominis audiam te ?

Hodie , inquit , propone , cras audi, Non enim fnmus dt namero vomentiumf fed exa£ie loquentium, licttne, Im^ perator, adeffie famtitares di^iom ? Licebit inquit Cae,

&

enim negotium publicum. Rurfus Aiillides. inquit tliis :um acclamure ttOTJ applandae qitantum p'j(funt. Hcic airidens Calar. Iftuc uiquu, ia
lar, eft
Cbniedatitr
,

,

,

,

te

fuuni
15.
1

eft.

D E

M

dixit

,

Arimafpas clTe cognatos Plnlinpi,

quud

ea gens gignat unoculos.

MYRONIDES.
iCt.

Myronides

creatus

Dux exercitus
>

advci:-

fus

Eaoros,
adcllct

edixit ut Athenienfes cxircnt.

Cum

aurcnt

tcm

congtediendi

tcmpus P 3

Ducefque monc-

^
::

342
rcnt
gnAturt funt.

P E

R

I

C
:

L

I

S
^

nondum omncs adefle a ^dfunt, mqwit Hos itaque cum viderct promptos
aggieflfus vicit
:

ui
,

ho^

ftem

fic

interpretans cos qui
,

ob igna-

tiam non

ftuduiffent tempeftive adelTe

nc

in ^^ugru

quideiiiV>nam opeiam navatuios.

P E
27.
tflet
,

R

I

C L E

S.

quotiefcumque belli Dux creatus chlamydem induens apud fe diceie confuevit

Pericles

i ^Attende Pericles^ quodgeflurus es Imperium in Itberos , eu Graeos O" in ^thenienfes» Hisdi£tis fevit coidatiflimu^ hoitabatut ut modcratc gcreret principatum. Magni in* gcnii efl impcrarc liberis : at Graeci plufquam liberi tum
ciant
:

poftremo inicr Graccoslibcirimi Athenienfes.

SuAUEBAT Athenienribusm Aginam tolktent , veluti Pyrei pituitara , c quod inde fufpicaremr bclium orituium. E corpore malos humores tolicrc
ig.

medicoium
1$,

eft.

AM1co
,

roganti ut pio fe falfum dicciet

tefti-

adjund^um erat jusjurandum , hoceft » pcrjurium , lelpondit. d Se quidem amicum ejfe ufque ai ^ram : icnticns aliquoufquc gratificnndum fed
cui

monium

dtia violationcm rcligionis. hoc nominc fibi gratulftbatur, 20. t quod ipfius caufa nullus Athenicnnum pulJam ve> ^cm induiflct : flgnificans fe nulli caufam mortis fuifIf , nec ullidicm abipfi) capitis di£tum. Pullatifunt olim capitis reum amici pul» qui mortuum lugcnt : lati p«llatum comitabantur. 21. pRiETOR coilegam (brtitus eft Sophoclem Poeiam : cumque fimul navigarent, ac Sophocles confpc<fto formofo puero dixillfet. En quam fpeciofus puer f Deceti inquit, § Sophocles pratorem non modo manus fd,

MoRiTURus

&

,

lingHAm hahere continentem,
22.

CuM

Thucydidcs vociferarctur apttd populum
,

adverfus Periclem

quod

in pi6tuias ac ftatuas

fummorum,

a Ignavi non
tia innoxta,

exfpe^iandi»

h Imperium

in Itheros.
FoteTh-

c Noxia-toUenda.

d Vfque ad^rM. &

f Pudice,

:

P O P H T H. LiB. V. 343 rum artificum profunderei Reipublicae cenfus , ip(e af^ multum Videretume impen' furgensrogavit populum. dijfel quo refpondente plurimum. ^ge ^ inquit, /«t atijue iptur h<ec mihi impenfa , non vohis , iffis donariU

A

Deorum mettm tantnm nomen

infcribam, H*fc v<fefubi^ jufTitque ut publicis imto mutavit animum populi pendiis pergeret, nec uUis parceret fumptibus. Tan,

tum
I

valuit

animus praefens,

& (ermo aculeatus.

i

z 3 . C u M devidis Samiis Athenas reverfus pro concione laudaflet eos qui in bello cecidcrant , caeterae matrona: icdeuntem e concioae coronis ac vitris decoralunr. b Elpinice Cimonis fbrorpiopius accedens dixir coronis dccoranda, illi, Prxclata funt ifta quac gelTifti ,

&

quinos totfortibus
vicia nihil
-.,

viris Ipoliafti.
,

Ad ha?c aliaque con-

commotus Pericles tantum arrifit, nec nliud.

rerpondit

quam verficulum

Archilochi

Id eft:

Vnguento anus cum fis caveto
Significans publica negotia

inungier,

non

efle

curanda

vetulis.

Tam enim
gueniis
24.
uti.

hoc indecorum

quam

turpe foietcam un-

Aut
I

fenfit

indccorum elTe jam anui mariti
folis

defiderio teneri.
S u B

T o oborto
,

defeftu

cum

Pericles v ij

deret alios niultos

fed pr^Ecipue clalTis guiiernatc^em

vehementer perturbatos, chlamyde
lis

fua texitgubernato-

faciem interrogavitque;
:

c

Numqutd

hoc horrendur»

oJl<intum exiflirnaret
igitur, nificjuod

illonegantc. ^idimerefi/mc^witi

ducit. Senfit vir
,

efi id quod mmc tenebroA in^ prudens interventu \\inx nobis abfcon» di folem quemadmodum oppofita chlamys impediebat aliorum afpeftum nullum autem efle oftemum s

cUmyde majui

:

quod natura

fit.

2j. Ariphroni volenti publico praconio qua:ri Alcibiadem , qiiod adolefcensclam domo cgrcHus ad amicum Dcmocratem (e contulctai , obftitit dic^ns d St forte nobn infciu perttt , praconio mhil aliud
:

Pericles

V

4

aqetnr
€ ^nimofs,

a GloriA fiimutus. b

sAliena, furarc

d

Ciutliter.

.

Alcibiadis
/tgetur

quam

ut uno

tantum

die citius ma7iife/^um ftat

iUsittt.

inttriijfe : Jtn

falvus, ne per

omnem qmdem vitam falvus

ef-

fepoterit,
,

Civilitcr exclufit Pericles adolelcentis infa-

niiam quam nunquam potuiflet eluere. 26. Pericles a cum a populo vocaretur

fre-

quenteijnon aufcultavit dicens : ctaujuTO>:7r£ ei/M. Sentiensfenoneirecogendum inoidii^em, nec proquolibct e mcdia plebc habenduni.

ALCIBIADES.
T.

Alcibiades
nexu quodam

etiamnum puer
unde

,

cum in
:

paiiio

Itdlra

conilriclus efTet,

fe

non pollct
b

explicare,

manum coUuitatoris mor,diius ariipuit
(ed in divexfam fcntentiam.

dicente,Mordes AlcibiAdesutfoe.min^fokDt. inquit, ut leones. Hoc de Lacone quodam aute

Immc^

"moratum
2.

efl

,

comme> Jam tuni.

agnolcere erat

Habebat

tudine, : amputavit caudam, ac per urjbem obambularepairus. eft. Demirantibus cur id faceret : c Vthcc-, inquit , de

animum cedere neicium canem quendam inligni pulchriemptum diachmarum feptera milhbus huic

me loquantur
rat

KAtbenienfes
:

,

nec alterius reifint curiofi.

No-

ingenium populi
ilh
3.

moibo R ludum literarium ingrefTus popcfcit Iliadem Hpmeri d cumqueludimagifter negafiit f]bi cfle quidquam Homeri, impegit illi pugnum, & abiit declaransimpudenter eum docere literas, qui non feraper Hometum haberet in finu. Quid ille faclu*us erat (i pro Homero quis porrexiilei illi Michaekm lylodiiiam
male,

ioquiniur fuppeditavit materiam leviorem.
claris viris libenter

de

P u E

,

:

,

autFloriftam? 4. C u M aliquando Periclem inviferet , 6c accepropterea quod perpifle illi tum non eHe otium , pcaderet quo patlo pofiet Athenienfibus reddcre ra-

tionem
geftam
>

:

e

'Sonne fatius fuerit

y

inquit
?

,

cogitare (^ui
ita

fieri fojfit

ut non reddat rationem

Notans
:

rem

ut

ncn

facile pofllt

rcddi ratio

proclivius

a

sAu£i»ritas,

b Vtcumque

vincere. c

autem FubuU pcpuli,

&

Ludtmagijler, e Itatioredditapopulo,

A
autem
effe in

P O P H T H. L I B. V. ^A^Stotum etiugere rationem, quambene
s,

icddere.

Acc
let

I

Tu

ab Athenienfibus e
abdidit fcle
,

Sicilia ut dice,

caufam
,

capitis

ciicens

eum efle fa-

qui vocatus in jus quxrai elabi cum liceat vitare ne eat. a. Sentienscoafukius effe non committere fe periculo , quam dare operam ut ingrefiuspericulum temet expedias. Didum Grscis lonat jucundius ob vocum affmitatem , ipoyiiy 6: ^^zvyelv. Grscis autem

uium

'^K^zuyeii

cTzV.Za/

dicitur, qui judicumienteiuiisabfbivi-

tur

qui vitat aut fugit. 6. C u I D A M autem dicenti. Non fidispatrix de fe judicaiurx ? h Ego fane, inquit, ne rna,:rtqmdem : vertrer:

9y^f-< Vj

enirn ne tnfciens pro alh^ calcttlo

7.
te

NuNTiAMTi
illis

mgrum immitteret. quod iplecum comitibus mor:,

damnatusefiet Aihenis

c
.*

nos,

inquit, d^monjlra.

bimus

^Uibiadem
,

monioscontulit

limulque lele ad Laceda;ac bellum Deceiicum.ab uibeDeceiia
vivere

cognominatum,
8.

excitavit in AthenlecleSr

iMBiiTus

Philolbphis: prixceptls voluptatesac
,

arres indec Jiits afpeinatus eft

dikiphnas iiberaies (em-^

Lyram hoc argumento jejiciebat, quod vocem hominis imitaretur: exquo coliigere lipei amplectebatur.
cet, olim qui lyra canebant:, fmiul & vocececiniOe-i plecimm, quod habitum formamque liberalem immu* taret in illiberalem tibiam duplici nominedainnabat, 2c quod llc mutaret orishabitum, ut vix a familinriuiS' misagnofceietut qui caneret, & quod homini propriam adimeret voccm, loquendiquefacultaremeriperct. Ncmoenimpoteftlimul&infiarctibiam &loqui : dCan^
:

teut lutur

i

inquit

,

TheL-anorum filii
,

,

(^ui dicere

nefaunt

mbis aHtem sA^henienpbus
tis

«r a majoribus accepimus^ ^^w»j

fre^it^ hic ttbicinem excortAvit.
,

qnorw^ iUa ffiulam cou— Proditum elVprifcoruni' ralladem ad fpcculum tibia canentem olfcn»' fabulis lam oris deformitare projectam comminuille tibiam > Apollo Marfyam canando vidum excoriavit.
Princeps
cfl

Palias

& ^ApiaUo

,

>

V
jt

s

r u

Fericulum vitare fatius. b Dljfidintia, C Vindt^r^

d ^mpr ob mAlnmw

34^

Iphicratis
T
I

M O N

KAtbenienfts,

9.

TIMoN

Athenienfis, quem^tto-acv^aj-OTvappeU

kt Lucianus, cum

eiga csetcros eflet inhumaniflimis. moribusjfugeretqueconfiictudinem hominum, folum Alcibiadem adamabat , a exofculabaturque. Id admi-

ranti

fibicarum aliquando

Apemanto, caulamque roganti , reipondit, ideo. efle adolefcenrem , quod perfpiceret illuai magno malo fore Athenienfibus. 10. A p u D hunc cum coenaret Apemantus, nam &, ipfum ob morum fimilitudinera admittebat diceretque pulcherrimum 6 Timon hoc noftrum convivium
,
, :

refpondit

Timon

:

b Ita fane

,

p tu non adejjet.

11. I D E M aliquando prodiit in concionem , fa£toquefilentio cumomnes magnum quiddam cxfpe6tarent , quod inlblens eflet Timonem concionari , dixit
c Vtri sAthenienfes
,

pofi ades

meas

horttilus eji

,

in eocjue

ncus

,

n^nde

multijam fefefufpendcru7it. Eo
:

in loce conjiitui

Jirtitiuram ponere
^tare

proinde vifum,

efl

hcc publiattis denun'
,

ut ji qut etiam veiint , r^Hnm arbcr excidatur,

fe fufpendere

maturent priui

L A
iz,

M

A C H U
caftigavit

S.

Lamachus

quendam
,

e Ducibus.,

dcliquerat neicioquid:

&cum

illcdixiflet.

Non
,

pi>jfis quidcm inquit kerum ifthuccommittam. hliQ pfccart bis, Eiroi enxm in bello mors eft.

in,,

I
.

P

H

I

C

B.

A T E

S.

1 3.

1 p

Ri c R A T
,

£ s

quod
,

futore patrc natuscxi-

Jlimaretiir erat

contcmptui
poftea

i^em

flbi paravit

tum primum opinioquam ipfe faucius, hoftem una

.

cam armis correptum vivum in trircmem fuam deportavit. Ts cum in amicorum ac fbciorum agris habcret
«xercitum, ac nihilominus
foderet accurate
ajt
;
,

& vallum jaccret, & foflam
dicenti.
5

cuidam
ejfc

Quid metuimus

?;

d TeJfimAm

Dncii voicem

haudquaquAtn putaram»

» »

V. r^T ram. Significans in tranquilliffimis rebus interdum esiftere periculum , quod nullus exfpe^taflet. Ads^erfus inopinatos igitur cafus prolpexit fuis copiis , ne fi quid
I

A

p o P H T H.

L

B.

accidilTet, dicere cogeretur

,

nonputatam. HoeLatini

tiansfeiunt nd Scipioncm.

14'

CuM
folet

cebat fevererine hoftes

noraine

aciem adverfus Barbaros, 4 dinoflent Iphicratem , quo alios hoftes terrere. At alii dant operam
inftrucret

non

ne quis norit Ducem. 15. C A F I T I s poftulatus
litem intendebat
tius
:

dixit calumniatori

qui

h

^nle e/i cjuodfacu homoy cum
me
confultet
,

infiet

bellum, Reipnbltca perfuades ut de

ac non pOm

mecum

?

Sentiens id temporis

maxime opus efie ci-^

?itati confilio

operaque Iphicratisprifci illius

16»
ti.

Harmodio
,

Harmods abnepe*

gencris

inquit

probrum perconvicium objicienti : c Meum^ genus a me habet origtnem tuUm ver$ inte defht»
.,

Hoc.imitatuseft Cicero. R A T o R I cuid.-mi inconcione hunc in mo17. dum ipiiim incerroganti. Quis cs ut tam fublimes geras

O

ffjifitus?

pedes
didtci.

l

num eques , aui fagittarius, autlcutafus, awt d Nihil horumy inquir, fed qui his omnibur imperart Sentiens pulchiius cflc bouum praeftarc Duccm

quam quemvis militera.
18. I D E M cenfebat , e militem divitjantm voluptaium avidum efle oporterc , dicens illum audacius pericula fubiturum , quo fuis cupiditatibus Cup)peditarct.

&

&

19- I D E M in caufa obrutus eloqucntia patroni qui Ariftophontem defendebat : / KAdverfariorum inquit meltor efl hiflrio , fed meafahula melior. Ut fabula nonnunquam exploditia vitio hifliionis, ita (kpcmclioc.
,

caula vincitur a pcjorc patroni infantia ftultitiavc.

la.
tibus
a
,

X E N A N E T U Xen^netus Dua civibus exprobranS..
flbi

quod Imperatoi cxercitus ? 6

fugiflct in bello :

Somen

hahet

momentum. b Intempefliva. c

Nohilitds

vira,

dDHxbcnm, cMUtidivcs» f ElcqHcnti^vt^ript»

^^4*

C H

A B R
,

I
:

a sAt vohifcum, inquit © brantibus cominuaicans
a quo
ipfe

cafita
,

probrumcum expro*
perfiftere

neque enim Dux

potert abfqae militibus. Et turpiter objicit alteti viiium,

npn

eft

immqnis..
I

T
2T.

M

O T H E U
s

S.

T

I

M

o T H E u

dicebatut

Dux fottunatus,

leti implicare ip(b

Huic rnvidentes nonnuUi pinxerant civitates ultro (c dormiente. Hac contumelia nihil
Timotltcus civiliter refpondit
?
:

oflfenrus

b Si tantM ur-

bes capfi dormiens. qnid facerem vigiUns

22. A u D A c E quodam milite vulnus Athcnicnfiibus oftentante. c £r mey inquit, puduit, q^od cum ego in Samo Dfix vsjhr ejfem y catapultatelum prtpe me cecide-» rat, Significans hoc vulnus illi nonfadum in prxiio Jjpminus pugnanti , (ed procul. At bono Duciadeo caTendum ut ne prope quidem jaculum uliutn poflu accidere. Vulnus gladio faftum fortitudinem arguit teio fa^ium catapult^, indiligentiss ftgnum eft. 2.3. C u-M oratores Charetem cpmmendarent, ccnientes , talem creari debere Athenienfium Ducem' 4 ^on Ducem, inquit, Timoiheus, fid qni Ducifhas fir-^^
,

,

gula^pmeu

34«

G H A B RI A S CHABRtAs dicere (blet

Dhx.
eosoptimc Ducia.

»unere fi;ngi , qui res hoftiam q^uam maxime cognitas»
liaberent.
I n E M pioditioaisacculatus eft una cum IphiCum autem ab Iphicrate objurgaretur, quod cunx

crate.

pedculo , tamen ad gymnafium itaret, folitaque. pranderethora : e ErgOy inquit,y7^«/^/ fecas de nobu fiA-. fuerint KAthenienfes i te fejualidum ac famelicum ^ mever», un^um occident, franfum illud dicere fblet. fBYmidahiliorem. ZfS, Qu I N qHnmJefinum duce •ejfi cervorum txersitHm duc&^leins.,y
ciret in

&

&

cfrvc^

'^-.PraBrimcommHne. h Scomma contemptum, cCaH-

,

A
c^fvo .

P o

I*

H T

H.

LI

1. V.

Seiuiens tQtam bcUi fortunam pendsre a virrute

prudentiaque Ducisi

H
27,

E

G-

E

S

I

P P

U

S.

Kegefippus cognoraento Crobelos, Athenienfesin Philippumirritaret, quidam e concione fuccjamavit. Itane bellum nobis invehis Hegefippe 1 a.
fer Jovem^ inquit,
^rattomsfunehres,

CuM

^ pulU^ vefiest ^ publica^ exequia/^^
vicluri

ft

fumui

liheri,

nec tTKperatii Ma^»

bene emi ma* gno, nec line negotio polTe fervari. 2g. Pytheas ciimadhucefletadolefcensjacceiritia Goncionem contradidurus decretis qua: tum de Alexandro condebantur. Huic cum quidam dixifiet, Tucum. lis juvenis audes deiccbus tantis loqui? ^tqui ,,inquit 9
Significans Ubertatejn

cedomm farebimus.

qnem

vos fuffragiis vefiiu DeumfacitiSi mejtmior

efi.

PISISTRATUS.
cum
29. PisisTRATus Athenienfium Tyranniw >. aiiquotamici quiab ipfo defecerantPhyien occu-pafTent, venitadiUos ftragulas in laicinam coUigatas.
ipfe portans- Caete/iim illis

quid
,
.•

fibi

veHetpercundanti».

reducam vos , fi non per-r ob hoc enim venicum farci" fuafero , maneam vobifcum nis, Egrcgius animus , qui noUet fine amicis ncc regna-. ic> nec vivere. materapudipfiimefietdeIata,quodado-. 30. ielcentem quendam deamaret furtimque cum eo conbus
:

b Vtj inquit>

p perfuafero

CuM
,

,

grederctur

&

quidem frequenter
,

prae

metu
,

Pifiitrati
:

negante
perafta

fui

copiam

adolefcentcm vocavit adcoenam

cana
'i

rogavit

quo modo
:

habitus elfet
inquit
,

cum

illc

lefpondifict: Suaviter
^!iotidie.

c //^c,

ttbicontingent
civiliter

fi

matri mea placucrn.
,

Admodum

&

matetnis indulfit affetiibus
lore Uberavit.

6c adolefccnteni
PiCftrati
,

omni tei-

3;.

Thrasvbulus
.

fiUam amabat
irritantis.
iSi
:

eamquc cum
<3ft
i

haberct obviam

in publico ofculatuft.

ob id uxori maritum in Thralibulum

P 7 n Lihrtt^m^i^m mtyida, b SoUrtsr»

QCiviliter,

:

A T I A Siillost inquitPififtratus, ejmnosamant hahemus edh, tts qui nos oderunt fuidfaciemus ? Ac virginem adamantem Thrafybulo dedit uxorem.
I

N

C O S

T R

32. CoMEssATOREs quidam in Pififtrati uxolem inciderant multaque laicivemillamtum fecerant,

tum

dixcrant. Poftero vero die

rififtratum adieruut

cum

Tum Pififtratus
ddibus,
pietatis,

:

h Vos

jam deco6ta temulentia lachrymis orantes veniam. quidem in pofierum date operam uf

ftis fobrii, uxorvero

mea heri nequaquam ufquam prodiit ex

erat, quod ignovit adolefcentibus quod uxoris honori confuluit, negans talc quidquam in illam fadum cfle. liberis 33. C u M alteram uxorem ducere ftatuiflet if fum percundantibus nunquid in ipfis haberet de quo

Humanitatis

,

quxreretur: c Nequaquam^\ni\\xiXy immo ob td potius at" aiios teram duco , quod coUaudem vos , cuptamque mihi ifliufmcdt bberos na fct.
.

34.

D

E

M

E

T R r u
,

s

Phalereus
pararet

Ptolemaeum
,

Regem

adhortari folet

fibi

hbros

de re,

gno, dequemihtari imperio gerendo tractantes eofpropterea quod ea de quibus amici: quc cvolvetet non audent admonere B^ges , in libris fcripia ha,

heantur.
35.

CuM

cxularct

,

ac Thcbis inglorius humilif^

que viveret, audifletquc. Craterem Philofophum, qui. ipfum inviferct , multa placide prudenterque de moMale ft, inquit, wederate ferendo cxilio dillcrentem
:

gttiisac occupationibus , per quas ha£fenus

taUm vtrum non

tkmMgnofcerei

NICOSTRATtJS
3 5.

Dux.

NicosTRATus
,

Aigivus,

mo

folicitaretur

tum

ingenti promifla pccunia
,

cum ab Aichida^ tum
,

cujufcuuquc vellet Lacxnae conjugio ut Cromnum traderet lefpondit : d ^ichidamum non ducere gtnus ah Hercule , quod Hercules obiens orbem foleat impr$bos afficere,

JhppiiciQ

9

ipfe

coHtraex probisfaceret improhfis, Laccdaz-

moni?.
Si.Chillter.

b

Civtlitas prHdm*

^ Retortummiru

,:

O P H T H. Li B. V. monii vero hoc nomine potiflimum gloriantur
A'

3
,

51

quod.

originem ducunt ab Hercule.

EPAMINONDAS.
1.

S
,

u B

cvenir

ut exercitum invaderet

Epaminonda Thebano Duce nunquam tumuUus Fanicus

qui fubito prxter caufam interdum oboriri folet ; eum quoniam \ Pan« I>eo ctedunt immitti , Panicum appeilarunt.
2. D r c E R E folebat , pulcherrimum efle genus^ moriis in bello mori , b quod hxc mors primum cum kude fortitudinis conjundta fit modo bellum geratux^ pro pairia deiade brevis , non diu aucians hominem, aut pauUatim extabefaciens. c militum quibus aima ge1 D E M dicere folct 3 lenda funt corpus exerciiatum efreoporiere, non iblum
,

:

.

,

athletice

,

verumetiam
,

militariter.

Nam

athletje tan:

tum hoc agunt

ut corpore fmt robufto

atmilitem

oportet corpiis habereexpeditum hcmeiiter obefis infenfus erat ,

& agile. Unde & ve-

quendam
tres

expulerit ab exercitu

quatuorve tegerent ipfius vidilTet fua pudenda. 4. I r s E tam tenui s\^\x utebatux , ut aliqnando vocatus ad coenam a vicino, cum leperifTct bellariorum, unguentorum appaiatum , confcftim opfbniorum abierit, diceus : d E^o te facrificare pntab^m^ non deliciari

adeo ut hujufinodi quod vix dypci ventiem , pei quem nun-f
,

dicens,

quam

&

^

illudere,

diis aliquot

coquus collegis Epaminondae de impen-. dierum rationcm redderct , e non aha de. re indignabaiur quam tantum fuillc confumptum olci demirantibus autem collegis, ncgavit fe oflendi fumptu fcd molefte ferre tantum oleiexceptum intra cot. pushominum. Sentiens oleum cfle natum foris utw guendo corpori, non intus cxplendo, lnun£lumicd». ait corpus fiimius & injuriae patientius : infufum in vU
5.
,

CaM

rceia^ leddit delicatius ac fcgniu^.
5.
SL.Providentia,

CnM

h Mors in

htUo, Q

Ohfu^mlu. iFrm

galitOA»

C ffHgalitAU

,

P A m I N O N D C u M feftam diem celebraret civitas omnefque campotstionibus libidini indulgercnt , Epaminon^ das cuidam e familiaribus faaus eft obviam fqualidus cogitabundus. Admirante illo loganteque quid trndem ellet rei quod folus ad eum aflfectus modum obambularet: a, VtvobiSj inquit, ommbuiebriosac fvcor" des ejje liceat. O vocera Principe dignam. Tum niaxime vigilandum eft Principi cum populus maximc in,

E

&

&

,

,

dulgetgenio. At
nialiter vivere.

non
I

oportet

ip(i

unquam

vacarege-

contempto qui levc quiddam admieo deprecante , b non ignovit , fed Amica proillo rogante dedit veniam dicensejuimodi munera a {coitiliis :ccipi oportere, non a militibiis. Pafed quemadmodum non ratus erat ad ignofcendunj
7.
I

HoM

N

lerat Pelopida pro

:

,

quasvis
8.

damus omnibu^

,

ita

ipedandum

eft

cui in

qua

caula gratificemur.

CuM

Lacedasmonii copias in Thebanos cduce*
,

rent, variaque Tiicbanis ferrentur oiacula

quo

um aiia-

viotoriam

illis

pollicebantut

,

alia tiiveiia pr.rdi:cb3nt

juffit bene promittentia ad dextram tnbuiiahs poni, comraria ad larvam, Atqiie omnibus hunc in modum c Si volHintu parere D:** difpoGtis-, furrexit, dixitque
:

tihuSi

conglQmerati tn hojiem tendere
,

craada

oftenfis melioribus
,

:

hac vcbisfunt ^ ^uod Jl ad confliciiim /6y

gnss tirmdicjus fueritii

hac oracula vobis reddita funt

oftenfts detcriora poliicentibus.

contempftt aui^ioritatem
jici

,

Mirenccoraculorura nec animos militum his dc-

paflus eft

:

fed inierpretatus eft
,

Deum profpera

pol-

liceri ftrenuis

infaufta limidi-s

,

quafi a ncbis pendeafc'

xerum eventus.
9.

R
,

u a

s

u

M cum
,

copias admoveret caftris ho-

militibus percun6i:antibas quidr putaret portcndere Deum: d ^ttonitos, inquit, ejja liojies , qtiod eum tales agros haberent in propirojuoy in tali*

ftium

tonitru fafto

hsu caJlrA fnstarentur, Solertia Ducis
Sohrius Princeps,

non folum

terrorena?

Sl

h
d.

Verfona refpeStus,

c Oracula

h

mbis.^endent.*

Ojimum fommods msrpTSr

A
10.

?

o P H T

H.
,

Lr

B.

^em exemit animis miliium

vemm

V. etiam

3

5>

commoda

*iiterpretatione addidit alacritatern.

Ex omDibns
libi

quae prxclare Sc honefte gefijflec

in vitajillud

quod utroque parcnte vivo Leudrica pugna viciflet Lacedsmonios. Vir pius non tam fibi gratulatus eft eam obtigifie
dicebat efle jucundifllmum,

gloriam , <t quam hanc voluptatem ex fe contigifle his quibus vitam fuam acceptam krcbat. I r C u M alias folitus efiet un£to corpore hilarique vultu prodire in pubiicum poftridie ejus diei, quo
.

,

feliciter

pugnatum
:

eft in Leuftfis, proceflit

fqualiuus ac

fuiTimifius.

Amicis autem
h Ntbil
y

fcilcitantibus

,

ecquid

illi

iriolefti accidiilet
iZCjHo

mihi plaanjfe

,

inquit ^fed heriftnfime plus. ejus gaudii internpevAntiam hodte cafii^

^o,

Adeo metuit airogantiam virBoeotus acmihtaris, ^nos ncn idsm faciemus quoties (e.cunda fortUD»
,

aura res nobis fuccedunt.
I i. C u M videret hoc agerc LacedjEmonios, ut eam. calamitatem tegerent, c Epaminondas ut palamfaceret qnanta fuiflet illius cladis magnitudo non quibuftibet permiiit cadavera tolleie , fed ut quzeque civitas fua auferret. Ita fa6tum eft ut appareret plufquara millenos Lacedxmoiiios interiifie. Hoc ftrategema pro apophthegmate forfitan adjecit aliquis. 1 3. J A s o N Theflalorum R.ex veneratThebas,belli
,

fbcius futurus. Is cum Epaminondae vehcmenter egenti aureprum duo millia miliflet , auium non recepit fcd ipfjin Jafonem intuiius d iniujliu inquit, tmpcriasipfs detcrior, Ipfe vero quinquagmta drachmis ^ cive quo,
:

dam

acceptis

mutuo

,

pro viaticoejtercitus

,

invafit Pc-

loponneCum. Sentiebat iniquas efledivitias, qua:poffeflbrem reddunt detetiorcm atviri fbrtes glotia vir:

tutis prxmi^^contenti funt.

R u R s u s cum Artoxerxes rerfarum Rexipfi Daricorum millia mififlet Diomedontem Cyzicenum af^jcrius increpuit , i\ taatain navigationem fufccpifietcorrupturus Epamixiondam , eumquc juflit hxc
14.
tria
,

verba g Piitas, h Secufidis moder^teg^.itdendum. cGlorin,

d

Gloria potior.

,

554
?ciba ad

EPAMINONDJft
Rcgem
,

Tum

habituru4

7m4, hojlem,

a Si favet commedis Thehdne^ : Epaminondam amicumgratis : fin mi» Quid hoc animo iiicorrupiius, non alio Ipcreferre
eft

^iante qiiam ad patriae
15.

commoda

?

CuM

Argivi

Thebanorum
Arcodiam

cflentfocii, AthcmilTi

nienfium oratores in
,

vituperarunt

uiramquegentem & CalJiftratus Rhctor Orcftem & Oedipodem civitatibus cxprobrabat. Nam Oreftes Argivus fuit Oedipus Thebanus. Interim furgens EpamL,

xiondas

;

ccciderity

b Fatemur^ iuquit , Apud nos fuijje apud t^rgives qui matrem necarit fed
,

qm patrem
eos ejni

ho&

fatrarnnt nos expulimtt4

,

^thenienfes receperunt.

TantO

compendio convicium retorfit in au^ores. 15. I N Spartanos qui muha magnaque crimina.
Thebanis objicicbant
ut breviloqtientia uti
:

c

dejliteritis,
,

Ht nimirum fecerunt , inquit Solent Laceda;monii dc
,

breviioquentia gloriari

fed aThebanis muiiis affcdi

calamitatibus multa dicere coacti lunt

de

iliis

con-

querentes.

17. P o s T E A quam Alexandium Pherxorum Ty^

lannum Thebanis infenfum Athenienfes fibi feciirent amicum acfocium, ifque polliceretutillisreperfedulam ut minam carnium emcrent (emiobolo videlicet fignificans fe tantum pecudum ac jumentorum adda,

,

iturum e prsda
quit
,

:

Epaminondas fubjecit
ad

:

d ^At

nos

,

in-

KAthenienfibus

cocjuendasifias carnts ligna gratit

fuppeditabiraus.

Nam filvas ipforum fuccendemus, fi fe piu4

fatis admifceant noflris tiegotiis.

18. C u M ftuderet Boeotos , otio dilTolutiorcs continenter in armis habere firnui ut Boeotix creatus e Pojl^ cft Imperator , his verbis illos adhortatus cft hac confultate viri , nam p ego militia prafe6ium agam y. vobis mititandum ejt : adimens illis fpem oiii fub tali
,
:

Imperatore.
19.

Reg ON EM
I

quandam fupinam &campe,

ftrem

beili

orcheftram appellabat

veluti

iheatrum unobtineri noo,.
pofie,

4« late
a.

pateret profpedus.

/ Eam dicebat

Patri.t

commoda»

h

Integre.

c Mtferamultiloquia^

d MnA. e

Militia laboriofa. f Vtgtlantt^,

,

F O P H T H. L I B. V. %SS pofle nifi tnanum fempcr fcuti ioro inrertam habcrenu Nam qux montibus cinfta funt , minore negotio tueinur. Campeftris Regio quoniam pater omnium incurfionibus, armis tucnda eft. zo. Chabrias circa Corinthum paucosThcbanos fub mcenibus avidius pugnantes proftravillet , atque ob id trophaeum erexiftet , Epaminondas deridens hominem dixit : 4 Heic fine decebat non trofhmm , fei HecatAum eredum ejfe, Vcieres enim ante poitas in triviis congmenier Hccates imagincm ftatuere folent , veL ad indicandam viam, vel in gratiam (epultorum. 21. C D A M nuntiana, quod Athenienles exei^citum no;is inftrudum armis in Peloponnefum mifif" (ent : b ^uid, inquit , num igiturgemit ^ntigenidas , fi
,

A

CuM

m

Teliis

novas habet

ttbias

?

Tellis

autem

crat tibicen pelfi-

mus, Antigenidas optimus.
fruftra novis armis inftrudos,

Significabat Athenienlc?

cum

his nefcirent uti.

22.

ScuTATUM
:

dam magnam
nondas

militem lenferat a captivo quo* pecuniarum vim accepilfe. HuicEpamiinquit, redde clypeum
t

c Jliihi,
,

tibi vero

caupo^

qua vitam degas, Pofthac enim nolcs eo* dem modofubirepericulum quippe jam unusdenunicro divitum ac beatorum Redte judicavit, timidum eft in proverbiis , effe Plutura. Magis enim metuit;
in
,
.

nam emito

m

morcem, qqi domi habet unde pofTit fuaviter vivcic.
23.

Interrogatus
,

quem

arbitraretur

Du-

ccmpraEftantiffimum , feipfumne an Chabriam an Iphicratcm : d Id, inquit judicatu perdijftcite eft donec vivi^
mus. Alludensad illud Solonis beatum ante obitum. Quandiu
,

ncminem dicendum

vivit

homo
,

,

poteftfic

ad meliora proficere, 6c ad deteriora degenerare. e Laccdxmonereverlbs 24cum fuiscollc-

CuM

giscapitispoftulareiur
prxfefturae

,

ut qui praerer

legem

,

Boeoticx

menfesquatuor
dixit
,

ipfum

rejicerent criiiien
fe

tem pro

Ducesin tanquam vi compulfi. Ipfe aunon hnbere fermoncs faftis mcadjcciflet, julfit; ut

Uores: fcntiens

ipfas res geftas rco patrocinari debcre.

£luod

ZTrophsum

riiiculum.

b

^rma indigna viri.

C Miies

ditatus.

d

Fttiis

vtla fpeciandus.

5>5^

EpAMINOND^
infcribant
,

A ^od/f, inquit, omnino dtcendum efl aliijutd ApudjU' dtces , peto ut cum me occidewn , columna damnatioms f itulum
tos
cjuo

Graci videant

,

quod Epaminondat
,

Thebanos
nis

noLentes coegerit

Lacomcam
,

annos capi non pcterat

qUiZ per quingen' ac Mejfenam incoluerat an^
,
,

C C X X X.
,

igm ferrcque populart
componere

tum ^rcades inter
denique Gntcos
li-

fe conciltare

refcjueilLortim

bertati refituere.

Nam

hxc illo tum Imperio geftalunt.
,

His auditis judices difceflcrunt multum lidentes
calculos
bites

ac

nc
to-

quidem de ilio

colligcre voluerunt.

Quod
,

unum recepit duhumaniufne fatlum Ct an animofius funulaulem docuit quantara fiduciam homini piacltet egregiolum meritorum confcientia. 25. iNfuprema pugna apud Maticcam (auciatus, A delatufque in tentorium vocavit ad fe Daiphantum,
tiuscau(2E periculum a Ducibus in fe
: ,

poft ilium lollidam, ubi audivit eos viros inteiifte, juflit

omitti beilum cum hoftibus, quaudoquidem jam exeicitusDucesnon habebat: ac veibisipia res tcftimonium prxbuit',. quod Epaminondas optime co0et civcs ftios. Et hoc videtur apophthegmatibus adjccium. E N E e L X D £ 8 iavidcns Epaminondae gloz6. lis, fuafit populo ut pacem habexeatbcllopotiorem. Cui Epaminondas c Falii^, inquit, ctves tu^s^ qui otii no» tairie eos ad fervitutem v§c4s. Pax cnim bello paTatur, nec eam tueri licet, nifi cives fint ad beliura inftrufti. 27. E r D E M exprobranti quod non duxilfet uxa* tcm d HuHius , inquit, conplie, © Memclida hac in re minus uti velim quam tu»» Notansiilum quod uxorem

M

:

:

,

haberct pamm iecundas famas. 28. RuR-sus cidem objicicnfi quod Agamemna^ cisgloriam afmularetur e Falieris , icquit, nam tiletotius Gracia prajtdiis ujus decem annit vix: unam cepit ur^ bem, ego unius hujus urhis prajidiist uno die prcjligatis Lace-.
:

iUmonits titarn Graciam Itheravi. fuorum injuiiaspaticntilTime fereI V I u 29.

C
c

M

bat,

a Fiducia meritorum. b Ducis prjecipUA viBoria fpes,

Pax

bello parra.

d Morfm

xc6ius.

c .^ga^

mmnona,major^

,,

A
l)at
,

•?

© P H T

H.

L
:

I

B.

V.

357

dicens

,

effe

nefa^ irafiipatria

quemadmodum pa>

remum
30.

injurias ulcifci pietas vetat.

PELori
,

let liberos

DiE increpaati quod nullos toll^male in hoc confulens patriae a Vtde in: ,

quit

,

tu peji^ ccnfula^

,

qut talem patri^ Jiitum reli^te^

rusjts. Habebatenim Felopidas filium imprcbum 6c in» famcm, Jiithi inquit LtuCtma pu^na pro Itbcrit erit , nuncjuam interitura. In hoc enim lufcipiuntur libcri ne pcreat naftri memoria, At hoc meliusprxftanr cgre,
,

gia facinora

:

nam libcii fiequcnrer ofFurcant parcntum
,

gloriam.

non prius 31. C u M fentiret vulnus eflc Icthak ferrum cduxit, quam audifiTet Thebanos vicifle : h Tum
fatis, inquit, vtxi, invi6iiti

emm xiorior

.*

5c

cdudo
,

ferro

protinus efHavit animam.
32.

Valerius
:

narratiUum

quzcfifle

an ipdus
eflc victo-

clypeus cflet lalvus
eflent devifti.

ut audivit (alvum, logafle an hoftcs

Cum

audHTet penes Thebanos
initiuwi adi-enit.

liam,

vefler

ita
,

loquutum
fed

militibus. Nerz finU commtlitones vi^

me£

melim
illi

^ altius

Nunc

etiim

Epaminonda^

nafcilur^ quia pcmorittir.

33. fordidus

Cu M

per invidiam

&

contumelix

gratia

tus cflet

quidam &contcmptus. c Magiftratus delegaa populo Thebano non afpernatus cft diccns,
,

non folum Magiftiatum
viciflim oftendere

oftendere virum
:

,

fed
,

virum

Magiftratum

ttaqae
a

geflit

ut dein-

cepstanquam honeftum muuus

multisambiretur
fordes

cum

antea nihil aliud fuerit

,

quam cura

& ftcr-

cora^x angi^ortisejiciendi. 3^. I D E M cuidam egeno mandavit , ut a qaodam petiit accepit. cx amicis ipfius talentum pcteret Amico percun^tanti cur id jufliflet : d ^ofiiam, inquit,
.

&

ille

cumvirfic probtn , inopia premtttir : iti vero divis es ^ multa de pptblico depeculatus. Epamioondas ipfe paupei hac ratione fubvcnit egenti. Bonorum cft. viium probum cgerc neceflariis.
3j.

enim piobrum

Tempor£

bclli Leuitrici

cum

accepiflct

qucnt EenefAStaproltherU. h Morsgenerofa» c gifratum ornat , ^BcniimttT,
Vir

Ma^

PtLOriD^
quendam
dixiflfc

ftrenuiim virum periiflc niorbo, pcrjocunt fertur : a. Vndefuit iUt mcrundi otium in tAntis ne-

Frequcnter autem non niinima morbi parseft imaginatio metufve raorbi. Hunc languorcm folet cxcutere negotiorum ardor.
gotiisl

PELOPIDAS.
1.

PELoriDAS
collega,

in praefedara rci militaris Epa*

minonds

cum

amici dicerent

illi

rei necelTariae,

videlicet colligendi pecunias,

nullam

efle

curam
:

:

b Jta

perlovem^ inquit,
ilens
viris nihil efle

nicejfariayfed huic

Nicomedi

often-

hominem claudum

ac

mancum.

Senfit fortibus

opus pecunia. 2. U X o R I qux ipfum ad bellum proficifcentem rogabat muliebriter ut leivaret (eipfum : c ^Ui, inquit,
ut tfihuc faciant mojiendt p4nt.

Nam

tandus
cujus

eft poiiiis

ut fervet cives.

Princeps ac Dux horVox Impcratore digna,
fuae

eft

civium multorum falutem

unius inco-

iumitati anteponere.
3.

Cu M
,

e militibus qaiipiam qui videret Laccdac-

monios
lopidae

per anguftias

montium adventare
:

,

dixiflet Penos in iUos
,

incidimus in hoftes
nos iUi
?

d ^ipotius

iaquit,

quam in

4. A B Alexandro Phaereoram Tyranno praetcr foederacaptus ac vin6tusFeIopidas, convitia congeflit in foedifiagum ut autem iratus illc dixit, Mori properas: « xAdmodumy inquit, ma^is in te es:afperentur Theha^ f 7iiy tuque citiusdes pcenas violatifcederis , Diis pariter atqut
:

hominibtts invifus,
j.

THEBs
fe mirari

Tyianni uxor adiit Pelopidam
vind^us eflet
te miror
,

,
:

dixit-

que
tgo

quod

lam

hilaris

/ ^At

, inquit , magis iAlexandrum.

quod non aUigata feras

6, P o s T E A quam Epaminondas Pelopidam libcfum reduxiflct, ajebat fe gratiam haberc Alexandro, pct quem experimento comperiflet fe non tantum ad beU
, 1

nm, fed ctiam ad mortem bene animatum
a Otium.

efle*

7.

CuM

b

Pecunia contempta. c
Lfb§re»

Dux aliorum fer^^

vator»

d kAnimofe^ t

£ Mortii contemptns*

A
7.

p

o p H T n.

Li

B.

V.

Ij-f

CuM

Pharfali congtefius ellet

cum Alexandro

rhera:orumTyranno, miliics admonuerunt, duploplus, Theflaloium eflecum Alexandro quam ipleThebanos
,

a Trf«fo, inquit , melius nohts erit y plnres enira haberet vincemus. Hoc alteii cuidam adfcribitur.
:

&

8.

De

eo.

Phuarchus Sympofiacon libro fecundo
per

refert

quiddam
collegis

quam feftivum. Convivium
,

agitans

cum

in finc convivii bibit acetum. Percunitantibus num id conduceret ad fanitatem : h NefciG , inquit , illud fcio , bonum ejfe ad hoc , utiqmi
,

Ducibus

meminerit domeJlicA diata
brietati

Jtve domejitc&rum ne^etiorum

,

Ifntiens conducere adverfus
:

fimul indicans

fe

crapuhm , &conferre fodomi parcilfimo vidu age-

le (blitum.

MANIUS CURIUS.
9.

MAN
,

I

u

s

cx

c agris

bcllo partis partem
,

tum
Diis

diftribuiflet

Curius nonnullis arguentibns quod exiguam unicuique milimagnam veio Reipubhcx , optavit a

ne quando exifteret quifquam Romanus, cui ager exiguus videretur , qui poflei alere dominum. Senticns eum non efle Romano dignum nomine, qui plusappctcret quam quod ad vidum frugalem fatis eft. 10. Samnites poftea quam ab illo fuerant dcvifti, vencrunt ad Manium Curium , acmagnamauri vim offerebant , atque id temporis forte rapula coqucbatilhs fi£tihbus. Refpondit autem Samnitium legatis huncin modum : d Nihil opus ejl auro talem coenanti canayn : fiki vero potius ejfe aurum p^jfidentibus imperare a (juam aurum habere,

11. C.

C. F A B R l T FAiiRiTius cum
,

I

U
:

S.

audiflct
e

Romanos \
Pyrrhus
,

Pyrrho devi^^os
quit
,

ad Labienum verfus

in-

non Epirota vincerunt R^manos,

Sentieos unius

Ducis ingenio vidtoriam acccptam ferri oportcre , non victuti miiicum. Hoc pa^o Romani nominis ignomi-

niam
a CeneroptoA,

h

Frugalitas. c ^Agrimodui,

d

fumffretum.

^DHXiregius,

iiiam elefavit , quicum Epirotisellent viirurc fuprt-ievres , hoc folo erant infeiiores , quod non h;ibcrcnt Ducem Fyrrho fimilem. 12. Pyrrhaspro redimendiscaptivis multum

CuM

auri mififiet,
ftridie vero

aurum quidem non

acccpit Fabritius. Po.

emifit qui ignaro Fabritio a tcrgo lubito barriens apparerct. Id ubi fadum eft, rerpiciens Fabritius acridens : a Me^ inquit,
nec atfrum heri
^

Pyirhus

maximum elephanrum

nec hodie hellua fecit attonitum. Senlit

ut quoniam auro bo, nifque verbis deliniri non poterat, immani voce bdluas tcrreretur. Scd expeitus eft Pyrihus animum undiquaque incxpugnabilem. 13. P Y R R H o veio hortanti nt Fabritius apud (e i Netibiquidemifihue ageret , Imperii fbcius fururus

Pyrihum hoc dc

induftria egifte

:

expedierit
Tiorinti

,

inquit

:

Nam Ji Epiro'a mfirum mrumque per^
Regem veneno neauc^:ore non pro,

mihi Regi

14. F A B Fyrrhi medicns

R
,

quam tibiparere maUent. I T I o (am confuli mifitepiftolam
qua promittebat
fe

catumm
peflimus

ft

juberct.

At eam epiftolam

rerrfilit , jubens iilum fibi cavere qui judex, tum amicorum , tum hoftium. c Sentiens eum eos habere pro hoftibus quos ample61:i hos pro amicis ducere , qui debebat fi fatis noviflet ,

dito ad Pyrihum
efiet

&

pejus

illi

velient

quam hoftes.
ubi compertis infidiis Pyrrhus
,

15.
iemifit.

C^TERUM
egiftei in

medicum

crucem

d Fabritio captivos gratis
gratis recipere
,^

At

Fabritius noluit eos

fed

parem captivorum numerum remifit , ne a Pyrrho pronegans fe diti veneficii mercedem accepilTe videretur hoc indicium fecifle Pyrrhicaufa, fed ncRomanivi,

dercntur dolis hoftem occideie , ut qui viribus fupcraic nonpoftent. i^. Fabius Maximus quoniam cum Hannibalc pecuconfiigcrc detre^aabat , (ed mora copias illius commeatus egentes attenuebat , (equens ilniatum lum per afpcra montuolaque , ac fubinde obiter (e/e

&

&

OppQa %AmmusinexpHgnabilii, b Fiduciajhi* Q Fidesi»
hdftem»

d

Nihi^^ratis*

,

35r A p o r H T H. Li B. V. opponens, a nonnullis per ludibrium dicebaiur , Hannibalis padagogus : hoc conviiio nihil commotus peigebat fuura inibcutum (equi, dicens apud amicos : a.
dtiJerta convin.iqne ?neTuat
bis
tis
.y.ii
^

eam

fibt videri

timidiorem

fw^tunt
5

vitmm

SenGt hcc turpius elle timiditaquo levius eft periculum. Nihil autem lehojles.

quxqui impctum holtmni ?
vius.dictis,

forniidat

,

quomodo

iubrUnebit

17. C u M de Minutio illius collega .quoniam nonnulios hoftes dejecerat b multus efTec oiius lumor tanquam de viro sioirine Romano digno ait fe magi- iecuiidam Minutii fortunsra , quam adveilam pertimefcere. Sentiens iihus temeritatem peiiculofill
,

,

,

,

limam
leret
,

eiie Pvcipublic.T

,

quam fi rerumiuccelllis attol-

in

cxtrem.um difcrmTen adducluium univerfum

pcpulum Komaiium ,fed adveiiiscafibusfuturam moderationem.
18.

Paulo
liimmo

poft

leptus in
let
lio,
,

eilet periculo

cum Minutius hoftium infidiis ne cum fnis copiis peri,

Fabius e moiitc movensexerciium venit illiauxim.ultifque trucidatis hoiiihus ipfum eripuit.
c

Hoc

faclo Hannibai ad fucs dixii.

Nonne

vobis Ltpenuracro

utillamontnna nubes nobis aliquando tempcilatem imimittcret \ Hoc Hannibaiis non Fabii di(Stum huc aiiunde fafpicor adlcriptum. 19. PosT calamitatem quam Romani accepeiant apud Cannas , ctcatus Imperatoi cum Claudio Marviro audaci , femperquc geftienticum Hrinnicello
prsdixi fote
,

bale confiigeic Fabius potius fperabat futurum.

pugna

abftineret

,

ut fi Hannibalis exercitus diciu temporis
,

deficeret. Id lentiens Hannibal, dixit, fe magis for-

lum pugnantem. Ncc hoc eft
Hannibalis.
20.

midaie Fabium a pugna quielcentem quam MarcelFabii apophthcgma , fed
,

M

i

L E

s

quidam Lucanusdclaius
,

erat
,

Fabio,

quod

no(Stu frequenter ccaftrisclam excederet

cujufdamfoeminae

amorc Fabiuscum audifletillum alioqux
in

a Convitia contempta,

b

Temeritai. c fjcete,

d Cun^aiif,

3^2
inrebus

Fabritii
belli prrcclarum efle

virum , juiJitcIamapprc,

henfam mulierem quam amabat miles ad fc perduci»

qux fimul ut addu6la eft > juCTit accerfi virum, ad quem a ^aud cUm mhufutt te prster legem ita locutus eft
:

,

militavem ahm£fare k
JIh condonamH6

cajlrli

.*

at nc id quidem priu^ noi la^
proinde errataante bene ge^
eris

tuerat te probum eJfemiUterh
,

y

caterHm pojihac

nobifcum

:

heo Jidejujforem. Et produ^tam mulicrculam

illi

nam hu^ com-

mendavit.
21. Hannibal piaefidio impofito tenebat arcc excepta Fabius itaque dolo quam longiflime excrcitum fuum abduxit ab urbe , quam ubi ccpiffet diripuilTetquc , fcribae pcicun^lanti , quid de templorum (imuiachris ftatuiflct : b Relinquamiu , inquir,
:

Tarentinos

Tarentinis Deosiratos.

22. C u M M. Livius fibi poftularet acccptum ferri, quod Fabius cepifTet urbem Tarentinam, videlicet quod
in arce prasftdium habuiftet
:

C£teris

jadantiam hominis
:

deridentibus
23.

:

c Vera^ inquit Fabius, narra^

nam nijitu

civitatem amipjfes, nequaqnam ego receptjfem.

Fabio

jam fene

filiusilliasconfulfaif^us cft,

cum publicitus multis audientibus habuiftet orationem Fabius confccnfb equo prscedebat. Cum autem
qui
,

juvenis lidorem mififfet

lcendcrc
lit

,

alii

qui patrcm juberet cquo de, quidcni fa6ium hoc avcrlati funt : at Fa-

non habita aetatis ratione accurac filium complexus : d Euge , inquit , fili , fapit quam magnum magifir^t' qui intelLiiOA quibus imperes ,
bius ab equo deliliens,
,

&

tum fufccperu,
24.

C uM
,

Minutiusgloriaretiir

,

ipfiusopera mul:

tum

majeftati Fabianac dignitatis deccflifle

e

Sifaperesy

inquit Fabius

Minuti

,

reputares ttbi

sam Hanmbale cer-

tamen

ejje

potius

quam cum

Fabio,

abfurdum videri , fi cum cquos 2y. Sccanes venaticosfamiliaritate ciboque cicuremus potius quam catenis ac verberibus : hominesferocesani-

DicEBAT

mo, non humanitatc
d

ac beneficiis nobisconciliemus,

fed
a Error meritis condonatis.

b

Facete. c

JaHantia

elufa.

Confulatus majejloi, e Graviter,

Apojhth.
fed afperiores in illos
prificos ac

LiB.
,

V.
has

553

fimusquam

agricolx funt in caqiii

malos

filveftres

& oleaftros

non pro-

tinus excidunt, fcd infttione docent mitefcere.
25. F A B I u s Maximus congiariorum cxiguitatem notans, a. dixit non efle congiaria, (ed heminaria. Congiaria dicuntur donaqux dantur populo. Congiusautem menfurje genuscft , qua multo minor eft hemina. Ad menftiram igitur alludens , negavit eflc ccngiarium,
ied heminarium.

H A N N

I

B

A

L.

A N N r B A L a Minutio quem infidiis obTc» 27. derat , per Fabii copias depulfus , ubi lediflet ki caftra »
dixifte fertur
:

H

b

Eo pralio viBum k fe Minutium
t

,

fe

4«-

tem k Fa6iofuiJfe fuperatur»
vid^us

vidclicctex

cadem pugna

vi(^ot rcdiit. Ferierat enim Minutius , ni Fa« bius fuccurrillet. 2S. u M Marcellus aliquot diebus contlncntei

&

C

cum
bal
,

Hannibalc
c fibi

conftixiftet vario

Marte

,

dixit

Hanni-

rem cGk cura

hoftc, qui ncc vi6tus ncc vi^lot

noffet quiefccxe.

29.

CuM

Fabius fimili arte rcccpillct Tarcntum
:

,

quali Hannibal ccperat

d Et Roma

,

inquit Hannibal,

fuum habet Hannibalem, 30. C u M Romanorum Lcgati conditiones pacis rctuliflcnt apud Carthagincnfes & pifco quidam aulus cffct fuadcrc bcllum cum Romanis redintcgrandum, Hannibal indignc fcrcns homincm imbellcm
,
,

adhuc dicentem e fuggcftodcturbavit. Hoc fa6ium tam violentum in libera civitatc demirantc indignantc multitudinc, Hannibal coil,

dc rebus arduis loqui

&

lcenfo fuggcfto dixit

:

e

K^minem

mirari debcre
,

,

Jt tjui

kprimiiftatim annii Carthiiginem

reltcfuijfet

interim Atanojfit

tem omnem

in bellit
:

& armistranfegijfety minus

urba,

nas confuetudintt

hoc ptzfatus pacem fuaderc

coepit

& perfuaftt. 3r. CuM
tinacta vincit,

adcflctdics

quoprimam pcnConcm

cxi-

Qji
a Humanitas

gcbant

cicitrdt cptime* b Vii^or c5r viCius, c Ver^ d Do. fn doltm vincil, c Hitit^LTisforosia,

3(^4

Hannibalis
,

gebant a Potnis IU)iiiani

a totus populiis ad tributi

mentionem
lit.

iiigcmuit

,

at

Hannibal

inttiriin efluleii-

Ea de

re increpatus ab Hafdrubale

Hedp

,

negavic

rifum fuifle gaudcntis , fcd aliorutn fcra* ck iiianes lachrymas deridcntis c]ua: nunc jfi leviorc inalo nianarent cum aniea potius manare debuerint quo
,

eam

,

,

ampiifjimarum \i' iroriarum fpolia Pccnis detialierent, ac Leges vittis im^
clalJes
,

tempore Romani

arma

6c

ponerent.
32.
gnaflet

CuM
,

Hannibal apud Cannas

felicifiime pu-

amicis fuadentibus ut fugient&m hoftem inlequensin uibem irrumperei , non obtemperavit»

rcm

Barcha Carthsginieaiis adeo indigne
:

tulit

,

lu ex-

clamarit

h Vincere fcis Hanmbal^ vi^oria uti

nefcis.

Hoc

dictum Titus Livius ttibuix JMaharbaii. 33. H A N N I B A L Gifconi nuntianti fbi admilabilem videri
:

Romanorum inftrudtorum adpugnam numevum c Immo aliud inquit mirabilms tefin^^n. Quidnam hoc elTct lciici:anti Gifconi. ^ied ex tam nu, ,

??;erijp',

^inquir

,

hcmvium miiltitudme

^

nuUus

£i,ppellatur
,

Gifco. Is Ducis jocus

multum

timcris dctraxir
'

,niul,

tumquerdacritatisaddiditmilitibus.

'

profugiens apud Amiochura Regern 34. I D 1. agebat. Is oftendit illi limm exercitum Baibarico appalatu magnifice inftru^ium , fed ad praidam magis quam

u

adbellum. Hsec omnia cum diligenter ciTetconiemfogavit Antiochus num hcec omnia d Plam fatis cfTent futura Romanis. Tum Hannibal fatisarbitror , etiam f avariffimi fnt Romani, Lufit roe«« nus ab inexlpc<Siato : Rex de prielio fcilcitabatur iftc lelpondit dc praeda. Quid enim aliud eft miles imbelauro , argento caetetifque rebus ad pracdam invilis
platus Hannibal
,
,
:

,

,

,

tantibusinftruiaus?
35.
I

D

K.

M
,

adhuc puer

,

e

cum

quaereretur
,

dc

finiendo odio inter
infixit folo
,

Romam & Carthagincm
alteia pars in

pedcm

ac pulverc fufcitato

tum demum finem
habitum pulveris
cfTet

belli fore dixit

cum

SiLachryma fera,- hVtivi£ierU. c JRidicule, d Bxer^ citusprM^aftuu QOdium pertfeax.

A
cflet reda6l:a.
tis

r O P H T H. Agnolcasingenium

LT

B.

V.

^6^^

exirio

RomanJegcn-

natum.
3d.
I

N T E R Scipionem

Africaniim Sc Hannibalem

ortuseft fermo deprasftantiaDucirmi Cumque Scipio rogailet quem piimum efle cenlcret , refponcik: a

lexand^um Miignum^ queni {scundum » Pyrrhum Eptro^ tarum Rsgem quem tertium , leipfum nominavit. At quid , inquit Scipio , (i me vicifles ? Tum , inquit, mc neque fecundum , neque tertiuvt , fed omnitim pnmum.*

cenfutjfem,

37.

Hannibal

bibiturus veneniim
dixit
:

quod

in

cum ufum

paratum habebat,

h Solvamtts in-

gtnticuYA pQpulum^R^mmum.
varnus d:utina cura fopulum
fenti

Aut utLivius refert. SoU RcmAHum ^ quandc mQrtem

exfpeBare tongum cenfet. Id poftremo male habebat
,

hominem quod Romanis jam non poflet aliquo pado
moleftus
petifTet
elTe.
s

38. P o
frui

T viftoriam Cannenfem
,

, (i

Haniaibal refta
:

Romam
:

potcrat in Capitolio prandere

fed

quam
,

uti viiflotia maluit,

Campaniam acTarentum

per^grans
clanguit
fuiiTe

ubi
c

mox

&

ipfc

&
fit

exercitus ardore
,

adeo

ut veriirimc di<J^um
(ble

Capuam Hannibali
,

Csnnas.
,

Siquidem inviclum apibus
,

indomi*

tam armis Campania

& Bajx fontibus calidis tc-

pentes fubegerunt, Rcfert Florus.
S
1.

C
r

I

P

I

O
fi

M
,
,

A

J

O

R.
a

S c

I

p

o fenior

quando vacaas
dfcere (blet
,

negotils
(e

bellicis in literis vcrfaretur

d

nun-

quam
tibus
-

ininus efie oriorum
fcd de Reipublicas
trafhre.

quam cum

efJct in otio.

Scnfit fe id temporis

non dare animimi

otio in volupta-

commodis m.uka

fuo cuni

animo

2. r o s T E A quam Carthaginem Novam quar erat Kifpanorum, armiscererat militcsquidam vir<?inem ckganii forma captam ndduxerunt eiquc tradidcrunr.
, ,

Heicillc:

e

Lthenter acciperem

,

iiiquit,

f privAtttstf^

Q_3
Z rrafiantia.

b Odium

pertinax. c Vofupta/ emollit »4-

domitos. dOtmmfapietitii. c Imperatcr ca/fjis*

, ,

3<S^
,

SciPIONlS
,

ftm mn Jmperatcr. Juvenis infigni pucllae forma coilumpi nonpotuit> quo minus meminiflet quid decelet Impcratorem. At multi funt hodie, qui ob hoc ipfum fibi credunt tum licere tum dccora efle omnia, quod funt Imperatores. 3. R u R s u s cum obfideret oppidum humili lowo {Itum prominente illic Vencris templo jufTit illuc piofiteri vadimonia, tanquam tertio poft die jus ibi redditurus. a quod fc fafturum prxdixit , fecit urbe
,
,

capta

;

tanta erat fiducia vidoiis.

4. I

N

Sicilia

percunftanti cuidam
,

,

qua

ic frctus

claflem cducere pararet in Africam

oftcndit viros ai-

fefe cxcrcentcs , praEtcrea turrim excelfam mari immincntcm , ait : i NuUhj horum efl ^tii non €»nfcenfa turrifemet in mare pracipitaturus Jit , fijhjfg»

matos treccntos

&

ro

:

fenticns

non

perindc rcferre
,

cducas multitudincm
tatos
5.

quam nnmeiofam modo foitis Dux educat cxcreiac tcrra potitushoCarthaginenfesmiflis Lega^
,

& dido audientcs. U bi tiajccit in Africam,
caftra

ftium
tis

concrtmaffct

,

foeduscum Scipioncpepigerc
,

pollicentcs lc

& clc-

phnntos camelofque
(
lia

&

navcs,

&

pccunias datuios.
abnavigaflet ex Ita-

Cxterum pofteaquam Hannibal

Carthaginemr coepitillos conventoium poenitere, eo quod jam animum recepiflent. Id audiens Scipio negavit fe etiam fi ipfi vellent pada fervaturum nifl prius impeiatis adderent talcntoium quinque miliia hoc nomine quod Hannibalem accerfiflent. 6. A T poftea quam Carihagincnfes vi ada£ti Legatos defoedere acpacead Scipionem mififlent jufllc
,
, ,

cos qui venerant protinus abire , tanquam aon auditulus eos prius quam L. Terentium ad fe petduxiflenr. huErat autem Terentius Romanus , d vir probus manus, qui in bello captus a Poenis detinebatur. Quem ut adduxerant, Scipio pro tribunali fedens homincm

&

apud

le

folvit.

coUocavit : moxque auditis Legatis bellum difPorro Terentius tanti beneficii memor riium-

phana Fiduciaeventus. b Miles dicio audiens Q%Animta
frafins»

d Humamftr &^at^.

A P © P H T H. L I B. V. 3^7 phactem Scipionem fequebatur pileatus veUu illius libertus quiu & Sdpione mortuo ad exequias ruultum
,

;

exhibuit

«ia ftudiole procuiavit.

cekbritatcm pertinenSed de his pofterius. Heic in Scipione quidem habes eseniplum bcneficii cindide fimul & honoriiicecollaii in Terentio vero memoris aDimi fpecuncn. 7. PosTEA quam ILomani trajecerant in Afiam adverfus Antiochum Regem ij^:jue Legaios ad Scipiouem de pace miliflet a, Id.. inquit Scipis ^pri:ts factHm epwtiiit non nunc cum ^frsnnm fjjfonm Tcc-ct tjh, Allulit ad Apologum de equo fcflbre, notiorem quara
,

aliaque ad funeris

,

,

:

,

^

ttt

hcic
%.

ilt

S £
:

commemorandus. N A T u s decreverat

ut pecunias lumcret cx
c:ati-

xrario
tUJOS
ditur
,

at

cum
y

quarftores xraiii negarent le eo dic aper-

:

b Jpfe

inquit

,

aperiam^ q^andc mea caufa

qui tanta pecuniarum vi ripieisrim arantrm, Va,

hoc

, eo Scipiu per jocum dkebat libi rufcipiendum ut aperiret qui fuiflet in caufa ut tam dihgenter dauderetur ut qusftores diei fpatium quxrercnt ad rccludendum. Exemplum ingcotis

cua non clauuuutur
iaboris

,

,

fiduciae mcriiis quafitx.

C u M a pctihis tribunis plebis multis nomini$>. bus accu/aretur apud populum Romanum, nihil ad crimina rcfpondit tantum hoc dixit : c Hoc die i^irittiy Hannibalem Carthapnem devii i : proin ipfe fum^
,

,

,

^

pta corona

in

Capitci.um afcendo
:

,

Jovi Oprimo

Maxtmo
,

facrificaturu!

me fitffr.i.^tHm fer-t Viiit Hxc locutus afccndebat ad Capitohum rciiclis
fi
tjuis

de

ferat.

accufa-

toiibus,

nondum

perorjia caula. Tantuiu \3let egrcfiiiucia,

giorum
cgerit

iu

Rempublicam meriiorum
lit

ut rc^^r.ie

judicii rigor veiius

in ovaiionem,

&

icus proluppUwc

triumphantem. Sc p o Afiicanus quibufdam calumniantibus d Imquod parum ftrcnuus pugnator eftct
10,
I
I

,

:

peratorem

y

inquit

,

me

mater, non btltatorem gemttt

.

Si-

gnifkans in
a

Imperatorc plus babcrc

inomcnii

(b-

0^4
Tneritgrwv. dGtriirofc,

Icrtiam

FrennmreceptMm. b Ftdncia rnentvum. Q Fidit^A.

, :

T. Q_u I lertiam ac prudentiam in

^6S

N

c

T

I
,

r

confiliis

quam

vircs in

piccliis.

.

I r. I D E M dicere fblebat a hofti non fblum efTc dandam viam fugicndi verum etiam muniendam docens moderandam efle vidtoriam nec feviendum in
,
,
:

,

€0s qui conrra ferre arma deftitiflent.
12.

Idem
^

tum.
narii
i

No«

in

cuifcutum erat elegantiusoroainquit quod fcutum tantn cura orquoplus haheoi prajidii qunm ingUdio fignifimiliti
,

miror

cansilhim ignavum militem. Clypeustuetur fedgladius fortitudinis organum eft. Quanquam hoc idcm
,

de altero Scipione
13.

narratur inferius.
c iiquibus fucit equi fc, domitioribus , ut his facilioriSic homincs fecundis rebus eiTrcna-

Idem

dicere folct

rociores tradunt cos

bus

poffint uti.

tos, fibique prsfidcntes tanquam in gyrum rationis humaac do£lrin3c duci oportere , ut pcrfpeiJt^tf

mm

iiarum imbecillitate , varieiatequc fortiih^ , reddantui modeiatiorcs. 14. D I c E R E fblct , in le militari turpc verbum cfTe. d Non putiaram : quod aliis in rebus intcrdum locus datur malc indituta pofterioribus conliliis meliolibus corrigerc : cjetcrum quic ferro peraguntur, ea nou oportct temere aggredi quod hic errorfere cft inemenquns (edabilis. Idcm didtum locum habet &: in his mel faita mutari non poflunt , ut in ducenda uxore
, ,

in facris ordinibus. hofte dicebat 1$.

CuM

non
,

efte

confligendum

e nili

aut invitaret occafio
incogitantis
ftt
,

aut urgeret necefiitas

oportunitatem oblatam negli(it tum non prarftare fort^m animum, cum audacia fpcm prxbet incoliimitatis formidulofitas nihil aliud quam ccrtum promittit exitium.

quod
,

|cre

& cxtremse ignavis

,

,

I.

T.
,

T. Q_U I N C T I U S. Qu iNCTius ab ipfb protinus initio
.

cla-

rus fuit

ut pritts

quam efict xdilis ,

aut tribuiius mi !i-

tum,

a Chmenter. hlgnavia.
C

c Graviter.

d

PrQviden.tia,

§mndo

biUandmi*.

:

A

O P H T
,

tum, autprstor, conful fai^us
raroradveidis Pbilippum

I Bf. T. f^f Porro miffus Impefualit ut venireturin coilo-

H.

L

fit.

quium. At cum Fhilippus pofceret obfides, eo quod

il-

k

multis

Romanis comitatus

cfTet

,

ipfe vero lolus
,

a Vt folus y?j,.rnquit Quindiius,
cognatoi tuos occideris,

iffefecifii

a.m amicos

Philippum bello vicerat , in Ifthmiis prasfe Grc^cos fux libertati fuoqu« , juri perraittere. b Quotquot a\uera Romani temporiw btis Hannibaliscapti icrviebarst apud Grscos cum horum fingulos Gxxd quingemis drachmis cmillent , graqui tis Quindio donaiunt ipfi Romx triumphantem QuinftiuiTJ fecuti funt pileati quod facere foJgnt e iervitute manuraiffi. Er hoc miror a Plutarcho intei apophthegmata commemorari. medltantes expeditionem adverfus 3. inrubm Zacynthioium , monuit ut caverent , c nc more teftudifium caput e.xtra Peloponnefum proferentes venirent in peHcuIum. Teftudo enim intra teftam
I

UB

conio

juiiit

evulgari

,

:

&

,

AcHKos

,

"

tutilTima
4.

eft.

Antiochus Rex cum numerofb exercitii venifietin Grseciam omnefquereddidiffetattonitos 6c militum numerus & armaturse varietas , Quindiius hoc (ermone metum ademit Achacis d inquit, eJlem in ChaUide cccTinm apud hofpitem menm mirabar carmum £&pam eum ejfent omnia teBa nive : at hofpes refpondrt , ea omnia nihil aliud effe quam fuis domefticx carnes , tantum apparatu 6c conditura divcxfa. Ne vos
, : ,
,

CuM

igitttr,

inquit

,

admiremini Regii
,

copia^y

cum auditis hafia-

t9S

,

catnphra£los

peditesy etjuitesO' fapttarios,

Nam

hi

omnes Syri font, armatura intcr le differcntes. 5.1 N Philopoeminem Achseorum D;icem,qui
tos haberet equites
gus, ita ludcbat
het
:

roul*

pecuniarum indieThilopam^n, inquiens, manus ha,

&

armatos

fed

crura

,

ventrem

mn

hahet.

Ac

tali

quidem

(peci«

corporiscrat Philopcemcn. Quinftius autem cquitcs ac

pcditesarmatos,

manus

& crura Ducis appellabat
0^5
c

,

fed

q^wTutum
ctnJittHm.

a Libtre.

b

CleTntns viCior,

d

Ofientatioinanis,

^ Salfi,

37©

Pauli Amilii
,

quoiiiam non haberet quo aleiet miHtem

ncgabat

il-

lumhabereventrem.

C.
C.
tri

D O
T
I

M

I

T

I

U

S.

Do M
,

I

Cn. Domitius
tontemplatus
fe£tis

u s , five ut Livius lib.7. Decad.4. a quem Scipio major pro fe Lucio fraAntiochum Lcgatum dedcrat ubi
,

in bcllo adverfus
eflet

hoftium phalangem

exercitus prae-

hortantibus ut confcftim aggrederetur , negavit tempus fufficere ad hoc, ut tot millibus trucidatis ac di-

rcptisirapedimentis

incaftra reverfi fua curarent cor, pora. Sed hoc ipfum poftridie (e tcmpcftivc fafturum Sixit. Acpofterodie congreftus , quinquaginta millia

trucidavit.

Virftrenuusnon dnbitavitdeviS:aria, fparei par eligebat. I
,

^ium modo temporis gerendie
P:

L

I

C

I

N

U

S.

7. P.

LiciNius
a Perfeo

conful

h Imperator cqucftri

pugna fupcratus
captos.

Maccdonum Rege, bis mille &
,

odingentosmilitesamifit
rcs afturos de foedete
,

partim interfeftos

,

partim

Ubi vcro poft pugnam
ac pace
fi
,

Terfeus mitteret Orato-

Licinius qui viftus crat,
,

i6tori
tas

prsefcripfit
,

,

ut

pacem

fua poteftatc

darct in fidem

vellet qux habcret in Romanorum. Ne calami-

ignoravit Perfeus quibus

quidem fortilTimi viri fpiritus potuit immlnuere. Ne cum viris ipfi res cflet , coque fecit vi^or quod vi£ti folent facere.

S.

PAULUS AMILIUS. pAULUs Amilius cum iterum

pcterct

confulatum, repullam tulit ; cxterum cum bellum adverfus Pcrfcum , c acMacedones,imperitiafegnitieque Ducum in longum duceretur , eidemque confulatum dctuliflent, negavit fe illis habere gratiam : non cnim ob id tum dcfignatum Imperatorem , quod ipfe ilefidelaret imperium, led quod ipfi Imperatorcm. 9. £ FoRQ domum reverfns cumfiliam puellam
a Tdwta. eventns,

h ^nimfc, Q

Ji>^(ceffitM9

nomi« diU*

,

A
erat

P

O P H T
,

H.

L

I

B. V."
,

371

nomine Tertiam leperifTet lachrymantem
habcret. Ula icfpondente
ftlix

rogavit

^id
:

Perfeus nobis interiit: Id

nomen catellii quem puella habebat in deliciis Srt cmcn accifie moxque in bellum inquit fiiia
,

,

,

:-

profe^us pulcheirimum de hofte triumphum
10.
fibi

egit.

In

exeicitu vero

4 acloquacitatem
vindicantium
,

cum multam con£dentiam cornpeiifTet milimm ofFieia Ducuiu
lefque
,

non

neceflarias

curanrium

,

nec aliud quidquam agere , qnam ut enfcs fuos acuerent , cxtera fibi fore cursc. Nofturnas dutem excubias juHit illos iine lanceis 6c gladiis agere quo nimirum adempta /pe depellendi hoftem , tanto
juffit illos

quiefceie

acrius pugnarent

cum (bmno.
pet Joca piaerupta irrupilTct in Mace-

11.

C

u

M

doniam , vidifietque inftrudam hoftium aciem , cxhortante Nafica ut protinus invaderet hoftem. h Facerem , inquit , fi tus ejjem Atatis , fed multamm rerum
experientia prohibet
,

ne ex ittnere Jiatim

cum

infiruCia acie

iongrediar,

12.

Devicto
,

Perfco
,

,

cum epulum

exhibcict

cjufdcm efle artis ^ aciem bcnc inftruere , convivium exhibere , illam , ut hofit ftibus quam maxime formidabilis , hoc , ut amicie fjt jucundiifimum. 13. C u M Perfeus captivus deprecaretur , ne in d Ifihuc , inquit , in te fitum triumpho duccretur
viftoriale
c

dicebat

&

:

erat

.*

fignificans

illi

iicuifTe in bello perire

,

aut teite

vinccrc.

pecuniarum infinita vi reperta in caftris ho-< ipfequidcm nihil fibi fumpfit. e Tubcionitamen geneio phialam pondcre quinque diachmarum , foriircr gefta: rei prxmium dedit. Atque hocprimum ajunt argenteum vafculum in itliorum domumfuil14.

Ex

ftium

,

fe ingrcfttim.

Meminit hujus Plinius libro 33. cap. 11. duo pocula necTubeionem nomniat, led Cajum Alium. 15- Ex quatuor liberis mafculis quos fufccperat,

Quaiiquam

ait fuifle

,

a Difciplina militaru.
C *y4rs convivii,

b

d

ufu rtrum cdUidM, Severe. c Frugalit^.

0^5 Dux

duos

,

37^

CATONrsSENIORlS
a.

duos antca dederat in adoptionem.
tern qui remanlerant in famiiia
interiit
,
,

Exduobusan-

quinque ante annos natus quatuordepoft ac^um triumphum die, annos natus duodecim. Ob id popalo luftum ac mcerorem cum illo jungente ipfe prodiens ad multitudinem, dixit fe poft tam continuos rerum fucceflus aliquid magni mali a fortuna exlpedafle fe vero nuncde patrise incolumitate fecurum elTefaftum, nihilquetialter

triumphum diebus alter quinto cim
;

,

:

tncre periculi

,

poftea
in

quam fortuna profperegeftarum

rcrum invidiam
i5.

fuam
illi

domum impingente

,

iple

pio

omnibus dependiflct.
Papyria, Malbnis viri confu'longo temporedomi habuilTet, cxqueea pulcherrimam. fobolem fuftuliftet, inclytum illum acmaximum Scipionem A.milianum repudiavit: 5: amicis divorrium vchementer difiuadenribus b Hie catceus nonne novtu ejt\ porrexit calceum , dicens nanm puUher ej? ? at mmo veflrum novit^ quapcd.em menm
erat
iarisfilia,

UxoR

quamcum

,

:

17. P E R s E o {l(e ad vi£ioris peiksabjicienti , votefquc degenercs emittenti : e Cur , inquit Pauius , ffthunAm crimine liheras, fic te g&rens , ut fuperiors etiart fortuna videaris indignus ? Cur meam dedecoras vi£ioriam «i€ rerum a me geftarumgloriamobfcpiras y tam abjeCium
te demonflrans, ut indignus a^pareasy

quem

populiis

manushaberethoflem,
1 8. I D E M dicebat, Impcratofem , d fi minus seta^te, certe m.oribus fenem efle oportcre lcntiensnoii ciTc prsecipitanda coniilia, quod foknt juvenes, fed mo*
:

iibtts

utendum elTe fenilibus.

I.

C A T O S E N I O R. Cato Senior in concione fuafurus de fm^

jncnto viritim dividendo , ita praefatus eft : e Perdifftcile auribus carentem verba facsre i ventrcra ejfe ad ventrem 4ixit quod ageretur.de populi vidiu
2.

Aj

E-

a

PatriA earitas,

h

CaheutifuatorqusAp*
Vsiirfr ftir({Hf,.

-C 2tf»?5r;fii#*

4

G4^roft» e

A
2.

A

j

EE AT

ea civitas, a cipuus luxus olim erat in pifcibus ^ undelegimus mullum fex miilibas emptum. aliquando fummam uxorum 3. imporentiam : h Omnes , inquit , homines uxcribui dommmtur , nos emmbns hcmimbits , nobis autcm uxeres

modo fervari pottie in qua pluris venirct pifcis, quam bos. Prae*

r o p H r H. L fe mirari , quo

I B.

V.

^ji

Objurgans
,

.*

lioc

modo coUigens

mulieics efle rerum omniiim do-

minas.

D I c E R E fblet fe malle pro collato benefinullam reportare gratiam , c quam pro maleficio perpetrato non darepoenam. Significans nihil cC4.
,

eio

(e psriculofius

impunitate

,

quae rempcr ad dcteiio-

ra invitst.
dicebat-, le oranfbuspeccantibus ignoprxterquam fibiipli. d Multum dillimilis illi M??v50 quicarpens alios fibi condon:ibat omnia. Sibi ignoicir, qnem non poenitet admiflii: de fe poc5.
,

Idsm

fcere,

nas fumit

,

qui cura pcnfat quod incogitantia

com-

milTum
6.

eft.

Exhortans

autcm Magiftratus ad fumen,

das pcenas ch his qui dclinquerent; ditebat eos qui maleficos prohibere poflent nec facerent lapidandos effe :
fenticns ilios de univcrfo populo peffime mereri
,

quod

ad fcelerum liccntiam invitarent improbos. 7. A j E B A T fibi magis placere e juvencs qui rubcfccrentquam qui pallefcerent, quod rubor arguat probam indolem, pallor non item. 8. / fibi invifum cfTe militem , qui ambulans moverct manus, pugnansirioveretpedes, cla,

Dicelat

riufquc fterterct

quam
libi

Impcratorcm, qui
9.

non

inclamarct, petfimum autcm poflet imperare.

Maxime
,

cxiftiniabat: oportere
,

unumquena feiplb di-

<]uc fcipfum revercri
fcedat. Itaficrct,

quod nullusuaquam

dercmusfaccre

g utquidquid aliis teftibus non auidem folos faccrc puderet.

0^7

10.

C ON-

a Lutxm, b Vytrwn imperium. c ImpunitiU maia', d S<vtrHi infeipfum» ^ Btnhr, f HilffbcrtM»

g

StbiqHifyiiettfiii.

,

374
10.

CoKSPieiENs multorum
,

Catoni
ut dc

8

Sewx ORIS

ciigi ftatuas.

4 Malimf inquit
ic

mt quArant homines , ^HAmobrem
,

Catcni non fit pojttaftatua

4juam quare ftt pefita
,

:

fcniicns

mallc
11.

rcs prxclaias gcreic
,

ut olim (cientcs ilium pra.
h par:

mcruifrc (latuam

mircntni non cflepoiitam*

A»MONEBATutqui potcutes eflent,
quo fcmpci uti poflent
fcrocia
I

fc ntcrcntur fua potcftatc,

lcn-

tiens potentiam clcmcntia comitatcque fieii diutux*

nam

,

liiccbat

€ eos , ipfam virtutem a juventute auferrc : fentlcns prsmiis animos juvcnum ad virtutem acecndi , quseil

12.

brevem. viitutcm honoie fuo fiaudarent

dctrahas, ipfa viitus eknguefcit.

13. aiit judiccm dicebat d necprojuftisorandum , nec pro injuftis cxorandum. Scnfit culpam cfTc judicum, (i ut juftis a^qui fint , orandi funt
,

Magistratum

cum oportcat ultro favere
:

bonis

;

pro injuftis

oiare foitalTis humanitatis cfl
defle<5l:entis.

atexoiaii, cdajullitia
facienti nihil adferat

14.

INJURIAM
,

ctiam

fi

tamcn periculolam clle diccbat; t fcntiens impunitae injuriac excraplum omnibus minali injuriam. Etenim (i liccat impune Isdere, nullus erit tutus ab improborum violcntia.
periculi

univerfis

15.

Senectuti
:

cum multa adfint piobra
:

,

di-

non efle addendum malitix dedecus / fentiens iene^utem multis nominibus vulgo male audire, vcluti
ccbat

cum audit dcformis
liviofa
,

cdcntula,Iu(cio(a,imbeciliis, obferre latis eft
,

indocilis.

Hxc

ut

non

acccdat

crimen improbs yitx , quod omnibus quidem foedum , (ed ieni fcsdifiimum. Alii narrant hoc ab illo di(^um in fcncm obvium vitae contaminatx. Ne Ktatis tuA malis
addoA turpitudinem.
15.
I

RATuM g

infano nulla
:

alia re difFcrre di-

Cfbat

,

quam mora

temporis

ientiens iram

brevcm

e(Ie infinitam.

17.

Eos

a Statuarum

gloria.

b

Potejlat

moderata,

c

Ho-

nor virtutii.

d

Jtifiitia»

e Jmpumtof,

f Se-

Vi^us, g Ira,

»

A
17.

Eo

s

P H T K. L P qui foituna moderate
:

I B.
,

V

.

375

tur, dicebat

minimepeti invidia
quA
nos circumfiant

<i

fobrieque utcrenKon enim , inquit,

nobu fsd
terna

boyiii

,

invident homines.
,

Ex-

bona

extra

vitium intra
.

hominem flint homincm eft, qui

at infblenter

utendi

cofibi conflantinvi-

diam , vere fint in vidiofi 1 8 C^u I in rebus ridiculis fcriam operam ponercnt
,

h eos dicebat in fcriis fore ridiculos
,

:

fignificans

aiTuetos ridiculis
gotiis ita (e gerere

ob habitum colle^um , in ieriisne, ut non folum rideantur , icd etiam
a^iones ajebat pr^claris vcr-

derideantur.
i<j.
feis

PRiECLARAj
,

occupnndas

nc

a gloria
,

quod

vertit Philelphus

ahud

fequutus.

Honeilas a^ones , cupandas, hoceA, bencfa6^a benefadis addenda , ne fi definamus bcne facere , obfoleicat priorum bcncfaffcorum mcmoria. 20. C r V E s incufabat , quod iemper iifdem committercnt 2vlr.giftratum : vilem hahere Magiftratum
Magtjirntu.
c
,

Argutius eft ut opinor , exemplar honeflis adionibus ocdefluant.
,

Vtdemini enim

,

inquit
ejje

,

aut

autjudicare paucos

dignos

Quorum
:

blica potefiate
.

EN 21 vendere coa^lus ei^ , d ajebat fe mirari , quafi plus poffet quam ipfum mare : quod enim illud vix pauUatim
alluebat, iile facile devorarat.

alterum erat male icntirc depqalterum, male ientire de civibus. A D M qui agros mari vicinos ob luxum

21.

Censuram
:

petens
,

,

cum

csteros

compe-

populoque blandicntes, iple clamabat populo opus ellc medico auftero , validifque remediis ptoin eligendum , non qui jucuntitores videret fupplices
e

diifimus cfTet

,

fed qui inexorabilis.
cft.

Atque

ha:c di-

cens, ante omnes cenibr crcatus
,

Agnovit populus

morbum fuum eoque Catoplus quam cxteri blandiendo.
2.3.

valuitobjurgando,

IC,

QjJ A N D o doocbat juvcnes intrepidc pugnaiaepcnumero dicebat , verba plus quam gladium ,
voccs
sfno

a Invidia

modo

vitetur.

b

Ridiculu ajfuefcerc»

C

Homnon femperitfdem d

Lureo, c Sevtrita^,

, :

S EN I OR I S voces plus quam manum hoftesrnfugam vertcre attonitorque reddere. ^Nolebat militem in prxlio mutum elle, fed atrocibus didis , clamore , vultulque tru-

37^

C ATONI

S

,

culentia terrcre hol^em.

2+. accolunt

Eellum
,

b

cum

gerenscum hisqiiiBoetim fluvium indifcrimen addu6tus cflTet piopter
,

hpAium multitudinem
fup^j^etias
,

& Celtiberi quidem OiFctrent
:

Romani venon Tmerent illum merccde pacifti cum barbaris dixit errare RomaHOSi eoquod fi viciflent reddituri fuerint non de iiro (^d de bonis holHum fin vitli
li

darentur talenta ducenta

ro

,

,

:

fuiflent

,

^aiii

bcmi fore

,

nec

a

quibus peicremr

,

nec

qui peterent.
25.
c

Qj^i A

M

V
ie

I 5

tamen

ajebat

hifce diebus

autem complures urbes cepiflet quos inter i^oi^e-i egit

nihilo phis fumpiirie
mediflctj bibiflctque.
2^5.

quam

quiE ex hoflium ngvis codirtribuif,

CuM
:

cuiqire

mifitum argenti Ubram
e

fet,ait

d Sdtimejjc multos hakentes nrqenVAm

ov.dm

paticosljabentes

aurum

mHitta dimtim

redire,

NamDuces

i>on alia re
terc.

quam gloria au6los
rem
lat feliciter
,

e provinciis redire opor,

tanta mihtum geftam multitudo redeat incoltimfs ut ex diftributis manubiis exigua portio ad fingu-los redeat potius quam ii muhis detideratis pauci rcdeant exprxda locupletiores. Quoniam autem rcrum profpere geftarum gloria rcdit ad Duhac portione par eft illos efl^e contentos five mulces
Senfit
, , ,

tum fit
27.

praedae, flve

1n
tria

mi"!itia

parum. quinque fervos habebat
e

,

quoruni'.

anus
fcifle

captiva corpora