You are on page 1of 272

2

Du lịch sinh thái:
Hướng dẫn cho nhà lập kế
hoạch và quản lý
Tập 2
Biên soạn
Kreg Lindberg, Megan Epler Wood
David Engeldrum
2
HIỆP HỘI DU LỊCH SINH THÁI là một tổ chức phi lợi nhuận và có các hội viên quốc
tế chuyên tìm đến các nguồn tài nguyên và xây !ng chuyên m"n đ# đ$m %$& u l'ch là
một c"ng c( có lợi ch& %$& tồn và phát t)i#n %*n v+ng,� -ổ chức này ph(c v( các nhà
đi*u hành u l'ch. %$& tồn và các nhà qu$n l/ 0hu %$& tồn thiên nhiên. các qu1n chức
ch2nh ph3. ch3 nhà t)4 và h56ng 7n viên u l'ch. các nhà nghiên cứu và t5 v8n. và các
l9nh v!c chuyên m"n 0hác đ1ng th!c hi:n các ! án u l'ch ;inh thái t)ên thế gi6i,�
<i:p hội đ1ng ;&=n th$& nh+ng ph5>ng pháp tốt nh8t đ# th!c hi:n các nguyên t?c u l'ch
;inh thái %@ng cách cộng tác v6i m=ng l56i t&àn cAu đ1ng l6n lên %1& gồm các chuyên
m"n 0hác nh1u làm vi:c một cách t2ch c!c� t)&ng l9nh v!c u l'ch ;inh thái,
-ổ chức đB đCt )1 các m(c tiêu lâu ài ;1u đâyD
© -hiết lập các ch5>ng t)ình giá& (c và tập hu8n
© Eung c8p các 'ch v( th"ng tin
© -hiết lập các tiêu chuFn t)&ng l9nh v!c u l'ch ;inh thái,
© Gây !ng một m=ng l56i các c> qu1n và chuyên m"n,
© Hghiên cứu và phát t)i#n các m" hình� hi:n t)=ng ngh: thuật t)&ng l9nh v!c u l'ch
;inh thái,
Hếu cAn thêm th"ng tin v* các ! án c31 <i:p hội và các thành viên. hBy liên l=cD
THE ECOTOURISM SOCIETY
I,J K&x LMM
H&)th KNnningt&n. O- PM2ML
Qi:n th&=iD RSP2T UULV 2W2WX Y1xD RSP2T UULV 2W22
Zm1ilD Nc&m1il[Nc&t&u)i;m,&)g
<&mN p1gND httpDXX\\\,Nc&t&u)i;m,&)g
2
DU LỊCH SINH THÁI
<56ng 7n ch& các nhà lập 0ế h&=ch và qu$n l/
Biên soạn
Kreg Lindberg
Trợ Lý Nghiên Cứu, Hiệp Hội Du Lịh !inh Th"i#
Megan Epler Wood
Chủ $ịh Hiệp H%& Du Lịh !inh Th"i
v'
David Engeldrum
(iều h'nh biên $ập, H)! Eo !ervies
Hi! H"i Du L#ch Sinh Thái
N$%th &'nnin(t$n) *'%+$nt
c,c +-i t%./n( 0u1t 23n 4 5 6777
2
⌠W]]S. <i:p <ội ^u _'ch `inh -hái
Gu8t %$n lAn thứ nh8t
-8t c$ các quy*n lợi đ5ợc %$& đ$m,� ah"ng đ5ợc phbp c&py %8t 0c phAn nà& c31 cuốn ;ách này
56i %8t 0c một hình thức nà& h&Cc %@ng %8t cứ ;ách nà& mà 0h"ng đ5ợc gi8y phbp c31 nhà xu8t
%$nD� <i:p hội ^u l'ch ;inh thái. I,J, K&x LMM. H&)th KNnningt&n. O- PM2ML
-h5 Oi:n ^1nh d(c euốc <ội thf ;ố ]gV LPWWLM
h`KH PV]igiggWVgV]
jiám đốc xu8t %$nD Hic&lN k, JttN
-hiết 0ếD _&)i l, l&hn;&n. _N;liN d&))i; H&yN;,
-hiết 0ế %ì1D _&)i l, l&hn;&n
Kiên ;&=n %$n th$&D _&)i l, l&hn;&n

Gin có lmi cám >n đCc %i:t t6i -ổ chức-hám <i#m euốc -ế RhntN)n1ti&n1l ZxpNiti&n;T đB ginp
đo t)&ng 0hâu ;$n xu8t cuối cpng c31 cuốn ;ách này,
Euốn ;ách DU LỊCH SINH THÁI:� H.8n( 9:n ch$ cán 2" ;u< h$=ch >? ;u3n l@.
tập hh đ5ợc 'ch tq nguyên %$n tiếng rnhD ZEJ-Jskh`dD A BUIDE COR PLANNERs D
MANABERs) O&lumN hh, ^u l'ch ;inh thái là một l9nh v!c ctn m6i mf u Oi:t H1m. & vậy vi:c
tìm 0iếm các thuật ng+. 0hái ni:m chuFn t)&ng các tài li:u th1m 0h$& tiếng Oi:t q31 là một vi:c
0hó 0hvn, k8t m&ng %=n đ4c l5ợng thứ v6i nh+ng 0hiếm 0huyết c31 ng5mi 'ch, ahi %=n đ4c cAn
góp /. t)1& đổi v* các thuật ng+. 0hái ni:m đB đ5ợc png t)&ng tài li:u 'ch này. xin vui ltng liên
h: v6i nh+ng ng5mi 'chD
Hghiêm Ih5>ng -uyến. đ'1 chwD -)ung -âm Hghiên Eứu -ài Hguyên và d"i t)5mng. Q=i
h4c euốc gi1 <à nội. WiL Kpi th' Guân. <à Hội. Oi:t H1m. đi:n th&=iD RSUVUT ] Li P ]LM.
Y1xD RSUVUT S2W S]gU .
ZVm1ilD�� tuyNn [upl1n;,1c,vn�


N"i 9un(
2
Lời tựa
Lời mở đầu
Hector Ceballos- Lascuráin
CH!"# $
T%& tr'ờng () C* c+u c,a "g)n% -u l&c%
.in% t%ái
/egan 0pler 1ood
E<xyHj 2
"%2ng H'3ng m3i trong "g)n% -u l&c%
.in% t%ái
.imon /c4rt%ur
E<xyHj g
/ở đầu (5 L6n% (ực -i7n gi8i c9n c%'a
đầ: đ,
.imon /c4rt%ur
E<xyHj U
Các ;%<a c=n% Kin% t> c,a -u l&c% .in%
t%ái
Kreg Lindberg
E<xyHj M
H=n c%> trong Ho=c% đ&n% ?u@c giaA
/Bc tiCu () D)i %Ec
FG: dựng C%i>n l'Hc -u l&c% .in% t%ái
?u@c gia c,a Ic
Jill #rant () 4lison 4llcoc;
E<xyHj i
Các "gu:Cn tKc Ho=c% đ&n% () C%i>n
l'Hc trong các K%u b8o tLn
1illiam TM DorrieA .tep%en NM /cCoolA
2
() #eorge HM .tan;e:
E<xyHj L
?u8n lO� T%am Puan -u l&c% .in% t%ái
ở các K%u b8o tLn
JeQQre: LM /arion () Trac: 4M Narrell
E<xyHj S
R'a -u l&c% .in% t%ái lCn tầm cao %*n
/St cái n%Tn ()o .ự t%am gia c,a K%@i
t' n%Gn (3i CSng đLng R&a
p%'*ng
Costas C%rist
E<xyHj ]
"%2ng U%'*ng p%áp Ti>p cận m3i (5
?u8n lO -u l&c% .in% t%ái dựa ()o
CSng đLng
D)i %Ec tV 0cuado
�4nd: -rumm
CH!"# $W
Eác Hguyên t?c Ehw đ=& ch& các Eh5>ng
t)ình ^u l'ch `inh thái !1 và& Eộng đồng
Kài h4c tq hnđ"nêxi1
Keit% 1M .proule () 4r: .M .u%andi
Du lịch sinh thái:
Hướn( 9ẫn ch$ các nh? lậ! Eế h$ạch >? ;uản l@
DN&SPF
 Ovn %$n tiếng Oi:t đ5ợc )1 m?t %=n đ4c là & ;áng 0iến c31 ! án ^u l'ch K*n v+ng.
hsEH Oi:t H1m cpng v6i hz t)ợ tài ch2nh t)&ng 'ch thuật c31 ! án RthN OiNtn1mN;N
t)1n;l1ti&n \1; initi1tN 1n {unN %y hsEH OiNtn1m�; `u;t1in1%lN -&u)i;m
I)&|NctT
2
 ^! án -vng c5mng Hvng l!c ch& Eác c> qu1n eu$n l/ d"i t)5mng Oi:t H1m
R`ZdrXHZrT tài t)ợ ti*n %$n quy*n và ti*n in
 ^! án ^u l'ch K*n v+ng RhsEHT đB tài t)ợ ti*n 'ch
2
Lời tựa
<i:p hội ^u l'ch `inh thái xu8t %$n cuốn ^u l'ch `inh tháiD <56ng 7n ch& các nhà _ập
aế h&=ch và eu$n l/ nvm W]]g vì có )8t 2t th"ng tin tập t)ung và& nh+ng 0h21 c=nh
�làm thế nà&� t)&ng l9nh v!c quy h&=ch và qu$n l/ u l'ch ;inh thái,� dCc p ;ố
l5ợng ;ách %á& và hội ngh' hội th$& v* u l'ch ;inh thái tiếp t(c ;inh ;"i n$y nu một cách
nh1nh chóng ;&ng )8t 2t tài li:u có th# đ5ợc c&i là nguồn tài li:u tốt ch& các nhà quy
h&=ch. qu$n l/. ;inh viên và nh+ng ng5mi h&=t động t)&ng ngành này,� Oì vậy <i:p hội
^u l'ch `inh thái ch& xu8t %$n tập 2 cuốn ^u l'ch `inh tháiD <56ng 7n các nhà _ập 0ế
h&=ch và eu$n l/,
Ehnng t"i muốn nh8n m=nh )@ng cuốn ;ách này 0h"ng chw ;}1 đổi và cập nhật tập một,�
dà m(c đ2ch c31 chnng t"i ctn là đ51 )1 nh+ng v8n đ* 0h"ng đ5ợc nh?c đến t)&ng tập
một. v2 ( nh5 v8n đ* i~n gi$i RintN)p)Nt1ti&nT,� <>n thế n+1. chnng t"i ctn có m(c
đ2ch nh8n m=nh chi tiết và ;! nghiêm ngCt c31 v8n đ* i~n gi$i,� dCc p có một ;ố v8n
đ* %' lCp l=i ;&ng c•ng có ;! 0hác %i:t c> %$n,� Ehnng t"i hy v4ng )@ng c$ h1i tập ;ách
;€ làm ch& các ;inh viên và các nhà giá& (c t)&ng ngành qu1n tâm,� Q# %ổ xung ch&
nh+ng th"ng tin t)&ng ch5>ng này. độc gi$ có th# tìm đ4c các 8n phFm 0hác c31 <i:p hội
^u l'ch `inh thái,
Eác l6p độc gi$ mà chnng t"i muốn h56ng t6i )8t đ1 =ng. %1& gồm c$ nh+ng ng5mi thN&
h4c các 0h&á %ồi 5ong và đà& t=& t)&ng t)5mng đ=i h4c. nh+ng ng5mi h&=t động chuyên
nghi:p t)&ng ngành u l'ch ;inh thái. các nhà quy h&=ch và qu$n l/ làm vi:c t)&ng l9nh
v!c qu$n l/ v5mn quốc gi1 và 0hu %$& v:. và cán %ộ c31 các c> qu1n nhà n56c,� Ehnng
t"i hy v4ng )@ng cuốn ;ách này có th# ;} (ng u nhi*u n56c t)&ng các gi1i đ&=n phát
t)i#n 0inh tế 0hác nh1u và có các h: ;inh thái đ1 =ng,� Ehnng t"i nhận th8y )@ng 0h"ng
th# đáp ứng một cách h&àn t&àn đAy đ3 đối v6i nhi*u thành phAn nh5 vậy. tuy nhiên
chnng t"i c$m th8y )@ng cuốn ;ách này ;€ có giá t)' đối v6i nh+ng ng5mi h&=t động
chuyên nghi:p t)&ng l9nh v!c u l'ch ;inh thái,
Q'nh ngh91 v* u l'ch ;inh thái v7n là một v8n đ* cAn t)1nh luận V ;&ng chnng t"i 0h"ng
cố g?ng gi$i quyết v8n đ* này t)&ng cuốn ;ách này,� dCc p c(m tq u l'ch ;inh thái
đ5ợc ;} (ng t)&ng cuốn ;ách này nh5ng chnng t"i c•ng nhận th8y )@ng 0h"ng ph$i t8t
c$ các h&=t động m1ng tên u l'ch ;inh thái đ*u đnng thN& đ'nh ngh91 mà <i:p hội ^u
l'ch `inh thái và một ;ố tổ chức 0hác đ51 )1,� Hh5 ^1vi •N;tN)n đB nêu )1 t)&ng lmi
mu đAu c31 tập một. v8n đ* là các tác động & u l'ch gây )1. và chnng t"i xu8t %$n cuốn
;ách này 0h"ng ph$i đ# chứng th!c ch& một h&=t động c( th# nh5 u l'ch ;inh thái. mà là
đ# cố g?ng 0huyến 0h2ch nh+ng tác động có lợi và làm gi$m ;! gây h=i c31 ngành u
l'ch,
-)q một ;ố t)5mng hợp có chn th2ch. các ;ố li:u v* ti*n %=c đ*u đ5ợc t2nh %@ng đ" l1
d‚,� -ƒ giá hối đ&ái thN& đồng đ" l1 d‚ đ5ợc đ51 )1 nếu ;} (ng đ>n v' ti*n t: 0hác.
;&ng nh+ng tƒ giá đó chw là đ# minh h41 vì có th# chnng th1y đổi )8t nhi*u ;& v6i 0hi tác
gi$ %?t đAu viết,�
2
jiống nh5 u tập một. chnng t"i đB l!1 ch4n một nhóm tác gi$ là chuyên gi1 t)&ng l9nh
v!c u l'ch ;inh thái,� <4 có c> ;u 0iến thức đáng n# t)4ng và đB h&=t động t)&ng nhi*u
l9nh v!c 0hác nh1u nh5 nghiên cứu 0h&1 h4c. u l'ch ;inh thái. và c> qu1n ch2nh ph3,�
Hh+ng qu1n đi#m và / 0iến mà các tác gi$ đ51 )1 t)&ng cuốn ;ách này 0h"ng nh8t thiết là
qu1n đi#m và / 0iến c31 <i:p hội ^u l'ch `inh thái,
Ehnng t"i đCc %i:t cám >n các tác gi$ và nh+ng ng5mi đB góp / ch& cuốn ;ách này có tên
;1u đâyD
lim
Ki)c0hN1�������������������������������
��� ^N%&)1h dc_1)Nn
k&;Nm1)y Kl1c0������������������� ^N%&)1h dN1&\;
`tN0NtNN
Zli„1%Nth
K&&���������������������������������
�� ^1vN dih1lic
<Nct&) EN%1ll&;V_1;cu)1in�� ji1nn1 d&;c1)&
Eh)i;
j101hu��������������������������������
��� -N))y I)1tt
-)&y <1ll�������������������������������
l1miN kN;&)
•illi1m <1mmit������������������� h;11c `inig1
k&%N)t <N1ly������������������������ `hN)yl
`piv1c0
<N)% <illN)���������������������������� ^N)N0
•1N
Z\1) hn;0NNp������������������� jN&{{)Ny •1ll
_N;liN l1)viN�������������������������� •ill
•N%N)
j1il _1;h�������������������������������
k&l{ •N;chN
dich1Nl _&c0\&&��������������� `vNn •unN)
2
Lời nói đầu
Héctor Ceballo s - Lascuráin
Hvm nvm đB t)"i qu1 0# tq 0hi xu8t %$n tập một cuốn ^u l'ch `inh tháiD <56ng 7n các
nhà _ập aế h&=ch và eu$n l/, -)&ng thmi gi1n này đB có )8t nhi*u %56c phát t)i#n t)&ng
l9nh v!c u l'ch. u l'ch ;inh thái và %$& tồn t)ên thế gi6i, eu1n t)4ng nh8t là vi:c u l'ch
;inh thái 0h"ng ctn chw tồn t=i nh5 một 0hái ni:m h1y một đ* tài đ# ;uy ng7m, Hg5ợc l=i.
nó đB t)u thành một th!c tế t)ên t&àn cAu, G d…- O†h Hyh. H‡ Gsˆ- hi:n 0h"ng
th5mng xuyên và 0há yếu 6t. 2t đ5ợc %á& ch2 chn / t6i, `&ng u nhi*u n>i 0hác thì v8n đ*
phát t)i#n u l'ch ;inh thái l=i )8t đ5ợc ch2nh ph3 qu1n tâm. th5mng xu8t hi:n t)ên các %$n
tin ch2nh h1y các qu$ng cá& th5>ng m=i c"ng cộng, -uy vậy. u nhi*u n>i ;áng 0iến này
0h"ng đ5ợc xác đ'nh h1y đ'nh ngh91 )‰ )àng. h&Cc th5mng %' hi#u nhAm v6i các h&=t
động 0hác, dCc p vậy. )8t 2t có n56c nà& t)ên thế gi6i l=i 0h"ng có một vài l&=i hình
phát t)i#n u l'ch ;inh thái h&Cc l=i 0h"ng th$& luận v* v8n đ* này,
^u l'ch ;inh thái đB m1ng l=i nhi*u lợi 2ch c( th# t)&ng l9nh v!c %$& tồn và phát t)i#n %*n
v+ng, G Eố;t1 kic1 và Oênêxuêl1. một ;ố ch3 t)1ng t)=i chvn nu"i đB %$& v: nhi*u i:n
t2ch )qng nhi:t đ6i qu1n t)4ng. và & %$& v: )qng mà h4 đB %iến nh+ng n>i đó thành đi#m
u l'ch ;inh thái h&=t động tốt. ginp %$& v: các h: ;inh thái t! nhiên đồng thmi t=& )1 c"ng
vn vi:c làm m6i ch& ân đ'1 ph5>ng, Zcu1đ& ;} (ng 0h&$n thu nhập tq u l'ch ;inh thái
t=i đ$& j1láp1gó đ# ginp uy t)ì t&àn %ộ m=ng l56i v5mn quốc gi1, -=i H1m Ihi. u l'ch
;inh thái t)u thành một %i:n pháp hi:u qu$ đ# nâng c1& mức ;ống c31 ng5mi 1 đNn u
n"ng th"n. nh+ng ng5mi 1 đNn này ngày càng th1m gi1 nhi*u và& các h&=t động u l'ch
;inh thái, Eh2nh ph3 K1 l1n c•ng t2ch c!c 0huyến 0h2ch u l'ch ;inh thái và gAn đây đB
thiết lập một ;ố vpng -hiên nhiênVvàV^u l'ch c31 quốc gi1 đ# tvng c5mng c"ng tác %$& v:
thiên nhiên và phát t)i#n u l'ch quốc gi1, -=i HE O† HhsV^hV_ŠH. I<‹H l6n các h&=t
động u l'ch đ*u có th# xếp và& h=ng u l'ch ;inh thái, Qây là ngành c"ng nghi:p đ5ợc
xếp h=ng c1& t)&ng n*n 0inh tế c31 c$ h1i n56c,
O8n đ* v7n ctn tồn t=i mzi 0hi th$& luận v* u l'ch ;inh thái là vi:c 0hái ni:m v* u l'ch
;inh thái v7n ch51 đ5ợc tìm hi#u 0‚. & đó th5mng %' nhAm l7n v6i các l&=i hình phát
t)i#n u l'ch 0hác, dột ;ố tổ chức đB )8t cố g?ng làm )‰ ;! nhAm l7n này %@ng cách ;}
(ng 0hái ni:m u l'ch ;inh thái nh5 một c"ng c( th!c hi:n %$& tồn và phát t)i#n %*n
v+ng, Q'nh ngh91 c31 <i:p hội ^u l'ch `inh thái đB đ5ợc phổ %iến )ộng )Bi �Ru l'ch
;inh thái làT u l'ch có t)ách nhi:m t=i các đi#m t! nhiên. R0ết hợp v6iT %$& v: m"i t)5mng
và c$i thi:n phnc lợi c31 ng5mi ân đ'1 ph5>ng� R_in%N)g và <1\0in;. W]]gT, dột
đ'nh ngh91 đ1ng th'nh hành 0hác đB liên 0ết các yếu tố vvn h&á và m"i t)5mng một cách
c( th# h>n là đ'nh ngh91 & -ổ chức %$& v: thiên nhiên thế gi6i RhsEHT đ51 )1, Q'nh
ngh91 này ch& )@ng �u l'ch ;inh thái là th1m qu1n và u l'ch có t)ách nhi:m v6i m"i
t)5mng t=i các đi#m t! nhiên 0h"ng %' tàn phá đ# th5ung thức thiên nhiên Rvà các đCc
đi#m vvn h&á đB tồn t=i t)&ng quá 0hứ h&Cc đ1ng hi:n hànhT. qu1 đó 0huyến 0h2ch h&=t
động %$& v:. h=n chế nh+ng tác động tiêu c!c & 0hách th1m qu1n gây )1. và t=& )1 2ch
lợi ch& nh+ng ng5mi ân đ'1 ph5>ng th1m gi1 t2ch c!c� REN%1ll&;V_1;cu)áin. W]]iT,
2
dCc p 0hái ni:m u l'ch ;inh thái v7n th5mng đ5ợc ;} (ng t5>ng t! nh5 0hái ni:m u
l'ch %*n v+ng. ;&ng t)ên th!c tế. u l'ch ;inh thái n@m t)&ng l9nh v!c l6n h>n c$ u l'ch
%*n v+ng, Oì thế 0ƒ m6i đ1ng t6i gAn nên t8t c$ các h&=t động c31 c&n ng5mi cAn ph$i t)u
nên %*n v+ng V và u l'ch 0h"ng ph$i là một ng&=i l:, ^u l'ch %*n v+ng %1& gồm t8t c$
các l&=i hình c31 u l'ch Rp là l&=i hình !1 t)ên các nguồn tài nguyên thiên nhiên h1y
tài nguyên & c&n ng5mi t=& )1T, ^& đó. u l'ch ;inh thái cAn đ5ợc hi#u là một t)&ng
nh+ng ph=m t)p c31 u l'ch %*n v+ng, dột %Bi %i#n l6n. một ;tng %=c tiết 0i:m nvng
l5ợng %@ng cách 0h"ng giCt 0hvn t?m hàng ngày ch& 0hách h&Cc gi$m thi#u tác động m"i
t)5mng %@ng cách ;} (ng l&=i xà phtng gây ;uy th&ái tài nguyên ;inh vật thì 0h"ng ph$i
là đi#m u l'ch ;inh thái, eu1 đây. chnng t1 0huyến 0h2ch ngành u l'ch đ=i chnng có ứng
x} thân thi:n v6i m"i t)5mng. h1y nói cách 0hác. chnng t1 0huyến 0h2ch ngành u l'ch
phát t)i#n %*n v+ng h>n,
ah"ng nên c&i u l'ch ;inh thái là ngành u l'ch �!1 và& thiên nhiên� vì cái mác này
có th# ;} (ng t)&ng t8t c$ các h&=t động u l'ch đ5ợc th!c hi:n ng&ài thiên nhiên Rv2 (
t)5ợt tuyết. đi xN đ=p lN& nni. và %ám vách đá lN& nniT, Hh+ng h&=t động u l'ch này có
th# có mà c•ng có th# 0h"ng thuộc l&=i h&=t động thân thi:n v6i m"i t)5mng, dột cách
g4i 0hác th5mng %' nhAm v6i u l'ch ;inh thái là �u l'ch thám hi#m�, _&=i hình này
th5mng là các h&=t động th# th1& c> %?p Rth5mng %1& gồm ;! m=& hi#m cá nhân u một
mức độ nà& đóT c•ng i~n )1 ng&ài thiên nhiên Rv2 ( lN& lên đwnh h1ngT, Hh+ng h&=t
động này có th# có h&Cc có th# 0h"ng thuộc l&=i có t)ách nhi:m đối v6i m"i t)5mng h1y
làm lợi ch& ân đ'1 ph5>ng, ^& đó. u l'ch ;inh thái chw nên đ5ợc ;} (ng đ# m" t$
nh+ng h&=t động u l'ch t)&ng m"i t)5mng thiên nhiên v6i một đCc đi#m đi 0ŒmD là l&=i
hình u l'ch th!c ;! 0huyến 0h2ch %$& v: và ginp xB hội phát t)i#n %*n v+ng,
-)&ng vtng nvm nvm qu1. u một ;ố Hx•E H<x dZ<hEŽ. Hc. d1l1ixi1 và Zcu1đ& đB
xây !ng đ5ợc chiến l5ợc và 0ế h41ch u l'ch ;inh thái quốc gi1, `&ng 0h"ng ph$i t8t c$
các n56c này th!c hi:n có hi:u qu$ 0ế h&=ch c31 mình, dột t)&ng nh+ng t)u ng=i ch2nh
là thiếu ;! qu1n tâm liên t(c c31 ch2nh ph3, E•ng t)&ng nh+ng nvm gAn đây. có nhi*u
n56c H<x ZEsrQJ. KkrGhH. Hc. aêni1. Zxt"ni1. hnđ"nNxi1 và Oênêxuêl1 đB thành
lập hi:p hội u l'ch ;inh thái quốc gi1 đ# 0huyến 0h2ch áp (ng và phát t)i#n u l'ch ;inh
thái,
^u l'ch nói chung tvng v4t t)&ng vtng %ốn nvm qu1, -hN& tổ chức ^u l'ch -hế gi6i
RW]]iT. gi+1 nvm W]]W và W]]M u l'ch quốc tế đB tvng tq UMP t)i:u đến MiL t)i:u ng5mi,
-hu nhập c31 u l'ch quốc tế R0h"ng 0# 0h&$n thu tq gi1& th"ng đi l=iT tvng L.2• t)&ng
0h&$ng thmi gi1n tq W]]U đến W]]M. 0h&$ng gL2 tƒ đ" l1, ah&$n thu tq gi1& th"ng đi l=i
56c t2nh đ=t t6i iP tƒ đ" l1 t)&ng nvm W]]M, Qây c•ng là 0h&$n thu l6n tq u l'ch. chiếm
h>n S• t)&ng th' phAn xu8t 0hFu c31 thế gi6i và chiếm một phAn %1 t)&ng các l&=i 'ch
v( th5>ng m=i thế gi6i, ahách u l'ch quốc tế tvng g8p đ"i tq nvm W]]P đến nvm 2PWP.
;€ lên t6i W.PWS tw và& nvm 2PWP,
-)&ng 0hi u l'ch quốc tế tvng )‰ ):t. vi:c đánh giá $nh h5ung u l'ch ;inh thái v7n 0hó
0hvn & thiếu ;ố li:u thống 0ê đáng tin cậy, ^9 nhiên là v8n đ* đánh giá tác động c31 u
l'ch ;inh thái có liên qu1n t6i vi:c đ'nh ngh91 v* u l'ch ;inh thái 0h"ng đ5ợc áp (ng
)ộng )Bi, <i:n n1y 0h"ng có ;áng 0iến nà& t)&ng vi:c thu thập các th"ng tin v* u l'ch
2
;inh thái, Hh+ng c&n ;ố thống 0ê chi tiết và đáng tin cậy )8t cAn đ# xác đ'nh nh+ng tác
động m1ng t2nh 0inh tế & u l'ch ;inh thái gây )1 t)ên thế gi6i, -uy vậy. hi:n n1y c•ng
có một vài ;ố li:u thn v' đB đ5ợc tập hợp l=i t)&ng nh+ng nvm gAn đây, -)&ng một nghiên
cứu ;> %ộ. Yilli&n RW]]2T đB 56c t2nh )@ng u l'ch thiên nhiên đóng góp t6i 22g tw đ" l1
t)&ng thu nhập c31 nhi*u quốc gi1, dột phAn thu nhập này thu đ5ợc tq h&=t động qu1n
;át chim. đây là một l&=i hình h&=t động ch3 yếu c31 ngành u l'ch ;inh thái, jAn đây
nh8t. ng5mi t1 đB 56c l5ợng tổng ;ố u 0hách K?c d‚ th1m gi1 qu1n ;át chim là iM t)i:u
RdillN). W]]MT, -)&ng ;ố này. có h>n 2U t)i:u ng5mi th1m gi1 qu1n ;át chim 2t nh8t một
nvm một lAn Rj)1y. W]]iT,
Hg&ài nh+ng 0hó 0hvn t)&ng thu thập nh+ng ;ố li:u đáng tin cậy. một v8n đ* l6n 0hác
n+1 là cộng đồng đ'1 ph5>ng đB 0h"ng th1m gi1 đ5ợc nh1nh chóng và ~ àng nh5 m&ng
đợi, EAn ph$i có nhi*u nz l!c h>n n+1 u t8t c$ các c8p đ# ginp ân đ'1 ph5>ng có đ3 0‚
nvng th1m gi1 các h&=t động u l'ch ;inh thái, -)ên thế gi6i ngày càng có nhi*u ch5>ng
t)ình đà& t=&, <y v4ng )@ng t)&ng 2t nvm t6i chnng t1 ;€ đ5ợc th8y 0ết qu$ c( th#,
Qi*u đáng 0h2ch l: là )8t nhi*u ng5mi qu1n tâm đến thiết 0ế và phát t)i#n 0hu nghw ;inh
thái, Qi*u này th# hi:n xu h56ng tách 0h•i các cuộc th$& luận đ# tiến t6i nh+ng h&=t
động c( th#, Eác 0hu nghw này có các đi*u 0i:n vật ch8t ph(c v( ch& u l'ch ;inh thái,
Hh+ng tài li:u qu1n t)4ng gAn đây v6i ch3 đ* 0hu nghw ;inh thái %1& gồm Hguyên t?c
<56ng 7n -hiết 0ế K*n v+ng R^'ch v( O5mn euốc gi1. W]]gT. `ách t)1 cứu v* Eác 0hu
nghw `inh thái R<1\0in; và cộng ;!. W]]MT. và <56ng 7n v* Eác 0hu nghw `inh thái
R<i:p hội ^u l'ch `inh thái. đ1ng inT,
^u l'ch ;inh thái đB t)$i qu1 thmi 0c ;> ;inh và th> 8u, Hó đ1ng %?t đAu %56c ;1ng thmi 0c
t)5ung thành, <y v4ng )@ng nh+ng nvm t6i đây ngành u l'ch ;inh thái ;€ 0h‘ng đ'nh
đ5ợc ;! ch2n muồi và hi:u qu$,
TÀI LIỆU THA !H"#
�����������
EN%1ll&;V_1;cu)1in. <, W]]i, Tourism, Ecotourism, and Protected Areas. hsEH. jl1n.
`\it„N)l1n,
^Na1t. Z, W]]P, Making the Alternative Sustainable: Lessons from Development for
Tourism. hn;titutN {&) ^NvNl&pmNnt `tuiN; 1t thN snivN);ity &{ `u;;Nx. K)ight&n.
snitN aing&m,
R-hNT Zc&t&u)i;m `&ciNty, Ecolodge uidelines. -hN Zc&t&u)i;m `&ciNty. H&)th
KNnningt&n. ON)m&nt, hn p)N;;,
Yili&n. Z_,. l,I Y&lNy. r,l, |1cquNm&t, W]]2, ’-hN Zc&n&mic; &{ jl&%1l Zc&t&u)i;m.’
p1pN) p)N;NntN 1t thN hO •&)l E&ng)N;; &n H1ti&n1l I1)0; 1n I)&tNctN r)N1;.
E1)1c1;. ONnN„uNl1,
2
j)1y. I W]]i, ’-hN Ki)m1n &{ rmN)ic1D k&gN) -&)y INtN);&n. W]PSVW]]i.’ Time,
rugu;t W2,
<1\0in;. ^,Z,. d, ZplN) •&&. `, Kittm1n, W]]M, The Ecolodge Sourcebook for
Planners and Developers. -hN Zc&t&u)i;m `&ciNty. H&)th KNnningt&n. ON)m&nt,
_in%N)g. a,. ^,Z, <1\0in;, W]]g! Ecotourism: A uidefor Planners and Managers.
O&lumN W. -hN Zc&t&u)i;m `&ciNty. H&)th KNnningt&n. ON)m&nt,
dillN). _, W]]M, ’<1vN Kin&cul1);. •ill -)1vNlD hn Iu);uit &{ k1)itiN;. Ki)V•1tchN);
K&&;t -&u)i;m.’ "all Street #ournal. ^NcNm%N) WM,
s,`, H1ti&n1l I1)0 `N)vicN, W]]g, uiding Principles of Sustainable Design. snitN
`t1tN; ^Np1)tmNnt &{ thN hntN)i&),
•&)l -&u)i;m J)g1ni„1ti&n, W]]i, $earbook of Tourism Statistics. •&)l -&u)i;m
J)g1ni„1ti&n. d1)i. `p1in,
Eh5>ng� W
T%& tr'ờng () C* c+u
c,a ng)n% -u l&c% .in% t%ái
I1ul Y, l, Z1glN; và K)y1n k, <iggin;
R&n% ng%6aA C+u trIcA () C* c+u T%& tr'ờng
E(m tq �u l'ch ;inh thái� m" t$ )ộng )Bi hi:n t5ợng đi l=i. tq 0i#u đi %ộ th&$i mái và&
cuối tuAn đến thvm 0hu %$& tồn thiên nhiên đ'1 ph5>ng t6i 0i#u đi ;1{1)i có ng5mi hộ tống
u Ehâu Ihi,� dCc p đB có nhi*u tác gi$ đB đ* cập đến đ'nh ngh91 v* u l'ch ;inh thái
RK1ny. W]]i“ Kl1mNy. W]]M“ ^1nn. W]]i“ dc_1)Nn. W]]S“ J)1m;. W]]M“ và •ight.
W]]gT. ;&ng v7n có nhi*u đ'nh ngh91 cpng tồn t=i và v7n có ;! 0h"ng thống nh8t c> %$n
gi+1 các tác gi$,� Eh5>ng này ;} (ng đ'nh ngh91 & <i:p hội ^u l'ch `inh thái đ51 )1
và tập t)ung và& u l'ch ;inh thái quốc tế,
Hh+ng xu h56ng xu8t hi:n t)&ng các tài li:u và vvn %$n v* u l'ch ;inh thái,� -hứ nh8t.
hAu hết các 8n phFm v* ch3 đ* này ;} (ng c> ;u l/ luận c31 0h&1 h4c xB hội và 0h&1
h4c t! nhiên đ# phân t2ch,� k8t 2t nghiên cứu tập t)ung và& v8n đ* 0inh &1ng h1y v8n
đ* cung và cAu c31 l&=i hình u l'ch này,� It có ;! qu1n tâm một cách có h: thống đến
0h21 c=nh t&àn cAu c31 ngành u l'ch thiên nhiên c•ng nh5 t6i vi:c ngành 0inh &1nh
m6i này đB t=& nên %$n ;?c. cách thức tổ chức. và $nh h5ung t6i u l'ch ;inh thái nh5 thế
nà& R<iggin;. W]]iT,� Hh+ng nghiên cứu v* nhân 0hFu h4c và động c> c31 0hách u
l'ch ;inh thái th5mng chw� h=n chế t=i một ;ố đi#m u l'ch ;inh thái đCc %i:t h&Cc chw đ#
2
tìm hi#u các th' t)5mng c( th#,� -uy vậy. có một t)5mng hợp ng&=i l: là c"ng t)ình
nghiên cứu v* nhu cAu th' t)5mng đ5ợc tiến hành t=i các thành phố l6n c31 d‚ và E1Vn1V
đ1 R•ight. W]]iT,�� dCc p các nhà phân t2ch R%ình luậnT đB nhận th8y nh+ng 0hác
%i:t qu1n t)4ng gi+1 th' t)5mng t)&ng tqng nhóm ân tộc và th' t)5mng c31 c$ quốc gi1
RKl1ngy và <1nnN%N)g. W]]M“ lNp;&n. W]]UT ;&ng v7n 2t chn t)4ng t6i vi:c tiến hành một
phân t2ch m1ng t2nh t&àn cAu v* 0hách u l'ch h1y các đ'1 đi#m u l'ch ;inh thái,�
Hghiên cứu th' t)5mng m6i chw %?t đAu đ# 0hám phá ngành u l'ch ;inh thái. vì vậy
ch5>ng này đAu tiên ;€ phác th$& ;> l5ợc nh+ng xu h56ng đ1ng nổi lên và ;1u đó ;€ phân
t2ch / ngh91 c31 th' t)5mng,� E"ng t)ình nghiên cứu đi#n hình u aNny1 và E&;t1 kic1
đ5ợc ;} (ng đ# minh h41,�
Eh5>ng này phân t2ch nhu cAu th' t)5mng và c> c8u c31 ngành u l'ch ;inh thái, Hghiên
cứu v* nhu cAu th' t)5mng u l'ch th5mng thvm t t2nh ch8t c31 các l&=i 0hách u l'ch
0hác nh1u. h1y nh+ng nhóm có 0h$ nvng t)u thành u 0hách th"ng qu1 phân t2ch các
ph=m t)p nhân 0hFu h4c Rnh5 tuổi. thu nhập. gi6i t2nh h1y n>i c5 t)nT. động c> u l'ch.
các h&=t động và đ'1 hình 51 th2ch,� ^& ch2nh ph3 các n56c thiếu qu1n tâm và & các
nguồn th"ng tin u l'ch 0h"ng chn / thu thập nh+ng th"ng tin có th# nhận =ng 0hách u
l'ch ;inh thái nên hAu hết các nghiên cứu t)&ng l9nh v!c này !1 t)ên c> ;u đi*u t)1 0h$&
;át. th$& luận c31 các nhóm đói t5ợng ch2nh. qu1n ;át hành vi ứng x} và ;} (ng các %i:n
pháp có liên qu1n đ# thu thập th"ng tin ch3 yếu,� Hghiên cứu c31 Z1glN; RW]]iT v*
động c> c31 0hách u l'ch ;inh thái đ5ợc t)2ch 7n )ộng )Bi ;&ng ch51 có 1i lCp l=i nghiên
cứu này,� Hghiên cứu gAn đây c31 r01m1 v* 0hách u l'ch ;inh thái đB ;& ;ánh giá t)'
m"i t)5mng c31 ng5mi ph5>ng -ây và c31 ng5mi n"ng ân châu Ihi,� E"ng t)ình nghiên
cứu ;âu v* các c"ng ty u l'ch ;inh thái là c"ng t)ình c31 `i)101y1,� E"ng t)ình này phát
t)i#n và th} nghi:m một c> ;u l/ luận� nh@m gi$i th2ch qu1n đi#m c31 các c"ng ty u
l'ch ;inh thái đối v6i nh+ng h56ng 7n đB đ5ợc đ51 )1,� Eó )8t nhi*u tài li:u v* động c>
u l'ch c31 nh+ng ng5mi th1m gi1 h&=t động gi$ t)2 ng&ài t)2. và có th# nh+ng tài li:u đó
;€ có 2ch ch& vi:c tìm hi#u 0hách u l'ch ;inh thái,� `&ng nhìn chung. các nghiên cứu
v7n ch51 qu1n tâm đAy đ3 t6i qu1n đi#m m"i t)5mng c31 các c"ng ty u l'ch ;inh thái,
Eh3 đ* l6n thứ h1i c31 ch5>ng nàylà xác đ'nh các l&=i hình 0inh &1nh c31 u l'ch ;inh
thái. 0ich co. đ'1 đi#m. đCc t2nh và ;! liên 0ết gi+1 các nhà &1nh nghi:p và xNm chnng
nh5 một ph5>ng pháp đ# tìm hi#u c> c8u 0inh &1nh c31 ngành u l'ch ;inh thái,�
QFiv* nh5 v6i nh+ng nghiên cứu v* nhu cAu th' t)5mng. có 2t nguồn th"ng tin thứ c8p v*
các c"ng ty u l'ch,� ^& đó. hAu hết các nghiên cứu v* ngành c"ng nghi:p ;inh thái ;€
%1& gồm c$ vi:c thu thập th"ng tin ;> c8p và ;€ có nhi*u đ'nh ngh91 c•ng nh5 ;€ ;} (ng
nhi*u ph5>ng pháp 0hác nh1u,
Các :>u t@ c,a n%u cầu� t%& tr'ờng
U%Gn t<c% "%u cầu (5 T%& tr'ờng -u l&c% .in% t%ái
dCc p một ;ố nghiên cứu đB t)ình %ày ;ố li:u và đCc t2nh c31 0hách u l'ch ;inh thái.
v7n có hàng l&=t v8n đ* gây 0hó ~ ch& vi:c th$& luận các hình thức u l'ch ;inh thái t)ên
thế gi6i,� dột là. các c> qu1n c31 nhà n56c có t)ách nhi:m thu thập th"ng tin v* u l'ch
2
th5mng 2t chn / đến các th"ng tin v* nh+ng l&=i hình đCc %i:t,� <1i là. )8t nhi*u nghiên
cứu th!c hi:n đánh giá đ'nh l5ợng v* u l'ch ;inh thái đB 0h"ng ;} (ng ph5>ng pháp
)ig&)&u;,� K1 là. 2t có nghiên cứu v* th' t)5mng đ5ợc tiến hành v6i đ* c5>ng chi tiết.
mCc p các nhà phân t2ch ch& )@ng có ;! 0hác %i:t )‰ ):t t)&ng hành vi ứng x} u l'ch
gi+1 các quốc gi1,� dột ;ố nghiên cứu hi:n có %1& gồmD� 0h$& ;át các c"ng ty u l'ch
;inh thái có t)( ;u t=i d‚ R<iggin;. W]]iT. m" t$ tóm t?t các c"ng ty u l'ch rnh R<&lNn.
W]]iT. và 0h$& ;át các c"ng ty có t)( ;u t=i K?c d‚ RE)&;;lNy và _NN. W]]U“ ”NN.
W]]2T,� Kốn là. m!c p các c"ng ty u l'ch qu$n l/ các đợt 0h$& ;át 0hách hàng và đCt
thuê nghiên cứu nhu cAu v* th' t)5mng ;&ng 0ết qu$ c31 các đợt 0h$& ;át này 0h"ng c"ng
%ố c"ng 0h1i,� k8t nhi*u câu h•i qu1n t)4ng v* đCc đi#m và m" t$ tóm t?t v* 0hách
hàng t)&ng l9nh v!c này c31 ngành u l'ch v7n ch51 có câu t)$ lmi,
Eó ;! 0hác %i:t )‰ ):t v* l/ thuyết gi+1 nh+ng u 0hách độc lập t! thu xếp hành t)ình c31
mình v6i nh+ng u 0hách đi thN& ch5>ng t)ình,� Eó )8t 2t nghiên cứu v* các u 0hách
độc lập,� Ehw có một ng&=i l: là nghiên cứu c31 •u)ic0 RW]]MT v* $nh h5ung c31 u
0hách độc lập 0hi đến thvm nh+ng vpng hf& lánh cách %i:t v6i vvn hó1 ph5>ng -ây,�
^)umm RW]]MT. •N;chN RW]]iT và ZplN) •&& RW]]ST đB nghiên cứu chi tiết các l&=i
hình đCc t)5ng c31 u l'ch thiên nhiên và th' t)5mng ph( c31 u l'ch ;inh thái,� Hghiên
cứu c31 ^)umm t=i vpng rm1„&n thuộc Zcu1đ& đB xác đ'nh và phân t2ch ngành u l'ch
t! nhiên v6i M yếu tố c8u thành. %1& gồm u l'ch %1 l". 0hu nghw h=ng th"ng th5mng. c?m
t)=i m=& hi#m. 0hu nghw ng&ài thiên nhiên h=ng c1& c8p và 'ch v( đ'1 ph5>ng,�
JHj� đB xác đ'nh đ5ợc nh+ng 0hác %i:t c> %$n t)&ng nh+ng tác động v* 0inh tế. ;inh
thái và vvn h&áVxB hội c31 nh+ng yếu tố đCc t)5ng đó,� •N;chN RW]]iT đB nghiên cứu
l&=i hình u l'ch ;inh thái %$n đ'1 có 0i#m ;&át t=i 0hhu v!c rm1„&n c31 Zcu1đ&,�
JHj a–- _s—H k˜Hj _™r ch4n độc đác Ruy nh8tT này là 0ết qu$ c31 một m=ng
l56i ngày càng phức t=p g?n li*n các nhóm đ'1 ph5>ng. các c"n gty u l'ch t5 nhân và
các tổ chức phi ch2nh ph3,� Hghiên cứu c31 ZplN) •&& RW]]ST đB phân t2ch c"ng tác
quy h&=ch. nhu cAu th' t)5mng và ngân ;ách tài t)ợ c31 l&=i hình u l'ch ;inh thái !1 và&
cộng đồng t=i Zcu1đ&,� aết qu$ qu1n t)4ng c31 nh+ng nghiên cứu ;áng t=& này chi )1
)@ng cAn ph$i qu1n tâm một cách có h: thống t6i vi:c nghiên cứu 0hách hàng độc lập và
t6i các c"ng ty !1 và& cộng đồng,�
Qi*u t)1 v* nhu cAu th' t)5mng u l'ch ;inh thái tập t)ung và& các h&=t động 51 th2ch.
động c> u l'ch. m" t$ v* ân ;ố và các nguồn th"ng tin c31 0hách hàng,� dCc p có
nhi*u nghiên cứu %1n đAu tập t)ung và& t2nh 0h&1 h4c ;&ng có một ng&=i l: là c"ng t)ình
đánh giá nhu cAu th' t)5mng & nhóm t5 v8n <_r và nhóm t5 v8n rkr RW]]MT tiến hành
thN& yêu cAu c31 một nhóm %1& gồm các tổ chức ch2nh ph3 và t5 nhân E1n11,� E"ng
t)ình nghiên cứu có ch8t l5ợng c1& này ;} (ng ph5>ng pháp đi*u t)1 0hách hàng qu1
đi:n th&=i. th5 t2n. và th"ng qu1 các h&=t động th5>ng m=i đ# phân t2ch ti*m nvng c31 th'
t)5mng u l'ch ;inh thái u rl%N)t1 và K)iti;h E&lum%i1,� `! qu1n tâm chn t)4ng t6i
ph5>ng pháp đi*u t)1 t)&ng c"ng t)ình nghiên cứu này đB ch& 0hu v!c t5 nhân th8y một
v2 ( xu8t ;?c v* nghiên cứu nhu cAu c31 th' t)5mng,� j‹H QŠ”. KrH Hj<hšH E›s
^s _œE< • Kc đB %?t đAu xu8t %$n các c"ng t)ình nghên cứu v* tAm co. đCc đi#m nhân
0hFu h4c. và các hình thái c3 u l'ch t)&ng th' t)5mng u l'ch c31 n56c này,� E"ng vi:c
này độc đá& u chz đây là lAn đAu tiên một tổ chức u l'ch quốc gi1 đB miêu t$ ;> l5ợc
ngành u l'ch ;inh thái quốc gi1 RZ1glN;. W]]i“ <1tch. W]]LT,
2
C+u trIc c,a ng)n% du l&c% sin% t%ái
Các doan% ng%iXp du l&c% sin% t%ái
Oi:c xác đ'nh các l&=i hình &1nh nghi:p t)&ng ngành u l'ch ;inh thái là )8t qu1n t)4ng,
dột thành phAn thNn chốt c31 ngành này là nh+ng &1nh nghi:p tổ chức u l'ch )1 n56c
ng&ài. nh+ng &1nh nghi:p này tổ chức các tuyến u l'ch và %án vb t)4n gói t)!c tiếp ch&
0hách u l'ch, dCc p phAn l6n nh+ng &1nh nghi:p làm 'ch v( tổ chức này là c31 t5
nhân. một ;ố 0há đ"ng t)&ng ;ố đó l=i là các tổ chức m"i t)5mng phi lợi nhuận tổ chức các
chuyến u l'ch ;inh thái ch& các thành viên c31 h4, dột ;ố &1nh nghi:p tổ chức u l'ch
)1 n56c ng&ài h&=t động nh5 ng5mi %án ;w. gi1& l=i 0hách ch& các hBng đ=i l/ u l'ch và
nh+ng &1nh nghi:p tổ chức u l'ch )1 n56c ng&ài 0hác, Hh+ng &1nh nghi:p tổ chức u
l'ch t)&ng n56c h&=t động t=i n56c ;u t=i. n>i 0hách đến th1m qu1n. nh+ng &1nh nghi:p
này tổ chức 'ch v( u l'ch t)&ng ph=m vi n56c h4. th5mng� là nh+ng 'ch v( t=i chz
nh5 %ố t)2 vn. u và gi$i t)2 ch& 0hách,
^& ;! phát t)i#n v* qui m" và ;! phức t=p t)&ng ngành u l'ch ;inh thái. các &1nh
nghi:p hz t)ợ và t5 v8n u l'ch ;inh thái c•ng t)u nên đ1 =ng h>n, Eó th# hình ung
đ5ợc %ức t)1nh hi:n t=i v* ph=m vi và t2nh ch8t c31 các &1nh nghi:p tổ chức 'ch v( t5
v8n u l'ch ;inh thái %@ng cách xNm 1nh %= các thành viên quốc tế� c31 <ội u l'ch
;inh thái R-hN Zc&t&u)i;m `&ciNty. W]]LT, euy#n 1nh %= này chi1 các l&=i &1nh nghi:p
nh5 ;1uD ^&1nh nghi:p tổ chức u l'ch t)&ng n56c. &1nh nghi:p tổ chức u l'ch )1 n56c
ng&ài. các hBng đ1i l/ u l'ch %án lf 'ch v(. 0hách ;=nXnhà t)4 và 0hu c?m t)=i. 0hu đ5ợc
%$& v:. 0iến t)nc ;5X0iến t)nc ;5 ph&ng c$nh. nhà cung c8p ;$n phFm )1u qu$ t5>i. nhà
xây !ngXphát t)i#n. ngân hàngXtài ch2nh. nhà t5 v8n. ng5mi h56ng 7n u l'chXphiên 'ch.
ng5mi l& qu1n h: đối ng&=iXtiếp th'. 0‚ thuật ;} (ng nvng l5ợng tái t=& đ5ợc. 'ch v( u
l'ch t)ên ;"ng n56c. và nghiên cứu tiếp th',
`! đ1 =ng t)&ng qui m". đ'1 đi#m và đ'nh h56ng c31 các &1nh nghi:p u l'ch ;inh thái
làm ch& vi:c tìm hi#u c8u t)nc &1nh nghi:p t)&ng ngành u l'ch ;inh thái càng 0hó 0hvn
h>n, Hhi*u l&=i &1nh nghi:p 0hác nh1u hz t)ợ ch& các &1nh nghi:p %án lf 'ch v( u
l'ch ;inh thái, Eó th# 0# )1 một ;ố nh+ng &1nh nghi:p hz t)ợ nh5 các c"ng ty l& qu1n h:
tuyên t)uy*n đối ng&=i. các c"ng ty 0iến t)nc và 0iến t)nc ph&ng c$nh. các c"ng ty đAu t5.
các c"ng ty tiếp th' và các c"ng ty 0‚ thuật,
Các n%) tY c%Zc du l&c% t%iCn n%iCn ra n'3c ngo)i
Hgày càng có nhi*u &1nh nghi:p tổ chức u l'ch thiên nhiên )1 n56c ng&ài,� Ki#u đồ
W,W. %i#u th' thmi gi1n một cách phi tuyến t2nh t)ên t)(c ng1ng. ch& th8y 0ết qu$ đi*u t)1
nvm W]]U t=i Sg &1nh nghi:p tổ chức u l'ch )1 n56c ng&ài� u d‚ R<iggin;. W]]iT, Eó
th# th8y )@ng m$ng này c31 ngành u l'ch này ctn )8t n&n t)f. %@ng chứng là nvm W]LP
m6i chw có ] &1nh nghi:p 0i#u này h&=t động, -uy ;ố l5ợng và qui m" c31 nh+ng &1nh
nghi:p tổ chức u l'ch )1 n56c ng&ài ngày càng tvng. m6i chw có )8t 2t c"ng t)ình nghiên
cứu v* t2nh ch8t và tổ chức c31 nh+ng &1nh nghi:p này t)q một nghiên cứu chi tiết c31
`&)Nn;&n v* một c"ng ty tổ chức u l'ch có t2nh ch8t thám hi#m RW]]WT. một đi*u t)1 c31
kymN) v* các &1nh nghi:p tổ chức u l'ch )1 n56c ng&ài RW]]2T. và đi*u t)1 th' t)5mng
2
ch& các &1nh nghi:p K?c d‚ tổ chức u l'ch )1 n56c ng&ài & <iggin; RW]]iT và ”NN
RW]]2T tiến hành,
Eác &1nh nghi:p tổ chức u l'ch ;inh thái )1 n56c ng&ài th5mng có t)( ;u t=i th' t)5mng
gốc Rth5mng là các n56c phát t)i#nT và nh+ng &1nh nghi:p này t=& nên mối liên h: thiết
yếu gi+1 0hách u l'ch ;inh thái và các vpng u l'ch có c$nh ;?c thiên nhiên h8p 7n,
dCc p ngày càng có nhi*u hBng hàng 0h"ng và c"ng ty u l'ch nói chung tổ chức nh+ng
tu1 u l'ch thiên nhiên thêm %ên c=nh nh+ng tu1 u l'ch th"ng th5mng c31 h4. ch5>ng
này chw tập t)ung và& các tu1 u l'ch thiên nhiên & các nhóm chuyên tổ chức u l'ch
thiên nhiên tiến hành và tiếp th',
^& tổng ;ố l5ợng 0hách u l'ch ;inh thái mà nh+ng &1nh nghi:p tổ chức u l'ch )1 n56c
ng&ài c31 d‚ ph(c v( lên t6i h>n WPP,PPP một nvm. các đi#m u l'ch. n56c và 0hu v!c
mà h4 đến có $nh h5ung ;âu ;?c t6i c8u t)nc u l'ch ;inh thái t&àn cAu RKi#u đồ W,2T
R<iggin;. W]]iT,
&iểu đồ 4L4
Hvm
`ố các nhà tổ chức 'ch v( u l'ch
SM PHÁT TRINN *O SP LQRNB NBHIỆP CÁC DOANH
DU LỊCH thiSn nhiSn T MU
Eh3 yếu các tu1 u l'ch ;inh thái c31 d‚ tập t)ung và& tây %án cAu và đCc %i:t là -)ung
d‚, Hg&ài )1. t)&ng 0hi chw có ]� &1nh nghi:p đ51 t)ên 2M• 0hách t6i nh+ng n>i
2
ng&ài tây %án cAu. thì có Wg &1nh nghi:p chw tổ chức các chuyến th1m qu1n t6i một 0hu
v!c nh8t đ'nh,� Hh5 vậy. t)&ng 0hi có t5>ng đối 2t &1nh nghi:p m1ng t2nh ch8t t&àn
cAu t)&ng vi:c tổ chức 'ch v( u l'ch. hAu hết các &1nh nghi:p l=i đ5ợc tổ chức v5ợt )1
ng&ài qui m" c31 các quốc gi1 đ>n lf,� `1u hết. phân %ố 0hu v!c c31 các chuyến u l'ch
;inh thái )8t 0hác v6i tng ch$y c31 0hách u l'ch d‚ th"ng th5mng. t)&ng đó các chuyến
th1m qu1n t6i� châu Šu. dêVhiVc". và vpng E1V)iV%ê chiếm tƒ l: )8t l6n,
Hghiên cứu ch51 xác đ'nh )‰ ;ố l5ợng 0hách liên h: t)!c tiếp v6i &1nh nghi:p tổ chức
u l'ch t=i n56c ;u t=i� h&Cc chi nhánh đ'1 ph5>ng c31 c"ng ty u l'ch ;inh thái u
n56c� ng&ài. nh+ng 0hách này th5mng đ5ợc g4i là 0hách t! & h1y độc lập RYh-;T. c•ng
ch51 có ;! ;& ;ánh gi+1 th' phAn độc lập này v6i ;ố 0hách u l'ch thiên nhiên ph$i !1
và& các &1nh nghi:p tổ chức u l'ch )1 n56c ng&ài, Hh5 vậy. qui m". chân ung� và
hành vi c31 h1i m$ng th' phAn 5mng nh5 0hác nh1u này hi:n t=i v7n ch51 đ5ợc %iết )‰,
Eó l€ là hAu hết 0hách u l'ch thN& các chuyến u l'ch thiên nhiên t)4n gói th•1 thuận
t)!c tiếp v6i� các &1nh nghi:p tổ chức u l'ch )1 n56c ng&ài và 0h"ng th"ng qu1 các
h&=t động %án lf ch‘ng h=n nh5 các hBng đ=i l/ u l'ch, Oà 0ết qu$ là các &1nh nghi:p
tổ chức u l'ch )1 n56c ng&ài đóng v1i t)t thNn chốt t)&ng vi:c đ'nh hình ;! l!1 ch4n n>i
đến và $nh h5ung t6i nh+ng tác động 0inh tế c31 u l'ch thiên nhiên, <&=t động nghi:p
v( c31 h4 có th# %1& gồmD t)!c tiếp tiếp th' ch& các tuyến máy %1y và %án vb. th•1 thuận
v6i các &1nh nghi:p tổ chức u l'ch t=i chz u các n56c 0hác. hình thành các c"ng c( tiếp
th'. và qu$n l/ vi:c %án 'ch v( u l'ch,
Hh+ng tổ chức phi lợi nhuận chiếm một phAn 0há l6n t)&ng ;ố các đ>n v' tổ chức u l'ch
)1 n56c ng&ài, <iggin; RW]]iT th8y )@ng WL• 0hách hàng c31 nh+ng &1nh nghi:p đ5ợc
đi*u t)1 đi u l'ch thN& các chuyến đi & các tổ chức phi lợi nhuận tiến hành, Hh5 vậy
nh+ng tổ chức phi lợi nhuận này tổ chứcmột ;ố l5ợng đáng 0# nh+ng chuyến u l'ch ;inh
thái, O* mCt đ'1 l/. nghiên cứu v* các đ>n v' u d‚ tổ chức 'ch v( u l'ch ch& th8y U2•
c31 các chuyến u l'ch ;inh thái phi lợi nhuận đ5ợc tổ chức t)&ng ph=m n56c d‚,
ahuynh h56ng h56ng nội c31 các tu1 u l'ch ;inh thái & các tổ chức phi lợi nhuận tiến
hành )8t 0hác ;& v6i 0huynh h56ng h56ng ng&=i c31 các &1nh nghi:p t5 nhân tổ
chức'ch v( u l'ch. ]g• c1c tu1 u l'ch & các &1nh nghi:p t5 nhân này tổ chức đ5ợc
tiến hành u n56c ng&ài R<iggin;. W]]iT, Oì có h>n một tá các tổ chức phi lợi� nhuận
ph(c v( h>n 2P,PPP 0hách u l'ch ;inh thái R<iggin;. W]]iT. )‰ )àng là m$ng các tổ chức
này cAn ph$i đ5ợc chn / nghiên cứu nhi*u h>n n+1,
&iểu đồ 4L6
TV LỆ PHWN TRXM Ehách 9u l#ch MU t8i +"t sY >Zn( c[\ th] (i8i
R^!1 và& các nhà tổ chức 'ch v( u l'ch đ5ợc đi*u t)1T
2
`ố l5ợng 0hách c31 các đ>n v' tổ chức u l'ch u d‚ đ5ợc đi*u t)1. 2t là 2M. nhi*u lên đến
WM,PPP.� t)ung %ình là W,iLU 0hách một nvm R<iggin;. W]]iT, -)&ng 0hi nghiên cứu này
ch& th8y )8t nhi*u &1nh nghi:p tổ chức u lich nh• ch& 56i W,PPP 0hách một nvm. nó
c•ng v=ch )1 một đi#m qu1n t)4ng là một ;ố 2t &1nh nghi:p l6n có t)ên WP,PPP 0hách
một nvm. chứng t• một th' phAn đáng 0# là & một ;ố 2t &1nh nghi:p n?m gi+, -h!c tế
là. nvm &1nh nghi:p l6n nh8t t)&ng nhgiên cứu này tổ chức 'ch v( ch& gAn MP,PPP
0hách u l'ch. h1y UP• th' t)5mng“ gM c"ng ty l6n nh8t. mzi c"ng ty có tq WPPP 0hách t)u
lên� n?m ]P• th' t)5mng, `! phân chi1 th' t)5mng )8t 0h"ng đ*u này gi+1 các &1nh
nghi:p tổ chức u l'ch )1 n56c ng&ài c•ng t=& )1 một thách thức l6n ch& các &1nh
nghi:p m6i t)&ng l9nh v!c này, Qi*u này c•ng t=& nên tình t)=ng tập t)ung 0hách u l'ch
;inh thái c•ng nh5 nh+ng tác động m"i t)5mng và 0inh tế & h4 gây nên,
Các n%) tY c%Zc d&c% (B du l&c% t%iCn n%iCn t=i c%[
Eác nhà tổ chức 'ch v( u l'ch thiên nhiên t=i chz th5mng có t)( ;u t=i n56c ch3 nhà.
th5mng t=i các thành phố l6n nh8t, <4 t)56c hết chuyên tổ chức 'ch v( u l'ch t)&ng
ph=m vi một n56c. nh5ng c•ng có th# h&=t động u vài n56c, Eác nhà tổ chức 'ch v( u
l'ch� t=i chz tổ chức các tuyến đi %@ng ph5>ng ti:n gi1& th"ng %ộ. mCc c$ giá thuê chz
u. cung c8p ng5mi h56ng 7n và phiên 'ch ch& các chuyến u l'ch thiên nhiên, <4 %án
'ch v( ch& các đ=i l/ u l'ch. các nhà tổ chức 'ch v( u l'ch thiên nhiên )1 n56c ng&ài
và 0hách u l'ch thiên nhiên Rh4 %án 'ch v( t)!c tiếp ch& các 0hách nàyT, d6i có )8t 2t
nghiên cứu v* thành phAn này c31 ngành u l'ch ;inh thái, Ehw có h1i ng&=i l: là một
đánh giá đB )8t lâu v* c8u t)nc và nhu cAu phát t)i#n c31 ngành u l'ch thiên nhiên u t)&ng
ph=m vi �VcuV1Vđ& R•il;&n. W]SLT và một nghiên cứu gAn đây h>n v* ;$n phFm. th'
t)5mng và ti*m nvng 0inh &1nh u E1Vn1Vđ1 R-&u)i;m E1Vn1Vđ1. W]]MT,
2
dột t)&ng nh+ng t2nh ch8t qu1n t)4ng c31 các nhà tổ chức 'ch v( u l'ch thiên nhiên t=i
chz là hình thức ;u h+u. t)&ng đó gồm cóD các vvn phtng chi nhánh xuyên quốc gi1. các
chi nhánh đCc quy*n xuyên quốc gi1. chi nhánh c31 các nhà tổ chức 'ch v( u l'ch thiên
nhiên )1 n56c ng&ài. các c"ng ty n56c ng&ài thuộc ;u h+u c31 ng&=i 0i*u. liên &1nh. chi
nhánh c31 các c"ng ty quốc gi1 l6n. các đ>n v' độc lập thuộc ;u h+u t)&ng n56c. và các
hợp tác xB, dzi một l&=i hình ;u h+u 0hác nh1u này 0b& thN& một l&=t các qu1n h: nh8t
đ'nh v6i nh+ng cổ đ"ng 0hác t)&ng ngành này, Eh‘ng h=n nh5 các chi nhánh đCc quy*n
và các chi nhánh c31 các c"ng ty xuyên quốc gi1 có nh+ng mối liên h: tiếp th' đCc %i:t
v6i tng 0hách u l'ch thiên nhiên tq các n56c c"ng nghi:p phát t)i#n và tập t)ung và&
các tài ;$n mà h4 ;u h+u u n56c ch3 nhà, E•ng nh5 vậy. các nhà tổ chức 'ch v( u l'ch
thiên nhiên t=i chz l6n th5mng có nh+ng nhà t)4 )iêng c31 h4 và h4 tập t)ung 0hách t=i
nh+ng đi#m này, dCc p ;! qu$n l/. lợi 2ch và tác động c31 nh+ng hình thức ;u h+u
)iêng %i:t này )8t 0hác nh1u. nh+ng hình thức )iêng %i:t t)&ng tổ chức 0inh &1nh h&Cc
tác động c31 nh+ng hình thức đó lên t2nh ch8t c31 u l'ch ;inh thái ch51 đ5ợc chn / t6i
một cách có h: thống,��
Các doan% ng%iXp d&c% (B du l&c% t%iCn n%iCn ở đ&a p%'*ng
Eác &1nh nghi:p 'ch v( u l'ch thiên nhiên u đ'1 ph5>ng có th# gồm chi nhánh đ'1
ph5>ng c31 c"ng ty u l'ch. các 0hu %$& tồn thiên nhiên t5 nhân. 0hách ;=n. nhà hàng.
ti:m )5ợu. 'ch v( gi1& th"ng. ng5mi %án hàng l5u ni:m. h56ng 7n viên và nh+ng ng5mi
cung c8p 'ch v( gi$i t)2, Hh+ng nghiên cứu v* các chi nhánh c31 c"ng ty u l'ch u đ'1
ph5>ng hi:n cóD một c"ng t)ình đi*u t)1 v* vi:c lập 0ế h&=ch. thiết 0ế 0h$ thi. tài ch2nh.
và tiêu chuFn c•ng nh5 nh+ng h56ng 7n cvn %$n ch& nh+ng chi nhánh nàyR<1\0in; và
các tác gi$ 0hác.� W]]MT“ và một đánh giá chi tiết v* tám chi nhánh đvng 0/ t=i vpng rV
m1V„"n c31 K)1Vxin R•1ll1cN và IiN)cN. W]]iT, E"ng t)ình nghiên cứu l6n nh8t v* các
0hu %$& tồn thiên nhiên t5 nhân đi*u t)1 ]g 0hu u châu d‚ _1 tinh và châu Ihi
RrlN)m1n. W]]PT, dột c"ng t)ình nghiên cứu l6n 0hác đánh giá 2g ! án th!c hi:n thN&
một ph5>ng thức tiếp cận m6i g4i là các ! án 0ết hợp %$& tồn và phát t)i#n R•Nll; và
K)1n&n. W]]gT, ahi xNm xbt ;!� phát t)i#n 0inh tế u đ'1 ph5>ng. %á& cá& này 0ết luận
)@ng phAn l6n ;ố ti*n 0hách thvm qu1n tiêu và& vi:c đi l=i. vn. u và vb và& c}1 c"ng viên
đ*u đ5ợc thu t)!c tiếp và& 0h& %=c t)ung 5>ng h&Cc và& các qu‚ c31 các c"ng ty t5 nhân
mà các qu‚ này đ*u đ5ợc h5ung chế độ mi~n gi$m, Hghiên cứu này 0ết luận )@ng )8t
hiếm 0hi có phAn thu nhập nà& t6i đ5ợc t1y ng5mi ân đ'1 ph5>ng R•Nll; và K)1n&n.
W]]gT,� dột ;ố nghiên cứu c( th# xNm xbt nh+ng tác động v* mCt 0inh &1nh c31 u
l'ch thiên nhiên đối v6i nh+ng đ'1 ph5>ng nh8t đ'nh %1& gồmD một đánh giá v* ngành u
l'ch và phát t)i#n 0inh &1nh u đ'1 ph5>ng ;1u 0hi hình thành một c"ng viên quốc gi1 u
-&)tuguN)&. E&;t1 kic1 RIl1cN.W]]W“W]]MT“ một phân t2ch v* ;! phát t)i#n 0inh &1nh
cpng v6i u l'ch thiên nhiên u j1l1p1g&; và d&ntNvN)N R<&nNy. W]]UT“ và một nghiên
cứu xNm xbt tác động c31 vi:c 0hách th1m qu1n cá v&i xám đối v6i các &1nh nghi:p đ'1
ph5>ng u K1|1 E1li{&)ni1. R^Nin1 và ”&ung. W]]MT, E•ng nh5 nh+ng &1nh nghi:p tổ
chức u l'ch thiên nhiên 0hác. nh+ng &1nh nghi:p đ'1 ph5>ng này c•ng )8t đ1 =ng v*
hình thức ;u h+u, Eh‘ng h=n nh5 một chi nhánh c"ng ty u l'ch ;inh thái có th# thuộc ;u
h+u một c"ng ty xuyên quốc gi1. một &1nh nghi:p tổ chức u l'ch ;inh thái )1 n56c
ng&ài. một &1nh nghi:p tổ chức u l'ch ;inh thái t=i chz l6n h&Cc thuộc v* một gi1 đình
2
đ'1 ph5>ng, d6i có )8t 2t nghiên cứu th!c tế và có t2nh ch8t h: thống v* mức độ c•ng
nh5 $nh h5ung c31 nh+ng mối liên h: ;u h+u này,
"%2ng ng%iCn cZu cB t%\
(5 p%Gn t<c% t%& tr'ờng du l&c% sin% t%ái
U%Gn t<c% t%& tr'ờng du l&c% sin% t%ái
H^nh 4L_
MJ H`NH aÁNH (iá th# t%./n(
/]i tr'ờng ;in% doan%
K>t %Hp t%& tr'ờng
Ho=t đSng du l&c% sin% t%ái
aNny1 và E&;t1 kic1 có ngành u l'ch )8t phát
t)i#n V ngành này là nguồn thu nhập qu1n t)4ng
và ;áng giá c31 các n56c này, y h1i n56c này ngành u l'ch là 0ết qu$ c31 ;! hợp tác
thành c"ng gi+1 h1i 0hu v!c nhà n56c và t5 nhân, ainh nghi:m c31 nh+ng n56c này có
th# t)u thành nh+ng chw 7n h+u 2ch ch& ;! phát t)i#n và h&=t động c31 các th' t)5mng u
l'ch ;inh thái quốc gi1 RZ1glN; và các tác gi$ 0hác. W]]2T,
<ình W,g ch& th8y một m" hình đ# đánh giá một th' t)5mng u l'ch, ”ếu tố t)ung tâm c31
m" hình này là ;! phối hợp t)&ng th' t)5mng c31 giá c$. qu$ng cá&. ;$n phFm và đ'1 đi#m.
nh+ng v8n đ* nàu t=& nên n*n t$ng c31 ;$n phFm u l'ch, jiá c$ c31 ;$n phFm lu"n lu"n
là đi#m qu1n t)4ng t)&ng quyết đ'nh c31 0hách hàng, dức độ qu$ng cá& c•ng $nh h5ung
t6i ;! m&ng đợi c31 0hách hàng, `$n phFm V chuyến đi V %' $nh h5ung %ui )8t nhi*u nhân
tố. t)&ng đó có nguyên t?c h&=t động c31 nh+ng &1nh nghi:p và các c> qu1n nhà n56c
th1m gi1 và& quá t)ình này, Q'1 đi#m )8t qu1n t)4ng t)&ng u l'ch ;inh thái %ui vì t2nh
ch8t c31 đ'1 đi#m u l'ch $nh h5ung )8t l6n t6i 0ết qu$ chuyến đi, <1i thành tố. m"i
t)5mng 0inh &1nh %ên ng&ài và vi:c th!c hi:n chuyến u l'ch ;inh thái c•ng $nh h5ung
t6i mối 0ết hợp t)&ng th' t)5mng này,
-hành tố thứ nh8t. m"i t)5mng 0inh &1nh %1& gồm nh+ng nhân tố có t2nh ch8t ng&=i
c$nh đối v6i ng5mi tổ chức u l'ch. ch‘ng h=n nh5 nhu cAu c31 th' t)5mng Rnh+ng c"ng ty
có th' phAn l6n h>n t)&ng th' t)5mng có th# $nh h5ung t6i nhu cAu th"ng qu1 vi:c qu$ng
cá&T. nh+ng 'ch v( hi:n đB có ;žn. h1y là đi*u 0i:n ch2nh t)i và 0inh tế %ên ng&ài, k8t
nhi*u hBng cung c8p 'ch v( ch& 0hách V một ;ố 'ch v( này & các &1nh nghi:p tổ chức
u l'ch ;inh thái đi*u hành. mCc p )8t nhi*u 'ch v( là & các hBng 0hác cung c8p V
ch‘ng h=n nh5 các c"ng ty vận t$i, Eác đi*u 0i:n ng&=i c$nh %1& gồm thmi gi1n và th"ng
tin có đ5ợc. ;ố ti*n cAn ph$i chi. %ối c$nh ch2nh t)' u n56c đó. và một đi*u 0i:n ng&=i
2
c$nh qu1n t)4ng n+1 là mức độ c=nh t)1nh đ# có đ5ợc ;$n phFm u l'ch đó, dột n56c có
nh+ng 0h$ nvng nh8t đ'nh. ch‘ng h=n nh5 0inh nghi:m qu$n l/. nh+ng 0h$ nvng này ph(
thuộc và& nguồn và nhân l!c có đ5ợc u t)&ng n56c,
-hành tố thứ h1i là vi:c đi*u hành chuyến u l'ch ;inh thái, Oi:c cung c8p u l'ch ;inh
thái ch& 0hách & &1nh nghi:p tổ chức u l'ch đi*u hành và là yếu tố %' các nguyên t?c
qu$n l/ 0inh &1nh tiêu chuFn $nh h5ung nhi*u nh8t t)&ng u l'ch ;inh thái, -h"ng
th5mng. ;1u 0hi tiến hành chuyến đi thì ng5mi t1 phân t2ch các + li:u đánh giá đ# c$i tiến
t&àn %ộ ;$n phFm, ahung đánh giá th' t)5mng này đ5ợc ;} (ng đ# m" t$ ngành u l'ch
;inh thái c31 c$ aNny1 và E&;t1 kic1,
T%& tr'ờng du l&c% sin% t%ái ở Ken:a

Hvm W]]U. ngành u l'ch là nguồn xu8t 0hFu l6n nh8t c31 aNny1. đóng góp gM• thu
nhập ng&=i t: và WW• tổng ;$n phFm quốc ân c31 n56c này Raa E&n;ulting. W]]iT,
Hgành u l'ch thiên nhiên này tập t)ung ch3 yếu và& các 0hu v5mn động vật 0h&1ng B và
%m %i#n 1n độ 5>ng c31 aNny1, Hvm W]]i. các c"ng viên quốc gi1 và 0hu %$& tồn vui
ch>i Rcó i:n t2ch gM,PgL0m2T. chiếm i• i:n t2ch n56c này R•&)l E&n;N)v1ti&n
d&nit&)ing ENnt)N. W]]LT, Hg&ài )1 aNny1 có MP 0hu %$& tồn vui ch>i c31 t5 nhân v6i
tổng t2ch W2,2WW0m2. chiếm 2.W• i:n t2ch c$ n56c R•1t0in; và các tác gi$ 0hác. W]]iT,
Hvm W]]U. MM• 0hách u l'ch n56c ng&ài t6i aNny1 là tq châu Šu. S• là tq K?c d‚. i•
tq châu r và 2]• tq châu Ihi Raa E&n;ulting. W]]iT,
•N;tN)n RW]]LT nhận th8y )@ng aNny1 có c$ nh+ng nbt h1y nh8t và tồi t: nh8t c31 u l'ch
thiên nhiên, Hh+ng yếu tố t2ch c!c %1& gồm vi:c %$& v: một ;ố l6n các 0hu thiên nhiên
có c$nh qu1n h8p 7n. đB có đ5ợc hình $nh )ộng )Bi t)ên th' t)5mng thế gi6i. ngân ;ách chi
ch& các c"ng viên h&àn t&àn & thu nhập %@ng u l'ch cung c8p. và có mức lợi nhuận
đáng 0# đ5ợc ành ch& các cộng đồng đ'1 ph5>ng, Hh+ng yếu tố tiêu c!c %1& gồm tác
động đến m"i t)5mng & mật độ 0hách đ"ng và ;} (ng c"ng viên thiếu ;! qu$n l/ chCt
ch€. ;! xuống c8p c31 c> ;u h= tAng c31 các c"ng viên & thiếu tái đAu t5. thiếu nhà t)4
và giám ;át nh+ng ng5mi tổ chức u l'ch & ch2nh t)' %ê %ối. và quá chn t)4ng t6i vi:c
th1m qu1n chw một ;ố 2t động vật có vn l6n, •N;tN)n RW]]LT ch& )@ng nh+ng yếu tố tiêu
c!c này n$y ;inh là & thiếu tAm nhìn x1. thiếu 0ế h&=ch và luật pháp V nh+ng v8n đ* hi:n
n1y đ1ng đ5ợc gi$i quyết th"ng qu1 hành động c31 ch2nh ph3,
$hu cầu thị t%ường V ahách u l'ch ;inh thái tìm 0iếm gì u aNny1Ÿ -hật là ng=c
nhiên )8t 2t nghiên cứu tiến đ5ợc tiến hành v* động c> u l'ch, -uy nhiên K1ll1ntinN
RW]]WT nghiên cứu v* u 0hách E1Vn1Vđ1 t6i aNny1 t)&ng g nvm t)56c đó & Eâu l=c %ộ
r{)ic1n `1{1)i. một t)&ng nh+ng c"ng ty u l'ch l6n nh8t aNny1 tiến hành, K$ng W,W ch&
th8y nh+ng động c> xB hội qu1n t)4ng nh8t c31 nh+ng u 0hách này,
&ản( 4L4
2
NHbNB aỘNB Cc de h"i ;u\n t%fn( gYi >8i 9u Ehách g]n th\+ ;u\n
h'n<\ g.ic giju t%\
kH< ph&ng c$nh và đmi ;ống h&1ng B
<4c h•i v* t! nhiên
-)$i nghi:m cách ;ống m6i và 0hác l=
GNm ch& %iết t6i mức nhi*u nh8t có th# đ5ợc
-h1m qu1n nh+ng đ'1 đi#m l'ch ;} qu1n t)4ng
K1ll1ntinN RW]]WT nhận th8y nh+ng u 0hách này qu1n tâm t6i vi:c ng?m c$nh. h4c h•i
và ch(p $nh, <4 c•ng muốn t)$i nghi:m cách ;ống c31 ng5mi đ'1 ph5>ng %ui vì aNny1
đ5ợc c&i là một n56c có tAm qu1n t)4ng l'ch ;}, <4 muốn th!c hi:n t8t c$ nh+ng vi:c này
một cách có hi:u qu$. muốn xNm càng nhi*u càng tốt t)&ng thmi gi1n u l'ch n56c này,
Qộng c> qu1n t)4ng nh8t thu hnt 0hách t6i aNny1 là thiên nhiên R%$ng W,2T, -h1m qu1n
các c"ng viên và 0hu %$& tồn này 0hách ;€ đ5ợc xNm nh+ng l&ài thn và chim đp c31
châu Ihi, k8t nhi*u ng5mi đánh giá c1& thiên nhiên u đây t)&ng đó )qng )ậm nhi:t đ6i và
mu"ng thn h&1ng B đ5ợc đ51 lên hàng đAu,
2
&ản( 4L6
NHbNB aỘNB Cc thu hKt;u\n t%fn( gYi >8i
Eác c"ng viên quốc gi1 và 0hu %$& tồn
`! h&1ng B
-hn
Ehim
kqng nhi:t đ6i
9u Ehách g]n th\+ ;u\n h'n<\ g.ic giju t%\
�����������
Hh+ng u 0hách này có t)ình độ h4c v8n c1&. Ui.i• t)&ng ;ố h4 có 2t nh8t một %@ng đ=i
h4c, Eó th# ;& ;ánh v6i t)ình độ c31 ân E1Vn1Vđ1 nói chungD nvm W]]W WW.U• nh+ng
ng5mi tq WM tuổi t)u lên có một %@ng đ=i h4c RE&l&m%&. W]]UT, -uổi t)ung %ình c31 0hách
u l'ch là U] t)&ng có MM• là n+,
Ehân ung xB hội h4c c31 u 0hách v6i nh+ng t2nh cách th2ch h4c h•i. ch(p $nh. và tìm
0iếm nh+ng t)$i nghi:m m6i. 0ết hợp v6i động c> thu hnt là thiên nhiên h&1ng B. đCc
%i:t g?n li*n v6i t)ình độ h4c v8n c1&, _/ & c31 mối liên h: này ch51 đ5ợc %iết )‰ và
đây là l9nh v!c ph&ng phn ch& vi:c nghiên cứu v* ngành u l'ch,
&'c h(ng du lịch) dịch vụ v* điều kiện ngoại cảnh V E>� qu1n ch2nh
ph3 ch'u t)ách nhi:m v* u l'ch u aNny1 là Kộ ^u _'ch và -hiên nhiên h&1ng B, E>
qu1n ^'ch v( -hiên nhiên h&1ng B aNny1 Ra•`T ch'u t)ách nhi:m qu$n l/ các c"ng
viên quốc gi1 và 0hu %$& tồn vui ch>i, Ehức nvng một c> qu1n t5>ng đối độc lập c31
ch2nh ph3 ch& phbp a•` h&=t động nh5 một c"ng ty. có th# gi+ l=i đ5ợc một phAn ti*n
các v5mn quốc gi1 thu đ5ợc, Hguồn thu tq n56c ng&ài là một nguồn thu nhập qu1n t)4ng,
a•` gAn đây đB lập v( u l'ch. v( này ;€ đóng một v1i t)t qu1n t)4ng t)&ng vi:c tiếp th'
và qu$ng cá& u l'ch R`inig1. W]]MT,
Hhân tố thNn chốt t)&ng u l'ch ;inh thái • aNny1 là nh+ng v5mn quốc gi1 và 0hu %$& tồn
thiên nhiên h&1ng B đB đ5ợc thế gi6i %iết tiếng, Hh+ng cái tên nh5 rm%&;Nli. H10u)u.
2
-;1v& và d11;1i d1)1 đ*u đB đ5ợc %iết t6i )ộng )Bi, ^& E> qu1n ^'ch v( -hiên nhiên
h&1ng B aNny1 là một c> qu1n ng&ài ch2nh ph3. nó độc lập v6i ch2nh ph3 v* mCt tài
ch2nh, ^& đó. a•` có th# đóng v1i t)t c31 một c"ng ty u l'ch ;inh thái. nh5ng v* mvt
hành ch2nh l=i 0hác x1 ;& v6i các c> qu1n qu$n l/ c"ng viên quốc gi1 có chức nvng c>
qu1n nhà n56c, IhAn l6n các h&=t động u l'ch t5 nhân u aNny1 đ*u ph( thuộc )8t nhi*u
và& ;! %$& v: và qu$n l/ nh+ng nguồn tài nguyên thiên nhiên ph(c v( ch& u l'ch t)&ng
l(c đ'1 c31 0hu v!c c> qu1n nhà n56c,
E"ng ty Ihát t)i#n u l'ch aNny1 Ra-^E V aNny1 -&u)i;t ^NvNl&pmNnt E&p&)1ti&nT là
một c"ng ty c31 nhà n56c có m(c tiêu là phát t)i#n ngành u l'ch. 0huyến 0h2ch ;! qu1n
tâm t)&ng n56c nhi*u h>n đối v6i ngành u l'ch. và 0huyến 0h2ch u l'ch nội đ'1, -q 0hi
đ5ợc thành lập thN& một đ=& luật c31 ngh' vi:n nvm W]iM. a-^E đB th!c hi:n t)ách
nhi:m c31 mình th"ng qu1 vi:c đAu t5 chứng 0h&án. ch& v1y m1ng t2nh ch8t th5>ng m=i
và các 'ch v( 0huyến 0h2ch phát t)i#n u l'ch, Hếu ng5mi t1 th!c hi:n� nh5 ( 'nh.
a-^E ;€ đ5ợc chuy#n thành một� ngân hàng phát t)i#n u l'ch R`inig1. W]]LT,
Hvm W]]i. K1n u l'ch aNny1� đ5ợc ch2nh ph3 thành lập nh@m m(c đ2ch qu$ng cá& và
tiếp th'. phối hợp vi:c qu$n l/ tài nguyên và nâng c1& nvng l!c RkN{N)n. W]]i“ •N;tN)n.
W]]LT, ahu v!c t5 nhân tiếp t(c đóng v1i t)t ch3 đ=&. th"ng qu1 đ1 ;ố thành viên và có l€
qu1 đAu t5 tài ch2nh, -hành phAn %1n đAu t)&ng %1n có ;! hi:n i:n áp đ$& c31 ch2nh ph3.
t)&ng đó có giám đốc a•` và %1 th5 0/ th5mng t)!c, -uy nhiên. tq 0hi %1n này đ5ợc
c"ng %ố nvm W]]i thì đ'1 v' c31 %1n này v7 ch51 đ5ợc ch2nh thức hó1 th"ng qu1 quy
đ'nh h1y một đ=& luật c31 ngh' vi:n“ c•ng ch51 có quy đ'nh )‰ )àng %1n này ;€ đ5ợc
cung c8p tài ch2nh nh5 thế nà& R`inig1. W]]LT,
Hgành u l'ch ;inh thái phát t)i#n %@ng ch2nh ;! h8p 7n c31 thiên nhiên và nh+ng cố
g?ng c31 )8t nhi*u các tổ chức t5 nhân RE> qu1n tình %á& 0inh tế V Zc&n&mi;t hntNlligNncN
snit. W]]WT,
Eâu l=c %ộ u l'ch l(c đ'1 châu Ihi Rr`E V r{)ic1n `1{1)i Elu%T. một t)&ng nh+ng tổ chức
u l'ch và 0hách ;=n l6n nh8t aNny1. là một tổ chức nh5 vậy, r`E ;u h+u WM 0hách ;=n
t)ên %m Šn độ 5>ng. một chi nhánh u l'ch l(c đ'1 u H1i)&%i và một t)=i u l'ch l(c đ'1 u
ahu %$& tồn vui ch>i d11;1i d1)1, Eâu l=c %ộ này ph(c v( xN cộ. vn và u ch& h>n
MP,PPP 0hách một nvm RKNll. W]]PT, K@ng vi:c %ố t)2 u l'ch )1 c$ %Bi %i#n và t)&ng l(c
đ'1. r`E đB ph(c v( nhi*u ch5>ng t)ình đáp 5ng đ5ợ nh+ng nhu cAu đ1 =ng c31 u
0hách, E"ng ty này là một v2 ( c31 0hu v!c u l'ch t5 nhân v6i ;! 0ết hợp ngành 4c và
đ5ợc K1ll1ntinN RW]]WT ch4n đ# nghiên cứu chi tiết,
Hvm W]]i. <ội u l'ch ;inh thái aNny1 đ5ợc thành lập đ# qu$ng cá& và ginp đo các !
án u l'ch ;inh thái c31 cộng đồng. xu8t %$n luật ứng x} t)&n u l'ch ;inh thái. và thiết lập
quy t)ình 0i#m t&án đ# 0h‘ng đ'nh c1m 0ết c31 ngành u l'ch ;inh thái t)&ng vi:c %$& v:
m"i t)5mng RJp1l1. W]]iT, Hh+ng tổ chức nh5 vậy có th# đóng v1i t)t ng5mi m"i gi6i
t)ung th!c t)&ng ngành u l'ch c31 c$ nhà n56c và t5 nhân, -ổ chức này c•ng có th# đ51
)1. th!c hi:n và giám ;át nh+ng tiêu chuFn v* hành vi đối v6i m"i t)5mng t)&ng ngành u
l'ch,
2
Hgành u l'ch aNny1 phát t)i#n t)&ng h&àn c$nh một ch2nh ph3 ổn đ'nh và hành ch2nh
nhà n56c h&=t động tốt, `ố l5ợng 0hách u l'ch n56c ng&ài tvng tq gUi,PPP nvm W]LL.
lên đwnh c1& là SLP,PPP 0hách nvm W]]U. và gi$m xuống đáng 0# v6i iSS,PPP 0hách nvm
W]]M Raa E&n;ulting. W]]iT, `! gi$m ;nt đáng 0# ;ố l5ợng 0hách u l'ch tq ;1u nvm
W]]M là & các ph5>ng ti:n th"ng tin đ=i chnng tuyên t)uy*n quá nhi*u v* nh+ng %8t ổn
ch2nh t)' và %=& l!c u aNny1, -)&ng 0hi ;ố l5ợng 0hách u l'ch t6i aNny1 gi$m ;nt thì
l5ợng 0hách t6i -1n„1ni1 l=i tvng lên. ch& th8y ;! chuy#n h56ng tq aNny1 ;1ng n56c
láng gi*ng ph21 n1m,
k8t nhi*u nhà tổ chức u l'ch aNny1 là các c"ng ty tổng hợp cung c8p ch& 0hách nhi*u
=ng 'ch v( 0hác nh1u t)&ng đó có phtng u nh+ng vpng 0hác nh1u c31 aNny1. đi l=i
t)&ng n56c %@ng xN nh•. xN t$i và máy %1y. u l'ch t)ên đ8t li*n u 0h?p n56c. và hàng l&=t
ch5>ng t)ình gi$i t)2, Hh+ng c"ng ty này đáp ứng t8t c$ nh+ng nhu cAu c31 0hách t)&ng
thmi gi1n u aNny1. cách tiếp cận này 7n đến tổng lợi nhuận c1& h>n ch& các c"ng ty u
l'ch. nh5ng l=i chw tập t)ung ;ố thu nhập này t)&ng t1y một ;ố 2t ng5mi,
E> qu1n 'ch v( thiên nhiên h&1ng B c31 aNny1 qu$n l/ các c"ng viên c31 aNny1. l&
vi:c 1n ninh. và ph(c 0hách u l'ch th1m qu1n các c$nh đp thiên nhiên %@ng cách %$&
5ong h: thống đ5mng xá và một ;ố %Bi c?m t)=i th" ;> t)&ng 0hu v!c c"ng viên, ^'ch v(
& c> qu1n này cung c8p 0h"ng %1& gồm phiên 'ch h1y các 'ch v( u l'ch c> %$n 0hác
mà một ;ố c> qu1n qu$n l/ c"ng viên u nhi*u n56c 0hác ph(c v(, Hói chung. c> qu1n
này và nhân viên c31 h4 2t 0hi gi1& tiếp v6i u 0hách, -uy nhiên. vi:c thiết lập một %ộ
phận u l'ch t)&ng a•` %á& hi:u ;€ có th# có ;! chuy#n đổi ;1ng vi:c cung c8p 'ch v(
u l'ch R`inig1. W]]LT,
!ết hợp thị t%ường+ ,ản phẩ-) gi' cả) quảng c'o v* địa điể- V -)ên
]M• 0hách c31 r`E là tq các n56c châu Šu t6i, ah&$ng ig• nh+ng u 0hách này đi
thN& 0i#u th1m qu1n thiên nhiên h&1ng B t)ên đ8t li*n. và nh+ng ng5mi ctn l=i thì t6i các
0hách ;=n %ên %m %i#n Šn độ 5>ng RKNll. W]]PT, dCc p 0hách E1Vn1Vđ1 chw chiếm một
tƒ nh• t)&ng tổng ;ố 0hách c31 r`E. một t)vm phAn t)vm t)&ng ;ố h4 th1m gi1 2t nh8t một
chuyến th1m qu1n t)ên đ8t li*n, <4 c•ng ành 0há nhi*u thmi gi1n RgM•T nghw u các 0hu
%Bi %i#n, `! 0ết hợp tốt gi+1 giá th8p và chuyến đi giá t)' là một t)&ng nh+ng l/ & đAu
tiên 0hiến u 0hách E1Vn1Vđ1 ch4n r`E ch& chuyến đi c31 h4 t6i aNny1 RK1ll1ntinN.
W]]WT,
-hmi gi1n t)ung %ình u 0hách u aNny1 1& động gi+1 WW và WL ngày. ph( thuộc và& thmi
gi1n t)&ng nvm và quốc t'ch c31 0hách Raa E&n;ulting. W]]iT,�
ah"ng có c&n ;ố thống 0ê v* tuổi và ;ố ti*n u 0hách chi tiêu t)ung %ình u aNny1 Raa
E&n;ulting. W]]iT, -uy nhiên. K1ll1ntinN RW]]WT nhận th8y là thu nhập t)ung %ình c31 gi1
đình u 0hách E1Vn1Vđ1 là E¡L2,M2g Rs`¡iW,UiPT. c1& h>n )8t nhi*u ;& v6i thu nhập
%ình quân c31 các hộ gi1 đình E1Vn1Vđ1 nvm W]S] là E¡Mg,WgW Rs`¡UW,MW]T RE&l&m%&.
W]]UT, -)ung %ình. mzi u 0hách tiêu E¡],g]W Rs`¡L,]M]T và& vi:c u l'ch t)&ng nvm
t)56c đó RK1ll1ntinN. W]]WT và tiêu t)ung %ình E¡L,PU2 Rs`¡M,]iST t)&ng chuyến đi t6i
aNny1, -)ung %ình chuyến đi ài 0h&$ng 2W,U ngày. ;uy )1 mzi ngày chi tiêu 0h&$ng
E¡g2] Rs`¡2L]T, -)&ng 0hi đi*u này làm ch& ng5mi t1 có c$m t5ung chuyến đi nh5 thế
2
này là đ?t. K1ll1ntinN nhận th8y )@ng ;ố ng5mi mà h4 đi*u t)1 th5mng xuyên tiêu ;ố ti*n
nh5 vậy 0hi đi u l'ch, EAn ph$i nhận )1 )@ng một phAn l6n ;ố ti*n này là tiêu u ng&ài
aNny1 Rch‘ng h=n đ# mu1 vb máy %1y quốc tếT, O8n đ* )t )w 0inh tế là một v8n đ* qu1n
t)4ng cAn nghiên cứu nhi*u h>n,
Qối v6i 0hách u l'ch ;inh thái. ch8t l5ợng ;$n phFm Rđ5ợc xác đ'nh %1& gồm c$ c$nh ;?c
thiên nhiên h8p 7n. nhi*u c> hội h4c h•i và 'ch v( ph(c v( 0hách u l'ch hi:u qu$T
c•ng qu1n t)4ng nh5 giá thành ;$n phFm,
-)&ng nh+ng nvm đAu. các c"ng viên và 0hu %$& tồn vui ch>i u aNny1 là & ngân ;ách
nhà n56c chi. 7n đến tình t)=ng thiếu h(t ngân ;ách và qu$n l/ 0bm u các 0hu này, -q
nvm W]]g. vb và& c}1 c"ng viên tvng tq s`¡M lên s`¡2P một ngày đối v6i u 0hách
n56c ng&ài, `ố ti*n này đ5ợc E> qu1n 'ch v( thiên nhiên h&1ng B aNny1 gi+ l=i đ# chi
ch& vi:c qu$n l/ các 0hu này và đ# tài t)ợ ch& các cộng đồng đ'1 ph5>ng 0hu v!c xung
qu1nh REh)i;t. W]]UT. 0ết qu$ là ngân ;ách cân đối h>n nhi*u,
-q t)56c t6i gim. aNny1 đB đ5ợc qu$ng cá& th"ng qu1 lmi t)uy*n mi:ng c31 u 0hách và
các h&=t động 0hác nh1u c31 0hối t5 nhân Raa E&n;ulting. W]]iT, REh2nh ph3 hAu nh5
0h"ngqu$ng cá& gìT, aNny1 c•ng đ5ợc h: thống th"ng tin đ=i chnng nói chung và th"ng
tin m"i t)5mng qu$ng cá& 0h"ng c"ng 0há 0hi*u RkN{N)n. W]]iT, `ách. các tác phFm
ngh: thuật và phim $nh v* thiên nhiên h&1ng B u aNny1 c•ng )8t phổ %iến và là nguồn
th"ng tin ph&ng phn đối v6i 0hách u l'ch ;inh thái ti*m tàng, K1ll1ntinN RW]]WT nhận
th8y )@ng nh+ng 0hách u l'ch mà "ng đi*u t)1 ch& th8y nguồn th"ng tin t)56c chuyến đi
phổ %iến nh8t %1& gồm ;ách h56ng 7n u l'ch. đ=i l/ u l'ch và các %ài t)ên t=p ch2
RK$ng W,gT,
-uy nhiên. nh+ng nguồn th"ng tin qu1n t)4ng nh8t 0h"ng nh8t thiết là nh+ng nguồn đ5ợc
;} (ng nhi*u nh8t, E$ ;ách h56ng 7n u l'ch và đ=i l/ u l'ch th5mng xuyên đ5ợc u
0hách th1m 0h$&. nh5ng l=i n@m gAn cuối 1nh m(c xếp thN& tAm qu1n t)4ng đối v6i
0hách hàng, ”ếu tố có $nh h5ung l6n h>n l=i là� nh+ng lmi t)uy*n mi:ng và th"ng tin tq
các ph5>ng ti:n th"ng tin đ=i chnng R0# c$ phim $nhT V nh+ng nguồn mà nhà cung c8p
'ch v( u l'ch 0hó có th# $nh h5ung t6i đ5ợc,
Hghiên cứu này c•ng th8y )@ng nh+ng 0hách u l'ch này th5mng n@m t)&ng các tổ chức
%$& v: thiên nhiên h&1ng B h&Cc th1m qu1n ng&ài t)mi và Ug• ;ố 0hách t)$ lmi là thành
viên c31 2t nh8t� một hội %$& tồn thiên nhiên RK1ll1ntinN. W]]WT, Hh5 vậy. )‰ )àng là các
hBng u l'ch có th# nh@m và& nh+ng nhóm c( th# này %@ng cách qu$ng cá& th"ng qu1 các
tổ chức th1m qu1n ng&ài t)mi,
K$ng� g,W
Hguồn
�����������������������������
��������������������������� IhAn
t)vm���� -Am qu1n t)4ng
2

`ách nh• qu$ng cá& u l'ch
�����������������������������������
������������������������Sg
�������������������P,L]
�Q=i l/ u l'ch
�����������������������������������
�����������������������������������
��L] �������������������P,M2
�Eác %ài viết đvng t)ên t=p ch2
�����������������������������������
��������iL
�������������������P,SU
�`ách
�����������������������������������
�����������������������������������
���������������ML
�������������������W,P2
�Ká&
�����������������������������������
�����������������������������������
����������������Mi
�������������������P,]L
�Ihim
�����������������������������������
�����������������������������������
��������������MM
�������������������W,Pi
�K=n %Œ và gi1 đình
�����������������������������������
��������������������������MM
�������������������W,LM
2
�Eác %ài viết đvng t)ên t=p ch2 chuyên ngành
������������������������������U2
�������������������P,W2
�Eác nguồn 0hác
�����������������������������������
������������������������������gM
�������������������W,iL
¢ `ố phAn t)vm ng5mi th1m gi1 đi*u t)1 ;} (ng nguồn th"ng tin
¢¢ Gếp h=ng & ng5mi th1m gi1 đi*u t)1 th!c hi:n v6i tw l: P V g v6i g là qu1n t)4ng nh8t,
���������
CÁC NBUlN THJNB TIN *O hENYA
Hoạt động du lịch ,inh th'i . aZH”r có một c> ;u h= tAng ph(c v( u l'ch ;inh thái
!1 c$ và& 0hu v!c t5 nhân l7n 0hu v!c Hhà n56c, ahu v!c Hhà n56c cung c8p các c"ng
viên. vi:c %$& v: động v8t h&1ng B. qu$n l/ 1nh l1m th?ng c$nh và phAn l6n các ti:n
ngh' nh5 đ5mng %ộ, ahu v!c t5 nhân cung c8p chz u. 'ch v( h56ng 7n. th!c phFm và
qu$ng cá&,
•N;tNn RW]]LT đB có tài li:u chứng minh ch& ;! phát t)i#n gAn đây c31 các nhà nghw ;inh
thái và các 0hu %$& tồn động vật h&1ng B & t5 nhân và cộng đồng qu$n l/ t)ên t&àn lBnh
thổ aNny1, Hg5mi t1 c•ng nhận th8y một vài 0hu m6i đ5ợc đCt cách x1 các v5mn euốc
gi1.t)ên nh+ng t)=i gi1 ;nc t5 nhân và đ8t c31 cộng đồng và h&àn t&àn & ng5mi đ=i
ph5>ng đi*u hành . cung c8p nh+ng 'ch v( cá nhân ch8t l5ợng c1& ch& 0hách u l'ch,
2
Hh+ng ;áng 0iến đ'1 ph5>ng nh5 vậy đ5ợc ch2nh ;ách c31 Eh2nh ph3 0huyến 0h2ch�
nh@m t=& )1 các đi#m u l'ch ;inh thái đ1 =ng ph(c v( ch& lợi 2ch c31 vi:c %$& tồn động
vật h&1ng B và các cộng đồng đ'1 ph5>ng,
/'nh gi' thị t%ường du lịch ,inh th'i của !0n1a V����� Eó %1& nhiêu 0hách
u l'ch đi*u t)1 là 0hách u l'ch ;inh thái Ÿ K1ll1ntinN và Z1glN; RW]]UT phát hi:n th8y
SU• ng5mi đ5ợc đi*u t)1 đáp ứng các tiêu chuFn có động c> xB hội Rtìm hi#u v* thiên
nhiên T động c> v* ;! h8p 7n c31 0hu v!c Rthvm các 0hu v!c ctm h&1ng ;> h&Cc các
vpng h&1ng B T và có ;! c1m 0ết v* thmi gi1n R ;} (ng t)ung %ình gg• thmi gi1 c31
chuyến đi và&� cuộc hànhc t)ình đ5mng %ộ t)&ng c"ng viên động vật h&1ng B ;ống
ng&ài t)mi T và & đó h4 đ5ợc xếp h=ng là 0hách u l'ch ;inh thái, Oi:c ;} (ng động c>
xB hội. động c> v* ;! h8p 7n và ;! c1m 0ết v* thmi gi1n t)&ng vi:c đ'nh ngh91 0hách u
l'ch ;inh thái đB thu hnt ;! qu1n tâm c31 nh+ng ng5mi muốn phân %i:t 0hách u l'ch ;inh
thái v6i ;ố 0hách u l'ch nói chung,
Hh+ng 0hách u l'ch ;inh thái u aNny1 này c•ng đB liên qu1n đến các h&=t động và đ'1
đi#m v5ợt )1 ng&ài� 0hu"n 0hổ u l'ch ;inh thái, dột ;ố đến thvm %Bi %i#n. một ;ố đi
xNm các ;! 0i:n vvn h&á. một ;ố đi mu1 hàng, dCc p ;! đ1n xNn các động c> u l'ch
và& h&=t động này góp phAn làm phức t=p vi:c đ'nh ngh91 và qu$n l/ u l'ch ;inh thái
nh5ng nói chung th"ng tin đó có th# png ch& vi:c phân l&=i thi t)5mng,
Eác 0hách u l'ch đến aNny1 cpng v6i r`E )8t hài ltng v6i phAn l6n nh+ng gì� h4 đB
t)$i qu1, <4 th# hi:n ;! th&$ mBn v6i c$ th"ng tin t)56c chuyến đi c•ng nh5 các 'ch v(
t)&ng chuyến đi, Qi*u làm h4 hài ltng nh8t là các th"ng tin đ5ợc cung c8p t)&ng chuyến
đi. thmi tiết và chz u, <4 0h"ng đ!&c hài ltng l?m v6i tin tức v* các v8n đ* %$& tồn. thức
vn. t)ình độ tổ chức c•ng nh5 'ch v( h56ng 7n, k‰ )àng là t)&ng nhóm ng5mi này muốn
tìm 0iếm nh+ng th"ng tin v* %$& tồn và các 'ch v( phiên 'ch ch8t l5ợng c1& h>n nh+ng
gì mà h4 đ5ợc� E"ng ty u l'ch c31 h4 cung c8p,� Hh+ng 0hách u l'ch có các động
c> u l'ch ;inh thái này có m&ng muốn nh8n m=nh 0h21 c=nh giá& (c m"i t)5mng, -uy
nhiên vi:c r`E cung c8p c$ các h&=t động u l'ch %Bi %i#n c•ng nh5 hành t)ình đ5mng %ộ
t)&ng c"ng viên có động vật h&1ng B ;ống ng&ài t)mi có th# 7n t6i vi:c làm yếu đi ;!
tập t)ung và& mCt m"i t)5mng RK1ll1ntinN. W]]WT,
k8t nhi*u c"ng ty u l'ch u aNny1 ;} (ng h56ng 7n viên u l'ch 0iêm tài xế. phAn l6n
nh+ng ng5mi này đ5ợc đà& t=& v* ;}1 ch+1 xN cộ nhi*u h>n là u l'ch h&Cc ;inh thái,
Oi:c ;} (ng nh+ng h56ng 7n viên đ5ợc đà& t=& chuyên nghi:p ;€ tốn nhi*u ti*n h>n &
vậy có th# ;€ gi$m lợi nhuận R`inig1.W]]LT, k‰ )àng có c> hội� v* th' t)5mng ch& các
c"ng ty u l'ch có ;} (ng các h56ng 7n viên đ5ợc ch2nh thức c"ng nhận nếu h4 qu$ng
cá& đi*u này v6i 0hách hàng t5>ng l1i,
Oi:n t)ợ euốc tế. các tổ chức %$& tồn và ch& v1y đóng v1i t)t qu1n t)4ng t)&ng vi:c qu$n
l/ các v5mn quốc gi1 và các ngành c"ng nghi:p u l'ch ;inh thái c31 h4 u nhi*u n56c mà
aNny1 là một v2 ( đi#n hình, -)&ng các nvm gAn đây. th1y vì nh8n m=nh đCc %i:t và& ;!
%$& tồn nghiêm ngCt ng5mi t1 đB chuy#n ;1ng nh8n m=nh ;! phát t)i#n lâu %*n vì u l'ch
;inh thái là một ph5>ng ti:n qu1n t)4ng đ# tiến t6i vi:c phát t)i#n 0inh tế lâu ài. một
2
h&=t động đáng 0# v* xây !ng 0h$ nvng qu$n l/ u l'ch đB đ5ợc 0hui x56ng, Qi*u này
g?n h&=t động %$& tồn v6i vi:c tập t)ung phát t)i#n 0inh tế,
aNny1 là một n56c hàng đAu v* cung c8p u l'ch động vật h&1ng B Ehâu phi, •N;tN)n
RW]]LT ch& th8y 0hách t6i u l'ch u aNny1 hài ltng v* qu1ng c$nh thiên nhiên và ;! đ1
=ng ng&=n m(c u đây h>n %8t cứ n56c Ehâu phi nà& 0hác, -uy nhiên các n56c 0hác nh5
-1n„1ni1. K&t;\1n1 và H1m phi c•ng đ1ng 0h"ng ngqng tvng c5mng c=nh t)1nh một
cách có hi:u qu$ đối v6i aNny1,� `&ng ;! th&$ mBn c31 0hách u l'ch đối v6i ;$n phFm
u l'ch ;inh thái u aNny1 h&Cc các n>i 0hác u Ehâu phi 2t đ5ợc nghiên cứu một cách có
h: thống. h&Cc nếu có thì c•ng là )8t hiếm và nh+ng c"ng t)ình nghiên cứu đó %' h=n chế
nhi*u v* mCt đ'1 l/,
-)&ng ph=m vi Ehâu phi có nh+ng n56c cung c8p ;! 0ết hợp h&àn h$& nh8t các h&=t
động liên qu1n t6i động vật h&1ng B. chi ph2 c31 chuyến đi và ch8t l5ợng c31 'ch v( ;€
ành đ5ợc th' phAn l6n nh8t, -8t c$ các tổ chức Hhà n56c c•ng nh5 t5 nhân có th# ;}
(ng các ch5>ng t)ình đánh giá đ# thN& ‰i các 'ch v( c31 h4 nh@m cố g?ng đáp ứng tốt
h>n n+1 nhu cAu c31 0hách hàng,� G thmi� đi#m hi:n t=i mức độ đánh giá ch5>ng
t)ình c31 ngành c"ng nghi:p ;inh thái )8t th8p c( th# u aNny1 và nói chung t)ên t&àn
Ehâu phi, Qi*u thn v' là u chz các nhà h&=t động t5 nhân� x"ng xá& u H1m phi đ1ng t)u
nên nổi %ật và đ1ng c=nh t)1nh )á& )iết v6i nhi*u v5mng quốc gi1 nhm ;! qu$n l/ hi:u qu$
c31 h4,
T%& tr'ờng du l&c% sin% t%ái ở Costa ^ica
-)&ng thmi gi1n ] nvm. tq� W]Si V W]]M. ;ố 0hách u l'ch n56c ng&ài và& E&;t1 kic1
tvng tq 2iPSUP lên L]2,2SL. c&n ;ố ;1u t=& )1 tổng thu nhập t)!c tiếp là iiW.g t)i:u s`^,
Hvm W]]2. ngành u l'ch đB v5ợt lên t)ên ngành xu8t 0hFu chuối. t)u thành h&=t động
0inh tế qu1n t)4ng nh8t t)&ng n56c v* l9nh v!c thu ng&=i hối và t=& vi:c làm, Hgành u
l'ch chiếm W].U • thu nhập tq xu8t 0hFu c31 c$ n56c nvm W]]M. S.] • tổng ;$n phFm
quốc nội nvm W]]U và chiếm W2• l!c l5ợng l1& động,� Hvm W]]M ;ố 0hách đến ;ân %1y
quốc tế ch2nh ch& th8y Mi• 0hách đến tq K?c d‚“ 2P• đến tq E<Šs mu“ ]• đến tq
-)ung d‚ và 2• đến tq Ehâu Á RKu&\;0i.W]]i“� d&nNt. W]]i T,
-h' t)5mng u l'ch c31 E&;t1 kic1 !1 và& ;! 0ết hợp gi+1 phiêu l5u nh nhàng v6i u
l'ch ;inh thái và thiên nhiên, dột mCt qu1n t)4ng c31 tình hình u l'ch ;inh thái u đó là
mối qu1n h: qu1 l=i gi+1 u l'ch ;inh thái và u l'ch đ=i chnng, Oì u l'ch ;inh thái i~n
)1 u nhi*u vpng� cây x1nh c31 E&;t1 kic1 nên ph=m vi và phân %ố c31 các gi$i pháp u
l'ch 0hách v6i u l'ch đ=i chnng và u l'ch thiên v* m"i t)5mng là )8t qu1n t)4ng. nh5ng
c•ng )8t 0hó đ'nh ngh91, ah"ng giống nh5 các n56c 0hác. t=i E&;t1 kic1 nh+ng đánh giá
độc lập v* %$& v: m"i t)5mng đB đ5ợc tiến hành nh@m ph(c v( ch& nhi*u h&=t động u
l'ch ;inh thái 0hách nh1u t)&ng n56c,� O2 ( nh5 c"ng t)ình đánh giá ch8t l5ợng c1& và
đổi m6i đ5ợc Kl10N và KNchN) tiến hành nvm W]]L,� E•ng có lnc thành c"ng c31 u
l'ch và u l'ch ;inh thái u E&;t1 kic1 đB gây ;ức bp ngày càng tvng đối v6i tài nguyên
thiên nhiên và nguồn nhân l!c R<ill. W]]PT,� O2 (. ;! nổi tiếng và ;! phát t)i#n c31 các
thành phố d&ntNvN)N. d1nuNl 1nt&ni&. -&)tngN)& và các 0hu v!c 0hác đB gây ;ức bp đối
v6i m"i t)5mng và ng5mi làm c"ng, <&nNy RW]]U T và d&))i;&n RW]]U T đB nêu )1 ;ức bp
2
cvng th‘ng xung qu1nh vi:c ngày càng t)u nên nổi tiếng và tác động c31 u l'ch ;inh thái
đối v6i d&ntNvN)N,� Il1Nu£; RW]]MT c•ng xNm xbt một cách chi tiết nh+ng th} thách mà
thành phố -&)tuguN)& ph$i đối mCt, Hg5mi t1 c•ng qu1n tâm đến một hi:p hội các 0hu u
l'ch gi1 đình m6i đ5ợc tổ chức gAn đây m1ng tên -skVEr`r, <ội này th# hi:n nz l!c
;áng t=& nh@m tvng phAn thu nhập tq u l'ch ch& ph( n+ u E&;t1 kic1 R`hum10hN)W]]M T,
^u l'ch u E&;t1 kic1 đB phát t)i#n )8t nh1nh, IhAn l6n ;! phát t)i#n gAn đây là tập t)ung
và& xu h56ng u l'ch %Bi %i#n 4c thN& %m %i#n -hái Kình ^5>ng và E1)i%N, Hh+ng ;ố
ti*n l6n & đAu t5 n56c ng&ài m1ng l=i. giá đ8t tvng nh1nh và ;! phát t)i#n tập t)ung đB
th# hi:n đCc đi#m c31 xu h56ng này, Hhi*u ng5mi qu1n tâm đến u l'ch ;inh thái c$m
th8y đây là một h56ng đi 0h"ng m1y m?n và h4 t! h•i 0h"ng %iết ph&ng t)à& chuy#n tq
u l'ch ;inh thái ;1ng các hình thức u l'ch 0hác có ph$i là một xu h56ng có th# ;€ lCp l=i
u n>i nà& 0hác n+1 0h"ng RZplN) V •&& W]]LT,
Hhu cAu th' t)5mng V các 0hách u l'ch ;inh thái đ1ng tìm 0iếm cái gì u EN; K1)iN1Ÿ
YNnnNll RW]]PT nghiên cứu nh+ng ng5mi E1Vn1Vđ1 đB tqng đi u l'ch u EN; K1)iN1� M
nvm t)56c v6i ] c"ng ty ^u l'ch, -8t c$ các tu1 u l'ch đ*u có h56ng 7n, K$ng W,U li:t
0ê M m(c tiêu xB hội qu1n t)4ng nh8t c31 các tu1 u l'ch này,
&ản( 4Ln
Hh+ng m(c tiêu xB hội qu1n t)4ng đối v6i các 0hách u l'ch đB đến thvm E&;t1 kic1,
RHh+ng ng5mi đ5ợc đi*u t)1T
-ìm hi#u v* thiên nhiên
Eh(p $nh ph&ng c$nh và động vật h&1ng B
GNm càng nhi*u càng tốt
<&=t động c> %?p nhi*u
jCp nh+ng ng5mi có cpng ;u th2ch
Qối v6i các 0hách u l'ch này tìm hi#u v* thiên nhiên là động c> qu1n t)4ng nh8t vì vậy
các h&=t động nh@m t=& đi*u 0i:n tìm hi#u đ5ợc đánh giá c1&, Eh(p $nh là một ph5>ng
pháp gi+ gìn nh+ng 0inh nghi:m qu/ %áu và đB đ5ợc xNm nh5 một hình thức h4c tập,
d&ng muốn đ5ợc xNm càng nhi*u càng tốt t)&ng 0h&$ng thmi gi1n có h=n đB gợi /
ph5>ng pháp ;} (ng 0c nghw một cách t2ch c!c và 0hFn t)5>ng, Hh+ng ng5mi này muốn
h&=t động liên t(c và h4c đ5ợc nh+ng đi*u m6i l=, `ố li:u c•ng ch& th8y h4 đánh giá c1&
;! có mCt� c31 các 0hách u l'ch h&=t %át yêu thiên nhiên có cpng ;u th2ch 0hác,
K$ng W,M li:t 0ê nh+ng đi#m h8p 7n qu1n t)4ng nh8t đối v6i các 0hách u l'ch này, kqng
nhi:t đ6i là đi#m h8p 7n ;ố W, Hh+ng 0hách u l'ch ;inh thái này )8t qu1n tâm đến cây
h&1 và chim mu"ng, Q5ợc u t)&ng nh+ng 0hu )qng h&1ng ;> là đi*u )8t qu1n t)4ng đối
v6i h4 đCc %i:t là nh+ng 0hu %$& tồn, YNnnNll RW]]PT phát hi:n )1 MM• ;ố ng5mi đó có 2t
nh8t W %@ng đ=i h4c ;& v6i 0h&$ng WW.M• ;ố ng5mi E1Vn1Vđ1 t)ên WM tuổi có W %@ng đ=i
h4c R;ố li:u nvm W]]W. E&l&m%& W]]UT,� k‰ )àng nh+ng 0hách u l'ch ;inh thái này
thuộc nhóm ng5mi có t)ình độ vvn hó1 c1& v6i độ tuổi t)ung %ình là MU. và MM• ;ố h4 là
đàn "ng,
&ản( 4Lo
2
CÁC aINM HpP DqN rUAN TRsNB NHpT aPI *tI
hHÁCH DU LỊCH auN COSTA RICA
kqng nhi:t đ6i
ahu v!c h&1ng ;>
Eây và h&1
O5mn quốc gi1 và 0hu %$& tồn
Eác l&=i chim
`! 0ết hợp c31 các động c> xB hội Rđ5ợc m" t$ th"ng qu1� tìm hi#u. ch(p $nhT và động
c> ;ức thu hnt R!1 t)ên %$n ch8t và c8p độ c1& c31 một n*n giá& (c ch2nh thốngT là đCc
đi#m� đi#n hình c31 các 0hách u l'ch ;inh thái V nh+ng ng5mi t)56c đây đB %' thu hnt
%ui nh+ng đi#m đ1ng phát t)i#n, Hvm W]]P. E&;t1 kic1 %?t đAu thu hnt 0hách u l'ch tq
nhi*u 0hu v!c,� Hh+ng ng5mi này c•ng qu1n tâm đến thiên nhiên ;&ng h4 qu1n tâm
nhi*u h>n t6i ;! th&$i mái. và h4 muốn nghw ng>i th5 giBn t)&ng chuyến đi c31 mình, <4
0c v4ng nhi*u h>n u ;! ph(c v(. 2t 0h&1n ung đối v6i vvn hó1 đ'1 ph5>ng và c•ng
0h"ng ;žn ;àng th1m gi1 các h&=t động c31 nh+ng u 0hách u l'ch ;inh thái 0hác
R<&)i„&ntN; H1tu)N -&u);. W]]iT,� `! chuy#n đổi tq l&=i 0hách u l'ch ;inh thái �h=t
nhân� ;1ng l&=i �linh h&=t� là đ5>ng nhiên 0hi có ;! th1y đổi l&=i hình tq u l'ch
m=& hi#m t)56c đây ;1ng u l'ch ;inh thái và u l'ch đ=i chnng,
&'c h(ng du lịch) dịch vụ v* điều kiện ngoại cảnh+ Kộ u l'ch E&;t1 kic1. E(c ^u
l'ch euốc gi1 E&;t1 kic1 đóng v1i t)t ch2nh t)&ng vi:c cung c8p th"ng tin qu$ng cá& và
các 'ch v( c> ;u h= tAng ch& ngành c"ng nghi:p này, ^'ch v( v5mn quốc gi1 ch'u t)ách
nhi:m %$& 5ong các v5mn quốc gi1 và %$& tồn động vật h&1ng ;>,
ahu v!c t5 nhân ph$i gánh ch'u t)ách nhi:m đối v6i ngành u l'ch, Hó đáp ứng nhu cAu
v* vận chuy#n th!c phFm. chz u c31 0hách u l'ch RYNn)Nll và Z1glN;. W]]PT, k&vin;0i
RW]]WT đB miêu t$ nh+ng 0hu %$& tồn t5 nhân độc nh8t v" nh' & E"ng ty ^u l'ch ;inh
thái E&;t1 kic1 đi*u hành, ahu %$& tồn l6n nh8t. một tổ hợp %1& gồm 0hu %$& tồn )qng u
d&ntNvN)N El&u. )qng nhi:t đ6i c31 t)f Nm và 0hu %$& tồn `1nt1 YlNn1 v6i i:n t2ch
2],PPPh1 )qng nni có giá t)' RK&&\;0i. W]]iT có th# đáp ứng nhu cAu u l'ch c31 WM,PPP
0hách mzi nvm,
QB tq lâu E&;t1 kic1 là một th# chế ân ch3 ổn đ'nh n@m t)&ng một vpng đAy� nh+ng
%iến động ch2nh t)',� Qi*u này đ5ợc các 0hách u l'ch t5>ng l1i nhận %iết )8t )‰ và nó
c•ng góp phAn t=& )1 một hình t5ợng u l'ch t2ch c!c, Ká& cá& quốc gi1 v* u l'ch c31
E&;t1 kic1 R0h"ng )‰ tác gi$. W]SLT ch& th8y )@ng u l'ch� v6i ;u th2ch đCc %i:t ph$i t)u
thành một nhân tố ch2nh t)&ng ngành c"ng nghi:p u l'ch c31 đ8t n56c. và các h&=t động
nh5D xNm chim. đi %Œ t)ên ;"ng. ch(p $nh c$nh thiên nhiên và câu cá u %i#n 0h>i đCc %i:t
th2ch hợp v6i n>i này, -uy vậy k&vin;0i RW]]WT %á& cá& )@ng u l'ch ;inh thái 0h"ng ph$i
là một v8n đ* đ5ợc 5u tiên t)&ng ngân ;ách c31 E(c ^u l'ch,� dâu thu7n gi+1 nh+ng
ng5mi ;} (ng và ;! xuống c8p v* m"i t)5mng u các 0hu v!c đ5ợc ;} (ng nhi*u đB gây
)1 nhi*u t)1nh cBi, `ức bp v* th' t)5mng đB tvng th# hi:n u nh+ng đi#m ;1uD nvm W]]g có
g,PPP phtng 0hách ;=n đ5ợc xây !ng. 0há nhi*u t)&ng ;ố đó n@m ng1y %ên ng&ài 0hu
%$& tồn đB gây tác động tiêu c!c lên m"i t)5mng u các 0hu v!c đ5ợc ;} (ng nhi*u,�
O8n đ* này u O5mn quốc gi1 d1nuNl rnti& đB t)u nên nghiêm t)4ng RH&))i; W]]UT ;&ng
ch51 đ5ợc gi$i quyết,
2
Ku&\;0i RW]]iT đB ghi l=i nh+ng v8n đ* cAn qu1n tâm t6i phát t)i#n u l'ch u E&;t1
kic1D WT u l'ch phát t)i#n nh1nh 0h"ng đ5ợc lập 0ế h&=ch cFn thận, O2 (D� 'ch v(
0hách ;=n đB có mức cung v5ợt quá cAu“ 2T các v5mn quốc gi1 và 0hu %$& tồn động vật
h&1ng B đ5ợc thiết 0ế ;> ;ài� đ# ph(c v( 0hách u l'ch, EAn có h: thống đ5mng mtn
tốt h>n. cái t)ung tâm 'ch v( tốt h>n c•ng nh5 cAn có ;! ginp đo chu đá& h>n 0Œm thN&
vi:c hu8n luy:n các h56ng 7n viên đ'1 ph5>ng. tvng thêm thmi gi1n các cuộc đi thvm và
t=& thuận lợi ch& vi:c và& các v5mn quốc gi1“ gT cAn có ti*n đ# phát t)i#n các 'ch v( này“
UT vi:c qu$ng cá& 0h"ng php hợp c•ng là một 0hó 0hvn,� k8t nhi*u các tài li:u qu$ng
c1& đvng hình nh+ng c&n mŒ& t& v2 ( nh5 %á& g8m nh5ng th!c tế )8t 2t 0hi nhìn th8y
chnng t)&ng )qng nhi:t đ6i,� eu$ng cá& c•ng th5mng đvng th"ng %á& là có 2,MPP nghìn
l&=i động vật có vn nh5ng WPM l&ài t)&ng ;ố đó là >i và )8t nhi*u� l&ài thuộc h4 gCm
nh8m,� Hh+ng l&ài này 0hách u l'ch 0h"ng th2ch xNm l?m, k8t nhi*u l&ài h&1 =i nh5
ph&ng l1n thì ;ống t)ên cây và đối v6i 0hách u l'ch đi 56i đ8t thì thật 0hó mà nhìn th8y
đ5ợc chnng,� Hh+ng chi tiết qu$ng cá& 0h&1 t)5>ng quá này t=& )1 nh+ng 0c v4ng
0h"ng th!c tế ch& nhi*u 0hách u l'ch “ MT một ;ố &1nh nghi:p u l'ch quốc tế và đ'1
ph5>ng ;} (ng mác u l'ch ;inh thái 0h"ng php hợp. gây )1 ;! )ối l&=n t)ên th' t)5mng
và gây %!c mình ch& nh+ng u 0hách muốn th1m gi1 nh+ng h&=t động ch8t l5ợng c1&“ iT
và cuối cpng vi:c đ$m %$& 1n ninh ch& 0hách u l'ch và tài ;$n c31 h4 gAn đây h4 đB t)u
thành� một� v8n đ* đáng qu1n tâm
E&;t1 kic1 c•ng %' các n56c láng gi*ng có nguồn tài nguyên t5>ng t! c=nh t)1nh“ KNli„N.
Zcu1&) và ONnN„uNl1 là các v2 ( đi#n hình, -uy nhiên 0h"ng một n56c nà& t)&ng ;ố đó
có đ5ợc ;! 0ết hợp tinh tế c31 các v5mn quốc gi1. các l" u l'ch ;inh thái chuyên %i:t. các
h56ng 7n viên có hi#u %iết v* thiên nhiên. các c> ;u nghiên cứu 0h&1 h4c. ;! qu1n tâm
đến thiên nhiên c31 các ph5>ng ti:n t)uy*n th"ng đ=i chnng và ;! đi*u hành u l'ch tAm
co quốc tế nh5� E&;t1 kic1,
!ết hợp thị t%ường+ ,ản phẩ-) gi') quảng c'o . địa điể- . Hguyên nhân ch2nh
làm nên thành c"ng c31 ngành u l'ch ;ình thái E&;t1 kic1 là các 0hu %$& tồn thiên nhiên
tuy:t đp c31 n56c này. các v5mn quốc gi1 và 0hu %$& tồn h&1ng B độc nh8t v" nh' chứ1
đ!ng nh+ng h: ;inh thái nhi:t đ6i thn v' và ng&=n m(c RK&„1. W]SST,� Hvm W]]W một
n}1 ;ố 0hách u l'ch n56c ng&ài c31 E&;t1 kic1 đến thvm v5mn quốc gi1 h&Cc 0hu %$&
tồn thiên nhiên RZplN) •&&. W]]gT, E(c v5mn quốc gi1 ch'u t)ách nhi:m đối v6i vi:c
thiết lập và qu$n l2 các v5mn quốc gi1 và n>i Fn n8p c31 động vật h&1ng B, O1i t)t c31
nó là %$& v: vì vậy nó cung c8p )8t 2t 'ch v( ch& 0hách u l'ch, Hhi*u nhà nghw u l'ch
;inh thái quốc gi1 chw cung c8p th!c phFm. chz u và các 'ch v( th"ng tin 0h"ng có ;žn
t)&ng v5mn,
dột l&=t các c"ng ty t5 nhân 0hác nh1u cung c8p nh+ng 'ch v( c> %$n ch& 0hách u l'ch
;inh thái, Eó )8t nhi*u c"ng ty xN %u/t và u l'ch th1m gi1 h&=t động này, <àng tá h56ng
7n viên u l'ch độc lập cung c8p 'ch v( ch& các c"ng ty u l'ch và 0hách u l'ch độc
lập Rk&vin;0i. W]]WT, jAn ]P• 0hách ;=n là các nhà nghw thN& mp1 co nh• và các quán
t)4 56i iP phtng, Ehnng n@m )$i )ác 0h?p đ8t n56c và nhi*u nhà nghw & Hhà n56c
qu$n l/,� Hg&ài )1. u một ;ố vpng có 'ch v( t5 nhân đ'1 ph5>ng phát t)i#n m=nhD nhi*u
ng5mi ;u h+u tàu th3y nh•. t?c xi. ng!1. ti:m vn các l&=i t=i nhà, Hh+ng &1nh nghi:p đ'1
ph5>ng này v6i c> chế h&=t động quy m" nh• đ1ng l1n )ộng đB t=& )1 nhi*u vi:c làm và
có tác động 0inh tế t2ch c!c t)ên t&àn đ8t n56c� RKu&\;0i. W]]iT
Eó )8t 2t tài li:u đB xu8t %$n nói v* ;ố l5ợng. quy m" h&Cc c8u t)nc c31 các &1nh nghi:p
u l'ch ;ình thái t)&ng ph=m vi E&;t1 kic1,� Euộc đi*u t)1 c31 K1N„ RW]]gT là một t)&ng
2
;ố 2t các c"ng t)ình nghiên cứu t=h 0hu v!c đCc %i:t này,� Euộc đi*u t)1 này chw )1 ;!
0hác %i:t ))&ng quy m" c31 các &1nh nghi:p u l'ch ;inh thái,� -)&ng ;ố đó %$y &1nh
nghi:p ch& %iết )@ng h4 có tq WVM ng5mi làm c"ng. %ốn &1nh nghi:p có tq iVWP ng5mi
làm c"ng. U &1nh nghi:p có tq WWV2P ng5mi làm c"ng RK1N„. W]]gT,� `áu &1nh nghi:p
l6n nh8t v6i WW ng5mi làm c"ng t)u lên thuê h>n 2Xg th' t)5mng l1& động t)&ng l9nh v!c
này,
YNnnNll RW]]PT phát hi:n )1 )@ng thu nhập t)ung %ình c31 một gi1 đình 0hách u l'ch E1V
n1Vđ1 là i],2]M đ" l1 E1Vn1Vđ1 Rt5>ng đ5>ng v6i MS,L2M đ" l1 d‚T. c1& h>n h‘n thu nhập
t)ung %ình c31 E1Vn1Vđ1 nvm W]]W Rlnc đó là Mg,WMW đ" l1 E1Vn1Vđ1 t5>ng đ5>ng v6i
UW,MW] đ" l1 d‚T RE&l&m%i1. W]]UT,� ahách u l'ch nghw t=h các 0hách ;=n ;inh thái
t)&ng 0h&$ng thmi gi1n t)ung %ình là WU.U ngày, -)&ng thmi gi1n này h4 tiêu t)ung %ình
0h&$ng 2,WUP đ" l1 E1Vn1Vđ1 RW,SWU đ" l1 d‚T h&Cc WM2 đ" l1 E1Vn1Vđ1 RW2] đ" l1 d‚T
một ngày, ah&$n ti*n này t5>ng t! nh5 ;ố ti*n WUS đ" l1 d‚ mà 0hách u l'ch đi thám
hi#m c31 E1Vn1Vđ1 đB tiêu Rk&vin;0i. W]]WT và nhi*u h>n ;ố ti*n SM đ" l1 d‚ một ngày
mà ng5mi E&;t1 kic1 tiêu Rd&nNt. W]]iT, -uc thuộc và& l&=i hình tu1 u l'ch đ5ợc đ51 )1
giá th5mng %1& gồm vb máy %1y. chz u. và %+1 vn và một h56ng 7n viên %iết ;} (ng
nhi*u ng&=i ng+ cộng thêm ph5>ng ti:n đi l=i u đ'1 ph5>ng và vb và& các vpng quốc gi1,
d&nNt RW]]iT ch& th8y thmi gi1n t)ung %ình c31 các 0hách u l'ch n56c ng&ài 0b& ài tq g
V WM ngày. nh+ng ng5mi châu ms th5mng u l=i lâu h>n ng5mi K?c d‚,
Hhi*u 0hách u l'ch ;inh thái th# hi:n m&ng muốn đ5ợc nhìn th8y ;ố ti*n h4 chi )1 đ5ợc
đóng góp tối đ1 và& lợi 2ch c31 vi:c %$& tồn, Hhi*u ng5mi tình nguy:n đóng góp ch& tổ
chức %$& tồn đ'1 ph5>ng nh@m m(c đ2ch giá& (c và %$& tồn thiên nhiên t)&ng n56c tốt
h>n n+1 RYNnnNll. W]]PT
Oi:c qu$n l/ các v5mn quốc gi1� và n>i Fn náu c31 động vật h&1ng B )8t tốn 0bm, <:
thống v5mn quốc gi1 c31 E&;t1 kic1 tq t)56c đến n1y v7n thN& t)uy*n thống đ5ợc nhận
0h&$n tài t)ợ nh• c31 ch2nh ph3,� ^& ;! gi1 tvng nh1nh chóng ;ố l5ợt ng5mi đến thvm
v5mn Rlên t6i 2MP,PPP và& nvm W]]WT và & thiếu %$& v: và qu$n l/ m"i t)5mng %' xuống
c8p một cách nghiêm t)4ng,� Hg5mi t1 l& )@ng 0h"ng th# uy t)ì đ5ợc ch8t l5ợng c31
m"i t)5mng thiên nhiên & 0hách u l'ch ;} (ng ngày càng nhi*u và & 0h$ nvng qu$n l/
%' h=n chế Rk&vin;0i. W]]WT, `ố ti*n chi )1 c31 0hách u l'ch 0h"ng đ5ợc c> qu1n qu$n l/
v5mn quốc gi1 gi+ l=h. 0ết qu$ là c> qu1n này 0h"ng đ3 ;ức đối phó v6i các ;ức bp &
h&=t động u l'ch gây )1, O2 (. các ph5>ng ti:n v: ;inh c> %$n nh5 nhà v: ;inh h&Cc là
0h"ng tồn t=i h&Cc tồn t=i t)&ng đi*u 0i:n tồi tàn,� dột nz l!c m1ng t2nh quốc tế & <ội
^u l'ch `inh thái làm ntng cốt nh@m tvng l: ph2 và& đối v6i 0hách u l'ch n56c ng&ài
RZplN). W]]gT 7n đến 0ết qu$ là l: ph2 và& tvng g8p WP lAn. lên t6i WM đ" l1 d‚ một ngày.
đ# t)$ ch& qu$n l/ u l'ch t)&ng ph=m vi các v5mn R0h"ng )‰ tác gi$. W]]UT,� ^& ph$n
ứng + ội đối v6i vi:c tvng giá quá nhi*u. l: ph2 gi$m xuống i đ" l1 d‚XWngày
RKu&\;0i. W]]iT, O8n đ* t=& )1 đ3 ti*n mCt đ# chi ch& c"ng tác %$& v: và qu$n l/ là )8t
qu1n t)4ng,
d6i đây E&;t1 kic1 đB chi1 c$ n56c thành S vpng %$& tồn ch2nh, dzi vpng đ*u có ;! đ1n
xNn gi+1 các 0hu đ5ợc %$& v: thuộc t5 nhân và nhà n56c, aế h&=ch %$& v: các 0hu này
%1& gồm đ8t t5 và đ8t c"ng c•ng nh5 các h&=t động 0hác,� _: ph2 u l'ch 0h"ng ph$i
nộp� và& qu‚ c31 Eh2nh ph3 -)ung 5>ng mà đ5ợc gi+ l=i đ'1 ph5>ng đ# chi ch& các
nhu cAu cAn thiết,
2
Qây là một ;áng 0iến c> %$n đ# xây !ng nh+ng th# chế ch& vi:c phát t)i#n lâu %*n !1
t)ên u l'ch RKu&\;0i. W]]MT,
<4c vi:n u l'ch E&;t1 kic1 đ5ợc thuế u l'ch và 0hu v!c t5 nhân tài t)ợ nh5ng 2t 0hi
png ti*n đó đ# th!c hi:n ch5>ng t)ình qu$ng cá& tAm co quốc tế Rd&nNt. W]]iT,�
YNnnNll RW]]PT yêu cAu các 0hách u l'ch E1Vn1Vđ1 li:t 0ê các nguồn qu$ng cá& làm ch&
h4 chn / đến E&;t1 kic1,� IhAn l6n nói )@ng h4 xNm các %ài t)&ng t=p ch2. ;ách h&Cc h•i
%=n %Œ gi1 đình RK$ng W,iT,� ahi đ5ợc yêu cAu xếp h=ng tAm qu1n t)4ng c31 các nguồn
đó thN& thứ t! thì các câu l=c %ộ th1nh niên. %=n %Œ và phim $nh đ5ợc xNm là có $nh
h5ung nh8t, k‰ )àng là các nguồn th"ng tin qu1n t)4ng nh8t n@m %ên ng&ài quy*n l!c c31
ch2nh ph3 c•ng nh5 các tổ chức u l'ch quốc gi1, QCc %i:t là nh+ng 0hách u l'ch này có
mối liên 0ết chCt ch€ v6i các hội %$& tồn. mzi ng5mi t)ung %ình có 2.L t5 cách hội viên
Rvq1 là thành viên c31 hội này vq1 là thành viên c31 hội 0i1T, aết hợp ;! g?n 0ết này v6i
tAm qu1n t)4ng c31 các câu l=c %ộ thiên nhiên t)&ng vi:c tìm hi#u v* E&;t1 kic1 đB làm
ch& chnng t1 hi#u ;âu h>n v* v1i t)t c31 các nhóm m"i t)5mng t)&ng vi:c qu$ng cá& ch&
u l'ch ;inh thái,
E&;t1 kic1 đ5ợc tuyên t)uy*n qu$ng cá& 0h"ng m8t ti*n t)&ng các t=p ch2� v* m"i
t)5mng và t=p ch2 chuyên ngành, dột đCc đi#m đCc %i:t c31 th' t)5mng u l'ch ;inh thái
c31 E&;t1 kic1 là nhi*u nhà 0h&1 h4c t! nhiên� đến thvm và tổ chức ch& ;inh viên đến
thvm n56c này, QCc %i:t là -ổ chức Hghiên cứu Hhi:t đ6i. một hi:p hội c31 các t)5mng
Q=i h4c d‚ tổ chức ch& một ;ố l6n ;inh viên và giá& viên ngành ;inh thái h4c đến thvm
E&;t1 kic1,� Qi*u t)1� nh+ng ng5mi th1m gi1� t)56c đó ch& th8y )@ng t)ung %ình
một� ng5mi th1m gi1 lAn đAu ;€ qu1y l=i g.2 lAn n+1 R_11)m1n và IN)uN. W]S]T, -ƒ l:
qu1y l=i thvm )8t c1& này và tƒ l: th"ng tin 56i hình thức t)uy*n mi:ng mà các nhà 0h&1
h4c t! nhiên này ghi nhận đB xác đ'nh đây là một t)&ng nh+ng t)à& l5u c> %$n c31 u l'ch
;inh thái t)&ng ph=m vi E&;t1 kic1,
D8ng $M_
Hguồn IhAn t)vm -Am qu1n t)4ng
Eác %ài viết đvng t)ên t=p ch2 LP W,U
`ách i] P,S
K=n %Œ và gi1 đình MU 2,W
Eác %ài viết đvng t)ên t=p ch2 chuyên ngành MP P,L
`ách nh• qu$ng cá& u l'ch Ui P,M
Q=i l/ u l'ch UP P,M
Ká& 2] P,L
Eác nguồn 0hác 2S 2,i
Ihim 2U W,M
�¢ `ố phAn t)vm ng5mi th1m gi1 đi*u t)1 ;} (ng nguồn th"ng tin
¢¢ Gếp h=ng & ng5mi th1m gi1 đi*u t)1 th!c hi:n v6i tƒ l: PVg v6i g là qu1n t)4ng nh8t,
2
CÁC NBUlN THJNB TIN *O COSTA RICA
DN&SPF
Eộng đồng h&=t động t)&ng l9nh v!c %$& tồn th5mng xuyên xu8t %$n các %ài %á& v*� đCc
đi#m thiên nhiên ph&ng phn c31 E&;t1 kic1, YNnnNll RW]]PT nhận th8y )@ng các t=p ch2
chuyên ngành là một nguồn th"ng tin qu1n t)4ng h>n c$ các� ;ách qu$ng cá& u l'ch l7n
các đ=i l/ u l'ch,� E&;t1 kic1 c•ng đ5ợc ngành c"ng nghi:p làm phim v* thiên nhiên
;} (ng nhi*u, Oì các t=p ch2 chuyên ngành và phim đ5ợc c&i là tách %i:t 0h•i h&=t động
qu$ng cá& u l'ch. chnng� đ5ợc nhìn nhận là nh+ng nguồn th"ng tin độc lập, ^& đó t8t
c$ l&=i hình qu$ng cá& này tồn t=i mà ch2nh ph3 E&;t1 kic1 h&Cc các c> qu1n c31 ch2nh
ph3 0h"ng ph$i t)$ ti*n� qu$ng cá& h&Cc t)$ )8t 2t,
-q 0h&$ng nvm W]SP các c"ng ty u l'ch ;inh thái u E1Vn1Vđ1 qu$ng cá& E&;t1 kic1 là
một đ'1 đi#m tuy:t vmi ch& các nhà t! nhiên h4c, -q nvm W]]P các &1nh nghi:p quốc
tế� l6n nh5 c"ng ty u l'ch YiN;t1 và hBng hàng 0h"ng E1Vn1Vđ1 c•ng %?t đAu th1m gi1,
`! 0ết hợp gi+1 các c"ng ty chuyên ngành nh• v6i các c"ng ty m1ng xu h56ng đ=i�
chnng l6n h>n t=& )1 một ;ố h&=t động độc đá& tq các tu1 u l'ch chuyên ;âu )iêng %i:t
nh5 ng?m chim đến các� đến các tu1 u l'ch l6n có th# làm h•ng một đ'1 đi#m c3 v*
mCt vvn hó1 l7n mCt m"i t)5mng nếu các h&=t động� u đ'1 ph5>ng 0h"ng đ5ợc tiến hành
cFn htận
/iều h*nh du lịch ,inh th'i+ 0hFu hi:u quốc gi1 v* u l'ch c31 E&;t1 kic1 đB th1y đổi
nhi*u lAn, -q �E&;t1 kic1D đó chw có thiên nhiên’ ;1ng ’<By làm tâm hồn %=n )ám
n?ng�. và ’E&;t1 kic1D 0h"ng có nguyên li:u nhân t=&’,� dzi câu 0hFu hi:u này đ*u
t)u nên nổi tiếng nh5ng ;! th1y đổi th5mng xuyên đB làm gn5mi t1 lnng tnng,
-h' t)5mng u l'ch ;inh thái E&;t1 kic1 !1 ch3 yếu và& các v5mn quốc gi1 và các 0hu
v!c đ5ợc %$& v:,� Hh+ng nhà nghw ;inh thái t5 nhân đB t)u thành một nguyên tố t)ên th'
t)5mng, Eác 0hu %$& tồn t5 nhân co l6n c•ng nh5 co nh• cung c8p một ;! 0ết hợp gi+1
2
m"i t)5mng thiên nhiên ch8t l5ợng c1& v6i 'ch v(� ch8t l5ợng c1&, Eác v5mn quốc
gi1� và 0hu %$& tồn thiên nhiên đ*u đón c$ 0hách 0h"ng cAn h56ng 7n viên và 0hách
cAn h56ng 7n viên u l'ch ;inh thái,
Hếu ngành u l'ch ;inh thái muốn đ5ợc uy t)ì u E&;t1 kic1 thì các ch2nh ;ách qu$n l/
đối v6i các v5mn quốc gi1 0hu v!c %$& tồn thiên nhiên và ngành u l'ch quốc gi1 đ$m
%$& )@ng ;ức h8p 7n v* thiên nhiên c31 đ8t n56c này ph$i đ5ợc gi+ gìn nguyên vn, ^&
vậy nhi:m v( c31 E&;t1 kic1 là uy t)ì c31 nó t)&ng ph=m vi tác động v* mCt xB hội và
gi$i t)2 u mức độ php hợp,
/'nh gi' du lịch ,inh th'i &o,ta 2ica V YNnnNll RW]]PT th8y )@ng 0hách th"ng %á&
mức hài ltng c1& nh8t u các th# l&=i nh5D nh+ng th"ng tin đ5ợc cung c8p t)&ng chuyến
đi. thmi tiết và 'ch v( h56ng 7n,� k‰ )àng là các 'ch v( phiên 'ch t)&ng các tu1 u
l'ch ;inh thái u E&;t1 kic1 đ5ợc nhận xbt là có ch8t l5ợng c1&, -uy vậy 0hách ;=n u l'ch
;inh thái th# hi:n mức độ th•1 mBn th8p nh8t đối v6i các đi*u 0i:n v: ;inh. ch& th8y c>
;u h= tAng t)&ng các v5mn quốc gi1 )8t nghŒ& nàn và& thmi đi#m đó,� `ố 0hách n56c
ng&ài ch4n E&;t1 kic1 làm n>i đến thvm đB tvng v4t và& đAu thập 0ƒ W]]P, `! l6n m=nh
c31 u l'ch đB và v7n tiếp t(c phát t)i#n, Hếu nh+ng c&n ;ố này đ5ợc uy t)ì t)&ng ph=m
vi các h: ;inh thái nh=y c$m thì các 'ch v( ph(c v( 0hách u l'ch t)&ng các v5mn quốc
gi1 ph$i đ5ợc c$i thi:n, E> ;u h= tAng c> %$n ph$i đ5ợc nâng c8p đ# đáp ứng ;ố 0hách
hàng ngày càng tvng, Hhi*u đCc đi#m m"i t)5mng nh=y c$m 0hác nh5 các c&n đ5mng mtn
ốc t)ên nni ph$i đ5ợc %$& v: tốt h>n, Eác t)ung tâm 'ch� thuật c•ng )8t cAn đ# cung
c8p ch& 0hách u l'ch 0hái ni:m v* nh+ng nbt đCc t)5ng độc đá& c31 đi#m u l'ch và
c•ng là cách tốt nh8t đ# tìm hi#u m"i t)5mng t! nhiên một cách 1n t&àn,� Eác ph5>ng
ti:n t=i O5mn euốc gi1 I&1; O&lc1n. v6i nh+ng lối mtn t)$i đá ;•i. nh+ng c&n đ5mng có
vw1 hŒ. t)ung tâm hi:n đ=i ành ch& 0hách th1m qu1n v6i nh+ng thiết %' th"ng tin đ5ợc %ố
t)2 hợp l/. là một v2 ( ch& nh+ng gì cAn ph$i làm u các n>i 0hác,
<Au hết các 0hu nghw ;inh thái t5 nhân và các c"ng ty u l'ch ;inh thái đi*u phối u l'ch
và& E&;t1 kic1 h&=t động )8t tiến t)i#n. tổ chức đ5ợc các ch5>ng t)ình u l'ch có ch8t
l5ợng và )8t t2ch c!c t)&ng h&=t động %$& v: m"i t)5mng,� dCc p đB đ=t đ5ợc nh+ng
thành c"ng này. v7n c‰ nh+ng / 0iến t)1nh luận v* tác động c31 u l'ch t=i nh+ng 0hu
v!c %' ;} (ng quá mức và ;! phân chi1 lợi 2ch 0inh tế 0h"ng đ*u,
K>t luận rIt ra tV các ng%iCn cZu đi\n %Tn%
DN&SPF
Eác nghiên cứu đi#n hình v* th' t)5mng u l'ch ;inh thái t=i aNny1 và E&;t1 kic1 đB ch&
th8y nh+ng nguyên t?c có th# ;} (ng đ5ợc u các n>i 0hác,� `! phát t)i#n c31 ngành u
l'ch ;inh thái %*n v+ng ph( thuộc và& một ;ố yếu tố ch3 đ=&,� Eác đ'1 đi#m ;inh thái
qu1n t)4ng ph$i đ5ợc %$& v: t)&ng h: thống v5mn quốc gi1 và các 0hu ! t)+. nh+ng 0hu
đ5ợc qu$n l/ chCt ch€ nh5ng ch& phbp ;} (ng làm u l'ch,� <Au hết 0hách u l'ch ;inh
thái đ*u đi thvm các 0hu ( t)+ c"ng cộng. ;&ng các 0hu ! t)+ t5 nhân có v1i t)t )iêng
t)&ng vi:c đ51 )1 các ch5>ng t)ình và 'ch v( đB đ5ợc chuyên m"n h&á,
ahu v!c c"ng cộng đóng một v1i t)t� đCc %i:t !1 t)ên c> ;u yêu cAu c31 xB hội. c31 ;!
cAn thiết %$& v: tài nguyên RK$ng W,LT,� Qi*u này %1& gồm quy đ'nh v* cách thức ;}
2
(ng và mức ;} (ng,� rn t&àn m"i t)5mng và 1n t&àn xB hội là t)ách nhi:m c31 ch2nh
ph3,� G H<¤Hj n56c giàu có h>n thì đAu t5 ch& c> ;u h= tAng c> %$n ch& u l'ch
đ5ợc t)2ch tq ngân qu‚ chung. ;&ng u các n56c nghŒ& thì tài t)ợ n56c ng&ài và ph2 u l'ch
E<h -k¥ E<J Ey `• <¦ -‹Hj ^s _œE<, T các n56c giàu h>n. th"ng tin & c$ 0hu
v!c tập th# l7n t5 nhân cung c8p,� Etn u nh+ng n56c nghŒ& thì 0hu v!c t5 nhân chi
phối th"ng tin,� Qi*u này gây )1 nh+ng %8t lợi nghiêm t)4ng ch& các c> qu1n qu$n l/
thiên nhiên vì các th"ng tin v* qu$n l/ thiên nhiên. c> ;u h= tAng. các h&=t động đ5ợc
ch2nh ph3 ch& phbp và các đi#m u l'ch th5mng 0h"ng đ5ợc phổ %iến ch& các c> qu1n đó
và thậm ch2 h4 ctn 0h"ng %iết gì v* ;! tồn t=i c31 nh+ng th"ng tin đó,� ahu v!c tập th#
th5mng có t)ách nhi:m đ51 )1 m(c tiêu v* m"i t)5mng. h&Cc có t)ách nhi:m giám ;át tác
động c31 u l'ch đến ch8t l5ợng m"i t)5mng. và có t)ách nhi:m phân chi1 quy*n ;} (ng
và th!c thi các quyết đ'nh v* qu$n l/,� Hh+ng chức nvng này có th# 0h"ng có hi:u l!c
0hi các nhóm có quy*n l!c nh5 ch3 nhân các 0hu nhà nghw. c"ng ty u l'ch ;} (ng hối lộ
đ# xin phbp ch& các h&=t động t)ái v6i quy t?c và pháp luật c31 h4,� <i:n t5ợng này đB
th8y u� aNny1,
Eác c> qu1n ch2nh ph3 đóng v1i t)t qu1n t)4ng t)&ng th' t)5mng u l'ch ;inh thái th"ng
qu1 vi:c 0huyến 0h2ch nghiên cứu 0h&1 h4c t)&ng các 0hu %$& v:. cung c8p c> ;u h= tAng
và 1n ninh ch& 0hách u l'ch. và xây !ng một h: thống tài ch2nh đ# ;} (ng đ5ợc các
chi ph2 u l'ch có th# chi t)$ ch& qu$n l/ m"i t)5mng,
&ản( 4Lv
*AI TRw c[\ nh? n.8c t%$n( 9u l#ch t=i các >./n ;uYc (i\
*\i t%x
W, K$& v: m"i t)5mng
2, E> ;u h= tAng Rđ5mng xá. ;ân %1y. đ5mng xN đi:n. đi:n. v: ;inhT
g, rn ninh và th!c hi:n các đi*u luật
U, jiám ;át tác động“ Qánh giá ch8t l5ợng
M, Ihân phối quy*n ;} (ng
i, <=n chế nh+ng th1y đổi có th# ch8p nhận đ5ợc
L, -h"ng tin Rphiên 'ch. t)ung tâm ành ch& u 0háchT
S, ji$i quyết mâu thu7n
2
ahu v!c t5 nhân cung c8p hAu hết các 'ch v( và hàng h&á ch& 0hách hàng RK$ng W,ST,�
Eác c"ng ty t5 nhân cung c8p n>i nghw. th!c phFm. ph5>ng ti:n đi l=i. ph5>ng ti:n th"ng
tin. và qu$n cá&,� ahu v!c t5 nhân có 0h$ nvng đáp ứng các yêu cAu c31 0hách một
cách nh1nh chóng và phát t)i#n các mCt hàng đCc ;$n,� -=i các n56c nghŒ& h>n. nh5
châu Ihi. các &1nh nghi:p t5 nhân cung c8p th"ng tin v* u l'ch,� ahu v!c t5 nhân
ph( thuộc và& 0hu v!c nhà n56c t)&ng các l9nh v!c nh5 %$& v: tài nguyên. c> ;u h= tAng.
và 1n ninh t)ật t!,� ahu v!c nhà n56c l=i !1 và& 0hu v!c t5 nhân đ# qu$n l/ h&=t động
c31 u 0hách,
ahu v!c t5 nhân cung c8p n>i vn u. %$& đ$m các l&=i ph5>ng ti:n đi l=i. thành lập các
'ch v( th"ng tin và phiên 'ch. cung c8p th!c phFm. và t)ợ ginp ch& vi:c qu$ng cá&,�
ah$ nvng đáp ứng nhu cAu th' t)5mng c31 0hu v!c t5 nhân th# hi:n t)&ng các h&=t động
nh5 tổ chức các đợt th1m qu1n. tổ chức các l&=i hình u l'ch tq u l'ch th"ng th5mng Rđ=i
chnngT đến các chuyến u l'ch qu1n ;át các l&ài Rđộng th!c vậtT đCc %i:t,
&ản( 4Ly
*AI TRw CzA t. nh{n t%$n( 9u l#ch t=i các >./n ;uYc (i\
*\i t%x
W, H>i vn u và th!c phFm
2, Ih5>ng ti:n đi l=i R" t" %u/t. xN cộ. máy %1yT
g, -h"ng tin Rtài li:u h56ng 7n. qu$ng cá&T
U, Ih5>ng ti:n th"ng tin đ=i chnng Rphim $nh. ;ách. %vng viN&T
M, eu$ng cá& và 0huyến m=i
i, <àng h&á tiêu th( RquAn á&. quà l5u ni:m. t)1ng thiết %'T
L, ^'ch v( cá nhân Rgi$i t)2T
Oi:c phát hành th"ng tin v* thiên nhiên đ5ợc tiến hành th"ng qu1 nhi*u tổ chức h&=t
động độc lập. t)&ng đó có nhi*u tổ chức n@m ng&ài h: thống tổ chức qu$n l/ đ8t,� Eác
nhà 0h&1 h4c c31 thế gi6i c"ng nghi:p h&á đ51 )1 nh+ng th"ng tin và 0iến thức thu hnt ;!
qu1n tâm c31 0hách u l'ch ;inh thái. nh+ng ng5mi có t)ình độ giá& (c c1& và đ4c
nhi*u,� Hgành c"ng nghi:p đi:n $nh đNm l=i c> hội tiếp xnc th"ng qu1 các %ộ phim nói
v* ;! phức t=& c31 thiên nhiên thN& nh+ng hình thức m1ng t2nh t2ch c!c và th&$i mái,�
Kộ phim v* rl1n k&&t u aNny1 và <ughN; u E&;t1 kic1 là nh+ng th2 ( đi#n hình,�
Ih&ng t)à& m"i t)5mng u các n56c phát t)i#n )8t có / ngh91 t)&ng vi:c đ51 )1 nh+ng hình
$nh đáng t)1nh luận v* mâu thu7n t)1nh ch8p và 0h1i thác tài nguyên,� -h"ng qu1 v1i
t)t c31 các nhà giá& (c� và tuyên t)uy*n. các nhóm h&=t động v* m"i t)5mng đB phát đi
)ộng )Bi các %ức th"ng đi:p,� K1 yếu tố này V các 8n phFm. phim $nh. và các h&=t động
%$& v:. đB 0h>i gợi t2nh tiếp thu h4c h•i t)&ng các 0hách u l'ch thiên nhiên,
`! hợp tác gi+1 t5 nhân và nhà n56c %i#u hi:n )‰ nbt t)&ng vi:c cung c8p c> ;u + li:u
th"ng tin t)ên m=ng intN)nNt,� -h"ng tin phổ %iến thN& hình thức này %1& gồm c$ nh+ng
th"ng tin th5mng chw có u các t)ung tâm ành ch& 0hách th1m qu1n. t)&ng các 8n phFm
)iêng c31 các 0hu %$& v:. và t)&ng các ;ách h56ng 7n,� <y v4ng )@ng t)&ng t5>ng l1i
t8t c$ các đi#m u l'ch ;inh thái l6n ;€ có các l&=i th"ng tin đó,� Hgành u l'ch ;inh thái
có v' t)2 )8t thuận lợi đ# tận (ng c"ng ngh: m6i này vì đi*u t)1 nhân 0hFu h4c và xB hội
2
ch& th8y 0hách u l'ch ;inh thái có t)ình độ giá& (c c1&. và & đó h4 )8t có th# hi#u %iết
v* máy t2nh RZ1glN; và E1;c1gnNttN. W]]MT,� -uy vậy. hAu nh5 0h"ng có th"ng tin nà&
t)ên intN)nNt v* aNny1 và E&;t1 kic1 là & các tổ chức qu$n l/ 0hu %$& v: h1y các tổ
chức u l'ch quốc gi1 cung c8p,� <Au hết nh+ng th"n tin đó & t5 nhân. h&Cc là các
c"ng ty u l'ch ;inh thái h&Cc các tổ chức m"i t)5mng phi ch2nh ph3 cung c8p,
-)5mng hợp c31 aNny1 và E&;t1 kic1 đB chứng t• )@ng� ng1y c$ nh+ng n56c %' tách )mi
v* mCt đ'1 l/ v7n có th# gi1 nhập th' t)5mng u l'ch ;inh thái quốc tế,� ah&$ng cách
0h"ng có / ngh91 qu1n t)4ng ;& v6i ;! ;žn có th"ng tin và th' t)5mng,� `! phát t)i#n
chậm ;&ng có t5 uy c31 ngành u l'ch ;inh thái t=i một n56c có th# t=& )1 ch2nh ;ách
php hợp ch& một %ộ phận xB hội l6n h>n,� `! phát t)i#n nh1nh chóng và các h&=t động
0inh &1nh u l'ch có th# làm ch& 5u tiên cá nhân l8n át các m(c tiêu c31 xB hội v* %$&
v: m"i t)5mng và phát t)i#n cộng đồng,
`ố ng5mi m&ng muốn đ5ợc tìm hi#u thiên nhiên th"ng qu1 u l'ch ngày càng tvng,� ^u
0hách ;inh thái đCc %i:t qu1n tâm tìm hi#u thiên nhiên h&1ng B,� <4 muốn nhìn th8y
đ5ợc. c$m th8y đ5ợc. và tìm hi#u đ5ợc ;! h&1ng B c31 thiên nhiên,� -uy là ngành u
l'ch ;inh thái có t)ách nhi:m cung c8p 'ch v(. xây !ng các ch5>ng t)ình và đ51 )1 các
đi#m th1m qu1n đ# áp ứng nhu cAu này. chnng t1 c•ng cAn tìm hi#u các / ngh91 xB hội.
m"i t)5mng và 0inh &1nh c31 l&=i hình h&=t động đ1ng phát t)i#n này,� -hật đáng ng=c
nhiên là có )8t 2t nghiên cứu chi tiết v* c> c8u th' t)5mng c31 ngành u l'ch ;inh thái t=i
các n56c t)ên thế gi6i,
-)56c đây l&=i hình u l'ch ;inh thái xu8t hi:n 56i =ng u l'ch cá nhân h1y u l'ch thN&
nhóm nh•, ��Eác u 0hách ;} (ng ti:n nghi vn u. th!c phFm và th"ng tin ;žn có t=i
đ'1 ph5>ng,� dột 0hi l5ợng u 0hách đB đ'nh hình thì %?t đAu có ;! đi*u hành u quy
m" l6n h>n,� Hgày càng có nhi*u ti:n nghi vn u đ5ợc chuyên m"n h&á ;&ng v7n m1ng
t2nh mộc m=c gi$n ' và nh=y c$m v6i m"i t)5mng. và ngày càng có nhi*u h56ng 7n viên
đ5ợc đà& t=& cFn thận có th# gi$i th2ch các nbt đCc t)5ng c31 m"i t)5mng,� Eác ph5>ng
ti:n gi1& th"ng c•ng %?t đAu ph(c v( các 'ch v( chuyên m"n h&á,� Eác l9nh v!c này
c31 th' t)5mng ;} (ng hình $nh hi:n t=i c31 đi#m u l'ch và %óc lột nó %@ng cách ch& u
0hách th1m qu1n tìm hi#u nh+ng nbt đCc t)5ng c31 thiên nhiên,
Eác tổ chức u l'ch ;inh thái l6n h>n đ1ng ;} (ng ch5>ng t)ình qu$ng cá& v* aNny1 và
E&;t1 kic1 t)ên các 8n phFm chuyên m"n c31 ngành nh5 t=p ch2 gi$i t)2 ng&ài t)mi� và
%á& ch2,� -uy vậy. l&=i hình qu$ng cá& này xNm )1 0h"ng thành c"ng RKNll. W]]PT vì các
tin qu$ng cá& th5mng chw %1& gồm các th"ng tin v* đ'1 đi#m Rnh+ng th"ng tin này 0hách
đB %iết t)56cT và tên c"ng ty u l'ch ;€ tổ chức chuyến đi t6i đ'1 đi#m đó,
rlN )m1n RW]]PT và _1ngh&l„ RW]]iT đB ghi l=i ;! phát t)i#n nh1nh chóng c31 các 0hu
%$& tồn thiên nhiên & t5 nhân qu$n l/ và ;! hình thành các 0hu nghw ;inh thái t)ên t&àn
thế gi6i,� Eác ;áng 0iến này có ;! th1m gi1 c31 các cá nhân và các tập đ&àn đ1ng xây
!ng v5mn quốc gi1 �mi ni�. và đ1ng h&àn thi:n %$& v: tài nguyên ;inh thái và h&àn
thi:n các 'ch v( ch8t l5ợng c1&,� O' t)2 c31 h4 t)ên th' t)5mng ph( thuộc và& vi:c cung
c8p ch& u 0hách 'ch v( có ch8t l5ợng c1&,�� Eác 'ch v( này %1& gồm h56ng 7n
viên đ5ợc đà& t=& ;âu. th5 vi:n v6i nhi*u đAu ;ách. phtng th2 nghi:m nh•. c> hội qu1n
;át v6i các thiết %' đ5ợc chuyên m"n h&á.� qu$n l/ đi#m u l'ch thN& ph5>ng thức th2ch
hợp v6i đi*u 0i:n m"i t)5mng. nh=y c$m v* vvn h&á. và có các 'ch v( ph(c v( cá
nhân,� aNny1 và E&;t1 kic1 đ*u có các 0hu %$& tồn và các 0hu nghw ;inh thái )8t thn v'
& t5 nhân qu$n l/,
2
Epng v6i thmi gi1n. ngành u l'ch ;inh thái đB chuy#n tq 'ch v( ph(c v( ch& )iêng các
nhóm u 0hách �h=t nhân� )8t qu1n tâm đến nghiên cứu thiên nhiên và ;žn ;àng ch8p
nhận đi*u 0i:n ;inh h&=t ;žn có u đ'1 ph5>ng. đến ph(c v( nhóm các u 0hách muốn
h5ung ti:n nghi nhi*u h>n ;&ng 2t qu1n tâm đến thiên nhiên h>n,�� Hhóm u 0hách
�h=t nhân� là nh+ng ng5mi 7n đAu đến th1m qu1n. và 0hi đến đi#m th1m qu1n đó h4
th5mng có nhận thức th!c tế v* các nbt đCc t)5ng c31 m"i t)5mng. vvn h&á đ'1 ph5>ng và
các 'ch v( có u n>i đó,� Hh+ng ng5mi đến ;1u th5mng 0h"ng đ5ợc th"ng tin đAy đ3. h4
yêu cAu ph(c v( nhi*u h>n. yêu cAu nhi*u h56ng 7n viên và yêu cAu mức ti:n nghi c1&
h>n,� k8t có th# u l'ch ;inh thái ;€ t)u thành u l'ch đ=i chnng u nhi*u quốc gi1,
Hgành u l'ch ;inh thái yêu cAu ph$i có ;! hợp tác chCt ch€ gi+1 0hu v!c nhà n56c Rcung
c8p t1i nguyên thiên nhiênT v6i� 0hu v!c t5 nhân Rcung c8p vốn và tổ chức u l'chT. và
ân đ'1 ph5>ng Rcung c8p l1& động và đ1 =ng vvn h&á c31 cộng đồng đ'1 ph5>ngT,�
-)&ng một h: thống có quy h&=ch và qu$n l/ chCt ch€ thì 0hách u l'ch !1 và& nh+ng
l!c l5ợng này,
Lời c8m *n
E$m >n "ng ^1vi YNnnNll t=i t)5mng Q=i h4c kNgin1 và c"ng t)ình nghiên cứu c31 "ng
v* th' t)5mng u l'ch u E&;t1 kic1,� E$m >n %à lNnni{N) K1ll1ntinN thuộc Kộ H"ng
nghi:p E1Vn1Vđ1 và c"ng t)ình nghiên cứu c31 %à v* th' t)5mng u l'ch u aNny1,� QCc
%i:t c$m >n -;, h;11c `inig1. Eh3 nhi:m 0h&1 ^u l'ch t=i t)5mng Q=i h4c d&i u aNny1
v* nh+ng / 0iến đóng góp ch& %á& cá& này và t)1& đổi v* v8n đ* này,� -N))y I)1tt.
chuyên gi1 t5 v8n v* u l'ch ;inh thái u `1n l&;N. E&;t1 kic1 đB có nh+ng / 0iến đóng
góp qu/ %áu,� ^N)N0 •1N. chuyên gi1 v* quy h&=ch 0inh &1nh u l'ch t=i v5mn quốc
gi1 đB đóng góp nhi*u / 0iến,� Gin c$m >n %1n %iên tập và nh+ng ng5mi đB có / 0iến
nhận xbt,
T)i liXu t%am ;%8o
r01m1. l, `, W]]i, ’•N;tN)n Znvi)&nmNnt1l O1luN; 1n H1tu)NVK1;N -&u)i;m in
aNny1.’ Tourism Management. v&l, WL. n&, S. pp, MiLVMLU,
rlN)m1n. E,_, W]]P, A Stud% of the &ole of Privatel% '(ned Lands )sed for *ature
Tourism, Education and +onservation. E&n;N)v1ti&n hntN)n1ti&n1 . •1;hingt&n.
^,E,
rn&nym&u;, W]SL, ’H1ti&n1l kNp&)t &n -&u)i;m.’ ,nternational Tourism &eports. pp,
iiVi]. LW. Lg,
rn&nym&u;, W]]U, ’Y&)Nign -&u)i;t; t& E&;t1 kic1£; H1ti&n1l I1)0;,- The Ecotourism
Societ% *e(sletter. v&l, U. n&, U,
K1N„. r, W]]g, ’Kin&)ni& -u)i;m&VE&n;N)v1ci&nD sn1 rltN)n1tiv1 ^N;1))&ll&.’
Technitur. I)&{N;;i&n1l -&u)i;m r;;&ci1ti&n &{ E&;t1 kic1. lunN. n&, Ui. pp, USVMg,
2
K1ll1ntinN. l,_, W]] W, ’rn rn1ly;i; &{ thN Eh1)1ctN)i;tic; &{ 1 I&pul1ti&n &{ E1n1i1n
-&u)i;t; t& aNny1.’ m1;tN)£; thN;i;. ^Np1)tmNnt &{ kNc)N1ti&n 1n _Ni;u)N `tuiN;.
snivN);ity &{ •1tN)l&&. •1tN)l&&. Jnt1)i&. E1n11,
K1s1ntinN. l,_,. IY,l, Z1glN;, W]]U, ’^N{ining E1n1i1n Zc&t&u)i;t;,- #ournal of
Sustainable Tourism. v&l, 2. n&, W. ppVWVM,
K1ny. l, W]]i, ’d1n1ging thN JthN) &{ H1tu)ND `u;t1in1%ihty. `pNct1clN. 1n jl&%1l
kNgimN; &{ E1pit1l in Zc&t&u)i;m.’ Public +ulture. v&l, S. n&, g. pp, Mg]VMii,
KNll. • W]]P, IN);&n1l c&mmunic1ti&n. gNnN)1l m1n1gN). r{)ic1n `1{1)i Elu% &{ E1n11.
-&)&nt&. Jnt1)i&. E1n11,
Kl10N. K,. r, KNchN), W]]L, The *e( .e% to +osta &ica, sly;;N; I)N;;. KN)0NlNy.
E1li{&)ni1,
Kl1mNy. k, W]]M,’-hN Zlu;ivN d1)0Nt I)&{ilND JpN)1ti&n1li;ing Zc&t&u)i;m.’ p1pN)
p)N;NntN 1t thN jN&g)1phy &{ -&u)i;m E&n{N)NncN. E1n%N))1. ru;t)1li1,
Kl1ngy. `,. k <1nnN%N)g, W]]M, ’Zc&t&u)i;m in Zu)&pND V-\& OiN\;,- The Ecotourism
Societ% *e(sletter. v&l, M. n&, 2. pp, WVg,
K&;. •. _, K)i;;&n. k Z1glN;, W]LL, ’r `tuy &{ rttituin1l J)iNnt1ti&n; &{ ENnt)1l
E1n1i1n Eultu)N; -&\1); •illi{N.’ Environment +anada. E1n1i1n •illi{N
`N)vicN,
K&„1. d, r, W]SS, ’E&;t1 kic1 H1ti&n1l I1)0;.’ Ehtoria,,/,diconia. Yun1ci&n
HN&t)&pic1. `1n l&;N. E&;t1 kic1,
Ku&\;0i. - W]]i, IN);&n1l c&mmunic1ti&n. NVm1il. d1y WM. W]]L,
Ku)10 l1c&%;&n. hnc, W]SM, ’`NgmNnt1ti&n rn1ly;i; {&) thN E1n1i1n -&u)i;m rttituN
1n d&tiv1ti&n `tuy.’ ^Np1)tmNnt &{ kNgi&n1l 1n hnu;t)i1l Zxp1n;i&n. -&u)i;m
E1n11. Jtt1\1. Jnt1)i&. E1n11,
Eh)i;t. E, W]]U, ’aNny1 d10N; kNvNnuN `h1)ing -&p I)i&)ity.’ The Ecotoutisvi Societ%
*e(sletter. v&l, U. n&, W. pp, WVM,
E&l&m%&. l, k, W]]U, The +anadian lobal Ahnanac. d1cdill1n. -&)&nt&. Jnt1)i&.
E1n11,
E)&;;lNy. l,. K, _NN, W]]U, ’Zc&t&u)i;t; 1n d1;; -&u)i;t;D r ^i{{N)NncN in KNnN{it;
`&ught.’ p)&cNNing; &{ thN -)1vNl 1n -&u)i;m kN;N1)ch r;;&ci1ti&n E&n{N)NncN.
K1l <1)%&u). Yl&)i1,
2
^1nn. j, W]]i, ’j)NNn;pN10D rn rn1ly;i; &{ thN _1ngu1gN &{ Zc&Vt&u)i;m.’ Progress ,!n
Tourism and 0ospitalit% &esearch. v&l, 2. n&;, g 1n U. pp, 2ULV2M],
^Nin1. `,. Z, ”&ung, W]]M, ’E&n;N)v1ti&n 1; E&mmunic1ti&n.’ "haleu(atcher. v&l, 2].
n&, 2. pp, SVWg,
^)umm. r, W]]M, ’hntNg)1tN hmp1ct r;;N;;mNnt &{ H1tu)N -&u)i;m.in Zcu1&)£;
rm1„&n kNgi&n.’ YZIkJ-sk. euit&. Zcu1&),
Z1glN;. IY,l, W]]2, ’-hN -)1vNl d&tiv1ti&n; &{ E1n1i1n Zc&t&u)i;t;,-#ournal of Travel
&esearch. v&l, g W. n&, 2. pp, gVL,
Z1glN;. IY,l, W]]i, ’h;;uN; in -&u)i;m d1n1gNmNnt in I1)0;D -hN ZxpN)iNncN in
ru;t)1li1.’ Australian Leisure. v&l, L. n&, 2. pp, 2]VgL,
Z1glN;. I1ul Y,l,. l,_, K1ll1ntinN. ^, r, YNnnNll, W]]2, ’d1)0Nting t& thN Zc&t&u)i;tD E1;N
`tuiN; {)&m aNny1 1n E&;t1 kic1.’ unpu%li;hN p1pN) p)N;NntN 1t thN hOth
•&)l E&ng)N;; &n H1ti&n1l I1)0; 1n I)&tNctN r)N1;. E1)1c1;. ONnN„uNl1,
Z1glN;. IY,l,. l,• E1;c1gnNttN, W]]M, ’E1n1i1n Zc&t&u)i;t;D •h& r)N -hNyŸ’ Tourism
&ecreation &esearch. v&l, 2P. n&, W. pp, 22V2S,
Z1glN;. IY,l,. Z, •inV W]]U, ’-hN rvN)ti;ing &{ E1n1i1n Zc&t&u); in W]]2.’ #ournal
of Applied &ecreation &esearch. v&l, W]. n&, W. pp, iLVSL,
Zc&n&mi;t intNlligNncN snit, W]]W, aNny1, ,nternational Tourism &eports 12.’ Ku;inN;;
hntN)n1ti&n1l _t,. _&n&n. pp, USVii,
R-hNT Zc&t&u)i;m `&ciNty, W]]L, ,nternational Memhership Director%. H&)th KNnningt&n.
ON)m&nt,
ZptN) •&&. d, W]]g, ’E&;t1 kic1n I1)0; -h)N1tNnN %y -&u)i;m K&&m,- The
Ecotourism Societ% *e(sletter. v&l, g. n&, W. pp,WV2,
ZplN) •&&. d, W]]L, IN);&n1l c&mmunic1ti&n. rugu;t 2]. W]]L,
ZplN) •&&. d, W]]S, ’dNNting thN jl&%1l Eh1llNngN &{ E&mmunity I1)ticip1ti&n in
Zc&t&u)i;mD E1;N `tuiN; 1n _N;;&n; {)&m Zcu1&).’ America 3erde ;N)iN;. _1tin
rmN)ic1 1n E1)i%%N1n ^ivi;i&n. -hN H1tu)N E&n;N)v1ncy,
YNnnNll. ^,r, W]]P, ’r I)&{ilN &{ Zc&t&u)i;t; 1n thN KNnN{it; ^N)ivN {)&m thNi)
ZxpN)iNncND r E&;t1 kic1n E1;N `tuy.’ m1;tN)£; thN;i;. ^Np1)tmNnt &{ kNc)N1ti&n
1n _Ni;u)N `tuiN;. snivN);ity &{ •1tN)l&&. •1tN)l&&. Jnt1)i&. E1n11,
2
YNnnNll. ^,r,. IY,l, Z1glN;, W]]P, ’Zc&t&u)i;m in E&;t1 kic1D r E&ncNptu1l
Y)1mN\&)0,- #ournal of Parks and &ecreation Admnistration. v&l, S. n&, W. pp, 2gV
gU,
<1tch. ^, W]]L, ’snN);t1ning thN Zc&t&u)i;m d1)0Nt.’ unpu%li;hN p1pN) p)N;NntN 1t
thN Zc&t&u)i;m r;;&ci1ti&n &{ ru;t)1li1 E&n{N)NncN. I&)t `tNphNn;. ru;t)1li1,
<1\0in;i ^,. d, ZplN) •&&. `, Kittm1n, W]]M! The Ecolodge Sourcebookfor Planners
and Developers. -hN Zc&t&u)i;m `&ciNty. H&)th KNnningt&n. ON)m&nt,
<iggin;. K,kV W]]i, ’-hN jl&%1l `t)uctu)N &{ thN H1tu)N -&u)i;m hnu;t)yD Zc&t&u)i;t;.
-&u) JpN)1t&); 1n _&c1l Ku;inN;;.’#ournal of Travel &esearch. v&l, g M. n&, 2. pp, h h V
WS,
<ill. E, W]]P, ’-hN I1)1&x &{ -&u)i;m in E&;t1 kic1,- +ultural Survival 4uarterl%. v&l,
WU. n&, W. pp, WUVW],
<_r E&n;ult1nt;. rkr E&n;ulting j)&up, W]]M, ’Zc&t&u)i;mVH1tu)NX rvNntu)NX
Eultu)N.’ rl%N)t1 1n K)iti;h E&lum%i1 d1)0Nt ^Nm1n r;;N;;mNnt. d1in kNp&)t.
E1n1i1n <N)it1gN. E1lg1)y. rl%N)t1. E1n11,
<&lNn. r, W]]i,£r I)&{ilN &{ sa, Jut%&un £Znvi)&nmNnt1sy Y)iNnly£ -&u)
JpN)1t&);.’ Tourism Management. v&l, WL. n&, W. pp, iPViU,
<&nNy. d, W]]U, ’I1ying thN I)icN &{ Zc&t&u)i;m.’ AmEricas v&l, Ui. n&, i. pp, UPVUL,
<&)i„&ntN; H1tu)N -&u);, W]]i, ’r K)iN{ <i;t&)y &{ -&u)i;m t& E&;t1 kic1.’unpu%li;hN
&cumNnt. `1n l&;N. E&;t1 kic1,
lNp;&n. Z, W]]U, ’Zthnic O1)i1ti&n in _Ni;u)N 1n kNc)N1ti&n1l hntN)N;t;.’ 5ibliograpb%
gWW. E&uncil &{ Il1nning _i%)1)i1n;. Ehic1g&. hllin&i;,
aa E&n;ulting, W]]i, aNny1, ,nternational Tourism &eports. v&l, U. pp, UMVi],
_11)m1n. l,. k, IN)uN, W]S], ’`ciNncN -&u)i;m in E&;t1 kic1,- Annals of Tourism
&esearch. v&l, Wi. pp, 2PMV2WM,
_1ngh&l„. l, W]]i, ’Zc&n&mic;. J%|NctivN;. 1n `uccN;; &{ I)iv1tN H1tu)N kN;N)vN; in
`u%V`ri1)1n r{)ic1 1n _1tin rmN)ic1.’ +onservation 5iolog%. v&l, WP. n&, W. pp,
2LWV2SP,
dc_1)Nn. ^, W]]S, &ethinking Tourism and Ecotravel. aum1)in I)N;;. •N;t <1)t{&).
E&nnNcticut,
d&nNt. k, _, W]]i, E&;t1 kic1, ,nternational Tourism &eports. v&l, U. pp, MV2U,
2
d&))i;&n. I W]]U, ’-hN d&ntNvN)N r)N1 &{ E&;t1 kic1D r E1;N `tuy &{ Zc&t&u)i;m
^NvNl&pmNnt.’ m1;tN)£; thN;i;. _1tin rmN)ic1n `tuiN; 1n E&mmunity 1n
kNgi&n1l Il1nning. snivN);ity &{ -Nx1; 1t ru;tin,
H&))i;. k, W]]U, ’Zc&t&u)i;m in thN H1ti&n1l I1)0; &{ _1tin rmN)ic1.’ *ational Parks.
pp, ggVgL,
Jp1l1. a W]]i, ’K&y `Nt sp t& K&&;t -&u)i;m.’ Dail% *ation. `NptNm%N) Wg. H1i)&%i
aNny1,
J)1m;. d, W]]M, ’-&\1); 1 d&)N ^N;i)1%lN Y&)m &{ Zc&t&u)i;m.’ Tourism
Management. v&l, Wi. n&, W. pp, gVS,
Ii;1m. r,. `, `u;;m1nn, W]]g, ’^&N; H1ti&n1lity r{{Nct -&u)i;t KNh1vi&)6- Annals of
Tourism &esearch. v&l, 22. n&, U. pp, ]PWV]WL,
Il1cN. `, W]]W, ’H1tu)N -&u)i;m 1n ku)1l ^NvNl&pmNnt in -&)tuguN)&,- Annals of
Toutism &esearch. v&l, WS. n&, 2. pp, WSiV2PW,
Il1cN. `, W]]M, ’Zc&t&u)i;m {&) `u;t1in1%lN ^NvNl&pmNntD Jxym&)&n &) Il1u;i%lN
`t)1tNgyŸ’ eo7ournal. v&l, gM. n&, 2. pp, WiWVWLg,
kN{N)n. I W]]i, ’-&u)i;m K&1) d1p; Jut `t)1tNgy.’ Dail% *ation. H&vNm%N) W].
H1i)&%i. aNny1,
k&vin;0i. ” W]]W, ’I)iv1tN kN;N)vN;. I1)0; 1n Zc&t&u)i;m in E&;t1 kic1.’ Eh1ptN) g in
-, •hNl1n£;. *ature Tourism. h;l1n I)N;;. E&vNl&. E1li{&)ni1,
kymN). -, W]]2, ’j)&\th &{ s,`, Zc&t&u)i;m 1n ht; Yutu)N in thN W]]P;,- 8lorida
,nternational )niversit% 0ospitalit% &evie(. v&l, WP. n&, W. pp, WVWP,
`1l1nt. I. ^, ^illm1n, W]]U, 0o( To +onduct $our '(n Surve%. l&hn •ilNy 1n `&n;.
hnc,. HN\ ”&)0,
`hum10N). H, W]]M, ’^Nm&c)1ti„ing thN -&u)i;t ^&ll1) in E&;t1 kic1,- Annals of
Tourism &esearch. v&l, 22. n&, 2. pp, UL]VUS],
`inig1. W, W]]M, ’•illi{NV%1;N -&u)i;m in aNny1.’ The #ournal of Tourism Studies.
v&l, i. n&, 2. pp, UMVMM,
`inig1. W, W]]L, IN);&n1l c&mmunic1ti&n. d1y 2L. W]]L,
`i)101y1. Z, W]]L, ’rttituin1l E&mpli1ncN \ith Zc&t&u)i;m juiNlinN;.’ Annals of
Tourism &esearch. v&l, 2U. n&, U. pp, ]W]V]MP,
2
`&)Nn;&n. k, W]]W, JvN);N1; rvNntu)N -)1vNl. hnc,. c1;N ;tuy ]Vg]WVPiS. <1)v1)
Ku;inN;; `ch&&l. K&;t&n. d1;;1chu;Ntt;,
-&u)i;m E1n11, W]]M, Adventure Travel in +anada: An 'vervie( of Product, Market
and 5ufiness Potential. E1n1i1n -&u)i;m E&mmi;;i&n. Jtt1\1. Jnt1)i&. E1n11,
•1ll1cN. j,. `, IiN)cN, W]]i, ’rn Zv1lu1ti&n &{ Zc&t&u)i;m in rm1„&n1;. K)1„il.’
Annals of Tourism &esearch. v&l, 2g. n&, U. pp, SUgVSLg,
•1t0in; E,•. r,d, K1))Ntt. k, `mith. l,k, I1inN, W]]i, ’I)iv1tN I)&tNctN r)N1;D r
I)Nlimin1)y `tuy &{ I)iv1tN hniti1tivN; t& E&n;N)vN Ki&ivN);ity in `NlNctN
r{)ic1n E&unt)iN;.’ •&)l E&n;N)v1ti&n d&nit&)ing ENnt)N,
{tpD{tp,\cmc,&)g,u0Xp)&uct;X\cmc,pu%lic1ti&n;X)Np&)t;Xp)iv1tN§p)&tNctN
1)N1;XtNxt,htm
•Nll;. d,k. a,Z, K)1n&n, W]]g, ’-hN I)inciplN; 1n I)1cticN &{ Ku{{N) •&nN; 1n _&c1l
I1)ticip1ti&n in Ki&ivN);ity E&n;N)v1ti&n.’ Ambio. v&l, 22. n&;, 2 1n g. pp, WMLV
i2,
•N;chN. kV W]]i, ’^NvNl&pN E&unt)y Znvi)&nmNnt1li;m 1n hnigNn&u; E&mmunity
E&nt)&llN Zc&t&u)i;m in thN Zcu1&)i1n rm1„&n.’ eographische 9eitschrift. v&l,
SU. n&;, g 1n U,
•N;tN)n. ^, W]]L, ’Zc&t&u)i;m 1t thN E)&;;)&1; in aNny1.’ The Ecotoutism Societ%
*e(sletter. -hi) eu1)tN). pp, WVU,
•ight. k W]]g, ’`u;t1in1%lN Zc&t&u)i;mD K1l1ncing Zc&n&mic. Znvi)&nmNnt1l. 1n
`&ci1l j&1l; •ithin 1n Zthic1l Y)1mN\&)0.’ The #ournal of Tourism Studies. v&l,
U. n&, 2. pp, MUViM,
•ight. I W]]i, ’H&)th rmN)ic1n Zc&t&u)i;t;D d1)0Nt I)&{ilN 1n -)ip Eh1)1ctN)i;tic;,-
#ournal of Travel &esearch. v&l V gU. n&, U. pp, 2 V h P,
•il;&n. d,r, W]SL, ’H1tu)N J)iNntN -&u)i;m in Zcu1&)D r;;N;;mNnt &{ hnu;t)y
`t)uctu)N 1n ^NvNl&pmNnt HNN;.’ `&uthN1;tN)n ENntN) {&) Y&)N;t Zc&n&mic;
kN;N1)ch. kN;N1)ch -)i1nglN I1)0. H&)th E1)&lin1,
•&)l E&n;N)v1ti&n d&nit&)ing ENnt)N, W]]L, ’I)&tNctN r)N1; `umm1)yD W]]i.’ jl&%1l
I)&tNctN r)N1; `umm1)y, httpDXX\\\\cmc,&)g,u0,
”NN. l,j, W]]2, Ecotourism Market Surve%: A Surve% of *orth American Ecotourism
Tour 'perators. -hN hntNlligNncN ENnt)N. I1ci{ic r;i1 -)1vNl r;;&ci1ti&n. `1n
Y)1nci;c&. E1li{&)ni1,
•u)ic0. ^, W]]M, Errant #ourne%s/Adventure in a Modern Age. snivN);ity &{ -Nx1; I)N;;.
ru;tin. -Nx1;,
2
���������
2
CHQcNB 6
"%2ng `u %'3ng m3i trong ng)n% du l&c%
sin% t%ái
dNg1n ZplN) •&&
-q 0hi u l'ch ;inh thái đ5ợc nhận )1 nh5 một hi:n t5ợng u l'ch t)&ng nh+ng nvm gi+1
thập 0ƒ W]SP. ngành này đB đ5ợc phát t)i#n một cách nh1nh chóng. tq vi:c tập t)ung gi$i
quyết nh+ng mâu thu7n n$y ;inh tq h&=t động ng&ài t)mi đến vi:c đ51 )1 nh+ng ch5>ng
t)ình có c8u t)nc chCt ch€. h56ng 7n c( th# đ# cung c8p ch& u 0hách hi#u %iết ;âu ;?c
m"i t)5mng thiên nhiên và vvn hó1 đ'1 ph5>ng,
Eh5>ng này t)ình %Ay nh+ng xu h56ng đ5ợc phát hi:n qu1 qu1n ;át c31 tác gi$. và qu1
ph•ng v8n thân thi:n v6i các nhà lBnh đ=& &1nh nghi:p đ5ợc l!1 ch4n tq nhi*u ngành
0hác nh1u & tAm hi#u %iết và ;! thành c"ng t)&ng 0inh &1nh c31 h4, Hh+ng cuộc ph•ng
v8n này 0h"ng đ=i i:n ch& một m7u ng7u nhiên nà& c$, -uy nhiên. %ui vì nh+ng ph•ng
v8n này đ5ợc tiến hành đ# l8y / 0iến tq các nhà lBnh đ=& c31 ngành u l'ch ;inh thái u
K?c d‚ và tq các &1nh nghi:p đ5ợc 0hâm ph(c t)&ng ngành này u một ;ố n>i 0hác t)ên
thế gi6i. & đó nh+ng xu h56ng đ5ợc ghi l=i u đây xNm nh5 đ=i i:n ch& tiến t)i#n c31�
ngành này, -uy vậy. xu thế c•ng có th# %' tàn l(i, dột nhà phê %ình %ình luận )@ng đây là
một ngành c"ng nghi:p nvng động và linh h&=t. và đi*u qu1n t)4ng là nên tách cái cố h+u
)1 0h•i nh+ng th!c ti~n tiến %ộ R•N%N). W]]LT, Eh5>ng này đ51 )1 một 0hái quát ng?n
g4n v* c> c8u c"ng nghi:p và gi6i thi:u ng?n g4n v* tiêu chuFn hó1 nh+ng th!c tế v*
ngành u l'ch ;inh thái, Kài viết này cung c8p tài li:u v* v8n đ* làm thế nà& đ# ngành
c"ng nghi:p ;inh thái tiến %ộ nh5 nvm W]]L, Qây có th# là tài li:u th1m 0h$& thêm đ# t5
v8n ch& nh+ng ng5mi đ4c đ1ng tìm 0iếm hi#u %iết c> %$n v* v8n đ* làm thế nà& đ# đi*u
hành &1nh nghi:p� u l'ch ;inh thái, RI1ttN);&n. W]]L“ dcaN)chN). W]]ST,
_u"n lu"n có th' t)5mng ch& u l'ch thiên nhiên và u l'ch vvn hó1, k8t nhi*u các&1nh
nghi:p u l'ch ;inh thái gCp 0hó 0hvn t)&ng vi:c đối phó v6i làn ;óng u 0hách thám
hi#m thiên nhiên. nh+ng ng5mi chw qu1n tâm đến vi:c ng?m nh+ng c&n chim t)&ng 1nh
;ách c31 h4 ng&ài thiên nhiên h&Cc th1m qu1n nh+ng làng m=c hf& lánh x1 x"i nh8t u
-ây -=ng, -uy vậy. có )8t nhi*u l&=i u 0hách u l'ch ;inh thái c$ v* chi*u ;âu và i:n
)ộng, eu1 ph•ng v8n hàng l&=t v6i các &1nh nghi:p u l'ch u K?c d‚. th8y )@ng th'
t)5mng u l'ch ;inh thái c•ng đ1ng thu hnt c$ các u 0hách ch51 có nhi*u 0inh nghi:m. v2
(D nh+ng ng5mi vq1 xNm ch5>ng t)ình �Q'1 l/ euốc gi1� t)ên v" tuyến và muốn đ5ợc
làm quNn ng1y v6i thế gi6i thiên nhiên, -)&ng lnc đó. các c"ng ty u l'ch ;inh thái %?t
%uộc ph$i h8p 7n đối v6i c$ các 0hách u l'ch ;inh thái đAy 0inh nghi:m. nh+ng ng5mi
0h"ng ctn hài ltng n+1 v6i các ch5>ng t)ình c> ;u giành ch& các nhà yêu thiên nhiên,
2
ah"ng có gì đáng ng=c nhiên. ngành u l'ch ;inh thái đ1ng ph$n hồi l=i th"ng qu1 vi:c
đ51 )1 thêm các ch5>ng t)ình đáp ứng th' hiếu chung chung v* u l'ch ;inh thái. t)&ng lnc
đó c•ng đồng thmi phát t)i#n một l&=t các ch5>ng t)ình giá& (c đáp ứng th' hiếu đCc %i:t
v6i nh+ng ch3 đ* đ1 =ng nh5 5ợc li:u t)&ng các 0hu )qng nhi:t đ6i. 0h$& cổ h4c hnc1n
và ;inh thái h4c h&1ng m=c, -uy nhiên. vi:c chuyên m"n hó1 u l'ch ;inh thái có h&=t
động tốt h1y 0h"ng tpy thuộc và& i~n đàn giá& (c, Eác &1nh nghi:p c31 ngành u l'ch
này đ1ng phát t)i#n các ch5>ng t)ình hợp tác v6i cộng đồng đ'1 ph5>ng th"ng qu1 các tổ
chức c31 các ân tộc đ'1 ph5>ng và các nhóm phi ch2nh ph3 đ'1 ph5>ng, <4 đ51 thêm
đến đ'1 ph5>ng nh+ng ph5>ng ti:n vận chuy#n. v2 ( nh5 các l&=i tàu thuy*n mà có th#
có các 'ch v( vn u t)ên các 0h&1ng nên có th# đi đến đ5ợc các 0hu v!c hf& lánh nh8t c31
vpng rm1„&n mà 0h"ng có tác động l6n đến m"i t)5mng, Oà h4 c•ng đ1ng gi1 tvng phát
t)i#n h: thống nhà nghw �;inh thái� mà đáp ứng đ5ợc các nhu cAu c1& v* tiêu chuFn
m"i t)5mng. đ5ợc h&=t động u các vpng hf& lánh nh8t mà 0h"ng cAn đến các c> ;u h=
tAng u thành phố. và c"ng ;ức c•ng nh5 lợi nhuận thu đ5ợc ;€ hiến ch& các v8n đ* phát
t)i#n cộng đồng,
C* c+u c,a ng)n% c]ng ng%iXp du l&c% sin% t%ái
Oi:c th$& luận v* xu h56ng c31 u l'ch ;inh thái 0h"ng th# h&àn h$& nếu thiếu phAn miêu
t$ ng?n g4n v* c> c8u c31 ngành này, Hgành u l'ch ;inh thái đB phát t)i#n một h: thống
tên )iêng c31 nó ch& các &1nh nghi:p hợp đồng làm u l'ch ;inh thái, -)&ng 0hi tên c31
hAu hết các &1nh nghi:p này. đ5ợc nêu )1 t)&ng K$ng 2. 0h"ng 0hác l?m v6i các &1nh
nghi:p c31 ngành u l'ch nói chung. thì� mzi c8u thành c31 u l'ch ;inh thái đ5ợc đ'nh
ngh91 0hác một chnt ;& v6i ngành u l'ch ch2nh thống, Oà mzi thành phAn ph$i đ5ợc
phân t2ch một cách )iêng )€ 0hi xNm xbt 1i ;€ có $nh h5ung nh8t lên u l'ch ;inh thái
t)&ng t5>ng l1i,
&kNB 6L4
Cc CpU NB|NH Cc &kN CzA DU LỊCH sinh thái
Các R=i lO -u l&c%a �"%2ng ng'ời bán
lb�
Eác &1nh nghi:p u l'ch u n56c ng&ài
Eác &1nh nghi:p u l'ch t)&ng� n56c
<: thống Hhà nghw `inh tháiXH>i vn u ch& u 0hách
Hh+ng ng5mi %u"n %án nh• t=i đ'1 ph5>ng
Eác đ=i l/ u l'ch th!c hi:n hAu hết các vi:c nh5 c}1 hàng %án đồ l5u ni:m. các h&=t
động %u"n %án lf. thN& t)uy*n thống thì các đ=i l/ này %án c$ các ;$n phFm u l'ch t)ên
mCt đ8t c•ng nh5 t)ên 0h"ng và đ5ợc l8y WP• �h&1 hồng� RmCc p tƒ l: này đB %' th1y
2
đổiT, ^&1nh nghi:p u l'ch u n56c ng&ài là nh+ng tổ chức %án và tìm th' t)5mng n@m
t)&ng ngành u l'ch ;inh thái, <4 thwnh th&$ng đ5ợc g4i là �ng5mi %án %u"n� 0hi h4
%án các ch5>ng t)ình u l'ch ch4n gói, Hh5ng. t)&ng th!c tế. hAu hết các &1nh� nghi:p
u l'ch u n56c ng&ài h&=t động t)&ng ngành c"ng nghi:p u l'ch ;inh thái u mức độ
�%án xw� qu1 vi:c t)!c tiếp g}i th5. qu$ng cá&. làm c1t1l&gN. và các h&=t động tìm
0iếm th' t)5mng 0hách hàng, Eác &1nh nghi:p u l'ch u n56c ng&ài thiết lập các tên chi
nhánh đ# �%án� u l'ch ;inh thái, <4 cung c8p t8t c$ các th"ng tin ch& u 0hách t)56c
mzi chuyến đi. tuy nhiên đ1 ;ố các c"ng ty này 0h"ng th# cung c8p th"ng tin chi tiết v*
tqng chuyến u l'ch 0hi 0hách hàng h= cánh xuống một h&Cc nhi*u n56c có tuyến th1m
qu1n mà h4 đB l!1 ch4n, Hh+ng &1nh nghi:p u l'ch u n56c ng&ài th5mng l8y gPVUP•
c1& h>n ;& v6i giá th!c c31 một chuyến u l'ch mà h4 làm đ=i i:n ch& cộng v6i ti*n
chênh l:ch thu đ5ợc tq vi:c %án vb máy %1y Rh4 l8y vb máy %1y tq hBng hàng 0h"ng là
giá %án %u"n và %án l=i ch& 0hách u l'ch %@ng giá %án lfT,
Eác &1nh nghi:p u l'ch t)&ng n56c là các tổ chức th!c thi một cách chi tiết t8t c$ các
chuyến u l'ch hàng ngày t=i các n56c có tuyến u l'ch, <4 hợp đồng v6i t8t c$ các 'ch
v( t)&ng n56c ph(c v( ch& u l'ch. %1& gồm h56ng 7n u l'ch. ph5>ng ti:n vận chuy#n
hành 0hách R" t"T. 0hách ;=n. quán vn và các ph5>ng ti:n vận chuy#n %@ng hàng 0h"ng
nội đ'1, Eác &1nh nghi:p u l'ch t)&ng n56c lập )1 1nh ;ách các tuyến u l'ch đ'1
ph5>ng h&Cc là đ5ợc tiêu chuFn hó1. h&Cc là !1 thN& yêu cAu c31 u 0hách. liên h: chCt
ch€ v6i các &1nh nghi:p u l'ch u n56c ng&ài đ# đáp ứng yêu cAu c31 0hách hàng, <4
l8y thêm gPVUP• tổng các 'ch v( t)&ng n56c mà h4 hợp đồng v6i,
Eác 0hu nhà nghw ;inh thái là một %ộ phận m6i đ5ợc hình thành c31 ngành nhà nghwV
0hách ;=n, RHh+ng cố g?ng đ# t=& )1 một m" hình m6i ch& ngành nhà nghw. 0hách ;=n
này ;€ đ5ợc th$& luận ;1u t)&ng ch5>ng nàyT, Hh+ng &1nh nghi:p c31 l&=i nhà nghw này
đ5ợc c"ng nhận qu1 nghiên cứu Rku;Nll Nt 1l,. W]]MT là đ1ng tổ chức các nhà nghw �ph(
thuộc và& thiên nhiên� th"ng qu1 vi:c đ51 )1 giá c$ %1& gồm c$ vi:c vn uống. h56ng
7n u l'ch t=i đ'1 ph5>ng và các h&=t động tìm hi#u thiên nhiên, k8t nhi*u &1nh nghi:p
ph( thuộc và& các c"ng ty u l'ch u n56c ng&ài t)&ng vi:c cung c8p ch& h4 một ;ố l5ợng
0hách đ*u đCn và có th# ! đ&án đ5ợc, dột ;ố 0hác thì th"ng minh. nh1nh nh=y t)&ng
vi:c tìm 0iếm th' t)5mng ng1y t)!c tiếp tq nh+ng u 0hách )iêng lf th"ng qu1 ;ách h56ng
7n u l'ch. các 8n phFm t=i đ'1 ph5>ng. các 0hu vn nghw đ'1 ph5>ng và các %1n ngành�
u l'ch quốc gi1,
Hh+ng ng5mi %u"n %án nh• t=i đ'1 ph5>ng hợp đồng v6i ngành u l'ch ;inh thái cung c8p
hàng l&=t các l&=i 'ch v( đ1 =ng %1& gồm 'ch v( vận chuy#n t)ên mCt đ8t. 'ch v(
chuyên m"n hó1 v* gi$i t)2 Rv2 (D ng!1. tAu. thuy*n. xN đ=p và (ng c( t)5ợt tuyếtT. và
các ch5>ng t)ình h56ng 7n u l'ch ;inh thái )8t thn v' và có t2nh thuyết ph(c c1&, E"ng
vi:c này th5mng & nh+ng ng5mi %u"n %án nh• u đ'1 ph5>ng đ$m nhận v6i ti*n đAu t5 2t
và tổng chi ph2 th8p,� <Au hết các h56ng 7n viên đ5ợc đà& t=& tốt v* u l'ch ;inh thái
thì làm vi:c u c8p quốc gi1. t)ên c> ;u làm vi:c t! & 0h"ng %' giành %uộc. h4 có th#
chuy#n đổi c"ng tác gi+1 các c"ng ty u l'ch ;inh thái tốt nh8t. có th# h&=t động nh5
nh+ng ng5mi ch3 thAu t)&ng quy*n h=n c31 h4. và tìm 0iếm th' t)5mng ch& các 'ch v(
c31 h4 tq nh+ng nhà đ8u thAu l6n nh8t, dzi một &1nh nghi:p u l'ch t)&ng n56c cố
g?ng �n?m ch?c� nh+ng h56ng 7n u l'ch tốt nh8t. lu"n có t)&ng t1y mình các cộng
2
;! hợp tác h56ng 7n u l'ch, dột ;ố c"ng ty thì phân l&=i các h56ng 7n viên c31 h4
thN& 0h$ nvng. v2 (D �các nhà t! nhiên h4c %ậc thAy. các nhà t! nhiên h4c. h56ng 7n
viên v* 'ch v(. h56ng 7n viên v* ;"ng hồ. h56ng 7n viên i~n thuyết có h=ng. và các
h56ng 7n viên đ5ợc đà& t=& ch& các tuyến u l'ch đCc %i:t nh5 -&)tuguN)&. d&ntNvN)N.
h&Cc E&)c&v1&� RE&;t1 kic1 ZxpNiti&n;. W]]LT, Eác h56ng 7n viên u l'ch ;inh thái
đ'1 ph5>ng làm vi:c u c8p cộng đồng. nh+ng ng5mi có th# đáp ứng đ5ợc các tiêu chuFn
quốc tế v* u l'ch ;inh thái. ctn quá 2t RlNn0;. W]]LT,
Các đ=i lO du l&c% trong ng)n% du l&c% sin% t%ái
Eác đ=i l/ u l'ch 0h"ng %1& gim đóng một v1i t)t l6n t)&ng ngành u l'ch thiên nhiên
h&Cc u l'ch m=& hi#m. và c•ng 0h"ng m1y m?n l?m t)&ng vi:c chuy#n đổi ;1ng th'
t)5mng u l'ch ;inh thái, -hN& l1n E&&pN). Ihó tổng jiám đốc c31 c"ng ty Eác chuyến
^u <ành QCc %i:t. �]MV]S• các đ=i l/ u l'ch thậm ch2 0h"ng th# đến gAn th' t)5mng
này� Ra1l&;h. W]]LT, Hguyên nhân c31 vi:c các đ=i l/ u l'ch 0h"ng %án các chuyến u
l'ch ;inh thái là & h4 thiếu thmi gi1n đ# t! h4c h•i v* các ;$n phFm m1ng t2nh ch8t
chuyên m"n hó1 c1& này. và h4 c•ng thiếu động c> đ# làm nh5 vậy 0hi mà )8t nhi*u các
&1nh nghi:p u l'ch ;inh thái đB 0h"ng làm vi:c v6i cáđ=i l/ %án lf t)&ng vi:c tìm 0iếm
th' t)5mng ch& các ;$n phFm c31 h4,
Q=i l/ u l'ch đ1ng đ5>ng đAu v6i c> c8u gi$m ti*n h&1 hồng tq vi:c %án vb máy %1y và
;! %png nổ c31 vi:c đvng 0/ u l'ch t)!c tiếp t)ên m=ng l56i hntN)nNt, dột ;ố đ=i l/ u
l'ch ;inh thái đB %?t đAu l8y l: ph2 chuy#n đổi t)ên tqng vb c31 0hách hàng đ# %p ch& ;ố
ti*n h&1 hồng %' m8t. và h4 đ1ng cố g?ng đ51 hết tài chuyên m"n c31 h4 và& vi:c cung
c8p th"ng tin v* các chuyến u l'ch ;inh thái tốt nh8t RaiNt„0N.W]]ST, Hh5ng li:u các đ=i
l/ có th# h8p 7n các &1nh nghi:p m6i 0h"ng. đây ctn là một câu h•i đ# mu, dột cách
làm ch& các đ=i l/ đóng một v1i t)t có / ngh91 h>n t)&ng u l'ch ;inh thái là th"ng qu1
làm vi:c v6i nh+ng �ng5mi cung c8p đ5ợc 5u đBi�. nhm và& đó các đ=i l/ này có th#
lập thành nhóm v6i các &1nh nghi:p u l'ch mà h4 đ* c1& đ# đ51 )1 đ5ợc nh+ng chuyến
u l'ch có ch8t l5ợng c1& v6i giá tốt nh8t Raut1y. W]]LT, Qi*u này có th# đ51 đ=i l/ và&
một v' t)2 tốt h>n đ# đóng một v1i t)t hi#u %iết mà 0h"ng ph$i t)$ ch& vi:c đà& t=&
chuyên m"n Ra1l&;h. W]]LT,
Các doan% ng%iXp du l&c% ở n'3c ngo)i () sự� đ'*ng
đầu (3i n%2ng t%a: đYi c,a t%& tr'ờng du l&c% sin%
t%ái
k8t nhi*u các &1nh nghi:p u l'ch đCt u <&1 ac đB có các tuyến u l'ch thiên nhiên tq
lâu t)56c 0hi thuật ng+ �u l'ch ;inh thái� đ5ợc )1 đmi, Oà& nh+ng nvm đAu c31 thập
0ƒ W]SP. các chuyến u l'ch ài ngày h>n R2VU tuAnT th5mng đ5ợc u 0hách l!1 ch4n.
thậm t)2 nếu nh+ng chuyến đó có c$ một ;ố đi*u 0i:n 0hó 0hvn và 0h"ng th&$i mái, -uy
nhiên. �đB có một th1y đổi v* th' t)5mng ;1ng các chuyến đi ng?n h>n và �m*m m=i�.
một &1nh nghi:p u l'ch nói Rr%%&tt. W]]LT, dột&1nh nghi:p u l'ch 0hác %ình luận“
�-)&ng nvm nvm qu1 chnng t"i đB %uộc ph$i đ51 )1 các chuyến đi ng?n h>n, Ehuyến đi
2
t)&ng một tuAn %ây gim t)u nên 0há phổ %iến�, R_in%l1. W]]LT, `! th1y đổi này ;&ng
;&ng v6i nh+ng th1y đổi c31 ngành u l'ch nói chung,
`ố li:u thống 0ê tin cậy nh8t ch& th8y )@ng tuổi t)ung %ình c31 các 0hách u l'ch ;inh thái
là 0h&$ng MP tuổi R•ight. W]]LT. đi*u này chứng t• )@ng thế h: �%png nổ ân ;ố ;1u
chiến t)1nh� là đối t5ợng c31 th' t)5mng u l'ch này, Hh+ng u 0hách ;inh thái này đ1ng
u gi+1 thmi 0c làm vi:c tập t)ung nh8t c31 cuộc đmi h4, Kui vậy. 0h"ng có gì đáng ng=c
nhiên )@ng nhu cAu v* các chuyến đi ng?n ch& các cCp vợ chồng chuyên gi1. th5mng đi
v6i c&n cái. đ1ngđ5ợc đti h•i, ahi thế h: này c1& tuổi h>n và v* nghw h5u. thì nh+ng
chuyến đi ài h>n l=i có th# là nhu cAu,
Hgành u l'ch ch51 %1& gim có 0h$ nvng h>n đ# đáp ứng nhu cAu hi:n t=i v* các chuyến
u l'ch ;inh thái ng?n ngày, O2 (D các c> ;u h= tAng đ'1 ph5>ng u nh+ng đ'1 đi#m có nhu
cAu u l'ch c1& nh5 IN)u. r)gNntin1 và aNny1. %ây gim đB đ5ợc tổ chức tốt h>n )8t nhi*u,
ahách u l'ch có th# ~ àng qu1 l=i các 0hu v!c hf& lánh tq c}1 ng‰ th3 đ" t)ên các
chuyến %1y nội đ'1 có l'ch t)ình đ*u đCn. th1y vì ph$i thuê các ph5>ng ti:n đ?t ti*n 0hác,
Ž t" %ây gim đB có ;žn đ# vận chuy#n hành 0hách đến tận nh+ng c> ;u u l'ch đ'1
ph5>ng, Eác h56ng 7n viên u l'ch đ'1 ph5>ng đB h4c đ5ợc cách làm thế nà& đ# cung
c8p nh+ng 0hó1 h4c ng?n. ch8t l5ợng c1& t)ên các tuyến u l'ch c31 h4. và %iết làm ch&
nh+ng u 0hách ch51 có nhi*u 0inh nghi:m c$m th8y th•1 mái h>n Raut1y. W]]LT,
Qối v6i các u 0hách tìm 0iếm một chuyến đi nh1nh nh5ng đến đ5ợc nhi*u 0hu v!c hf&
lánh. thì �một 'ch v( đ$m %$& ;€ đi qu1 nhi*u đ'1 đi#m đ5ợc đ51 )1 mmi chà&. và các
&1nh nghi:p th5mng ginp đo v6i các %2 quyết đ# nối các chuyến %1y� R•N%N). W]]LT,
-h1y vì thái độ vội vB c31 các 0hách u l'ch ;inh thái thế h: %png nổ ân ;ố ;1u chiến
t)1nh. nhu cAu c31 các u 0hách muốn có thêm nhi*u 0inh nghi:m u l'ch ;âu ;?c h>n
c•ng đti h•i nhi*u h>n, -8t c$ các &1nh nghi:p %ình luận )@ng u 0hách đ1ng tìm 0iếm
các 0inh nghi:m th!c ch8t. c$m giác c31 ;! 0hám phá. ;! gi1& tiếp tốt h>n gi+1 các n*n
vvn hó1 0hác nh1u. và nhi*u c> hội h4c h•i ;ành đi:u h>n,
Hâng c1& nội ung giá& (c c31 các ch5>ng t)ình u l'ch hi:n có là một c> hội ch2nh ch&
hAu hết các &1nh nghi:p u l'ch ;inh thái, Eác ch5>ng t)ình 0h$& cổ h4c chw m6i là một
v2 ( c31 các chuyến u l'ch đCc %i:t đ1ng thu hnt nh+ng ng5mi m6i. �,,,nh+ng ng5mi
mà ;! gi$i t)2 c31 h4 có th# là 0h$& cổ h4c. nh5ng h4 m6i chw %iết v* chnng qu1 ch5>ng
t)ình h4c t=i các t)5mng đ=i h4c t)&ng quá 0hứ mà th"i� Rk&nNy. W]]LT, Eó th# hình
thành một t&àn %ộ 0hán gi$ m6i ch& một ch5>ng t)ình th1m qu1n �th} và thật� u
d1chu Iicchu. IN)u. th"ng qu1 vi:c đ51 )1 một ch5>ng t)ình ;âu v* giá& (c. v2 ( nh5
ch5>ng t)ình �hnc1; u IN)u� c31 c"ng ty ^u l'ch Opng <&1ng =i, -)&ng ch5>ng t)ình
này. các thành viên c31 nhóm u l'ch gCp nh1u h1i ngày )5oi u Eu„c&. IN)u. đ# nghN các
%ài gi$ng v* vvn hó1 hnc1 & các chuyên gi1 giàu 0inh nghi:m gi$ng =y, `1u đó. h4 t!
l!1 ch4n th1m gi1 và& một t)&ng )8t nhi*u các lối mtn đCc %i:t và tuyến th1m qu1n v6i
các chuyên gi1 này đến nh+ng 0hu v!c ch3 chốt mà đB đ54c th$& luận và đ* cập t6i t)&ng
các %ài gi$ng c31 h4,
2
dột ;ố các hội th$& v* u l'ch ;inh thái đAu tiên đB ;} (ng thành c"ng m"i t)5mng thiên
nhiên nh5 là một l6p h4c đó là <ội th$& v* kqng m51 Hhi:t đ6i c31 tổ chức Eác chuyến
^u <ành euốc tế t=i IN)u, Hgày n1y. ch5>ng t)ình này tiếp t(c đ5ợc mu )ộng đ# đáp ứng
nhu cAu v* các chuyến B ng&=i đCc %i:t. %1& gồm nh+ng h4c h•i v* cây thuốc và 5ợc
li:u, �^u l'ch ;inh thái đ1ng đCc %i:t t)u thành một hình thức giá& (c ch2nh thống. v6i
;! liên 0ết gAn g•i v6i các ch5>ng t)ình giá& (c mu )ộng,� Qi*u này )8t có / ngh91
t)&ng vi:c mu )1 nh+ng c> hội m6i t)&ng vi:c t)1& đổi v* giá& (c gi+1 các cộng đồng
0hác nh1u và ch& t5>ng l1i c31 ngành u l'ch ;inh thái� RkyNl. W]]LT,
.ự p%át tri\n các tu:>n t%am Puan () n%2ng (+n đ5 (5
b8o tLn
^u l'ch ;inh thái là một m" hình �u l'ch có t)ách nhi:m� đB ginp ch& vi:c chuy#n đổi
tq hình thái u l'ch thiên nhiên và u l'ch m=& hi#m, <i:p hội ^u l'ch `inh thái đB xu8t
%$n cuốn �<56ng 7n ^u l'ch `inh thái ch& Eác ^&1nh nghi:p ^u l'ch -hiên nhiên�
RW]]gT đ# t)ình %Ay )‰ )àng )@ng các &1nh nghi:p u l'ch ;inh thái ph$i ch'u t)ách nhi:m
v* m"i t)5mng và các cộng đồng đ'1 ph5>ng, Ihát t)i#n các tuyến u l'ch thành c"ng mà
v7n đáp ứng đ5ợc các tiêu chuFn v* u l'ch ;inh thái đ1ng t)u thành một phAn �c"ng
vi:c� c31 ngành u l'ch, Eác c"ng ty u l'ch ;inh thái đ1ng tập t)ung và& vi:c t=& )1 các
tuyến u l'ch �t)ên qu1n đi#m đ# tìm )1 nh+ng 0hu v!c m6i. cung c8p c> hội ch& các
&1nh nghi:p� đ'1 ph5>ng và ch& u 0hách nh+ng 0inh nghi:m tốt nh8t có th# có v* u
l'ch ;inh thái. t)&ng 0hi v7n đ$m %$& h=n chế đến mức th8p nh8t $nh h5ung đến tài
nguyên thiên nhiên và vvn hó1� R<&)i„&ntN;. W]]iT, -)&ng 0hi )8t nhi*u các c"ng ty u
l'ch ;inh thái v7n đ1ng th# hi:n nh+ng thi:n / này. thì 0hách u l'ch c•ng m&ng đợi ngày
càng tvng v* nội ung giá& (c và t2nh nh=y c$m v6i m"i t)5mng,
ahi mà đ'1 đi#m u l'ch t)u nên ngày càng đ"ng đnc. thì tác động c31 u l'ch ;inh thái
lên các l&ài qu/ hiếm ~ %' tổn th5>ng và các tuyến th1m qu1n đ5ợc quá nhi*u ng5mi
mến mộ đ1ng t)u thành một mối qu1n tâm l6n, Hgày càng nhi*u các &1nh nghi:p u l'ch
;inh thái ;} (ng các %i:n pháp %$& v: )iêng c31 h4 đ# t)ánh ;! đ"ng đnc và qu$n l/
0h"ng tốt mà liên qu1n t6i các v5mn quốc gi1, Eác c"ng ty u aNny1 đ1ng tvng c5mng ;!
tìm 0iếm các vpng đ:m. n@m ng&ài v5mn quốc gi1 và 0hu %$& v:. ch& các 0hu v!c c?m
t)=i safari c31 h4. & ;! đ"ng đnc u các đ'1 đi#m th1m qu1n nổi tiếng nh5 u d11;1i d1)1
và rm%&;Nli, �Qi*u này đB hình thành nên ;! cộng tác m6i v6i cộng đồng ng5mi d11;1i
u đ'1 ph5>ng. nh+ng ng5mi t)!c tiếp ch& các &1nh nghi:p tổ chức t)=i safari thuê các
0hu v!c c?m t)=i c31 mình. %ui vậy h4 đ5ợc thu lợi nhuận t)!c tiếp tq vi:c phát t)i#n u
l'ch ;inh thái� REhNli và IN1c&c0 `1{1)i;. W]]iT, Kui vì. LP• các động vật h&1ng =i u
aNny1 ;ống ng&ài các v5mn quốc gi1 và 0hu %$& v: R•N;tN)n. W]]LT. nh+ng ;! hợp tác
v6i cộng đồng đ'1 ph5>ng này là một h56ng đi v" cpng qu1n t)4ng đ# đ$m %$& ;! tồn t=i
c31 đ1 ;ố động vật h&1ng =i u aNny1,
-uy nhiên. ;} (ng các %i:n pháp %$& tồn cá nhân là tách )mi )1 0h•i h: thống %$& tồn
c"ng cộng, Hh+ng ng5mi ch3 ;u h+u đ8t %iết ;} (ng tốt các nguồn tài nguyên và đB đ# )1
một phAn đ8t đ1i c31 mình ch& vi:c %$& tồn đ1ng đ5ợc lợi tq vi:c hợp tác v6i các &1nh
nghi:p u l'ch t)&ng một h: thống. h: thống hợp tác này đ1ng l1n )ộng 0h?p Q"ng và
2
H1m Ihi, �Hh+ng &1nh nghi:p v* đ8t đ1i u aNny1 0h"ng ctn ;} (ng các h: thống
%$& tồn c"ng cộng n+1. mà h4 ch4n cách đ51 t&àn %ộ một đ'1 đi#m u l'ch và& h: thống
n"ng t)=i t5 nhân c31 )iêng� h4� R•N%N). W]]LT, Qi*u này 7n đến nh+ng câu h•i là
làm thế nà& mà h: thống đ8t c"ng cộng ;€ đ5ợc 3ng hộ và li:u nh+ng h: thống t5 nhân
nh5 vậy có ch& phbp cộng đồng đ'1 ph5>ng h5ung lợi nhuận h1y 0h"ng, dột ;ố ch3 ;u
h+u đ8t t5 nhân u aNny1 và H1m Ihi đB đáp l=i th"ng qu1 làm vi:c cộng đồng đ'1
ph5>ng v* các ! án phát t)i#n REh)i;t. W]]LT và th"ng qu1 vi:c t)ợ ginp thiết lập các 0hu
vn nghw c31 cộng đồng t)&ng các vpng đ:m c31 các 0hu %$& tồn t5 nhân RZplN) •&&.
W]]S1T,
Eác c"ng ty u l'ch ;inh thái c•ng có th# %' v56ng m?c t)&ng nh+ng tình huống phức t=p
liên qu1n đến ch2nh ;ách c31 ch2nh ph3 v* %$& v: các l&ài qu/ hiếm và nh+ng n>i u l'ch
nổi tiếng, G K1|1 thuộc dNxic&. các nhà làm luật đB ch& ngqng h&=t động xNm cá v&i
xám và& các ngày nghw cuối tuAn đ# %$& v: l&ài này,� -hN& các &1nh nghi:p u l'ch.
đi*u này đB 0huyến 0h2ch vi:c th1m nh•ng và t=& )1 một 0h"ng 0h2 chung là thiếu t"n
t)4ng luật l: RJ�K)iNn. W]]LT, Hh+ng t)5mng hợp t5>ng t! nh5 vậy c•ng đ5ợc ghi l=i
%@ng t5 li:u t=i nh+ng đ'1 đi#m u l'ch nh5 u các đ$& j1láp1g&;. n>i mà luật l: )8t 0h?t
0hN t)&ng vi:c gi6i h=n 0hách u l'ch. và đi*u này đB 7n đến các h&=t động 0inh &1nh
�gAm %àn� nhi*u h>n ch& các &1nh nghi:p u l'ch 0h"ng chân thật RdillN). W]]WT,
-)&ng nh+ng t)5mng hợp này. các &1nh nghi:p u l'ch ;inh thái đB t=& )1 các liên minh.
nh5 <i:p hội các E"ng ty ^u l'ch vpng j1láp1g&; R<ội ^u l'ch `inh thái. W]]WT và <i:p
hội ^u l'ch `inh thái a1y10i;m& t=i K1|1 R<ội ^u l'ch `inh thái. W]]L1T. đ# cpng làm
vi:c v6i các tổ chức phi ch2nh ph3 và ch2nh ph3 t=i đ'1 ph5&ng đ#D đ51 )1 nh+ng luật l:
m1ng t2nh nh=y c$m h>n đến các 0hu v!c %$& v: các l&ài là đối t5ợng c31 các u 0hách
và các h: ;inh thái. t)ợ ginp đ# giám ;át tốt h>n cáctác động c31 u l'ch th"ng qu1 làm
vi:c v6i cộng đồng đ'1 ph5>ng. và 0huyến 0h2ch t=& )1 các ch2nh ;ách qu$n l/ u 0hách
hợp l/ đ# đáp ứng nhu cAu c31 ngành u l'ch c•ng nh5 nh+ng nhu cAu v* phát t)i#n đ'1
ph5>ng,
cai tr9 Puan trEng c,a các doan% ng%iXp du l&c% trong
n'3c
Eác &1nh nghi:p u l'ch t)&ng n56c có t)ách nhi:m ch2nh v6i 0hách hàng t)&ng các
chuyếnth1m qu1n. h4 ph$i đ$m %$& ch& u 0hách có đ5ợc một chuyến u l'ch có ch8t
l5ợng c1& và thu đ5ợc nh+ng 0inh nghi:m v* giá& (c th•1 mBn các tiêu chuFn v* u
l'ch ;inh thái, Hếu các &1nh nghi:p u l'ch t)&ng n56c có các h56ng 7n viên tuy:t h$&.
thì h4 có th# có th' t)5mng ch& các ;$n phFm giá t)' này tq ng1y các 0hách hàng n56c
ng&ài c31 h4, Eác &1nh nghi:p u l'ch t)&ng n56c c•ng cAn có một h: thống 0hách ;=n
ti:n lợi nh5ng mộc m=c. t)&ng đó u 0hách ;€ có đ5ợc nh+ng 0inh nghi:m th!c tế tốt v*
n"ng th"n và đ5ợc nhìn th8y các động vật h&1ng =i. t)&ng 0hi v7n đáp ứng đ5ợc nh+ng
tiêu chuFn v* ;! %*n v+ng c31 m"i t)5mng, O7n ctn thiếu các l&=i hình nhà nghw này u )8t
nhi*u các đ'1 đi#m u l'ch ;inh thái,
Ihát t)i#n 0hách ;=n 5mng nh5 là một l9nh v!c mà )8t nhi*u các &1nh nghi:p u l'ch
t)&ng n56c 0h"ng qu1n tâm, J;\1l& dun&„. tổng giám đốc c31 c"ng ty Eác <ành t)ình
2
HuNv& dun& u Zcu1&). nh6 l=i )@ng nhu cAu v* các 0hu vn nghw tốt t)&ng u các 0hu
)qng nhi:t đ6i đB %uộc c"ng ty ^u l'ch -h3 đ" RdNt)&p&lit1n -&u)ingT ph$i t)u l=i v6i
vi:c 0inh &1nh 0hách ;=n nh5 nvm W]LU, <i:n n1y dun&„ ;u h+u )iêng h1i 0hách ;=n,
Žng t1 đB xây 0hu Hhà nghw t)ên `"ng Euy1%Nn& nvm W]]P & nhu cAu c8p %áchD "ng đB
cộng tác v6i các nhân viên ch2nh ph3 đ# giám ;át và đi*u 0hi#n 0hu v!c này“ đ1 =ng hó1
;! đAu t5 c31 c"ng ty "ng“ đ$m %$& ch& 0hách c31 "ng n>i vn nghw tốt v6i nh+ng thức vn
hợp v: ;inh và có lợi ch& ;ức 0h•N“ và cung c8p nh+ng c> hội v* vi:c làm ch& ng5mi ân
đ'1 ph5>ng và đồng %à& các ân tộc Rdun&„. W]]LT,
rl%N)t E,a, -N&. jiám đốc đi*u hành c31 c"ng ty ^u l'ch `inh thái K&)nN& u d1l1y;i1.
đB %?t đAu 0hui x56ng các chuyến th1m qu1n ng?m động vật h&1ng =i u `1%1h.
d1l1y;i1 và& nvm W]SS, Žng t1 đB tổ chức các chuyến đi qu1 đêm. ;} (ng các nhà nghw
th5mng ân & các &1nh nghi:p u l'ch 0hác ;u h+u. tuy nhiên "ng đB %?t đAu nghN th8y
nh+ng đi*u phàn nàn )@ng 0hách hàng c31 "ng đB nhận đ5ợc thức vn 0h"ng đ3 tiêu
chuFn. 'ch v( 0bm. và n>i nghw 0h"ng đ=t tiêu chuFn t)&ng nh+ng đêm đó, -N& đB quyết
đ'nh xây )iêng nhà nghw & "ng ;u h+u và& nvm W]]g và đ5ợc ch8p nhận là đB đ$m %$&
đ5ợc nhu cAu v* uy t2n và 'ch v( ch8t l5ợng c1& v6i ;! qu1n tâm c1& t6i m"i t)5mng,
K@ng cách nh8n m=nh vi:c u l=i t)&ng các 0hu nhà nghw `u01u c31 )iêng c"ng ty "ng. n>i
;} (ng nvng l5ợng mCt t)mi. có nh+ng ch5>ng t)ình ;inh động v* %$& tồn. và thuê nhân
ân đ'1 ph5>ng. hi:n n1y "ng đ1ng làm ch& các tuyến th1m qu1n c31 mình v5ợt lên h‘n
các đối th3 c=nh t)1nh 0hác,
k8t nhi*u các &1nh nghi:p u l'ch t)&ng n56c tập t)ung gAn nh5 t&àn %ộ ;ức l!c làm
vi:c v6i các đối tác c31 ngành u l'ch u n56c ng&ài, O2 (D các tuyến th1m qu1n nhóm
thN& yêu cAu c31 u 0hách n56c ng&ài đB m1ng l=i LM• c"ng vn vi:c làm ch& các &1nh
nghi:p u l'ch E&;t1 kic1. u <&)i„&ntN; R<&)i„&ntN;. W]]iT, -uy nhiên. 8u hi:u t)ên th'
t)5mng ch& th8y các &1nh nghi:p u l'ch t)&ng n56c có th# tvng ;! th1m gi1 t)!c tiếp
t)&ng vi:c tìm th' t)5mng tq u 0hách, Qi*u này ch?c ch?n ;€ t)u thành ;! thật t)ên h:
thống hntN)nNt, •&)l •iN •N% cung c8p 0h$ nvng tìm th' t)5mng v6i giá th8p ch& các
c"ng ty u nh+ng n>i hf& lánh, dCc p ;€ có một tác động l6n lên vi:c làm thế nà& đ# các
h&=t động u l'ch ;inh thái đ5ợc tiến hành t)&ng t5>ng l1i. nh5ng v7n ctn quá ;6m đ# tài
li:u hó1 ;! th1y đổi nà& ;€ xFy )1, �`! tin t5ung đáng giá v7n là l9nh v!c nà& c31 u
l'ch ;inh thái ;€ đ5ợc đ51 )1 mmi chà&. chứ 0h"ng ph$i một cái tên mà 0h"ng có t5 li:u
t)ên h: thống hntN)nNt� RkyNl. W]]LT, Eác &1nh nghi:p u l'ch u n56c ng&ài gAn đây có
một lợi thế. %ui vì h4 đB có ;žn ;! thành c"ng t)&ng vi:c thiết lập tên chi nhánh t)ên th'
t)5mng chung, Hh5ng các &1nh nghi:p u l'ch t)&ng n56c đ5ợc nhìn nhận nh5 đ1ng tvng
;! thành c"ng th"ng qu1 vi:c gi6i thi:u các tuyến thvm qu1n c31 h4 t)!c tiếp đến u
0hách qu1 m=ng l56i •&)l •iN •N%,
Fu t%>� c,a các ;%u� dn ng%e� sin% t%ái
Eác 0hu vn nghw ;inh thái đB tqng )8t 0h1n hiếm, Hh5ng nhu cAu v* l&=i nhà nghw thân
thi:n v6i m"i t)5mng đB làm ch& các nhà xây !ng %ận )ộn ;1u hậu t)5mng đ# t=& )1 một
thế h: m6i các l&=i nhà nghw và 0hách ;=n ch& 0hách u l'ch ;inh thái, dột t)&ng nh+ng
th} nghi:m thn v' nh8t t)&ng l9nh v!c này đ1ng đ5ợc 0hui x56ng %ui một tổ chức phi
ch2nh ph3. eu‚ Eác Hhà nghw K$& tồn -hiên nhiênVE&n;N)v1ti&n _&gN Y&un1ti&n
2
RE_YT. ;ố ti*n đAu t5 c31 qu‚ này đ5ợc l8y tq một nguồn phi lợi nhuận. eu‚ IN\, `1u
0hi h&àn thành một nghiên cứu nvm nvm v* t2nh 0h$ thi. vi:c xây !ng đ1ng đ5ợc tiến
hành u Yl&)i1. cpng v6i vi:c xây !ng các nhà nghw 0hác u <1\1ii. O'nh ”uc1t1n và
K1h1m1; v6i cpng một l&=i thiết 0ế, d(c tiêu ch2nh c31 tổ chức này. thN& một %á& cá&
c31 E_Y� RW]]LT. là �t=& )1 một nguồn thu nhập th5mng xuyên đ# %$& t&àn tài ch2nh.
t=& )1 nh+ng c> hội v* c"ng vn vi:c làm và thu nhập ch& ng5mi ân t)&ng các 0hu v!c
nhậy c$m v* ;inh thái. phát t)i#n các m" hình 0iến t)nc tác động th8p đến m"i t)5mng. và
giá& (c ch& m4i ng5mi v* các h: ;inh thái t)ên c=n và 56i n56c�,
Yl&)i1 là đ'1 đi#m xây !ng ch& các 0hu vn nghw đAu tiên 0i#u này vì ch2nh ;ách c8p tiến
v* quy*n ;} (ng đ8t c31 %1ng này, �Eh2nh quy*n K1ng đB giành hàng nghìn hNct1 đ8t
qu1n t)4ng ch& vi:c %$& tồn�. l&hn ”&;tV jiám đốc đi*u hành c31 E_Y nói. �nh5ng h4
0h"ng có ti*n đ# qu$n l/, Qây ch2nh là n>i mà ch2nh ;ách t)ợ ginp c31 chnng t"i có th#
làm nó 0hác đi�,
dột c"ng ty phát t)i#n 0hác đ1ng tìm 0iếm đ# t=& )1 một chi nhánh m6i t)&ng các 0hu u
l'ch ;inh thái đó là c"ng ty Y&&tp)int; hntN)n1ti&n1l RHh+ng ^8u chân euốc -ếT, E"ng ty
này đB xây !ng W2 0hu vn nghw u l'ch ;inh thái l&=i %ốn ;1& t)&ng %1 nvm, <4 đ1ng tập
chung và& các tuyến th1m qu1n thuận lợi ch& các u 0hách tq châu d‚. %1& gồm các u
0hách <&1 ac. K1h1m1;. dNxic& và vpng E1)i%ê, Eác v8n đ* nh5D tên c31 một chi nhánh
vì ;! 1n t&àn. các tuyến u l'ch ;inh thái %1& gồm t8t c$ các 0h&$n. tiếp cận giá& (c. và
th2ch hợp ch& gi1 đình. có th# t=& )1 một th' t)5mng m6i ch& u l'ch ;inh thái,� E"ng ty
Y&&tp)int; đB liên 0ết v6i các tổ chức phi lợi nhuận v* m"i t)5mng nh5 tổ chức Oì -hiên
Hhiên R-hN H1tu)N E&n;N)v1ncyT và <i:p <ội euốc gi1 ruu%&n RthN H1ti&n1l ru&%&n
`&ciNtyT, Hh+ng tổ chức này đB đồng / chi1 xf th' t)5mng h: thống 0hu vn nghw %@ng một
tƒ l: phAn t)vm có %$& đ$m t)ên mzi gi5mng 0hách ch& một đêm Rgi5mng 0háchXđêmT,
-hêm và& đó. u 0hách c31 hBng Y&&tp)int; ;€ đ5ợc đ* ngh' t)ên c> ;u t! nguy:n nếu h4
có ltng h$& tâm quyên góp ch& các tổ chức hợp tác v* %$& tồn 0hi h4 t)$ ti*n vn nghw t=i
0hách ;=n, `&ng ;&ng v6i <ội đồng Eố v8n QCc %i:t c31 Y&&tp)int; Rmà tác gi$ là một
thành viênT. các tổ chức v* m"i t)5mng đ5ợc đti h•i cung c8p ch& các 0hu vn nghw nh+ng
h56ng 7n v* cách l!1 ch4n đ'1 đi#m. tiêu chuFn m"i t)5mng và nh+ng mối qu1n h: v6i
cộng đồng, `! cộng tác này ch?c ch?n cung c8p ch& các 0hu vn nghw một qu1n ni:m đnng
v* m"i t)5mng t)&ng 0hi đ1ng mu )ộng v* cvn %$n nvng l!c th' t)5mng c31 nó,
-ập đ&àn K$& tồn H1m Ihi c31 Ehâu Ihi REErT có một h: thống 0hu vn nghw ;inh thái
thành c"ng nh8t t)ên thế gi6i. và là h: thống 0hách ;=n tồn t=i uy nh8t đB h&=t động t2ch
c!c đ# đáp ứng đAy đ3 các tiêu chuFn v* u l'ch ;inh thái, E"ng ty này & h1i 1nh Nm
đ5ợc thq1 0ế n"ng t)1ng _&n&l&„i u H1m Ihi ;áng lập hi:n t=i đ1ng qu$n l/ h1i m5>i
h1i %8t động ;$n u Q"ng và H1m Ihi REh)i;t. W]]LT, x6c t2nh 0h&$ng m5mi 0hách ;=n
t)&ng ;ố đó & EEr xây !ng nên“ ;ố ctn l=i thì EEr đAu t5 ch& vi:c nâng c8p và ;}1 l=i
nội th8t,� Hvm W]]P. h1i 1nh Nm này đB gCp một nhà tài ch2nh có thi:n / muốn png tài
t)2 và 0inh nghi:m c31 mình t)&ng l9nh v!c đAu t5 quốc tế v* %$& tồn, Hhà tài ch2nh này
đB thu ph(c nhà đAu t5 j&)&n jNtty đ51 một phAn %1 c31 tổng ;ố 2i t)i:u đ"l1 và& đAu
t5 đ# ;áng lập )1 EEr Rjin;%N)g. W]]LT, Eác 0hu vn nghw này t5>ng đối nh• V SP• tổng
;ố 0h"ng có quá 2P phtng V nh5ng giá c31 t8t c$ các phtng 2t nh8t là ¡2PP ch& một ng5mi
t)&ng một đêm R%1& gồm c$ các t)t vui ch>i gi$i t)2 và vn uốngT, -h# thức đAu t5 này đB
2
đNm l=i một nhuận đáng 0#. 2PP,PPP đ"l1 t)&ng tổng ;ố ti*n đAu t5 hàng nvm đ5ợc đ51
)iêng và& một tổ chức phi lợi nhuận v* phát t)i#n cộng đồng có tên là eu‚ QAu t5 H"ng
th"n Rku)1l hnvN;mNnt YunVkhYT, eu‚ này đB có h>n một t)i:u đ"l1 ch& các ! án phát
t)i#n hợp tác v6i các cộng đtng n"ng th"n xung qu1nh 0hu vn nghw c31 EEr, khY đB t)ợ
ginp mu )ộng h: thống các t)5mng phổ th"ng c> ;ổ. xây !ng một t)ung tâm cộng đồng
và một %:nh vi:n ph(c v( ch& gP,PPP ng5mi, eu‚ này c•ng làm vi:c cpng v6i nhân ân
đ'1 ph5>ng t)&ng vi:c thiết lập các x2 nghi:p nh•. v2 ( nh5 một hợp tác xB ;$n xu8t
g=ch. và một ! án v* làm ;=ch cây %(i và làm th1n c3i %*n v+ng REh)i;t. W]]LT, Eh&
đến� %ây gim. EEr v7n ctn tập t)ung và& các tuyến th1m qu1n safari. v2 ( nh5 u H1m
Ihi. K&t;\1n1. -1n„1ni1 và aNny1, -uy nhiên. h4 đ1ng mu )ộng chi nhánh ;1ng các
n56c m6i. nh5 •1m%i1. n>i mà t: n=n ;vn t)ộm ctn nCng n* và ch51 có u l'ch ;inh thái,
•1m%i1 ;€ là một n>i th} nghi:m cứng )?n ch& t)iết l/ c31 EEr, Hếu u l'ch ;inh thái có
th# xó1 %• t: ;vn t)ộm. thì nó ;€ gi$m %6t đi một v8n đ* chống l=i các nz l!c cố g?ng c31
nhi*u các tổ chức v* m"i t)5mng giàu có nh8t t)ên thế gi6i và các ch2nh ph3 tiến %ộ nh8t
c31 châu Ihi Rjin;%N)g. W]]LT, RGNm thêm v* EEr t)&ng Eh5>ng SV-ác gi$T,
-)&ng 0hi h: thống 0hu nghw ng>i ;inh thái đ1ng t)u thành một th!c tế hi#n nhiên. các
nhà nghw ;inh thái nh• m1ng t2nh gi1 đình v7n là t)ung tâm c31 th' t)5mng vn nghw c31 u
l'ch ;inh thái, dột thế h: m6i các 0hu vn nghw quy m" nh• t)&ng các 0hu th1m qu1n hf&
lánh đ1ng cố g?ng đáp ứng nhu cAu c1& v* ch8t l5ợng m"i t)5mng. và tìm 0iếm ;! ổn đ'nh
lâu ài, <4 có mối qu1n h: )8t cá nhân v6i cộng đồng đ'1 ph5>ng, Hh+ng l&=i nhà nghw
này đ5ợc xây !ng 2t có tác động tiêu c!c ch& c$nh qu1n t! nhiên, <&=t động c31 các nhà
nghw này gi$m tối thi#u vi:c ;} (ng các nguồn tài nguyên 0h"ng tái t=&“ gi$m. tái ;}
(ng và tái ;inh các ;$n phFm )ác th$i c31 chnng“ và đ$m %$& ;1& ch& u 0hách u đó
;ống hài ht1 v6i m"i t)5mng thiên nhiên mà h4 đ1ng cố g?ng %$& v: th"ng qu1 các ch2nh
;ách nvng động v* m"i t)5mng, ahu l*u t)=i -&)tilli; u aNny1 đ5ợc xây !ng %@ng các
vật li:u đ'1 ph5>ng. 0h"ng ph$i các nguồn tài nguyên đ'1 ph5>ng %' v?t c=n 0i:t. mà là
đ5ợc l8y cFn thận tq các nguồn nguyên li:u tốt nh8t u các đ'1 đi#m 0hác nh1u c31
aNny1� REhNli và IN1c&c0 `1{1)i;. W]]iT, _1p1 ki&; u E&;t1 kic1 %1& gồm WU ng"i nhà
gz một tAng t)ên một i:n t2ch WPPP m7u rnh thuộc 0hu %$& tồn t5 nhân t)&ng đó h>n
SP• là )qng nguyên ;inh, Hh+ng ng5mi ;u h+u� 0hu %$& tồn này ! đ'nh �cống hiến
0hu %$& tồn c31 t5 nhân thành n>i t)n ng( ch& các động vật h&1ng =i thN& luật �_1
Oi1 `ilvN;t)N� và xây !ng một ch5>ng t)ình v* các ;$n phFm )qng m51 nhi:t đ6i. vân
vân,,� R_1p1 ki&;. W]]iT, a1p1\i u vpng rm1„&n thuộc Zcu1&) đB đ5ợc thiết lập th1y
thế ch& các h&=t động phá h=i m"i t)5mng nh5 n"ng t)=i chvn nu"i gi1 ;nc. và đ# cung c8p
các ph5>ng ti:n 0inh tế hàng tháng ginp đo cộng đồng ng5mi rchu1) %$n đ'1, �-)&ng
vtng WM nvm. nh+ng ng5mi ch3 ;u h+u c31 a1p1\i ;€ thu hồi vốn tq ;! đAu t5 và& các
nhà nghw và tq ;! đAu t5 và& t&àn %ộ h: thống th' t)5mng t)&ng cộng đồng ng5mi
rchu1)� Ra1p1\i. W]]iT,
Các tY c%Zc p%i c%<n% p%, () tác đSng c,a nf lCn
NB|NH DU LỊCH SINH THÁI
Hgành u l'ch ;inh thái đ5ợc xNm nh5 ch'u $nh h5ung c31 các tổ chức phi ch2nh ph3
RHjJ;TD� h4 là nh+ng ng5mi cung c8p các tiêu chuFn t)&ng ngành u l'ch ;inh thái“
2
ng5mi t=& )1 th' t)5mng phi lợi nhuận và các ch5>ng t)ình u l'ch n56c ng&ài“ các chuyên
gi1 t)&ng l9nh v!c phát t)i#n %*n v+ng Rth5mng ti*n cung c8p ch& các ! án này là tq các
tổ chức quyên góp quốc tế nh5 Hgân hàng -hế gi6iT“ và là nh+ng ng5mi xây !ng nên
các ! án v* u l'ch ;inh thái u các n56c có tuyến th1m qu1n này, dột t)&ng nh+ng mối
qu1n h: t5>ng đồng nh8t có th# tìm th8y đó là mối qu1n h: gi+1 các nhân viên c31 các
phtng u l'ch thuộc các tổ chức phi ch2nh ph3 v* m"i t)5mng và các nhà &1nh nghi:p u
l'ch ;inh thái u n56c ng&ài, HjJ; thuê các chuyên gi1 v* u l'ch và phát t)i#n xây !ng
các ch5>ng t)ình u l'ch ;inh thái thN& yêu cAu c31 0hách hàng ch& các thành viên c31
mình t)&ng ;! cộng tác gAn g•i v6i vi:c tổ chức các chuyến th1m qu1n u l'ch th5>ng
m=i u n56c ng&ài, dối qu1n h: !1 và& nh1u này đB xây !ng nên ;! liên h: chCt ch€ và
h+u 2ch gi+1 ngành u l'ch ;inh thái và l9nh v!c %$& tồn,
ahu v!c t5 nhân c•ng đ1ng ngày càng đóng góp một v1i t)t 3ng hộ qu1n t)4ng. 0h"ng
chw các tổ chức phi ch2nh ph3 quốc tế mà c$ )8t nhi*u các tổ chức phi ch2nh ph3 đ'1
ph5>ng, dối qu1n h: hợp tác có th# đ5ợc thiết lập đ# đNm l=i hi:u qu$ ch& vi:c %$& tồn,
-ổ chức Eác <ành t)ình QCc %i:t tìm 0iếm ! án cá nhân n>i mà h4 có th# ;} (ng một
E¨E< `¨Hj -¦J Hjs©H -†h Hjs”šH Eªr d«H<, T K1|1. dNxic&. �cAn có
một ch5>ng t)ình đà& t=& h56ng 7n u l'ch !1 t)ên c> ;u cộng đồng, -ổ chức Eác
<ành t)ình QCc %i:t đB làm vi:c cpng v6i HjJ và krkZ đ# cung c8p và tổ chức nh+ng
ch5>ng t)ình này� RJ�KiNn. W]]LT,
-)&ng 0hi các tổ chức phi ch2nh ph3 đ1ng tvng c5mng th1m gi1 và& các c"ng vi:c v* u
l'ch. thì các ! án v* phát t)i#n u l'ch ;inh thái c31 h4 đ1ng �u tình t)=ng lnng tnng &
thiếu 0inh nghi:m t)&ng l9nh v!c này và 0h"ng th8y đ5ợc nh+ng nhu cAu v* mCt 0inh
&1nh, Qi*u này 7n đến tâm t)=ng N ng=i và n$n ltng� RkyNl. W]]LT,
I1t)ici1 _N&n cố g?ng th# hi:n nh+ng nhu cAu 0inh &1nh này và& các 0ế h&=ch c"ng vi:c
hàng ngày. đây là một phAn c"ng vi:c c31 %à là chuyên gi1 v* phát t)i#n 0inh &1nh ch&
0hu v!c d‚ _1tinh c31 <i:p hội K$& tồn -hiên nhiên R-HET, -HE có iP tổ chức phi
ch2nh ph3 là đối tác u Ehâu d‚ _1tinh. gi t)&ng ;ố này đ1ng đti h•i ;! t)ợ ginp v* các
nghiên cứu 0h$ thi ch& các ! án phát t)i#n u l'ch ;inh thái, ] t)&ng ;ố các đối tác này
gAn đây có một ;ố c> ;u h= tAng ch& u l'ch, _N&n tiến hành )8t nhi*u các nghiên cứu v*
t2nh 0h$ thi và ti*n 0h$ thi c31 các ! án ch& các HjJ; đ'1 ph5>ng này, Hhi:m v( c31
%à là cung c8p ch& các nhà lBnh đ=& c31 các HjJ đ'1 ph5>ng nh+ng hi#u %iết c> %$n v*
vi:c %$& tồn đ8t đ1i c31 h4 t)&ng 0hi v7n có thu nhập, -uy nhiên. %à th8y vi:c ;?p đCt c>
c8u tổ chức t)&ng nh+ng vpng này là v" cpng 0hó 0hvn. & ;! thiếu tin t5ung một cách
;âu ;?c và& các 0ế h&=ch 0inh &1nh và các cách tiếp cận 0inh &1nh 0hi tiến hành các
c"ng vi:c v* %$& tồn, _N&n nói �EAn ph$i có thmi gi1n đ# t=& )1 ltng tin. và chnng t1
thwnh th&$ng cAn ph$i đóng một v1i t)t t)ung gi1n đ# làm vi:c lâu ài v6i các HjJ,�
ah"ng ctn nghi ngm gì n+1. hAu hết các tổ chức HjJ này cAn có ;! t)ợ ginp c31 0hu v!c
t5 nhân đ# thành c"ng, Hh5ng. ngày càng có nhi*u %@ng chứng ch& )@ng các HjJ đ1ng
l!1 ch4n ! án c31 h4 !1 và& nh+ng tiêu chuFn 0h"ng th2ch ứng v6i nhu cAu c31 ngành
u l'ch, <àng t)i:u đ"l1 tài t)ợ có th# đB đAu t5 và& các ! án nh5ng 0h"ng tồn t=i đ5ợc
v* ph5>ng i:n 0inh &1nh, -h5mng các ! án đ5ợc t)ợ ginp t)&ng 0h&$ng thmi gi1n h1i
đến nvm nvm. ;1u đó đ5ợc đ# l=i ch& đ'1 ph5>ng qu$n l/, jiám đốc ! án c31 HjJ
2
th5mng thiếu 0inh nghi:m h&Cc thiếu chuyên m"n. đó là nguyên nhân 7n đến các hành vi
thiếu t)ách nhi:m c31 h4, Qi*u này cuối cpng ;€ t=& )1 một c$nh t5ợng có h=i & ni*m hy
v4ng c31 cộng đồng đ'1 ph5>ng đ5ợc 8y lên m=nh m€ ;1u đó %' t1n vo %ui ;! th8t %=i
c31 các ! án RZplN) •&&. W]]ScT,
d(c tiêu )‰ )àng ch& HjJ; và &1nh nghi:p t5 nhân là làm vi:c t)&ng ;! ht1 thuận. nh8t
là t)&ng gi1i đ&=n th!c thi ! án, dột ;ố các ! án m6i v* u l'ch ;inh thái m1ng t2nh
;áng t=& nh8t đB đNm l=i ;! hợp tác này, au)t aut1y là một nhà &1nh nghi:p đB làm vi:c
v6i c$ HjJ quốc tế và HjJ đ'1 ph5>ng đ# tìm th' t)5mng ch& các ! án nh5 Q5mng
mtn `c1)lNt d1c1\ u ju1tNm1l1 và ahu v!c -1m%&p1t1 c31 IN)u, -uy nhiên. u 0hách
v7n ch51 vội vB đến thvm các ! án hứng thn này. 0hi mà. nh5 aut1y %ình luận �0h"ng
~ )àng gì mà u 0hách chuy#n h56ng thvm qu1n đến nh+ng n>i mà h4c ch51 nghN 1i nói
gì v* n>i đó�, ah$ nvng c31 HjJ t)&ng vi:c gây ;! chn / và& các đ'1 đi#m ! án c31
h4 t)ên th"ng tin đ=i chnng %' chì t)2ch, �Eái mà ;€ ginp đ# %án đ5ợc nh+ng đ'1 đi#m u
l'ch m6i.� aut1y nói. �là ;! chn / tq %ên ng&ài & vi:c qu$ng cá& c31 các &1nh
nghi:p đNm l=i�,
dột mối qu1n h: hợp tác 0hác gi+1 HjJ; và &1nh nghi:p u l'ch đB 0h"ng n$y nu đó
là c> hội đ# các HjJ; đ'1 ph5>ng và &1nh nghi:p u l'ch làm vi:c cpng v6i nh1u t)&ng
vi:c thu góp ti*n ch& các ! án %$& tồn và phát t)i#n th"ng qu1 vi:c thu xếp đ51 )1 các
%ài gi6i thi:u ch& các nhóm u l'ch, -hN& nghiên cứu Qánh giá G1nh RthN j)NNn
Zv1lu1ti&n; ;tuyT u Zcu1&) & <i:p <ội ^u l'ch `inh thái tiến hành. 2t h>n MP• ;ố u
0hách đ5ợc đ* ngh' đóng góp ch& các c"ng vi:c %$& tồn u đ'1 ph5>ng t)&ng các chuyến
th1m qu1n RH&)m1n Nt 1l,. W]]LT, -&m J�K)iNn %ình luận )@ng các HjJ; đ'1 ph5>ng
th5mng 0h"ng đ5ợc chuFn %' đ# có các %ài gi6i thi:u. thậm t)2 0hi một c"ng ty nh5 �Eác
chuyến ^u hành QCc %i:t đB ;žn ;àng thu xếp đ# t8t c$ các 0hách th1m qu1n đóng góp
�đ"l1 ch& đ"l1��,
.ự l3n m=n% c,a m@i Puan %X ;in% doan% trong các
cSng đLng
Eác ! án u l'ch ;inh thái !1 t)ên c> ;u cộng đồng đ1ng phát t)i#n v* ;ố l5ợng t)ên
0h?p thế gi6i R•N;chN. W]]i“ `p)&ulN. W]]iT. các cộng đồng đ1ng t)u nên ngày càng
th"ng th=& t)&ng vi:c cung c8p các 'ch v( ch& các &1nh nghi:p u l'ch tq vi:c cung c8p
các ;$n phFm th3 c"ng đến các 'ch v( gi$i t)2, O8n đ* xây !ng mối qu1n h: tốt h>n
gi+1 cộng đồng đ'1 ph5>ng và các &1nh nghi:p u l'ch v7n ctn là thách thức l6n nh8t
t)&ng ngành này RZplN) •&&. W]]ScT, Eác các &1nh nghi:p u l'ch đ1ng ph$i đối mCt
v6i hàng l&=t các m&ng đợi tq cộng đồng. và đ1ng u t)&ng quá t)ình h4c h•i làm thế nà&
đ# có đ5ợc nh+ng mối qu1n h: th2ch hợp v6i cộng đồng,
�Eác &1nh nghi:p u l'ch. nh+ng ng5mi %' %uộc ph$i nh5mng nh'n nhân ân đ'1
ph5>ng. có th# t)u nên %!c %ội 0hi các cộng động đ'1 ph5>ng 0h"ng ch8p nhận vi:c ch'u
t)ách nhi:m v* %$& v: tài nguyên� Rdun&„. W]]LT, d&n&„ là một t)&ng ;ố vài ng5mi nói
lên mối qu1n tâm c31 "ng t)&ng v8n đ* này một cách c"ng 0h1i. mCc p )8t nhi*u các
c"ng ty u _œE< • E<Šs I<h O† E<Šs á đB %2 mật nói t6i nh+ng mối qu1n tâm
2
t5>ng t!, E$m giác %' ph( %=c th5mng đ5ợc %ày t• một cách lCng l€ t)&ng các &1nh
nghi:p thuộc 0hu v!c t5 nhân ;1u 0hi h4 đ51 )1 các ! án c"ng phu đ# ginp đo cộng
đồng thì phát hi:n )1 )@ng nhân ân đ'1 ph5>ng 0h"ng có cách gì đ# gi+ lmi gi1& 56c c31
h4 c$,
-hN& -&m J�K)iNn. �có nh+ng m&ng đợi 0h"ng hợp l/ v* vi:c t)$ ti*n ch& cộng
đồng� jiá c$ có th# lN& th1ng quá nh1nh 7n đến t&àn %ộ cộng đồng %' m8t nguồn u
0hách ch2nh� RJ�K)iNn. W]]LT,
-uy nhiên. m" hình ch& mối qu1n h: lâu ài v6i các cộng đồng đ'1 ph5>ng đ1ng tồn t=i,
E"ng ty ^u l'ch vpng <&1ng B đB và đ1ng làm vi:c thành c"ng v6i cộng đồng E&{1n
c31 vpng rm1„&n u Zcu1&) t)&ng ch2n nvm qu1, -&àn %ộ mối qu1n h: 0inh &1nh đ5ợc
gi$i quyết th"ng qu1 k1ny K&)m1n Rr%%&tt. W]]LT. c&n t)1i c31 một nhà t)uy*n giá&
;inh )1 u Zcu1&), K&)m1n c56i một ng5mi c&n gái c31 cộng đồng E&{1n và đB đ51 một
nhóm gồm %ốn ng5mi c31 gi1 đình E&{1n )1 0h•i một th' t)8n đ1ng phát t)i#n nh1nh v*
giàu m• u _1g& rg)i& đ# v* ;ống t=i một làng t)&ng 0hu )qng m51 nhi:t đ6i c31 •1%1l&,
<i:n n1y h4 v7n đ1ng ;inh ;ống u đó, Žng t1 đB làm ng5mi t)ung gi1n l/ t5ung ch& cộng
đồng E&{1n t)&ng )8t nhi*u v8n đ*. v2 (D làm vi:c v6i c"ng ty ^u l'ch vpng <&1ng =i
đ'nh )1 giá c$ đ# c3ng cố đAu tiên nh+ng nhu cAu thiết yếu v* 0inh tế c31 cộng đồng "ng
t1, d(c tiêu c31 "ng là 0h"ng nh+ng 0h"ng làm phá vo n*n vvn hó1 c31 h4 mà ctn cung
c8p nh+ng giá t)' v* mCt 0inh tế, Hg1y tq nh+ng ngày đAu. K&)m1n làm nh5 một h56ng
7n viên u l'ch. nh5ng %ây gim thì )8t nhi*u ng5mi E&{1n c•ng làm 'ch v( này, E$ ngày
ài. các nhóm u 0hách lN& nni và& 0hu )qng m51 nhi:t đ6i v6i nh+ng ng5mi h56ng 7n
này. h4 th5mng tìm th8y lợn c• Iêc1)i. và thvm qu1n một cái hồ nh• n>i h4 có th# liếm
muối t)!c tiếp tq hồ, K&)m1n th1m gi1 và& nhóm u l'ch ng1y tq đAu và đến cuối chuyến
u l'ch đB i~n t$ hết một cách đAy đ3� nh+ng 0inh nghi:m c31 ng5mi ân %$n đ'1
chung ;ống t)&ng h: ;inh thái phức t=p này RGNm thêm v* ng5mi E&{1n t)&ng Eh5>ng ]V
ng5mi hi:u đ2nhT,
Hh+ng &1nh nghi:p u l'ch 0hác c•ng %ình luận v* t2nh độc đá& c31 nh+ng ng5mi t)ung
gi1n đ'1 ph5>ng. nh+ng ng5mi đB làm nên mối qu1n h: gAn g•i v6i cộng đồng đ'1
ph5>ng, -)&ng )8t nhi*u t)5mng hợp. lợi nhuận đ5ợc png và& các m(c tiêu %$& tồn. và
cộng đồng đ'1 ph5>ng có 0h$ nvng uy t)ì cuộc ;ống thN& lối t)uy*n thống c31 h4, G
aZH”r. nh+ng ng5mi lBnh đ=& c31 cộng đồng d11;1i đ1ng t)u nên v" vpng lB& luy:n
t)&ng các c"ng vi:c v6i c"ng ty u l'ch safari, -)&ng một vài t)5mng hợp c( th#. nh+ng
ng5mi lBnh đ=& c31 cộng đồng d11;1i đ5ợc đ51 đh đà& t=& v* nghi:p v( 0ế t&án và pháp
luật u các n56c ph5>ng -ây. 0hi t)u v* cộng đồng c31 h4 thì h4 ;€ làm vi:c nh5 nh+ng
ng5mi t)ung gi1n v6i các &1nh nghi:p và các nhà tài t)ợ n56c ng&ài, -)&ng vpng đ:m
c31 v5mn euốc gi1 rm%&;Nli. một ;ố n"ng t)=i thành lập )1 một liên minh v6i ;! ginp đo
c31 một ng5mi đàn "ng d11;1i độc đá& đ5ợc giá& (c u ph5>ng -ây. a&0&i Jlitiptip,�
d(c tiêu c31 liên minh này là đi*u phối tốt h>n n+1 các &1nh nghi:p u l'ch và các c"ng
vi:c m=& hi#m 0hác ch& các n"ng t)=i nhóm, dzi một n"ng t)=i nhóm đB t2nh t&án ;ố ti*n
tài t)ợ ch& cộng đồng tq các nhà tài t)ợ. các &1nh nghi:p u l'ch và các &1nh nghi:p
0hác. và mzi một nhóm này xu8t %$n %á& cá& tài ch2nh hàng nvm, Eác hợp đồng ch& các
&1nh nghi:p u l'ch� thuê t)=i safari đ1ng cung c8p tổng thu nhập đáng 0# ch& ng5mi
d11;1i u vpng đ:m c31 các v5mn quốc gi1. và ng5mi d11;1i nhận thức )8t tốt )@ng ;ố
2
ti*n thu đ5ợc tq vi:c ch& thuê t)=i safari đ5ợc png và& vi:c %$& v: động vật h&1ng =i
đ1ng ;ống t)ên đ8t đ1i c31 h4,
sKp đgt các tiCu c%uhn
dột t)&ng các thách thức l6n nh8t ch& ngành c"ng nghi:p u l'ch ;inh thái đó là li:u một
l&=t các tiêu chuFn có th# đ5ợc thiết lập đ# giám ;át và c8p %@ng ch& các &1nh nghi:p u
l'ch ;inh thái hợp pháp RZplN) •&&. W]]S%T, <i:p <ội ^u l'ch `inh thái đB xu8t %$n nvm
W]]g cuốn <56ng 7n <&=t động u l'ch -hiên nhiên và c•ng đ1ng t)&ng quá t)ình
nghiên cứu nh+ng h56ng 7n ch& vi:c thiết lập các 0hu vn nghw ;inh thái. u l'ch ;inh
thái t)ên %i#n. và ;! th1m gi1 c31 cộng đồng t)&ng u l'ch ;inh thái, Kui vì ngành này ctn
quá m6i mf. & đó cAn ph$i tiến hành các nghiên cứu và c"ng vi:c th!c ti~n v* v8n đ* cái
gì có th# và 0h"ng th# giành đ5ợc tq các &1nh nghi:p có t)ách nhi:m, <i:p hội ^u l'ch
`inh thái đB th!c thi một ch5>ng t)ình euốc gi1 v* Qánh giá G1nh v6i <i:p hội ^u l'ch
`inh thái Zcu1&) và& nvm W]]i và W]]L đ# %56c đAu t)$ lmi ch& nh+ng câu h•i này
RH&)m1n Nt 1l,. W]]LT, ru;t)1li1 là n56c đAu tiên giành đ5ợc 0inh ph2 u mức quốc gi1 ch&
các ch5>ng t)ình u l'ch ;inh thái, Eh5>ng t)ình này đ5ợc %?t đAu tq nvm W]]i. và đ5ợc
<i:p <ội ^u l'ch `inh thái ru;t)1li1 qu$n l/ REhN;tN). W]]LT, E&;t1 kic1 đ1ng u t)&ng
quá t)ình t=& lập )1 ch5>ng t)ình x1nh )iêng c31 n56c này ch& h: thống 0hách ;=n
Rhn;titut& E&n;t1))icNn;N N -u)i;m&. W]]LT,
ah"ng có l/ gì l=i m&ng đợi 0hu v!c &1nh nghi:p nh• c31 ngành c"ng nghi:p u l'ch
;inh thái ;€ có đ3 0h$ nvng cung c8p 0inh ph2 h&àn t&àn ch& các ch5>ng t)ình c31 %$n
thân các &1nh nghi:p này, -)&ng th!c tế. hAu nh5 u t8t c$ các n56c t)ên thế gi6i đ*u
thiếu 0inh ph2 ch& nh+ng ch5>ng t)ình nh5 vậy, Hghiên cứu c31 <i:p hội ^u l'ch `inh
thái chw )1 )@ng các &1nh nghi:p u l'ch và nhà nghw ;žn ;àng t)$ ti*n ch& vi:c đánh giá
h&Cc tổ chức gây qu‚ ch& các ch5>ng t)ình v* u l'ch ;inh thái c31 h4 R-hN Zc&t&u)i;m
`&ciNty. W]]gT. nh5ng l: ph2 ;€ 0h"ng %1& gim đ3 đ# t)1ng t)$i ch& một ch5>ng t)ình độc
lập đ# đánh giá vi:c th!c thi này, Oi:c th!c hi:n quá t)ình giám ;át t=i chz ;€ v" cpng tốn
0bm 0# c$ u mức độ đ'1 ph5>ng. quốc gi1 h1y quốc tế, dột ;ố c"ng ty t5 nhân và một vài
nhóm th5>ng m=i quốc tế đ1ng %?t đAu th1m ! và& �t)t ch>i� có h=ng này qu1 vi:c
đ51 )1 các c&n 8u x1nh ch& vi:c thu l: ph2 t)!c tiếp. h&Cc các c&n 8u x1nh liên qu1n
đến một ch5>ng t)ình t5 v8n mà có th# ginp đo nh+ng n>i vn nghw c31 u l'ch ;inh thái
làm �x1nh� các 0hách ;=n c31 h4, -)&ng 0hi các ch5>ng t)ình này đ1 =ng và %iến đổi
php hợp v6i các lợi 2ch. chnng 0h"ng gi$i quyết đ5ợc v8n đ* ;?p đCt các tiêu chuFn xác
th!c và có th# ch8p nhận đ5ợc u mức quốc gi1 và quốc tế v* l9nh v!c ch'u t)ách nhi:m,
-8t c$ các tuyến th1m qu1n có nhu cAu l6n v* u l'ch hi:n n1y đB nhận thức đ5ợc các tiêu
chuFn c31 u l'ch ;inh thái R-yNl. W]]LT. và ngành này đB th8y đ5ợc ;! cAn thiết v* các
ch5>ng t)ình t=& 0inh ph2 hợp pháp, -h!c tế u các n56c nh5 aNny1. ngành 0inh &1nh u
l'ch đ1ng đti h•i ;! t)ợ ginp tq ph21 ch2nh ph3 u c8p độ quốc gi1 đ# thình thành nên các
ch5>ng t)ình t=& 0inh ph2 hợp pháp ch& u l'ch ;inh thái, Evn cứ và& các chi ph2 ch& vi:c
0h1i t)5>ng một ch5>ng t)ình có ;! giám ;át th2ch hợp và thiết 0ế mức đ'nh giá thuế. i*u
mà 0hu v!c t5 nhân làm vi:c v6i ch2nh ph3 đ# giành đ5ợc 0inh ph2 quốc gi1 đ1ng %' chì
t)2ch, `} (ng nh+ng h56ng 7n c31 <i:p hội ^u l'ch `inh thái h&Cc <i:p hội ^u l'ch
2
`inh thái ru;t)1li1 ;€ làm ch& quá t)ìnhth!c thi một ch5>ng t)ình m6i gi$m %6t phAn
nghiên cứu. và tvng t2nh 0h$ thi c31 một h: thống đáp ứng đ5ợc nh+ng chw tiêu quốc tế,
TTm ;i>m n%2ng m] %Tn% m3i c,a sự b5n (2ng
E"ng nghi:p u l'ch ;inh thái đB tiến hành )8t nhi*u các ! án đổi m6i t)&ng nvm nvm
qu1 ch& ;! %$& tồn và %*n v+ng, dột hi:p hội các nhà qu$n l/ 0hu %$& tồn u E&;t1 kic1
đ1ng làm vi:c t)!c tiếp v6i tổ chức ^'ch v( O5mn euốc gi1 E&;t1 kic1 đ# t)ợ ginp nh+ng
&1nh nghi:p u l'ch ;inh thái. nh+ng ng5mi qu$n l/ các tài nguyên ;inh vật R-hN
Zc&t&u)i;m `&ciNty. W]]L%T, eu‚ rEZZk u IN)u đ1ng đ5ợc gi1& t)ách nhi:m %$& v: h>n
WPP,PPP hNct1 )qng m51 nhi:t đ6i nguyên ;inh & ;! thành c"ng tq các hội th$& v* kqng
m51 Hhi:t đ6i c31 <i:p hội các <ành t)ình euốc tế, <i:n n1y. n*n móng c31 ;! đổi m6i
này đ1ng ng8m ;âu và& giá& (c đ'1 ph5>ng và các v8n đ* phát t)i#n và đứng u v' t)2 7n
đAu t)&ng l9nh v!c %$& tồn u IN)u, Eác tổ chức l6n v* %$& tồn nh5 eu‚ Qộng vật <&1ng
=i và <i:p <ội K$& tồn -ài nguyên -hiên nhiên euốc tếVhsEH đB t)ánh x1 u l'ch ;inh
thái %ui nhận thức 0h"ng đAy đ3 c31 h4 v* ngành u l'ch này. nh5ng ngày n1y h4 đ1ng
thiết lập các ! án u l'ch ;inh thái nh5 một c"ng c( %$& tồn t)ên 0h?p thế gi6i, -hậm t)2
c$ các ngân hàng phát t)i#n c•ng đ1ng cố g?ng th1m gi1 và& l9nh v!c này, -uy nhiên. h4
th8y )@ng th5mng Rchứ 0h"ng ph$i là 0h"ngT các ! án u l'ch ;inh thái có quy m" nh• )8t
0hó đ5ợc cung c8p 0inh ph2 %ui vì các ! án c31 ngân hàng th5mng đi#n hình là t)&ng
0h&$ng MVWP t)i:u đ"l1 h&Cc h>n R<1\0in;. W]]iT,
^u l'ch ;inh thái có th# là một phAn qu1n t)4ng c31 ph5>ng thức phát t)i#n %*n v+ng, Hó
đB góp phAn và& ;! th'nh v5ợng c31 các &1nh� nghi:p mà 0h"ng cAn t6i ;! t)ợ ginp
c31� các HjJ và các cộng đồng vì ;! phát t)i#n, Hh5ng %8t ch8p nh+ng m&ng muốn
c31 HjJ và cộng đồng vì ;! phát t)i#n đ51 u l'ch ;inh thái và& các %á& cá& hàng nvm
c31 h4 v* %$& tồn và phát t)i#n %*n v+ng. các m" hình u l'ch ;inh thái %*n v+ng %?t %uộc
đAu tiên và t)56c hết ph$i đ5ợc ch2nh 0hu v!c t5 nhân t=& )1, -ìm 0iếm nh+ng m" hình
m6i c31 ;!� %*n v+ng này là một quá t)ình mà đi*u 0i:n %?t %uộc là ph$i có ;! th1m gi1
c31 t8t c$ nh+ng ng5mi liên qu1n ng1y tq %56c đAu tiên c31 ! án, -)&ng 0hi đó cộng
đồng đ'1 ph5>ng và 0hu v!c t5 nhân ch?c ch?n là nh+ng thành viên 0h"ng th# thiếu
đ5ợc,
-ồn t=i nhi*u câu h•i v* v8n đ* làm thế nà& đ# thu hnt ;! đAu t5 ng5ợc t)u l=i tq tổng thu
nhập v* u l'ch ch& các 0hu v!c %$& tồn ;inh vật qu1n t)4ng. nh+ng n>i mà thiếu c> ;u h=
tAng c> %$n. thiếu đà& t=& v* h56ng 7n u l'ch và 'ch v(. thiếu chuyên m"n v* tài
ch2nh và qu$n l/ 0inh &1nh. và thiếu nh+ng hi#u %iết v* th' t)5mng, Hh+ng nhà qu$n l/
ch5>ng t)ình c31 các tổ chức phi ch2nh ph3. nh+ng ng5mi đ1ng tìm 0iếm 0h$ nvng ch&
phát t)i#n %*n v+ng các ! án c31 mình đ1ng đ5>ng đAu v6i hàng t)vm đ'1 đi#m mà cAn
;! t)ợ ginp nh5 vậy u 0h?p các 0hu v!c ;inh h4c qu1n t)4ng t)ên thế gi6i, -ốt nh8t. tài t)ợ
ch& phát t)i#n nên tập t)ung và& vi:c ginp đo nhân ân đ'1 ph5>ng mài )•1 nh+ng 0‚
nvng 0inh &1nh c31 h4 liên qu1n đến u l'ch. t)&ng 0hi cpng một lnc gi$i quyết đ5ợc
nh+ng nhu cAu c8p thiết c31 h4 v* giá& (c và phát t)i#n, ahu v!c t5 nhân c•ng giống
nh5 vậy. nhận đ5ợc ;! t)ợ ginp đ# tập t)ung và& cái mà nó có th# làm đ5ợc tốt nh8tVđó là
phát t)i#n. thành c"ng t)&ng th!c thi và tìm 0iếm th' t)5mng. và ch'u t)ách nhi:m v* các
;$n phFm c31 u l'ch ;inh thái, Hếu đi*u này làm đ5ợc t)&ng nh+ng 0hu v!c đ5ợc l!1
2
ch4n thành� �0hu v!c phát t)i#n u l'ch ;inh thái� & cộng đồng HjJ. ch2nh ph3. và
0hu v!c t5 nhân có chung m(c đ2ch. thì c> hội ch& ;! thành c"ng ;€ đ5ợc c$i thi:n v5ợt
%ậc,
K>t luận
^u l'ch ;inh thái là một ngành ;áng t=& và 0inh &1nh hó1 t)&ng thế h: đAu tiên c31 ;!
phát t)i#n, Qến n1y ch51 có %8t cứ một &1nh nhi:p u l'ch ;inh thái nà& là ;u h+u c"ng
cộng, -hậm t)2 h: thống phát t)i#n 0hu vn nghw ;inh thái l6n nh8t c•ng v7n 0hui đAu
0h"ng quá 2M t)i:u đ"l1. và hAu hết các 0hu nghw này đ5ợc xây !ng v6i ;ố ti*n 56i một
t)i:u đ"l1, <Au nh5 t8t các ng5mi ch3 c"ng ty u l'ch ;inh thái đB ;áng lập và uy t)ì c"ng
ty c31 h4 đến ngày n1y nh5 ng5mi ch3 ;u h+u, Eác cố g?ng đ# t=& )1 nh+ng đCc quy*n và
tên các chi nhánh ch& u l'ch ;inh thái v7n chw là nh+ng gi1i đ&=n ;6m c31 ;! phát t)i#n,
Kui vậy. đến t=i thmi đi#m này. u l'ch ;inh thái v7n uy t)ì nh5 một &1nh nghi:p t5
nhân c31 các ng5mi ch3 )iêng %i:t. chứ 0h"ng ph$i là nh+ng tập đ&àn l6n, Qối v6i )8t
nhi*u các cộng đồng và nh+ng ng5mi %u"n %án nh• đ'1 ph5>ng. đây là một c> hội ch& ;!
phát t)i#n đó là gi6i thi:u h4 đến v6i thế gi6i 0inh &1nh lAn đAu tiên,
k8t 2t &1nh nghi:p u l'ch ;inh thái th1m gi1 và& quá t)ình h&=ch đ'nh chiến l5ợc, <4 đB
thành c"ng %ui 0h$ nvng %Fm ;inh tốt và ph$n ứng t! nhiên, `! cộng tác gi+1 các c"ng ty
có các tuyến u l'ch đ'1 ph5>ng và các c"ng ty có th' t)5mng quốc tế là một mối qu1n h:
cốt l‰i t)&ng ngành 0inh &1nh này. nh5ng nh+ng mối qu1n h: này th5mng !1 và& mối
liên h: cá nhân và %=n %Œ đ# t=& )1 nh+ng liên minh &1nh nghi:p chiến l5ợc,
Oi:c tvng mối qu1n tâm v* u l'ch ;inh thái t)&ng thế h:� %png nổ ân ;ố ;1u chiến
t)1nh chw )1 )@ng ngành này ;€ đáp ứng đ5ợc nh+ng nhu cAu th' t)5mng ngày càng tvng 2t
nh8t t)&ng h1i m5>i nhvm nvm t6i, Kui vậy. u l'ch ;inh thái %uộc ph$i t)5ung thành và
l6n m=nh t)&ng thmi 0c này. và 0hb& lb& đi*u 0hi#n ;! chuy#n tiếp này ch& các thế h: ch3
;u h+u tiếp thN&, -uy nhiên. 0h"ng có hứ1 hn gì )@ng ngành u l'ch ;inh thái ;€ là một
m" hình ch& &1nh nghi:p đ1 quốc gi1. 0hi mà nh+ng &1nh nghi:p u l'ch ;inh thái t)u
thành ng5mi h5ung lợi nhuận ch2nh tq thu nhập c31 tập đ&àn, Hhu cAu làm vi:c t)&ng các
tuyến u l'ch u vpng n"ng th"n hf& lánh 5mng nh5 h8p 7n nh+ng &1nh nghi:p th2ch
làm vn 0h"ng h&àn t&àn có đ'nh h56ng và h8p 7n nh+ng 1i có đAu óc ;áng t=& và cá
nhân ch3 ngh91, Qi*u này tiên đ&án ch& một ngành 0inh &1nh nên tiếp t(c cố g?ng đ#
đáp ứng đ5ợc nh+ng tiêu chuFn c1& v* %$& tồn và phát t)i#n %*n v+ng t)ên t&àn cAu,
T)i liXu t%am ;%8o
r%%&tt. K, W]]L, IN);&n1l c&mmunic1ti&n. •ilN)nN;; -)1vNl. KN)0NlNy. E1li{&)ni1, EhN%
1n IN1c&c0 `1{1)i;, W]]i, ’-&)t¬ E1mp `t1tNmNnt &n Zc&t&u)i;m.’ H1i)&%i. aNny1,
EhN;tN). j, W]]L, ’ru;t)1li1 Zc&t&u)i;m rcc)Nit1ti&n J{{ 1n kunning.’ The
Ecotourism Societ% *e(sletter. `Nc&n eu1)tN),
Eh)i;t. E, W]]L, IN);&n1l c&mmunic1ti&n. rtl1nt1. jN&)gi1,
2
E&n;N)v1ti&n _&gN Y&un1ti&n, W]]L, rnnu1l )Np&)t. IN\ Y&un1ti&n. Ihil1Nlphi1.
INnn;ylv1ni1,
E&;t1 kic1 ZxpNiti&n;, W]]L, I)&m&ti&n1l c1t1l&guN. `1n l&;N. E&;t1 kic1,
Z1glN;. I. K, <iggin;, W]]S, ’Zc&t&u)i;m d1)0Nt 1n hnu;t)y `t)uctu)N.’ Ecotourism: A
uide for Planners and Managers. v&l, 2. -hN Zc&t&u)i;m `&ciNty. H&)th
KNnningt&n. ON)m&nt,
R-hNT Zc&t&u)i;m `&ciNty, W]]W, hntN)n1ti&n1l j1l1p1g&; -&u) JpN)1t&); r;;&ci1ti&n,
The Ecotoutism Societ% *e(sletter. Yi);t eu1)tN). -hN Zc&t&u)i;m `&ciNty. H&)th
KNnningt&n. ON)m&nt,
R-hNT Zc&t&u)i;m `&ciNty, W]]g, ’Zc&t&u)i;m juiNlinN; {&) H1tu)N -&u) JpN)1t&);.’
-hN Zc&t&u)i;m `&ciNty. H&)th KNnningt&n. ON)m&nt,
R-hNT Zc&t&ti)i;m `&ciNty, W]]L1, hntN)n1ti&n1l sp1tN. The Ecotourism Societ%
*e(sletter. -hi) eu1)tN). -hN Zc&t&u)i;m `&ciNty. H&)th KNnningt&n. ON)m&nt,
R-hNT Zc&t&u)i;m `&ciNty, W]]L%, ’E&;t1 kic1n HNt\&)0 &{ H1tu)1l kN;N)vN;.’ The
Ecotourism Societ% *e(sletter. Y&u)th eu1)tN). -hN Zc&t&u)i;m `&ciNty. H&)th
KNnningt&n. ON)m&nt,
ZplN) •&&. d, W]]S1, ’Zc&t&u)i;m 1t 1 E)&;;)&1;D Eh1)ting thN •1y Y&)\1).’
H1i)&%i. aNny1. -hN Zc&t&u)i;m `&ciNty. H&)th KNnningt&n. ON)m&nt,
ZptN) •&&. d, W]]� S%, ’Zc&t&u)i;m rcc)Nit1ti&nD I)&g)N;; 1n I)&;pNct;.’ -hN
Zc&t&u)i;m `&ciNty. H&)th KNnningt&n. ON)m&nt, Y&)thc&ming,
ZplN) •&&. d, W]]Sc, ’dNNting thN jl&%1l Eh1llNngN &{ E&mmunity I1)ticip1ti&n in
Zc&t&u)i;mD E1;N `tuiN; 1n _N;;&n; {)&m Zcu1&).’ America 3erde series. -hN
H1tu)N E&n;N)v1ncy. r)lingt&n. Oi)gini1,
jin;%N)g. `, W]]L, ’dilli&n1i)N jNtty -10N; ri)n 1t •N1lthy Zc&t&u)i;t; in HN\ r{)ic1n
Kig j1mN <unt.’ Ku;inN;; 1n Znvi)&nmNnt. `1n Y)1nci;c&. E1li{&)ni1,
<1\0in;. ^,Z, W]]i, ’Zc&l&gN Yin1ncN 1n hnvN;tmNnt `t)1tNgiN;.’ The Ecolodge
Sourcebook. -hN Zc&t&u)i;m `&ciNty. H&)th KNnningt&n. ON)m&nt,
<&)i„&ntN;, W]]i, ’r K)iN{ <i;t&)y &{ <&)i„&ntN;.’ `1n l&;N. E&;t1 kic1,
hn;titut& E&n;t1)ticNn;N N -u)i;m& RhEV^, W]]L, ’EN)ti{ic1ti&n {&) `u;t1in1%lN -&u)i;mD
Z;t1%li;hing 1 E&mpNtitivN rv1nt1gN.’ ^Np1)tmNnt &{ `u;t1in1%lN -&u)i;m.
dini;t)y &{ -&u)i;m. `1n l&;N. E&;t1 kic1,
2
lNn0;. K, W]]L, ’-hN euN;ti&n &{ _&c1l juiN; in _1tin rmN)ic1.’ The Ecotourism
Societ% *e(sletter. `Nc&n eu1)tN). -hN Zc&t&u)i;m `&ciNty. H&)th KNnningt&n.
ON)m&nt,
a1l&;h. r, W]]L, ’•ith thN rging &{ thN K1%y K&&mN);. ht£; 1 <ugN d1)0Nt:- ASTA
,ndustr% and Environment. rlNx1n)i1. Oi)gini1,
a1p1\i, W]]i, .apa(i *e(sletter. ju1y1quil. Zcu1&),
aiNt„0N. d,l, W]]S, The Travel Specialists. •intN) W]]LVW]]S. v&l, WW. n&, L,
aut1y. a, W]]L, IN);&n1l c&mmunic1ti&n. •ill1n |&u)nNy;. `N1ttlN. •1;hingt&n,
_1p1 ki&;, W]]i, K)&chu)N. IuN)t& limNnN„. E&;t1 kic1,
_in%l1. `, W]]L, IN);&n1l c&mmunic1ti&n. `pNci1l ZxpNiti&n;. HN\ ”&)0 Eity. HN\
”&)0,
dcaN)chN). k,^, W]]S, The 5usiness of *ature/based Tourism. <&;pit1lity I)N;;.
dNl%&u)nN. ru;t)1li1,
dillN). r,E, W]]W, ’alapagos at the +rossroads.’ The Ecotourism Societ% *e(sletter.
`p)ing. -hN Zc&t&u)i;m `&ciNty. H&)th KNnningt&n. ON)m&nt,
dun&„. P, W]]L, IN);&n1l c&mmunic1ti&n. HuNv& dun& ZxpNiti&n;. euit&. Zcu1&),
H&)m1n. •E,. Z, Y)1u)n1n. _, -&NppN). Z, `i)101y1, W]]L, ’Zv1lu1ti&n I)&g)1m 1n
E&mpli1ncN &{ H1tu)N -&u) JpN)1t&);.’ -hN Zc&t&u)i;m `&ciNty. H&)th
KNnningt&n. ON)m&nt,
J£K)iNn. -, W]]L, IN);&n1l c&mmunic1ti&n. `pNci1l ZxpNiti&n;. `N1ttlN. •1;hingt&n,
I1ttN);&n. E, W]]L, ’-hN Ku;inN;; &{ Zc&t&u)i;m.’ Zxpl&)N)£; juiN Iu%li;hing.
khinNl1nN). •i;c&n;in,
k&nNy. k, W]]L, IN);&n1l c&mmunic1ti&n. •ilN)nN;; -)1vNl. KN)0NlNy. E1li{&)ni1,
ku;;Nll. ^,. E, K&tt)ill. j, dN)Nith, W]]M, ’hntN)n1ti&n1l Zc&l&gN `u)vNy.’ The
Ecolodge Sourcebook. -hN Zc&t&u)i;m `&ciNty. H&)th KNnningt&n. ON)m&nt,
kyNl. k, W]]L, IN);&n1l c&mmunic1ti&n. hntN)n1ti&n1l ZxpNiti&n;. Ki)mingh1m.
rl1%1m1,
`p)&ulN. a, W]]i, ’E&mmunityV%1;N Zc&t&u)i;m ^NvNl&pmNntD hNnti{ying I1)tnN); in
thN I)&cN;;.’ The Ecotoutism E;uation, Measuring the ,mpacts. ”1lN snivN);ity.
HN\ <1vNn. E&nnNcticut,
2
•N%N). • W]]L, IN);&n1l c&mmunic1ti&n. |&u)nNy;. rnn r)%&). dichig1n,
•N;chN. kV W]]i, ’^NvNl&pN E&unt)y Znvi)&nmNnt1li;m 1n inigNn&u; E&mmunity
E&nt)&llN Zc&t&u)i;m in thN Zcu1&)i1n rm1„&n.’ eographische 9eitschtift.
v&l;, g 1n U. n&, SU. pp, WMLVWiS,
•N;tN)n. ^, W]]L, ’Zc&t&u)i;m 1t 1 E)&;;)&1; in aNny1.’ The Ecotourism Societ%
*e(sletter. Y&u)th eu1)tN),
•ight. k W]]L, ’H&)th rmN)ic1n Zc&t&u)i;t;D d1)0Nt I)&{ilN 1n -)ip Eh1)1ctN)i;tic;.’
#ournal of Travel &esearch. `p)ing. v&l,, 2U. n&, U. pp, 2VWP,
2
E<xyHj g
#i3i t%iXu T%> gi3i c%'a đ'Hc t' b8n %fa
(5 sự� t%]ng %i\u
`im&n dcr)thu)
����������� `! i~n gi$i 0h"ng ph$i là th"ng tin, Hó c•ng 0h"ng ph$i là
một t)ung tâm u 0hách. một 8u hi:u. một cuốn ;ách gi6i thi:u qu$ng cá& h1y chw )1
nh+ng đi*u h8p 7n nh5 0hi chnng xu8t hi:n t)&ng c$nh qu1n, Hó c•ng 0h"ng ph$i là một
cuốn phim đŒn chiếu h1y một vu 0'ch có v1i i~n, Qó chw đ>n thuAn là nh+ng 0‚ thuật mà
th"ng qu1 đó đ51 )1 đ5ợc ;! i~n gi$i, `! i~n gi$i ctn v5ợt qu1 ;! tập t)ung và& nh+ng
cái x51 c• nh8t. l6n nh8t và hiếm h&i nh8t, Hó v5ợt qu1 vi:c nói ch& m4i ng5mi %iết tên
c31 một l&ài cây h1y tuổi c31 một ng"i nhà, `! i~n gi$i là một hình thức h4c tập đ5ợc
đi*u phối. có t2nh ;áng t=& và gây c$m hứng“ t=& )1 ph5>ng ti:n phát hi:n )1 nhi*u ;!
phức t=p c31 thế gi6i và v' t)2 c31 chnng t1 t)&ng đó“ làm c&n ng5mi t1 )ung động. thách
thức nh+ng ;! c1m 0ết và 02ch th2ch ni*m ;1y mê h4c h•i, -q %+1 vn ;áng h"m ;1u h1y
t)ên %àn vn tối tận tuAn ;1u ng5mi t1 v7n ctn ;uy ngh9 t6i ;! i~n gi$i tốt đp, Hếu đ5ợc
t)uy*n đ=t đnng cách. ;! i~n gi$i 0h"ng chw làm giàu thêm các 0inh nghi:m v* u l'ch
;inh thái mà ctn t=& )1 n*n t$ng đ# làm ghi nh6 và nổi %ật lên, K@ng cách này. ;! i~n
gi$i cAn ph$i là mối qu1n h: c31 0inh nghi:m u l'ch ;inh thái,
����������� -uy nhiên. ;! i~n gi$i v7n chw là cái v• ng&ài c31 u l'ch
;inh thái, jiống nh5 các thành phAn 0hác c31 ;! cân %@ng u l'ch ;inh thái. ;! i~n gi$i
đB lpi l=i một %56c ;& v6i các thành phAn m"i t)5mng nh5 gi$m thi#u tác động c31 u
0hách và tối đ1 h&á ;! áp (ng phát t)i#n %*n v+ng một cách ;inh thái, Eh5>ng này
0h"ng đ51 )1 %ình luận gì v* giá t)' c31 các ;áng 0iến này. ch5>ng có chn th2ch v6i một
chnt châm %iếm v* yêu cAu cuối cpng đối v6i các u 0hách ph$i nhận thức đ5ợc một cách
đAy đ3 v* m"i t)5mng đ# 3ng hộ và đ5ợc chuFn %' đ# chi t)$ ch& nh+ng ;áng 0iến này, `!
i~n gi$i ch8t v6i l5ợng c1& c3ng cố đi*u này %@ng cách i~n gi$i h&=t động u l'ch ;inh
thái. nh+ng 0hách hàng. hành vi và các giá t)' và ;! c1m 0ết c31 c$ u 0hách l7n ng5mi
đi*u hành tu1 u l'ch, Oì thế. ;! i~n gi$i ch8t l5ợng c1& là đi*u c> %$n đ# làm ch& u
l'ch ;inh thái phát t)i#n %*n v+ng,
DN&SPF
DœH< Hj<-r `™ ^h®H jh¥I
3$4567
����������� ah"ng có một đ'nh ngh91 đ>n lf nà& v* ;! i~n gi$i đB đ5ợc
hAu hết các nhà th!c hành th"ng qu1, -uy vậy. đ'nh ngh91 nêu t)&ng %$ng g,W ph$n ánh
tổng hợp hAu hết các yếu tố mà ;! i~n gi$i đB đ* cập t62 0hi phát t)i#n nh+ng 0inh
2
nghi:m i~n gi$i, Q'nh ngh91 đ5ợc t)2ch 7n )ộng )Bi là đ'nh ngh91 c31 Y)NNm1n -ilNn
RW]LLT. nh5ng các tổ chức th5mng ;} (ng các đ'nh ngh91 0hác nh1u đ# ph$n ánh n#n
t$ng giá t)' tổ chức và vvn hó1 c31 h4, O2 (. một ;ố nhà đi*u hành tu1 u l'ch ;} (ng ;!
i~n gi$i nh5 là một ;! vận (ng tvng thêm giá t)' đ# thu hnt nh+ng th' t)5mng có hi:u
;u8t c1& h>n, Eác tổ chức qu$n l/ i ;$n ;} (ng ;! i~n gi$i nh8n m=nh các giá t)' %$&
tồn t)uy*n thống và một nguyên t?c %$& tồn, Hh+ng nhà đi*u hành tu1 u l'ch vvn hó1
nh8n m=nh và& ;! nh=y c$m vvn hó1 và ;! ch2nh xác, Eác nhà đi*u hành tu1 u l'ch ;inh
thái ch3 yếu cố g?ng đCt %$n thân h4 và& gi+1 nh+ng t)i#n v4ng này � nhi*u cách đi*u
hành tu1 u l'ch ;inh thái h4c đti thN& 0i#u i~n gi$ đ#D
 -vng giá t)' và nâng c1& v' thế ;$n phFm c31 h4“
 -hu hnt các th' t)5mng hi:u ;u8t c1&“
 Ih$n ánh cá nguyên t?c tổ chức và cá nhân h1y
 ahuyên tổ chức qu$n l/ i ;$n ch'u t)ách nhi:m v* tài ;$n mà h4 đi*u hành ;}
(ng,
D8ng iM$M
Các đ&n% ng%6a (5 sự di7n gi8i
R&n% ng%6a
"guLn g@c
dột h&=t đ"ng giá& (c nh@m nêu %ật ngh91 và các mối qu1n h:
th"ng qu1 vi:c ;} (ng các vật th# nguyên =ng. %@ng 0inh
nghi:m đAu tiên. và %@ng ph5>ng ti:n minh h41 h>n là đ>n thuAn
chw đ# t)uy#n t$i các th"ng tin th!c tế
euá t)ình t)uy*n th"ng nh@m m(c tiêu ginp đo c&n ng5mi tìm )1 / ngh91 c31 các ;! vật.
n>i chốn. c&n ng5mi và ;! 0i:n,,,ginp đo c&n ng5mi th1y đổi các nhận thức và thế gi6i
c31 h4 th"ng qu1 ;! hi#u %iết tốt h>n v* thế gi6i và %$n thân h4,
euá t)ình 02ch th2ch và 0huyến 0h2ch vi:c đánh giá i ;$n thiên nhiên và vvn hó1 c31
chnng t1 và chuy#n t$i các / t5ung và tập t(c %$& tồn thiên nhiên,
-=& )1 0inh nghi:m h1y tình huống t)&ng đó các cá nhân đ5ợc thách thức đ# ;uy ngh9
và có th# đ51 )1 nh+ng quyết đ'nh v* các nguồn tài nguyên thiên nhiên,
dột ph5>ng ti:n chuy#n t$i nh+ng / 0iến và c$m xnc ginp ch& c&n ng5mi làm giàu
vốn hi#u %iết và ;! đánh giá c31 h4 v* thế gi6i. và v1i t)t c31 h4 t)&ng đó,
Y)NNm1n -ilNn R-ilNn
W]LLT
E&l&ni1l •illi1m;%u)g. s`r
Rd1cY1)l1nN. W]]UT
O5mn euốc gi1 euNNn;l1n và
E"ng tác đmi ;ống h&1ng B
R^1viN. W]]gT,
K1n ON)m&nt v* kqng. E"ng
viên và ji$i t)2 Rd1cY1)l1nN.
W]]UT,
<ội ^i~n gi$i Hc RW]]MT,
����������� jiống nh5� thuật ng+ �u l'ch ;inh thái�, `! i~n gi$i
đB đ5ợc l1n t)uy*n %@ng nh8n m=nh nhi*u và& đ'nh ngh91 tiếp t(c xây !ng t2nh xác th!c“
ch8t l5ợng và t2nh t)ách nhi:m, Q# đ51 )1 nh+ng thành phAn này. đi*u h+u 2ch là vi:c
0h1i thác tập t)ung ;! i~n gi$i đB đ5ợc phát t)i#n nh5 thế nà&. đB đ5ợc ;} (ng nh5 thế
nà&. và t=i ;1& nói chung 0h"ng đ5ợc có c> hội đ# đáp ứng nh+ng ti*m nvng c31 mình,
2
.ự p%át tri\n c,a di7n gi8i
3$4567
����������� Eác nhà đi*u hành u l'ch đB thêm ;! chn gi$i và& ;$n phFm
c31 h4 )8t lâu t)56c 0hi nh+ng thuật ng+ u l'ch ;inh thái h1y ;! i~n gi$i đ5ợc t=& )1,
Hhi*u tu1 lồng ghbp nó và& là phAn ch2nh c31 0inh nghi:m u l'ch mà 0h"ng nhận )1 nó
� g4i nó là h56ng 7n h>n là ;! i~n gi$i,
����������� Eh& đến tận nh+ng nvm W]SP. nh+ng phát t)i#n có $nh
h5ung nh8t đối v6i ;! i~n gi$i x$y )1 u hợp ch3ng quốc <&1 0c Rd1chli; và YiNl. W]]2“
kNgniN)� và cộng ;!. W]]2T, Hh+ng nbt t)1ng t)2 0hui đAu phAn l6n đ5ợc Z)n&; dill;
0huyến 0h2ch. "ng là một nhà h56ng 7n thiên nhiên v* nh+ng By nni đá • %1ng
E&l&)1& t)&ng 0h&$ng WSS] và W]22, diil; là một ng5mi ch3 t)5>ng nhi:t thành v* giám
;át các hành vi c31 u 0hách và qu1 đó có đáp ứng t5>ng qu1n, Žng nh?c nhu nh+ng lmi
7n cAn tập t)ung gây c$m hứng ch& u 0hách %@ng cách chuy#n t$i nh+ng / 0iến l6n h>n
là hàng l&=t nh+ng th"ng tin 0h"ng có liên qu1n, Žng đB xây !ng nh+ng nguyên t?c và
0‚ thuật đCt n*n móng ch& ;! i~n gi$i, Oà& đAu nh+ng nvm W]LP. nh+ng / 0iến và
nguyên t?c tiến t)i#n đ5ợc ;?p xếp và& t)&ng 8n phFm chuyên %i:t v* ;! i~n gi$i, Di<n
gi=i di s=n c>a ch?ng ta c31 tác gi$ Y)NNm1n -ilNn là cuốn ;ách đAu tiên đ5ợc viết đ>n
thuAn chw đ# đ'nh ngh91 t2nh chuyên m"n c31 i~n gi$i. và %1& gồm h1i 0hái ni:m tập
t)ung và& t)iết l/ c31 ;! i~n gi$iD đó là �^i~n gi$i là ;! 0hám phá )1 một ;! thật l6n
h>n n@m đ@ng ;1u %8t cứ một tuyên %ố nà& v* th!c tế.� và )@ng �`! i~n gi$i chw cAn
lợi (ng ;! tt mt đ# làm giàu / thức và tinh thAn nhân vvn�, R-ilNn W]LLT,
����������� -)&ng nh+ng nvm W]LP và W]SP. vi:c nổi lên c31 ;! i~n
gi$i u HE đ5ợc đ* c1& vì các thành phAn c31 ;! i~n gi$i !1 và& v5mn quốc gi1 K?c d‚
đ"i 0hi %' nhập 0hFu một cách mp quáng và lCp đi lCp l=i t)ên t&àn quốc RJ�K)iNn.
W]SMT, dột t)&ng nh+ng hậu qu$ c31 vi:c nhập 0hFu mp quáng này là đB tập t)ung và&
vi:c phát t)i#n ;! i~n gi$i 0h"ng lmi Rdcr)thu). W]]MT. đi*u này liên qu1n ch2nh t6i các
cuốn ;ách và c> ;u h= tAng t! h56ng 7n và gi6i thi:u nh5 các t)ung tâm u 0hách và các
%i#n chn gi$i, Hh+ng 0‚ thuật này đB 0h"ng tập t)ung h56ng t6i và& %8t cứ một đ>n v' th'
t)5mng nà& và thiếu ph$n hồi liên t(c là một phAn t! nhiên c31 ;! i~n gi$i %@ng lmi, <Au
hết đ*u nh1nh chóng mtn đi thN& nvm tháng và hi:n t=i cAn nâng c8p đ# t)u thành th2ch
hợp và 0huyến 0h2ch v6i 0hán gi$ nhận thức )‰ )àng Rdcr)thu). W]]iT, -uy thế. t)&ng
0hi nh+ng nvm W]LP và W]SP mCc p có th# tvng ;! cung c8p và %* ày c31 ;! i~n gi$i
nh5ng ;! đAu t5 l=i th8t %=i ch& vi:c chi t)$ cổ phiếu mà l€ )1 nó có th# 0h1m nổi,
����������� ahi ;! qu1n tâm c31 u 0hách đối v6i m"i t)5mng tvng lên
và& gi+1 ch& t6i cuối nh+ng nvm W]SP. một %ộ phận nh• th' t)5mng t)u nên ;1y mê là h>n
là ng?m nh+ng 0hu v!c thiên nhiên � nó muốn hi#u %iết h>n v* nh+ng 0hu v!c thiên
nhiên, Hg5ợc l=i. một ;ố nhà đi*u hành u l'ch đB %?t đAu nâng c1& v1i t)t c31 ;! i~n
gi$i. đóng góp ch& ;! t=& )1� 0inh nghi:m th' t)5mng th2ch hợp nh5 u l'ch ;inh thái,
Eác nhà đi*u hành u l'ch ;inh thái ;} (ng ;! i~n gi$i nh5 là một ;! th!c hành th'
t)5mng th2ch hợp h1y giá t)' gi1 tvng. mà đến l5ợt chnng. t=& ;! tiếp cận v6i nh+ng th'
t)5mng có hi:u ;u8t c1& h>n RIhtng ^u l'ch ahối -h'nh v5ợng chung. W]]UT, dột ;ố nhà
2
đi*u hành u l'ch ;inh thái và hAu hết các nhà qu$n l/ các 0hu %$& tồn hi:n n1y ;} (ng
;! i~n gi$i đ# đ=t đ5ợc một ;ố các m(c tiêu nh5 đ#D
© Ihân %i:t ;! 0hác nh1u gi+1 ;$n phFm u l'ch c31 h4 v62 các ;$n phFm ch2nh thống
h>n“
© -hu hnt nh+ng ng5mi 0hách thân thuộc có hi:u ;u8t c1& h>n“
© _àm giàu 0inh nghi:m c31 u 0hách và tvng ;! th&$ mBn c31 0hách hàng“
© jinp đo u 0hách xây !ng nhận thức. đánh giá và hi#u %iết đnng đ?n h>n v* 0hu
v!c đ!>c t6i thvm“
© Qóng góp ch& v' thế có t2nh nguyên t?c c31 c"ng tác đi*u hành“
© ahuyến 0h2ch hành vi cFn t)4ng c31 u 0hách đ# đ$m %$& 0inh nghi:m đ5ợc %*n
v+ng“
© -vng ;! th•1 mBn v* h56ng 7n“
© Q5ợc nh+ng nhà qu$n l/ i ;$n đối x} thuận lợi h>n R`h1)pN. W]S2“ J�K)iNn.
W]SM“ KNc0m1nn. W]SS. W]]2“ `1unN);. W]]2“ Y&)N;t)y -1;m1ni1. W]]UT,
����������� -hn v' là. c8p độ ;& ;ánh ;! tập t)ung c31 mzi tổ chức đCt )1
đối v6i nh+ng m(c tiêu này hiếm 0hi đ5ợc th$& luận h1y t)1nh cBi,
3$4567
Lập ;> %o=c% di7n gi8i
����������� Eác nhà đi*u hành u l'ch ;inh thái đB ;} (ng một ;ố 0‚
thuật i~n gi$i )8t )‰ )àng. đổi m6i, Qi*u 0h"ng m1y là. hi:u qu$ c31 nh+ng 0‚ thuật này
nói chung %' h=n chế & vi:c h&=ch đ'nh 0bm R-)1pp và cộng ;!. W]]W“ ONvN)01. W]]2“
<1ll và dcr)thu). W]]gT,� Hếu 0h"ng h&=ch đ'nh đnng cách thì )ốt cuộc hAu hết các
ch5>ng t)ình i~n gi$i đ*u t)u nên 0h"ng hi:u qu$ và thq1 thBi, ^~ th8y %@ng chứng c31
c"ng tác h&=ch đ'nh 0bm, O2 (. các ch5>ng t)ình tu1 0h"ng đ5ợc 0ết nối một cách có
ch3 đ* ;€ thành )mi )=c. t)&ng 0hi các lmi chn gi$i 0h"ng có m(c đ2ch ;€ 0h"ng đCc %i:t
02ch th2ch đ5ợc 1i c$, E"ng tác h&=ch đ'nh g?n 0ết %1 thành phAn thiết yếu c31 ;! i~n
gi$i !1 và& u l'ch ;inh thái l=i v6i nh1u V đó là 0hán gi$. th"ng đi:p và 0‚ x$&, K1
thành phAn này xác đ'nh %1 %56c lập 0ế h&=ch ch3 chốt cAn thiết đ# i~n gi$i thành c"ng,
D'3c $j Fác đ&n% ;%án gi8 mBc tiCu
2
����������� K56c đAu tiên là xác đ'nh đ5ợc 0hán gi$ đ2ch, d4i 0hách
hàng đ*u 0hác nh1u, dzi ng5mi có giá t)' 0hác nh1u. ;u th2ch 0hác nh1u. và các đCc đi#m
tinh thAn và th# ch8t 0hác nh1u, Eác nhà đi*u hành ;} (ng ;! i~n gi$i ph$i nhận thức
đ5ợc nh+ng ;! 0hác nh1u c31 0hách hàng này V c•ng nh5 nh+ng đi*u chung V và ;&=n
th$& i~n gi$i ;1& ch& php hợp v6i nh+ng nbt đi#m đB %iết t)56c, E"ng vi:c ;&=n th$&
i~n gi$i này c•ng tuân thN& các nguyên t?c nh5 tiếp th' ch2nh, Gác đ'nh 0hán gi$ đ2ch
đ$m %$& là ;! i~n gi$i th2ch hợp v6i các nhu cAu c31 mzi 0hách hàng,
����������� Hh+ng tiêu chuFn đCc t)5ng nh8t đ# xác đ'nh các đCc t2nh
c31 c"ng tác đi*u hành nh+ng 0hách hàng ch3 chốt là nh+ng đCc t2nh nhân 0hFu V đCc
%i:t là tuổi tác. t)ình độ h4c v8n và nguồn gốc, -h"ng tin này )8t có 2ch t)&ng vi:c g4i )1
;! quNn thuộc v6i n>i có i ;$n. có th# th1m gi1 và& các h&=t động gi$i t)2 nh8t đ'nh và
t)ình độ vvn hó1, -uy nhiên. một mình các yếu tố nhân ch3ng hiếm 0hi đ3 đ# xây !ng
;! i~n gi$i có hi:u qu$, O2 (. c&n ng5mi tiếp cận v6i th"ng tin và ;! hi#u %iết tq nhi*u
nguồn gốc 0hác nh1u. %ên ng&ài h4c v8n phổ th"ng. và có th# 0h"ng nh8t thiết cAn ph$i
thân quNn h>n n+1 v6i n>i có i ;$n chw vì h4 ;ống t)&ng 0hu v!c, Eác đCc t2nh phân tâm
l/ ph$n ánh nhi*u nbt cá nhân h>n v* c&n ng5mi. nh5 ;! thnc đFy và nh+ng 0c v4ng c31
h4 tiến hành một h&=t động. h&Cc thái độ c31 h4. mức độ ;1y mê và t)ình độ hi#u %iết v*
một ch3 đ*,
����������� Eác nhà đi*u hành u l'ch ;inh thái có th# xác đ'nh ;> yếu l/
l'ch c31 một 0hán gi$ đ2ch. h1y h4 có th# xin một %$n tq vi:c nghiên cứu các phân đ&=n
th' t)5mng hi:n hành, Eác h: thống phân đ&=n th2ch hợp nh8t ch& ;! i~n gi$i là nh+ng h:
thống đB đ5ợc xây !ng ch& các tổ chức u l'ch quốc gi1 h1y nhà n56c, Oi:c đCt qu1n h:
v6i các h: thống phân đ&=n th' t)5mng đB đ5ợc %ộ phận th' t)5mng u l'ch ;} (ng ch&
phbp nh+ng ng5mi i~n gi$i ’chi1 xf một ng"n ng+’ và thN& đó mà thiết 0ế các ch5>ng
t)ình, Qi*u này có ngh91 là mzi một phAn c31 ;$n phFm u l'ch ;inh thái. nh5 th' t)5mng.
c> ;u h= tAng h1y vận t$i. ;! i~n gi$i và giám ;át c"ng vi:c th1& tác có th# ;?p xếp ch&
hợp v6i 0hán gi$ có th# xác đ'nh đ5ợc, O2 ( v* một 0hán gi$ đ2ch ch3 yếu %?t nguồn tq
các đCc t2nh phân t2ch tâm l/ h4c nêu )1 t)&ng %$ng g,2,
D'3c 2j Fác đ&n% nSi dung () c+u trIc
����������� K56c thứ h1i là đ# xác đ'nh và đCt c> c8u nội ung c31 c"ng
vi:c i~n gi$i, Hội ung c31 ;! i~n gi$ tập t)ung và& u l'ch ;inh thái đCc %i:t cAn ph$n
ánh ;! hzn hợp c31 %ốn thành phAn ;1uD
© 0hu v!c thiên nhiên đ1ng đ5ợc th1m qu1n“
© các đCc t2nh c31 0hán gi$ đ2ch“
© nh+ng 0c v4ng c31 cán %ộ qu$n l/ 0hu v!c thiên nhiên“ và
© nh+ng ni*m ;1y mê c31 cán %ộ i~n gi$i R<1ll và dcr)thu)). t)ên %á& ch2T,
2
����������� ahu v!c thiên nhiên t=& nguồn c> %$n ch& nội ung i~n
gi$i. nh5ng đCc %i:t c•ng có nh+ng h=n chế đ# %iết có th# tiếp cận %1& nhiêu t)&ng thmi
gi1n hi:n có và có th# t)ình %ày v6i 0hán gi$ t)&ng chqng m!c nà& & ;! ;1y mê và 0h$
nvng c31 h4 0hác nh1u, Hếu 0hách hàng 0h"ng th2ch thn. c"ng vi:c i~n gi$ ;€ th8t %=i
0h"ng thu hnt đuợc ;! chn / c31 h4 h1y t=& đ5ợc ;! h5ung th(, Hg&ài )1. có th# có nhu
cAu hợp nh8t th"ng tin và các t)i#n v4ng tq nh+ng cán %ộ qu$n l/ 0hu v!c thiên nhiên
th2ch hợp, Hh+ng cán %ộ qu$n l/ này có th# hy v4ng nhi*u u một cuộc th$& luận v* các
v8n đ* mà h4 ph$i đối mCt t)&ng vi:c qu$n l/ 0hu v!c, <ợp nh8t nh+ng 0c v4ng này l=i
ginp ch& vi:c 0h‘ng đ'nh là nh+ng nhà qu$n l/ này nhìn th8y đ5ợc c"ng l1& t)&ng c"ng
tác đi*u hành. mà đó có th# t=& )1 đ5ợc một mối liên h: thuận lợi và có t2nh ch8t xây
!ng h>n,
&ản( _L6L
$H8$9 :; <= :> &?& đ@c tAnh phBn tAch tB- lý
&CA DT !H?$ 9I" /;&H đEi vFi ,ự diGn giHi
/@c tAnh &'c vA dI
ahu"n 0hổ nhóm
Eác đCc đi#m %$n thân
Eác mối qu1n tâm thN& 0inh
nghi:m
Eác mối qu1n tâm có nội ung
Hh+ng đi*u 0h"ng 51 th2ch thN&
0inh nghi:m
Eác 0h$ nvng v* t)2 nB&
Eác 0h&$n th5ung c1&
© Hên lập nhóm tq WPVWM ng5mi ch& một tu1
© -)ình độ h4c v8n c8p g và có c"ng vn vi:c làm
© -hu nhập hàng nvm tq gM,PPP đến MM,PPP đ" l1
© Q5ợc chw 7n tóm t?t đAy đ3 t)ên ;uốt tuyến đ5mng t6i đi#m u l'ch
© -h1m gi1 và& các l&=i hình liên qu1n t6i đi %ộ nh?n 0h&$ng W gim
© Hgồi nghw t=i n>i th2ch hợp và t)1& đổi chi tiết
<Au hết các u 0hách đ*u có mối qu1n tâm l6n v*D
© _/ & th$m th!c vật thiên nhiên phát t)i#n )8t chậm
© dối qu1n h: gi+1 cây cối và ng5mi %$n xứ
© `} (ng cây c• ch& các m(c đ2ch y h4c
© Oội vB h1y 0h"ng có cách nà& 0hác đ# có đ5ợc 0inh nghi:m v* 0hu v!c
© -)&ng nh+ng đi*u 0i:n thuận lợi. u 0hách m8t đi ;! ;1y mê ;1u 2P phnt
© t)&ng nh+ng đi*u 0i:n 0h"ng thuận lợi. u 0hách cAn đ5ợc gi6i thi:u tóm
t?t t)56c và ;1u 0inh nghi:m đ# gi$m thi#u ;! ph>i %ày
© ^u 0hách vật lộn đ# hi#u lmi i~n gi$i mà 0h"ng có %$n đồ
© Hh+ng i~n gi$i viên đCc %i:t ch& u 0hách có chuyên m"n đCc %i:t c1&
2
h1y t)i#n v4ng c31 đ'1 ph5>ng
����������� Eách thức )‰ )àng nh8t đ# xây !ng và tinh l4c nội ung là
th"ng qu1 một c> c8u xác đ'nh nh+ng th"ng đi:p qu1n t)4ng nh8t đ# chuy#n t$i u c8p độ
c> %$n nh8t, dột c8u t)nc gi6i thi:u nbt đCc t)5ng v* một ch3 đ*. một nhóm nh+ng th"ng
đi:p h1y một 0hái ni:m tổng th#, `} (ng một ch3 đ* đ$m %$& là i~n gi$i th2ch hợp v6i
c$nh qu1n và t5>ng đối ~ àng t=& )1 vì nó ph$n ánh nh+ng đCc t2nh c31 c$nh qu1n đ5ợc
i~n gi$i R<1ll và cộng ;!. W]]gT, Eh3 đ* có th# là v* )qng m51 nhi:t đ6i. đ'1 ch8t. vvn
hó1 %$n đ'1, -! %$n thân ch3 đ* 0h"ng quy đ'nh nội ung đ5ợc t)ình %àyD đi*u này đ5ợc
th!c hi:n %@ng một nhóm các th"ng đi:p đ# thêm và& đ'nh ngh91 và ;! ;áng t•. và t)ình
%ày một câu v* ng+ ngh91, Eác 0hái ni:m t=& thành nh+ng th"ng đi:p cpng v6i nh1u Rnh5
một câu có ch3 đ*T đ# t=& !ng một %ộ 0hung làm ch& u 0hách hi#u đ5ợc nhi*u h>n,
các v2 ( v* ch3 đ* i~n gi$i. 0hái ni:m và th"ng đi:p đ5ợc nêu t)&ng %$ng g,g,
D'3c ij Lựa c%En mSt ;k `8o
����������� K56c thứ %1 và %56c cuối cpng là l!1 ch4n và tinh l4c 0‚
x$&, _!1 ch4n 0‚ x$& đ5ợc tiến hành một cách đCc thp và 0h"ng ch2nh xác t)56c h1i
%56c đAu tiên, Hhi*u nhà i~n gi$i cố g?ng xác đ'nh 0hán gi$ và nội ung th5mng th5mng
cố g?ng làm ch& chnng php hợp v6i 0‚ x$& đ5ợc 51 th2ch h>n, <Au hết các nhà i~n gi$i
cố g?ng lập 0ế h&=ch đ# xây !ng một 0‚ x$& v6i chi ph2 xác đ'nh 0hán gi$ và phát t)i#n
nội ung, Qi*u này có giá t)' t5>ng đ5>ng v6i xây !ng một ch5>ng t)ình qu$ng cá& t)ên
v" tuyến 0h"ng có / đ'nh đ* cập t6i cAn ph$i làm ch& 1i. h1y thiết 0ế n>i u mà 0h"ng
th1m qu1n n>i đ'nh xây !ng, Oì l/ & này mà %$n m" t$ các 0‚ thuật cAn t)N& l=i t6i 0hi
đ* cập t6i đi#m này t)&ng ch5>ng,
4ảng JKJ
*I D} *O CHz aO) hHÁI NIỆM *| THJNB gi!
&hủ đề diễn giải !h'i niệ- diễn giải ThLng điệp diễn giải
-ập hợp )qng m51.hzn t=p nhi:t đ6i
Eác )qng tập ch'u tác động t! nhiên
kqng )ậm là cá h: thống thiên nhiên
nvng động vì chnng có th# hợp nh8t
th1y đổi và& nh+ng h: thống này
kqng )ậm là cá h: thống thiên nhiên
nvng động vì chnng có th# hợp nh8t
th1y đổi và& nh+ng h: thống này
kpng là các h: thống thiên nhiên phức
hợp
kqng th1y đổi t2nh đ1 =ng. c8u t)nc và
;! phức hợp đ# ứng phó v6i h•1 h&=n
Các %Tn% t%Zc di7n gi8i
����������� Eó v" ;ố cách thức i~n gi$i. vậy nên t!u chung l=i t8t c$
các cách này đ*u cố g?ng ;} (ng các 0‚ thuật lmi h1y 0h"ng lmi. h&Cc 0ết hợp c$ h1i,
Eác 0‚ thuật png lmi nói đ*u x&1y qu1nh ;! gi1& tiếp mCt đối mCt và %1& gồmD lmi %ình.
th$& luận. gi$i t)2 !1 và& %i#u i~n. các h&=t động ;áng t=&. các c"ng viên có ch3 đ*
Rc$nh qu1n vui ch>i gi$i t)2 ;ống độngT. và các ch5>ng t)ình phát th1nh và v" tuyến
t)uy*n hình, Eác 0‚ thuật 0h"ng lmi %1& gồmD các 8n phFm. các %i#n t! h56ng 7n. t)ình
2
%ày %@ng ph5>ng ti:n nghN nhìn. các t)ung tâm u 0hách. các vi:n %$& tàng. t)1nh v€.
điêu 0h?c. và đ'1 đi#m. thiết 0ế và xây !ng các t&à nhà,
����������� Eác 0‚ thuật đ*u có nh+ng đi#m m=nh và đi#m yếu, ^i~n
gi$i %@ng lmi nói chung đ5ợc c&i là m=nh h>n l&=i hình 0h"ng lmi )8t nhi*u vì ng5mi i~n
gi$i có th# ứng phó v6i nh+ng đi*u 0i:n th1y đổi. đCc %i:t nh+ng nhu cAu 0hác nh1u c31
cá nhân 0hách hàng, ^i~n gi$i %@ng lmi c•ng có hi:u qu$ h>n 0hi i~n đ=t nh+ng đi*u
phức t=p và nh+ng / 0iến t)qu t5ợng và nói chung đ5ợc hAu hết các 0hán gi$ c&i là đ5ợc
qu1n tâm h>n và có giá t)' l6n h>n, <Au hết i~n gi$i & c"ng tác đi*u hành u l'ch ;inh
thái tiến hành đ*u %@ng lmi,
����������� _!1 ch4n l&=i hình 0‚ thuật lmi 0hó h>n và cAn ph$n ánh đAy
đ3 nội ung. các nhu cAu c31 0hán gi$. các c> hội và t)u ng=i c31 n>i th1m qu1n. và các
cá nhân có t)ách nhi:m đối v6i vi:c i~n gi$i, Ehi tiết t&àn %ộ các 0‚ thuật i~n gi$i. th1m
0h$& <1m RW]]2T, Kốn 0‚ thuật đB đ5ợc đ* c1& v* t2nh th2ch hợp và ;} (ng t)&ng u
l'ch ;inh tháiD các cuộc nói chuy:n và th$& luận có tổ chức. các tu1 và đi %ộ có h56ng
7n. các tác phFm có t2nh ch8t ;ân 0h8u và đ'1 đi#m và thiết 0ế c31 t&à nhà,
DN&SPF
Các cuSc nfi c%u:Xn () t%8o luận cf tY c%Zc
����������� dột cuộc nói chuy:n đ5ợc thiết 0ế thN& hình thức đối th&=i
nghN 0h"ng gt %ó và thân mật, Eác cuộc nói chuy:n ch3 yếu gi6i thi:u 0hán gi$i v6i một
ch3 đ*, O2 (. các cuộc nói chuy:n th5mng gi6i thi:u đ'nh h56ng c> %$n và th"ng tin có
t2nh ch8t gi6i thi:u v* n>i th1m qu1n. đối t5ợng h1y 0inh nghi:m, Eác cuộc th$& luận có
xu h56ng n?m %?t ;! h1m mê c31 0hán gi$ và nhận thức v* ch3 đ* u một mức độ l6n
h>n, Oì vậy th5mng ;} (ng các 0‚ thuật t)uy*n th"ng yêu cAu t)i thức h>n. nh5 các
0hu"n m7u câu h•i và t)$ lmi. các cuộc t)1nh luận và ;! th1m gi1 c31 0hán gi$ t)&ng vi:c
t)ình %ày một mối qu1n h: h1y một quá t)ình, Eác hình thức ;?p đCt th5mng ;} (ng nh8t
ch& các cuộc nói chuy:n và th$& luận là các nhà hát. các t)ung tâm u 0hách. các vi:n
%$& tàng và các đêm l}1 t)=i, Eác %uổi h&à nh=c %ình ân th5mng đ5ợc ;} (ng nh8t là
t2nh cách và nhi:t tình )iêng c31 i~n gi$i viên. đŒn chiếu và các vật th# i ;$n Rđ5ợc 51
th2ch là l&ài vật nh• xinhT, Eác cuộc nói chuy:n có th# đ5ợc chwnh t)1ng ng1y lập tức
đ#� ph$n ánh các c$m xnc c31 i~n gi$i viên. các đCc đi#m c31 n>i th1m qu1n và. đ5>ng
nhiên thái độ c31 0hán gi$, ^i~n gi$i viên có th# c$m th8y vui ;56ng. đ5ợc tiếp ;ức c1&
và có ;uy ngh9, Eó th# n>i thvm %' $nh h5ung c31 thmi gi1n t)&ng ngày. thmi tiết h1y có
thêm ;! 02ch th2ch, ahán gi$ có th# %' $nh h5ung thN& 0hu"n 0hổ nhóm. tuổi tác và mức
độ qu1n tâm, ^& vậy. một t)&ng nh+ng đi#m m=nh l6n nh8t c31 các cuộc nói chuy:n và
th$& luận l6n nh8t là u chz chnng )8t m1ng t2nh ch8t cá nhân và đáp ứng đ5ợc v6i nh+ng
h&àn c$nh th1y đổi,
Các c%u:>n đi () các cuSc đi bS cf %'3ng dln
2
����������� Eác chuyến đi và các cuộc đi %ộ có h56ng 7n là một hình
thức chuyên m"n hó1 c31 các cuộc nói chuy:n và th$& luận có tổ chức, `! 0hác nh1u
v*� mCt nguyên t?c là c•ng có t2nh ch8t i chuy#n h>n. g?n v6i các ;! thu hnt 0hác
nh1u và vì vậy uy t)ì đ5ợc một m"i t)5mng h4c h•i 02ch th2ch h>n, Eác chuyến đi ch3
yếu có t2nh ch8t m(c 02ch h>n 0hi t)ình %ày v* i ;$n Rcó c> hội đ# qng l=i và ch(p $nhT.
nh5ng đti h•i 0hán gi$ c1m 0ết nhi*u h>n. vì đi l=i tq n>i này ;1ng n>i 0hác có th# m:t
m•i, <ình thức tu1 phổ th"ng nh8t là có ph5>ng ti:n xN cộ Rth5mng là một xN 0hách h1y
xN %ốn %ánhT. ch& phbp nhóm u 0hách th&$i mái đi t6i một ;ố các đi#m h8p 7n t)&ng
0hu v!c đB đ5ợc chw đ'nh, Eác đi#m thu hnt này. ch3 yếu ~ phân %i:t và ~ t6i. đ5ợc
h56ng 7n viên gi6i thi:u. v6i %ình luận chung v* / ngh91 c31 chnng, <ình thức tu1 phổ
th"ng tiếp ;1u là đi %ộ có h56ng 7n, d4i ng5mi ch4n cách này h>n là đi %@ng ph5>ng
ti:n 0hi h4 muốn có đ5ợc 0inh nghi:m ;âu ;?c v6i i ;$n, ^& vì 0hách %ộ hành tiếp cận
v6i h56ng 7n viên nhi*u h>n. t2nh cách c31 h56ng 7n viên m1ng t2nh %ình luận h>n. và
lmi i~n gi$i ph$i th2ch hợp và ~ hi#u h>n, Ehuyến i ch3 yếu 0b& ài tq một gim t6i một
tuAn. đ"i 0hi tiếp t(c t6i một tháng, IhAn l\&n; các tu1 có h56ng 7n th5mng đ5ợc các
nhà đi*u hành u l'ch h>n là nh+ng ng5mi qu$n l/ i ;$n th!c hi:n có t2nh ch8t th5>ng
m=i, ah"ng m1y ch& vi:c i~n gi$i là đi*u này 7n t6i vi:c hAu hết các tu1 đ*u %' c$nh
qu1n chi phối, -hành phAn h4c h•i đB %' l&=i %• t6i các th"ng tin ch4n l4c %8t th5mng h>n
là một ;! h4c h•i xNn 0€ và 0inh nghi:m 0hám phá Rng&=i l: t)&ng vtng nvm nvm t)u l=i
đây là c"ng nghi:p u l'ch ;inh thái h&=t động m=nh m€ V đB nâng c1& ch8t l5ợng c31 lmi
%ình t6i mức một ;ố lmi %ình hi:n t=i t=& )1 ;! i~n gi$i ch2nh thốngT,
TR`NH DI~N SmN hHpU
����������� -)ình i~n ;ân 0h8u là một t)&ng nh+ng hình thức h4c h•i có
t2nh ch8t ngh: thuật và ;áng t=& h>n, `! %i#u i~n có th# i~n )1 u t=i đi#m th1m qu1n
h1y có th# t)ình i~n 0hi đi u l'ch. i~n )1 > nh+ng n>i nh5 các t)ung tâm mu1 %án. các
th5 vi:n h1y các c"ng viên đ'1 ph5>ng, Hếu %uổi t)ình i~n là một phAn c31 ;áng 0iến
giá& (c )ộng l6n h>n thì nó th5mng i~n )1 t=i một t)5mng h4c nh5 một phAn c31 t)ung
tâm t6i 0ết hợp các h&=t động giá& (c đ# 7n t6i. và ;1u đó xây !ng t)ên ;! %i#u i~n,
ahán gi$ th5mng tập t)ung là t)f Nm và hình thức %i#u i~n phổ th"ng nh8t là %i#u i~n
0'ch câm,
����������� ^i~n 0'ch câm có th# & một nhóm 0'ch. một nhóm h4c ;inh
h1y nhân viên %ổ ;ung c31 tổ chức qu$n l/ i ;$n th!c hi:n, ^i~n gi$i viên th5mng viết
m=ch t)uy:n. và ;áng tác các àn c$nh và t)1ng ph(c v6i ;! t)ợ ginp c31 h41 ;9, -)&ng
t)5mng hợp thN& các cách giá& (c đ'nh h56ng. các t)1ng ph(c và c$nh !ng & t)f Nm
đóng v1i t)&ng tác phFm làm,
����������� <ình thức thứ h1i c31 %i#u i~n ;ân 0h8u h1y t)f Nm là mn1
)ối, -)&ng 0hi %i#u i~n c1 nh=c có th# 0h"ng t)!c tiếp là một đ>n v' t)uy*n th"ng v* các
giá t)' và các ch3 đ* v* i ;$n thì nó l=i có th# v5ợt quá tuổi tác c31 0hán gi$ đ# tối đ1 h&á
vi:c t6i đ5ợc 0hán gi$, dCt m=nh c31 %i#u i~n c1 nh=c & vậy có th# n@m t)&ng ;! đ>n
gi$n c31 nó và c> hội ch& mzi một cá nhân hình thành ;! i~n gi$i c31 ch2nh mình,
2
����������� dột hình thức %i#u i~n ;ân 0h8u 0hác là 0# chuy:n, <>n
h‘n vi:c chw đ>n thuAn đ4c một cuốn ;ách v6i một nhóm t)f Nm. 0# chuy:n là một ;! thu
l5ợm l=i )8t cá nhân một câu chuy:n đ5ợc một cá nhân 0# l=i v6i t)2 t5ung t5ợng ph&ng
phn và 0‚ nvng đóng v1i,
����������� <Au hết các l&=i hình %i#u i~n ;ân 0h8u đ$m %$& là các
th"ng đi:p đ5ợc uy t)ì đ>n gi$n và t2ch c!c, dột ng5mi 0# chuy:n th5mng đ5ợc ;} (ng
đ# đ$m %$& là ;! 0i:n đ5ợc đ>n gi$n h&á và th"ng đi:p đ5ợc t)1& đổi t)!c tiếp th"ng qu1
;! m" t$ c•ng nh5 gián tiếp th"ng qu1 đóng v1i, Eác c&n vật. cây c• và các ng"i nhà
đ5ợc nhân cách hó1 đ# ch& t)f Nm có th# liên h: v6i ch2nh mình nh5 là nh+ng cá nhân có
c$m xnc, Eác %uổi %i#u i~n th5mng đ5ợc lCp l=i nhi*u lAn ch& các 0hán gi$ m6i và có
th# thu hnt ;! ;1y mê c31 các đối t5ợng th1m gi1 0hác nh5 nh+ng ng5mi tổ chức các ;!
0i:n đCc %i:t. h1y ch3 một quán vn h&Cc nhà 0hách mu quán gAn đ'1 đi#m th1m qu1n,
dột 5u thế tinh tế h>n c31 %i#u i~n ;ân 0h8u là mCc p nh@m và& t)f Nm. ng5mi l6n
c•ng th5mng đ5ợc ph" )1 t)&ng v1i %ố m đi 0Œm và hz t)ợ ch& c&n mình,
DN&SPF
dmY DMNB THIuT hu CHO hHU *MC) dmY 9•n( >? (i3i t%€
����������� -)ình i~n c•ng có th# là một hình thức i~n gi$i m=nh
t5>ng đ5>ng nh5 vi:c t)uy*n th"ng th"ng l:, Eó l€ một t)&ng nh+ng 0‚ thuật i~n gi$i
0h"ng lmi th5mng đ5ợc ;} (ng nh8t t)&ng 0hu v!c u l'ch ;inh thái là t)ình %ày nh+ng
th"ng đi:p th"ng qu1 đ'1 1nh. thiết 0ế. xây !ng và đi*u hành một cách 0h"n 0hb&,
-)&ng t)5mng hợp phát t)i#n. các t&à nhà là một l&=i điêu 0h?c. ph$n ánh các đCc t2nh đ'1
ph5>ng và t)ình %ày các nguyên t?c %*n v+ng một cách ;inh thái, Oi:c đCt v' t)2 các ng"i
nhà có th# ginp làm nổi %ật nh+ng ph&ng c$nh đCc %i:t. nh+ng ph&ng c$nh này nh8n
m=nh một mCt nh8t đ'nh v* c$nh qu1n xung qu1nh, Oi:c xây !ng có th# v€ t)ên gz đ'1
ph5>ng. đá. thậm ch2 nh+ng màu nhuộm t! nhiên i~n t$ )@ng u l'ch ;inh thái chuFn %'
th2ch hợp v6i m"i t)5mng đ'1 ph5>ng, -hiết 0ế có th# ;} (ng ánh ;áng. 0h"ng gi1n và
ng1y c$ âm th1nh đ# t)ợ ginp u 0hách t5>ng tác $nh h5ung v6i m"i t)5mng h1y v6i
nh1u, Qi*u hành và t5>ng tác v6i u 0hách có th# là một 0inh nghi:m i~n gi$i t5>ng hz
c1&, -)5mng hợp nghiên cứu đi#n hình c31 O'nh d1h& u quAn đ$& t)inh n+ Rt)1ng L]T
ginp t)ình %ày 0‚ thuật này i~n gi$i này,
E> c8u và h&à đồng m"t tu1 có h56ng 7n
����������� Eác tu1 có h56ng 7n ch3 yếu đ5ợc ;?p xếp qu1nh h56ng
mà xN h1y c&n đ5mng ;€ đ51 nhóm u 0hách t6i, -uy vậy. t)ật t! ng7u nhiên l=i t=& )1
một câu chuy:n ng7u nhiên, <By t5ung t5ợng xb một ;ố t)1ng )1 0h•i quy#n ;ách. nbm
chnng và& 0h"ng 0h2. ;1u đó %?t đAu câu chuy:n v6i %8t cứ t)1ng nà& mà %=n tìm th8y
t)56c“ đó là nh+ng gì giống nh5 t)$i qu1 nh+ng chuyến đi 0h"ng đ5ợc ;?p xếp, dột
chuyến đi ch3 yếu đ5ợc h56ng 7n ;?p xếp một cách hợp l/ có %ốn phAn ch2nhD mu đAu.
gi6i thi:u. nội ung và 0ết luận, K$ng g,U chw )1 m(c đ2ch c31 %ốn phAn này và u 0hách
có th# đáp ứng đ5ợc nh+ng gì,
2
&kNB _LnL
d(c đ2ch và ;! ph$n hồi có th# c31 u 0hách tq các phAn 0hác nh1u c31 0inh nghi:m
i~n gi$i có h56ng 7n
Eác thành phAn c31
tu1
d(c đ2ch Ih$n hồi c31 u 0hách
du đAu
ji6i thi:u
Hội ung
aết luận
 Ehà& h•i và đón tiếp chà& mqng u 0hách
xây !ng qu1n h:
 -=& th"ng tin có t2nh ch8t chiến l5ợc v*
0inh nghi:m ;?p t6i
 -=& )1 một ;! ;1y mê v* ch3 đ* i~n gi$i và
gi6i thi:u 0hung c"ng vi:c có t2nh ch8t 0hái
ni:m %@ng cách 0ết nối các phAn ch2nh c31
tu1 v6i các th"ng đi:p i~n gi$i ch2nh
 Eập nhật th"ng tin chiến l5ợc th5mng xuyên
nh8t
 j?n 0ết các th"ng đi:p i~n gi$i v6i các
đi#m th2ch hợp và các đối t5ợng qu1n tâm
 du )1 nh+ng cuộc th$& luận đ# )1 nh+ng
câu h•i
 Eập nhật th"ng tin chiến l5ợc th5mng xuyên
nh8t
 -vng c5mng 0hung 0hái ni:m %@ng cách nối
0ết các ;! thu hnt v6i các th"ng đi:p i~n gi$i
 -ìm 0iếm ;! ph$n hồi v* 0inh nghi:m
 Q# nh+ng câu h•i tiếp thN& đ# xNm u
0hách ;uy ngh9 gì n+1
 E$m >n u 0hách đB th1m gi1
 E$m giác đ5ợc ch8p thuận và
th&$i mái h>n
 E$m th8y t! tin h>n là các
nhu cAu ;€ đ5ợc l5u tâm đến
 Hhận )1 )@ng tu1 đ5ợc đi*u
phối và có th# 02ch th2ch đ5ợc
t)2 nB&
 E$m th8y t! tin h>n là các
nhu cAu ;€ đ5ợc l5u tâm đến
 E$m th8y mzi một phAn c31
tu1 có liên qu1n và có một m(c
đ2ch
 E$m th8y đ5ợc 02ch th2ch một
cách t)2 thức
 E$m th8y t! tin và th&$i mái.
là ;! tập t)ung c;& th# uy t)ì
tiếp t(c ;! h5ung th(,
 E$m th8y đ5ợc đánh thức và
đ5ợc 0h1i ;áng
 E$m th8y là ng5mi đi*u hành
qu1n tâm
 E$m th8y các / 0iến có th#
tiếp thu và xây !ng tiếp
 E$m th8y là ng5mi đi*u hành
qu1n tâm
����������� Eác chuyến đi có h56ng 7n đ5ợc ;?p đCt đ51 )1 một m=ch
chuy:n hợp l/. có 0ết thnc, O2 (. một c8u t)nc !1 và& đ'1 hình có th# %?t đAu u c8p
quốc gi1 t6i 0hu v!c. đ'1 ph5>ng và cuối cpng là đi#m th1m qu1n c( th#, `?p xếp !1
và& c"ng vi:c qu$n l/ đ8t đ1i có th# %?t đAu %@ng các thành phAn ;inh vật c> %$n. ;1u đó
đi và& các h: thống ;inh thái. tiếp thN& các ch3 đ* v* m"i t)5mng và cuối cpng là các gi$i
pháp có th#, Eác tu1 đ5ợc ;?p xếp liên 0ết các n>i th1m qu1n và các th"ng đi:p v6i nh1u
2
thN& một ph&ng cách càng hợp l/ và thn v' càng tốt, Qi*u này ginp ch& c"ng vi:c xây
!ng các / t5ung thành nh+ng 0hung c"ng vi:c. và xây !ng tình c$m tq mối qu1n tâm
th&áng qu1 thành một đi#m tập t)ung l6n mà đi*u này ;€ làm nổi %ật đ5ợc ch3 đ* lên,�
^& vậy c"ng tác ;?p xếp liên qu1n t6i vi:c nhìn nhận 56i nhi*u cách thức th1m qu1n và
có 0inh nghi:m đ5ợc t)$i qu1 0hác nh1u v* một đi#m th1m qu1n h&Cc 0ết hợp các đi#m
th1m qu1n v6i nh1u, Q"i 0hi nhi*u đi#m th1m qu1n có th# đ51 )1 cpng một nội ung câu
chuy:n, Oì thế đó là một / 0iến tốt %?t đAu v6i các đi#m th1m qu1n mà chw đ51 )1 đ5ợc
một th"ng đi:p. ;1u đó xác đ'nh các đi#m th1m qu1n có nh+ng th"ng đi:p chung, dột ;ố
i~n gi$i viên cpng ngồi v6i các nhà đi*u hành và lập )1 một %$ng v6i các đi#m th1m
qu1n n@m u một cột và các th"ng đi:p mà các đi#m này có th# đ51 )1 u một cột 0hác, `1u
đó h4 c?t )1 mzi đi#m và các th"ng đi:p c31 nó và đ51 chnng và& một %$n đồ có đánh
8u tuyến đ5mng hi:n t=i, `1u đó h4 xNm xbt c> c8u ;€ h&á )1 một cách l/ t5ung nh5 thế
nà&. và làm thế nà& đi*u này có $nh h5ung t6i t)ật t! c31 các đi#m qng, Oà )ồi. m(c tiêu
là cố g?ng và ;?p xếp l=i thứ t! c31 các đi#m qng. h&Cc th} một h56ng 0hác. các đi#m
ch2nh 0hác và các 0h&$ng thmi gi1n c31 mzi đi#m qng,
����������� dột chi*u 0hác đ# ;?p xếp một tu1 có h56ng 7n là quyết
đ'nh xNm nói gì u mzi đi#m qng, -h5mng %?t đAu %@ng một câu tập t)ung nhóm và& một
đối t5ợng. c$nh qu1n h1y / 0iến, QCt một câu h•i ch& nhóm là một cách thức tuy:t vmi đ#
tập t)ung ;! chn / vì các u 0hách th5mng tt mt muốn %iết v* hành vi c31 nh1u. và tq đó
là các ph$n hồi c31 mzi thành viên t)&ng nhóm, IhAn i~n gi$i ch2nh ;1u đó có th# tiếp
thN& mà t)&ng đó các nbt ch2nh đ5ợc m" t$ thN& th"ng đi:p ;?p đ5ợc th"ng %á&, dột /
0iến th"ng th5mng 0hác là xác đ'nh câu t)$ lmi ch& câu h•i %@ng cách lồng ghbp một h&=t
động có t2nh ch8t th1m gi1 và& t)&ng cuộc th$& luận. nh5 đếm nh+ng vtng phát t)i#n t)ên
một gốc cây ctn ;ót l=i ;1u 0hi đốn, K56c tiếp thN& liên qu1n t6i vi:c 0ết nối ;! m" t$ chw
đ5ợc v=ch )1 ch& một th"ng đi:p i~n gi$i, Qi*u này %ộc lộ / ngh91 c31 vi:c v=ch )1
đ5mng h56ng và 2t nh8t một phAn l/ & đ# qng l=i, K56c tiếp thN&. chuy#n tiếp. đ51
phAn th$& luận hi:n t=i t6i 0ết thnc. %á& hi:u ch& nhóm tiếp t(c đi và %á& hi:u t)56c đi#m
qng tiếp thN&, Qi*u l/ t5ung là nó ;€ g?n 0ết v6i 0inh nghi:m h1y th$& luận đB có t)ứ>c
đây đ# tvng nh+ng 0c v4ng c31 u 0hách và ginp h4 chuFn %' ch& nh+ng 0inh nghi:m ;?p
t6i c$ v* mCt tinh thAn h1y vật l/,
����������� <t1 nh'p tốt một chuyến đi có h56ng 7n v5ợt lên t)ên ;!
;?p xếp tu1 đ# c"ng nhận và làm vi:c v6i các đCc t2nh c31 mzi một h56ng 7n viên cá
nhân, ^& đó. %56c l/ thn nh8t là xác đ'nh các đCc đi#m uy nh8t c31 h56ng 7n viên đ#
ginp ch& 1nhXch' t1 t=& )1 đ5ợc một ph&ng thái i~n gi$i cá nhân. mà ph&ng thái này ;€ đi
đến 0ết qu$ là có đ5ợc nh+ng ph$n hồi c31 u 0hách đCc %i:t đối v6i 0inh nghi:m đó,
K$ng g,M chw )1 một ;ố l&=i hình h56ng 7n th5mng xuyên đ# th!c hành c"ng tác i~n
gi$i, dột h56ng 7n viên hi#u )‰ các t2nh cách cá nhân c31 mình ;1u đó có th# ;} (ng
chnng đ# làm lợi thêm màu ;?c ch& c"ng vi:c i~n gi$i, duốn %iết chi tiết h>n v* c$ c"ng
tác h56ng 7n và các 0‚ x$& h56ng 7n. độc gi$ hBy th1m 0h$& _inglN I&n RW]]gT,
&ản( _Lo
Eác l&=i hình h56ng 7n viên u l'ch ;inh thái
2
&'c loại hMnh
hướng dẫn viNn
&'c phẩ- c'ch
Eộng tác viên
Hg5mi làm nh5 máy
Kiết tuốt
 Hhận %iết h&=t động c31 u 0hách đN 41 m"i t)5mng đ'1 ph5>ng
 Eh'u đ!ng 0hách hàng %@ng cách )1 nhi*u luật l: đối v6i hành vi c31 u 0hách
 _Cp l=i cách i~n nh5 c• mà 0h"ng ;}1 đổi đi
 ah"ng có t! động. đóng góp cá nhân h1y ;! php hợp các đối t5ợng các 0hán
gi$ 0hác nh1u
 ah"ng đồng / u 0hách đti h•i h1y yêu cAu th1y đổi 0hu"n m7u
 -ập t)ung và& t)uy*n đ=t th"ng tin đ# gợi ;! h>n ng5mi
 ah"ng th# ch8p nhận thiếu 0iến thức. 51 th2ch gi$ vm %iết >n h>n
 Eh8p nhận 0hán gi$ nh5 0hách
 -=& ch& t8t c$ các 0hách hàng c> hội đ# nói và đóng góp ch& nh+ng th$& luận
 jhi nhận t8t c$ các câu h•i. nói chuy:n và đp1 cợt một cách vui vf
 Qáp ứng v6i các nhu cAu c31 u 0hách. ng1y c$ 0hi nó đồng ngh91 là ch:ch
h56ng đi 0h•i ;! i~n gi$i đB lập 0ế h&=ch R-hN& <1m. W]]2T,
Eác v8n đ* tồn t=i đối v6i ;! i~n gi$i
����������� Qi*u 0h"ng m1y là ;! i~n gi$i t)&ng %ộ phận u l'ch ;inh
thái ch51 đ=t đ5ợc ti*m nvng đAy đ3 c31 nó, dột ;ố các l/ & đối v6i ti*m nvng ch51
đ5ợc h&àn thành này %1& gồmD
© -hibu hi#u %iết v* ;! i~n gi$i là gì và có th# là gì“
© -h"ng tin nghŒ& nàn v* th' t)5mng“
© ahu"n 0hổ nội ung h=n hp“
© Eác 0‚ x$& t)uy*n th"ng chung và ch51 l5mng hết đ5ợc“
© -hiếu ;! ph$n hồi và vvn h&á đánh giá“ và
© Eác c> hội đà& t=& h=n chế ph$n ánh nh+ng nhu cAu c31 ng5mi đi*u hành Rt)2ch 7n
tq <1ll ¬ dcr)thu). t)ên %á& ch2T,
K$ng g,i xác đ'nh một ;ố gợi / đ# tối đ1 hó1 hi:u qu$ c31 c"ng tác i~n gi$i,
2
-hiếu hi#u %iêt v* ;! i~n gi$i là gì và có th# là gì
����������� -)&ng 0hi hAu hết các nhà đi*u hành u l'ch ;inh thái đ*u
;1y ;51 đ51 )1 nh+ng cuốn ;ách qu$ng cá& gi6i thi:u. nh+ng t)5ng %ày. h56ng 7n và tài
li:u th"ng tin. h4 hi#u %iết h=n chế v* vi:c làm thế nà& i~n gi$i 0hác th"ng tin, `! chn /
áp (ng và& vi:c i~n gi$i đB tập t)ung và& nội ung i~n gi$i. hành l1ng các nhóm qu1n
tâm 0hác nh1u v* các h: thống giá t)' đCc %i:t và ;! th8u đá& hz t)ợ đ5ợc %1& gồm c$
t)&ng đó, Qi*u đó ~ th8y nh8t t)&ng tinh h&1 c31 nó là làm thế nà& 0huyến 0h2ch và đ51
đ5ợc u 0hách t6i n>i nà& gợi c$m v* tinh thAn, Ih1 t)ộn v8n đ* là vi:c thiếu chn / t6i ;!
i~n gi$i tq các tài li:u tiếp th', -ài li:u qu$ng cá& có xu h56ng ch8p nhận i~n gi$i,
&ản( _L•L
Hh+ng jợi / đ# i~n gi$i
9ợi ý 9iải thAch
<y v4ng tvng thmi
gi1n tƒ l: v6i 0hu"n
0hổ nhóm,
`6m đCt ch3 đ* và
0hái ni:m t)&ng 0inh
nghi:m,
d1ng thN& nh+ng
ng5mi t)ợ ginp th"ng
tin
Q# u 0hách th1m
gi1
Q$m %$& các câu
ng?n. t2ch c!c và ch3
động
-)ánh png thuật
ng+ và nh+ng tq ng+
0‚ thuật
-h2ch h4p v6i i ;$n
đ5ợc i~n gi$i
Q4c đ5ợc ng"n ng+
c} chw và ph$n hồi
Hhóm càng l6n các h&=t động nhóm càng phức t=p t)&ng ván đ*
ph$n hồiVch& phbp nhi*u thmi gi1n đ# chuFn %' và t)ình %ày h>n
`! i~n gi$i và các 0hách hàng cAn đ5ợc 0hui động. một %ài gi6i
thi:u ;} (ng các %$n đồ. ;ố li:u và đồ t=& tác ginp ch& vi:c xây
!ng nh+ng 0c v4ng th!c ;!
Ih5>ng ti:n t)uy*n hình và các vật (ng hz t)ợ g$i th2ch nh+ng /
0iến phức t=p, Ehnng c•ng có th# hz t)ợ i~n gi$i đi t)ên xN h1y u
t)&ng nhà 0hi thmi tiết 0h"ng ch& phbp nhóm )1 ng&ài B ng&=i
Q# u 0hách làm một vi:c gì đó đ# h4 c$m th8y đ5ợc th1m gi1. và
& vậy. th8y %ổ 2ch và th2ch thn h>n

`! hài ltng c31 u 0hách có th# ~ àng m8t đi nếu h4 c$m th8y
mình đ1ng đ5ợc thuyết gi$ng h1y đ1ng nghN th"ng tin lCp đi lCp l=i
<Au hết ng"n ng+ i~n gi$i cAn có th# hi#u đ5ợc u c8p độ đ4c hi#u
;ố i h1y L Rtuổi WW h&Cc W2T
Eố g?ng uy t)ì %ài i~n gi$i t=i chz tập t)ung x&1y qu1nh một v8n
đ* th!c th# mà qu1 đó u 0hách có th# tập t)ung và l/ t5ung là h4 có
th# tác động l7n nh1u
Eác 8u hi:u 0h"ng hứng thn t)&ng 0hi i~n gi$i %1& gồm tách 0h•i
nhóm th1m gi1. nói chuy: )iêng. ch>i vật gì đó
2
thN& đó
Ehn / đồng đ*u t6i
u 0hách
-iếp t(c tìm 0iếm
th"ng tin ph$n hồi
Eh2nh xác t)&ng 0iến
thức“ hi#u %iết ch3
đ* c31 mình
Q$m %$& t2nh t)ung
lập và %1& t)pm c$
một %iên độ c$nh
qu1n
-iếp t(c đ# u 0hách
th1m gi1
Q# t8t c$ u 0hách th1m gi1 t6i một ng5ong nà& đó. nếu có đi*u gì
đ51 )1 t)&ng th$& luận nhóm nh• mà có th# %ổ 2ch ch& t8t c$ m4i
ng5mi thì ;1u đó gi6i thi:u l=i đi*u đó
<•i m4i ng5mi xNm h4 ;uy ngh9 gì v* lmi i~n gi$i và 0inh nghi:m
có đ5ợc và tiếp t(c thvm t ch& t6i 0hi đ=t đ5ợc một đi*u c( th# mà
có th# ;} (ng đ# đáp ứng ch& c"ng tác đ5ợc nhi*u h>n
dột ;ố 0hách hàng ;€ đCt câu h•i yêu cAu m4t ;! gi$i th2ch 0‚
l5ong v* ch3 đ* đ1ng đ5ợc %àn luận, -hu nhận nh+ng h=n chế c31
mình. và nếu cAn thiết. th1m 0h$& / 0iến c31 nh+ng nguồn 0hác,
`1u đó qu1y t)u l=i v6i u 0hách c31 mình
Hh+ng 0hách u l'ch ;inh thái th5mng đ5ợc t)ình %ày t6i nh+ng v8n
đ* qu$n l/ � t)ánh đ* cập t6i nh+ng đánh giá giá t)' cá nhân, Hếu
u 0hách yêu cAu có / 0iến. đ$m %$& là %=n thu nhận đi*u này nh5
vậy,
`! i~n gi$i cAn ;! th1m gi1 t)2 tu: và l/ t5ung là th!c th# c31 0hán
gi$, ”êu cAu u 0hách đóng góp th"ng qu1 vi:c tập t)ung u 0hách
l=i. ;} (ng ;! gi$ t5ung h1y minh h41 %@ng nh+ng h&=t động,
3$4567
T%]ng tin ng%mo n)n (5 t%& tr'ờng
����������� Hh+ng ng5mi i~n gi$i là nh+ng nhà t)uy*n th"ng, ^& đó.
ng5mi i~n gi$ càng %iết nhi*u v* 0hán gi$ c31 mình thì th"ng tin càng cAn ph$i chi tiết
h>n, Eác th"ng tin v* nhân 0hFu ch3 yếu & ngành c"ng nghi:p u l'ch thu thập )8t %ổ
2ch nh5ng nh+ng đCc đi#m tâm l/ m6i đ5ợc ;} (ng nhi*u nh8t, Qi*u 0h"ng m1y là. các
đCc đi#m tâm l/ th5mng 2t đ5ợc thu thập và ;žn có ch& ng5mi i~n gi$i R<1ll 1n
dcr)thu). thN& %á& ch2T ng5mi th!c ;! m> là có th# tiếp cận đ5ợc th"ng tin v* ;! nhận
thức. mối qu1n tâm và thái độ đối v6i m"i t)5mng và cách thức m"i t)5mng đ5ợc qu$n l/
c•ng nh5 các ph&ng thái h4c h•i và gi1& tiếp đ5ợc 51 th2ch h>n c31 0hán gi$, <Au hết ;!
giám ;át c31 ngành c"ng nghi:p u l'ch có xu h56ng thiên v* 0inh tế và hAu hết các cuộc
nghiên cứu th' t)5mng nh@m x&1y qu1nh ;! l!1 ch4n ;$n phFm u l'ch h>n là 0inh
nghi:m cAn có, ji$i pháp là )‰ )àngD lồng ghbp các 0h21 c=nh phân tâm và 0inh nghi:m
và& vi:c giám ;át và nghiên cứu. và cung c8p th"ng tin t)!c tiếp v6i nh+ng 1i t=& )1 0inh
nghi:m. đ5>ng nhiên %1& gồm c$ nh+ng ng5mi i~n gi$i,
T%u %np p%=m (i nSi dung
����������� ^i~n gi$i cAn ph$i là nh+ng phAn 0‚ càng và cân đối v* t)ình
%ày và th$& luận nội ung, Qi*u 0h"ng m1y là. hAu hết nội ung i~n gi$i đ*u chứ1 đ!ng
2
;! h=n hp 0h"ng cAn thiết t)&ng ph=m vi c31 nó, GNm xbt nội ung i~n gi$i thN& nhi*u
0inh nghi:m gợi / là đ* tài này đB %i#u th' %$n thân đ* tài 56i nhi*u vf. nh5D
© 51 th2ch đ* cập t6i các giá t)' thiên nhiên h>n là giá t)' vvn hó1“
© mi~n c5ong t)ìn %ày các i ;$n vvn hó1 nh5 là một th!c th# ;ống“
© nói chung 0h"ng ;žn ;àng nhận )1 và ứng phó v6i các ch3 đ* th2ch hợp các nhà qu$n
l/ i ;$n đ1ng ph$i đ5>ng đAu v6i. và
© chuFn %' t)56c các + 0i:n và ;ố li:u thn v' h>n là nh+ng 0hái ni:m đ* xây !ng các
0hung c"ng vi:c mà qu1 đó hi#u đ5ợc các quá t)ình phức t=p R<1ll và dcr)thu). W]]iT,
����������� ^& nh+ng h=n chế v* 0h&$ng chz. ch5>ng này ;€ đ* cập t6i
phAn cuối c31 nh+ng v8n đ* này V chuFn %' t)56c V các + 0i:n và ;ố li:u l/ thn. nh5ng đ#
độc gi$ th1m 0h$& <1ll 1n dcr)thu) RW]]iT đ# gộp và& %1 phAn t)56c đây,
����������� <By t5ung t5ợng đi thvm một phtng t)5ng %ày. t)i#n lBm
t)1nh. qng l=i t)56c một %ức t)1nh. và đ5ợc 0# )@ng t)1nh đ5ợc v€ t)ên n*n v$i co Wi x
W2. %1& ph3 %@ng ;>n 1c)ylicW2 đóng 0hung %@ng gz ;ồi và t)N& lên %@ng ây đi:n và h1i
%u l"ng 0h&á, Kây gim. hBy t5ung t5ợng h1i ng5mi %i#u i~n thN& 0h&$nh 0h?c n?m %?t
đ5ợc t)&ng %ức t)1nh %@ng ;! ;1y mê c1& độ và ltng tin ch?c và đến nzi %=n c$m th8y
xnc động v6i cách i~n )8t h&à quy:n vn / v6i nh1u. ;1u đó có c$m hứng & ;! 0hám phá
là %=n c$m th8y t)$i ài )1 t)56c m?t mình, Oà& cuối %uổi %i#u i~n. t5ung t5ợng m4i
ng5mi vz t1y. ng1y c$ t)56c 0hi %=n nhận )1 là mình c•ng ph$i quyết đ'nh làm nh5 vậy,
����������� ^i~n gi$i t)&ng một ph=m vi h=n hp. và chw liên qu1n t6i
các + li:u th!c tế và ;ố li:u. ch‘ng cung c8p đ5ợc gì ch& 0inh nghi:m. và & vậy. m1ng
l=i )8t 2t giá t)' ch& ;$n phFm V u đây. là u l'ch ;inh thái, -)&ng 0hi %$n t)ình %ày v* tuổi
tác c31 các tt1 nhà. cá l&ài. tên và chi*u c1& c31 cây cối )8t l/ thn và đ5ợc yêu cAu. thì
chnng 0h"ng làm thvng h&1 ’;! hi#u %iết’. một thuật ng+ th5mng đ5ợc t)2ch 7n t)&ng
các m(c tiêu chn gi$i, Hh5 đB chw )1 t)56c đây. ;! i~n gi$i v5ợt lên t)ên %$n t)ình %ày v*
+ li:u th!c tế và ;ố li:u“ 0h"ng t2nh đến 0‚ x$& làm ch& chnng thn v' nh5 thế nà&, -)ên
c8p độ nhận thức. i~n gi$i ph$i xây !ng các 0hung 0hái ni:m đ# tq đó ng5mi t1 có th#
;& ;ánh th"ng tin và làm ch& nó có ngh91, -)ên c8p độ tình c$m. i~n gi$i cAn t=& )1 ni*m
;1y mê t)ên thế gi6i. và các c$m xnc t=& màu ;?c ch& tAm nhận thức, jốc )~ c31 v8n đ*
n@m tận ;âu t)&ng cpng nh+ng i ;$n thiên nhiên đ1ng đ5ợc i~n gi$i mà nói chung đ5ợc
làm nổi %ật lên nhm nh+ng m" hình ;inh thái. và %$& tồn t)&ng ;! ch8p thuận và lồng ghbp
v6i các t)i#n v4ng 0hác Rj)i{{2th. W]]PT, `! i~n gi$i t)&ng u l'ch ;inh thái có t2nh m7n
c$m c1& v6i v8n đ* này, Eác h56ng 7n viên có xu h56ng thu hp ;! tập t)ung và& một
n>i th1m qu1n c( th# và các thành phAn đ'1 l/. đ'1 ch8t và ;inh h4c, Hg&ài )1. các nguồn
gốc c31 nội ung i~n gi$i đ5ợc quốc tế hó1 c1& độ v6i đóng góp )8t 2t c31 nh+ng đ>n v'
th1m gi1 %ên ng&ài. 0h"ng 0# t6i cộng đồng Rd1;%N))g và `1vigN. W]]iT,
����������� -uy nhiên. một ;ố i~n gi$i viên đB th!c ;! cố g?ng )8t c1&
đ# mu )ộng t)4ng tâm c31 mình, Hhi*u ng5mi có th# ;} (ng 0inh nghi:m đ1 =ng c31
2
mình Rnh5 h4c v8n. xB hội h4c. các nghiên cứu v* vvn hó1 và ngh: thuậtT đ# nh1nh chóng
phát hi:n và đáp ứng v6i nh+ng t)i#n v4ng 0hác nh1u, Eó )8t nhi*u cách i~n gi$ đ# mu
)ộng t)4ng tâm nội ung. %1& gồmD
© ;?p xếp %ài i~n gi$i x&1y qu1nh một câu chuy:n. chw th"ng tin một cách có l!1
ch4n nh+ng gì cAn đ# 0# chuy:n“
© đCt )1 t)56c một l&=t các ti*n đồ“
© chi1 xf v6i 0hán gi$ vi~n c$nh c31 i~n gi$i viên. ;1u đó h•i 0hán gi$ v* vi~n c$nh
c31 h4“
© x} l/ các v8n đ* và xung đột làm thế nà& đ# gi$i quyết các v8n đ* này,
����������� a‚ x$& đAu tiên đB đ5ợc đ* cập t)&ng phAn lập 0ế h&=ch
i~n gi$i, Q# đ=t đ5ợc đi*u này yêu cAu i~n gi$i viên đóng một v1i t)t ch2nh t)&ng vi:c
t=& )1 0inh nghi:m. t)ái v6i t2nh l" g2c nh5 nhà v: ;inh đCt u đâu h1y t)à ;áng ;€ đ5ợc
ph(c v( nh5 thế nà&, `1u đó i~n gi$i viên có th# t=& )1 một câu chuy:n và l!1 ch4n các
đi#m qng t)ình i~n đ5ợc mzi một phAn ch2nh c31 câu chuy:n, cách thức thứ h1i là t)ình
%ày một chuzi các vi~n c$nh h>n là vi~n c$nh t)ung tâm đB đ5ợc 0#, Qi*u này có ngh91 là
i~n gi$i viên ph$i đ# qu1 đi các h: thống giá t)' và vi~n c$nh c31 ch2nh %$n thân 1nhXch'
t1. và th"ng tin nh+ng đi*u này ch& nh+ng ng5mi 0hác, -6i mức độ nà& đó đi*u này đ5ợc
th!c hi:n 0hi đối lập các vi~n c$nh %$n xứ� và phi %$n xứ. nh5ng có th# ~ àng %ổ xf
)1 đ# chứ1 đ!ng các %ộ l=c %$n xứ. ân ;ố thành th' và n"ng th"n. c"ng nghi:p và ch2nh
ph3, a‚ x$& này có th# ~ àng mu )ộng )1 0hi i~n gi$i viên %1& t)pm một cách xnc t2ch
vi~n c$nh c31 1nhXch' t1. )ồi yêu cAu đi*u đó tq mzi một thành viên 0hán gi$, a‚ x$& này
ginp phân %i:t và ghbp nối 0hán gi$. và c•ng cung c8p ch& i~n gi$i viên nhi*u th"ng tin
%ổ 2ch v* th' t)5mng đ# ch8p thuận ;! i~n gi$i h>n, a‚ x$& thứ t5 là mu )ộng ph=m vi và
thu hnt ;! ;1y mê chn / c31 0hán gi$ đ# x} l/ các v8n đ*, K@ng cách t)ình %ày các 0h21
c=nh ch2nh t)' và xB hội th2ch hợp v* i ;$n và qu$n l/ nó nh5 thế nà&. các u 0hách có
th# %?t đAu t)u nên nhận thức đ5ợc v1i t)t mà cộng đồng có đ5ợc t)&ng c"ng tác qu$n l/
i ;$n, Hhận thức này ch& phbp h4 phát t)i#n một / đ'nh m1ng t2nh t)uy*n th"ng h>n. và
cuối cpng. một c> hội đ# t)u nên th1m gi1 có hi:u qu$ h>n và& vi:c )1 quyết đ'nh,
-)5mng hợp nghiên cứu đi#n hình v* O5mn thn KNli„N Rt)1ng S2T t)ình %ày cách làm thế
nà& có th# mu )ộng một cách thành c"ng,
�� Các ;k t%uật giao ti>p c%ung () b+t ngờ
����������� Gung qu1nh thế gi6i i~n gi$i ;áng t=& là nhi*u nhà qu$n l/
i ;$n và các nhà đi*u hành u l'ch ;inh thái 0h"ng có thmi gi1n. hi#u %iết h1y c1m 0ết đ#
0h>i ậy 0inh nghi:m i~n gi$i m6i, Gu h56ng là nhân %$n các 0‚ x$& đB đ!>c t=& )1 u
đâu đó và đ51 một cách v" thức chnng và& một ;$n phFm m6i, Eác v2 ( đi#n hình là
th5mng th8y các t)ung tâm u 0hách. các cuộc đi %ộ t! h56ng 7n ;} (ng các cuốn ;ách
gi6i thi:u h&Cc các %i#n %á& chn gi$i. và đ5>ng nhiên �nhìn ;1ng %ên t)ái %=n ;1u đó
nhìn ;1ng %ên ph$i�. các tu1 có h56ng 7n, -)&ng 0hi 0hung c$nh m"i t)5mng có th#
0hác. 0‚ x$& l=i giống một cách 0hác th5mng v6i nh+ng n>i 0hác mà u 0hách đB t6i, ^&
2
vậy nh+ng 0‚ x$& đB t)u nên )8t ;1& chbp và chung chung t6i mức chnng có th# th!c ;!
gi$m ch8t l5ợng các thành phAn 0hác c31 0inh nghi:m u l'ch ;inh thái, Eác 0‚ x$&
chung th5mng có th# l!1 ch4n đ5ợc h>n 0hi t)ánh đ5ợc h1y %• qu1 vi:c lập 0ế h&=ch i~n
gi$i, E"ng tác h&=ch đ'nh ginp ch& vi:c hình thành 1i là 0hán gi$ và nh+ng nhu cAu cAn
đ5ợc gi1& tiếp là gì, Q5ợc t)1ng %' th"ng tin này. 0hó mà chứng minh đ5ợc các 0‚ x$&
chung là đnng,�
T%i>u (dn %oá p%8n %Li () đán% giá
����������� <Au hết vi:c nghiên cứu chw )1 )@ng m8t )8t nhi*u cố g?ng đ#
đ$m %$& đ5ợc các 0inh nghi:m i~n gi$i h1y ch& u 0hách là xứng đáng Rdcr)thu).
W]]MT, -uy nhiên. 2t có nghiên cứu h1y đánh giá đ5ợc tiến hành u nh+ng n56c này đ# xác
đ'nh xNm i~n gi$i ginp ch& vi:c phát t)i#n ;! hi#u %iết c31 u 0hách và ;}1 đổi thái độ
và hành vi nh5 thế nà&, d(c tiêu này th5mng t=& nên v8n đ* thNn chốt t=i ;1& nhi*u nhà
qu$n l/ i ;$n tài t)ợ. xây !ng và uy t)ì các ch5>ng t)ình i~n gi$i, ah"ng có lợi 2ch
c31 ;! ph$n hồi. 0hó xác đ'nh đ5ợc giá t)' hi:n t=i và ti*m nvng đ1ng có c31 i~n gi$i,
Oi~n c$nh này gi$m đi 0h$ nvng c31 các nhà đi*u hành u l'ch ;inh thái nâng c1& v1i t)t
và ;! hz t)ợ đối v6i c"ng tác i~n gi$i t)1& đổi th"ng tin,,
Các c* %Si đ)o t=o %=n c%> p%8n án% n%2ng n%u cầu c,a n%) đi5u %)n%
����������� dột t)&ng nh+ng l/ & c31 nh+ng v8n đ* này 0h"ng đ5ợc
nêu )1 một cách th2ch đáng là c&n ng5mi 0h"ng đ5ợc đà& t=& một cách đnng đ?n đ# nhận
)1 nh+ng v8n đ* này và 0h"ng l&=i t)q vi:c x} l/ chnng, Qà& t=& v* i~n gi$i nói chung là
h=n chế ng1y c$ u nh+ng n56c phát t)i#n chứ ch51 nói đến ng1y c$ u đây có nh+ng v8n
đ* l6n, dột cuộc 0h$& ;át gAn đây c31 các nhà đi*u hành u l'ch ;inh thái u nc ch& th8y
c> hội h=n chế v* đà& t=& i~n gi$i và một ;ố thái độ %á& động v* m$ng giá& (c và đà&
t=& RE)1%t)NN và dcr)thu). W]LLT, O* mCt cung c8p. đà& t=& đ5ợc th8y là %' chi phối %ui
h1i đAu c31 ;! phân %ốD t2nh phức hợp và các 0hó1 đà& t=& m8t thmi gi1n. h&Cc nh+ng
0hó1 )8t c> %$n xin h4c ài h=n %' h=n chế, O* mCt nhu cAu. ng5mi t1 đB 0h"ng th8y
nh+ng nhà u l'ch ;inh thái ginp đo đ5ợc tình thế, Eác nhà đi*u hành 0h$& ;át tAm qu1n
t)4ng c8p th8p c31 vi:c đà& t=& nh+ng 0‚ nvng �m*m�. nh5 i~n gi$i. đ# ch& nh+ng 0‚
nvng �cứng� nh5 t)ách nhi:m t)"ng n&m và ;! 1n t&àn, Hg&ài )1. các 0huyến 0h2ch vật
ch8t %' h=n chế l"i 0b& ng5mi t1 tiến hành đà& t=& và nh+ng ng5mi 0h"ng có đ5ợc ;! thq1
nhận có t2nh chuyên nghi:p, Eh& t6i 0hi đà& t=& đ5ợc c$i tiến và ~ tiếp cận v6i hAu hết
cách đi*u hành u l'ch ;inh thái. ch8t l5ợng c31 vi:c i~n gi$i ;€ ph( thuộc và& các 0‚
thuật gi1& tiếp cá nhân c31 tqng cá nhân,
Các tr'ờng %Hp ng%iCn cZu đi\n %Tn%
!hu vui chơi nghỉ ngơi giải t%A Ha%-on1) :ịnh aho đảo :ỉ%ginK� ahu
vui ch>i nghw ng>i gi$i t)2 hài ht1 đ5ợc thiết 0ế và xây !ng ;} (ng các nguyên t?c phát
t)i#n %*n v+ng một cách ;inh thái, Hhi*u ng5mi đB đ4c v* vi:c ;} (ng )ộng )Bi các
nguyên li:u tái ;inh. ;} (ng tối thi#u các ;$n phFm và n56c. và h: thống qu$n l/ ch8t
th$i đ=t hi:u q31 c1&, dzi một phtng 0hách đ5ợc ;?p đCt cFn thận đ# làm tối đ1 tác động
qu1 l=i mà mzi u 0hách đ*u c$m th8y có m"i t)5mng %ên ng&ài, `! i~n gi$i ch2nh quy
2
%1& gồm các 8u hi:u xác đ'nh th$m th!c vật %$n đ'1. các 8u hi:u gợi / các cách thức
ch& các u 0hách gi$m thi#u đ5ợc vi:c ;} (ng n56c. một %ài t)ình %ày %@ng phim đŒn
chiiNn và& %uổi tối và th$& luận. và các tu1 đi thvm qu1n t)1ng thiết %' đ# h4c h•i v* xây
!ng. t2nh t! l!c và các tập t(c %$& tồn, Eác u 0hách c•ng đ5ợc gi6i thi:u một ch5>ng
t)ình đà& t=& g4i là �ch5>ng t)ình %ốn gim ch& cán %ộ c"ng nhân viên�. t)&ng đó h4 có
th# làm vi:c và h4c h•i v* Du l'ch có t)ách nhi:m�, Oi:c đi*u hành 0hu quAn th# ng1y
%$n thân nó là một h&=t động i~n gi$i liên t(c, O2 (D
© mmi vn ch1y đ# u 0hách có th# t)$i qu1 cách thức vn gi$m l5ợng th!c phFm xuống
© n56ng %ánh t)&ng lt n5ong %@ng nvng l5ợng mCt t)mi và %án t)&ng c}1 hàng cpng
v6i th"ng tin đi 0Œm v* %$n thân lt n56ng“
© yêu cAu u 0hách vbt ;=ch đ91 vn và đ# )iêng thức vn thq1 đ# làm phân t)ộn“ và
© n56c đ5ợc xách tq các thpng gz đCt u t)ung tâm t6i m5mi nhà t)1nh đ# u 0hách
h&àn t&àn %iết đ5ợc l5ợng n56c mình tiêu th(,
����������� Hh+ng th"ng đi:p i~n gi$i đ51 )1 m=nh h>n nhi*u 0hi
ng5mi t1 yêu cAu 0hách t)56c hết th1y đổi hành vi. và ;1u đó đ5ợc %iết l/ & c> %$n, QCt
t)ách nhi:m v6i 0hách hàng có $nh h5ung l7n nh1u )8t nhi*u t=& ;ức m=nh ch& ph5>ng
cách i~n gi$ h>n là làm một cái gì đó ch& h4. và có th#. nói ch& h4 %iết đ"i đi*u v* đi*u
này, Eó l€ th!c hi:n i~n gi$i m=nh nh8t t)ên t8t c$ là đ# ch& u 0hách t! qu$n l/ l8y vi:c
tiêu th( nvng l5ợng c31 h4, dzi phtng 0hách có một máy vi t2nh đ# xây !ng và thN& ‰i
nvng l5ợng ;} (ng t)&ng phtng, ahách có th# ;1u đó quyết đ'nh làm thế nà& đ# h4 ;€
tiêu t)&ng 0hu"n 0hổ ngân ;8ch c31 mình v* ;} (ng t)1ng thiết %' nà& và t)&ng %1& lâu,
����������� -uy nhiên. cAn nh8n m=nh là O'nh d1yh& đ"i 0hi ph$i ch'u
đ!ng cpng một v8n đ* t)&ng vi:c i~n gi$i nh5 hAu hết nh+ng ng5mi đi*u hành � t2nh
nh8t quán, Hhi*u ;áng 0iến i~n gi$i ch2 v=ch )1 vi:c thiếu đà& t=& cán %ộ và thiếu 0ết
luận, Eác %á& cá& tq các chuyên gi1 u l'ch ;inh thái đi thvm qu1n gợi / các nhân viên
0hó quNn v6i m"i t)5mng xung qu1nh c$u h4. gi6i thi:u 0bm v* h: thống máy t2nh thN&
‰i và một n*n vvn hó1 qu$n l/ mà đ"i 0hi gợi / u 0hách 0h"ng cAn ph$i t)ốn 0h•i đ$&
& tác động c31 ;! i~n gi$i, -)&ng 0hi ;! %*n v+ng ;inh thái có th# đ51 )1 v6i 0‚ thuật
0h"n 0hb&. ;! i~n gi$i đti h•i một nhà đi*u hành làm ch& nhân viên c31 mình th8m
nhuAn ;! c1m 0ết vvn hó1 đối v6i ;! ;áng t=& và t! nâng c1& %$n thân mình,
2A2A A:I5) &#5TA 2I&AK� k1)1 rvi; là một tu1 u l'ch ;inh thái n@m u t)ung tâm
E&;t1 kic1, Ehw có một phAn nh• c31 i:n t2ch W,ggM hbc t1 đ5ợc ;} (ng v6i đ1 ;ố ch3
yếu đ5ợc qu$n l/ thN& m(c đ2ch %$& tồn, Oi:c ;u h+u và ;} (ng tài ;$n cá nhân 0huyến
0h2ch phAn l6n các ;áng 0iến đ5ợc th!c hi:n mà 0h"ng cAn đ5ợc phbp h1y 0huyến 0h2ch
t)&ng ph=m vi đ8t đ1i & ch2nh ph3 qu$n l/, E$ h1i 0hu v!c & k1)1 rvi; và `Nlv1tic1
qu$n l/ t)$ l=i ch& O5mn quóc gi1 K)1uli& E1))ill& t=& )1 một màn $nh đ$m %$& ch& c"ng
tác tiếp th' u l'ch và một m"i t)5mng ;ống nh5 x51 ch& các l&ài động th!c vật,
2
����������� dCc p chw m8t ch51 t6i một gim đồng hồ lái xN tq `1n l&;N
t)&ng vtng WM cây ;ố t6i k1)1 rvi;. đi xN 0b& l=i %t )1 m8t t6i h>n %ốn gim đồng hồ 4c
thN& c&n đ5mng mtn lAy lội lát %@ng thân cây t6i nhà nghw t)&ng 0hu )qng m51 nhi:t đ6i,
`! 0hó tiếp cận t=& nên chi ph2 đi*u hành c1& và có xu h56ng làm gi$m ;! h8p 7n c31
chuyến đi đối v6i t8t c$ m4i ng5mi t)q nh+ng ng5mi m=& hi#m, -uy thế. t)&ng một nz l!c
đ# đ51 chuyến đi thành một lợi thế tiếp th'. các cuốn ;ách gi6i thi:u qu$ng cá& nh• đB
đ5ợc viết đ# đ4c là �t6i n>i chuFn %' là ;€ %' 56t. %pn lAy. m:t m•i và ;1y mê nh5 %•
%p1 mê,�
����������� ^u l'ch là %ánh mì và %> c31 h&=t động t=i k1)1 rvi;, ahu
nhà nghw -hác n56c đ5ợc xây !ng t=& n>i vn chốn u thuận ti:n ch& 0hách u l'ch có yêu
cAu h4c h•i c1& v* )qng m51 nhi:t đ6i và c"ng tác qu$n l/ hi:n t=i c31 n>i đây, dzi nhà
nghw tám phtng có %uồng t?m )iêng và %1n c"ng t)"ng )1 )qng m51, các ng4n đŒn n"ng
th"n t=& )1 một 0h"ng 0h2 %1& qu1nh các %+1 vn x1 h&1 thN& 0i#u E&;t1 kic1 và cuộc nói
chuy:n th&$i mái, `ức chứ1 chw đ5ợc vq1 vCn Wi ng5mi và nhu cAu t)&ng mp1 c1& đi#m
Rtq tháng W2 t6i tháng LT v5ợt x1 cung. v6i h1i t)&ng %1 yêu cAu đCt chz 0h"ng đ5ợc đáp
ứng,
����������� -)&ng ngày. các u 0hách có c> hội đ# th!c hi:n nhi*u
chuyến đi %ộ có h56ng 7n hi#u %iết ;âu ;?c v* )qng m51. c•ng nh5 các ch3 đ* ch2nh t)'.
xB hội và vvn hó1 đ1ng đối mCt v6i c"ng tác qu$n l/ hi:n t=i, Eác %ộ phận 0hác c31 ;áng
0iến k1)1 rvi; ch3 yếu t)u thành các đi#m th$& luận ch2nh và nhi*u u 0hách )1 v* đAy
c$m hứng muốn làm một cái gì đó đóng góp ch& ;! thành c"ng tiếp nối c31 0hu )qng, Eó
)8t nhi*u l&=i 8n phFm l'ch ;} thiên nhiên đ5ợc %ày ;žn đ# ch& nh+ng 1i qu1n tâm t6i vi:c
t! h4c h•i nhi*u h>n,
����������� Hg&ài )1. các u 0hách có th# 0h1i thác vtm )qng qu1 một
l&=i cá& %1y có động c> g4i là •N%%, <: thống gi1& th"ng vận t$i đ5ợc thiết 0ế ng1y tq
đAu đ# đ51 nh+ng nhà 0h&1 h4c qu1 tán )qng và đuợc t)N& u độ c1& WMP Cm ;& v6i mCt
đ8t gi+1 h1i cây l6n cách nh1u LPP mbt, Eác nhà nghiên cứu u k1)1 rvi; c•ng là nh+ng
nhà đi*u hành và h56ng 7n ch& u 0hách đi u l'ch qu1 thung l•ng, Qi*u này đCc %i:t
đ51 đến 0ết q31 là u 0hách có đ5ợc 0inh nghi:m đAu tiên v* c$ c"ng vi:c l7n ;uy ngh9
c31 các nhà nghiên cứu. mà ng5ợc l=i đóng góp ch& ;! th1y đổi t)&ng hi#u %iết và thái độ
mà %ình th5mng 0h"ng th# đ=t đ54c th"ng qu1 các ph5>ng pháp h56ng 7n th"ng th5mng,
jiá 2M đ" một ng5mi qu1y t)u l=i đ# tài t)ợ ch& các ch5>ng t)ình nghiên cứu và giám ;át
tiếp t(c,
����������� _/ & t=i ;1& gi6i thi:u v* k1)1 rvi; là ;! i~n gi$i tốt nh8t
vì & t&àn %ộ 0inh nghi:m có đ5ợc đ*u m1ng t2nh i~n gi$i, -)&ng 0hi các tu1 đ5ợc
h56ng 7n đ1ng 0huyến 0h2ch và t)ình i~n nh+ng 0‚ nvng t)uy*n th"ng tuy:t vmi nh8t
thì ch2nh là ;! i~n gi$i v* m4i mCt c31 c"ng tác đi*u hành làm ch& u 0hách h&àn t&àn
đ5ợc 02ch th2ch và ;1y mê, -h1y vì có các ch5>ng t)ình h4c h•i và nghw ng>i ng?n g4n.
h56ng đi c31 k1)1 rvi; phá vo các ;! ngvn cách và ch& phbp u 0hách 0hám phá nh+ng
gì và làm thế nà& đ# h4 muốn tìm tti,
2
&'c tua #O) Pc - Ehuyến đi ^1int)NN u vi~n %?c euNNn;l1n & -u1 J„ đi*u hành có
c$m giác phiêu l5u thu hnt ;! chn / c31 u 0hách. ;1u đó gi+ v+ng ;! chn / th"ng qu1
vi:c ;} (ng t)i#n v4ng và các ch3 đ* có t2nh t)1nh luận, dột phAn c31 tu1 có qng l=i
ng"i nhà cây c1& nh8t c31 nhà ;inh vật %i#n •1ltN) `t1)0, •1ltN) 7n nhóm lội %ộ qu1
)qng đAm lAy ;n vt. ;1u đó ch& h4 lên thuy*n t6i `"ng ^1int)NN W 0h&$ng ng?n, Žng ch3
/ qng thuy*n l=i đ# t)"i t)ên 0h&$ng n56c n"ng u gi+1 ;"ng. t=& nên một c$m giác m=&
hi#m. và 02ch th2ch ;! chn / c31 u 0hách đ# ch& h4 ;žn ;àng i~n gi$i, `1u đó "ng ngồi
xổm t)ên đAu m•i thuy*n và đà& ;âu và& v1i t)t 0huâ/ động đ# uy t)ì ;! đ1 =ng các l&ài
t)&ng h1i h: thống. t)56c 0hi thách thức các / đ'nh v* c$m qu1n m"i t)5mng, ^u 0hách
đ5ợc làm ;1y đ?m. xnc động và ;áng t•, <4 )1 v* %àn %=c v* một ;ố các / 0iến đ5ợc gợi
mu t)&ng i~n gi$i,
:ườn 40liO0) vQng 40liO0 - O5mn KNli„N n@m cách thành phố KNli„N một gim v*
ph21 %?c, O5mn %1& gồm một %ộ thu thập giàu có t6i h>n WPP l&=i động vật đCc t)5ng c31
xứ KNli„N. t)&ng đó có một ;ố l&ài qu/ hiếm, E"ng vi:c i~n gi$i đ5ợc ;?p xếp và th!c
hi:n u nhi*u c8p độ 0hác nh1u, E8p độ thứ nh8t là một phAn th"ng tin. phAn thì 8u hi:u
chn gi$i, O5mn đ5ợc xây !ng tq phiến gz c31 một cái cây và ch3 đ* đ5ợc ;>n qubt lên
%@ng c$m giác ng7u nhiên đCc t2nh cu$ vpng E1V)iV%ê, K$ng th"ng in nghN nh5 đ5ợc
ng5mi ân đ'1 ph5>ng viết lên. nh5ng tq góc độ nhận thức v* l&ài vật, Ih&ng cách này
0h"ng chw� đóng v1i t)t ph( mà ctn chứ1 đ!ng nh+ng câu chuy:n vui. nh+ng câu tiếng
lóng nên nó t=& )1 một 0h"ng 0h2 hài h56c c1& độ và đóng v1i t)t h8p 7n một cách h&àn
h$& đối v6i các độc gi$ ch2nh c31 nó, K@ng cách 0ết hợp t2nh cách c31 l&ài vật v6i một
gi4ng E)N&lN. một mối qu1n h: uy nh8t đ5ợc gi6i thi:u gợi mu c&n ng5mi và l&ài vật đ'1
ph5>ng chi1 xf đ8t đ1i thN& một cách %*n v+ng th"ng qu1 ;! hi#u %iết và t"n t)4ng, dzi
%i#n tuy vậy v€ nên một lmi %ình v* các mối đN 41 & c&n ng5mi gây nên đối v6i ;! tồn
t=i c31 l&ài vật, Hh+ng mối đN 41 này đ5ợc đ'nh h56ng một cách thận t)4ng xung qu1nh
các ;ức bp hàng ngày g?n v6i cuộc ;ống u thành th' h>n là m(c tiêu ~ àng thuAn tu/
c31 chốn )qng )n,
E8p độ i~n gi$i thứ h1i là một %ộ gồm h1i %$ng l6n h>n đCt u 0hu v!c c$nh qu1n ch2nh
c31 mzi 0hu v!c th1m qu1n, -)ên cpng là %i#n th"ng tin c> %$n đ5ợc thiết 0ế đ# gi6i
thi:u tên. hình $nh và các đCc t2nh ch3 yếu cu$ l&ài vật, Hội ung l=i đ5ợc viết %@ng ng"n
ng+ đ'1 ph5>ng E)N&lN và đ5ợc ;>n qu1 t)ên một phiến gz, dzi l&ài vật đ5ợc đCt tên
th5mng g4i. tên 0h&1 h4c. tên đ'1 ph5>ng và ;>n màu, Kên 56i là một %i#n 0im l&=i
đ!&c làm c"ng phu nêu tóm t?t l&ài vật ch& t)f Nm v€ thN&. một %$n v€ thN& đ5mng chi
tiết và nội ung v* ;! phân %ố và đCc t2nh c31 l&ài vật, dột cột 4c đ5ợc đ51 và& đCc %i:t
đối v6i tình t)=ng %$& tồn l&=i vật. xác đ'nh các mối nguy c> ch3 yếu và các ;áng 0iến
đ5ợc th!c hi:n đ# đ* cập t6i nh+ng nguy c> này,
E8p độ i~n gi$i thứ %1 là vi:c ch=y đu1 các tu1 & ng5mi tình nguy:n đ'1 ph5>ng h56ng
7n v6i một ;! đ1m mê các l&ài vật và cuộc nói chuy:n v* chnng, Hh+ng tu1 này có i~n
gi$ ;âu h>n v* l&ài vật và m"i t)5mng ;ống c31 chnng, Euối các c&n đ5mng mtn đ*u có
một %i#n đ# tìm đổi m6i và gây c$m hứng. và đ4c là D
Th@ng ;ua thA giBi c>a mCnh cDc khu rEng nhiFt GBi Gang bH phD huI, vJ cDc loJi
GKng vLt, sMng nhN vJo cDc khu rOng nJ% Gang dPn dPn biAn mQt! PhPn lBn vOng
2
5eliRe cSn lJ rEng, vJ cDc ;uPn thT mUnh khoV c>a GNi sMng hoang dW vXn tiAp
tYc sMng! 3Ong 5eliRe GZng ki[u hWnh / lJ mKt ;uMc gia, s\ giJu c] nJ% c>a hF
GKng th\c vLt c>a cDc bUn s^ lJ mKt s\ c>ng cM v_nh c`u GMi vBi di s=n thi[n
nhi[n c>a cDc bUn# RKi#n chn gi$i u O5mn thn KNli„N. W]]UT,
����������� Oì thế c"ng vi:c i~n gi$i đ5ợc i~n đ=t thN& ph&ng cách đ'1
ph5>ng một cách thận t)4ng, -uy thế. các u 0hách quốc tế tìm th8y đCc t2nh E)N&lN 0há
02ch th2ch và 51 th2ch vì nó m1ng âm đi:u đ2ch th!c, -hành c"ng c31 vi:c i~n gi$i đB
02ch th2ch một l&=t các ch5>ng t)ình ng&ài tAm v6i vi:c đi thvm các t)5mng h4c u KNli„N
và =y ch& t)f Nm v* đmi ;ống h&1ng B c31 đ8t n56c mình,
K>t luận
����������� ^i~n gi$i là một ngh: thuật ginp c&n ng5mi t1 h4c h•i, Hó là
một h&=t động phức hợp v5ợt lên t)ên vi:c là ch& t)uy*n th"ng và th"ng tin đ5ợc 51 th2ch
h>n, ^i~n gi$i th!c hi:n tốt nh8t đti h•i một ;! hi#u %iết ;âu ;?c và i~n gi$i v* 0hán gi$.
th"ng đi:p và 0‚ thuật, <Au hết các i~n gi$i viên yêu cAu đà& t=& đ# đ=t đ5ợc t6i mức độ
t)ình i~n này, -uy nhiên. hAu hết các 0h&á đà& t=& đB tập t)ung và& nội ung i~n gi$i
h>n. 0ết qu$ là h4c viên nâng c1& đ5ợc 0iến thức v* m"i t)5mng. nh5ng 0h"ng có 0‚
nvng i~n gi$ 0iến thức c31 mình đ!&c đAy đ3 ch& u 0hách, hậu qu$ là có nh+ng h=n
chế l6n t6i ch8t l5ợng hAu hết vi:c i~n gi$i đ5ợc th!c hi:n t)&ng c"ng nghi:p u l'ch
;inh thái, <1i hành động ph$i x$y )1 đ* cập t6i tình huống nàyD một là. một phAn l6n
ngành c"ng nghi:p u l'ch ;inh thái ph$i l5ợng giá t)' i~n gi$i một cách đAy đ3 đ# c$i
tiến cách i~n gi$i. và thứ h1i là nh+ng ng5mi ch'u t)ách nhi:m đối v6i c"ng tác đà& t=&
u l'ch ;inh thái ph$i g?n li*n v6i nh+ng ng5mi th!c hi:n i~n gi$i tốt nh8t đ# tvng ;!
hi#u %iết và hi:u q31,
T*i liệu tha- khảo
KNc0m1nn. Z, W]SS, ’hntN)p)Nt1ti&n in ru;t)1li1VVEu))Nnt `t1tu; 1n Yutu)N I)&;pNct;,-
Australian Parks and &ecreation. v&l, 2g. n&, i. pp, iVWU,
KNc0m1nn. Z, W]]2, ’Zuc1ting thN E&mmunity in ru;t)1li1.’ Australian Parks and
&ecreation. v&l, 2S. n&, 2. p1gN M,
E&mm&n\N1lth ^Np1)tmNnt &{ -&u)i;m, W]]U, *ational Ecotoutism Strateg%. ru;t)1li1n
j&vN)nmNnt `N)vicN. E1n%N))1. ru;t)1li1,
E&mm&n\N1lth ^Np1)tmNnt &{ -&u)i;m, W]]M, *ational Ecotoutism Training Manual.
ru;t)1li1n j&vN)nmNnt `N)vicN. E1n%N))1. ru;t)1li1,
E)1%t)NN. r,. `, dcr)thu), W]]L, ’Zuc1ti&n 1n -)1ining Jpp&)tunitiN; in Zc&t&u)i;m.’
Australian Ecotourism uide abbcdbe. Zc&t&u)i;m r;;&ci1ti&n &{ ru;t)1li1.
K)i;%1nN. ru;t)1li1,
2
^1viN. Z W]]2, ’kNgi&n1l hntN)p)NtivN Il1nningD Y)&m Eh1&; t& E)N1tivN
E&nnNctivN,-'pen to ,nterpretation abbf. p)&cNNing; {)&m thN W]]g H1ti&n1l
E&n{N)NncN &{ thN hntN)p)Nt1ti&n ru;t)1li1 r;;&ci1ti&n. snivN);ity &{ HN\c1;tlN.
HN\c1;tlN. ru;t)1li1,
Y&)N;t)y -1;m1ni1, W]]U, ’juiN H1tu)NV%1;N -&u)i;m in -1;m1ni1£; Y&)N;t;D -)Nn;.
E&n;t)1int; 1n hmplic1ti&n;.’ 8orestr% Tasmania. <&%1)t,
j1%&). d,-, ’r dillNnium Oi;i&n {&) -&u)i;mVr j&vN)nmNnt IN);pNctivN.’ W]]L
ru;t)1li1n -&u)i;m E&n{N)NncN. -&u)i;m E&uncil ru;t)1li1, hn p)N;;,
j)i{{ith;. - W]]P, ’<i;t&)y 1n H1tu)1l <i;t&)yD E&n;N)v1ti&n d&vNmNnt; in E&n{lict.’
-hN <um1nitiN; 1n thN ru;t)1li1n Znvi)&nmNnt. p1pN); {)&m thN ru;t)1li1n
rc1Nmy &{ thN <um1nitiN; `ymp&;ium,
<1ll. E,d,. `, dcr)thu), W]]g, ’Oi;it&) d1n1gNmNnt. hntN)p)Nt1ti&n 1n d1)0Nting.’
0eritage Management in *e( 9ealand and Australia. Jx{&) snivN);ity I)N;;.
ruc0l1n. HN\ •N1l1n,
<1ll. E,d,. `, dcr)thu), W]]i, ’-hN <um1n ^imNn;i&n.’ 0eritage Management in
Australia and *e( 9ealand. Jx{&) snivN);ity I)N;;. dNl%&u)nN. ru;t)1li1,
<1ll. E,d,. `, dcr)thu), ,ntegrated 0eritage Management, hn p)N;;,
<1ll. Ed,. ^, `p)ingNtt. K, `p)ingNtt, W]]g, ’-hN ^NvNl&pmNnt &{ 1n Znvi)&nmNnt1l
Zuc1ti&n -&u)i;t I)&uctD r E1;N `tuy &{ thN HN\ •N1l1n H1tu)1l <N)it1gN
Y&un1ti&n£; H1tu)N &{ HN\ •N1l1n I)&g)1mmN.’ #ournal of Sustainable Tourism.
v&l, W. n&, 2. pp, WgPVWgi,
<1m. `, W]]2, Environmental ,nter retation: A Practical uidefor People "ith 5ig ,deas
and Small 5udgets. H&)th rmN)ic1n I)N;;. E&l&)1&,
hntN)p)Nt1ti&n ru;t)1li1 r;;&ci1ti&n, W]]M, "elcome to the ,AA. hntN)p)Nt1ti&n ru;t)1li1
r;;&ci1ti&n. E&lling\&&. ru;t)1li1,
an1pm1n. K, W]]W, ’-&u)i;t; in a101u H1ti&n1l I1)0.’ )N;ult; {)&m 1 W]]P Oi;it&)
`u)vNy. snivN);ity &{ -Nchn&l&gy. `ynNy. ru;t)1li1,
_inglN I&n. a, W]]g, The Professional uide: D%namics of Tour uiding. O1n
H&;t)1n kNinh&l. HN\ ”&)0,
d1cY1)l1nN. l, W]]U, ’`&mN ^N{initi&n; &{ hntN)p)Nt1ti&n.’ 0,, *e(s. luly,
d1chli;. j,. ^, YiNl, W]]2, 'n ,nterpretation: Sociolog% for ,nterpreters of *atural and
+ultural 0istor%. J)Ng&n `t1tN snivN);ity I)N;;. E&)v1lli;. J)Ng&n,
2
d1;%N)g. K,r,. d, `1vigN, W]]i, ’hnc&)p&)1ting Zc&t&u)i;t HNN; ^1t1 hnt& thN
hntN)p)NtivN Il1nning I)&cN;;.’ The #ournal of Environmental Education. v&l, 2L.
n&, g. pp, gUVUP,
dcr)thu). `, W]]M, ’Zv1lu1ting hntN)p)Nt1ti&nV•h1t£; KNNn ^&nN 1n •hN)N t& Y)&m
<N)ND hntN)p)Nt1ti&n rtt1chN t& <N)it1gN.’ p1pN); p)N;NntN 1t thN -hi) rnnu1l
E&n{N)NncN &{ hntN)p)Nt1ti&n ru;t)1li1 r;;&ci1ti&n. hntN)p)Nt1ti&n ru;t)1li1
r;;&ci1ti&n. E&lling\&&. ru;t)1li1,
dcr)thu). `, W]]i, ’hntN)p)Nt1ti&n in ru;t)1[1Vh; ht kunning &n K&))&\N -imNŸ’
Australian Parks and &ecreation. v&l, g2. n&, 22,
J£K)iNn. E, W]SM, ’Eu))Nnt `t1tu; &{ hntN)p)Nt1ti&n in ru;t)1li1.’ p1pN) p)N;NntN t& thN
Yi);t •&)l E&ng)N;; &n <N)it1gN hntN)p)Nt1ti&n 1n I)N;Nnt1ti&n. K1n{{. ru;t)1li1,
kNgniN). a,. d, j)&;;. k, •immN)m1n, W]]2, The ,nterpreters uidebook: Techni;ues
for Programs and Presentations. snivN);ity &{ •i;c&n;in. •i;c&n;in,
`1unN);. k, W]]2, ’O&icN; in thN •ilN)nN;;VhntN)p)Nting -1;m1ni1£; •&)l <N)it1gN
r)N1.’ Australian Parks and &ecreation. v&l, 2S. n&, W,
`h1)pN. j,• W]S2. ,nterpreting the Environment. l&hn •ilNy. HN\ ”&)0,
-ilNn. l, W]LL, ,nterpreting 'ur 0eritage. g) Ziti&n. snivN);ity &{ H&)th E1)&lin1
I)N;;. Eh1pNl <ill,
-)1pp. `,. d, j)&;;. k, •immN)m1n, W]]W, Signs, Trails, and "a%side Eghibits:
+onnecting People and Places. s•V`I Y&un1ti&n I)N;;. snivN);ity &{ •i;c&n;in.
`tNphNn; I&int. •i;c&n;in,
ONvN)01. l, W]]2, ’^NvNl&ping hntN)p)Nt1ti&n d1;tN) Il1n;D |&ining <1n; {&) eu1lity
-&u)i;m.’ p)&cNNing; {)&m thN <N)it1gN hntN)p)Nt1ti&n hntN)n1ti&n1l -hi) jl&%1l
E&n{N)NncN. snivN);ity &{ <1\1ii. <&n&lulu. <1\1ii,
2
Eh5>ng U
�các ;%<a c=n% ;in% t> c,a du l&c% sin%
t%ái
a)Ng _in%N)g
�����������
Eó nhi*u thành phAn th1m gi1 và& l9nh v!c u l'ch ;inh thái. %1& gồm các c"ng ty u l'ch.
các nhà qu$n l/ 0hu thiên nhiên và các cộng đồng đ'1 ph5>ng, -8t c$ h4 có một đi#m
chung là tìm 0iếm lợi nhuận 0inh tế tq u l'ch ;inh thái. h&Cc là h&=t động %u"n %án và
lmi lBi c31 các c"ng ty u l'ch. ph2 ;} (ng h1y tvng c5mng 3ng hộ v* ch2nh t)' đối v6i
qu$n l/ các 0hu thiên nhiên. h1y ngh* nghi:p và thu nhập c31 các cộng đồng đ'1 ph5>ng,
dCc p vậy. nhi*u ng5mi qu1n ;át ch& )@ng các lợi nhuận v* 0inh tế mà ng5mi t1 0c v4ng
thu đ5ợc tqng ngành u l'ch ;inh thái 0h"ng đ=t đ5ợc một cách đAy đ3, Eh5>ng này nêu
lên %1 0h21 c=nh v* 0inh tế c31 u l'ch ;inh tháiD
© phAn đóng góp c31 u l'ch t)&ng chi ph2 và lợi nhuận c31 các 0hu thiên nhiên
© ph2 ;} (ng và thu nhập tq các nguồn đ# hz t)ợ %$& v: các 0hu t! nhiên“ và
© u l'ch ;inh thái và phát t)i#n 0inh tế,
IhAn cuối cpng đ5ợc th$& luận t5>ng đối ng?n vì nó đB đ5ợc đ* cập đến t)&ng các
ch5>ng 0hác c31 cuốn ;ách này, Eh5>ng này tập t)ung và& các nguyên t?c chung đồng
thmi đ51 )1 một ;ố v2 ( v* chiến l5ợc và %i:n pháp nâng c1& lợi nhuận 0inh tế và tổng
thu nhập, `&ng có ;! 0hác %i:t l6n u các đ'1 đi#m 0hác nh1u 0h"ng chw v* ;! h8p 7n c31
n>i đó mà ctn 0hác nh1u c$ v* đi*u 0i:n 0inh tế. xB hội và ch2nh t)', ^& đó mức độ php
hợp và hi:u qu$ c31 các %i:n pháp và chiến l5ợc ;€ 0hác nh1u u tqng đi#m, Eó )8t nhi*u
tài li:u v* )8t nhi*u 0h21 c=nh 0hác nh1u c31 u l'ch ;inh thái. và t)&ng ch5>ng này c•ng
th1m 0h$& một vài t)&ng ;ố tài li:u đó, -ác gi$ •Nll; RW]]LT c•ng cung c8p tổng qu1n
v8n đ* và 1nh ;ách các tài li:u đáng th1m 0h$&,
U%ần đfng gfp c,a du l&c% trong c%i p%< () lHi n%uận
c,a các ;%u t%iCn n%iCn
Eác 0hu thiên nhiên đNm l=i nhi*u lợi 2ch ch& xB hội. và một vài 2ch lợi & chnng m1ng
l=i có th# đ51 và& 0hu"n m7u phân t2ch chi ph2 V lợi nhuận 0inh tế, dột t)&ng ;ố các 2ch
2
lợi này là t=& )1 các c> hội ch& ngành u l'ch, Eác 0hu thiên nhiên ctn ginp %$& v: 0hu
v!c R)qngT đAu nguồn. %$& v: đ1 =ng ;inh h4c và các quy t)ình ;inh thái. các c> hội giá&
(c và nghiên cứu. các l!1 ch4n. và t)&ng một vài t)5mng hợp. nó ctn t=& )1 nhi*u 2ch lợi
có t2nh tiêu th( 0hác Rc&n;umptivN %NnN{it;T RxNm chi tiết t)&ng nghiên cứu c31 ^ix&n và
`hN)m1n. W]]PT, `&ng 9 nhiên các 0hu thiên nhiên c•ng cAn nhi*u chi ph2. t)&ng đó có
các chi ph2 t)!c tiếp nh5 chi ph2 xây !ng và %$& 5ong. chi ph2 gián tiếp nh5 vi:c các
l&ài động vật đ5ợc %$& v: gây tổn h=i đến các h&=t động n"ng nghi:p. và các chi ph2 c>
hội & 0h"ng th# ;} (ng đ8t ch& các m(c đ2ch 0hác,
-)&ng một vài t)5mng hợp. 2ch lợi c31 u l'ch ;inh thái có th# là )8t l6n. và th!c tế là có /
ngh91 qu1n t)4ng t)&ng vi:c có nên quyết đ'nh đ51 một 0hu thiên nhiên thành 0hu %$& v:,
-uy vậy. nh+ng lợi 2ch này 0h"ng ph$i lnc nà& c•ng th8y đ5ợc )‰ )àng. đCc %i:t 0hi đó là
đi#m u 0hách đ5ợc th1m qu1n mi~n ph2, -)&ng 0hi đánh giá chi ph2 và lợi nhuận. 2ch lợi
c31 u l'ch ;inh thái đ5ợc đánh giá %@ng các giá t)' 0inh tế và đ5ợc %i#u hi:n %@ng / thnc
�;žn ;àng t)$Xchi ti*n� R•-IT đ# th1m qu1n, dột đi#m qu1n t)4ng là •-I là đi*u cốt
yếu 0# c$ 0hi u 0hách 0h"ng t)$ một l&=i ph2 nà& 0hi đến th1m qu1n,
Hói một cách l/ t5ung thì đ5mng c&ng %i#u th' nhu cAu. và là •-I. ;€ đ5ợc 56c l5ợng
th"ng qu1 ;! %iến đổi c31 giá c$ hàng h&á Rt)&ng t)5mng hợp này là chuyến đến thvm một
đi#m u l'ch thiên nhiênT và th"ng qu1 qu1n ;át %1& nhiêu ng5mi thvm u nh+ng mức giá
0hác nh1u, Q5mng c&ng nhu cAu này có th# ;} (ng đ# 56c l5ợng giá t)' 0inh tế, -uy vậy.
0h"ng ph$i t8t c$ các n>i đ*u thu ph2. và nh+ng n>i có thu thì l=i hiếm 0hi th1y đổi ph2 đ#
đi*u chwnh đ5mng c&ng nhu cAu, Eác nhà 0inh tế đB phát t)i#n một ;ố 0‚ thuật. t)&ng đó
có �ph5>ng pháp chi ph2 đi l=i� R-EdT và �ph5>ng pháp đánh giá các chi ph2
0hác� REOdT. đ# xác đ'nh đ5mng c&ng nhu cAu vàXh&Cc là •-I đối v6i các hàng h&á
�0h"ng có th' t)5mng� nh5 th1m qu1n các 0hu u l'ch thiên nhiên, -Ed ;} (ng các
chi ph2 t)&ng )8t nhi*u các chi ph2 c31 một chuyến đi. nh5 chi ph2 đi l=i. đ# ;uy )1 giá t)'
m1 u 0hách gán ch& đi#m u l'ch đó Rn>i h4 đếnT, EOd ;} (ng ph5>ng pháp thN& ‰i
ph$n ứng c31 0hách đối v6i các gi$ đ'nh v* ph2 th1m qu1n đ# ;uy luận giá t)' mà u
0hách gán ch& đ'1 đi#m u l'ch đó, dCc p c$ h1i ph5>ng pháp đ*u ;} (ng các gi$
thuyết và đB %' chw t)2ch nhi*u. ;&ng chnng ch& phbp các nhà phân t2ch 56c l5ợng giá t)'
c31 các hàng h&á phi th' t)5mng RxNm thêm ditchNll và E1);&n. W]S] và •1l;h. W]SiT
O2 (
C]ng (iCn Pu@c gia %L "a;uru
aZH”r
H1v)u và dung1t1n1 RW]]UT đB ;} (ng c$ -Ed và EdO đ# 56c l5ợng giá t)' u l'ch
;inh thái Rgi$i t)2T t)&ng h&=t động qu1n ;át động vật h&1ng B t=i O5mn quốc gi1 hồ
H10u)u u aNny1,� Ihân t2ch chi ph2 đi l=i 56c t2nh một chuyến th1m qu1n c31 0hách
n56c ng&ài là 0h&$ng WWUVW2P đ" l1 d‚. và iSVSM đ" l1 ch& một chuyến c31 ân đ'1
ph5>ng,� ÁI ^¯Hj jh¨ t)' này ch& t8t c$ 0hách th1m qu1n nvm W]]W t=& )1 0h&$n thu
giá t)' 0h&$ng Wg.LVWM.W t)i:u đ" l1 ch& c$ nvm,� Ihân t2ch các 0h&$n ph( 0hác đ51 )1
một giá t)' th8p h>n. 0h&$ng Lg đ" l1 đối v6i 0hách n56c ng&ài và 2P đ" l1 đối v6i 0hách
2
t)&ng n56c. ngh91 là hàng nvm thu đ5ợc L.M t)i:u đ" l1 tq 0h&$n này,� -Ed và EOd
c•ng đ5ợc áp (ng t=i nhi*u đi#m u l'ch 0hác t)ên thế gi6i RKNnnNtt. W]]M“ a)1mN) và
cộng ;!. W]]M“ d1ilN và dNnNl;&hn. W]]g“ •1l;h. W]SiT�
-h2 ( này minh h41 ch& giá t)' 0inh tế c> %$n mà u l'ch ;inh thái có th# đNm l=i, -uy
vậy. giá t)' 0inh tế là chw là th56c đ& phnc lợi xB hội c31 c&n ng5mi t)&ng phbp phân t2ch
chi ph2 và lợi nhuận, ^p là nó %1& gồm c$ nh+ng chi ph2 c31 u 0hách. nh+ng chi ph2 này
có th# đNm l=i lợi nhuận th!c v* tài ch2nh và vi:c làm. ;&ng u 0hách đ5ợc h5ung phAn
l6n. nếu 0h"ng nói là t8t c$ các giá t)' 0inh tế và & vậy 0h"ng t=& )1 giá t)' 0inh tế th!c,
<>n n+1. u một ;ố đi#m u l'ch phAn l6n giá t)' này ;€ ph(c v( ng5mi n56c ng&ài vì c&n
;ố 0hách n56c ng&ài l6n h>n 0hách t)&ng n56c và ;ố •-I t)ung %ình c31 h4 l6n h>n,
dột u 0hách t)&ng n56c và một u 0hách n56c ng&ài có th# th5ung thức chuyến th1m
qu1n u l'ch v6i ;ố l5ợng ng1ng nh1u. ;&ng & có thu nhập c1& h>n mà v' 0hách n56c
ng&ài ;žn ;àng t)$ h>n ch& chuyến th1m qu1n“ v* mCt 0inh tế thi đi*u này có ngh91 là v'
0hách n56c ng&ài 0i1 đánh giá chuyến th1m qu1n có giá t)' c1& h>n u 0hách t)&ng n56c,
aết qu$ là. có th# có ;! 0hác %i:t gi+1 ng5mi đ5ợc h5ung lợi R0hách n56c ng&àiT và
ng5mi ph$i ch'u t8t các chi ph2 Ru 0hách t)&ng n56c ph$i t)$ thuế đ# l8y ngân qu‚ tài t)ợ
ch& 0hu u l'ch. c•ng nh5 một ;ố ân đ'1 ph5>ng ph$i ch'u nh+ng tác h=i đối v6i các
h&=t động n"ng nghi:p h1y m8t quy*n ;} (ng các nguồn tài nguyên t)uy*n thống c31
h4T,
-6i một mức nà& đó. giá t)' 0inh tế có th# đ5ợc chuy#n đổi thành ti*n %@ng cách thu ph2 V
nếu 0h"ng thu ph2 thN& giá t)' c31 đi#m u l'ch ;€ đánh giá th8p l/ & R0inh tếT uy t)ì
i#m đó R%ui vì nếu 0h"ng thu ph2 thi đi#m đó ;€ m8t giá t)' đối v6i 0hách n56c ng&ài. và
2
%ui vì ng1y c$ đối v6i u l'ch t)&ng n56c thì •-I c•ng 0h"ng th8y )‰ %@ng thu nhập tq
thu ph2. và & đó th5mng %' %• quên h&Cc %' đánh giá th8pT, -)ên th!c tế O5mn euốc gi1
<ồ H10u)u có thu ph2, -uy vậy. và& lnc tiến hành nghiên cứu này thì ph2 và& c}1 và ph2
t)$ ch& ch3 ;u h+u đB lên t6i SPP,PPP đ" l1 d‚. chiếm MVWP• c31 t)' giá u l'ch ;ih thái
RđB qu1n ;át th8yT, dCc p t)ên th!c tế 0h"ng th# %iến t8t c$ các giá t)' 0inh tế thành ti*n
;&ng có nhi*u c> hội đ# thâu tóm phAn l6n giá t)' này th"ng qu1 ph2 c1&, Qây c•ng là
đi#m t)4ng tâm c31 phAn tiếp thN&,
Hg&ài )1. một phAn c31 nh+ng giá t)' 0inh tế mà u 0hách nhận đ5ợc tq các chuyến th1m
qu1n h1y là tq t&àn %ộ chuyến u l'ch c•ng làm lợi ch& 1n đ'1 ph5>ng u nhi*u mức độ
0hác nh1u, Qây là một th2 ( đ7 đ5ợc đ>n gi$n h&áD một u 0hách ng5mi rnh quyết đ'nh
%1y đến aNny1 và nghw một tuAn t=i <ồ H10u)u, E" 8y có th# ngh9 )@ng t&àn %ộ chuyến đi
t)' giá U,PPP đ" l1 d‚. và đó c•ng là •-I c31 c" t)&ng chuyến đi này, `&ng có l€ t&àn %ộ
các chi ph2 chw là g,PPP đ" l1. có ngh91 là c" đB thu lợi nhi*u h>n ;& v6i nh+ng chi ph2 đB
t)$, -)&ng ;ố g,PPP đ" l1. có l€ là c" đB tiêu W,PPP đ" l1 và& ti*n vn. ti*n nhà. và mu1 đồ
l5u ni:m u vpng hồ H10u)u, Hh+ng chi ph2 này làm lợi ch& ân đ'1 ph5>ng. và đây c•ng
là đi#m t)4ng tâm c31 phAn thứ %1,
^& ;! nổi tiếng và 0h$ nvng tiếp cận đ5ợc v6i các động vật h&1ng =i. một ;ố vpng u
châu Ihi có ti*m nvng l6n t)&ng vi:c t=& )1 các 0h&$n thu và %iến các giá t)' 0inh tế thành
ti*n, -h2 (. hBng 0i#m t&án I)icN •1tN)h&u;N RW]]UT đB đánh giá ! t&án 0inh tế và tài
ch2nh c31 một t)1ng t)=i nu"i gi1 ;nc và ! án u l'ch đ# %$& tồn u ^im%1)%uê, Qối v6i
t)1ng t)=i ^Nvu)N. h4 56c t2nh )@ng gi1 ;nc có 0h$ nvng t=& )1 tổng thu nhập là 22 đ" l1
^im%1%uN t)ên W hNct1 t)ên nvm thN& mức giá th!c c31 th' t)5mng cổ phAn. và gL đ" l1
^im%1%uNXh1Xnvm nếu ;} (ng tw giá c1& Ri.M đ" l1 ^im%1%uN ° W đ" l1 d‚ lnc tiến hành
đ'nh giáT, -)&ng 0hi đó. một c"ng ty u l'ch nh• Rcó ;} (ng thiên nhiên h&1ng BT. ;vn
%?n và %?n tw1 RcullingT đ5ợc đánh giá iL đ" l1 ^im%1%uN Xh1Xnvm, ^9 nhiên. u l'ch
0h"ng ph$i lnc nà& c•ng h8p 7n h>n là các l&=i hình ;} (ng đ8t 0hác.vì vậy chnng t1
ph$i !1 c$ và& các nguồn lợi phi u l'ch đ# ly gi$i ch& vi:c %$& tồnX%$& v: thiên nhiên,
O2 (
Trang tr=i nu]i gia sIc () -u l&c% %oang do
Hrd I<h
I)icN •1tN)h&u;N RW]]UT c•ng cung c8p một vài c&n ;ố ;& ;ánh v6i d1i0\N. H1m Ihi.
nh5 ;1u Rt8t c$ các c&n ;ố. t)q vi:c làm. t2nh thN& đ>n v' ti*n t: c31 H1m Ihi là đồng
k1n“ Wđ" l1 d‚ ° U.U k1n. tw giá t=i tháng UXW]]LT,
_Bi XEhi ph2 ���-)1ng t)=i gi1 ;nc �����^u l'ch h&1ng B
-ổng lBi thu đ5ợc
����������������������������2,MPP,PPP
������������������2L,UgP,PPP
2
_Bi )tng
�����������������������������������
��������W,gPP,PPP ������������������WU,WgP,PPP
_Bi ch2nh ph3 thu đ5ợc
�����������������������SP,PPP
��������������������U,SUP,PPP
Ehi đAu t5 c> %$n
�������������������������W2,PMP,PPP
������������������gM,UPP,PPP
_5>ng t2nh thN& nvm
�������������������������USP,PPP
��������������������L,gPP,PPP
Oi:c làm
�����������������������������������
��������������������SP
���������������������������W,2WU
2
U%< sp dBng () t=o t%u n%ập
Cf nCn t%u lX p%< ;%]ngq
O8n đ* ph2 ;} (ng đ5ợc %àn cBi )8t nhi*u u nhi*u n56c và đB có )8t nhi*u tài li:u v* v8n
đ* này Rnh5 <1))i; và ^)ivN). W]SL“ _11)m1n và j)NgN);Nn. W]]i“ _in%N)g và cộng ;!.
W]]i“ d1)0 và d&ncu). W]]M“ dcE1)villN và cộng ;!. W]]i“ và -i;Nll. W]]iT, Hhi*u
thành viên c31 ch2nh quy*n và ngành u l'ch ph$n đối thu ph2 t=i các đi#m c"ng cộng,
E"ng ân có c$m giác )@ng đến thvm nh+ng n>i đó là đến thvm một phAn tài ;$n c31
quốc gi1 và là �tài ;$n c"ng cộng�. & đó ch2nh ph3 nên nên t=& đi*u 0i:n ch& t&àn
ân. v6i nguồn ngân qu‚ l8y tq các 0h&$n thuế h1y các 0h&$n thu nhập 0hác c31 ch2nh
ph3, QCc %i:t là u một ;ố n56c phát t)i#n. nhi*u ng5mi th8y )@ng thu l: ph2 c31 ân đ'1
ph5>ng là thu g8p đ"i vì h4 đB ph$i t)$ các 0h&$n thuế )ồi,
Hg&ài )1. nhi*u ng5mi ctn ch& )@ng vi:c thu l: ph2 ;€ th1y đổi %$n ch8t c31 các chuyến
viếng thvm vì làm ch& chnng %' th5>ng m=i h&á và %' ;?p đCt t)56c, -5>ng t! nh5 vậy.
vi:c thu ph2 có th# làm ch& 0hách th1m qu1n hy v4ng ;€ đ5ợc �tiêu 0hi#n�. nh+ng
h&=t động tiêu 0hi#n đó có th# 0hác x1 v6i nh+ng nz l!c m1ng t2nh giá& (c c31 c"ng ty
qu$n l/ đ'1 đi#m th1m qu1n, Hh+ng cộng đồng ;ống ph( thuộc và& các h&=t động c"ng
nghi:p và u l'ch có th# ch& )@ng vi:c thu l: ph2 ;} (ng ;€ làm gi$m ;ố l5ợng 0hách
th1m qu1n. và & đó làm h4 m8t c> hội làm vn và m8t vi:c,
`&ng nh+ng ng5mi 3ng hộ vi:c thu l: ph2 ;} (ng thi ch& )@ng nh+ng vhuyến viếng thvm
đ*u gây )1 nh+ng ph2 tổn v* m"i t)5mng và tài ch2nh Rnh5 chi ph2 xây !ng và qu$n l/ các
ph5>ng ti:nT. và các ph2 tổn 0hác Rnh5 t?c ngh€n gi1& th"ngT, <4 ch& )@ng nh+ng ng5mi
gây )1 ph2 tổn này ph$i t)$, <>n n+1. h4 ctn th"ng %á& )@ng nhi*u 0hu u l'ch thiên nhiên
t)ên thế gi6i c•ng đ1ng gCp 0hó 0hvn nCng n* v* tài ch2nh & ;ố l5ợng v5mn quốc gi1 và
0hu %$& v: tvng lên. t)&ng 0hi ngân qu‚ v7n gi+u nguyên h&Cc gi$m đi RZ1glN. W]]M“
•N;c&tt. W]]MT, ^& đó. nếu l/ t5ung )1 mà ch2nh ph3 chi ngân qu‚ thì ;! 0hó 0hvn v* tài
ch2nh c•ng %uộc ng5mi t1 ph$i l!1 ch4n. h&Cc là th!c hi:n thu ph2 ;} (ng h&Cc là tq %•
các h&=t động %$& v:. vì ngân qu‚ png đ# uy t)ì các 'ch v( ch& 0hách th5mng đ5ợc l8y
tq ngân qu‚ h&=t động %$& v:, `1u cpng. nh+ng ng5mi 3ng hộ vi:c thu ph2 ;} (ng c•ng
nh?c m4i ng5mi )@ng càng độc lập v* tài ch2nh ;€ t=& )1 ;! 3ng hộ v* ch2nh t)' c•ng nh5
quy*n t! ch3 c31 các 0hu u l'ch,
knt c(c là. v8n đ* có nên thu ph2 ;} (ng u các 0hu u l'ch c"ng cộng h1y 0h"ng. và nếu
có thu thì u mức độ nà& là một v8n đ* có t2nh ch2nh t)'. ph( thuộc và& m(c đ2ch qu$n l/
c•ng nh5 nh+ng h=n chế v* luật pháp và hành ch2nh, Eó )8t nhi*u m(c đ2ch qu$n l/ nh5D
<&àn vốn V -=& nguồn thu nhập đ# 2t nh8t là %p l=i chi ph2 tài ch2nh Rnh5 xây !ng và %$&
5ong t)1ng thiết %'T và %p l=i các chi ph2 0hác liên qu1n đến u l'ch Rnh5 gây thi:t h=i v*
m"i t)5mngT,
-=& )1 lợi nhuận V t=& )1 thu nhập t)ội v5ợt chi ph2. v6i 0h&$n v5ợt t)ội đ5ợc ;} (ng đ#
chi ch& các h&=t động %$& v: t)uy*n thống Rnh+ng h&=t động đ5ợc th!c hi:n u ch2nh n>i
th1m qu1n h&Cc u n>i 0hácT h1y đ# th!c hi:n các m(c đ2ch 0hác,
2
-=& c> hội ch& đ'1 ph5>ng V ;€ %1& gồm vi:c thu ph2 th8p h&Cc 0h"ng thu ph2 đ# cố g?ng
nâng c1& tối đ1 ;ố l5ợng 0hách u l'ch,
-=& )1 nguồn ng&=i hối và thuế thu nhập tq vi:c mu1 %án c31 0hách u l'ch V giống nh5
nz l!c t=& c> hội ch& đ'1 ph5>ng. đ# làm vi:c này thì 0h"ng đ5ợc thu ph2 h1y thu ph2 )8t
th8p nh@m nâng c1& tối đ1 ;ố l5ợng 0hách u l'ch,
-=& )1 c> hội tối đ1 ch& vi:c tìm hi#u và t)ân t)4ng giá t)' c31 các nguồn tài nguyên thiên
nhiên V vi:c này có th# đti h•i 0h"ng đ5ợc thu ph2 h&Cc thu ph2 th8p. p là nếu thu ph2 thì
vi:c tìm hi#u và t)ân t)4ng thiên nhiên có th# ;€ nâng c1& nếu tu ph2 và ;} (ng ph2 thu
đ5ợc đ# nâng c1& ch5>ng t)ình giá& (c,
eu$n l/ 0hách th1m qu1n V th!c hi:n vi:c thu ph2 đ# gi$m h&Cc đ# tái phân phối l5ợng
0hách th1m h1y gi$m thi#u các hành vi c&i th5mngXthiếu t"n t)4ng thiên nhiên. qu1 đó
làm gi$m mâu thu7n gi+1 các %ên ;} (ng h&Cc gi$m tổn h=i đến m"i t)5mng“ đ# đ=t đ5ợc
m(c tiêu này có th# cAn thu phu ph2 0há c1&,
^9 nhiên là có th# có nhi*u m(c đ2ch đ5ợc gộp l=i, O2 (. u các n56c đ1ng phát t)i#n thì
h&àn vốn h1y t=& )1 lợi nhuận có th# là nh+ng m(c đ2ch c> %$n đối v6i u 0hách n56c
ng&ài ctn c> hội giá& (c tối đ1 có th# l=i ành ch& u 0hách t)&ng n56c,
-uy vậy. p là m(c đ2ch nà& đi n+1 thì / 0iến c31 nh+ng ng5mi 3ng hộ và nh+ng ng5mi
đối lập l=i vi:c thu ph2 cAn ph$i đ5ợc đánh giá thận t)4ng, Hh5 v6i các ch5>ng t)ình c31
ch2nh ph3 ch‘ng h=n. 0hi 0h"ng thu ph2 thì nh+ng ng5mi �0h"ng đ5ợc h5ung� Rnh+ng
ng5mi 0h"ng th1m qu1n các đi#m u l'ch ;inh tháiT ph$i t)ợ c8p nh+ng ng5mi �đ5ợc
h5ung� Rcác 0hách th1m qu1nT, EAn ph$i quyết đ'nh xNm vi:c t)ợ ginp một h&=t động
c( th# nà& đó có đnng đ?n h1y 0h"ng. và quyết đ'nh này có th# ;€ ph$i ch'u $nh h5ung
c31 nhi*u luồng 0iến ngh', O2 (. ;€ có đ* ngh' cAn ph$i t)ợ gginp đ# có th# %$& đ$m ch&
nh+ng ng5mi có thu nhập th8p có th# đến th1m qu1n, -uy thế. nh+ng n>i mà 0hách th1m
qu1n ch3 yếu thuộc nhóm thu nhập c1& Rnh+ngn>i này th5mng u x1 các 0hu ân c5T thì
chế độ và& c}1 t( & l=i làm ng5mi nghŒ& %' thi:t vì h4 ph$i t)ợ giá ch& các u 0hách gàiu
có th"ng qu1 t)$ thuế thu nhập Ran1pm1n và `t&Nc0l. W]]MT, -)ên th!c tế. một cuộc đi*u
t)1 u d‚ ch& th8y )@ng nhóm thu nhập th8p. nhóm ng5mi c1& tuổi và ân n"ng th"n 3ng
hộ vi:c thu ph2 R<1))i; và ^)ivN). W]SL“ `tNvNn và cộng ;!. W]S]T, <>n n+1. có th# ngh9
)1 các l&=i ph2 0huyến 0h2ch 0hách th1m qu1n thuộc các nhóm thi:t thti. nh5 thu ph2 th8p
h>n đối v6i h4c ;inh. ng5mi c1& tuổi h1y có nh+ng ngày mu c}1 mi~n ph2 ch& u 0hách là
ng5mi đ'1 ph5>ng,
Hg&ài )1 cAn ph$i cân nh?c vi:c ng5mi ân t)ợ giá ch& 0hách th1m qu1n n56c ng&ài. đCc
%i:t là 0hi 0hách giàu có h>n ng5mi đóng thuế. vi:c này th5mng x$y )1 t)&ng t)5mng hợp
0hách là ng5mi c31 n56c phát t)i#n đi u l'ch u các n56c đ1ng phát t)i#n, dốt ;ố n56c.
t)&ng đó có IN)u. Zcu1đ& và aNny1 đB tvng giá ph2 đối v6i 0hách n56c ng&ài t)&ng 0hi
uy thu ph2 th8p h>n đối v6i ân t)&ng n56c RJlin&. W]]WT, Hg&ài )1. qu1 cuộc đi*u t)1
u %1 v5mn quốc gi1 E&;t1 kic1. K1l1)N; và _11)m1n RW]]PT th8y )@ng c$ ân đ'1 ph5>ng
và u 0hách n56c ng&ài đ*u đồng / )@ng 0hách n56c ng&ài nên t)$ ph2 c1& h>n 0hách nội
đ'1, `! chênh l:ch giá nh5 vậy là %ình th5mng t)&ng ngành u l'ch, Hó c•ng giống nh5
2
vi:c giá vb máy %1y th5mng chênh l:ch gi+1 ngày l~ và ngày th5mng. và giá ngày th5mng
c1& h>n giá ngày l~, `! chênh l:ch giá này đ5ợc th!c hi:n th"ng qu1 c> chế gi$m giá nếu
đCt mu1 t)56c và c> chế �nghw mi~n ph2 tối thứ %Fy�,
Hg5mi t1 th5mng đCt câu h•i nghi v8n vi:c giá ph2 có th!c ;! th# hi:n vi:c �thu ph2 g8p
đ"i� h1y 0h"ng, Ih2 ;} (ng th5mng đ5ợc thu đnng giá vì ngân qu‚ l8y tq thuế thu nhập
0h"ng đ3 đ# I<¯E O¯ d¯E Q±E< -s -¦J O† K¥J -©H, 3nh h5ung c31 v8n đ*
thu ph2 đối v6i li*u l5ợng 0hách thvm qu1n cAn đ5ợc nghiên cứu và đánh giá thận t)4ng,
dCc p mối qu1n h: qu1 l=i gi+1 giá và ch8t l5ợng là nguyên t?c 0inh tế c> %$n. các 0inh
nghi:m t)56c đây đB ch& th8y )@ng chi ph2 th8p nh8t R0h&$ng tq M đ" l1 t)u lênT có )8t 2t
h&Cc 0h"ng có $nh h5ung gì đến mức th1m qu1n u các n>i“ có ngh91 là u mức thu ph2
th8p mức th1m qu1n v7n 0h"ng th1y đổi inNl1;tic thN& giá c$ Ran1pm1n và `t&Nc0l. W]]M“
_in%N)g và cộng ;!. W]]i“ •1l;h. W]SiT, Ehi ph2 c1& h>n có th# ổn đ'nh t=i các đ'1
đi#m độc đá& mà 2t $nh h5ung t6i mức th1m qu1n, Ih2 thu có th# làm tvng l5ợng 0hách
đến thvm nếu 0inh ph2 thu đ5ợc ;} (ng đ# ph(c v( u 0hách, -uy nhiên. ;! linh h&=t
c31 ph2 thu c•ng th1y đổi u tqng n>i. u nh+ng n>i có nhi*u đi#m th1m qu1n thì ph2 thu có
th# làm gi$m đáng 0# l5ợng u 0hách đến thvm R`tNvNn và cộng ;!. W]S]T,
Hg( / t)&ng qu1n đi#m ph$n đối thu ph2 là ng5mi đóng thuế ph$i t)ợ c8p các chuyến th1m
qu1n c31 0hách. và & đó ph$i t)ợ c8p ch& các h&=t động 0inh &1nh u l'ch Rh&Cc là t)ợ
c8p ch& t&àn ngành 0inh &1nh. h&Cc u 0hách ;€ ph$i t)$ t&àn %ộ giá thu ph2 mà ngành
u l'ch chuy#n ;1ng ch& 0hách u l'ch ch'uT, O8n đ* t)ợ c8p ch& 0hách n56c ng&ài 0h"ng
hợp l/ l?m ;&ng c•ng cAn ph$i đ5ợc đ* cập t6i, Euối cpng. vi:c thu ph2 th8p đối v6i một
;ố l&=i 'ch v( Rnh5 'ch v( c?m t)=iT có th# làm gi$m c> hội c31 các &1nh nhân vì ph$i
c=nh t)1nh v6i các &1nh nghi:p nhà n56c,
Hếu m(c đ2ch qu$n l/ là đ# ;} (ng u l'ch ;inh thái có hi:u qu$ 0inh tế nh8t RthN&
h56ng tvng tối đ1 phnc lợi xB hộiT. thì ph2 thu ph$i đ5ợc đ'nh )1 u mức nhu cAu Rlợi 2ch
đ>n thuAnT ph$i cân %@ng v6i chi ph2 %iên tế RGNm gi$i th2ch chi tiết h>n t)&ng nghiên
cứu c31 _in%N)g và Zn)iquN„. W]]U“ k&;Nnth1l và cộng ;!. W]SUT, `&ng v8n đ* 0h"ng
m1y là 2t có th"ng tin đAy đ3 v* nhu cAu. đCc %i:t là v* chi ph2 đ# có th# quyết đ'nh mức
ph2 thu có hi:u qu$, dCc p vậy. hi:u qu$ 0inh tế t=& )1 c> ;u đ# đ'nh mức ph2 thu, Hg&ài
)1. nó ctn nh8n m=nh các chi ph2 liên qu1n đến u l'ch ;inh thái và nh+ng tổn th8t 0inh tế
x$y )1 0hi ph2 thu đ5ợc đ'nh )1 t)ên nh+ng c> ;u 0hác R•1l;h. W]Si. th$& luận v* các c>
;u đ'nh mức ph2 thuT,
TTm %i\u đ'ờng cong n%u cầu () `ác đ&n% p%< t%u
Q# thu hồi ph2 một cách có hi:u qu$ và các m(c đ2ch 0hác cAn ph$i có th"ng tin v* nhu
cAu và chi ph2 c31 ngành u l'ch ;inh thái, O2 (. nếu muốn xác đ'nh ph2 thu t=i một đi#m
u l'ch đ# tvng tối đ1 lợi nhuận. đAu tiên ph$i xác đ'nh c$ h1i đ5mng c&ng cung Rchi ph;i
ch& mzi l&=i hình 'ch v(T và cAu R%1& nhiêu ng5mi ;€ đến th1m qu1n u tqng mức chi ph2
0hác nh1uT, IhAn này nêu lên một ;ố nhân tố $nh h5ung đến đ5mng c&ng nhu cAu. đồng
thmi đ51 )1 nh+ng %i:n pháp 0‚ thuật png đ# thu thập th"ng tin v* chi ph2 và nhu cAu,
IhAn t)ình %ày u đây c> %$n !1 t)ên ph5>ng pháp �thuyết 0inh tế�, Eác th$& luận v*
ph5>ng pháp �0inh &1nh� xin xNm t)&ng nghiên cứu c31 dNi1n RW]S2T và
2
dcaN)chN) RW]]ST, Eác ph5>ng pháp �tâm l/ xB hội� xin th1m 0h$& t)&ng nghiên cứu
c31 dcE1)villN và các cộng ;! RW]]2T và dcE1)villN và các cộng ;! RW]]iT,
Hhu cAu t=i một đi#m u l'ch ;inh thái !1 t)ên )8t nhi*u yếu tố RxNm chi tiết t)&ng
nghiên cứu c31 _in%N)g và <u%N). W]]gT. %1& gồmD
© -hu nhập c31 u 0hách và các đCc t2nh v* nhân 0hFu h4c
© / th2ch và xu h56ng
© hình $nh c31 đi#m th1m qu1n
© ;! có ;žn và giá c31 các 1nh l1m th?ng c$nh có t2nh c=nh t)1nh 0hác
© chi ph2 đi l=i Rthmi gi1n và giá c$T t6i n56c có đi#m th1m qu1n
© ch8t l5ợng c31 1nh l1m th?ng c$nh
© ch8t l5ợng c31 t&àn %ộ chuyến đi
© ;! ổn đ'nh v* ch2nh t)' và 0inh tế
© các 1nh l1m th?ng c$nh ph(“ và
© chi ph2 đi l=i Rthmi gi1n và giá c$T tq đi#m đến R;ân %1y. %ến tàu,,T t6i 1nh l1m
th?ng c$nh
Eó nhi*u ph5>ng pháp đ# 56c l5ợng nhu cAu đối v6i một đi#m u l'ch ;inh thái, `&ng có
l€ ph5>ng pháp th"ng th5mng nh8t là GDnh giD thH trhNng, Ih5>ng pháp này phân t2ch ph2
thu và l5ợng 0hách th1m qu1n t=i các đi#m m1ng t2nh ch8t giống nh1u, Ih5>ng pháp này
t=& )1 c> ;u chung đ# quyết đ'nh xNm các 'ch v( t5 nhân có nên đAu t5 t=i đi#m đó h1y
0h"ng, -uy nhiên ph$i )8t cFn t)4ng 0hi đánh giá các đi#m m6i vì nh+ng đi#m đó có ;ức
cung l6n. & đó áp l!c giá c$ gi$m xuống, `&ng 0h"ng m1y là các %ộ phận 0inh &1nh
chz u và các 'ch v( 0hác th5mng 0h"ng cung c8p th"ng tin v* l5ợng 0hách th1m qu1n và
giá c$ & đó )8t 0hó ;& ;ánh, Hg&ài )1 )8t 2t v5mn quốc gi1 và đi#m c"ng cộng 0hác th!c
hi:n thu ph2 t)&ng thmi gi1n ài“ nên 0hi thu ph2 chw !1 t)ên nh+ng cân nh?c m1ng t2nh
0inh &1nh. v2 ( các chi ph2 'ch v( và ;! t! nguy:n chi t)$ c31 0hách th1m qu1n, <>n
n+1 2t có ;! th1y đổi t)&ng mức ph2 thu và ;! 0hác %i:t v* l5ợng 0hách th1m qu1n đối v6i
tqn gm+ ph2 thu 0hác nh1u đ# có th# đánh giá đ5ợc ph$n ứng c31 0hách đối v6i các mức
ph2 0hác nh1u,
Hg1y c$ 0hi có th"ng tin tq các đi#m giống nh1u thì c•ng ph$i đi*u chwnh đ# có th#
nghiên cứu 0‚ l5ong ;! 0hác nh1u c31 các yếu tố �cAu�. v2 ( nh5 ch8t l5ợng c31
th?ng c$nh và chi ph2 đi l=i, Oì hiếm có nh+ng phân t2ch một cách h: thống v* các yếu tố
�cAu� đối v6i u l'ch ;inh thái nên tAm qu1n t)4ng c31 mzi yếu tố đ*i !1 t)ên t)!c
2
giác c31 nh+ng ng5mi đB th"ng th=& t)&ng ngành R•1l;h. W]Si. th$& luận v* các yếu tố
t)&ng l9nh v!c gi$i t)2 t=i d‚T, -uy nhiên. hy v4ng )@ng các nghiên cứu t)&ng t5>ng l1i ;€
xác đ'nh đ5ợc tAm qu1n t)4ng c31 tqng yếu tố. và ;€ t=& đi*u 0i:n ứng (ng chiến l5ợc
này một cách hi:u qu$ h>n, Hh+ng nghiên cứu đó c•ng ;€ xác đ'nh hi:u qu$Vchi ph2 đối
v6i ;! gi1 tvng nhu cAu Rnh5 các tài nguyên đ5ợc ;} (ng ch& các t)ung tâm Rth"ng tinT
ành ch& u 0hách th1m qu1n nếu nh+ng t)ung tâm này đ5ợc xác đ'nh là đCc %i:t qu1n
t)4ng,
Ih5>ng pháp thứ h1i là ;} (ng các 0‚ thuật phi th' t)5mng đ# xác đ'nh đ5mng c&ng nhu
cAu. v2 ( ;} (ng 0‚ thuật -Ed và EOd đB đ5ợc m" t$ u t)ên RxNm thêm phAn th$&
luận c31 •1l;h. W]SiT, -uy vậy. 0hi đ5ợc ;} (ng đ# đ* xu8t giá thì mối qu1n h: gi+1
mức ph2 thu và l5ợng 0hách th1m qu1n %i#u đ=t lợi nhuận chứ 0h"ng ph$i là •-I tổng
h1y t)ung %ình, EAn ph$i nh8n m=nh )@ng mCc p nh+ng 0‚ thuật này đ5ợc ;} (ng )ộng
)Bi ;&ng mức độ ch2nh xác phAn l6n ph( thuộc và& ch8t l5ợng c31 vi:c xây !ng và qu$n
l/ cuộc 0h$& ;át Rcác v2 ( t)&ng ch5>ng này đ5ợc ;} (ng đ# minh h41 ch& nh+ng 0hái
ni:m và ch8t l5ợng nghiên cứu 0h"ng ph$i là các t)5mng hợp đ5ợc đánh giá c( th#T,
Hg&ài )1. các yếu tố tâm l/ và các yếu tố 0hác có th# có ngh91 là u 0hách ;žn ;àng chi
t)$ 2t đi � t=i chz� h>n là nh+ng t2nh t&án đánh giá phi th' t)5mng nêu )1, Oì nh+ng l/
& này. cAn thận t)4ng 0hi ;} (ng nh+ng 0ết qu$ nghiên cứu nh5 vậy,
_iên qu1n t6i các 0‚ thuật đánh giá phi th' t)5mng là nh+ng 0‚ thuật nghi[n cZu thH
trhNng, nh5 phân t2ch 0ết hợp và t=& m7u l!1 ch4n R<1i) và cộng ;!. W]]MT, Hh+ng 0‚
thuật này đ& đ5ợc tAm qu1n t)4ng c31 các phFm ch8t đCc t)5ng Rnh5. các nhân tố cung
nêu t)ênT t)&ng các quyết đ'nh c31 ng5mi tiêu png, Eó th# ;} (ng chnng đ# t2nh t&án
0h$ nvng mà ng5mi tiêu png ;€ l!1 ch4n một ;$n phFm đCc %i:t Rv2 (. ;€ th1m qu1n một
0hu v5mn đCc %i:tT !1 t)ên nh+ng phFm ch8t c31 ;$n phFm liên qu1n t6i nh+ng phFm
ch8t c31 nh+ng ;$n phFm 0hác t)ên th' t)5mng, Oì giá c$ là một t)&ng nh+ng phFm ch8t
này. có th# ;} (ng nh+ng 0‚ thuật này đ# t2nh t&án ;! đáp ứng v6i các mức độ th1m
qu1n tu>ng ứng v6i nh+ng th1y đổi c31 giá c$,
Ih5>ng pháp thứ %1 là ;} (ng cDch thZc ;u=n li mjm dVo vJdhokc cDc cuKc bDn GQu
giD! Oì 0hó 0hvn cố h+u t)&ng t2nh t&án cung. và & ;! th1y đổi t)&ng ngành c"ng nghi:p.
ph5>ng pháp này là một %ổ xung qu1n t)4ng ch& các ph5>ng pháp 0hác,
O2 (
.p dBng TC/ đ\ t<n% toán các đ'9ng cung
:RS$ TUU& 9IA kakadu
nE
3$4567
an1pm1n và `t&Nc0l RW]]MT đB ;} (ng ph5>ng pháp chi ph2 u l'ch và ;ố li:u tq 0h$& ;át
nvm W]]P đ# t2nh t&án nh+ng đ5mng cung ch& O5mn quốc gi1 a101u u Hc, ^!1 t)ên �d7u
2
K� c31 h4. %1& gồm c$ ph( c8p ch& chi ph2 thmi gi1n u l'ch. h4 đB t2nh t&án đ5ợc mói qu1n h:
;1u gi+1 các ph2 và& c}1. ;ố l5ợng cuộc th1m qu1n và lợi tức ph2 ch& a101u R;ố làm t)tnT,
Ih2 Rđ" l1 ncT����������`ố l5ợng chuyến th1m qu1n
�����������-hu nhập ph2
������������������������������������������
������������������������������������������
�������������������������������RIh2 x chuyếnT
¡ �P
�����������������������������������
�2UU,PPP
�����������������������������������
��¡ P
��������������U
�����������������������������������
�2g],PPP
�������������������������������Mi,PPP
��������������S
�����������������������������������
�2gM,PPP��������������������������W,SSS,PPP
������������Wi
�����������������������������������
�22L,PPP��������������������������g,ig2,PPP
������������UP
�����������������������������������
�2PM,PPP��������������������������S,2PP,PPP
������������SP
�����������������������������������
�WLg,PPP������������������������Wg,SUP,PPP
����������W2W
2
�����������������������������������
�WUL,PPP������������������������WL,LSL,PPP
����������WiW
�����������������������������������
�W2M,PPP������������������������2P,W2M,PPP
����������UUU
�����������������������������������
���gW,PPP������������������������Wg,LiU,PPP
Hh5 %$ng chw )1. chi ph2 WP đ" l1 nc ch& một ng5mi l6n R<>n là một u 0háchT đB %?t %uộc
ph$i thu tq nvm W]]gX]U và t=& đ5ợc nguồn thu W.]PP.PPP đ" l1 Hc tq 2PM.PPP u 0hách, Qi*u
này ch& th8y các t2nh t&án ch2nh xác một cách hợp l/. ch2 2t u các c8p độ ph2 th8p h>n,
2
O2 (. các ph2 có th# nâng t6i WP đ" l1 !1 t)ên nghiên cứu EOd h1y đánh giá nh+ng thu
hnt t5>ng t! nh5 vậy, -uy nhiên nếu ;ố u 0hách gi$m h>n ! t2nh thì các ph2 có th#
đ5ợc đi*u chwnh xuống, -5>ng t! nh5 vậy. nếu ;ố u 0hách gi$m 2t h>n ;& v6i ! t2nh thì
các ph2 có th# tvng lên, -óm l=i. có th# đi*u chwnh các ph2 %@ng cách ;} (ngR;1i ;ố và
th} nghi:m đ5ợc th"ng %á&T ch& đến 0hi đ=t đ5ợc các m(c tiêu nh5 thu hồi chi ph2, -uy
vậy cAn ph$i phân đ&=n nh+ng th1y đổi l6n v* chi ph2 một cách tq tq,
Eác gi8y phbp đ8u giá h&Cc các chi ph2 u l'ch 0hác ;€ ch3 yếu ;?p xếp các chi ph2 thN&
nhu cAu %ui vì ng5ti t1 ;€ hi v4ng nh+ng ng5mi đi*u hành tu1 h&àn t&àn ;žn ;àng đ8u
thAu chi t)$ đ# đ5ợc phbp Rmi~n là có nhi*u đ>n v' đ8u thAu và cuộc đ8u giá đ5ợc qu$n l/
một cách có hi:u qu$T, -uy vậy nói chung nh+ng cuộc đ8u giá chw th2ch hợp 0hi có ;ố
l5ợng gi8y phbp và nh+ng ph( ph2 )1 và& h=n chế và 0hi giá c31 các gi8y phbp nh5 vậy
t5>ng đối c1&, Qi*u n1y ;€ ch3 yếu là các t)5mng hợp ;vn %?n. và nh+ng c> hội u l'ch
giá t)' c1& nh5 qu1n ;át 0hw đột vpng nni,
O2 (
'3c t<n% c%i p%< t=i các đ&a đi\m t%am Puan
du l&c% sin% t%ái
KZ_h•Z
DN&SPF
IhAn l6n ch5>ng này tập t)ung và& nhu cAu và lợi 2ch, -uy nhiên ;! thu hồi chi ph2 và
một ;ố m(c tiêu 0hác đti h•i nh+ng 0iến thức v* chi ph2,k8t 0hó đ=t đ5ợc đi*u nàyvì )8t
nhi*u chi ph2 phát ;inh t=i các vpng t! nhiên liên qu1n t6i c$ u l'ch ;inh thái và %$& tồn,
-h5tng th5tng c"ng tác qu$n l/ và các chi ph2 0hác nói chung đ5ợc phân %ổ ch& c"ng
tác %$& tồn và chw có nh+ng chi ph2 qui đ'nh đCc thp ch& u l'ch ;inh thái Rv2 ( các
h56ng 7n viên đ5ợc thuê u 0hu t! nhiênT đ5ợc phân %ổ ch& u l'ch ;inh thái, -uy nhiên
_in%N)g và các cộng ;! RW]]iT đB áp (ng nh+ng 0‚ nvng t2nh t&án chi ph2 đ# tìm )1
nh+ng 56c t2nh chi ph2 ;át th!c tế h>n t=i %1 đi#m u l'ch ;inh thái u KNli„N,
^!1 t)ên %$ng t2nh t)ung %ình. h4 đB 56c t2nh các chi ph2 u l'ch liên qu1n là Ui,S]U
đ" l1 K•R2g,UUL đ" l1 d‚T t=i 0hu %$& tồn động vật h&1ng B v'nh E&c0;c&m% t)&ng
0h&$ng thmi gi1n tq tháng -5 W]]W đến tháng -5 W]]g, _ợi nhuận 56c t2nh liên qu1n đến
u l'ch ;inh thái. t)56c tiên tq ph2 và tài t)ợ là U2,2Wg đ& l1 K• vậy ;ố ti*n thiếu h(t là
U,iSW đ" l1 K•, Hếu m(c tiêu thu hồi chi ph2 đ5ợc th!c hi:n đến cpng thì nh+ng ;ố li:u
t)ên ;€ ch& phbp 56c t2nh giá một vb và& c}1, -)&ng t)5mng hợp này. nếu ;} (ng ;ố li:u
0hách thvm qu1n nvm W]]2 là 2,]iS 0hách n56c ng&ài thì đ# thu hồi chi ph2 giá vb và&
c}1 ch& ng5mi n56c ng&ài là W.i đ" l1 K• RP.S đ" l1 d‚T R0h"ng t2nh ph2 ch& c5 ânT,
2
Kui vì ph2 này quá th8p nên ng5mi t1 0h"ng m&ng đợi c?t gi$m thvm qu1n, -2nh t&án này
!1 t)ên nh+ng đi#m đ>n lf v* nhu cAu và chi ph2 h>n là !1 t)ên t&àn %ộ đ5mng c&ng
gi+1 cung và cAu tuy nhiên nó đB ph$n ánh đ5ợc vi:c ;} (ng nh+ng th"ng tin này nh5
thế nà& đ# đCt )1 ph2, Oi:c ;} (ng )ộng )Bi h>n + li:u v* chi ph2 đB đ5ợc đ* xu8t t)&ng
các quyết đ'nh phân %ổ ngân ;ách và giá c$ Rv2 ( các c"ng viên quốc gi1 u HN\ `&uth
•1lN; và ^'ch v( th1m qu1n động vật h&1ng B. W]]LT,
Các lo=i p%<
2
Hg1y 0hi t&àn %ộ các ch2nh ;ách v* ph2 đB đ5ợc xác đ'nh các nhà qu$n l/ ph$i đ'nh )1
tqng l&=i ph2 ch& các hàng h&á và 'ch v(c•ng nh5 cách thu chnng mCc p có vài ;!
chồng chb& t)&ng thuật ng+ nh5ng 56i đây là một vài l&=i ph2 phổ %iếnD
© Ih2 và& 0hu th1m qu1n V đ5ợc thu 0hi u 0hách và& 0hu v!c
© Ih2 và& c}1Vđ5ợc t)$ đ# và& các n>i c( th# nh5 là các t)ung tâm đón tiếp u 0hách
© Ih2 ;} (ngV đ5ợc t)$ ch& vic ;} (ng các vật (ng c( th# Rnh5 là các thiết %' ch&
thuêT h1y các c> hội Rnh5 là các đi#m c?m t)=iT
© Ih2 đvng 0/ và ch& phbp V t5>ng t! nh5 ph2 ;} (ng“ %1& gồm vi:c ch& phbp ;vn
%?n và câu cá,
© Kán và chuy#n nh5ợng V %1& gồm nh+ng lợi nhuận tq vi:c %án t)!c tiếp quà l5u
ni:m. ch& thuê chz t)4 và các hàng h&á h1y 'ch v( 0hác“ ph2 tq vi:c chuy#n nh5ợng các
th5>ng v( t5 nhân t)&ng vi:c %án các mCt hàng và 'ch v( này“ và thu nhập tq vi:c đvng
0/ các nhBn hi:u th5>ng m=i và %i#u t)5ng c31 0hu t! nhiên,
Hg&ài các l&=i ph2 0hác nh1u. ctn có nhi*u ph5>ng pháp 0hác nh1u đ# thu ph2, Ih5>ng
pháp )‰ )àn nh8t là th"ng qu1 vi:c thu ng1y t)!c tiếp t=i chz. nh5 0hi và& một đi#m h1y
0hi mu1 %án một l&=i 'ch v( h1y hàng h&á, Eác l&' 2ch c31 ph5>ng pháp này làD WT mối
liên 0ết t)!c tiếp gi+1 t)$ ph2 và 'ch v( đ5ợc cung c8p. và 2T c> hội đ# th"ng %á&. quy
đ'nh và đếm ;ố l5ợng 0hách, mCt h=n chế c31 vi:c thu t)!c tiếp là ph2 tổn,
Qối v6i các đ'1 đi#m )1 và& nhi*u lAn h1y ung l5ợng 0hách th8p. vi:c thu ph2 t)!c tiếp
có th# 0h"ng th!c tế, -h1y vì đó. một h: thống 1nh !. có các hộp %• ti*n t)$. h1y h:
thống phiếu và& có l€ th2ch hợp, O2 (. %1ng -1;m1ni1 u HE `² ^¯Hj I<h–s O†J
c}1 ch& u 0hách tiếp cận v6i %8t cứ v5mn quốc gi1 nà& t)&ng ;ố WU v5mn c31 %1ng, ai#m
t)1 đi#m qng có th# cAn thiết đ# tvng c5mng c"ng tác tuân th3 quy đ'nh v6i nh+ng h:
thống nh5 vậy,
dột ph5>ng pháp 0hác là thu ph2 gián tiếp th"ng qu1 nh+ng ng5mi đi*u hành tu1. v6i chi
ph2 th5mng đi 0Œm v6i 0hách u l'ch là một phAn c31 giá tu1 t)4n gói, ah$ nvng này
th5mng đ5ợc ;} (ng cpng v6i vi:c thu ph2 t)!c tiếp, Eác lợi 2ch tq vi:c gián thu %1&
gồmD WT ti*m nvng tvng c5mng th"ng tin gi+1 v5mn và ngành c"ng nghi:p u l'ch đ'1
ph5>ng. 2T gi$m %6t các chi ph2 hành ch2nh ch& vpng t! nhiên t)&ng 0hi v7n ch& phbp
giám ;át đ5ợc các mức độ th1m qu1n. và gT ti*m nvng gi8u các ph2 t)&ng chi ph2 c31 tu1
t)4n gói. & đó có th# gi$m %6t tác động c$u các l&=i ph2 c1& h>n v6i các c8p độ th1m
qu1n, dCt h=n chế c31 gián thu là gi$m %6t tiếp xnc gi+1 nhân viên v5mn và u 0hách,
O2 (
Tập đo)n b8o tLn ;%u (ực b8o tLn
2
KZ_h•Z
T‚! g$?n 23$ tƒn Ehu >•c 23$ tƒn „PACT… th\+ (i\ >?$ !h€ 23$ tƒn †_Lvo
gYi >8i t1t c3 các 9u Ehách n($=i ;uYc) g.ic (i\ t‡n( >?$ thu] s{n 2\< Ehi gi
t%.8c gˆ l? †44L6oL D•\ t%Sn t€nh t$án 4n7)777 9u Ehách n($= ;uYc +"t n‡+)
ch.‰n( t%^nh +8i g.ic th•c hin (Šn g{< E‹ >fn( h?n( n‡+ ({< g.ic †
o77)777L T‚! 9$?n g"c l‚! >8i ch€nh !h[ >? 9$ +"t 2\n 2\$ (ƒ+ các g=i 9in
c[\ c3 ch€nh !h[ >? !hi ch€nh !h[ chŒ g=$L T?i t%i c3u PACt cˆ th• g.ic sŽ
9,n( ch$ các +,c g€ch g\ 9=n() 2\$ (ƒ+ g?$ t=$) (iá$ 9,c +-i t%./n()
h$=ch g#nh Ehu 23$ tƒn) >? h• t%i c‰ c1u t• ch‘c) nh.n( Eh-n( cˆ @ g#nh th\<
th] t?i t%f ch€nh c[\ ch€nh !h[L
hh-n( cŠn !h3i gánh (iá ;uá th1! Ehˆ Eh‡n 0{< 9•n( +"t ;uU nh. >‚< 5
ch.‰n( t%^nh g’ !hát t%i•n g.ic o n‡+) 2“n( E]t thKc Ehác 0\ >8i gj 0u1t
2\n gŠuL H‰n n”\) >^ n(?nh 9u l#ch T &'li•' ch[ <]u 9•\ >?$ nh”un( n–t h1!
9:n >j >‡n hˆ\ >? thiSn nhiSn) cˆ +inh chun(‘ Ehá %— gYi >8i >ic 2˜t 2u"c
thu +ftt l$=i !h€ nh. >‚< t™ Ehách 9u l#chL aiju n?< sš Eh-n( !h3i l? t%./n(
hi! á! 9,n( ch$ t1t c3 các n.8cL 9$ >{<) PACt l? +"t >€ 9, tu<t >/i >j t?i
ch€nh sán( t=$ gYi >8i c-n( tác 23$ tƒn) >? các n.8c Ehác g\n( t^+ txi nh”n(
ch.‰n( t%^nh t.‰n( t•L Th-n( tin thS+ >j PACt 9$ S!'%('l „4››•… cun( c1!L
M"t Eh3 n‡n( n”\ l? thu t™ các th?nh !hŠn Ehác c[\ nh?nh c-n(
n(hi! 9u l#chL hh‡ n‡n( n?< th./n( 9•\ >?$ các l$=i thu] Ehách s=n
h\< >‚n chu<•n >? t=$ %\ nh”n( lii th] t.‰n( t• nh. >ic thu !h€ giju
h?nh tu\L *€ 9,) T 2\n( M$nt\n\) •Loœ thu nh‚! thu] gánh t%Sn (i./n(
2
Ehách s=n g.\ >?$ ;u3n l@ các Ehu >./n c[\ 2\n(L Tu< >‚<) g• g=t
g.ic s• ch1! thu‚n c[\ n(?nh c-n( n(hi!) cˆ th• ;u<]t g#nh gYi >8i
các l$=i !h€ 2˜t 2u"c !h3i t%3 chŒ Ehi cˆ +Yi liSn h t.‰n( ;u\n (i”\
các l$=i !h€ >? s• sŽ 9,n( Ehu >•c thiSn nhiSnL
các (+n đ5 c%<n% sác% p%< ;%ác
IhAn cuối này nêu )1 cá v8n đ* và nh+ng đ* xu8t chung Ehác th€ch hi! >8i ch€nh
sách !h€L aŠu tiSn) h thYn( !h€ tYt nh1t gYi >8i 21t c‘ Eh. >•c g•c
2it n?$ sš !h, thu"c >?$ l$=i h^nh >? +‘c g" th\+ ;u\n) +‘c g" hi!
tác >8i n(?nh c-n( n(hi!) 3nh h.Tn( c[\ s• ;u\n liSu >? các nh{n tY
EhácL D$ >‚<) t%$n( Ehu-n Eh• các +,c tiSu t•n( th•) s• +j+ 9ž$ cŠn
g.ic t=$ %\ ch$ +•i gi•+ g• th•c hin c‰ c1u !h€ th€ch hi! nh1t th'$
các giju Ein g#\ !h.‰n( „>^ +"t c‰ c1u !h€ g‰n ch$ t$?n 2" h thYn(
>./n cˆ th• Eh-n( hiu ;u3…F >€ 9,) !h€ >?$ c•n( +u\ t%.8c T >./n
C$st\ Ric\n) 9\$ g"n( t™ †o Ehi >./n cˆ €t Ehách th\+ ;u\n t8i †47 Ehi
>./n cˆ g-n( Ehách… Ch\s') 4››•F C$st\ Ric\ T%\>'lN't) 4››v…L
N]u ch€nh ;u<jn !h, t%ách ch€nh sách !h€ (i” n(u<Sn >8i c‰ ;u\n
;u3n l@ t%un( .‰n() Eh3 n‡n( th\< g•i các !h€ €t %\ cŸn( 9u< t%^ c?n(
+j+ 9ž$ c?n( tYtL *€ 9,) chi nhán giju h?nh) nh. c‰ ;u\n >./n) nˆi
chun( cˆ th• ‘n( !hs$ nh\nh h‰n chi náh h?nh !há!) nh. n(h# >in
h\< ;uYc h"i „&\%2$%\E) 4›yy…L CŸn( nh. >‚<) Einh n(hi+ (ii %\ €t %\
(i\$ !hˆ +"t !hŠn thu nh‚! !h€ c[\ 9u l#ch sinh thái l=i ch$ 23n th{n
g#\ gi•+ th\+ ;u\n l?+ t‡n( c./n( hiu ;u3 ;u3n l@ t%$n( >ic thu
!h€) cŸn( nh. t%ách nhi+ chi tiSuL
Th‘ h\i) thu nh‚! t™ !h€ cŠn !h3i g.ic 0'+ nh. l? +"t nh{n tY 2•
0un( h‰n l? th\< th] ch$) nh”n( !h{n 2• nh{n sách hin t=iL N]u >ic
!h{n 2• n({n sách hin t=i 2# (i3+ 0uYn( 9$ thu nh‚! t™ 9u l#ch t‡n(
lSn th^ lii €ch t?i ch€nh c[\ >ic thu !h€ 2# +1t giL Th•c %\) các chi !h€
c‰ sT h= tŠn( >? ;u3n l@ 9$ >ic th•c hin h thYn( thu !h€ +\n( l=i
th^ cˆ th• (i3+ n(uƒn t?i t%i hin cˆL H‰n n”\) n(?nh 9u l#ch th\< g•i
+"t cách cY h”u) >? s• Eh-n( •n g#nh c[\ các n(uƒn thu 9u l#ch cˆ th•
l8n h‰n s• Eh-n( •n g#nh c[\ các n(uƒn t?i t%i ch€nh !h[L *^ l@ 9$ n?<)
cŠn !h3i 0{< 9•n( các n(uƒn t?i t%i t™ c[\ t‚! g$?n Ehi cˆ th• g• g3+
23$ n(uƒn t?i t%i liSn t,c t%$n( Ehi các gi•+ th1! t%$n( các chu E‹ 9u
l#ch „cˆ th• Ehˆ 0{< 9•n( n]u các c‰ ;u\n ch€nh !h[ ;u'n >8i các chu
E‹ n({n sách h?n( n‡+…L Các c‰ h"i g• t‡n( các n(uƒn thu Eh-n( !h€
gYi >8i các Ehu >•c thiSn nhiSn) nh. th-n( ;u\ các ch.‰n( t%^nh ;u<Sn
(ˆ! h\< 2án gƒ h?n( l.u ni+) cŠn g.ic gánh (iá) >^ chKn( cˆ th• t=$
%\ nhiju n(uƒn t?i t%i 2• 0un( %1t l8nL
2
Th‘ 2\) các l$=i !h€ >? các (iá c3 9u l#ch sinh thái Ehác Eh-n( chŒ 2#
3nh h.Tn( 2Ti nhu cŠu) +? cxn 3nh h.Tn( tˆi nhu cŠu) 9$ 2Ti chKn(
cˆ >\i t%x nh. các 91u hiu ch1t l.in( s3n !h+ gYi >8i 9u Ehách ch.\
;u'n >8i s3n !h+L *€ 9,) +"t nh? t%f (iá c\$ cˆ th• h1! 9:n h‰n nh?
t%f (iá th1! gYi >8i nh”n( 9u Ehách t^+ Ei]+ +"t s• tin n(hi t.‰n(
gYi c\$L a.‰n( nhiSn) n]u nh? t%f h\< g#\ gi•+ th\+ ;u\n Eh-n( cˆ
g.ic ch1t l.in( t.‰n( g.‰n( >8i (iá c3) nˆ l?+ ch$ Ehách si h’i
Eh-n( +uYn ;u\< t%T l=i >? %1t nhiju +in( ti]n(L
Th‘ t.) gYi l‚! >8i nh”n( l$=i !h€ sš 9:n t8i E]t ;u3 l? +"t !hŠn >^ 9u
Ehách cˆ th• 0'+ gˆ l? Eh-n( c-n( 2“n) h\< c3+ th1< l? chŸn( sš
Eh-n( nh‚n các lii €ch t™ >ic chi t%3 nh”n( l$=i !h€ nh. >‚<
„McC\%>ill' >? c"n( s•) 4››•…L Các g#\ gi•+ th\+ ;u\n cˆ Eh3 n‡n(
t‡n( s• ch1! thu‚n c[\ 9u Ehách >j các l$=i !h€ 2“n( cách (i3i th€ch
+,c g€ch c[\ chKn( ) g•c 2iSt chK @ 0'+ các l$=i !h€ cˆ sš g.ic sŽ
9,n( Eh-n( >? g.ic sŽ 9,n( nh. th] n?$ g• t‡n( c./n( các 9#ch >,
ch$ 9u EháchL *€ 9,) T 2\n( T\s+\ni\) Kc) các >./n ;uYc (i\ >? các
Ehu 23$ tƒn h.8n( 9:n c[\ 9u Ehách „4››_… (hi l? t1t c3 các n(uƒn t?i
t%i cˆ g.ic t™ các l$=i !h€ sš g.ic tái gŠu t. g• g3+ 23$ các c‰ sT
g.ic c3i thin nh. g./n( 0á) nh? t%f) các Ehu >•c 9’ n($=i) Ehu >
sinh >? các c$n g./n( gi 2" tYt h‰n�, -uy vậy. _11)m1n và j)Ng);Nn RW]]iT
%á& cá& một %$n n(hiSn c‘u c[\ &\%< „4››6… T TiE\l) Bu\t'+'l\) t%$n( gˆ
Eh-n( th1< +"t +Yi ;u\n h n?$ (i”\ >ic s¡n lxn( chi t%3 các l$=i !h€
c\$ h‰n >? th-n( tin >j +,c g€ch c[\ !h€L
O2 (
^Vng ?u@c gia .rs.L41A
KrHj JkZjJH. d‚
O* l'ch ;} mà nói. ^'ch v( kqng u d‚ đB đ5ợc euốc hội d‚ c"ng nhận chw t2nh ph2 !ng l*u
t)=i, Eác m(c tiêu qu$n l/ t)56c hết tập t)ung và& 0h"ng làm gi$m l5>ng u 0hu v!c t5 nhân. &
vậy ng5mi t1 đB tiến hành đánh giá th' t)5mng. và các 0h$&n ph2 đ5ợc đ# x8p xw u mức nh5 các
0hu đát !ng t=i c31 0hối t5 nhân,
Hvm W]]i. euốc hội c"ng nhận ^'ch v( kqng. c•ng nh5 các c> qu1n liên %1ng 0hác. đ# th!c
hi:n �các ! án th} nghi:m� ph2 t)ên u 0hách t)&ng %1 nvm R_uật E"ng cộng t)1ng WPUVWgUT,
Qi*u này ch& phbp 'ch v( t2nh các l&=i ph2 0h"ng !ng t)=i. %1& gồm c$ các l&=i ph2 và& c}1, t=i
kqng euốc gi1 `iu;l1\. m(c tiêu qu$n l/ là thu hồi một phAn các chi ph2 đi*u hành, Hgành qu$n
l/ đB nghiên cứu các l&=i ph2 đ5ợc t2nh t=i các đ'1 đi#m 0hác Rt)ứ&c tiên là các đ'1 đi#m O5mn
K1ng JkjZjJHT. và đánh giá các 0h&$n ph2 ;€ ph$i t2nh t)$ ch& vi:c thu hồi chi ph2 h&àn t&àn,
Ih2 thu hội chi ph2 h&àn t&àn %' xNm là quá c1&. vì vậy ng5mi t1 đCt mức thu hồi tqng phAn, Qi*u
này minh h41 %$n ch8t nvng động c31 các m(c tiêu và 0iến thức c31 nhu cAu u 0hách“ nhu cAu
này có th# c$n t)u các m(c tiêu đ=t đ5ợc,
2
E> c8u ph2 %1& gồm một l&=i ph2 giá ¡g một xN " t" R¡gXng5mi t=i một đi#m thu hnt u 0hách
t)ên xN %u/tT h1y một 0h&$n vb c$ nvm là ³2M, Q'1 đi#m uy t)ì SP• nguồn thu Rphân %ổ vốn
t)uy*n thống c31 ch2nh ph3 0h"ng %' gi$m xuống là m"t| 0ết qu$ c31 vi:c tiến hành các l&=i ph2
này. mCc p nó có th# %' gi$m & nh+ng c?t gi$m v* ngân ;ách nói chungT, Hguồn thu %ổ xung ;€
đ5ợc ;} (ng đ# nâng c1& các 'ch v( và c> ;u và đi*u này c•ng đ5ợc gi$i th2hc v6i u 0hách đ#
gi$m %6t ;! 0háng c! đối v6i ph2 và& c}1 t=i các đ'1 đi#m mà v* mCt l'ch ;} mà nói thì 0h"ng
t2nh các l&=i ph2 nh5 vậy, ^! án này 0h"ng chw minh h41 làm thế nà& có th# tiến hành các l&=i ph2
mà ctn ch& th8y các c> qu1n qu$n l/ 0hu thiên nhiên có th# tiến hành �ph5>ng h56ng 0inh
&1nh� nh5 thế nà& đối v6i u l'ch ;inh thái. %1& gồm c$ vi:c phát t)i#n cá 0ế h&=ch 0inh &1nh
Rkqng euốc gi1 `iu;l1\. W]]i,T
Th‘ n‡+) t%u<jn th-n( >8i n(?nh c-n( n(hi! 2# 3nh h.Tn( >? các
nhˆ+ n(./i sŽ 9,n( Ehác cˆ th• (i3+ 28t s• gYi l‚! t™ các n(uƒn gˆL
H< >fn( nh1t t%€ >? ch1! thu‚n h$?n t$?n các l$=i !h€ l? !hi th•c t])
nh.n( cˆ th• c3i thin Eh3 n‡n( ch1! thu‚n 2“n( s• hi! tác cˆ @
n(h¢\ >8i các nhˆ+ n(./i sŽ 9,n(L h]t ;u3 cˆ th• c[\ s• c"n( tác nh.
>‚< l? nh‚n th‘c tŠ+ ;u\n t%fn( c[\ >ic th•c hin th'$ (i\i 99$=n
2
các l$=i !h€ „h\< t‡n( !h€… g• ch$ n(?nh c-n( n(hi! cˆ th• th'$ gˆ
+? giju chŒnh (iá c3 c[\ +^nhL *€ 9,) n‡+ 4››• �ph2 %$& 5ong m"i
t)5mng� đánh t)ên các tu1 th5>ng +=i gYi >8i các nh? 9u l#ch sinh thái th\+
;u\n R=n T%..xn( S\n h- Kc t‡n( t™ UA†4L77 „†7Lv7… lSn t8i AU†oL77
„†_Lo7…L N(?nh c-n( n(hi! !h3n gYi +=nh +š >ic t‡n( (iáL M"t
!hŠn) >ic !h3n gYi g’ g.\ g]n E]t ;u3 l? tŠ+ ;u\n t%fn( c[\ >ic
t‡n( (iá) nh.n( cŸn( cxn l? th/i (i\n Eh-n( ch$ !h–! các n(./i giju
h?nh hi! nh1t th\< g•i >?$ t%$n( (iá c3 tu\ 2án t%.8c c3 +"t n‡+ h\<
h‰n n”\ „>1n 9j t.‰n( t• cŸn( 03< %\ T C$st\ Ric\ n‰i các l$=i !h€ 2#
th\< g•i 21t n(/ s\u Ehi 2Šu cŽ ch€nh !h[ +8i…L aj 0u1t chun( c[\
n(?nh c-n( n(hi! l? th-n( 2á$ t%.8c 4y thán(L T=$ +"t sY n.8c)
nh?nh c-n( n(hi! !h3n gYi >ic thu !h€ >^ 9$ c-n( tác ;u3n l@ các
n(uƒn thu 2# ch$ l? th\+ nhŸn(L D$ 9u Ehách cun( su< n(h¢ nh. >‚<)
n(?nh c-n( n(hi! +$n( +uYn nh^n th1< nh”n( lii €ch t™ các n(uƒn
thu g.icL
Th‘ sáu) th•c t] l? các l$=i !h€ (i3+ +=nh s• th\+ ;u\n cˆ n(h¢\ l? cˆ
th• sŽ 9,n( các l$=i !h€ nh. l? +"t c-n( c, ;u3n l@L Các !h€ c\$ h‰n
cˆ th• g.ic t€nh T nh”n( g#\ gi•+ ;u'n thu"c) t%$n( th/i gi•+ g-n(
Ehách) g• Ehu<]n Eh€ch +fi n(./i t8i th‡+ nh”n( g#\ gi•+ €t ;u'n
thu"c h‰n) >? €t tijn h‰nL a.‰n( nhiSn) giju n?< sš hiu ;u3 chŒ Ehi
các l$=i !h€ l?+ (i3+ 28t s• th\+ ;u\nL „Nh. g’ nSu t%Sn) các l$=i !h€
cˆ th• cŠn g.ic n{n( t8i các +‘c g" c\$ g• cˆ g.ic nhiju +•t c[\
+"t E]t ;u3…L ChKn( cˆ th• hiu ;u3 h‰n Ehi g.ic á! 9,n( t%$n( +"t
h thYn( Ehu >•c thiSn nhiSn +? Ehu >•c n?< 2\$ (ƒ+ nhiju gi•+
th\< th]) t%$n( t%./n( hi! +? các l$=i !h€ cˆ th• cˆ 3nh h.Tn( l8n gYi
>8i các g#\ gi•+ cá nh{n g‰n lžL
CuYi cZn() 0{< 9•n( >? 9u< t%^ các h thYn( u;n3 l@ t?i ch€nh >? E]
t$án ch€nh 0ác ch$ c3 các n(uƒn thu >? các Eh$3n chi t=$ %\ th-n( tin
cŠn thi]t g• %\ nh”n( ;u<]t g#nh cˆ hiu ;u3 t%$n( t.‰n( l\iL M"t cách
cˆ liSn ;u\n l? c-n( tác (iá+ sát h thYn( !h€) 2\$ (ƒ+ các n(uƒn thu
>? các +‘c g" th\+ ;u\n cun( c1! !h.‰n( tin g• l?+ g.ic nh”n(
th\< g•i th€ch hi! Ehi các +,c tiSu Eh-n( g=t g.ic „d'+ �kqng euốc
gi1 `iu;l1\.� t)1ng WPPTL
-u l&c% sin% t%ái () p%át tri\n ;in% t>
Du l#ch sinh thái g’ n˜+ (i”u %1t nhiju c‰ h"i g• t=$ n(uƒn thu >?
c-n( ‡n >ic l?+Lt=i các Ehu >•c Ehá l? n(u<Sn s‰ 2“n( nh”n( n• l•c
!hát t%i•n t%u<jn thYn() >? g• sinh %\ nh”n( lii €ch Einh t] h”u h^nh t™
các Ehu >•c thiSn nhiSnL Cˆ €t nh1t 2\ l@ 9$ g• ({< nh”n( lii €ch g#\
!h.‰n( nh. >‚<L Th‘ nh1t sš l? hi! l@ chZn( n?$ +? c-n( tác 23$ tƒn
2
c[\ Ehu >•c !h{n g#nh ch$ 9u l#ch sinh thái cˆ th• (i3+ 28t h\< 0$á 2£
>ic sŽ 9,n( t?i n(u<Sn t%u<jn thYn(L Th‘ h\i) các nh? 9u l#ch sinh
thái) cŸn( nh. nh”n( n(./i tiSu th,) cˆ th• h• t%i tŠ+ ;u\n t%fn( c[\
9u l#ch l?+ lii ch$ n(./i 9{n g#\ !h.‰n( „E\(l– >? c"n( s•) 4››6…L Th‘
2\) Ehi n(./i g{n nh‚n g.ic lii €ch hf cˆ th• h• t%i n(?nh 9u l#ch >?
c-n( tác 23$ tƒn h‰n) n(\< c3 t8i gi•+ 23$ > gi•+ th\+ ;u\n chYn(
l=i s• s‡n 2˜n t%"+ h\< s• 0{+ !h=+ EhácL *€ 9,) Lin92'%( >Š c"n( s•
„4››•… t^+ th1< l? %“n( các lii €ch liSn ;u\n t8i 9u l#ch sinh thái l? +"t
njn t3n( %1t ;u\n t%fn( gYi >8i nh”n( thái g" g#\ !h.‰n( t€ch c•c >j
các Ehu >•c thiSn nhiSn l{n c‚n „¤un9'%) 4››•F 4››y…L N(.ic l=i) n]u
n(./i 9{n ch#u nh”n( chi !h€ +? Eh-n( nh‚n g.ic lii €ch th^ hf cˆ th•
;u\< l.n( l=i >8i n(?nh 9u l#ch >? c-n( tác 23$ tƒn) >? cˆ th• cY @
h$•c >- @ !há h$=i g#\ gi•+ th\+ ;u\nL &1t E• các lii €ch c[\ 9u l#ch
sinh thái cˆ 9:n g]n s• [n( h" t‡n( lSn gYi >8i c-n( tác 23$ tƒn >?)
cuYi cZn( tˆi nh”n( th\< g•i t%$n( >ic sŽ 9,n( !hu thu"c >?$ các
h$?n c3nh Ehác nh\u „&%\n9$n) 4››vF &%\n9$n >? ¤'lls) 4››6…L
aˆn( (ˆ! c[\ 9u l#ch sinh thái gYi >8i s• !hát t%i•n njn Einh t] g#\
!h.‰n( Ehác nh\u) >? cˆ nh‚n th‘c chun( l? s• gˆn( (ˆ! n?<cˆ th•
g¥$c¦ t‡n( lSn t=i nhiju gi•+ th\+ ;u\nL H‰n n”\) n(?nh 9u l#ch cŸn(
cˆ th• t=$ %\ nh”n( chi !h€ Einh t]) nh. l=+ !hát) >? nh”n( chi !hsi
n?< cˆ th• 3nh h.Tn( t8i t1t c3 nh”un( 9{n g#\ !h..$n() 2\$ (ƒ+ c3
nh”n( n(./i Eh-n( nh‚n g.ic lii €chL PhŠn n?< ch[ <]u %? s$át nh”n(
Ehái ni+ >? gˆn( (ˆ! hin t=i c[\ 9u l#ch sinh thái gYi >8i s• !hát
t%i•n Einh t]) >? s\u gˆ +- t3 nh”n( c‰ h"i l?+ t‡n( s• gˆn( (ˆ! n?<L
Hi•u 2i]t >j gˆn( (ˆ! c[\ 9u l#ch sinh thái gYi >8i s• !hát t%i•n Einh t]
cŠn +"t s• hi•u 2i]t >j �c"ng nghi:p� u l'ch ;inh thái, ^u l#ch sinh thái t1t
nhiSn l? Ehác 2it %1t l8nF nˆ ch‘\ g•n( +fi th‘ t™ >ic chi t%\ các
h’n( 9u l#ch h?n( n(?n g- l\ ch$ nh”n( chu<]n gi t8i n‰i 0\ nh1t c[\
g#\ cŠu t$€ gi 2" thuŠn tu@ t$€ +"t c-n( >iSn (Šn gˆL Tu< nhiSn) g• g‰n
(i3n h$á các >1n gj) giju 2• c€h l? su< n(h¢ >j 9u l#ch sinh thái l? g.ic
c1u th?nh 2Ti 2\ th?nh !hŠnL Th‘ nh1t l? n(./i giju h?nh tu<]n n.8c
n($?i 2án tu\ ch$ các 9u Ehách ;uYc t] T t=i n.8c ch[ nh?L Th‘ h\i l?
n(./i giju h?nh tu<]n t%$n( n.8c th•c s• t• ch‘c >? 9:n tu\ t8i n.8c
gi•+ 9™n(L Th‘ 2\ l? g\n( th\+ ;u\n s• h1! 9:nL
C$i >€ 9, >j +"t Ehách 9u l#ch MU +uYn th\+ ;u\n *./n ruYc (i\
A+2$s'li T hS5ni5\L &? t\ cˆ th• +u\ +"t tu\ t™ n(./i 2án tu\ n.8c
n($?i T MU g• 2Z l=i g’ thu 0]! ch$ +ft n(./i 2án tu\ t%$n( n.8c 9:n
g$?n s\n( hS5ni5\L N(./i 2án tu\ t%$n( n.8c g• g•i l=i sš +u\ !h€ >?$
c[\ >./n) D#ch >, a/i sYn( h$\n( 9’ hS5ni5\ g.ic ;u3n l@L Nˆi +"t
cách Ehác) Ehách 9u l#ch cˆ th• l•\ chfn g• thu 0]! chu<]n gi t%•c ti]!
>8i +"t n(./i 2án tu\ t%$n( n.8c) h$•c g• ti]t Ei+ tijn h$•c >^ 2? t\
g’ T hS5ni5\ %ƒiL H$•c) 2? t\ cˆ th• t• +^nh gi t%.8c sŽ 9,n( +"t n(./i
giju h?nh [n( h" t• 2? t\ 9u l#ch t8i >./nL
2
Nhiju ;u\n sát >iSn nˆi lSn +Yi ;u\n t{+ !hŠn l8n >j chi !h€ chu<]n
gi) >? 9$ >‚< lii €ch Einh t] cxn l=i >8i nh”n( n(./i giju h?nh tu\ n($?i
n.8c >? các h’n( h?n( Eh-n( n.8c ch[ nh?F các n(uƒn t?i t%i l8n g.ic
chi tiSu >?$ c-n( tác ti]! th#) h$\ hƒn( >? >‚n chu<•n n(\< c3 t%.8c
Ehi Ehách 9u l#ch t8i g.ic n‰i +^nh +uYn g§nL
O2 (
T)i c%<n% c,a ng'ời đi5u %)n% tua ngo)i n'3c
dr``rE<s`Z--`. d´
`&)Nn;&n RW]]WT t)ình %ày một %$n nghiên cứu đi#n hình v* <Bng ^u l'ch d=& hi#m <$i
ng&=i RJr-T. một hBng ph(c v( tu1 n56c ng&ài u %1ng d1;;1chu;NttN;, Oà& nvm W]S]. Jr- %án
đ5ợc tổng ;ố ¡ U,M2M,PPP Rt8t c$ các ;ố li:u làm t)tnT. t)&ng đó ¡ W,UPP,PPP ch& vận chuy#n hàng
0h"ng và ¡g,P2L,PPP ch& các tu1 t)ên mCt đ8t, Eác tu1 t)ên mCt đ8t chi ph2 ¡W,]i2,PPP đ# cung
c8p. v6i một lợi nhuận gộp tq ;$n phFm này là ¡W,PiM,PPP Rx8p xw Si• c31 tổng lợi nhuận gộp
c31 c"ng tyT, IhAn l5&n ;ố lợi nhuận này đ# l=i u d‚ th"gn qu1 vi:c phân %ổ l5>ng R¡LWU,PPPT.
%án hàng và tiếp th' có liên qu1n R¡U]i,PPPT. và chi ph;i hành ch2nhXchung R¡2iU,PPPT, `} (ng
các ;ố li:u nhân ;ách %1n đAu tq nvm W]]P. các tng ngân ;ách tiếp th' và %án hànhg ch3 yếu là
qu$ng cá& qu1 các ph5>ng ti:n th"ng tin Ri• c31 ngân ;ách tiếp th' và %án hàngT. các quy#n cVt1V
l" và các c"ng c( %án hàng 0hác RUg•T. %5u ph2 RWP•T. chi ph2 đi:n đàm Ri•T và h&1 hồng ch&
các hBng u l'ch RWS•T, dCc p tƒ l: c31 nguồn thu tổng %án hàng th!c ;! chi tiêu �t)&ng
n56c� t=i các đi#m t&2 0h"ng t2nh. nguồn thu phân %ổ ch& các tu1 mCt đ8t chiếm 2t h>n n}1 tổng
;ố %án hàng,
2
T.‰n( t,) &%$¥n >? c"n( s• „4››o… t€nh t$án %“n( n7œ chi tiSu c[\ 9u
Ehách n($=i ;uYc ch$ nh”n( chu<]n gi t8i nh”n( Ehu *./n ruYc (i\
HY M\n\ >? H¥\n(' T ¨i+2\2¥' 2# +1t ch$ n.8c n?< >^ các chi !h€
+á< 2\< ;uYc t]L Cˆ th• cˆ nhiju c‰ h"i t‡n( !hŠn chi !h€ chu<]n gi
t$€ g.ic n‰i 9™n( 2“n( cách) >€ 9,) sŽ 9,n( các h’n( h?n( Eh-n(
t%$n( n.8c c[\ gi•+ 9™n( >? gi >xn( nh”n( n(./i giju h?nh tu\ n($?i
n.8c th-n( ;u\ >ic ti]! th# t%,.c ti]! 9$ các nh? giju h?nh tu\ t%$n(
n.8c >? s• h1! 9:n „nh.) ;u\ t%\n( ch[…L Tu< thiSn) n(./i t\ chK @
nhiju h$n t$€ >ic t‡n( chi tiSu +"t lŠn t%$n( n.8c cˆ gi•+ 9™n() cŸn(
nh. t‡n( t˜c g"n( c[\ >ic chi tiSu n?< g•c 2it lSn c"n( gƒn( g#\
!h.‰n(L
2
"%2ng ;%ái niXm () t<n% toán tác đSng ;in% t>
Hhi*u nghiên cứu v* nh+ng tác động 0inh tế v* mCt quốc gi1. 0hu v!c và đ'1 ph5>ng c31
u l'ch ;inh thái đB đ5ợc tiến hành, O2 (. ryl\1) và cộng ;! RW]]iT ngàn u l'ch thiên
nhiên u E&;t1 kic1 đB gây đ5ợc 0h&$ng ¡iPP t)i:u đ" ng&=i hối nvm W]]U R•Nll;. W]]gT,
^)iml và E&mm&n RW]]MT t2nh t&án )@ng các u 0hách t6i ahu ^i ;$n -hế gi6i k=n
-kxµHj `rH <Ž • Hc đB chi tiêu LLi t)i:u đ" l1 HE Rt5>ng đ5>ng MUg t)i:u đ" l1
d‚T nvm W]]WXW]]2, _in%N)g và cộng ;! RW]]iT t2nh t&án là nh+ng u 0hách t6i ahu
%$& tồn Ki#n <&l Eh1n và các đ'1 đi#m %i#n lân cận t=& c"ng vn vi:c làm ch& UU• nh+ng
hộ gi1 đình u `1n IN)& và 2i• hộ gi1 đình u E1yN E1ul0N),
`! đóng góp 0inh tế c31 u l'ch ;inh thái ph( thuộc 0h"ng chw và& %1& nhiêu ti*n ch$y
và& 0hu v!c đ5ợc qu1n tâm Rđát n56c. %1ng. twnh thành. cộng đồng đ'1 ph5>ngT mà ctn
ph( thuộc và& %1& nhiêu ti*n và& 0hu v!c đ4ng l=i đ5ợc u 0hu v!c đ# & vậy t=& )1 đ5ợc
nh+ng tác động nhân %ội, Eó th# nhóm tác động c31 u l'ch ;inh thái h1y %8t cứ h&=t
động u l'ch nà& 0hác và& %1 l&=i hình ;1uD t)!c tiếp. gián tiếp và h: qu$, Hh+ng tác động
t)!c tiếp là nh+ng tác động phát ;inh tq chi tiêu đAu tiên ch& u l'ch. nh5 ti*n tiêu u nhà
hàng, Hhà hàng mu1 hàng h&á và 'ch v( Rđàu và&T tq các nhà 0inh &1nh 0hác. & đó
t=& )1 nh+ng tác động gián tiếp, Hg&ài )1. nhân viên nhà hàng chi tiêu một phAn ti*n
l5>ng c31 h4 đ# mu1 các hàng hó1 và 'ch v( 0hác. & vậy t=& )1 nh+ng tác động h: qu$,
Q5>ng nhiên. nếu nhà hàng mu1 hàng hó1 và 'ch v( tq %ên ng&ài 0hu v!c. thì ti*n
0h"ng t=& )1 tác động gián tiếp t6i 0hu v!c V nó 7n đi m8t, `ố li:u %$ng U,W, là một minh
h41 đ5ợc đ>n gi$n hó1 v* một ;ố nh+ng )t )w và tác động này RH&u);N. W]iS“ •1l;h.
W]SiT,
K$n 0hám phá nh8t quán v* nh+ng nghiên cứu v* tác động 0inh tế. đCc %i:t là u các n56c
đ1ng phát t)i#n. là mức độ )t )w c1&, <Au hết 0h&$n chi tiêu u l'ch %1n đAu %iến 0h•i đ8t
n56c ch3 nhà Rvà đCc %i:t %$n thân i11| đwNm th1m qu1nT. đ# chi t)$ ch& nh+ng hàng
h&á và 'ch v( nhập 0hFu ;} (ng t)&ng ngành c"ng nghi:p u l'ch, Eác v2 ( ;1u là
nh+ng t2nh t&án ;ố phAn t)vm chi tiêu u l'ch )t )w 0h•i n*n 0inh tế c31 nh+ng n56c ch3
nhàD HêVp1n RLP•T. -hái l1n RiP•T. các n56c đ1ng phát t)i#n ch3 yếu RMM•T. •im%1%\N
RMg•T. E&;t1 kic1 RUM•T“ RK)1n&n. W]]g“ K)&\n và cộng ;!. W]]M“ _in%N)g. W]]W“
`mith và lNnnN). W]]2T,
2
&ản( nL4
Hh+ng -ác động và -h8t th&át
C%i tiCu du l&c%
Hh+ng tác động t)!c tiếp
K%@i du l&c%
Rnh5D nhà hàngT
"%ập ;%hu
Rth8t th&átT
L'*ng ()
lHi n%uận
Các ;%@i ;%ác
Rnh5D chế %iến đồ vn uốngT
Hh+ng tác động gián tiếp
Hh+ng tác động hi:u ứng
2
2
O2 (
t<n% toán "%2ng tác đSng trực ti>pA gián ti>p () %X Pu8
đ@i (3i ('ờn Pu@c gia dorrigo
KrHj HZ• `Js-< •r_Z`. nE
3$4567
I&\Nll và Eh1lmN); RW]]MT đB ;} (ng nh+ng 0h$& ;át v* u 0hách và phân t2ch đAu )1. đAu
và& đ# t2nh t&án tác ộng c31 ;! chi tiêu c31 u 0hách u h1i v5mn quốc gi1 t=i HN\ `&uth •1lN;.
Hc, Hh+ng 0h$& ;át v* u 0hách đ5ợc ;} (ng đ# t2nh t&án nh+ng tác động t)!c tiếp c31 u l'ch
;inh thái, Ihân t2ch đAu và& đAu )1 liên qu1n t&i\; vi:c tổng hợp các %$ng %i#u chw )1 0hu"n 0hổ
c31 mzi 0hối t)&ng 0hu v!c đ5ợc qu1n tâm. c•ng nh5 nh+ng 0hối này đ5ợc nối 0ết v6i nh1u nh5
thế nà&, O2 (. nó chw )1 %1& nhiêu ti*n 0hối ^'ch v( Eá nhân. %1& gồm c$ các 0hách ;=n và nhà
hàng chi tiêu và& nh+ng chi ph2 đAu và& tq t8t c$ nh+ng 0hối 0hác t)&ng 0hu v!c, -h"ng tin này
đ5ợc ;} (ng đ# t2nh t&án nh+ng tác động gián tiếp và h: qu$ c$u u l'ch ;inh thái,
Hghiên cứu đ51 )1 một c&n ;ố t2nh t&án là g.2 t)i:u đ" l1 Hc chi tiêu hàng nvm c31 0hách u
l'ch cộng v6i gU2,PPP đ" l1 Hc chi tiêu hàng nvm c31 hBng Rtƒ giá W đ" l1 Hc ° P.L đ" l1 d‚T, _/
gi$ ch& nh+ng tác động gián tiếp và h: qu$. ng5mi t1 đB t2nh t&án là O5mn euốc gi1 ^&))ig&. v6i
x8p xw WiP,PPP u 0hách hàng nvm. đóng góp hAu hết U t)i:u đ" l1 nc và& đAu )1 c31 0hu v!c. W,M
t)i:u đ" l1 nc và& thu nhập hộ gi1 đình c31 0hu v!c. và chi t)$ ch& LW nhân viên, Hh+ng c&n ;ố
này đ=i i:n ch& LVS• tổng ;ố 0hu v!c ch& mzi l&=i hình, QAu và& đAu )1 c•ng đB đ5ợc ;} (ng
)ộng )Bi u d‚ đ# cung c8p nh+ng l&=i hình th"ng tin t5>ng t! R^1\;&n và cộng ;!. W]]g“
l&hn;&n và cộng ;!. W]S]T,
2
Hg5mi t1 ngh9 )@ng h>n ]P• chi tiêu u l'ch %' th8t th&át 0h•i nh+ng cộng đồng lân cận
hAu hết các đi#m u l'ch thiên nhiên, O2 (. K1N„ và YN)n1nN„ RW]]2T t2nh t&án là 56i
i• thu nhập & u l'ch m1ng l=i tq O5mn euốc gi1 -&)tuguN)&. u E&;t1 kic1. t)2ch t)56c
ch& các cộng đồng đ'1 ph5>ng, các ;ố li:u t5>ng t! c•ng đ5ợc t2nh t&án ch& ch& 0hu v!c
rnn1pu)n1 u HêVp1n RI1n&;. W]]LT và c111;c ;ố li:u th8p h>n v* xNm cá v&i u K1|1
E1li{&)ni1. dNxic& R^Nin1 và ”&ung. W]]LT, u -1ng0&0& ^u1`u1)1 u hnVđ"VnêVxiV1.
phân phối lợi 2ch là UL• ch& c"ng ty u l'ch l6n. UU• ch& 0hách ;=n. và chw L• ch& các
h56ng 7n viên Rt)&ng đó t)5ung đội %$& v 0hu %$& tồn nhận đ5ợc 2P•T, h56ng 7n
viên và đồ vn th5mng đ5ợc m1ng tq th3 ph3 c31 t2nh t6i. & vậy một 2t lợi 2ch đ5ợc giứ
l=i u c8p th"n %$n Rainn1i) và J£K)iNn. W]]iT,
`! %iến đổi l6n t)&ng vi:c thát th&át đ5ợc t2nh t)56c qu1 các i11| đi#m một phAn là 0ết
qu$ c31 nh+ng thq1 nhận. nh+ng đ'nh ngh91 và nh+ng ph5>ng pháp đ5ợc ;} (ng 0hác
nh1u, -uy vậy. nó c•ng %' $nh h5ung %ui 0hu"n 0hổ và t2nh phức t=p c31 n*n 0inh tế
đ1ng đ5ợc đánh giá. các l&=i hình 0hách u l'ch và ;! phát t)i#n u l'ch. và nh+ng ch2nh
;ách và nz l!c c31 các đ>n v' 0inh &1nh u l'ch cá nhân, Hh+ng n*n 0inh tế nh• h>n ;€
có th8t th&át nhi*u h>n nh+ng n*n 0inh tế l6n h>n vì hàng h&á ;$n xu8t 2t đ1 =ng h>n“
tuy thế. ngành u l'ch thiên nhiên t)ên quy m" nh• có xu h56ng ;} (ng hàng h&á đ'1
ph5>ng h>n là ngành u l'ch t)uy*n thống t)ên quy m" l6n,
2
^56i đây là nh+ng v2 ( v* các mối liên 0ết và nh+ung th8t th&át tq h1i &1nh nghi:p u
l'ch,
2
O2 (
các m@i liCn ;>t () n%2ng t%+t t%oát
ở n%) ng%e %L b*i /ana
•hdKrK•Z
K)&\n và cộng ;! RW]]MT đB t2nh t&án ;! phân %ổ các nguồn thu nhập ch& nh+ng chuyến
đi liên qu1n t6i n1h{ nghw hồ %>i d1n1 u •im%1%\N RxNm a1ng1; và cộng ;!. W]]MT, Eác
;ố li:u ;1u chw )1 nh+ng nguồn thu tq một chuyến đi ch2nh t6i <1)1)NX<ồ %>i
d1n1X<1)1)N chi ph2 m8t LPP đ" l1 d‚ đ5ợc ;} (ng nh5 thế nà& đ# mu1 các l&=i đAu
và& quốc tế. quốc gi1 và đ'1 ph5>ng Rchi ph2 chuyến đi 0h"ng %1& gồm vb máy %1y quốc
tế t6i <1)1)NT, -8t c$ các ;ố li:u t2nh %@ng đ" l1 d‚ và đ5ợc làm t)tn t6i đồng đ" l1 cận
nh8t, Eột th8t th&át chw )1 ;ố phAn t)vm chi t)$ ch& mzi h=ng m(c th8t th&át 0h•i n*n 0inh
tế •im%1%\N, -)&ng c$ tổng ;ố th8t th&át. h>n quá n}1 một chnt. thN& nh+ng m(c đ" l1.
có tq các h&1 hồng,
<=ng m(c ����������������������Ehi ph2 -h8t th&át
thN& • chi ph2 h=ng m(c
<&1 hồng đ=i l/ %án lf
Hhân viên
Qồ vnXthức uống
-ổng ph2 hành ch2nh
eu$ng cá& và tiếp th'
`}1 ch+1 và %$& 5ong
Hvng l5ợng
ah8u h1&
-)1& đổi th"ng tin
K$& hi#m
Kuồng
Oận t$i và ji1& th"ng
hn 8n và vvn phtng phFm
Qi l=i R1T
Các lo=i t%u>
LHi n%uận
¡ WUP
S2
iS
iP
iP
UL
U2
2S
M
M
g
W
W
W
2L
WgW
L2•
P•
2•
P•
SP•
2U•
Ug•
Ug•
P•
P•
P•
MP•
2•
2P•
P•
P•
T©NB
¡ LPP 2L•
2
jhi chnD R1T dCc p 0h"ng quy đ'nh t)&ng %á& cá&. đi*u này có l€ đ=i i:n ch& đi l=i c31
nhân viên
2
2
3$4567
O2 (
các m@i liCn ;>t () n%2ng t%+t t%oát ở bi\n canoe
-<áh _rH
Ki#n E1n&N. một đ>n v' u l'ch đóng u -hái l1n. đB cung c8p nh+ng ;ố li:u ;1u, Ehnng
minh h41 tình t)=ng chi tiêu c31 c"ng ty v* các 0h&$n mu1. cpng v6i nh5ng liên 0ết và
th8t th&át g?n li*n v6i nh+ng 0h&$n mu1 hàng này,

<=ng m(c <=ng m(c thN& • %án������-h8t th&át
����������������-h8t th&át
��������������������������������������
�����������������������������R• ctn l=i u -hái _1nT
���R• m8t 0h•i -hái _1nT
Hhân viên Rgồm c$ đà&
t=&T
Eác 0h&$n h&1 hồng
Eác 'ch v( đ'1 ph5>ng
-ổng ph2 hành ch2nh
-)1ng thiết %'
-)1& đổi th"ng tin
Ihân phối
Qi l=i
Ihnc lợi
-iếp th'
-h!c phFm
`}1 ch+1
K5u ph2
Các lo=i t%u>
LHi n%uận
�gM•
WM•
WM•
U•
g•
g•
g•
g•
2•
2•
W•
P,M•
P,M•
i•
L•
R1T gM•
Wg•
R%TWM•
U•
P•
g•
P•
W•
2•
W.M•
W•
P.M•
P.M•
i•
L•
P•
2•
P•
P•
g•
P•
RcTg•
2•
P•
P•
P•
P•
P•
P•
P•
T©NB WPP• S].M• WP.M•
jhi chnD
R1T đ=i i:n ch& nhân viên %1& gồm c$ nh5•ng ng5mi -ây Šu ;ống và t)$ thuế u -hái l1n
2
R%T đ=i i:n thuê thuy*n tq nh+ng ng5mi ân đ'1 ph5>ng
RcT đ=i i:n vi:c chi t)$ ch& c"ng ty cổ phAn chi t)$ các chi ph2 ch& tiếp th' quốc tế.
nghiên cứu và phát t)i#n Rc"ng ty tiêu ti*n và& đi l=i và các 'ch v( u nh+ng n>i m6i. có
ti*m nvngT,
2
2
*1n gj th1t th$át %1t !h‘c t=!) >? nh”n( s$ sánh (i”\ các g#\ gi•+ >?
các l$=i h^nh 9u l#ch cˆ th• 2# l™\ 9YiL N($?i %\) +‘c g" cuYi cZn( c[\
lii €ch Einh t] g#\ !h.‰n( Eh-n( chŒ !h, thu"c >?$ +‘c g" th1t th$át
+? cxn >?$ sY tijn tiSu gi „Lin92'%( >? En%i;u'•) 4››n…L *€ 9,) tŠ+
;u\n t%fn( c[\ +‘c g" th1t th$át g.ic +inh hf\ 2“n( Ehu >•c N\!$
A+\•$n Ecu\g$ 9$ ¤un9'% „4››y… +- t3 t%€ch 9:n c-n( >ic c[\
D%u++ „4››4…L *Zn( th.in( N\!$ nh‚n g.ic _ovL777 g- l\ MU +"t
n‡+ t%$n( thu nh‚ g#\ !h.‰n( t™ chi tiSu c[\ Ehách 9u l#ch l?
4L_n7L777 g- l\ MU +"t n‡+L D$ +‘c g" th1t th$át c\$ h‰n) >Zn( h=
N'!$ g"c nh1t >? n(u<Sn s‰ nh‚n €t thu nh‚! g#\ !h.‰n( h‰n „__›L777
g- l\ MUªn‡+… +•c 9Z Ehách 9u l#ch chi tiSu l? „_Ly•7L777 g- l\
MUªn‡+…L
M•t Ehác) ¤un9'% „4››y… t%^nh 2?< t%./n( hi! Ehu >•c M\9%' 9' Di$s
T >Zn( PS5%u A5+\5%-n) 9•\ >?$ B%-+ >? c"n( s• …4››4…L T%$n( t%./n(
hi! n?<) cˆ chi\ 0ž chi tiSu t™9u l#ch ch$ g#\ !h.‰n( Ehá c\$ „6oœ…
ch$ >Zn( 9u l#ch �%1 l"� c31 IuVNcVt" d1l&n1&. và chi1 phAn 0há th8p ch& đ'1
!h.‰n( „44œ… t%$n( >Zn( &3$ tƒn Sinh c3nh M\nu 0\ 0-i nh.n(
n(u<Sn s‰L Tu< nhiSn) M\nu ({< g.ic nhiju thu nh‚! t™ 9u l#ch h‰n
>Zn( Pu5'c5t- M+\l9$n\9$ „4Lv77L777 g- l\ MU s$ >8i 4v6L777 g- l\
MU c[\ >Zn( Ei\…) >? nˆ cŸn( ({< g.ic nhiju thu nh‚! t=i g#\ !h.‰n(
h‰n „4›6L•›o s$ >8i n6L›47 g- l\ MU c[\ >Zn( Ei\…) +•c 9Z cˆ các +‘c
g" th1t th$át c\$ h‰n „!hŠn chi\ t=i g#\ !h.‰n( th1! h‰n…L
^& đó. mCc p đB chn / )8t nhi*u t6i nh+ng t2nh t&án th8t th&át. ;€ có lợi h>n đ# tập c"ng
nghi:p u l'ch ;} (ng đ5ợc ;} (ng, K@ng cách xác đ'nh quy m" c31 th8t th&át này. có
th# làm một %$n t2nh t&án đ# xác đ'nh nh+ng lợi 2ch c31 vi:c xây !ng một h: thống cung
ứng đ'1 ph5>ng các ;$n phFm n"ng nghi:p ch& ngành c"ng nghi:p u l'ch, -2nh t&án này
;€ %1& gồm 0h"ng chw nh+ng lợi 2ch ch& 0hối n"ng nghi:p mà ctn ch& c$ các 0hối 0hác
th"ng qu1 nh+ng tác động t)!c tiếp. gián tiếp và h: qu$ c31 ngành ;$n xu8t tvng lên t)&ng
n"ng nghi:p R<N1ly. W]]L%“ _in%N)g và Zn)iquN„. W]]U“ -Nl{N) và •1ll. W]]iT, -h"ng
tin nh5 vậy ginp ch& nh+ng nhà h&=ch đ'nh ch2nh ;ách có th# xác đ'nh đ5ợc nh+ng 5u
tiên đố2 v6i vi:c gi$m %6t th8t th&át %@ng cách phát t)i#n nh+ng đAu và& ch& vi:c ;} (ng
c31 ngành u l'ch và các ngành c"ng nghi:p 0hác và tvng ti*m nvng c31 u l'ch ;inh thái
đ# 0huyến cá& phát t)i#n 0inh tế,
3$4567
Tdng n%2ng lHi <c% đ&a p%'ong
3$4567
2
xu tiên chung t)&ng u l'ch ;inh thái là tvng các lợi 2ch 0inh tế '1 ph5>ng. và ph5>ng
h56ng t)uy*n thống là đ# tvng ;ố l5ợng u 0hách, Hếu nh+ng tác động tiêu c!c Rm"i
t)5mng. 0inh nghi:m vvn hó1 xB hội và 0inh tếT t5>ng ứng v6i các c8p ộ 0hác nh1u. t6
;ố l5ợng u 0hách. thì nói chung là nên tvng các lợi 2ch đ'1 ph5>ng %@ng cáchD
© -vng ;! chi tiêu t)ên một 0hách“
© -vng ;! th1m gi1 c31 đ'1 ph5>ng và& ngành c"ng nghi:p u l'ch“
© -vng các mối liên 0ết l=c hậu v6i c8c ngành c"ng nghi:p đ'1 ph5>ng có liên qu1n
Rgi$m %6t th8t th&átT“
© -h!c hi:nXtvng ;! chi1 thu nhập và các ch5>ng t)ình chi t)$ t)!c tiếp vàXh1y“
© -vng ;! 0i#m ;&át và quy*n làm ch3 c31 đ'1 ph5>ng,
-6i một mức độ nà& đó. nh+ng c> chế này ;€ chồng chb& lên nh1u, O2 nh5. các lợi 2ch
tổng th# tq c"ng vn vi:c làm có th# liên qu1n t)!c tiếp t6i c"ng tác qu$n l/ và 0i#m ;&át
ngành u l'ch nh5 thế nà&, Hếu ngành u l'ch đ!&c ;u h+u và 0i#m ;&át u đ'1 ph5>ng thì
;€ có th# gi$m %6t nh+ng th8t th&át. và nh+ng th8t th&át v6i các 0hối 0hác c31 n*n 0inh tế
đ'1 ph5>ng ;€ có th# l6n h>n t)5mng hợp l€ )1 0h"ng đến thế, đáng l5u / là nh+ng c> chế
này 0h"ng ph$i lu"n lu"n đ5ợc 51 th2ch, O2 (. ;! 0i#m ;&át và ;u h+u c$u đ'1 ph5>ng
đ5ợc tvng lên c•ng có ngh91 là )3i )& t=i đ'1 ph5>ng tvng lên, <>n n+1. mức độ cc; lợi
2ch đ'1 ph5>ng ;€ là 0ết qu$ tq nhi*u nhân tố v5ợt qu1 mức độ làm ch3 c31 đ'1 ph5&5ng
R•unN). W]]i“ W]]ST,
-)ên th!c ti~n. c> chế th2ch hợp nh8t. h1y nhóm các c> chế ;€ ph( thuộc và& các đi*u
0i:n 0inh tế. ch2nh t)' và vvn hó1 c31 đ'1 ph5>ng, Hg&ài )1. t6i một ph=m vi nà& đó
nh+ng c> chế này ;€ phát t)i#n một cách t! phát đ# đáp ứng đ5ợc nh+ng yêu cAu này, O2
(. một nhà t)4 m6i ;€ tìm 0iếm nh+ng đAu t5 n"ng nghi:p đ'1 ph5>ng đ>n thuAn vì
nh+ng ng5mi n"ng ân đ'1 ph5>ng có th# là nguồn tốt nh8t c31 nh+ng đAu và& nh5 vậy,
-uy nhiên. nh+ng nz l!c có phối hợp c31 ngành c"ngnghi:p u l'ch ;inh thái. các c>
qu1n ch2nh ph3. các tổ chức phi ch2nh ph3 và các đ>n v' 0hác có th# cànn thiết đ# đ=t
đ5ợc ti*m nvng c31 u l'ch ;inh thái đ# cung c8p nh+ng lợi 2ch đ'1 ph5>ng, O2 (. ngành
c"ng nghi:p có th# làm vi:c v6i các cộng đồng đ'1 ph5>ng đ# xác đ'nh các c> hội t=&
c"ng vn vi:c làm t)&ng ngành c"ng nghi:p h1y đ# cung c8p hàng hó1 nh5 th!c phFm và
đồ th3 c"ng, -h!c )1. hi:n n1y và t)&ng t5>ng l1i nh+ng ng5mi đi*u hành tu1 t)&ng n56c
đóng một v1i t)t )8t 0hó 0hvn t)&ng vi:c cung c8p nh+ng lợi 2ch nội đ'1 và đ'1 ph5>ng t=i
nhi*u đi#m u l'ch,
Eác c> qu1n ch2nh ph3 và các tổ chức phi ch2nh ph3 có th# đóng nh+ng v1i t)t qu1n
t)4ng t)&ng vi:c t=& )1 vốn ;žn có. và đà& t=& phát t)i#n 0inh &1nh và thAu 0h&án. cAn
thiết ch& ;! phân phối )ộng )Bi các lợi 2ch, Eác ch5>ng t)ình đà& t=& th2ch hợp 0h"ng chw
đối v6i ;! th1m gi1 t)!c tiếp và& ngành c"ng nghi:p u l'ch Rnh5. v1i t)t là h56ng 7n
viên h1y đ>n v' cung càp n>i uT. mà ctn đối v6i ;! th1m gi1 gián tiếp c31 các ngành c"ng
nghi:p l: thuộc Rnh5. đà& t=& t)&ng 0hối n"ng nghi:p v* phát t)i#n ;$n phFm m6i và uy
2
t)ì nh+ng tiêu chuFn v: ;inhT, Hếu 0h"ng có nh+ng ch5>ng t)ình nh5 vậy. nh+ng lợi 2ch
có th# %' h=n chế đối v6i nh+ng ng5mi ng&ài đ'1 ph5>ng h1y 5u tn c31 đ'1 ph5>ng �
nh+ng ng5mi có vốn cAn thiết và các 0‚ nvng đ# cung c8p các hàng hó1 và 'ch v( cAn
thiết ch& nh+ng nhà u l'ch ;inh thái, O2 (. nh+ng nghiên cứu u HêVp1n gợi )1 )@ng chw
có nh+ng ng5mi là thành viên 5u tn c31 %$n làng m6i có th# n?m gi+ đ5ợc nh+ng lợi 2ch
c31 u l'ch ;inh thái R`&\N) và cộng ;!. W]]U“ •Nll; và K)1n&n. W]]2T, Hhi*u 8n phFm
v* 0inh &1nh và phát t)i#n 0‚ nvng liên qu1n tói u l'ch ;inh htái RKu;hnNll. W]]U“
E&ttN)ill. W]]M“ dcaN)chN). W]]S“ INN);Nn. W]]M“ I&n. W]]gT. và các v2 ( v* các
ph5>ng h56ng đà& t=& và thuê m56n nhân c"ng đ5ợc t)ình %ày t)&ng cuốn Du lHch sinh
thDi: SDch hhBng dXn cho nhlng nhJ hoUch GHnh vJ 4u=n li. IhAn W R_in%N)g và <u%N).
W]]gT,
Chi\ 0ž thu nh‚! >? Ei•+ sˆ\t g#\ !h.‰n( sš !h, thu"c >?$ các nh{n
tY) 2\$ (ƒ+ s• [n( h" ch€nh t%# >? thin ch€ c[\ n(?nh c-n( n(hi! 9u
l#chL Th./n( lth^ h?nh g"n( !há! l@ l? cŠn thi]tL *€ 9,) >ic sŽ\ g•i Lu‚t
&3$ tƒn a$^ s-n( h$\n( 9’ T NS5!\n n‡+ 4››_ t=$ ch$ s• !h{n 2Y thu
nh‚! c[\ Ehu >•c 23$ tƒn t™ _7œ thu nh‚! t‡n( lSn o7œ ch$ các
cc"n( gƒn( 0un( ;u\nh „&%\n9$n) 4››•…L T=i >Zn( C\5%i52S T a-5+i5
n€c) 2" lu‚t Chi]+ (i” *Zn( g1t l= ch$ n(./i 9{n a-5+i5n€c ;u<jn Ei•+
s$át g1t g\i l8n h‰n l? t%™$n( hi! th™$n( 0u<'n T các n.8c EhácL các
Ehách s=n T !h=+ >i nh£) >? t%Sn •6œ các c‰ sT h= tŠn( >? v7œ các
g‰n ># gju 9$ n(./i g#\ !h.‰n( sT h”u „P\n$s) 4››v…L Tu< nhiSn)
;u<jn sT h”u >? Ei•+ s$át n?<cˆ th• 2# n(u< hi•+ 9$ c3 ch.‰n( t%^nh
�quy*n c"ng ân v* 0inh tế� m6i đ5ợc c"ng %ố gAn đây và các 0b h&=ch xây !ng
+"t s{n 2\< ;uYc t]L
Th./n( l? cˆ nh”n( c‰ h"i g• t‡n( chi tiSu c[\ 9u Ehách >j c‰ sT h=
tŠn( >? các 9#ch >, T các gi•+ 9u l#ch sinh tháiL aiju n?< cˆ th• 2\$
(ƒ+ nh? n(hŒ) nh? h?n( h\< các ;uán 2\) các cŽ\ h?n( l.u ni+) các
t%un( t{+ Ehách h?n() các 2u•i 2i•u 9i§n >‡n hˆ\ n(h thu‚t) >L>LLL
g.‰n( nhiSn) l‚! E] h$=ch cn th‚n l? ;u\n t%fn( t%.8c h]t gYi >8i
nh”n( gŠu t. l8n >j nh? n(hŒ >? các c‰ s£ >‚t ch1t Ehá l8n EhácL Tu<
nhiSn) t%$n( nhiju t%./n( h8!š chŒ cŠn +"t s• gŠu t. EhiS+ tYn) nh.
!hát t%i•n n(?nh n(hj th[ c-n( ;u< +- nh£L
Các n(?nh n(hj th[ c-n( cˆ th• ;u\n t%fn() >? g-i Ehi l? n(uƒn gŠu
tiSn c[\ thu nh‚! cˆ liSn ;u\n t8i 9u l#ch sinh thái gYi >8i các c"n(
gƒn( g#\ !h.‰n( „H'\l<) 4››n…L *€ 9,) Lin92'%( >? En%i;u'• „4››n… 2á$
cá$ 2án h?n( th[ c-n( T Ehu 9u l#ch sinh thái T T%un( t{+ M\<\)
&'li•') g’ t=$ +‘c t%un( 2^nh l? 6L__• g- l\ &'li•' „t.‰n( g.‰n( 4L4•_
g- l\ MU… +-th h" (i\ g^nh t%$n( n‡+ 4››_ E]t thKc T thán( &\L Thu
nh‚! n?< g•c 2it cˆ 1n t.in( Ehi n(./i t\ 0'+ 0–t l? +‘c 2^nh ;u{n
gŠu n(./i BDP l? _L46n g- l\ &'li•' hƒi gˆ) >? hŠu h]t n(u<Sn >‚t liu
sŽ 9,n( g• 0{< 9•n( n(hj th[ c-n( g.ic thu l.i+ t™ g#\ !h.‰n(L
2
T%$n( +"t >?i t%./n( hi! g• 0{< 9•n( >? 2án h?n( th[ c-n( sš l? hi•n
nhiSnL Tu< nhiSn) các EU thu‚t thu l.i+ th-n( tin Ehác nh\u) nh. các
Eh3$ sát >j 9u Ehách >? các nhˆ+ +,c tiSu cˆ th• g.ic sŽ 9,n( g•
0ác g#nh +Yi ;u\n t{+ tij+ t?n( gYi >8i nh”n( s3n !h+ th[ c-n(
+8i „h\< nh”n( h?n( h$á >? 9#ch >, Ehác c[\ g#\ !h.‰n(… >? thu g.ic
!h3n hƒi >j các +•t h?n( th[ c-n( hin t=iL *€ 9,) H'\l< „4››v\… >ist
l? các nhˆ+ +,c tiSu cˆ th• th\+ (i\ >?$ >ic th3$ lu‚n >? gánh (iá
c[\ y547 Ehách 9u l#ch) cˆ th• l? +"t cách th‘c tu<t >/i t^+ %\ nh”n(
@ th€ch +$n( +uYn c[\ 9u EháchL „�nh+ng món quà Eh-n( gát tijn
nh.n( thK ># ch$ +fi n(.xi t%$n( >‡n !hxn( t-i�T. nh+ng câu h•i „�thuốc
nhuộm t! nhiên có gì quá đCc %i:tŸ�T. và nh+ng mối qu1n tâm R�nó t)"ng ;uá +£n(
+\nh�T, Ehnng c•ng có th# đ5ợc ;} (ng đ# đánh giá nh+ng thiết 0ế có l•\ chfn
„nh”n( +?u s˜c >? h$\ >‡n c3u +"t chi]c Eh‡n t%3i 2?n…) các E€ch c«
„Ehi +"t chi]c á$ h\< ;uŠn g.ic +\< g• 2án ch$ các E€ch c« c[\ t%ž
'+…) (iá c3 >? gˆn( (ˆiL
Cˆ lš c‰ h"i hi•n nhiSn nh1t ch$ n(./i 9{n g#\ !h.‰n( g.ic h.Tn( lii
t™ c-n( ‡n >ic l?+ >? thu nh‚! t%$n( 23n th{n n(?nh c-n( n(hi! 9u
l#ch „+•c 9Z th™$n( cˆ nh”n( ch[ gj >j th/i >, >? tijn c-n( th1!…L Tu<
nhiSn) th./n( th./n() cˆ nh”n( c‰ h"i g• t‡n( nh”n( lii €ch g#\
!h.‰n( th-n( ;u\ c-n( ‡n >ic l?+ t%$n( c1c n(?nh c-n( n(hi! h”u
;u\nL *€ 9,) n(./i g#\ !h.‰n( cˆ th• cun( c1! >‚n chu<•n g#\ !h.‰n()
t™ các !h.‰n( tin t%u<jn thYn( t8i hin g=iL CŸn( nh. >‚<) cˆ th• cˆ
nh”n( c‰ h"i g• t‡n( s• +u\ liSn ;u\n t8i 9u l#ch t™ EhYi n-n( n(hi!
g#\ !h.‰n( „Lin92'%( >? En%i;u'•) 4››nF T'l¬'% >? ¤\ll) 4››•…L
M"t t%$n( nh”n( 0'+ 0–t ;u\n t%fn( nh1t l? +‘c g" >? l$=i h^nh Ei•+
s$át +? n(./i g#\ !h.‰n( cˆ gu•c t%$n( ;uá t%^nh !hát t%i•nL S• gŠu t.
>? Ei•+ s$át g#\ !h.‰n( cˆ th• 2\$ (ƒ+ ;u<jn sT h”u) ;u3n l@) gƒn(
;u3n l@ >? th\+ (i\ >?$ c-n( tác h$=ch g#nhL M•c 9Z 9‘t Eh$át) s•
chi\ 0ž thu nh‚! >? ;u<jn sT h”u >? Ei•+ s$át g#\ !h.‰n( >:n th./n(
g.ic ti]n h?nh t%$n( +"t ch.‰n( t%^nh %iSn( lžL Hin tƒn t=i nhiju +-
h^nh ch$ nh”n( ch.‰n( t%^nh nh. >‚<L *€ 9,) Run(™ R‚+ &¥in9i T U5
(\n5g\ l? +"t >./n +8i „4››4… ch‘\ g•n( Eh$3n( +"t nŽ\ „_77… ;uŠn
th• l$?i EhŒ g"t >Zn( nKi cxn l=i c[\ th] (i8iL Các Ehu >./n ruYc (i\ U5
(\n5g\ !hYi hi! >8i Ch.‰n( t%^nh &3$ tƒn L$?i hhŒ g"t ruYc t] „+"t
t‚! g$?n các t• ch‘c !hi ch€nh !h[…) g’ 0{< 9•n( +"t E] h$=ch g• 0{<
9•n( n(?nh 9ul#ch tYt g-! t%$n( Ehi >:n t=$ n(uƒn thu nh‚! 2“n( >ic
ch$ ;u\n sát l$?i EhŒ g"t n?<L Các c"n( gƒn( h.Tn( lii t%•c ti]! th-n(
;u\ c-n( ‡n >ic l?+ >? +"t Ehu g1t 9•n( t%=i 9$ n(./i 9{n g#\
!h.‰n( sT h”u >? giju h?nh t%•c ti]! n(\< n($?i c•n( các Ehu >./nL
Ch.‰n( t%^nh chi\ 0ž thu nh‚! !h{n 2• +"t !hŠn t1t c3 các thu nh‚!
thu g.ic t™ >ic ;u\n sát l$?i EhŒ g"t >?$ các 9• án g#\ !h.‰n( t%$n(
h\i +.‰i +Yt h=t c‚n t8i g./n( 2iSn c[\ >./nL
2
dột m" hình 0hác. đ5ợc th!c hi:n u ki& Kl1nc&. ZVcuV1Vđ& là cộng đồng hợp tác đi*u
hành một ch5>ng t)ình u l'ch ;inh thái, `áu m5>i phAn t)vm c31 các 0h&$n lợi nhuận
đ5ợc tái đAu t5 và& ! án. nh+ng phAn ctn l=i c31 lợi nhuận đ5ợc chi1 đ*u ch& các hộ gi1
đình R`ch1llN). W]]iT, <i:n đ1ng có )8t nhi*u các t)5mng hợp 0hác v* quy*n ;u h+u đ'1
ph5>ng và ;! chi1 xf thu nhập. %1& gồm nh+ng v2 ( th5mng đ5ợc t)2ch 7n c31 ch5>ng
t)ình ErdIYhkZ u •im%1%5N. ch5>ng t)ình chi1 xf thu nhập ^'ch v( Qmi ;ống h&1ng B
u aêVniV1. và ! án rErI u 0hu v!c rnn1pu)n1 c31 HêVp1n R_in%N)g và <u%Nt. W]]gT,
TYng ;>t
-2nh đ=i chnng c31 u l'ch ;inh thái t)&ng các l9nh v!c phát t)i#n và %$& tồn phAn l6n %át
nguồn tq ti*m nvng c31 nó đ# ;inh )1 nh+ng lợi 2ch 0inh tế. %1& gồm thu nhập tq 0hâu
qu$n l/ 0hu vu\|c thiên nhiên và c"ng vn vi:c làm c31 ng5mi ân ;ống gAn nh+ng 0hu
v!c này, tuy thế. có )8t nhi*u t)1nh cBi vŒ vi:c nhận thức đ5ợc ti*m nvng này u mức độ
nà&, d(c đ2ch c31 ch5>ng này đB t)ình %ày nh+ng nguyên t?c 0inh tế chung & chnng
liên qu1n tói u l'ch ;inh thái. và nh+ng 0ết qu$ th2ch hợp tq nghiên cứu đB đ5ợc tiến
hành, Hg&ài )1. nhi*u chiến l5ợc và c"ng c( đ# tvng lợi 2ch đB đ5ợc th$& luận,
Eó th1y đổi đáng 0# t)&ng các đi#m u l'ch ;inh thái. nh5 tAm qu1n t)4ng và t2nh th2ch
hợp c31 nh+ng nguyên t?c và chiến l5ợc này c•ng ;€ 0hác nh1u, -uy thế. h1i nguyên t?c
th2ch hợp v6i các đ'1 đi#m làD WT các 0hái ni:m 0inh tế và ngiên cứu 0inh tế có th# cung
c8p nh+ng th"ng tin có giá t)' đ5ợc ;3 (ng t)&ng các quá t)ình )1 quyết đ'nh“ và 2T %$n
thân nh+ng quyết đ'nh có t2nh ch8t ch2nh t)' xB hội v* %$n ch8t và cuối cpng ph$n ánh
nh+ng 5u tiên và nh+ng giá t)' c31 nh•ng ng5mi )1 quyết đ'nh. đ>n v' 0inh &1nh t)&ng
và ng&ài n56c. các c> qu1n và các đ>n v' th1m gi1 0hác,
lời c8m *n
a1t)in1 K)1n&n đB có đóng góp đAy / ngh91 đối v6i vi:c xây !ng ch5>ng này, `N1
E1n&N cung c8p nh+ng ;ố li:u tài ch2nh tq nh+ng c"ng vi:c c31 h4, Ehnng t"i c$m >n )8t
nhi*u nh+ng đóng góp này,
T)i liXu t%am ;%8o
Aylward, B., K. Allen, J. Echeverria, J. Tosi. 1996. "Sustainable Ecotourism in
Costa Rica: The Monteverde Cloud Forest Reserve," Biodiversity and
Consemation, vol. 5, pp. 315-343.
Baez, A.L., L. Fernandez. 1992. "Ecotourism as an Economic Activity: The Case
of Tortuguero in Costa Rica," paper presented at the First World Congress
of Tourism and the Environment, Belize.
Baldares, Mj., J.G. Laarman. 1990. "User Fees at Protected Areas in Costa
Rica," Forestry Private Enterprise Ìnitiative Working Paper No. 48.,
Research Triangle Park, North Carolina.
2
K1)%&)10. l,k, W]SS, ’hnn&v1tivN Yuning dNch1ni;m; s;N %y E&;t1 kic1n
E&n;N)v1ti&n rgNnciN;.’ p1pN) p)N;NntN 1t thN hsEH jNnN)1l r;;Nm%ly. `1n l&;N.
E&;t1 kic1,
Barry, C.C. 1992. "Nature Tourism and Ìts Development in Guatemala:
Assessing Current Trends and Future Potential," master's thesis, University
of North Carolina, Chapel Hill, North Carolina.
Bennett, J. 1995. Economic Value of Recreational se! "i#raltar Ran$e and
%orri$o &ational 'ar(s, New South Wales National Parks and Wildlife
Service, Hurstville, New South Wales, Australia.
Brandon, K. 1993. "Basic Steps Toward Encouraging Local Participation in
Nature Tourism Projects," in Lindberg, K., D. Hawkins, eds., Ecotourl)sm! *
"uidefor 'lanners and +ana$ers, Volume -, The Ecotourism Society, North
Bennington, Vermont.
Brandon, K. 1996. "Ecotourism and Conservation: A Review of Key Ìssues,"
World Bank Environment Department Paper No. 033, World Bank,
Washington, D.C.
Brandon, K. 1997. "Policy and Practical Considerations in Land-Use Strategies
for Biodiversity Conservation," .ast /tand0, 'rotected*reas and t1e
%efense of 2ro3ical Biodiversity, Oxford University Press, Oxford.
Brandon, K., M. Wells. 1992. "Planning for People and Parks: Design Dilemmas,"
4orld %evelo3ment, vol. 20, no. 4, pp. 557-570.
Brown, G., M. Ward, DJ. Jansen. 1995. "Economic Value of National Parks in
Zimbabwe: Hwange and Mana Pools," report prepared for the ZWMLEC
project, coordinated by the World Bank.
Bushnell, S. 1994. "Pacific Ìslands Ecotourism: A Business Planning Guide,"
Honolulu: Pacific Business Center, University of Hawaii at Manoa.
Chase, L.C. 1996. "Capturing the Benefits of Ecotourism: The Economics of
National Park Entrance Fees in Costa Rica," master's thesis, Cornell
University, Ìthaca, New York.
Costa Rica TravelNet. 1997, March. "National Parks Entrance Fees,"
www:http://catalog.com/calypso/cr/parks/parkfees.htm.
Cotterdi, D. 1995. "Developing a Sustainable Ecotourism Business," proceedings
of the 1995 Ecotourism Association of Australia Conference. Ecotourism
Association of Australia, Brisbane, Australia.
2
Dawson, S.A., DJ. Blahna, J.E. Keith. 1993. "Expected and Actual Regional
Economic, Ìmpacts of Great Basin National Park," 5ournal of 'ar( and
Recreation *dministration, vol0 --, no. 4, pp. 45-59.
Dedina, S., E. Young. 1997, "Conservation and Development in the Gray Whale
Lagoons of Baja California Sur, Mexico",
www:http://scilib.ucsd.edu/sio/guide/z-serge.html
Dixon, J.A., RB. Sherman. 1990. Economics of 'rotected *reas: A New Look at
Benefits and Costs, Ìsland Press, Washington, D.C.
Driml, S., M. Common. 1995. "Economic and Financial Benefits of Tourism in
Major Protected Areas," *ustralian 5ournal of Environmental +ana$ement,
vol. 2, no. 1, pp. 19-29.
Drumm, A. 1991. "Ìntegrated Ìmpact Assessment of Nature Tourism in Ecuador's
Amazon Region," study for FEPROTUR-NATURALEZA, Quito, Ecuador.
Eagles, PF.J. 1995. "Tourism and Canadian Parks: Fiscal Relationships,"
+ana$in$ .eisure, vol. 1, no. 1, pp. 16-27.
Eagles, PF.J., J.L. Ballantine, D.A. Fennell. 1992. "Marketing to the Ecotourist:
Case Studies from Kenya and Costa Rica," unpublished manuscript,
Department of Recreation and Leisure Studies, University of Waterloo,
Canada.
Groom, M.J. et at. 199 1. "Tourism as a Sustained Use of Wildlife: A Case Study
of Madre de Dios, Southeastern Peru," &eotro3ical 4ildlife se and
Conservation, University of Chicago Press, Chicago, Ìllinois.
Hair, J.F., R.E. Anderson, R.L. Tatham, WC. Black. 1995. +ultivariate %ata
*nalysis 4it1 Readin$s, Prentice Hall, Upper Saddle River, New Jersey.
Harris, C.C.,'B.L. Driver. 1987. "Recreation User Fees: Pros and Cons," 5ournal
of 6orestry, May, pp. 25-29.
Healy, R. 1994. "Tourist Merchandise as a Means of Generating Local Benefits
from Ecotourism,"5ournal of /ustaina#le 2ourism, vol. 2, no. 3, pp. 137-15
1.
<N1ly. k, W]]L1, ’d1)0Nt kN;N1)ch {&) -&u)i;t E)1{t;.’ ^NcNm%N). unpu%li;hN
m1nu;c)ipt, •••V httpDXX\\\Nnvu0N,NuX{1cultyXhN1lyXEkrY-VW,html
Healy, R. 1997b "Food As Tourist Merchandise: A Contribution Toward
Sustainable Development in Protected Areas," December, unpublished
manuscript. WWW. http://wwwenvduke.edu/faculty/healy/healy.html.
2
Johnson, R.L., E. Obermiller, H. Radtke. 1989. "The Economic Ìmpact of Tourism
Sales,"5ournal of .eisure Researc1, vol. 2 1, no. 2, pp. 140-154.
Kangas, P, M. Shave, P Shave. 1995. "Economics of an Ecotourism Operation in
Belize," Environmental +ana$ement, vol. 19, no. 5, pp. 669-673.
Kinnaird, M.F., T.G. O'Brien. 1996. "Ecotourism in the Tangkoko Duasudara
Nature Reserve: Opening Pandora's Box," 7ry8, vol. 30, no. 1, pp. 65-73.
Knapman, B., N. Stoeckl. 1995. "Recreation User Fees: An Australian Empirical
Ìnvestigation," 2ourism Economics, vol. 1, no. 1, pp. 5-15.
Kramer, R.A., N. Sharma, M. Munasinghe. 19950 Valuin$ 2ro3ic 6orests!
+et1odolo$y and Case /tudy of +ada$ascar, World Bank Envirotunent
Paper Number 13, World Bank, Washington, D.C.
Laarman, J.G., H.M. Gregersen. 1996. "Pricing Policy in Nature-based Tourism,9
2ourism +ana$ement, vol. 17, no. 4, pp. 247-254.
Lindberg, K. 199 1. 'olicies for +a8imi:in$ &ature 2ourism)s Ecolo$ical and
Economic Benefits, World Resources Ìnstitute, Washington, D.C.
Lindberg, K., J. Enriquez. 1994. *n *nalysis of Ecotoutism)s Economic
Contti#ution to Conservation and %evelo3ment in Beli:e, Volume ;, World
Wildlife Fund, Washington, D.C.
Lindberg, K., J. Enriquez, K. Sprouje. 1996. "Ecotourism Questioned: Case
Studies From Belize.," *nnals of 2ourism Researc1, vol. 23, no. 3, pp. 543-
562.
Lindberg, K., R.M. Huber, Jr. 1993. "Economic Ìssues in Ecotourism
Management," Ecotourism! * "uide for 'lanners and +ana$ers, Volume 1,
The Ecotourism Society, North Bennington, Vermont.
Maille, R , R. Mendelsohn. 1993. "Valuing Ecotourism in Madagascar,"5ournal of
Environmental +ana$ement, Vol. 38, pp. 213-218.
Mak, J, M.E.T. Moncur. 1995. "Sustainable Tourism Development: Managing
Hawaii's'Unique'Touristic Resource-Hanauma Bay,"5ournal of 2ravel
Researc1, Vol. 33, no. 4, pp. 51-57.
McCarville, R.E., B.L. Driver, J.L. Crompton. 1992. "Persuasive Communication
and the Pricing of Public Leisure Services," <nfluencin$ =uman Be1avior0>
21eory and *33lications in Recreation, 2ourism, and &atural Resources
+ana$ement, Sagamore, Champaign, Ìllinois.
2
McCarville, R.E., S.D. Reiling, CM. White. 1996. "The Role of Fairness in Users'
Assessments of First-time Fees for a Public Recreation Service," .eisure
/ciences, Vol. 18, pp. 61-76.
McKercher, R.D. 1998. 21e Business of &ature>#ased 2ourism, Hospitality
Press, Melbourne, Australia.
Meidan, A. 1982. "Marketing Strategies for Hotels," <nternational 5ournal of
=os3itality +ana$ement, Vol. 1, no. 3, pp. 169-177.
Mitchell, R.C., R.T. Carson. 1989. sin$ /urveys to Value 'u#lic "oods! 21e
Contin$ent Valuation +et1od, Resources for the Future, Washington, D.C.
Navrud, S., E.D. Mungatana. 1994. "Environmental Valuation in Developing
Countries: The Recreational Value of Wildlife Viewing," Ecolo$ical
Economics, Vol. ÌÌ, pp. 135-15 Ì.
New South Wales National Parks and Wildlife Service (NSW, NPWS). 1997.
"Draft Nature Tourism and Recreation Strategy," NSW NPWS, Sydney,
Australia.
Nourse, H. 1968. Re$ional Economics! a /tudy in t1e Economic /tructure,
/ta#ility and "ro?t1 of Re$ions, McGraw-Hill, New York.
Olindo, R 1991. "The Old Man of Nature Tourism: Kenya," &ature 2ourism!
+ana$in$for t1e Environment, Ìsland Press, Washington, D.C.
I1n&;,W]]L,Zc&t&u)i;m.d1)ch. \\DhttpDXX\\\&nN\&)l,&)gXp1n&;Xp1n&;§Nc&2,ht)nl,
Pedersen, A. 1995. "Promotion of Community-based Ecotourism in the Maya
Forest," report prepared for Management Systems Ìnternational,
Washington, D.C.
Pond, K. L. 1993. The Professional Guide, Van Nostrand Reinhold, New York.
Powell, R., L. Chalmers. 1995. Re$ional Economic <m3act0, "i#raltar Ran$e and
%orri$o &ational 'ar(s, New South Wales National Parks and Wildlife
Service, Hurstville, New South Wales, Australia.
I)icN •1tN)h&u;N R<1)1)NT, W]]U, ’-hN _&\vNl E&n;N)v1nciN;D HN\ Jpp&)tunitiN; {&)
I)&uctivN 1n `u;t1in1%lN _1nVs;N.’ )Np&)t t& thN `1vN O1llNy. Ku%i1n1. 1n
Ehi)N„i kivN) E&n;N)v1nciN;,
Rosenthal, D.H., J.B. Loomis, G.L. Peterson. 1984. "Pricing for Efficiency and
Revenue in Public Recreation Areas,"5ournal of .eisure Researc1, vol. 16,
no. 3, pp. 195-208.
2
Schaller, D. 1996. "Ìndigenous Ecotourism and Sustainable Development: The
Case of Rio Blanco, Ecuador," master's thesis, Department of Geography,
University of Minnesota.
Siuslaw National Forest. 1996. "Fee Demonstration Business Plan," unpublished
manuscript, Siuslaw National Forest, Corvallis, Oregon.
Smith, C., R jenner. 1992. "The Leakage of Foreign Exchange Earnings From
Tourism," 2ravel and 2ourism *nalyst, vol. 3, pp. 5 2-66.
Sorenson, R. 1991. Overseas Adventure Travel, Ìnc. Case Study 9-391-068.
Harvard Business School, Cambridge, Massachusetts.
Sowers, F., M. Walters, B.N. Upreti. 1994. "Assessment of USAÌD Biological
Diversity Protection Programs: Nepal Case Study," /*<% Country Re3ort,
United States Agency for Ìnternational Development, Washington, D.C.
Spergel, B. 1996. "Summary of the Protected Area Conservation Trust," World
Wildlife Fund, Washington, D.C.
Stevens, T., T. More, PG. Allen. 1989. "Pricing Policies for Public Day-use
Outdoor Recreation Areas,"5ournal of Environmental +ana$ement, vol. 28,
pp. 43-52.
Telfer, D.J., G. Wall. 1996. "Linkages Between Tourism and Food Production,9
*nnals of 2ourism Researc1, vol. 23, no. 3, pp. 635-653.
TisdeU, C. 1996. "Ecotourism, Economics, and the Environment: Observations
From China,"5ournal of 2ravel Researc1, vol. 34, no. 4, pp. Ì 1-19.
Walsh, R.G. 1986. Recreation Economic %ecisions! Com3arin$ Benefits and
Costs, Venture, State College, Pennsylvania. (Note: A second edition of this
book, with J. Loomis as lead author, appeared in 1997, after this chapter
was written.)
Wells, M. 1993. "Neglect of Biological Riches: The Economics of Nature Tourism
in Nepal," Biodiversity and Conservation, vol. 2, pp. 445-464.
Wells, M. 1997. "Economic Perspectives on Nature Tourism, Conservation and
Development," World Bank Environment Department Paper No. 55., World
Bank, Washington, D.C.
Wefls, M., K. Brandon. 1992. 'eo3le and 'ar(s! .in(in$ 'roteaed *rea
+ana$ement 4it1 .ocal Communities, World Bank, U.S. Agency for
Ìnternational Development, and World-Wildlife Fund, Washington, D.C.
2
Wescott, G. 1995. "Victoria's National Park System: Can the Transition from
Quantity of Parks to Quality of Management Be Successful?" *ustralian
5ournal of Environmental +ana$ement, vol. 4, no. 2, pp. 2 10-2 2 3.
Wunder, S. 1996. Ecotutismo, <n$resos .ocales y Consemacion! El Caso de
Cuya#eno, Ecuador, Union Mundial Para La Naturaleza (UÌCN/ÌUCN),
Quito, Ecuador.
Wunder, S. 1998. "Forest Conservation Through Ecotourism Ìncomes? A Case
Study from the Ecuadorean Amazon Region," CÌFOR special paper,
CÌFOR, Bogor, Ìndonesia.
2
Eh5>ng M
"%2ng %=n c%> trong Pu: %o=c% Pu@c giaA
/Bc tiCu () n%2ng b)i %Ec
C%i>n l'Hc U%át tri\n -u l&c% .in% t%ái ?u@c gia c,a 4ustralia
lill j)1nt và rli;&n rllc&c0
#i3i t%iXu
Eh5>ng này m" t$ quá t)ình phát t)i#n c31 Ehiến l5ợc ^u l'ch `inh thái RE_^_`-T euốc
gi1 c31 HE. và vi:c đ51 chiến l5ợc này và& th!c hi:n th"ng qu1 Eh5>ng t)ình ^u l'ch
`inh thái euốc gi1, euá t)ình t5 v8n V thNn chốt c31 ;! thành c"ng t)&ng xây !ng vvn
%$n c31 chiến l5ợc. và các 0iến ngh' v* vi:c ch5>ng t)ình này ;€ th2ch ứng u các n56c
0hác nh5 thế nà& ;€ đ5ợc đ* cập t)&ng ch5>ng này,
E_^_`- euốc gi1 RHZ`T là ch2nh ;ách nhà n56c, Hó v=ch )1 m(c tiêu và hành động c(
th# ch& vi:c phát t)i#n %*n O¤Hj ^s _œE< `hH< -<¨h • Kc, `&ng chiến l5ợc này
0h"ng ctn là ch2nh ;ách ;1u cuộc %Au c} và th1y đổi nội các ch2nh ph3 và& tháng g nvm
W]]i, aế h&=ch <ành động euốc gi1 v* ^u l'ch ;inh thái đB đ5ợc chuFn %'. 0ế h&=ch này
đ* cập đến vi:c phát t)i#n u l'ch %*n v+ng nói chung chứ 0h"ng chw đ* cập đến u l'ch
;inh thái một cách c( th#, -uy vậy. các nguyên t?c c31 chiến l5ợc này đB t=& )1 động l!c
thnc đFy ch& )8t nhi*u h&=t động. t)&ng đó có vi:c tập t)ung phát t)i#n u l'ch %*n v+ng
và c$i thi:n tình hình m"i t)5mng ch& t&àn ngành u l'ch. chứ 0h"ng chw ch& nh+ng th'
t)5mng đB đ5ợc chuyên m"n hó1,
G Hc có g c8p ch2nh quy*n Rliên %1ng. %1ng. và đ'1 ph5>ngT. mzi c8p có t)ách nhi:m và
pháp quy*n 0hác nh1u, Eh2nh ph3 liên %1ng ch'u t)ách nhi:m h&=ch đ'nh chiến l5ợc và
phát t)i#n nh+ng ch2nh ;ách l6n. và th"ng qu1 vi:c phân %ổ ngân qu‚ đ# t)!c tiếp tài t)ợ
ch& nh+ng ch5>ng t)ình có đ* cập t6i các v8n đ* cAn đ5ợc 5u tiên c31 đ8t n56c, `! phát
t)i#n c31 E_^_`- euốc gi1 ch& ch2nh ph3 th8y một h56ng m6i t)&ng vi:c đ* cập đến
một m$ng th' t)5mng m6i xu8t hi:n và đ51 )1 5mng lối lBnh đ=& t)&ng một l9nh v!c )8t
qu1n t)4ng đ# nh@m đ=t đ5ợc ;! cân %@ng gi+1 m(c tiêu phát t)i#n c"ng nghi:p u l'ch và
%$& v: m"i t)5mng,
C* sở đ\ `G: dựng c%i>n l'Hc
2
Eó %1 ;áng 0iến cpng đóng góp ch& vi:c phát t)i#n chiến l5ợc này. đó làD Ehiến l5ợc u
l'ch quốc gi1. Ehiến l5ợc quốc gi1 v* phát t)i#n ;inh thái %*n v+ng. và Eh2nh ;ách c31
<ội u l'ch Ehâu Á V-hái %ình 5>ng v* u l'ch �đCc h+u�,
-)&ng tháng i nvm W]]2. ch2nh ph3 liên %1ng đB %1n hành Ehiến l5ợc ^u l'ch quốc gi1,
Ehiến l5ợc này đ5ợc xây !ng nh@m t=& )1 ph5>ng h56ng ch& quy h&=ch ngành u l'ch
và các ch2nh ;ách t5>ng l1i, Ehiến l5ợc u l'ch đB đ51 )1 tổng qu1n v* m"i t)5mng u l'ch
u HE và xác đ'nh ph5>ng h56ng nh@m đ$m %$& )@ng %Au 0h"ng 0h2 0inh tế và ch2nh t)'
;€ góp phAn đ51 ngành c"ng nghi:p u l'ch đến th'nh v5ợng, Hó c•ng ch& th8y nhận thức
c31 ch2nh ph3 v* vi:c các ngành c"ng nghi:p 'ch v( m6i nổi lên. đCc %i:t là ngành u
l'ch. có th# đti h•i ph$i có ch2nh ;ách 0hác ;& v6i các ngành Gsˆ- a<¶s �-ks”·H
-<¸Hj� Eªr Kc. nh5 n"ng nghi:p và 0h1i thác m•,
Ehiến l5ợc u l'ch xác đ'nh %ốn m(c tiêu. t)&ng đó có m(c tiêu v* m"i t)5mng là �t=&
đi*u 0i:n đAy đ3 ch& phát t)i#n u l'ch %*n v+ng th"ng qu1 ph5>ng thức quy h&=ch và
qu$n l/ có t)ách nhi:m php hợp v6i vi:c %$& tồn tài ;$n thiên nhiên và vvn hó1 c31 chnng
t1� R-hN& E(c ^u l'ch euốc gi1. W]]21T, d(c tiêu này ;€ đ5ợc th!c hi:n th"ng qu1 một
;ố chiến l5ợc có chn t)4ng đến các v8n đ* xB hội và m"i t)5mng. %1& gồm c$ vi:c 0huyến
0h2ch và phát t)i#n u l'ch ;inh thái V đây là một ngành n@m t)&ng c"ng nghi:p u l'ch và
có ti*m nvng phát t)i#n l6n,
Ehiến l5ợc ^u l'ch đ5ợc th!c hi:n một cách hài ht1 v6i một ch2nh ;ách mCc p tách %i:t
;&ng l=i có liên qu1n t6i chiến l5ợc này, Eh2nh ;ách đó là Ehiến l5ợc euốc gi1 v* Ihát
t)i#n `inh thái O+ng %*n đ5ợc %1n hành và& tháng W2 nvm W]]2, -)&ng chiến l5ợc này có
c$ 0huyến ngh' ch& Hhóm u l'ch, Ehiến l5ợc quốc gi1 này đ51 )1 0hái ni:m ch& )@ng
m"i t)5mng ph$i đ5ợc %$& v: đ# ngành u l'ch có th# uy t)ì lâu ài, Eh2nh ph3 xNm vi:c
xây !ng ch2nh ;ách u l'ch ;inh thái tổng th# là một %56c ;ống ctn đ# đ=t đ5ợc u l'ch
v+ng %*n t)&ng các 0hu %$& v:, Ehiến l5ợc ^u l'ch euốc gi1 đ5ợc %1n hành nvm W]]2.
ctn vi:c th!c hi:n E_^_`- %?t đAu nvm ng&ái, d(c đ2ch c31 Ehiến l5ợc ^u l'ch là
nh@m t=& )1 một h: thống c> %$n đ# h56ng 7n quy h&=ch tổng th#. phát t)i#n và qu$n l/
u l'ch ;inh thái c31 HE !1 t)ên một c> ;u %*n v+ng và nh=y c$m, Hó c•ng t=& )1 một
ch5>ng t)ình hành động nh@m đ=t đ5ợc một cách đAy đ3 ti*m nvng c31 u l'ch ;inh thái,
-)&ng tháng WW nvm W]]2. <ội u _œE< E<Šs Á V -hái %ình 5>ng RIr-rT %1n hành
một tuyên %ố có t!1 đ*D u l'ch đCc h+u RNnNmicT V một ngành c"ng nghi:p có lợi nhuận
t)&ng một m"i t)5mng %*n v+ng, Eh2nh ;ách này đB đ51 )1 một cách nhìn m6i t)&ng 0hu
v!c thq1 nhận )@ng các đCc t)5ng vvn hó1 c31 cộng đồng có giá t)' )8t l6n đối v6i u l'ch,
Q# 0huyến 0h2ch 0hái ni:m này Ir-r có 0ế h&=ch tổ chức các cuộc hội th$& -kšH
-J†H Hx•E Hc và& đAu nvm W]]g, E_^_`- lnc này đB đ5ợc tiến hành, ^& )8t cAn
ph$i có đ5ợc nh+ng cái nhìn m1ng t2nh t&àn i:nnên <ội u l'ch Ehâu Á V -hái %ình
5>ng và E(c ^u l'ch euốc gi1 đB phối hợp tổ chức một l&=t các hội th$&,
?uá trTn% p%át tri\n c%i>n l'Hc
euyết đ'nh xây !ng E_^_`- đ5ợc %1n hành nh@m đáp ứng mối qu1n tâm ngày càng
tvng đến l&=i hình này và nh@m phát huy một th!c tế là đi*u 0i:n m"i t)5mng t! nhiên c31
2
n56c HE là một nguồn tài nguyên u l'ch, dCc p 0hi m6i %?t đAu tiến hành 0h"ng có
một quy t)ình đ'nh t)56c ch& vi:c phát t)i#n Ehiến l5ợc. ;&ng 1i c•ng hi#u )@ng đây là
một quy t)ình gồm h1i %56c, K56c đAu là xNm xbt đánh giá các vvn %$n 0h&1 h4c và
nguồn vvn h&á ân gi1n v* u l'ch ;inh thái“ %56c thứ h1i là thu thập và tổng hợp các
đóng góp c31 cộng đồng đ'1 ph5>ng,
Ih5>ng pháp t5 v8n Rth5mng %1& gồm qu$ng cá& c"ng cộng 0êu g4i ;! góp / c31 quAn
chnng h1y tổ chức hội th$& và gCp go t)1& đổiT. là ph5>ng pháp phổ %iến u các 0hu v!c
qu$n l/ c"ng cộng và phát t)i#n ch2nh ;ách, -)ên th!c tế. một ;ố hội th$& đ5ợc tổ chức đ#
t5 v8n ch& Ehiến l5ợc ^u l'ch euốc gi1 & Kộ t)5ung Kộ ^u l'ch ch3 t41 đB thu hnt đ5ợc
;! chn / và 3ng hộ c31 hAu hết đ=i i:n các ngành l6n u HE, Oi:c ;} (ng ph5>ng pháp
t5 v8n có )8t nhi*u 2ch lợi. h1i cái lợi l6n nh8t c31 E_^_`- là thu thập đ5ợc th"ng tin tq
nhi*u nhóm qu1n tâm đến v8n đ* này và 0huyến 0h2ch �quy*n ;u h+u� c31 chiến l5ợc,
T%u t%ập t%]ng tin
Qợt th1m 0h$& tổng quát tài li:u và& cuối nvm W]]2. và đAu nvm W]]g đB ch& th8y ;!
qu1n tâm đến v8n đ* u l'ch ;inh thái tuy ctn 2t ;&ng ngày càng tvng t)ên 0h?p thế gi6i,
dCc p vậy. nhi*u tài li:u chw tập t)ung và& v8n đ* u l'ch m"i t)5mng u các n56c đ1ng
phát t)i#n. nên 2t có nghiên cứu có th# áp (ng t)!c tiếp t)&ng %ối c$nh c31 HE, O2 (.
nh+ng th"ng tin có liên qu1n đến các v8n đ* 0inh tế c8p %ách đi đ"i v6i phát t)i#n u l'ch
;inh thái l=i php hợp v6i h&àn c$nh c31 các n56c đ1ng phát -kh¹H <yH _† Q¸h O•h
Hc, -5>ng t! nh5 vậy. c> ;u h= tAng ch& u l'ch u HE phát t)i#n h>n. làm ch& vi:c đi*u
hành các h&=t động u l'ch ;inh thái ~ àng h>n, dCt 0hác. 0hác v6i các n56c đ1ng phát
t)i#n. i:n t2ch c31 )ộng l6n c31 E<Šs Hc làm ch& vi:c vận chuy#n t)&ng n56c t)u thành
một c$n t)u ch& u l'ch ;inh thái u một ;ố n>i, Eác v8n đ* nh5 đà& t=&. nhu cAu phát t)i#n
0‚ nvng 0inh &1nh. và quy*n %ình đ‘ng đối v6i các c> hội v* u l'ch ;inh thái )8t phổ
%iến đối v6i hAu hết các n56c. t)&ng đó có c$ HE,
dCc p vi:c thiếu các nghiên cứu là một v8n đ*. ;&ng nó c•ng là một c> hội đ# đ51
ngành u l'ch ;inh thái c31 HE ;1ng một h56ng m6i h&àn t&àn V một h56ng đ5ợc xây
!ng đ# ph(c v( ngành u l'ch. %$& v: m"i t)5mng và ;€ t=& )1 một ;$n phFm đCc t)5ng
c31 HE t)ên th' t)5mng thế gi6i,
T%am ;%8o O dGn
dột cuộc t)5ng cAu / ân t)ên t&àn quốc đ7 hz t)ợ thêm ch& vi:c th1m 0h$& tài li:u,
-h"ng qu1 cuộc t)5ng cAu ân / này / 0iến c31 các %ên qu1n tâm đến v8n đ* đ5ợc tổng
hợp đ51 và& t)1nh luận cpng v6i các / 0iên 0h&1 h4c và các cuộc th$& luận t)ên các
ph5>ng tiên th"ng tin đ=i chnng, Eó nhận đ'nh ch& )@ng ch2nh ph3 HE. Q‡Hj -¦h -<ª
QŽ E1n%N)1. đB %' tách %i:t v6i tình hình th!c tế t)ên phAn ctn l=i c31 lBnh thổ Hx•E
Hc, Q# v5ợt qu1 8n t5ợng này. vi:c tiếp thu / 0iến đóng góp c31 các đ=i i:n ngành u
l'ch c•ng nh5 ch2nh quy*n các %1ng và các đ'1 ph5>ng là )8t cAn thiết,
Oì thành c"ng c31 E_^_`- ph( thuộc và& ;! nh8t t)2 c1& v* lợi nhuận gi+1 các c8p
ch2nh quy*n Rliên %1ng. %1ng. và đ'1 ph5>ngT và các 0hu v!c t5 nhân nên cAn ph$i có ;!
2
th1m gi1 c31 nhi*u cá nhân và tổ chức. đCc %i:t là các tổ chức ch2nh quy*n đ'1 ph5>ng.
các nhà qu$n l/ tài nguyên thiên nhiên. các c"ng ty u l'ch. các nhà quy h&=ch. các nhân
viên tiếp th' c31 ngành u l'ch. các nhóm %$& tồn thiên nhiên. các cộng đồng. các nhà
phát t)i#n và các nhóm ^ŠH K¥H Qœr Eªr Hc,
Eác hội th$& đ5ợc tổ chức nh@m thu thập th"ng tin v* các v8n đ*. các c> hội và các t)u
ng=i đối v6i u l'ch ;inh -<¨h • Hc, O6i ;! nhi:t tình mà các ngành c"ng nghi:p. các
nhóm %$& tồn thiên nhiên. ch2nh quy*n các c8p và nhi*u tổ chức 0hác m1ng đến ch& quá
t)ình xây !ng chiến l5ợc. và v6i nh+ng th"ng tin ph&ng phn mà h4 m1ng đến ch& cuộc
th$& luận đB th1y đổi ph5>ng h56ng c31 E_^_`- thN& ph5>ng thức phát t)i#n cộng đồng
và 5u tiên tập t)ung t)&ng ngành c"ng nghi:p này, Eác v8n đ* đ5ợc xác đ'nh u đây đB
ginp đ'nh h56ng ch& các chi ph2 tiếp thN& và t=& )1 ;! tập t)ung thiết th!c đối v6i c"ng
tác đi*u phối u l'ch ;inh thái t)&ng đi*u 0i:n Eªr Hc,
Eác hội th$& đ5ợc tổ chức t=i các thành phố l6n và một ;ố t)ung tâm c31 các 0hu v!c,
Eh5>ng t)ình c31 các hội th$& này %1& gồm một ;ố %á& cá& ng?n c31 đ=i i:n các nhóm
có nh+ng mối qu1n tâm 0hác nh1u, Oi:c h4 chi1 ;f qu1n đi#m đB ch& th8y đây là một
ph5>ng pháp h+u 2ch đ# 0huyến 0h2ch th$& luận, Eác v8n đ* đB đ5ợc các %á& cá& viên
nêu )1 là nh+ng v8n đ* )8t thiết yếu, <ội th$& đB t=& )1 một i~n đàn đ# th$& luận các v8n
đ* đ'1 ph5>ng. và c$ nh+ng v8n đ* 0h"ng n@m t)&ng l9nh v!c phát t)i#n chiến l5ợc quốc
gi1, dCc p vậy. các v8n đ* đó nêu )1 nh+ng th2 ( v* chi ph2 và lợi nhuận c31 u l'ch
;inh thái t)ên đ'1 %àn có nhi*u vpng 0h2 hậu 0hác nh1u và nhi*u vpng có đCc đi#m 0hác
nh1u,
Oi:c 0êu g4i thu nộp các %$n góp / đvng t)ên tm %á& c31 nhà n56c nh@m đáp ứng ;! qu1n
tâm c31 nh+ng ng5mi 0h"ng th1m ! đ5ợc hội th$& nh5ng l=i có m&ng muốn đ5ợc đóng
góp / 0iến, <>n 2MP %$n góp / v6i nhi*u th!c tế có giá t)' đB mu )ộng thêm cuộc th$&
luận, Eác nghiên cứu c( th# và qu1n đi#m c31 nh+ng ng5mi t)&ng cuộc đB đ5ợc tổng hợp
và& vvn %$n cuối cpng, euá t)ình này đB 0huyến 0h2ch �quy*n ;u h+u� c31 các ngành
và các %ên có qu1n tâm đến v8n đ* này, Qi*u này c•ng đ5ợc ph$n ánh t)&ng vi:c áp (ng
một cách )ộng )Bi các nguyên t?c và hành động c31 E_^_`-,
Euối cpng. quá t)ình th1m 0h$& / ân đB gợi / và thnc đFy vi:c đ'nh h56ng chiến l5ợc,
Q'nh ngh91 vế u l'ch ;inh thái. các v8n đ* thNn chốt đB th$& luận. và quyết đ'nh v*
h56ng tài t)ợ đ*u !1 t)ên các v8n đ* đ5ợc th$& luận t)&ng các hội th$& và các vvn %$n
góp / c31 quAn chnng, E_^_`- đB phát t)i#n cpng v6i mối qu1n tâm ngày càng tvng v*
v8n đ* ;inh thái u l'ch t)&ng cộng đồng, Hếu có thmi gi1n ch?c ;€ ctn có nhi*u góp /
h>n n+1, Eó nhi*u / 0iến ch& )@ng cAn ph$i th1m 0h$& nhi*u h>n n+1 RmCc p c"ng vi:c
này đB đ5ợc th!c hi:n t)&ng c$ nvmT. ;&ng c•ng có một ;ố / 0iến 0hác ch& )@ng quá t)ình
th1m 0h$& / ân là quá àn t)$i và )@ng quá t)ình th!c hi:n chiến l5ợc m6i là qu1n t)4ng
h>n nhi*u, `1u cpng. cAn ph$i cân %@ng thmi gi1n ;} (ng ch& vi:c th1m 0h$& / 0iến
quAn chnng. vi:c h&àn t8t vvn %$n và th!c hi:n các 0iến ngh' đ5ợc đ51 )1 t)&ng quá t)ình
th1m 0h$& này,
E_^_`- đ5ợc phát t)i#n v6i ;! cố v8n chCt ch€ c31 các %1ng và các đ'1 h=t, -)56c 0hi
%?t đAu chiến l5ợc này. chw có %1ng Oict&)i1 là đB h&àn thành E_^_`- c31 mình, di*n
2
n1m n56c HE và euNNn;l1n t)&ng 0hi tiến hành xây !ng chiến l5ợc ;inh thái h1y các
0ế h&=ch u l'ch t)ên c> ;u đi*u 0i:n t! nhiên c31 mình. đB hợp tác một cách chCt ch€ v6i
ch2nh ph3 và ;} (ng E_^_`- nh5 một c> ;u đ# xây !ng chiến luợc )iêng c31 %1ng,
dCc p vi:c này đB làm chậm t&àn %ộ quá t)ình. nh5ng có cái lợi là nội ung và đ5mng
lối c31 các chiến l5ợc đó có )8t nhi*u cái chung,
euá t)ình t5 v8n đ5ợc thN& ‰i chCt ch€, Hó có chức nvng h&à hợp t8t c$ các qu1n đi#m
và nêu lên đ5ợc nh+ng v8n đ* đ1ng %àn cBi, ahi các qu1n đi#m 0h"ng h&à hợp đ5ợc thì
t8t c$ các %$n góp / đ5ợc ghi thành vvn %$n đ# độc gi$ có th# có đ5ợc một cái nhìn cân
%@ng, `! đAu t5 v* thmi gi1n và nhân l!c đB làm lợi ch& E_^_`-, Eác mối qu1n tâm. các
v8n đ* và các 5u tiên 0h"ng ph$i lu"n thống nh8t t)ên t&àn n56c HE. và nếu quá t)ình t5
v8n chw đ5ợc tiến hành u 0hu v!c t)ung 5>ng Rt)ung tâmT thì ;€ 0h"ng thu thập đ5ợc
nhi*u v8n đ*, Oi:c lập 0ế h&=ch th1m gi1 đóng góp c31 cộng đồng ;€ có 0ết qu$ thiết
th!c nếuD
có nhi*u cuộc th$& luận đi )ộng )1 ng&ài các l9nh v!c đCc t)5ng c31 ngành u l'ch ;inh
thái“
nh=y c$m thu xếp các mâu thu7n có th# x$y )1 gi+1 các thành viên“
%$& đ$m là 0hi 0ết thnc th$& luận t8t c$ các thành viên đ*u hi#u đ5ợc t&àn %ộ quá t)ình“

ghi nhận nh+ng đóng góp c31 t8t c$ các thành viên,
Hếu ph$i th!c hi:n l=i quá t)ình này thì vi:c chuFn %' t)56c một %á& cá& chi tiết v* các
v8n đ* và phân phát %á& cá& t)56c %uổi th$& luận là )8t có 2ch, Hếu các thành viên nghiên
cứu vvn %$n t)56c thì 0hi th$& luận ;€ tập t)ung và& v8n đ* h>n RđCc %i:t t)&ng t)5mng
hợp ch5>ng t)ình có nhi*u v8n đ* và có ;! h=n chế v* thmi gi1nT, -h$& luận c•ng đ51 )1
một 0hu"n m7u ch& các %$n góp / c31 các thành viên 0h"ng th1m ! %uổi th$& luận,
c%i p%< c%o Puá trTn% `G: dựng c%i>n l'Hc
Eác chi ph2 ch2nh ch& quá t)ình phát t)i#n E_^_`- là ti*n l5>ng c31 các nhân viên. chi
ph2 qu$n l/. đi l=i. thuê đ'1 đi#m tổ chức hội th$&. qu$ng cá&. in 8n và phân phát các %$n
th$& và %$n ch2nh c31 chiến l5ợc, Hhi*u 0h&$n t)&ng ;ố các chi ph2 này )8t 0hó mà tách
%i:t )ành m=ch và ;€ )8t 0hác u mzi n56c, dột nhóm %ốn ng5mi tập t)ung làm vi:c h&àn
t&àn ch& E_^_`- t)&ng 0h&$ng W2 tháng. và có thêm một ;ố nhân viên hợp đồng th1m
gi1 0hi cAn thiết, Hg&ài chi ph2 t)$ l5>ng. ctn có các chi ph2 vvn phtng đi 0Œm thN& và
một ;ố các chi ph2 l6n ch& vi:c th"ng tin liên l=c và đi:n th&=i,
^& i:n t2ch )ộng l6n c31 n56c HE và giá c$ đi l=i t)&ng n56c 0há đ?t nên chi ph2 ch&
vi:c tổ chức và th1m gi1 hội th$& 0há l6n, dối qu1n tâm c31 quAn chnng và ;! c"ng %@ng
đB đti h•i nhóm c"ng tác ph$i đến t8t c$ các %1ng và các đ'1 h=t, Hhi*u 0hi cAn ph$i đi
l=i đ# gCp go v6i các ti#u %1ng đ1ng xây !ng chiến l5ợc ;inh thái )iêng c31 mình. và đ#
t)ình %ày các %á& cá& c31 hội th$& và hội ngh' ch& các tổ chức chuyên nghi:p, dCc p
2
ch2nh quy*n %1ng và nhi*u tổ chức ginp đo tổ chức hội th$&. ;&ng vi:c thiết lập và uy t)ì
th"ng tin liên l=c v6i quá nhi*u nhóm là )8t đ?t đ• và đti h•i nhi*u thmi gi1n và ;ức l!c
c31 các nhân viên, dCc p u HE 0h"ng ph$i m8t ti*n đ# th1m ! hội th$&. ;&ng đối v6i
các ! án t5>ng t! u các n56c 0hác t)ên thế gi6i có th# tổ chức hội th$& t)ên c> ;u thu hồi
l=i các chi ph2 Rcác thành viên ph$i nộp ti*n đ# th1m ! hội th$&T,
_mi 0êu g4i ân g}i %$n góp / đ5ợc đvng t)&ng ch5>ng t)ình qu$ng cá& t)ên các tm %á&
l6n u th3 đ", Ih•ng v8n t)ên đài t)&ng thmi gi1n hội th$& c•ng ginp nâng c1& ;! hi#u %iết
c31 ng5mi ân v* quá t)ình này và làm tvng thêm ;ố l5ợng các %$n góp /,
Ehi ph2 in 8n & ch2nh ph3 chi t)$, QB in %1 ngàn %$n th$& và WP ngàn %$n h&àn chwnh c31
E_^_`-, Hg5mi ân 0h"ng ph$i t)$ ti*n mu1 %$n th$& c•ng nh5 vvn %$n ch2nh c31 chiến
l5ợc vì t8t c$ vvn %$n c31 các ch2nh ;ách đ*u đ5ợc ch2nh ph3 phát 0h"ng, K@ng cách này
ch2nh ph3 đB 0huyến 0h2ch ng5mi ân th1m gi1 và& vi:c phát t)i#n ch2nh ;ách,
Các (+n đ5 m+u c%@t trong C%i>n l'Hc du l&c% sin% t%ái
`! thống nh8t t)&ng đ'nh ngh91 v* u l'ch ;inh thái là một t)&ng nh+ng v8n đ* 0hó đ=t
đ5ợc nh8t, Q'nh ngh91 cuối cpng tập t)ung và& m"i t)5mng t! nhiên. t2nh %*n v+ng ;inh
thái và vvn h&á. v8n đ* giá& (c. và các lợi 2ch ch& 0hu v!c và đ'1 ph5>ng, dột đ'nh
ngh91 chCt ch€ ;€ l&=i %• một ;ố nhà &1nh nghi:p. nh+ng ng5mi mà vì %8t cứ l/ & gì
c•ng 0h"ng đ=t đ5ợc tiêu chuFn t)&ng t8t c$ các h&=t động 0inh &1nh c31 mình“ ;&ng
một đ'nh ngh91 l•ng lf& l=i ch& phbp %8t 0c nhà &1nh nghi:p nà& c•ng có th# png cái
mác u l'ch ;inh thái đ# lợi (ng tiếp th',
Q'nh ngh91 cuối cpng đ5ợc chốt l=i đ# 0huyến 0h2ch các nhà &1nh nghi:p m6i th1m gi1
và& u l'ch ;inh thái và đ# 0huyến 0h2ch các nhà &1nh nghi:p đ1ng h&=t động áp (ng
các h&=t động có t2nh m"i t)5mng %*n v+ng u %8t cứ n>i nà& có th#. ng1y c$ 0hi h4 0h"ng
0inh &1nh thN& h56ng u l'ch ;inh thái một cách c( th#, ahái ni:m )ộng )Bi này đB t• )1
thành c"ng vì )8t nhi*u các nhà &1nh nghi:p �thuAn tu/� c31 HE gim đây đB xNm xbt
và c$i tiến các h&=t động m"i t)5mng c31 mình. cpng v6i thuận lợi c31 vi:c tiết 0i:m đ5ợc
các chi ph2 cốt yếu,
Hh+ng v8n đ* l6n đ1ng h&Cc có th# gây $nh h5ung t6i ;! phát t)i#n t6i ngành u l'ch ;inh
thái đ5ợc xác đ'nh t)&ng quá t)ình t5 v8n làD
t2nh %*n v+ng ;inh thái
quy h&=ch tổng hợp 0hu v!c
qu$n l/ tài nguyên thiên nhiên
c> ;u h= tAng
giám ;át các tác động
2
tiếp th'
các tiêu chuFn và quy đ'nh c"ng nghi:p
giá& (c u l'ch ;inh thái
;! th1m gi1 Eªr ^ŠH K¥H Qœr Hc
xNm xbt ;! c"ng %@ng
Hh+ng v8n đ* này đB đ5ợc th$& luận đAy đ3 h>n t)&ng E_^_`- RE(c ^u l'ch euốc gi1.
W]]UT,
C%'*ng trTn% du l&c% sin% t%ái Pu@c gia
E_^_`- quốc gi1 đ5ợc th!c hi:n th"ng qu1 Eh5>ng t)ình ^u l'ch `inh thái euốc gi1,
Eh2nh ph3 đB hứ1 đAu t5 WP -khºs QŽ _r Hc Rt5>ng đ5>ng L t)i:u đ" l1 d‚T t)&ng
vtng U nvm tq W]]gV]U đến W]]iV]L, Eh5>ng t)ình này nh@m phát t)i#n u l'ch ;inh thái
một cách %*n v+ng th"ng qu1 các ! án m1ng t2nh ;áng t=& nh5D tvng t2nh c=nh t)1nh
_†d Hx•E Hc t)u thành một đi#m u l'ch ;inh thái. 0huyến 0h2ch ;! t)ân t)4ng c31
0hách th1m qu1n đối v6i các giá t)' c31 t! nhiên và vvn h&á. và góp / ch& vi:c qu$n l/ và
%$& tồn lâu ài các nguồn tài nguyên ch& u l'ch ;inh thái, -iếp thN& các th1y đổi c31
ch2nh ph3 nvm W]]i. ngân qu‚ ctn l=i ch& Eh5>ng t)ình ^u l'ch `inh thái euốc gi1 đ5ợc
0ết hợp v6i ngân qu‚ c31 Eh5>ng t)ình Ihát t)i#n ^u l'ch euốc gi1 V %?t đAu và& nvm tài
ch2nh W]]iV]L và %1& gồm c$ phAn � ^u l'ch eu$n l/ t)&ng các d"i t)5mng -! nhiên�,
d(c đ2ch c31 Eh5>ng t)ình ^u l'ch `inh thái euốc gi1 đ5ợc nêu t)&ng hàng l&=t ! th$&
xin tài t)ợ, Hhi*u 0h&$n tài t)ợ đB đ5ợc c8p ch& các cộng đồng và các c> qu1n ch2nh ph3
đ# xây !ng ! án nh@m th!c hi:n E_^_`- u vpng n"ng th"n c31 HE, E¨E Ey esrH
E<±H< ph3 đ5ợc đ* ngh' áp (ng một l&=t các h56ng 7n chung, `1u đó các ! án đ5ợc
đánh giá. và nh+ng ! án đáp ứng một cách tốt nh8t các m(c đ2ch c31 ch5>ng t)ình R&
E_^_`- v=ch )1T ;€ đ5ợc c8p 0inh ph2, ^& đó 0inh ph2 tài t)ợ 0h"ng ph$i là t! động mà
có“ các tổ chức ph$i c=nh t)1nh đ# đ5ợc c8p tài t)ợ,
Eác chuyên gi1 t5 v8n đ5ợc gi1& nhi:m v( xnc tiến các l9nh v!c c31 chiến l5ợc liên qu1n
đến vi:c xác đ'nh các 0h$ nvng có th# áp (ng t)ên t&àn quốc, E"ng vi:c c31 nhóm này
%1& gồmD 0huyến 0h2ch ;} (ng nvng l5ợng tốt h>n và gi$m thi#u ch8t th$i t)&ng c"ng
nghi:p“ tiến hành một cuộc đi*u t)1 đ# xây !ng ch5>ng t)ình c8p chứng chw c"ng nhận
đ=t tiêu chuFn u l'ch ;inh thái“ phân t2ch nhu cAu t)&ng c"ng tác giá& (c v* u l'ch ;inh
thái“ phát t)i#n các đi#m u l'ch ;inh thái“ và nghiên cứu các ph5>ng pháp nâng c1& 0‚
nvng 0inh &1nh và th!c hành c31 các c"ng ty u l'ch t)&ng l9nh v!c u l'ch ;inh thái,
Kin% p%< t)i trH
Eác 0inh ph2 tài t)ợ đ5ợc chi1 thành g l&=i ch2nhD
2
6h't t%iển cơ ,ở hạ tầng V đ5ợc c8p ch& các h&=t động nh5 xây !ng lối và& các 0hu
u l'ch ;inh thái và ginp qu$n l/ các tác động m"i t)5mng và %$& v: các nguồn tài nguyên
thiên nhiên, Eác ! án đB ;} (ng các ;áng 0iến v* t=& m7u ;inh thái. và đCc %i:t 0huyến
0h2ch các c"ng ngh: có t2nh �thân ái� v6i m"i t)5mng. t)&ng đó có các l&=i hình nh5 đi
thvm t)ên các lối đi làm %@ng ván v6i các %$ng chn gi$i. h1y các l&=i hình hz t)ợ ch&
0hách th1m qu1n nh5 %(c qu1n ;át. và các h: thống nvng l5ợng ch& các đi#m hf& lánh,
$ghiNn cứu cơ Vản v* th0o dWi V đánh giá và đóng góp ch& vi:c qu$n l/ các th1y đổi
đối v6i m"i t)5mng & các h&=t động u l'ch gây )1 t)!c tiếp h&Cc gián tiếp, Hh+ng
nghiên cứu tiến hành t)&ng phAn này c31 ch5>ng t)ình nh@m cung c8p c> ;u ch2nh thức
ch& các nhà quy h&=ch u l'ch. các nhà &1nh nghi:p và các nhà qu$n l/ tài nguyên thiên
nhiên )1 quyết đ'nh, Hh+ng nghiên cứu này %1& gồm đánh giá tác động c31 c> ;u h= tAng
u l'ch đối O•h dŽh -kxµHj -¦h dh·H -ksHj Hx•E Kc“ nghiên cứu tác động.
t2nh 0inh tế và c"ng tác qu$nl/ c31 l&=i hình lCn có %ình 0h2 t)&ng các 0hu %$& v: t)ên
%i#n“ và thN& ‰i ph$n ứng c31 các h: ;inh thái n56c ng4t đối v6i các l&=i hình h&=t động
nh5 đi cà 0hN& h1y c?m t)=i,
Tu1 hoạch du lịch ,inh th'i t%ong khu vực V nh@m nâng c1& 0h$ nvng h8p 7n c31
các 0hu %$& v: thiên nhiên đối v6i 0hách u l'ch t)&ng và ng&ài n56c và 0huyến 0h2ch
các quy t)ình quy h&=ch !1 t)ên c> ;u các h: ;inh thái, ainh ph2 tài t)ợ đ# 0huyến 0h2ch
;! th1m gi1 c31 đ'1 ph5>ng t)&ng quá t)ình quy h&=ch và )1 quyết đ'nh %1& gồm 0inh ph2
ch& các h&=t động t5 v8n v6i ch2nh quy*n đ'1 ph5>ng. v6i các tổ chức phát t)i#n và u
l'ch t)&ng 0hu v!c. v6i các nhà qu$n l/ tài nguyên thiên nhiên và v6i các nhóm cộng
đồng đ# có đ5ợc ;! th1m gi1 )ộng )Bi t)&ng vi:c xây !ng và th!c hi:n 0ế h&=ch c31 0hu
v!c, Hh+ng v2 ( v* các ! án thành c"ng là đB xu8t %$n một quy#n ;ách h56ng 7n quy
h&=ch u l'ch ;inh thái cộng đồng và một ;ố E_^_`- đ1ng đ5ợc th!c hi:n )8t thành
c"ng,
Các %o=t đSng t' (+n
E"ng t)ình nghiên cứu gi$m thi#u nvng l5ợng và ch8t th$i đB tiến hành một đợt đi*u t)1
)8t 0‚ các %i:n pháp tối 5u và đ51 )1 m" hình nh+ng lợi 2ch v* 0inh tế và tiếp th' c31 vi:c
áp (ng các ph5>ng pháp có t)ách nhi:m v6i m"i t)5mng, pH I<¶d �I<xyHj
I<¨I u l'ch ;inh thái h+u hi:u nh8tD h56ng 7n gi$m thi#u nvng l5ợng và ch8t th$i�
R& E(c ^u l'ch euốc gi1 xu8t %$n nvm W]]MT đB đ5ợc các nhà &1nh nghi:p ;} (ng
)ộng )Bi, Hgành 0inh &1nh chz nghw c•ng đB áp (ng )8t nhi*u nguyên t?c t)&ng tài li:u
này,
E"ng t)ình nghiên cứu này c•ng t=& )1 động l!c ch& một ! án 0hác & các tổ chức ch3
chốt t)&ng ngành u l'ch nh5 <…h ^s _œE< Hc. và <ội ^u l'ch -hế gi6i th!c hi:n đ#
cung c8p ch& ngành c"ng nghi:p u l'ch một tổng qu1n chi tiết v* các c"ng ngh: nvng
l5ợng %*n v+ng, Ká& cá& 0ết qu$ m1ng tên �^u l'ch đB đ5ợc 0hui động� R& Ovn
phtng ^u l'ch euốc gi1 8n hành nvm W]]iT. đ5ợc xây !ng v6i / đồ ginp ch& các ngành
0inh &1nh u l'ch có nhi*u l!1 ch4n t)&ng ;} (ng nvng l5ợng, Ká& cá& nh8n m=nh ;!
tiết 0i:m các chi ph2 nếu ;} (ng nvng l5ợng tái t=& và 3ng hộ 0hái ni:m ch& )@ng ;}
(ng m"i t)5mng tốt là 0inh &1nh tốt,
2
<&=t động t5 v8n giá& (c v* u l'ch ;inh thái nh@m 0huyến 0h2ch nâng c1& nhận thức và
hi#u %iết c31 quAn chnng v* các nguyên t?c và ph5>ng pháp th!c hành u l'ch ;inh thái
t)ên các ph5>ng ti:n th"ng tin đ=i chnng. t)&ng ngành c"ng nghi:p u l'ch. các tổ chức
giá& (c và đà& t=&. và nh+ng ng5mi tiêu png, Hhu cAu hi:n t=i t5>ng l1i v* giá& (c
t)&ng ngành u l'ch đB đ5ợc xác đ'nh, dột l&=t các chiến l5ợc v* th"ng tin đB đ5ợc
chuFn %', ^1nh %= giá& (c u l'ch ;inh thái đB đ5ợc chuFn %' v6i 1nh ;ách các 0h&á đà&
t=& . các nguồn tài li:u và các đ'1 chw liên l=c <¤s ±E< E<J ^s _œE< `hH< -<¨h •
Kc RE(c ^u l'ch `inh thái euốc gi1. W]]iT,
Eh5>ng t)ình nâng c1& nhận thức c31 quAn chnng đB đ5ợc thành lập và th!c hi:n đ#
h5ung ứng nh+ng 0iến ngh' đ51 )1 t)&ng %á& cá&, aết qu$ là một l&=t %vng viN& ng?n )1
đmi thN& ch3 đ* �H56c HcD đáng đ# ng?m nhìn và đáng đ5ợc chvm ;óc�, Hh+ng %vng
hình này đ5ợc ;} (ng t)&ng ch5>ng t)ình gi$i t)2 t)ên các chuyến %1y h1y t)&ng ngành
u l'ch Rt)&ng 0hách ;=n. t)&ng chuyến đi th1m qu1n và t=i các c"ng ty xN %u/tT, dột đCc
đi#m 0hác c31 ch5>ng t)ình là t=& lập t)1ng th"ng tin v* Ovn phtng ^u l'ch euốc gi1
t)ên m=ng intN)nNt. n>i t)uy*n đi nh+ng th"ng đi:p v* chvm ;óc m"i t)5mng t6i các 0hách
th1m qu1n n56c ng&ài đến thvm Hx•E Hc và t6i c$ các 0hách u l'ch t)&ng n56c,
<&=t động t5 v8n phát t)i#n 0inh &1nh nh@m m(c đ2ch nâng c1& 0‚ nvng 0inh &1nh c31
các c"ng ty u l'ch ;inh thái, <&=t động này đ5ợc tiến hành đ# 0i#m nghi:m 0hái ni:m
ch& )@ng nhi*u nhà &1nh nghi:p )8t hi#u %iết v* m"i t)5mng ;&ng 2t đ5ợc đà& t=& ch2nh
quy v* qu$n l/ 0inh &1nh, dột cuộc đi*u t)1 v* m=ng l56i và các liên minh tiếp th'. các
h&=t động mu1 %án và chi1 ;f 0‚ nvng đB đ5ợc tiến hành đ# tìm )1 c> chế c$i thi:n
ph5>ng pháp 0inh &1nh c31 các nhà &1nh nghi:p t)&ng ngành u l'ch ;inh thái V nh+ng
ng5mi th5mng ;ống u %ên ng&ài các thành phố l6n và làm vi:c thN& gim gi8c %8t th5mng,
dột ;ố 0iến ngh' ch2nh c31 h&=t động này đ5ợc đ51 )1 th!c hi:n th"ng qu1 vi:c thành lập
các m=ng l56i có th# áp (ng các ph5>ng pháp có t2nh hợp tác t)&ng 0inh &1nh u l'ch
;inh thái và tiếp th' tập th# c31 một nhóm các &1nh nghi:p nh•,
�-5 v8n nghiên cứu th' t)5mng & %ộ phận Hghiên cứu ^u l'ch Rmột c> qu1n c31 ch2nh
ph3T th!c hi:n đ# đánh giá %$n ch8t và m!c độ c31 nhu cAu v* u l'ch ;inh thái, dột %$n
tiếp th' 0hách u l'ch ;inh thái và th"ng tin v* nh+ng 0c v4ng c31 h4 đ5ợc chuFn %' đ#
ginp ch& ngành u l'ch phát t)i#n các ;$n phFm m6i và nh@m và& các th' t)5mng m6i có
hi:u qu$ h>n, aết qu$ c31 c"ng t)ình này đ5ợc xu8t %$n t)&ng cuốn �K$n ch8t c31 u
l'ch ;inh thái� RKl1mNy. W]]MT, aết qu$ c31 các nghiên cứu v* nhóm có ;} (ng tiếp th'
đ5ợc ch?t l4c t)&ng quy#n �Kức $nh ch(p nh1nh v* u l'ch ;inh tháiD tập t)ung và&
nghiên cứu th' t)5mng t)&ng thmi gi1n gAn đây� R& Ovn phtng ^u l'ch euốc gi1 8n
hành nvm W]]LT, Hghiên cứu này đB đ* cập đến 0h&$ng t)ống mà quá t)ình t5 v8n c31
E_^_`- phát hi:n th8y và ginp các nhà &1nh nghi:p u l'ch ;inh thái chuFn xác các ;$n
phFm và 'ch v( c31 h4 đ# đáp ứng đ5ợc 0c v4ng c31 0hách u l'ch,
C%'*ng trTn% %Si t%8o () %Si ng%&
�����������
2
dột yếu tố 0hác c31 Eh5>ng t)ình ^u l'ch `inh thái là cung c8p các 0inh ph2 tài t)ợ ch&
một ;ố hội th$& và hội ngh' qu1n t)4ng tập t)ung và& v8n đ* phát t)i#n %*n v+ng ngành u
l'ch, ^! án đAu tiên t)&ng ;ố này là �-hiết 0ế %*n v+ng và <ội th$& u l'ch ;inh thái�
đ5ợc tổ chức cpng v6i <ội ngh' thế gi6i v* u l'ch ;inh thái và u l'ch m=& hi#m nvm
W]]U, ainh ph2 đ5ợc c8p nvm W]]M và W]]i ch& <i:p hội ^u l'ch `inh -<¨h Eªr Hc đ#
tài t)ợ ch& các hội th$& hàng nvm c31 <i:p hội t)ên ^h®H Q†H �®ng (ng c"ng
ngh:� và hội th$& v* �E&n ng5mi. ahu %$& v: và <ợp tác có lợi nhuận�, -ổ chức
K$& tồn -hiên nhiên c31 HE c•ng đ5ợc ginp đo đ# tổ chức hội th$& nvm W]]M v* �Qối
phó v6i Eá v&i� và đ# tiến hành một đợt t5 v8n tìm hi#u 0h$ nvng th!c thi c31 vi:c
thành lập hội thN& ‰i cá hN& và cá v&i t)ên t&àn quốc, Hghiên cứu này và cuộc h4p tiếp
thN& đó đB đ51 đến vi:c thành lập <i:p hội ENt1cN1 c31 HE và& tháng U nvm W]]L,
Hh+ng ;áng 0iến thN& h56ng chuyên ngành này đB đóng góp nhi*u t)&ng vi:c đ* )1 các
nguyên t?c v* u l'ch ;inh thái và 7n đến các mối liên 0ết chCt ch€ h>n gi+1 các c> qu1n
qu$n l/ đ8t và các nhà &1nh nghi:p, Eác vvn %$n nhận xbt nhận đ5ợc t)&ng quá t)ình
đánh giá Eh5>ng t)ình u l'ch ;inh thái quốc gi1 ch& th8y ;! gi1 tvng )‰ ):t t)&ng ứng
(ng c"ng ngh: và ;áng 0iến m6i t)&ng c"ng tác qu$n l/ c31 ngành c"ng nghi:p này,
�����������
C%'*ng trTn% c+p c%Zng c%e c]ng n%ận
đ=t tiCu c%uhn du l&c% sin% t%ái Pu@c gia
Q# đáp ứng nhu cAu ph$i có một h: thống đánh giá đ# thnc đFy vi:c th!c hi:n đi*u phối
u _œE< `hH< -<¨h • Hc. Eh5>ng t)ình c8p chứng chw c"ng nhận đ=t tiêu chuFn u
l'ch ;inh thái quốc gi1 đB đ5ợc thành lập, Eh5>ng t)ình này đ5ợc xây !ng t)&ng h>n h1i
nvm v6i )8t nhi*u t5 v8n, ainh ph2 l8y tq Eh5>ng t)ình ^u l'ch `inh thái đ# đi*u t)1 t2nh
0h$ thi và ph$n ứng c31 các nhà &1nh nghi:p đối v6i vi:c c8p %@ng chứng chw, ainh ph2
đ5ợc ;} (ng đ# xây !ng và th} nghi:m các tiêu chuFn đánh giá, E"ng vi:c này & <i:p
hội ^u l'ch `inh thái c31 HE. d=ng l56i các Hhà &1nh nghi:p ^u l'ch `inh thái c31
HE. O† <…h ^s _œE< Hc tiến hành,
`1u đó các tiêu chuFn đánh giá đ5ợc g}i ch& MP &1nh nghi:p c31 HE đóng t=i các vpng
0hác nh1u. có l&=i hình và mức độ h&=t động 0hác nh1u, -q tháng WW nvm W]]i ch5>ng
t)ình đB đ5ợc các nhà &1nh nghi:p và các 0hu %$& v: áp (ng. và đến tháng i nvm W]]S
đB có WWP ;$n phFm c31 ngành u l'ch ;inh thái đ5ợc c"ng nhận, `! ph$n hồi này đnng
nh5 m&ng đợi. và 0hi ch5>ng t)ình đ5ợc %iết đến )ộng )Bi h>n thì có nhi*u tổ chức th1m
gi1 h>n,
Eh5>ng t)ình đB đ51 )1 một đi#m chuFn ch& ph5>ng thức ;} (ng m"i t)5mng tốt nh8t và
ch& phbp tiếp t(c c$i tiến vi:c phân chi1 các ;$n phFm c31 ngành u l'ch m"i t)5mng, `}
(ng v+ng %*n m"i t)5mng t! nhiên là một yêu cAu đ# đ5ợc c"ng nhận, `! c"ng nhận
ginp ch& ng5mi tiêu png v=ch )1 nh+ng quyết đ'nh php hợp. gi$m thi#u các tác động m"i
t)5mng và đNm l=i lợi 2ch ch& thiên nhiên và cộng đồng đ'1 ph5>ng, Q# phát huy đ5ợc
2
ch5>ng t)ình này. một l&=t các hội th$& đB đ5ợc tổ chức u nhi*u đ'1 đi#m 0hác nh1u t)ên
0h?p n56c HE, Hg&ài )1. nhi*u %ài t)ên %á& ch2 và tm tin c31 ngành u l'ch đB ginp gi$i
th2ch thêm v* ch5>ng t)ình này,
Tầm Puan trEng c,a Pu: %o=c% ?u@c gia
<Au hết các ch2nh ;ách c31 ch2nh I<ª Hc đ*u !1 t)ên ;! th1m gi1 t! giác h>n là %?t
%uộc, Hg&=i t)q nh+ng v8n đ* xB hội và ch2nh t)' đi 0Œm 0h"ng đ5ợc m8y 51 chuộng )1
thì các %ộ máy qu$n l/ đi*u hành đ*u )8t tốn 0bm và 0h"ng h* có hi:u l!c, Eh5>ng t)ình
^u l'ch `inh thái euốc gi1 đB đ51 )1 nhi*u 0huyến 0h2ch 0hNn th5ung h>n là quy t?c và
đi*u l:, `&ng v8n đ* v7n ctn cAn ph$i t)1nh luận là lợi 2ch v* th' t)5mng có đ5ợc tq ;!
ch8p nhận các tiêu chuFn đB đ* )1. và nh+ng lợi nhuận tài ch2nh thu đ5ợc tq vi:c ;} (ng
các c"ng ngh: m"i t)5mng,
Gây !ng quy h&=ch quốc gi1 là một cách tập hợp m4i ng5mi l=i v6i nh1u đ# tìm )1
nh+ng gi$i pháp chung. %@ng cách này có th# t)ánh đ5ợc nh+ng đ(ng độ t)!c tiếp. v2 (
nh5 t)&ng ;! t)1nh ch8p có th# x$y )1 v6i các nhà phát t)i#n u l'ch Rnh+ng ng5mi đB vi
ph=m đến quy đ'nh v* m"i t)5mngT, Oi:c ch8p thuận nh+ng %i:n pháp %$& v: 1n t&àn m"i
t)5mng đB làm gi$m )8t nhi*u nguy c> xung đột, Gây !ng quy h&=ch quốc gi1 ctn m1ng
đến ch& m$ng 0inh tế u l'ch c31 ngành u l'ch ;inh thái nh+ng mối liên 0ết th"ng qu1
m(c đ2ch cố g?ng đ=t đ5ợc t2nh %*n v+ng,
Kên c=nh đó vi:c lập 0ế h&=ch quốc gi1 ctn ginp phát t)i#n một ch5>ng t)ình hành động
c31 ngành u l'ch ;inh thái th"ng qu1 vi:c c8p 0inh ph2 và đ* )1 các v8n đ* cAn đ5ợc 5u
tiên, `€ có nh+ng $nh h5ung lâu ài v* m"i t)5mng đối v6i t&àn ngành u l'ch. t)&ng đó
ph5>ng pháp ’ x1nh’ Ru l'ch x1nhT v7n có th# đ5ợc ch8p nhận R0hi l5ợng a<¨E< ^s
_hE< Q–H Hc càng nhi*u. thì nó ;€ $nh h5ung và& 0h$ nvng %*n v+ng c31 t&àn ngành
u l'ch chứ 0h"ng ph$i chw )iêng một l9nh v!c nà&, Hh5 chnng t1 đB Kh–- `™ H»h
-h–Hj d† Hx•E Kc có đ5ợc t)ên thế gi6i phAn l6n là & ch8t l5ợng m"i t)5mng c31
n56c này, Oi:c gìn gi+ nó th"ng qu1 các %i:n pháp qu$n l/ m"i t)5mng h+u hi:u là )8t
qu1n t)4ng,T
Rán% giá sự t%)n% c]ng c,a c%i>n l'Hc
du l&c% sin% t%ái Pu@c gia
E_^_`- quốc gi1 0h"ng h* gCp ph$i ;! phê %ình đáng 0# nà& ;1u 0hi nó đ5ợc %1n hành.
mCc p c•ng có ;! ph$n ứng chống l=i ;áng 0iến c8p chứng chw. %ui l€ ngành u l'ch vốn
9 lu"n 0h"ng thống nh8t v* ph5>ng pháp và th!c hành, Ih$i m8t đến 2 nvm 0# tq ngày
c"ng %ố. Eh5>ng t)ình ainh tế ^u l'ch euốc gi1’ c31 E_^_`- quốc gi1 m6i t)u thành
hi:n th!c, Hh5ng p ;1& v6i thmi gi1n và ;! đAu t5 nhi*u nh5 vậy. mức độ 3ng hộ và
th1m gi1 c31 nhi*u ngành đối v6i u l'ch ;inh thái c•ng đ3 đNm l=i thành c"ng, Hếu
0h"ng có động c> c31 E_^_`- thnc đFy vi:c xác đ'nh tAm qu1n t)4ng c31 vi:c c8p
chứng chw c"ng nhận và nếu 0h"ng có 0inh ph2 tài t)ợ c31 Eh5>ng t)ình ^u l'ch `inh thái
euốc gi1 thì 0hó có th# xây !ng đ5ợc một ;áng 0iến nh5 E_^_`-,
2
euá t)ình t5 v8n đB chw )1 một cách )‰ )àng )@ng yN ngh91 và tAm qu1n t)4ng c31 các v8n
đ* ph( thuộc và& đi*u 0i:n c31 đ'1 ph5>ng, Oi:c đ51 ngành u l'ch ;inh thái th1m gi1
và& quá t)ình t5 v8n 0h"ng ph$i %1& gim c•ng ~ àng t)&ng nh+ng đi*u 0i:n c( th# nh5
v* thmi gi1n. v* các đi*u 0i:n ;žn có. chi ph2 và đ'1 đi#m tổ chức hội th$&, dCc p có
nhi*u đ'nh 0iến đ5ợc đ51 )1 t)&ng các hội th$& và các %$n góp / Rchw có một ;ố nhóm có
th1m gi1 h1y giành thmi gi1n đ# chuFn %' vvn %$n góp /T. đ=i i:n c31 các c"ng ty u l'ch
đB có đóng góp t)&ng nhi*u gi1i đ&=n 0hác nh1u và ph$n ứng c31 h4 đối v6i các vvn %$n
tài li:u là h&àn t&àn t2ch c!c,
`! phát t)i#n ch2nh ;ách u HE là một quá t)ình tiến h&á. t)&ng đó các ch2nh ;ách đ5ợc ;}1
đổi thN& qu1n đi#m th'nh hành và ;! th1y đổi c31 các đi*u 0i:n, -)56c đây. m8u chốt đ#
ch8p nhận E_^_`- quốc gi1 ch2nh là quá t)ình phát t)i#n c31 chiến l5ợc ! th$&, K@ng
cách 0huyến 0h2ch ;! th1m gi1 góp / 0iến đồng thmi 0ết hợp nh+ng tAm nhìn đ1 =ng
t)&ng ph=m vi c"ng vi:c. 0h"ng m8y 1i ngo ngàng 0hi chiến l5ợc này đ5ợc c"ng %ố, aết
qu$ là. ngành u l'ch ;inh thái và nh+ng c> qu1n ch2nh ph3 có t)ách nhi:m th!c hi:n đB
;žn ;àng đ# ch8p nhận E_^_`- euốc gi1, Hg1y 0hi Eh5>ng t)ình ^u l'ch `inh thái
euốc gi1 đ5ợc c"ng %ố và& đAu nvm W]]U. các nhà qu$n l/ đB %iết )‰ l&=i ! án nà& có
th# th&$ mBn một cách tốt nh8t m(c tiêu c31 E_^_`-,
dột nhân tố nổi %ật 0hác đNm l=i thành c"ng ch& E_^_`- là các nguồn tài t)ợ đB có ;žn
đ# phát t)i#n và chuy#n gi1& nh+ng ;áng 0iến mà chiến l5ợc đ51 )1, Eh5>ng t)ình ^u l'ch
`inh thái euốc gi1 đB ginp các %1ng và các ch2nh quy*n đ'1 ph5>ng. đCc %i:t là v6i
nh+ng nhóm cộng đồng. có 0h$ nvng tiếp t(c th!c hi:n 0ế h&=ch ;1u 0hi nhận đ5ợc ;! )ót
vốn %1n đAu,
Eh5>ng t)ình ^u l'ch `inh thái euốc gi1 đB có nh+ng đóng góp )8t có / ngh91 t)&ng vi:c
xây !ng c> ;u h= tAng. c> ;u nghiên cứu và quy h&=ch u l'ch ;inh thái Rvà ch& ngành
u l'ch nói chung c31 0hu v!c T, aết qu$ t)!c tiếp tq nh+ng nguồn t)ợ c8p c31 Eh5>ng
t)ình ^u l'ch `inh thái quốc gi1 là gim đây n56c HE đB có ;ố l5ợng thành viên l6n và
nhi*u l&=i hình 0inh tế u l'ch V nh5 đi thvm t)ên các lối đi có lót ván và có )à& %$& v:.
các %i#n chn gi$i. và nh+ng t)ung tâm th"ng tin V %ên c=nh đó c•ng phát t)i#n một ngành
chuyên nghiên cứu v* $nh h5ung c31 các h&=t động u l'ch,
dột 0ết qu$ t)!c tiếp n+1 c31 E_^_`- quốc gi1 là đB làm tvng c&n ;ố ch2nh quy*n đ'1
ph5>ng c"ng nhận ti*m nvng c31 ngành c"ng nghi:p u l'ch m1ng l=i ch& ng5mi l1&
động. ;! đ1 =ng h&á các l&=i hình 0inh tế. và nh+ng 0ế h&=ch chiến l5ợc ch& ;! phát
t)i#n u l'ch t)&ng vpng c31 h4,
dột 0ết qu$ 0h"ng th# ph3 nhận 0hác c31 E_^_`- quốc gi1 và Eh5>ng t)ình ^u l'ch
`inh thái euốc gi1 là đB làm nên ;! th1y đổi %$n ch8t c31 ngành u l'ch ;inh thái V ngành
u l'ch đB t)u nên cố 0ết h>n và đB t=& nên đ5ợc nbt )iêng c31 mình t)ên th' t)5mng, `!
phát t)i#n ngày càng tvng v* ;ố l5ợng thành viên t)&ng <i:p <ội ainh tế ^u l'ch c31 Hc“
)ồi đến ;! thành c"ng c31 Eh5>ng t)ình 0inh tế u l'ch euốc gi1 là nh+ng %@ng chứng
hpng hồn ch& 0ết qu$ này, Eác <i:p hội c"ng nghi:p 0hác nh5 d=ng l56i h&=t động ^u
l'ch HE. s¼ KrH ^s _œE< HE đB đóng một v1i t)t )8t qu1n t)4ng t)&ng vi:c phát t)i#n
t2nh chuyên nghi:p và 0h$ nvng phát t)i#n c31 ngành u l'ch,
2
O6i vi:c c"ng nhận tAm qu1n t)4ng Eªr Hj†H< ^s _œE< K·H O¤Hj. E<±H< I<ª
Kc đB chuy#n gi1& WU. L2 t)i:u đ" _r Hc RWP.g t)i:u đ" l1 d‚T chi t)&ng L nvm R%?t đAu
tq W]LPT ch& -)ung tâm Hghiên cứu <ợp tác ^u l'ch %*n v+ng đ# tiến hành một ch5>ng
t)ình ngh' ;! nghiên cứu tập t)ung ginp ch& vi:c lập 0ế h&=ch qu$n l/ và chuFn %' ch& ;!
phát t)i#n ngành u l'ch ;inh thái thế 0ƒ ;1u, Hên chvng có thêm nhi*u h>n n+1 các
ch5>ng t)ình đà& t=& đ=i h4c và =y ngh* v* chuyên ngành 0inh tế u l'ch. đáp ứng đ5ợc
nhu cAu vŒ 0‚ nvng ch& các nhà lập 0ế h&=ch. các nhà h&=ch đ'nh và th!c hi:n ch2nh
;ách,
QAu nvm W]]L. một cuộc đi*u t)1 v* các ứng c} viên xin tài t)ợ Rc$ t)5mng hợp thành
c"ng và 0h"ng thành c"ngT đB đ5ợc tiến hành đ# đánh g21 Eh5>ng t)ình ^u l'ch `inh thái
euốc gi1, Hh+ng nhận xbt đB nhận đ5ợc ch& th8y )@ng c$ Eh5>ng t)ình và Ehiến l5ợc
`inh thái euốc gi1 đ*u đ5ợc đánh giá là các ch5>ng t)ình tiên ph&ng c31 ch2nh ph3 th1m
gi1 và& th' t)5mng, aết qu$ c•ng ch& th8y )@ng các ;áng 0iến đB thu hnt ;! qu1n tâm c31
quốc tế, Ehnng c•ng m1ng l=i ch& n56c HE d…- Qh¹d d¦H< -kJHj cuộc c=nh
t)1nh v6i quốc tế t)&ng h&=t động gi$m thi#u các yếu tố ngvn c$n ;! phát t)i#n c31 ngành
u l'ch ;inh thái. và xây !ng một 0hu"n m7u có th# thnc đFy ;! phát t)i#n c31 ngành u
l'ch t)ên c> ;u c=nh t)1nh nh5ng có t2nh %*n v+ng,
K>t luận
`! phát t)i#n E_^_`- euốc gi1 là ;! c1m 0ết l6n c31 E(c ^u l'ch c•. c1m 0ết c$ v* mCt
nhân l!c và 0in ph2 tài t)ợ th"ng qu1 Eh5>ng t)ình ^u l'ch `inh thái euốc gi1, `! thành
c"ng c31 Eh5>ng t)ình ^u l'ch `inh thái là nhm và& E_^_`-, K@ng cách đ* cập đến
nh+ng 5u tiên ch3 chốt. ngành u l'ch ;inh thái đ5ợc 0huyến 0h2ch )8t nhi*u, kH<
h5ung này l1n t•1 0h@p t&àn %ộ ngành u l'ch th"ng qu1 vi:c áp (ng các nguyên t@c và
ph5>ng pháp c31 u l'ch ;inh thái, ah"ng có quy h&=ch và phân t2ch c31 c31 E_^_`-
thì các 0inh ph2 tài t)ợ c•ng 0h"ng nh@m đ5ợc t)nng m(c đ2ch. và ;€ 0h"ng xác đ'nh
đ5ợc một ;ố yêu cAu ch3 yếu c31 ngành u l'ch t)&ng gi1i đ&=n phát t)i#n t)4ng yếu, Eác
0ết qu$ 0h$ qu1n c31 Ehiến l5ợc đ7 chứng minh 2ch lợi c31 lối ;uy ngh9 m1ng t2nh chiến
l5ợc tAm quốc gi1,
¯ t5ung và ph5>ng h56ng )nt )1 tq 0inh nghi:m này c•ng đóng góp ch& ;! phát t)i#n aế
h&=ch <ành động ^u l'ch euốc gi1 R;€ đ5ợc c"ng %ố và& tháng i nvm W]]ST. và ;€ tác
động đến các ch5>ng t)ình t)&ng t5>ng l1i, Eác nguyên t@c t)&ng Ehiến l5ợc đ7 đ5ợc
nghiên cứu và ch8p nhận )ộng )Bi, Eác n56c a<¨E E‡ -<¹ <½E Qx¾E -¿ ahH<
Hj<hºd Eªr Kc và ~ àng áp (ng ph5>ng pháp này, Eó một vài 0iến ngh' ch&
nh+ng n>i có / đ'nh áp (ng một quy t)ình t5>ng t! thế này nh5 ;1uD
chuFn %' %á& cá& tập t)ung và& th$& luận và 02ch th2ch ;! ;uy ngh9
tiến hành th!c hi:n t5 v8n chCt ch€ th"ng qu1 các cuộc h4p v6i ân
ch& phbp có đ3 thmi gi1n đ# nhận xbt %$n th$& 56i =ng %$n góp /
cố g@ng xNm xbt t8t c$ các qu1n đi#m nhận đ5ợc t)&ng %ối c$nh c31 chiến l5ợc
2
phân chi1 0inh ph2 tài t)ợ ch& vi:c th!c hi:n chiến l5ợc đáp ứng các nhu cAu đCc %i:t
đ5ợc xác đ'nh t)&ng quá t)ình t5 v8n. và %8t cứ 0hi nà& có th#. h7y tài t)ợ ch& các ! án
chứng minh đ5ợc là tốt nh8t v* mCt phát t)i#n %*n v+ng v* ;inh thái
dCc p E_^_`- euốc gi1 0h"ng ctn là ch2nh ;ách ch2nh thức c31 ch2nh ph3 ;&ng quy
t)ình phát t)i#n c31 nó v7n ctn php hợp v6i c"ng tác quy h&=ch và qu$n l/ u l'ch u các
0hu %$& v:. và v7n có th# đ51 )1 nh+ng h56ng 7n có 2ch ch& các n56c đ1ng tiến hành
quy h&=ch quốc gi1,
T)r LrXs TH4/ KH8t
Blarney, R.K. 1995. "The Nature of Ecotourism," Occasional Paper 21, Bureau of
Tourism Research, Canberra, Australia.
Commonwealth Department of Tourism. 1992a. &ational>2ourism /trate$y,
Australian Government Publishing Service, Canberra, Australia.
Commonwealth Department of Tourism. 1992b. &ational>2ourism /trate$y,
Australian Government Publishing Service, Canberra, Australia.
Commonwealth Department of Tourism. 1994. &ational>2ourism /trate$y,
Australian Government Publishing Service, Canberra, Australia.
Commonwealth Department of Tourism. 19950 Best 'ractice Ecotourism # *
"uide to Ener$y and 4aste +inimisation, Australian Government
Publishing Service, Canberra, Australia.
Commonwealth Department of Tourism. 19960 2ourism, Education > * %irectory
of 2rainin$ courses, Education Resources +aterial and seful Contacts for
Ecotourism in *ustralia, Australian Government Publishing Service,
Canberra, Australia.
Office of National Tourism 1996. 2ourism /?itc1ed 7n, Department of Ìndustry,
Science and Tourism, Canberra, Australia.
Office of National Tourism 1997. Ecotourism /na3s1ot! 6ocus on Recent +ar(et
Researc1, Department of Ìndustry, Science and Tourism, Canberra,
Australia.
Office of National Tourism 19980 2ourism # * 2ic(et to t1e ;-
st
Century!
&ational *ction 'lan, Department of Ìndustry, Science and Tourism,
Canberra.
Pacific Asia Travel Association. 19920 Endemic 2ourism! * 'rofita#le <ndustry in
a /ustaina#le Environment, PATA Think Tank, Sydney, Australia.
2
Co3ies of many of t1ese 3u#lication may #e o#tained from! 21e <nformation
7fficer0 7ffice of &ational 2ourism, "'7 Bo8 @AB@, Can#erra, *C2 ;CDD,
*ustralia0
2
T?I LIêU aoC TH�M
Commonwealth of Australia. 19920 &ational /trate$y for Ecolo$ically /ustaina#le
%evelo3ment, Australian Government Publishing Service, Canberra,
Australia.
Office of National Tourism 1996. 'roEectin$ /uccess # Visitor +ana$ement
'roEects for /ustaina#le 2ourism "ro?t1, Department of Ìndustry, Science
and Tourism, Canberra, Australia.
Office of National Tourism 1996. %evelo3in$ 2ourism # 'roEects 'rofile,
Department of Ìndustry, Science and Tourism, Canberra, Australia.
2
Eh5>ng i
Các ngu:Cn tKc () c%i>n l'Hc %o=c% đ&n%
;%u b8o tLn
•illi1m -, K&))iN. `tNphNn Y, dcE&&l và jN&)gN <, `t1n0Ny
Lời gi3i t%iXu
Eác 0hu %$& tồn đóng v1i t)t qu1n t)4ng t)56c thách thức ngày càng tvng t)&ng vi:c uy
t)ì một thế gi6i %*n v+ng,Eác 0hu %$& tồn 0h"ng chw cung c8p n>i t)n ng( ch& các l&ài
;inh vật mà ctn đóng một v1i t)t qu1n t)4ng th1y đổi n*n t$ng 0inh tế xB hội c31 các
cộng đồng và ân tộc đ'1 ph5>ng,Eác 0hu %$& tồn đó ngày càng t)u thành nguồn lợi u
l'ch 0h"ng có gì là ng=c nhiên, -)&ng nhi*u t)5mng hợp nh5 0hu %$& tồn cộng đồng l&ài
0hw đAu chó u KêV li „ê h1y v5mn quốc gi1 aiVn1V%1Vlu. d1l1y;i1. ph2 và& c}1 và các
nguồn lợi 0hác tq u 0hách 0h"ng nh+ng %p đ?p đ3 chi ph2 mà ctn t=& thêm thu nhập ch&
ng5mi ân đ'1 ph5>ng và ;1u đó l=i cung c8p thêm ch& c"ng tác tiếp t(c %$& tồn, Hguồn
thu tq 0hu %$& tồn và ng5mi ân ;ống xung qu1nh 0hu %$& tồn th5mng t)u thành một %ộ
phận qu1n t)4ng c31 cộng đồng đ'1 ph5>ng, -uy nhiên. các $nh h5ung 0inh tế. vvn hó1
c31 0hu %$& tồn và ;! qu$n l/ các $nh h5ung này có th# tác động m8t cân xứng đến cộng
đồng đ'1 ph5>ng. có th# 7n t6i ;! %8t %ình đối v6i v5mn quốc gi1, Eác hành động liên
qu1n đến 0hu %$& tồn có th# %' đ$& ng5ợc vì các $nh h5ung này, ^& vậy. vi:c th!c hi:n
nh+ng t5 v8n này và đ=t đ5ợc ;! 3ng hộ c31 các c> qu1n đ'1 ph5>ng ;€ là cAn thiết ch&
thành c"ng c31 %8t cứ nz l!c h&=ch đ'nh 0hu %$& tồn nà&,
Eác 0hái ni:m vvn hó1. xB hội. 0inh tế này nh?c nhu chnng t1 là vi:c qu$n l/ và h&=ch
đ'nh tài nguyên thiên nhiên. đCc %i:t là c"ng tác qu$n l/ 0hu %$& tồn i~n )1 t)&ng các %ối
c$nh đ5ợc ch2nh t)' hó1 c1&, d(c tiêu c31 vi:c %$& tồn các 0hu v!c này th5mng %' tác
đ4ng & vi:c m&ng muốn 0huyến 0h2ch ;} (ng có t2nh ch8t gi$i t)2. đCc %i:t v* các m(c
tiêu c31 ch2nh ph3 đ# phát t)i#n 0inh tế và v1i t)t c31 ngành c"ng nghi:p !1 và& thiên
nhiên h1y u l'ch ;inh thái t)&ng 0hu"n 0hổ c31 các ch5>ng t)ình này, <1i m(c tiêu %$&
tồn vAn ;} (ng th5mng )8t mâu thu7n v6i nh1u. v6i nh+ng %8t đồng v* vi:c m(c tiêu nà&
cAn nhận đ5ợc ;! 5u tiên, Eác 0hu %$& tồn là nguồn thu hợp pháp và là ;! ổn đ'nh qu1n
t)4ng. nh5ng vi:c tvng ;ức chứ1 và nhận %iết v* 0hu %$& tồn đ# t=& )1 nguồn thu có th#
7n t6i ;! ph( thuộc 0inh tế. đi*u mà ;€ tvng ;ức bp ng5ợc l=i đ# tối đ1 hó1 thu nhập tài
ch2nh, dCc Au có ;ức bp này các nhà qu$n l/ các 0hu %$& tồn v7n ph$i hành động nh5
nh+ng ng5mi %$& v: các giá t)' đB đ5ợc t=& nên u 0hu v!c. gi$m nh các tác động tiêu c!c
v* ;inh l/ và xB hội c31 vi:c gi1 tvng u l'ch, Qây là nh+ng nội ung h1y gây t)1nh cBi
mà các nhà qu$n l/ 0hu %$& tồn th5mng gCp ph$i nh5ng 0h"ng th# t)ánh 0h•i t)&ng vi:c
tiến hành và th!c thi các quá t)ình h&=ch đ'nh, -h"ng qu1 vi:c h41ch đ'nh. các nhà qu$n
l/ 0h"ng chw cung c8p chuyên m"n 0‚ thuật mà ctn phối 0ết hợp v6i nh+ng ng5mi ân %'
$nh h5ungđ# đ$m %$& vi:c hz t)ợ và th!c hi:n các 0ế h&=ch hành động đ# %$& v: các giá
2
t)' tài nguyên thiên nhiên c31 0hu %$& tồn, E> qu1n vvn h&á đ51 )1 chuÀên đồn v*các u
0hách 0h"ng tiêu xài. chứng t• )@ng vi:c ;} (ng một 0hu v!c ;€ tác động đến nhi*u giá
t)' t=& nên 0hu %$& tồn RE&lN.W]SL. <1mmitt và E&lN. W]SL. <NnNN và cộng ;!. W]]P.
`pNight. W]Lg“ •1ll và •)ight. W]LL“ •il0N;. W]LLT, Oì vậy. vi:c hi#u cách qu$n l/ các
tác động đi 0*m v6i ;! gi1 tvng v* th1m qu1n là một phAn qu1n t)4ng c31 %8t 0ì ngh91 v(
nà& c31 0hu %$& tồn đ# %$& tồn các nguồn l!c qu1n t)4ng, Eác 0ế h&=ch qu$n l/ và h&=ch
đ'nh đB đ5ợc xây !ng đ# xNm xbt 09 các v8n đ* v* th1m qu1n,

ahái ni:m v* ;ức chứ1 là một t)&ng nh+ng 0hung h&=ch đ'nh nh5 vậy v* v8n đ* tác động
c31 u 0hách RgAn nh8t xNm KutlN). W]]iT, -uy nhiên mCc p có nhi*u nz l!c l6n tq
t)56c t6i n1y nh@m áp (ng nó nh5 là một 0hung qu$n l/. c•ng nh5 ;! tồn t=i một đ>n v'
l6n v* nghiên cứu vvn h&á nh5ng v8n đ* ;ức chứ1 v7n m1ng l=i nh+ng đ'nh h56ng 2t th!c
tế ch& các nhà qu$n l/ 0hu %$& tồn, Qi*u này u góc độ l6n là %ui vì nh+ng tác động c$ v*
mCt ;inh l/ l7n xB hội c31 vi:c gi$i t)2 và u l'ch th5mng %' $nh h5ung %ui ;! th1y đổi h>n
là ;ố l5ợng ;} (ng, <>n n+1. t=p t)ung t)56c tiên và& ;ức chứ1 đB 0h"ng m1y làm ch:ch
h56ng hA nh5 đ>n lf t6i ;ố 05ợng u 0hách 0hống chế. đánh l=c h56ng ;! chn / t6i nhiŒu
h&=t động %ổ 2ch h>n 5= và& ;! hi#u %iết gi+1 các mức độ th1m qu1n. các tác động.
nh+ng m(c tiêu c31 0hu v!c và các 0ì vộng c31 cộng đồng đ'1 ph5>ng, eu1n t)4ng là ;ức
chứ1 tập t)ung ;! chn / và& câu h•i � %1& nhiêu là quá nhi*u Ÿ� t)&ng 0hi câu h•i đCt
)1 ch& các nhà qu$n l/ các 0hu %$& tồn là � nh+ng điêu 0i:n nà& th2ch hợp và có th#
ch8p nh=n đ5ợc ch& vi:c th1m qu1n và làm thế nà& đ# chnng t1 đ=t đ5ợc nh+ng đi*u 0i:n
đóŸ�,
-)&ng ch5>ng này. nh+ng thách thức c31 vi:c h&=h đ'nh 0hu %$& tồn đ5ợc 0h1i thác %@ng
cách nêu )1 nh+ng câu h•i ;1u,Eh5>ng này tậ t)ung và& vi:c uy t)ì các giá t)' c31 0hu
%$& tồn đối v6i vi:c tvng ;ức bp v* gi$i t)2 mCc p nh+ng 0hái ni:m và qui t?c này c•ng
có th# đ5ợc áp (ng ch& các �mối đN &=� 0hác , -)56c tiên ph$i v=ch )1 các %ối c$nh
ch2nh t)' xB hội có th# x$y )1 vi:c h&=ch đ'nh nh5 vậy, Etn t)&ng các %ối c$nh phức hợp
thì quá t)ình h&=ch đ'nh !1 và& vi:c h4c h•i cộng tác. liê 0ết nvng động 5mng nh5 là
th2ch hợp nh8t, -iếp thN& t)ình %ày tổng quát WW nguyên t?c qu$n l/ u 0hách, Hh+ng
nguyên t?c này cAn ph$i đ5ợc c"ng nhận và 0ết hợp t)&ng %8t cứ h: thống h&=ch đ'nh 0hu
%$& tồn n1t,tiếp thN& phAn này cAn ph$i tổng 0ết đánh giá các đi*u 0i:n cAn thiết đ# th!c
hi:n một ph5>ng thức v* ;ức chứ1“ nh+ng đi*u 0i:n qu1n t)4ng này 7n ?t chnng t1 t6i
0ết luận là th1y vì các mối qu1n tâm %ột phát lCp l=i m" hình ;ức chứ1 0h"ng nh8t thiết
nêu )1 nh+ng nhu cAu c31 c"ng tác qu$n l/ 0hu %$& tồn, IhAn cuối cpng nên ng?n g4n h:
thống h&=ch đ'nhnh+ng gi6i h=n c31 ;! th1y đổi 0h$ ch8p. v2 ( một ph5>ng thức có th#
0ết hợp v6i WW nguyên t?c đ!&c m" t$ t)ên đây và có một 0h$ nvng t)ình %ày đ# đáp ứng
v6i nh+ng nhu cAu c31 các nhà qu$n l/ 0hu %$& tồn, dCc p ch5>ng này tập t)ung và& ối
c$nh và 0inh nghi:m c31 d‚ nh5ng nó v7n th2ch hợp v6i các n56c 0hác, Hh+ng / t5ung
t)&ng ch5>ng này đB đ5ợc t)ình %ày u d1l1y;i1. E1n11. IuN)t& kic& và nh+ng n>i 0hác
và c•ng có đ5ợc lợi 2ch tq nh+ng ph$n ứng và ph$n hồi t2ch c!c tq các nhà qu$n l/ 0hu
%$& tồn u các n56c đó,
2
Ho=c% đ&n% ;%u b8o tLn trong mSt ;u ngu:Cn c,a sự
t%a: đYi
E"ng tác h&=ch đ'nh 0hu %$& tồn đ7 chuy#n tq một thmi 0ì ổn đ'nh )‰ )àng ;1ng một 0w
nguyên c31 ;! th1y đổi v* ch2nh t)' và xB hội. và v56ng m?c đ5>ng nhiên là ;€ có đối v6i
các nhà qu$n l/ 0hu %$& tồn, `! đ1 =ng ngày càng tvng c31 cộng đồng đ* cập đến mối
qu1n tâm t)&ng c"ng tác qu$n l/ 0hu %$& tồn đB chuy#n ;1ng nh5ng tiếng nói m6i làm
đFy nh1nh %iên độ )ộng ch51 tqng có v* nh+ng vi~n c$nh và chức nvng c31 0hu %$& tồn,
Hh+ng gi4ng nói m6i này đ1ng tvng lên )‰ ):t t)&ng h: thống ch2nh t)' 0h"ng chw phân %ổ
vốn ch& c"ng tác qu$n l/ 0hu %$& tồnmà ctn ph$i gi$i quyết nh+ng v8n đ* qu$n l/ tổng
hợp,
Hh+ng giá t)' tinh thAn và vvn h&á t)56c 0i1 %' c&i là 0h"ng nh8t quán v6i qui đ'nh nhi:m
v( v* c"ng tác qu$n l/ 0hu %$& tồn thì n1y th5mng xuyên có mCt, v2 (. nh+ng 0hu v!c
nguyên th3y đ5ợc xây !ng 0h"ng %1& gồm nhi*u l&=i hình ;} (ng hi:n n1y thq1 nhận
nh+ng lmi nói gAn g•i và tồn t=i t)56c đó v* ;! th1y đổi c31 nh+ng thổ ân, Oi:c gAn g•i
h&á nh+ng giá t)' và vi:c ;} (ng t)56c đó đB làm ch& c"ng vi:c c31 nhà qu$n l/ 0hu %$&
tồn thêm 0hó 0hvn và phức t=p, Hh+ng nhà qu$n l/ hi:n đ1ng ph$i đ5>ng đAu v6i ;! cân
%@ng gi+1 các ;} (ng này v6i m(c tiêu %$& tồn ;! 1 =ng v* ;inh h4c. nh+ng ;inh th#
và quá t)ình ;inh tháiđối v6i nh+ng l&ài qu2 hiếm và đ1ng %' đN 41,
Oi:c hợp nh8t các l&=i m(c tiêu )ộng l6n h>n và& c"ng tác qu$n l/ 0hu %$& tồn ;€ t=& )1
một ;! cvng th‘ng h1y xung độtmà u đó các m" hình h&=ch đ'nh hi#u thN& cách uy / ch2
t)uy*n thống đ*u đ5ợc t)1ng %' 0bm RxNm K)i1;;&uli;. W]S].m" t$ các m" hình h&=ch
đ'nh 0hác nh1uT, nh+ng m" hình nh5 vậy )8tphp hợp đ# xác đ'nh c&n đ5mng hi:u qu$
nh8t v* mCt 0h&1 h4c đối v6i tqng m(c tiêu đ>n lfđ5ợc xây !ng t)ên ;! thống nh8t xB
hội c1&, -uy vậy 0hi một ng5mi đối đAu v6i các m(c tiêu )ộng l6n hi:n t=i 5ợc g?n v6i
các 0hu %$& tồn và thiếu ;! nh8t t)2 th5mng xuyên. ;! th2ch hợp và ;} (ngnh+ng m"
hình h&=ch đ'nh t)uyNNn thống nh5 vậy cAn ph$i đCt 8u h•i, Hgày n1y ngày càng tồn t=i
một ;! luân phiên t)&ng các đi*u 0i:n mà các m" hình m7u h&=ch đ'nhph$i đáp ứng tq
m" hình ch3 yếu gồm các chuyên m"n 0h&1 h4c 09 thuật t6i m" hình mà ng5mi ân %'
$nh h5ung đóng v1i t)t qu1n t)4ng, -)&ng phAn ;1u. th"ng tin 0h&1 h4c 09 thuật có ch8t
l5ợng là thibt yếu vì nó có th# m" t$ các đi*u 0i:n hi:n t=i và các quá t)ình ;inh thái. ginp
ch& vi:c hi#u %iết nguyên nhân. nhận %iết nh+ng hậu qu$ và / đ'nh. xác đ'nh nh+ng gi$i
pháp th1y thế, -uy vậy. tiến t)i#n th!c hi:n 0h"ng th# %?t đAu ch& t6i 0hi có ;! nh8t t)2 v*
các m(c tiêu mà th5mng là nh+ng tuyên %ố ch2nh t)' xB hội c> %$n c31 các đ2ch m&ng
muốn, Ihân t2ch chi tiết các m(c tiêu này 0h"ng ph$i là v8n đ* 0h&1 h4c h1y 09 thuật, Oì
thế . t)&ng 0hi vi:c hi#u uy l/ ch2 và các ph5>ng pháp đi*u t)1 0h&1 h4c là cAn thiết ch&
quá t)ình h&=ch đ'nh nh5ng 0h"ng đ3, -)&ng th!c tế các ph5>ng thức đối v6i vi¢¢¢¢,
Hguồn gốc c31 đi*u này là & nh+ng giá t)' đối ngh'ch gi+1 các mối qu1n tâm 0hác nh1u,
-)&ng nh+ng tình huống nh5 vậy. v8n đ* m1ng t2nh nguyên t?c t)&ng vi:c h&=ch đ'nh là
0h"ng ph$i quá cố đ=t t6i m4t vi~n c$nh t5>ng l1i c( th# mà là nên ch4n t5>ng l1i nà&,
Eác m" hình h&=ch đ'nh ginp )8t 2t đ# gi$i quyết xung đột này %ui vì ;! l!1 ch4n một
t5>ng l1i m&ng 56c c> %$n là v* ch2nh t)' và xB hội chứ 0h"ng ph$i là v* 09 thuật, Hh+ng
2
v8n đ* php thuƒ này là nh+ng câu h•i 0h"ng có câu t)$ lmi đnng h1y ;1i. chw có 2ch nhi*u
h1y 2t mà th"i RrllNn và j&ul. W]SiT, Eác ph5>ng thức 09 thuật đối v6i c"ng tác h&=ch
đ'nh đti h•i các nhà qu$n l/ ph$i đ51 )1 câu t)$ lmi có cvn cứ 0h&1 h4c chứng minh đ#
%in minh ch& các quyết đ'nh, Hg5ợc l=i. � nh+ng v8n đ* php th3y� 0h"ng th# gi$i
quyết đ>n lf th"ng qu1 0h&1 h4c,
Hh+ng xung đột ch2nh t)' cAn đ5ợc gi$i quyếtth"ng qu1 quá t)ình th&$ thuận, euá t)ình
này liên 0ết vi:c h4c tập. nh+ng mối qu1n tâm ch2nh. và đối th&=i và cuối cpng ph$i 7n
t6i đ5ợc một ;! nh8t t)2 Ru đây đ5ợc xác đ'nh là �;! tán thành mi~n c5ong� v* một
t5>ng l1i m&ng 56c và nh+ng c&n đ5mng th2ch hợp đ# 7n t6i đó, -uy nhiên 0hi ;! cvng
th‘ng đ5ợc t=& )1 & ;! hi:n i:n c31 các m(c tiêu đ"i ngh'ch ;€ t=& nên ;! thnc đFy
tuy:t i:uch& vi:c h4c h•i l7n nh1u, Oi:c h4c h•i nh5 vậy c•ng yêu cAu ;! ch8p nhận c31
nh+ng ng5mi 0hác nh1u. các l&=i 0iến thức nhận i:n và các c> hội đ# th} nghi:m và
đánh giá nh+ng / 0iến đó,
<4c tập là một m(c tiêu qu1n t)4ng vì t)ình độ nhận thức c31 chnng t1 v* c"ng tác qu$n
l/ các ph$n ứng t)&ng các 0hu %$& tồn ctn h=n chế, Hói chung các h&=t động tiến hành đ#
gi$m nh các tác động là các th} nghi:m đCc %i:t t)&ng mức độ 0h"ng gi1n và thmi gi1n
)ộng l6n h>n, E"ng tác h4c tập ;€ cung c8p nh+ng ph$n hồi cAn thiết đ# th1y đổi hành
động 0hi các 0ết qu$ 0h"ng x$y )1 nh5 m&ng đợi R_NN. W]]gT, ahi t5>ng l1i c31 c"ng tác
qu$n l/ 0hu %$& tồn đB mu )1 thì có th# là nh+ng 0ết qu$ này ;€ 0h"ng đnng nh5 qu1n
ni:m %1n đAu, Oi:c đ51 )1 nh+ng ph=m vi. cách tiếp cận t)&ng c"ng tác qu$n l/ 0hu %$&
tồn ph$i %1& gồm c$ các + li:u 0h&1 h4c 0‚ thuật và nghiên cứu xB hội đ# t=& )1 các 0ế
h&=ch có hi:u qu$, -)&ng 0hi các m(c 56i đây tập t)ung nhi*u đến các 0h21 c=nh 0‚
thuật c31 c"ng tác qu$n l/ 0hu %$& tồn thì c•ng nên ghi nh6 )@ng cuộc th$& luận này chw
i~n )1 t)&ng ph=m vi nh+ng nhóm ng5mi %' $nh h5ung th1m gi1 th$& luận v* nh+ng 0hu
v!c này, -)&ng ph=m vi ph$n ứng và u l'ch ;inh thái. nh+ng nhóm ng5mi này %1& gồm
các c5 ân c31 cộng đồng đ'1 ph5>ng. các &1nh nghi:p u l'ch. %$n thân các 0hách u
l'ch,,,
Các ngu:Cn tKc c,a c]ng tác Pu8n lO du ;%ác%
-h$& luận 56i đây v* vi:c h&=ch đ'nh 0hu %$& tồn ;€ %?t đAu v6i vi:c 0i#m t)1 WW
nguyên t?c h5>ng; 7n đB n$y ;inh tq nghiên cứu v* các tác động c31 u 0hách và tq
c"ng tác qu$n l/ 0hu %$& tồn nh@m gi$m thi#u nh+ng tác động đó, Hh+ng nguyên t?c này
đNm đến một tiếng nói c> %$n ch& vi:c h&=ch đ'nh có h: thống v6i c"ng tác qu$n l/ các
0hu v!c thiên nhiên, Ehnng ph$n ánh nh+ng 0hái ni:m qu1n t)4ng c31 vi:c h&=ch đ'nh
nh5 là ;! cAn thiết phát %i#u )‰ )àng v* các m(c tiêu qu$n l/. nh+ng đi*u mà thậm ch2
th2ch hợp c$ t)&ng 0w nguyên c31 ;! th1y đổi,
`1u đó ch5>ng này tiếp t(c 0i#m t)1 h1i ph5>ng pháp tiếp cận vi:c qu$n l/ u 0hách mà
đ5ợc đCt ni*m tin đ# %$& tồn các đi*u 0i:n ;inh thái đ'1 l/ và xB hội c31 nh+ng 0hu %$&
tồn, -)&ng 0hi ph5>ng pháp tiếp cận các gi6i h=n c31 ;! th1y đổi có th# ch8p nhận đ5ợc
đB chứng t• là một c> c8u có 0h$ nvng th2ch nghi và ứng (ng c1& thì ph5>ng pháp tiếp
cận ;ức chứ1 mà có vf )‰ )àng và hợp l/ l=i đ5ợc xNm là 0bm hi:u qu$ h>n, -)&ng 0hi
thu hnt t)!c giác thì vi:c tiến hành tiếp cận ;ức chứ1 v* gi$i t)2 đB thq1 nhận quá tuc ti:n
2
nh+ng đi*u 0i:n làm vi:c có th# áp (ng, Ehnng t1 có th# m" t$ một vài h=n chế
nghi#mt4ng c31 ph5>ng pháp tiếp cận ;ức chứ1 nh5 là một ;! minh h&= mối qu1n h: mật
thiết c31 WW nguyên t?c qu$n l/ u 0hách, euá t)ình h=n chế c31 th1y đổi có th# ch8p
nhận đ5ợc ;1u đó đB 5ợc c&i là một ph5>ng pháp tiếp cận h+u 2ch h>n t)&ng c"ng tác
qu$n l/ 0hu %$& tồn,
$9UXY$ TZ& [+ &Lng t'c quHn lý thAch h\p đ]i h^i v_ch %W nh`ng -Ic tiNu 5
E¨E m(c tiêu đ5ợc v=ch )‰ là đi*u v" cpng qu1n t)4ng t)&ng c"ng tác qu$n l/ các 0hu
v!c t! nhiên, Hh+ng m(c tiêu nh5 vậy cAn ph$i là nh+ng luận đ* )‰ )àng và nh8t quán
t)&ng vvn %$n v* c"ng tác qu$n l/ u 0hách u các 0hu %$& tồn, Eác m(c tiêu đ51 )1
nh+ng đ'nh ngh91 v* các đi*u 0i:n v* m"i t)5mng. xB hội đ5ợc yêu cAu. các c> hội gi$i t)2
và lợi 2ch tq vi:c qu$n l/ 0hu v!c, Hh+ng m(c tiêu này !1 t)ên các h56ng 7n luật pháp
h1y hành ch2nh. ch2nh t)' h&Cc tq nh+ng đti h•i )‰ )àng t)&ng 0ế h&=ch qu$n l/ 0hu v!c,
Hh+ng m(c tiêu đ5ợc ch2nh thức xác nhận ;€ ginp xác đ'nh t2nh hợp l/ c31 nhi*u h&=t
động qu$n l/ 0hác nh1uvà m1ng đến ch& các nhà qu$n l/ tiêu ch2 đ# đánh giá ;! thành
c"ng c31 các h&=t động qu$n l/ mà h4 đ1ng ;} (ng đ# gi$i quyết các v8n đ* và c"ng
vi:c c31 0hu %$& tồn,
Eác m(c tiêu qu$n l/ đ51 )1 câu t)$ lmi ch& câu h•i v* ;! th1y đổi nh5 thế nà& là ch8p
nhận đ5ợc %@ng cách quyết đ'nh các l&=i hình gi$i t)2. nh+ng 0inh nghi:m mà một 0hu
gi$i t)2 đCc %i:t nên m1ng l=i. ;! c$m nhậnv* t2nh t! nhiên c31 các đi*u 0i:n m"i t)5mng.
các l&=i hình 0inh nghi:m đ5ợc đ51 )1 và ;ức m=nh c31 vi:c th!c thi c"ng tác qu$n l/,
Hh+ng m(c tiêu tốt là gi6i h=n thmi gi1n. t2nh đCc thp. 0h$ nvng xác đ'nh ;ố l5ợng và 0h$
nvng có th# đ=t đ5ợc R`ch&m10N).W]SUT, -uy nhiên vi:c v=ch )1 các m(c tiêu tốt 0h"ng
ph$i là ~, -)&ng 0hi ng5mi t1 có xu h56ng đồng / v6i nh+ng giá t)' và 0hái ni:m chung
thì nh+ng m(c tiêu )‰ )àng và đCc thp 5mng nh5 gợi lên ;! %8t đồng đáng 0# v* nh+ng gì
đB đ5ợc t=& )1 và đ5ợc h&àn thi:n t)&ng 0hu %$& tồn, Hên nh6 )@ng quá t)ình thiết lập các
m(c tiêu th!c ch8t là một quá t)ình m1ng t2nh ch2nh t)', Eác ph5>ng pháp chứ1 đ!ng ;!
tác động qu1 l=i gi+1 các tổ chức liên qu1n ;€ ginp nhà qu$n l/ ph1t; t)i#n các m(c tiêu
nhm đó mà phát t)i#n ;! đồng ltng . nh8t t)2 và làm tvng 0h$ nvng ch?c ch?n thành c"ng
t)&ng vi:c th!c hi:n c31 h4,
$9UXY$ TZ& a+ 5b đa d_ng cca c'c đidu kien vd ngufn lực) g( hhi v* quHn
lý t%ong v* gi`a c'c khu VHo tfn l* chic chin v* có thj l* đ'ng -ong kFc -
^u 0hách đến một 0hu %$& tồn đCc %i:t th5mng m&ng 0hu v!c ;€ th&$ mBn các h&=t động
gi$i t)2 0hác nh1u. các 0inh nghi:m gi$i t)2 đCc thp và 0ết qu$ có lợi 0hác nh1u tq h&=t
động gi$i t)2 c31 h4, -uy nhiên đi*u ch?c ch?n là các yêu cAu v* các c> hội gi$i t)2 )8t đ1
=ng nh5 vậy c31 h4 0h"ng th# đ5ợc đáp ứng %ui một tập hợp đồng đ*u các đi*u 0i:n
t)ên t&àn 0hu v!c, <>n n+1. các đi*u 0i:n v* nguồn l!c và xB hội t)&ng %8t cứ 0hu %$&
tồn )ộng l6n có liên qu1n nà& đ*u ch?c ch?n ;€ 0h"ng nh5 nh1u, Eác đi*u 0i:n v* ;inh
h4c. các tác động c31 vi:c ;} (ng.mức độ ;} (ng và các ! t2nh v* các đi*u 0i:n th2ch
hợp có xu h56ng 0hác nh1u RO2 ( xNm d1)tin và cộng ;!. W]S]. v* ;! đ1 =ng c31 các
đi*u 0i:n tác động đến các n>i c?m t)=i có th# ch8p nhận u vpng )ì1 đối lập v6i vpng
t)ung tâm c31 0hu h&1ng BT, -ác (ng c31 u 0hách lu"n phân chi1 0h"ng đ*u và ;!
phát t)i#n tập t)ung th8t th5mng và& các đi#m đCc %i:t, Q'1 hình. th$m th!c vật và lối đi
ch'u $nh h5ung c31 các c5mng độ và mức độ c31 tác động,
2
`! đ1 =ng c31 các đi*u 0i:n là ch?c ch?n và đáng m&ng 56c, `! ;žn có các h: đi*u 0i:n
0hác nh1u m1ng l=i ch& u 0hách ;! l!1 ch4n và ch& phbp h4 xNm xbt các yêu cAu và
m&ng muốn c31 mình đối v6i một đ'1 đi#m, <>n thế n+1. vi:c cung c8p ;! đ1 =ng các
c> hội $nh h5ung đến vi:c ;} (ng t)&ng t5>ng l1i và có thf 02ch th2ch các yêu cAu v*
một By các yêu cAu l6n h>n v* các c> hội gi$i t)2,Hó là ph5>ng ti:n đ# %$& v: t2nh độc
nh8t và php hợp t)&ng c"ng tác qu$n l/ các 0hu %$& tồn, O2 (. t)&ng nh+ng 0hu %$& tồn
)ộng l6n nói chung ng5mi t1 0h"ng m&ng muốn có ;! phát t)i#n đồng đ*u t)&ng t&àn 0hu
v!c mà th1y và& đó là có nh+ng vpng ph21 t)&ng có 2t tác động c31 c&n ng5mi h>n ;& v6i
vpng )ì1, Eác nhà qu$n l/ có th# xác đ'nh ;! đ1 =ng này và ;1u đó đ51 )1 quyết đ'nh v*
;! m&ng 56c c31 nó !1 t)ên nh+ng xNm xbt nh5 là nh+ng ;u th2ch c31 u 0hách. các giá
t)' m"i t)5mng và đi*u 0i:n hi:n có có liên qu1n. & đó tách )iêng nh+ng quyết đ'nh m1ng
t2nh 09 thuật 0h•i nh+ng quyết đ'nh m1ng t2nh đánh giá, Euối cpng. <11; và các cộng ;!
chw )‰ )@ng vi:c qu$n l/ v6i ;! đ1 =ng th"ng qu1 một vài cách phân vpng )‰ )àng ch?c
ch?n ;€ đ51 t6i vi:c %1• tồn các giá t)' c31 0hu %$& tồn tốt h>n là cách phân vpng th!c tế
h1y phân vpng ngAm đ1ng tồn t=i,
$9UXY$ TZ& J &l$9 t'c quHn lý đk\c đmnh hkFng v*o Hnh hknng cca ,ự
tha1 đoi do con ngkời gB1 %a . k8t nhi*u 0hu %$& tồn đ5ợc thành lập đ# %$& v:
nh+ng đi#m đCc t)5ng. nh+ng đi*u 0i:n và nh+ng quá t)ình t! nhiên độc nh8t và có giá
t)', Eác nhà qu$n l/ 0hu %$& tồn th5mng làm vi:c đ# gi$m thi#u và qu$n l/ các tác động
& c&n ng5mi gây )1 v6i các quá t)ình t! nhiên này h>n là chw qu$n l/ t)!c tiếp chnng,
Hh+ng th1y đổi & c&n ng5mi gây )1 có th# đ51 t6i các đi*u 0i:n c$ v* m"i t)5mng l7n xB
hội mà u 0hách vàXh&Cc các nhà qu$n l/ th8y 0h"ng th# ch8p nhận đ5ợc h1y 0h"ng th#
th2ch hợp, -hêm và& đó đ# ginp xác đ'nh ;! th1y đổi nh5 thế nà& là có th# ch8p nhận
đ5ợc. các nhà qu$n l/ nên qu1n tâm đến các h&=t động có hi:u qu$ t)&ng vi:c $nh h5ung
đến ;ố l5ợng. l&=i. thmi gi1n và v' t)2 c31 nh+ng tác động này,
$9UXY$ TZ& p + &'c t'c đhng lNn c'c đidu kien vd ngufn lực v* g( hhi l*
hqu quH khLng thj t%'nh kh^i do viec ,r dIng cca con ngkời . dột nghiên cứu
nhi*u mCt đB chw )1 )@ng chw một ;ố t5>ng đối nh• các cách ;} (ng t=& )1 hAu hết các tác
động ;inh l/ h4c x$y )1 u %8t cứ đ'1 đi#m nà& RE&lN. W]SLT, K8t cứ vi:c ;} (ng m1ng
gi$i t)2 nà& t)&ng 0hu %$& tồn đ*u có một vài tác động đến m"i t)5mng mà mức độ
nghiiêm t)4ng c31 chnng ph( thuộc và& 0h$ nvng m"i t)5mng ch'u đ!ng và ph(c hồi ;1u
tác động nh5 vậy,QCc %ii:t 0h$ nvng chống ch'u và ph(c hồi ;€ nh1nh h>n %ui ;! th5mng
xuyên. c5mng độ và %$n ch8t c31 vi:c ;} (ng m1ng t2nh gi$i t)2, ^& đó. quyết đ'nh ch&
phbp vi:c ;} (ng c31 c&n ng5mi t)&ng một 0hu v!c đCc %i:t là quyết đ'nh th!c tế đ#
ch8p nhận nh+ng mức độ t5>ng đối c1& c31 tác động & u 0hách, Oì vậy một câu h•i
m1ng t2nh nguyên t?c mà các nhà qu$n l/ ph$i đCt )1 là �-ác động nh5 thế nà& u t)&ng
0hu v!c này là ch8p nhận đ5ợcŸ�, Hg1y ;1u 0hi câu h•i này đ5ợc t)$ lmi. các nhà qu$n
l/ ph$i gi$i quyết v8n đ* v* t2nh th2ch hợp c31 các 09 thuật và hành động 0hác nh1u t)&ng
c"ng tác qu$n l/ mức độ này c31 tác động,-5>ng t! các tác động xB hội th5mng x$y )1
vói một ;ố l5ợng t5>ng đối nh• các cách ;} (ng, O2 ( một ;ố 2t ng5mi gây m8t t)ật t!
có th# tác động đến 0inh nghi:m c31 các u 0hách 0hác nhiêp h>n nhi*u ;& v6i nh+ng
ng5mi gi+ im lCng,
$9UXY$ TZ& s + &'c t'c đhng có thj l* ngit qu(ng vd khLng gian ha1 thời
gian . Eác tác động & vi:c ;} (ng c31 u 0hách h1y & các h&=t động qu$n l/ có th#
2
ch51 x$y )1 u một đi#m vàXh&Cc có th# ch51 đ5ợc nhận th8y ch& đến một thmi gi1n ;1u
đó, Oi:c th1y thế c"ng tác qu$n l/ tác động có th# t=& )1 2 v8n đ* v* 0h"ng gi1n và thmi
gi1n, -hứ nh8t. v2 ( một chiến l5ợc qu$n l/ nh@m l&=i %• vi:c c?m t)=i qu1nh hồ có th#
th1y thế một cách đ>n gi$n các tác động ;1ng nh+ng vpng 0hác có th# nh=y c$m v6i m"i
t)5mng h>n & vậy t=& )1 h1i h: thống tác động cAn qu1n tâm t6i, -hứ h1i. các tác động có
th# có nh+ng $nh h5ung mà chw t)u nên )‰ ):t lâu ;1u 0hi nh+ng ng5mi th1m gi1 gi$i t)2
)mi 0h•i đi#m đó, O2 (. các tác động v* đ8t và th$m th!c vật có th# có nh+ng hậu h41
lâu ài nh5 là xói mtn đ8t gi1 tvng h1y gi$m ;ức ;ống c31 cây cối, `! th1i đổi các tác
động c$ v* 0h"ng gi1n l7n thmi gi1n ;€ làm ch& vi:c hi#u và qu$n l/ các tác động 0hó
0hvn h>n )8t nhi*u. yêu cAu th!c tế v* nh+ng mối qu1n h: đối v6itác động c31 vi:c ;}
(ng u các c8p độ 0hác nh1u và ti h•i các nhà qu$n l/ ph$i thiết 0ế cFn thận các chiến
l5ợc giám ;át th2ch hợp,
$9UXY$ TZ& t+ UI quan he gi`a viec ,r dIng v* t'c đhng l* khLng %_ch
%]i v* Vm Hnh hknng cca nhidu Viun cE . dối qu1n h: gi+1 mức độ ;} (ng c31 u
0hách và c8p độ c31 tác động là mối qu1nh: )8t phức t=p.0h"ng )=ch )ti, Hó có ngh91 là
các nhà qu$n l/ 0h"ng th# nhận thứ một cách đ>n gi$n )@ng mức độ ;} (ng tvng lên ;€
tác động đến mức độ nh5 vậy h&Cc ng5ợc l=i. )vng vi:c gi$m mức độ ;} (ng ;€ 7n đến
vi:c giFm tác động t5>ng xứng, <>n thế n+1. các %iiến cố 0hác cung $nh h5ung t6i mối
qu1n h: ;} (ngXtác động, Hg5mi t1 qu1n ;át th8y tq lâu )@ng các hành vi c31 nh+ng
ng5mi th1m gi1 gi$i t)2 $nh h5ung l6n t6i ;ố l5ợng tác động c31 h4, O2 (. t)&ng 0hu v!c
%i#n.nh+ng thợ lCn %@ng chân nhái có th# lAm gBy các nhánh ;1n h" yếu 6t và 0hu8y cát
lên mà đi*u này ;1u đó ;€ tác động t6i ;1n h" và các ;inh vật %i#n 0hác, -5>ng t!. nh+ng
th1y đổi v* đi*u l: và các qui đ'nh đối v6i u 0hách ;€ th1y đổi mức độ c31 tác động, O2
(. vi:c yêu cAu h1y giá& (c u 0hách c?m t)=icách nh+ng c&n ;uối h1y hồ một 0h&$ng
nh8t đ'nh 0h"ng chw làm gi$m các tác động t)!c tiếp đến nh+ng vNn ;uối h1y %m hồ mà
ctn làm gi$m các tác động t)!c qu1n và xB hội đối v6i các u 0hách 0hác. c$ ng5mi và
vật, Hh+ng %iến cố 0hác nh5 ph5>ng cách th1m qu1n. 02ch th56c nhóm. mp1 ;}
(ng.thmi gi1n đi l=i và các đCc đi#m v* đ8t và th$m th!c vật 0hác nh1u c•ng nh5 $nh
h5ung nhi*u đến mối qu1n h: tác độngX;} (ng,
<>n thế n+1. thậm ch2 56i nh+ng đi*u 0i:n đ>n thuân. đ5mng c&ng ;} (ngXtác
độngc&ng nhi*u h>n là th‘ng R<1mmit và E&lN.W]SLT, O2 (. t)&ng 0hi lnc đAu các tác
động c31 mzi u 0hách lên các đi*u 0i:n c31 n>i c?m t)=i có th# )8t th8p nh5ng chnng có
th# tvng lên nh1nh chóng t6i một đ&=n %@ng mà t1' đó hAu hết đB h5 h=i“ ;1u đó. các
tácđộng c31 mzi ng5mi tvng lên )8t 2t,`! phức t=p này c31 mối qu1n h: ;} (ngXtác động
chw )1 )@ng các nz l!c 0hống chế các tác động & c&n ng5mi gây )1 th"ng qu1 uy nh8t
các h=n chế ;} (ng h&Cc ;}1 ch+1 chw có xác xu8t thành c"ng th8p, Eác ch5>ng t)ình
th"ng tin và các qui đ'nhvà đi*u l: nh@m th1y đổi hành vi c31 u 0hách có thf có hi:u
qu$ h>n, O2 (. vi:c 0huyến 0h2ch tập t)ung ;} (ng t=i các đ'1 đi#m đB %' tác động là
một 09 nvng nổi tiếng đ# h=n chế các tác động c31 u 0hách,
$9UXY$ TZ& v+ $h`ng vwn đd quHn lý kkhLng phI thuhc v*o ckx]ng đh ,r
dIng . Ehw có một 2t các v8n đ* qu$n l/ liên qu1n t)!c tiếp đến ;ố ng5mi ;} (ng 0hu
v!c, Hh+ng v8n đŒ này nh5 là v8n đ* v* ch8t th$i. nguồn cung c8p n56c và n>i đz xN có
nh+ng xu h56ng có các gi$i pháp 09 thuật t>>ng đối đ>n gi$n, -uyn nhiên nếu chn / t6i
các đi*u 0h&$n v* các đi*u 0i:n xB hội thì vi:c tập t)ung và& c5mng độ ;} (ng có th#
2
0h"ng h+u hi:u t)&ng vi:c gi$i quyết các v8n đ* qu$n l/, O2 ( nhi*u u 0hách t6i các
0hu v!c h&1ng B c31 0hu%$& tồn quốc gi1 có th# 0h"ng ph$i đ# tìm 0iếm ;! h1m muốn
R`t1nlNy và dc E&&l. W]SUT, ^& đó. t)&ng t)5>tng hợp này vi:c 0hống chế mức độ ;}
(ng v6i các h1m muốn t2ch c!c là 0h"ng th2ch hợp, Qi*u này càng t)Am t)4ng h>nn+1
%ui các u 0hách 0hác nh1u có nhận thức 0hác nh1u v* ;! h1m muốn. có m"ng muốn
0hác nh1u v* ;! đ"ng đnc và có tiếp nhận 0hác nh1u v* t2nh )iêng t5,
$9UXY$ TZ& y+ Hz$ chu ,r dIng ch{ l* -ht t%ong nhidu lựa ch|n cho cLng
t'c quHn lý . ahống chế vi:c ;} (ng 0h"ng nên nh8t thiết là %i: m pháp qu$n l/ 0hb&
đAu tiên đ5ợc l!1 ch4n đ# qu$n l/ các tác động c31 u 0hách, Eác h&=t động qu$n l/ 0hác
nên đ5ợc xNm xbt đến %1& gồm vi:c tập t)ung c$i thi:n hành vi c31 u 0hách. tái phân
phối h1y 0hống chế vi:c ;} (ngvà& nh+ng n>i 2t nh=y c$m và nâng c1& ộ %*n c31
nguồn l!c, -hậm ch2 nếu vi:c 0hống chế ;} (ng là mối qu1n tâm hàng đàu thì nên t=& )1
nh+ng nz l!c ngvn c$n vi:c ;} (ng Rv2 ( th"ng qu1 ph2 h1y qu1 nhi*u lối và& %8t ti:nT
h>n là %?t %uộc h=n chế t)i:t đ# vi:c ;} (ng, Hếu chw đ>n thAun 0i#m ;&át đAu và& v* u
0hách t)&ngh h: thống v5mn ;€ 0h"ng nh8t thiết đNm l=i 0ết qu$ tổng hợp c1& nh8t h1y
thành t!u tốt nh8t v* các m(c tiêu c31 0hu %$& tồn, Ehi ph2 RxB hội 0inh tế và ;inh tháiT
đ# tiến hành các h=n chế ;} (ng có th# c1& h>n )8t nhi*u ;& v6i lợi 2ch thu đ5ợc, Eh2nh
;ách h=n chế vi:c ;} (ng là một t)&ng nh+ng ph5>ng pháp tiếp cận phá vo và xâm ph=m
nh8t mà nhà qu$n l/ có th# ;} (ng,
Oi:c nh8n m=nh 0i#m ;&át mức độ ;} (ng nh5 một ph5>ng ti:n h=n chế nguồn gốc các
tác động tq ph5>ng pháp tiếp cận ;ức chứ1 %1n đAu 5ợc một l&1t tài li:u qu$n l/ ch8p
nhậnR`t1nlNy và d c E&&l. W]]WT, Kui vì ;ức chứ1 gợi nên câu h•i �%1& nhiêu là quá
nhi*uŸ� nên đi*u này có xu h56ng xNm xbt 0hối l5ợng c31 các h=n chế ;} (ng là cái
đ2ch c31 ch2nh nó, Eác ch2nh ;ách h=n chế ;} (ng tq lâu đB m1ng t)&ng nó một l&=t v8n
đ* 0Œm thN& nh5 vi:c ch4n l5= các 09 thuật phân vpng và chi1 phAn hợp l/, Hh+ng 09
thuật này n@m t)&ng nh+ng h&=t động gây nhi*u t)1nh cBi nh8tmà phAn l6n các nhà qu$n
l/ 0hu %$& tồn u d‚ch51 tqng th!c hi:n %ui vì h4 tập t)ung và& nh+ng câu h•i v* ;!
phân phối và m1ng t2nh hợp l/ liên qu1n đến vi:c 1i ;€ nhận đ5ợc cái gì,
$9UXY$ TZ& }+ :iec gi'- ,'t l* cần thiut t%ong cLng t'c quHn lý chu1Nn
nghiep . Oi:c đánh giá có th# xác đ'nh là ph5>ng pháp đ& đ=c có h: thống và có chu 0ì
v* nh+ng 8u hi:u ch3 chốtc31 các đi*u 0i:n ;inh l/ và xB hội, dột cách l'ch ;}. nó đB
t)u thành một phAn qu1n t)4ng t)&ng c"ng vi:c c31 nhà qu$n l/ 0hu %$& tồn, -uy nhiên
vi:c giám ;át nhìn chung đ5ợc tiến hành 0h"ng qui c3 v6i vi:c h&=ch đ'nh và th!c hi:n 2t
m1ng t2nh h: thống, Oi:c giám ;át th!c hi:n h1i chức nvng, -hứ nh8t. nó ch& phbp các
nhà qu$n l/ gi+ đ5ợc u mức c1& nh8t ch2nh thức các đi*u 0i:n v* nguồn l!c và xB hội qu1
thmi gi1n, Q# ph(c v( ch& chức nvng này. các đii#m + li:u có th# th"ng %á& ch& các nhà
qu$n l/v* nh+ng th1y đổi c31 các đi*u 0i:n nàyh>n là vi:c !1 và& uy nh8t ;! nhận
thức 0h"ng ch2nh thức v* nh+ng th1y đổi có th# đB x$y )1, Qi*u này đCc %i:t qu1n t)4ng
t)&ng t)5mng hợp các nhà qu$n l/ th5mng xuyên %' đi*u đến các 0hu v!c 0hác nh1u h&Cc
u nh+ng n>i mà các hi:u qu$ phát t)i#n th8p, -hứ h1i. vi:c giám ;át ginp đánh giá hi:u
qu$ c31 các h&=t động qu$n l/. & đó ginp các nhà qu$n l/ hi#u một cách t5>ng đối
0hách qu1n nếu các h&=t động có v8n đ*, RHên nh6 )@ng có th# có nhi*u yếu tố 0hác $nh
h5ung đến nh+ng th1y đổi t)&ng các đi*u 0i:n đB đ5ợc xác đ'nh th"ng qu1ch5>ng t)ình
2
giám ;át h>n là & các h&=t động qu$n l/ gây )1T, -uy nhiên mCc p thq1 nhận tAm qu1n
t)4ng c31 nó nh5ng ;! ginp đo và th!c thi c"ng tác giám ;át th5mng 0bm,
$9UXY$ TZ& [~+ Tu' t%Mnh đka %a qu1ut đmnh nNn t'ch %ời c'c qu1ut đmnh k•
thuqt kh^i nh`ng đ'nh gi' vd gi' t%m . Hhi*u quyết đ'nh mà các nhà qu$n l/ ph$i
đ5>ng đAu th!c ch8t chw đ>n thuAn v* mCt 09 thuật.ch‘ng h=n nh5 ;ố l5ợng nhà v: ;inh
cAn thiết ch& 0hu cvm t)=i. nh+ng đ'1 đi#m ;inh thái th2ch hợp ch& c&n đ5mng mtn. h1y
vi:c thiết 0ế t)ung tâm đón 0hách th1m qu1n, -uy nhiên nhi*u quyết đ'nh 0hác ph$n ánh
;! đánh giá v* các giá t)' nh5 các m(c tiêu ch& 0hu v!c. 0h&$ng 0h"ng tốt nh8t gi+1 các
đi#m c?m t)=i và các l&=i đi*u 0i:n thuận lợi h1y các l&=i c> hội gi$i t)2 đ5ợc cung c8p,
Qi*u qu1n t)4ng t)&ng quá t)ình đ51 )1 quyết đ'nh là 0h"ng 5ợc nhAm l7n v* các quyết
đ'nh ph5>ng ti:n đối lập v6i m(c đ2ch này, Eác quá t)ình đ51 quyết đ'nh nên tách )iêng
nh+ng câu h•i � cái gì� v6i �nên làm cái gì�, O2 ( vi:c nhận %iết một l&=t ;! đ1
=ng c31 các đi*u 0i:n v* nguồn l!c. xB hội hi:n có t)&ng 0hu %$& tồn đ5ợc đ'nh ngh91 là
D �cái gì�, dCt 0hác. vi:c xác đ'nh một l&=t ;! đ1 =ng th2ch hợp đ5ợc đ'nh ngh91 là D
�nên làm cái gì�, Eác đi*u 0i:n h'ên có có th# $nh h5ung đến cácc đi*u 0i:n th2ch hợp“
tuy nhiên h1i c"ng vi:c nên đ5ợc tách )iêng )1, -hậm ch2 nh+ng đi*u 0i:n mà đ5ợc xNm
là )8t 09 thuật l=i 2t 0hi 0h"ng m1ng t2nh giá t)' )‰ ):t, Oiêc quyết đ'nh � nên là cái gì�
nên là một quá t)ình )‰ )àng và nên đ51 )1 c"ng chnng 0i#m t)1. %àn %=c,
$9UXY$ TZ& [[+ 5b nhwt t%A gi`a c'c nhó- Vm Hnh hknng vd c'c ho_t đhng
đk\c đd guwt l* cần thiut cho cLng t'c thực hien th*nh cLng c'c chiun lk\c
quHn lý khu VHo tfn . -)&ng nhi*u t)5mng hợp. ;! phân c!c ch2nh t)' và mâu thu7n
t)&ng c"ng tác qu$n l/ các nguồn tài nguyên t! nhiên đB c$n t)u tiến t)i#n t)&ng vi:c
h&=ch đ'nh và qu$n l/, -)&ng ph=m vi nh+ng nội ung m1ng t2nh xB hội và ch2nh t)' c1&
mà các nhà qu$n l/ th5mng xuyên ph$i làm vi:c v6i thì nh+ng quá t)ình h&=ch đ'nh v* 09
thuật lu"n t=& )1 nhi*u ;! %8t đồng h>n là tán thành, Hh+ng gi$i pháp 09 thuật có th# tác
động tiêu c!c đến nh+ng giá t)' đB đ5ợc đ'nh )‰ ;mà một nhóm t)&ng cộng đồng đB %i#u
đ=t, Hh+ng tố t(ng phát ;inh. chống đối quyết đ'nh. ph$n đối và nh+ng h&=t động phá
h&=i 0hác có th# 7n t6i ;! gi1 tvng các hậu qu$ t)ì t): và %8t ổn, ^& vậy. đ# c"ng tác
h&=ch đ'nh thành c"ng cAn ;! 0ết hợp chCt ch€ v6i các thành phAn th1m gi1 c31 cộng
đồng nh5 là một nhân tố c> %$n cAn h56ng t6i, <>n n+1. ng5mi ân th5mng m&ng đ5ợc
th1m gi1 và đ# / t6i, ahi cộng đồng đ# ch& ch2nh quy*n đCt c> ;u h&=t động t=i 0hu %$&
tồn thì đi*u này c•ng có ngh91 là quy*n l!c ch2nh t)' tối c1& & một cộng đồng )ộng l6n
h>n n?m gi+, Qi*u này đti h•i ph$i có ;! th1m gi1 c31 h4 t)&ng nh+ng quá t)ình lập các
c> ;u và đ51 )1 các quyết đ'nh, Ih5>ng pháp phối hợp và cộng tác ;€ xây !ng ;! hi#u
%iết vì vậy m4i ng5mi đ*u có th# đ=t đ5ợc tiến %ộ,
Tác dBng c,a sZc c%Za trong c]ng tác Pu8n lO ;%u b8o
tLn
dột ph5>ng pháp tiếp cận th"ng (ng đ# qu$n l/ u 0hách là ;ức chứ1, -)ên c> ;u c31
một l&=t các chuyên ngành qu$n l/ đmi ;ống h&1ng B. ng5mi t1 hy v4ng )@ng có th# xác
đ'nh 5ợc ;ố l5ợng u 0hách l6n nh8t mà nếu v5ợt quá thì 0h"ng th# gi+ đ5ợc các đi*u
0i:n ;inh thái và xB hội th2ch hợp, Oì )8t nhi*u l2 & mà vi:c xác đ'nh ;ức chứ1 v* gi$i t)2
0h"ng đ>n gi$n c•ng nh5 0h"ng h+u 2ch R<1mmit và E&lN. W]SLT, dột phAn c31 v8n đ*
2
là & các nhà qu$n l/ ;} (ng ph5>ng pháp tiếp cận ;ức chứ1 đB ph1 t)ộn gi+1 ph5>ng
ti:n và m(c đ2ch, `ức chứ1 đ5ợc xNm là một ph5>ng ti:n %$& v: các nguồn l!c c31 0hu
%$& tồn, -uy nhiên nó th5mng xuyên t)u thành m(c đ2ch c31 ch2nh mình, Eác h=n chế v*
;} (ng c31 u 0hách đ5ợc tiến hành ;1u đó nh5 là một %i:n pháp đ# đ=t t6i mức ;ức
chứ1 đB đ'nh )1, Oi:cli:u các gi6i h=n này có hi:u qu$ t)&ng vi:c %$& v: các đi*u 0i:n
;inh thái và xB hội t)&ng v5mn 0h"ng l=i %' %• qu1 h&Cc lBng quên,
dối qu1n tâm n$y ;inh tq ;ức chứ1 nh5 một c> c8u qu$n l/có nh+ng đi#m cốt l‰i t)&ng
một ;ố yếu tốD WT `! phức t=p gi1 tvng t)&ng c"ng tác qu$n l/. 2T Oi:c gi1 tvng các yêu
cAu v* nguồn tài nguyên t! nhiên đ# cung c8p các hàng h&á và 'ch v( đ1 =ng h>n và gT
Oi:c tìm 0iếm câu t)$ lmi. %i:n hộ cAn đ5ợc th!c hi:n t)&ng các h: thống 0hác nh1u, O2
( KutlN) RW]]iT chw )‰ �Q# t)ánh tối đ1 các tác động tiêu c!c đi 0Œm v>2 ;! th1m qu1n.
ph$i ch?c ch?n là đB nhận %iết đ5ợc các gi6i h=n v* ;ức chứ1 và 0h"ng %' v5ợt quá các
gi6i h=n đó�, Hh5ng vi:c xây !ng nh+ng ;ức chứ1 nh5 vậy v7n chw là cách đáp ứng
đ>n gi$n và 0h"ng th2ch hợp v6i một �v8n đ* tinh tế�. một v8n đ* m1ng t2nh xB hội và
ch2nh t)' nhi*u h>n là t2nh 0‚ thuật và vì vậy đti h•i một gi$i pháp xB hội h>n là một gi$i
pháp 0‚ thuật,
-)&ng %ối c$nh c&n ng5mi %?t đAu t)u nên qu1n tâm đến ;ức chứ1. chnng t"i xin gi6i thi:u
một ;ố th&$ hi:p ph$i đ5ợc th!c hi:n đ# vi:c áp (ng đối v6i c"ng tác qu$n l/ các 0hu
v!c đ5ợc %$& v: có th# thành c"ng, k8t hiếm 0hi t8t c$ các đi*u 0i:n đ# th!c hi:n này l=i
đ5ợc th&$ mBn một cách đAy đ3, -uy nhiên. một đi*u qu1n t)4ng là nh+ng ng5mi qu$n l/
ph$i n?m đ5ợc nh+ng gi6i h=n và gi$ đ'nh h4 đ1ng tiếp nhận %@ng cách đCt )1 nh+ng ;ức
chứ1 v* gi$i t)2, dột đi*u hi#n nhiên là )8t nhi*u t)&ng ;ố các nguyên t?c đ5ợc đ51 )1
t)&ng thmi gi1n gAn đây 0h"ng đ5ợc làm th&$ mBn một cách t)4n vn v6i %i:n pháp ;ức
chứ1 `t1n0Ny và dcE&&l RW]]2T và `hNl%y và <NN)lNin RW]SiT đB m" t$ nh+ng đi*u 0i:n
cAn thiết ch& vi:c áp (ng ;ức chứ1 và các gi6i h=n ;} (ng m1ng t2nh nhân q31 t)&ng
các quy đ'nh v* gi$i t)2, Hh+ng đi*u 0i:n này đB đ5ợc ;}1 đổi đ"i chnt đ# php hợp h>n
v6i )8t nhi*u l&=i nguồn l!c và các đi*u 0i:n xB hội mà ng5mi t1 th8y đ5ợc t)&ng các c"ng
viên quốc gi1 và các 0hu v!c đ5ợc %$& v:, Hvm đi*u 0i:n đAu tiên là các đi*u 0i:n m1ng
t2nh 0hái ni:m. U đi*u 0i:n ;1u là các đi*u 0i:n m1ng t2nh th!c tế, E$ ] đi*u 0i:n này
0h"ng chw chw )1 nh+ng gi6i h=n v* %i:n pháp ;ức chứ1. mà ctn ch& th8y mức độ hi#u
%iết mà nh+ng nhà qu$n l/ ph$i xNm xbt t)&ng nh+ng 0ế h&=ch t5>ng l1i c31 mình,
/I>U !IỆ$ [+ 6H"I đ_t đk\c ,ự nhwt t%A vd lo_i c'c đidu kien g( hhi v* ngufn
lực thAch h\p nhwt) Vao gf- c'c lo_i cx hhi giHi t%A . Hh+ng ng5mi có liên qu1n
Rv2 ( các nhà qu$n l/. nh+ng ng5mi ;} (ngT ph$i đ=t đ5ợc ;! nh8t t)2 v* các l&=i c> hội
;€ cung c8p, O2 (D Hếu W nhóm ng5mi ch& )@ng u 0hu v!c này n: cung c8p c> hội gi$i t)2
có động c> và có đ5mng đi mà nhóm 0hác l=i m&ng muốn 0i#u gi$i t)2 0h"ng có động c>
và 0h"ng có đ5mng đi. thì 0h"ng th# xác đ'nh đ5ợc ;ức chứ1 %ui vì đB có một ;! 0hác
%i:t cvn %$n v* các mức độ ;} (ng đ5ợc phbp, Hh+ng th&$ thuận v* l&=i hình gi$i t)2
h1y các đi*u 0i:n th2ch hợp cAn ph$i đ5ợc th!c hi:n 56i hình thức các quyết đ'nh m1ng
t2nh ch2nh t)' mà t)&ng đó v1i t)t c31 0h&1 h4c chw đ5ợc gi6i h=n u vi:c tìm hi#u và hi#u
đ5ợc nh+ng hậu qu$ và hàng l&=t các ;! l!1 ch4n 0hác nh1u, -iếp thN& Hguyên -?c W.
nh+ng th&$ thuận này v* đi*u 0i:n th2ch hợp nên đ5ợc đCt )1 ng1y tq nh+ng %56c đi đAu
tiên,
2
/I>U !IỆ$ a+ &?& ho_t đhng giHi t%A v*€ho@c c'c chu1un đi ,• đk\c cung cwp
phHi phI thuhc v*o -qt đh ,r dIng . -)&ng một %á& cá& hội th$& c31 •1g1) Rnvm
W]iUT v* ;ức chứ1 gi$i t)2 đ5ợc tổng 0ết t)&ng vtng h>n gP nvm qu1 và thN& nh+ng gì
đ5ợc ghi nhận v* )8t nhi*u thmi đi#m tq t)56c đến n1y. nhi*u chuyến đi gi$i t)2 đ*u có
t2nh ph( thuộc và&. h1y thậm ch2 ctn đ5ợc g?n li*n một cách t2ch c!c v6i. mức độ ;}
(ng, Qối v6i một ;ố c> hội. v2 ( nh5 t?m n?ng ng&ài %m %i#n. mức độ ;} (ng có th#
0h"ng có %8t 0c $nh h5ung nà& đối v6i ch8t l5ợng chuyến đi, -h!c tế. nếu ng5mi th1m
gi1 t?m n?ng là thiếu niên thì ng5mi t1 )8t có th# ;€ nói )@ng ’càng nhi*u càng tốt’, -uy
nhiên. v6i các c> hội 0hác. v2 ( thvm các 0hu %$& tồn cuộc ;ống h&1ng B đ# th5ung
thức ;! t9nh m'nh c31 0h"ng gi1n h1y chiêm ng5ong cuộc ;ống h&1ng B gi+1 thiên
nhiên. thì m4i th1y đổi v* mật độ ;} (ng đ*u m1ng t2nh nh=y c$m,
/I>U !IỆ$ J+ 6H"I đ_t đk\c ,ự nhwt t%A vd -‚c đh t'c đhng có thj chwp nhqn
đk\c . Epng v6i %8t 0c l&=i gi$i t)2 nà& u một 0hu v!c nà& đó là ;! xu8t hi:n nh+ng tác
động, Qi*u đó có ngh91 là chnng t1 0h"ng th# l&=i t)q h1y t)ánh 0h•i các tác động. mà
nh+ng gì chnng t1 có th# làm là đCt chnng 56i tAm qu$n l/, ^& đó. câu h•i m1ng t2nh
quyết đ'nh là ’-ác động đến mức độ nà& là có th# ch8p nhận đ5ợc. nếu đB th&$ thận đ5ợc
v* l&=i c> hội gi$i t)2 ;€ đ5ợc cung c8pŸ’, O2 (. câu h•i này có th# tập t)ung và& l5ợng
th!c vật %' tổn th8t u một đ'1 đi#m c?m t)=i. mức độ thi:t h=i & nhi*u nguyên nhân 0hác
nh1u t6i ;1n h". h1y phát t)i#n đến mức độ nà& là ch8p nhận đ5ợc t)ên một htn đ$& h1y
một $i ;1n h", dCc p 0h&1 h4c có th# cung c8p th"ng tin v* nh+ng hậu qu$ v* thi:t h=i
đối v6i h: th!c vật h1y c31 ;! phát t)i#n. ;! đ5ợc ch8p nhận )‰ )àng l=i là một quyết đ'nh
m1ng t2nh phán quyết t)ên c> ;u tập hợp )8t nhi*u nh+ng th&$ hi:p v* ch2nh t)'. xB hội và
;inh thái hết ;ức phức t=p, dột đi*u )8t có th# x$y )1 là các nhóm ng5mi 0hác nh1u có
qu1n tâm đến một 0hu v!c đ5ợc %$& v: l=i có qu1n đi#m )8t 0hác nh1u v* nội ung mức
độ tác động có th# đ5ợc ch8p nhận,
/I>U !IỆ$ p+ 6H"I g'c đmnh đk\c -Ei quan he %W %*ng v* cI thj gi`a -‚c đh
,r dIng v* c'c đidu kien vd g( hhi v* ngufn lực . Q# t)$ lmi câu h•i ’K1& nhiêu
thì đ5ợc c&i là quá nhi*u’. ng5mi t1 ph$i xác đ'nh đ5ợc mối qu1n h: gi+1 ;} (ng và tác
ộng Rh1y ;} (ng và các đi*u 0i:nT một cách c( th# và )‰ )àng, Qi*u đó có ngh91 là
nh+ng nhà qu$n l/ ph$i xây !ng nh+ng %i:n pháp c( th# đ# xác đ'nh đ5ợc mối qu1n h:
gi+1 l5ợng ;} (ng gi$i t)2 và mức độ tác động v* ;inh thái và xB hội, Eác %i:n pháp này
có th# ch& th8y nh+ng ;! tvng V gi$m t)&ng t)5mng hợp x$y )1 th1y đổi v* mức độ ;}
(ng gi$i t)2, Hếu chw đ>n gi$n quy 0ết )@ng tác động tvng nếu mức độ ;} (ng tvng là
0h"ng đAy đ3, Hh5 đB t)ình %ày t=i Hguyên -?c i và Hguyên -?c L. mối qu1n h: gi+1
mức độ ;} (ng và mức độ tác động 0hi th!c hi:n chuyến đi Rh&Cc đối v6i m"i t)5mngT
0h"ng m8y 0hi )‰ )àng, -)&ng )8t nhi*u t)5mng hợp. mối qu1n h: này 0h"ng h* x$y )1,
�rvs Krw" xj /yC đh ,r dIng phHi đk\c coi l* quan t%|ng hxn c'ch gr ,ự cca
kh'ch du lmch t%ong viec g'c đmnh -‚c đh t'c đhng . Q# áp (ng tốt 0hái ni:m
;ức chứ1. mối qu1n h: gi+1 mức độ ;} (ng và tác động ph$i t5>ng đối đ>n gi$n và v6i
đi*u 0i:n là các yếu tố 0hác có $nh h5ung đến mức độ tác động ph$i u mức độ tối thi#u,
dột đi*u 0h"ng m1y là các tài li:u tq t)56c t6i n1y đ* ghi nhận )8t nhi*u tình huống mà
t)&ng đó qu1n h: gi+1 ;} (ng và tác động l=i 0h"ng h* )‰ )àng. ng5ợc l=i mối qu1n h:
này )8t phức t=p. đ1 =ng và ch'u tác động ;âu ;?c h>n %ui c5 x} c31 một ;ố cá nhân h1y
nhóm ng5mi chứ 0h"ng ph$i %ui ;ố l5ợng 0hách u l'ch RE&lN. W]SL“ j)1N{N Nt 1l,. W]SLT,
2
/I>U !IỆ$ t+ &ƒ quan quHn lý khu vực đk\c VHo ve phHi quHn lý viec %a v*o
cca khu vực . Hg1y c$ 0hi t8t c$ các đi*u 0i:n tq W đến M đB đ5ợc th&$ mBn. c> qu1n
qu$n l/ này v7n ph$i qu$n l/ vi:c )1 và& 0hu v!c đ5ợc %$& v:. đ# có th# th!c hi:n gi6i
h=n ;ức chứ1, Hếu 0h"ng có ;! qu$n l/ này thì c& qu1n qu$n l/ 0h"ng có 0h$ nvng gây
$nh h5ung đến vi:c )1 và& 0hu v!c đ5ợc %$& v:. và c&n ;ố ;ức chứ1 ch‘ng có / ngh91 gì
h>n là nh+ng c&n ;ố t)ên gi8y tm, dCc p vi:c qu$n l/ này đ5ợc th!c hi:n u )8t nhi*u các
0hu v!c đ5ợc %$& v: u K?c d‚. mức độ nó th!c ;! đ5ợc th!c hi:n u nhi#u quốc gi1 l=i là
một v8n đ* đáng %àn cBi,
�rvs Krw" zj C! quan quHn lý khu vực đk\c VHo ve phHi có ngufn lực „nhBn
viNn) ngufn t*i chAnh) thLng tin ) vKvKKK… đj quHn lý viec thực hien giFi h_n
,‚c ch‚a . d…- đi*u ch?c ch?n là ;ức chứ1 gi$i t)2 đ5ợc th!c hi:n th"ng qu1 vi:c áp
đCt một gi6i h=n một gi6i h=n v* vi:c ;} (ng gi$i t)2, u K?c d‚. các nguồn l!c v* nhân
;! và tài ch2nh cAn thiết đ# qu$n l/ các gi6i h=n ;} (ng t• )1 u mức đáng 0#“ t)ên th!c
tế. nh+ng nguồn này đ3 m=nh đ# ngvn c$n )8t nhi*u tổ chức th!c hi:n nh+ng gi6i h=n
ng1y c$ 0hi chnng đB đ5ợc quy đ'nh t)&ng 0ế h&=ch qu$n l/ R•1;h%u)nN và E&lN. W]SgT,
k‰ )àng là vi:c th!c hi:n ;ức chứ1 đti h•i một c1m 0ết tài ch2nh lâu %ên và t)&ng một
0h&n1) thmi gi1n ài mà đây là đi*u nhi*u tổ chức 0h"ng th# h&Cc 0h"ng muốn làm, Kên
c=nh đó. ;! hi#u %iết c31 gi6i ch2nh t)' gi1 và ;! 3ng hộ c31 h4 đối v6i vi:c th!c hi:n các
gi6i h=n ;} (ng th5mng 0h"ng ph$i là có đ5ợc mzi 0hi ng5mi t1 cAn đến,
�rvs Krw" {j UH|r đ_t đk\c ,ự nhwt t%A vd -Ic tiNu cca he thEng đo kij-
t%ong viec thực hien ,‚c ch‚a . -)&ng các t)5mng hợp nhu cAu v5ợt quá ;ức chứ1.
thì mức độ ;} (ng ph$i đ5ợc đ& 0i#m %@ng các h&=t động qu$n l/ R`t1n0Ny và K1Nn.
W]LLT, Hh+ng m(c tiêu c31 h: thống đ& 0i#m này ph$i đ5ợc xác đ'nh )‰ )àng t)56c 0hi
thiết 0ế h: thống đó R`hNl%y và ^1nlNy. W]L]T, O2 (. ng5mi t1 ph$i xác đ'nh li:u m(c
đ2ch c31 h: thống đó là làm ch& c> hội )1 và& đ'1 đi#m t)u nên c"ng %@ng h&Cc %@ng cách
0hác đ# ch?c ch?n )@ng các c> hội đó đ5ợc t)1& ch& nh+ng ng5mi đ# có đ5ợc lợi 2ch l6n
nh8t, Hguyên -?c WW ch& th8y tAm qu1n t)4ng c31 quá t)ình đ# đ=t đ5ợc ;! nh8t t)2 v* các
h&=t động qu$n l/, Oi:c 0h"ng đ=t đ5ợc ;! nh8t t)2 này v* xác đ'nh )‰ )àng nh+ng m(c
tiêu đB và đ1ng là một nghuyên nhân 7n đến nh+ng 0i:n t(ng m1ng t2nh ch2nh t)'
nghiêm t)4ng chống l=i ;ức chứ1 u K?c d‚, -=i nh+ng chế độ ch2nh t)' V xB hội 0hác thì
vi:c nh8t t)2 này có th# 0h"ng có tAm qu1n t)4ng nh5 vậy,
�rvs Krw" }j UH|r đ_t đk\c ,ự nhwt t%A vd viec giFi h_n ,‚c ch‚a thj hien ,E
ngkời đun th†- khu :b& /‡ ˆ ‰& TUI /A HAX LbA &HŠ$ . dCc p v8n đ*
này ch51 %1& gim đ5ợc đ* cập một cách )‰ )àng u K?c d‚ n>i mà ;ức chứ1Xh=n chế đB
đ5ợc thiết lập. thì đi*u 0i:n này l=i có qu1n h: )8t 0hvng 0h2t v6i vi:c qu$n l/ các gi6i
h=n, O2 ( nếu mức độ ;ức chứ1 th# hi:n ;ố 0hách u l'ch tối đ1 đ5ợc phbp. và ;ức chứ1
v5ợt quá nhu cAu th!c tế Rmức độ ;} (ngT. thì %8t 0c ;! thiếu hi:u q31 nà& t)&ng
ph5>ng thức h&=t động c31 h: thống đ& 0i#m đ*u có th# đ5ợc l5ợng thứ một cách ~
àng, Hh5ng ng5ợc l=i. mức độ ;ức chứ1 th# hi:n ph5>ng thức l!1 ch4n. thì các nhà
qu$n l/ cAn tiến hành nh+ng c"ng vi:c đ# %$& đ$m )@ng ;ố ng5mi đến 0hu v!c đ5ợc %$&
v: có thf lên t6i mức tối đ1 c31 ;ức chứ1 %8t 0c 0hi nà& có th#, O8n đ* này đCc %i:t qu1n
t)4ng đối v6i các 0hu v!c đ5ợc %$& v* có t2nh ph( thuộc chCt ch€ và& ng5mi ;} (ng và&
l: ph2 thvm qu1n. vì ;€ lu"n có ;ức bp làm tvng ;ố l5ợng 0hách u l'ch đến thvm qu1n và
mật độ 0hách )1 và& 0hu v!c đó,
2
HX t%@ng ;> %o=c%
các gi3i %=n t%a: đYi cf t%\ c%+p n%ận đ'Hc
<: thống cDc giBi hUn c] thT tha% Gmi Ghnc Rviết t?t thN& tiếng rnh là LA+T đ5ợc đ51 )1
t)&ng %ối c$nh u d‚. ng5mi t1 ngày càng nhận thức đ5ợc )@ng các đi*u 0i:n mà !1 và&
đó ;ức chứ1 gi$i t)2 có th# đ5ợc xác đ'nh và th!c hi:n hAu nh5 0h"ng h* tồn t=i, Hg5ợc
l=i. h: thống các gi6i h=n có th# th1y đổi RhF thMng LA+T l=i tập t)ung và& vi:c nhận %iết
các nguồn l!c có th# đ=t đ5ợc và có th# ch8p nhận đ5ợc và các đi*u 0i:n xB hội, _rE
%1& gồm nh+ng 0iến thức v* đánh giá giá t)' c31 vi:c xác đ'nh nh+ng mức độ ;} (ng và
tác động đ5ợc ch& là hợp l/. t)ên c> ;u có hi#u %iết )@ng nh+ng mức độ này đ5ợc xây
!ng t)ên c> ;u các đánh giá xB hội v* các đi*u 0i:n th2ch hợp. và mức độ th1y đổi ;€
đ5ợc phbp Rh1y ;€ 0h"ng đ5ợc phbpT th!c hi:n, ^& đó. quá t)ình đ51 )1 quyết đ'nh ph$i
tách %i:t các quyết đ'nh m1ng t2nh 0‚ thuật 0h•i các đánh giá v* giá t)'. và quá t)ình đ51
)1 quyết đ'nh đó ph$i đ5ợc h56ng t6i nh+ng đánh giá m1ng t2nh c"ng 0h1i. )‰ )àng và có
th# tiến hành đ5ợc, _rE c"ng nhận ;! cAn thiết c31 vi:c tổng hợp. 0ết tinh nh+ng nhận
xbt c31 )8t nhi*u ng5mi th1m gi1 t)56c 0hi th!c hi:n c"ng tác qu$n l/, K@ng cách thức
này. ph5>ng pháp ;} (ng _rE có th# 0ết hợp và xác nhận ch& m5mi một nguyên t?c v*
qu$n l/ 0hách u l'ch đ5ợc nói đến u phAn t)ên, Qây là một quá t)ình mà qu1 đó các đi*u
0i:n Rv2 ( các đi*u 0i:n ;ố W. g và ST có th# đ5ợc th&$ mBn,
-=i <ợp Eh3ng euốc <&1 ac. _rE t)&ng lAn đAu đ5ợc áp (ng đB nh@m và& nh+ng 0hu
v!c h&1ng B & sƒ K1n K$& O: kqng <ợp Eh3ng euốc <&1 ac Rs`^r Y&)N;t
`N)vicNT qu$n l/, a# tq thmi đi#m đó. ng5mi t1 đB tiến hành thêm nh+ng c"ng vi:c t5>ng
t! u nh+ng 0hu v!c đ5ợc %$& v: 0hác và v6i ;! cộng tác c31 các c> qu1n qu$n l/ đ8t đ1i
0hác, dột ;ố h: thống t5>ng t! c•ng đ5ợc xây !ng và đ51 )1 gi6i thi:u. v2 ( nh5 4uD
TrCnh 4u=n Li 0oUt oKng +>a .hDch Du LHch pviết t?t thN& tiếng rnh là 3AMPq đ5ợc
áp (ng t=i I1)0; E1n11 Rj)1h1m. W]S]T. 4u=n Li TDc oKng +>a .hDch Du LHch Rviết
t?t thN& tiếng rnh là 3,MT. ph5>ng pháp này đ5ợc phát t)i#n %ui j)1N{N Nt 1l,RW]]PT. và
quá t)ình h&=ch đ'nh có tên +hQt Lhnng +hu%An oi +>a .hDch Du LHch vJ 5=o 3F +Dc
*gurn L\c pviết t?t thN& tiếng rnh là 3E&Pq Rd1nning Nt 1l,. W]]MT & sƒ K1n E"ng
Oiên euốc ji1 <ợp Eh3ng euốc <&1 ac Rs`^h H1ti&n1l I1)0 `N)vicNT phát t)i#n, dzi
t)&ng ;ố các h: thống này thiên v* tập t)ung và& nh+ng đi*u 0i:n đ5ợc đCt )1 đối v6i 0hu
v!c đ5ợc %$& v: h>n là vi:c xác đ'nh mức độ ;} (ng u mức nà& là có th# ch8p nhận
đ5ợc t)&ng 0hu v!c đó, Qi*u này ch& phbp ng5mi t1 có th# 0ết luận )@ng một gi$i pháp
đ>n gi$n chw qu1n tâm đến c&n ;ố ;€ 0h"ng th# làm th&$ mBn các nhà qu$n l/ các 0hu
v!c đ5ợc %$& v:,
Hh5 đ5ợc nh8t t)2 tq đAu. và ;€ đ5ợc m" t$ chi tiết h>n t)&ng `t1n0Ny Nt 1l, RW]SMT. _rE
%1& gồm ] %56c gộp l=i t=& thành 0hái ni:m ’có th# ch8p nhận đ5ợc’ và tổng th# ph&ng
phn c31 các nguồn l!c và các đi*u 0i:n xB hội, -uy _rE 0h"ng ph$i là một 0hái ni:m
h&àn t&àn m6i mf. nh5ng _rE l=i nh@m và& vi:c nâng c1& ch8t l5ợng qu$n l/ h&=t động
gi$i t)2 u các 0hu v!c h&1ng B %@ng cách xác đ'nh và qu$n l/ nh@m đ=t đ5ợc các m(c
tiêu c( th# mà có th# đ& 0i#m đ5ợc `t1n0Ny Nt 1l, RW]SMT, ^5mng nh5 _rE )8t th2ch hợp
ch& vi:c đối mCt v6i các v8n đ* phức t=p gCp ph$i t)&ng qu$n l/ các 0hu v!c đ5ợc %$&
v:. đCc %i:t là t)&ng %ối c$nh lu"n có nh+ng th1y đổi xB hội và ch2nh t)' nh5 hi:n n1y,
2
Eh2n %56c đ5ợc t)ình %ày 56i đây ch& th8y )@ng _rE là một h: thống xây !ng 0ế
h&=ch )8t th2ch hợp ch& vi:c ;}1 đổi đ# php hợp v6i nh+ng nhu cAu c( th# và& tqng thmi
đi#m“ và )@ng 0h$ nvng c31 _rE t)&ng vi:c hz t)ợ nâng c1& ch8t l5ợng qu$n l/ n*n u
l'ch !1 t)ên c> ;u thiên nhiên là )8t ti*m tàng,
4R‹& [+ Œ?& /•$H nh`ng gi' t%m đ@c Viet) c'c vwn đd v* nh`ng -Ei quan
tB- cca khu vực+ Eác c"ng ân. nh+ng nhà qu$n l/ và nh+ng ng5mi 0hác qu1n tâm
đến 0hu v!c ph$i gCp nh1u đ# xác đ'nh xNm nh+ng đCc đi#m đCc %i:t nà& h1y nh+ng đCc
đi#m độc đá& nà& c31 0hu v!c đ5ợc %$& v: cAn ph$i đ5ợc qu1n tâm. nh+ng v8n đ* h1y
mối qu1n tâm nà& v* qu$n l/ cAn đ5ợc gi$i quyết. v8n đ* nà& đ5ợc 5 luận ch& là qu1n
t)4ng nh8t t)&ng vi:c qu$n l/ 0hu v!c đ5ợc %$& v: đó. và 0hu v!c đ5ợc %$& v: đó có v1i
t)t gì đối v6i t&àn %ộ vpng đó c•ng nh5 đối v6i quốc gi1, Eác nhà 0h&1 h4c có th# t)ợ
ginp %@ng cách cung c8p và ch4n l4c th"ng tin ch51 đ5ợc c"ng %ố )ộng )Bi ch& các nhà
qu$n l/ và c"ng chnng, K56c này ch& phbp nâng c1& hi#u %iết ;&ng ph5>ng v* các c> ;u
nguồn tài nguyên thiên nhiên Rv2 ( nh5 ;! nh=y c$m c31 một ;ố l&=i m"i t)5mng c( th#
đối v6i vi:c ;} (ng gi$i t)2 và phát t)i#n u l'chT. một 0hái ni:m chung v* vi:c có th#
th!c hi:n qu$n l/ các nguồn l!c nh5 thế nà&. và nh+ng nbt cAn tập t)ung v* các v8n đ*
qu$n l/ ch3 đ=&, _rE th!c ;! m1ng t2nh ch8t c31 một quá t)ình nh@m và& vi:c gi$i quyết
tqng v8n đ*, Eác v8n đ* đ5ợc m" t$ t)&ng %56c này cAn ph$i đ5ợc l5u / t)&ng ;uốt quá
t)ình lập 0ế h&=ch,
4R‹& a+ Œ?& /•$H :À l T" &?& Hz$9 &ƒ HDI 9I"I T2;+ Q1 ;ố các 0hu v!c
đ5ợc %$& v: đ*u có nh+ng đCc đi#m ;inh l/ )8t đ1 =ng. và nh+ng mức độ ;inh h&=t và ;}
(ng c31 c&n ng5mi )8t 0hác nh1u, Hh5 đB đ* cập t)ên đây. l&=i hình qu$n l/ nếu muốn
th2ch hợp đối v6i các đCc đi#m 0hác nh1u và các 0hu v!c 0hác nh1u. )8t có th# c•ng 0hác
nh1u t)&ng t&àn %ộ 0hu v!c, Eác h=ng c> hội ch& %iết các ti#u vpng h&Cc các vpng n>i
nh+ng đi*u 0i:n v* xB hội. nguồn l!c h&Cc các đi*u 0i:n v* qu$n l/ ;€ đ5ợc uy t)ì, Oi:c
xác đ'nh 0hái ni:m các l&=i c> hội có th# xu8t phát tq các quy đ'nh c> %$n c31 h: thống
0Cnh =nh 0oD +s 0Ki i=i Trt Rtiếng rnh là &ecreation 'ppotunit% SpectrumT đ5ợc s,`
Y&)N;t `N)vicN áp (ng )ộng )Bi REl1)0 và `t1nlNy. W]L]T đ# đ51 )1 nh+ng m" t$ chi tiết
v* các đi*u 0i:n v* nguồn l!c. các đi*u 0i:n xB hội và qu$n l/ đ5ợc c&i là php hợp và có
th# ch8p nhận đ5ợc đối v6i tqng c> hội gi$i t)2,
0Cnh =nh 0oD +s 0Ki i=i Trt phân chi1 thành i h=ng c> hội tq ;> 0h1i Rmột 0hu v!c
t5>ng đối )ộng l6n v6i m"i t)5mng thiên nhiên và đCc %i:t là ch51 %' th1y đổiT t6i thành
th' Rmột 0hu v!c có đCc đi#m nổi t)ội là đ" th' h&á và t! nhiên đB đ5ợc th1y đổi )8t
nhi*uT, dzi l&=i l=i m" t$ mối qu1n h: 0hvng 0h2t gi+1 các đi*u 0i:n xB hội. đi*u 0i:n
qu$n l/ và đi*u 0i:n m"i t)5mng, O2 (. mức độ 0hách u l'ch c1& ;€ t5>ng ứng v6i ;!
xu8t hi:n qu$n l/ có th# nhìn th8y một cách ~ àng và ;€ %iến 0hu v!c thành một đ'1
đi#m gi$i t)2 phát t)i#n h>n, Eác nhà qu$n l/ ;€ cố g?ng 0h"ng nh+ng m" t$ các đi*u 0i:n
t)&ng cpng một l&=i. mà ng&ài )1 ctn m" t$ ;! phân %ố các l&=i c> hội gi$i t)2 này t)ên
t&àn 0hu v!c đ5ợc %$& v:, Hh5 đ5ợc t)ình %ày t=i Hguyên t?c g. một đi*u )‰ )àng là ;!
đ1 =ng các c> hội là một m(c tiêu qu1n t)4ng c31 c"ng tác qu$n l/ các 0hu v!c đ5ợc
%$& v:,
4R‹& J + LbA &HŠ$ c'c tiNu chA thj hien cca c'c ngufn lực v* c'c đidu kien
g( hhi . Eác tiêu ch2 th# hi:n là nh+ng yếu tố c( th# c31 các nguồn l!c và các đi*u 0i:n
2
xB hội đ5ợc l!1 ch4n đ# th# hi:n Rh&Cc đ# làm c@ng cY ph=n DnhT các đi*u 0i:n đ5ợc c&i
là th2ch hợp và có th# ch8p nhận đ5ợc u tqng h=ng c> hội, Oì ng5mi t1 0h"ng th# đ& đ5ợc
các đi*u 0i:n và nh+ng th1y đổi đối v6i tqng nguồn l!c h1y đCc đi#m xB hội t)&ng một
0hu v!c đ5ợc %$& v:. nên một ;ố tiêu ch2 đB đuợc l!1 ch4n đ# ph$n ánh tình t)=ng chung
c31 t&àn %ộ 0hu v!c đ5ợc %$& v:. c•ng nh5 vi:c ng5mi t1 th5mng cvn cứ và& huyết áp đ#
đánh giá ;ức 0h&f c31 c> th# c&n ng5mi, Eác tiêu ch2 ph$i ph$n ánh đ5ợc t)!c tiếp các
đi*u 0i:n mà tqng h=ng c> hội quy đ'nh và vì vậy các tiêu ch2 đó ph$n ánh đnng và ch2nh
xác nh+ng đCc đi#m c31 chuyến đi c31 0hách u l'ch và các nguồn l!c c31 m"i t)5mng,
Eác tiêu ch2 nên m1ng t2nh ph( thuộc. đáng tin cậy và lCp đi lCp l=i, Ehnng c•ng cAn ph$i
th2ch ứng ~ àng v6i các (ng c( đ& 0i#m v* ;ố l5ợng 0h"ng m1ng t2nh nguy hi#m và
chnng ph$i ph$n ánh một cách đAy đ3 và th2ch ứng v6i nh+ng th1y đổi v* mức độ ;}
(ng gi$i t)2, Eác tiêu ch2 là một phAn 0h"ng th# thiếu c31 h: thống _rE vì tình t)=ng c31
chnng đ5ợc ;} (ng đ# ph$n ánh tình t)=ng chung c31 t&àn %ộ h=ng c> hội nà& đó, dột
tiêu ch2 đ>n lf có th# 0h"ng miêu t$ một cách t)4n vn tình t)=ng c31 t&àn %ộ 0hu v!c,
-uy nhiên. một tập hợp các tiêu ch2 có th# đ5ợc ;} (ng đ# 0i#m ;&át tình t)=ng và đánh
giá mức độ hi:u qu$ c31 )8t nhi*u phAn t)&ng các l&=i c"ng tác qu$n l/ 0hác nh1u,
4R‹& p + !IŽ !Y c'c ngufn lực v* c'c đidu kien g( hhi . E"ng tác 0i#m 0ê có
th# làm tốn nhi*u thmi gi1n và là một phAn tốn 0bm t)&ng 0ế h&=ch, -)&ng quy t)ình _rE.
vi:c 0i#m 0ê đ5ợc th!c hi:n thN& một tiêu ch2 th# hi:n đ5ợc l!1 ch4n t)&ng K56c g, O2
(. mức độ và 0i#u l&=i phát t)i#n. mật độ ;} (ng và nh+ng tác động & c&n ng5mi gây
)1 đối v6i các nguồn l!c c31 c"ng viên có th# đ& đếm đ5ợc, Hh+ng %iến th# 0hác. v2 (
nh5 đ'1 đi#m c31 các vật th# đCc t)5ng. các c> ;u vật ch8t và các lối )1 và&. có th# đ5ợc
xây !ng và áp (ng đ# có th# đ=t đ5ợc một ;! hi#u %iết c1& h>n v* các h=n chế và c>
hội c31 0hu v!c, Hh+ng + li:u v* 0i#m 0ê ;€ đ5ợc đồ th' h&á đ# các tình t)=ng c31 các
tiêu ch2 th# hi:n u nh+ng v' t)2 0hác nh1u đ*u đ5ợc %iết đến, Oi:c 0i#m 0ê c•ng đóng góp
và& vi:c cung c8p + li:u th"ng tin v* các tình t)=ng đ5ợc %iết có th# h+u 2ch ch& quá
t)ình phát t)i#n nh+ng tiêu chuFn có th# đ=t đ5ợc và m1ng t2nh th!c tế,
4R‹& s + TUX /•$H chi tiut nh`ng tiNu chu•n đEi vFi ngufn lực v* c'c đidu
kien g( hhi cho t•ng h_ng cx hhi . -)&ng %56c này. tập hợp các đi*u 0i:n c( th# và
có th# đ& đếm đ5ợc c31 tqng tiêu ch2 th# hi:n ;€ đ5ợc xác đ'nh, Oi:c xác đ'nh các đi*u
0i:n này %@ng các ph5>ng ti:n đ& đ=c và c( th# ;€ làm c> ;u ch& vi:c thiết lập một tập
hợp đ1 =ng và độc đá& các m"i t)5mng gi$i t)2, Eác tiêu chuFn ;€ ginp ch& vi:c xác đ'nh
’các gi6i h=n có th# ch8p nhận đ5ợc’, Ehnng th# hi:n mức độ tác động tối đ1 đ5ợc c&i là
có th# ch8p nhận đ5ợc t)&ng một h=ng c> hội c( th#“ chnng 0h"ng cAn thiết ph$i là nh+ng
m(c tiêu đ# đ=t t6i, -)&ng 0hi nh+ng tiêu chuFn ch& vi:c xác đ'nh tập hợp các đi*u 0i:n
có th# đ5ợc ch8p nhận u tqng h=ng c> hội ph$i có t2nh hi:n th!c. chnng c•ng ph$i có tác
(ng chứ 0h"ng th# chw đ>n thuAn chw là nh+ng đi*u 0i:n Rmà )8t có th# ctn là 0h"ng th#
ch8p nhận đ5ợcT hi:n có, Ehnng ;€ 0h"ng đ5ợc c&i là nh+ng tiêu chuFn )‰ )àng c31 vi:c
xuống c8p“ tuy nhiên. nếu các đi*u 0i:n hi:n t=i là có th# ch8p nhận đ5ợc u mức tối thi#u.
chnng cAn đ5ợc c&i là một c> hội đ# nâng c1&. c$i thi:n các đi*u 0i:n %@ng cách thiết lập
nên nh+ng tiêu chuFn m1ng t2nh nghiêm ngCt h>n R`t1n0Ny Nt 1l,. W]SMT,
4R‹& t + Œ?& /•$H c'c đma đij- h_ng giHi t%A tha1 thu . <Au hết các 0hu v!c
đ5ợc %$& v: có th# đ5ợc qu$n l/ %@ng một vài cách thức 0hác nh1u, Eác c"ng viên và các
0hu v!c đ5ợc %$& v: th5mng 0hác nh1u c> %$n v* mức độ phát t)i#n. mật độ ng5mi
2
Rng5mi ;inh ;ống đ'nh c5 h1y chw là 0hách u l'chT. và các c> hội gi$i t)2 đ5ợc cung c8p,
-)&ng %56c này. các l&=i hình 0hác nh1u đ# l!1 ch4n ;€ đ5ợc xác đ'nh, `} (ng các
th"ng tin c31 K56c W Rcác v8n đ* và mối qu1n tâm c31 0hu v!cT và K56c U R0i#m 0ê các
đi*u 0i:n hi:n t=iT. các nhà qu$n l/ và nh+ng ng5mi ân có th# %?t đAy cpng 0hám phá
xNm các đ'1 đi#m h=ng c> hội 0hác nh1u có th# th# hi:n đ5ợc đến mức độ nà& các mối
qu1n tâm. các v8n đ* và các giá t)' đ1ng %àn cBi, Eác tập hợp 0hác nh1u và ;! h&án
chuy#n nên đ5ợc c&i là một ph5>ng thức đ# làm )‰ nh+ng 5u đi#m c31 đ'1 đi#m đó là gì,
Qây là một %56c đi m1ng t2nh quy luật V c•ng giống nh5 nh+ng %56c đi 0hác đ# t=& !ng
nên cái mà cAn ph$i t=& !ng V và & vậy cAn ph$i có ;! th1m gi1 c31 các nhà h&=ch đ'nh
ch2nh ;ách. các nhà qu$n l/ và c"ng chnng , Oi:c cung c8p các đ'1 đi#m th1y thế ;€ ch&
phbp tiến hành vi:c 0i#m t)1. đánh giá. và l!1 ch4n ;1u này,
4R‹& v + Œ?& /•$H c'c ho_t đhng quHn lý cho t•ng hMnh th‚c tha1 thu . Eác
đ'1 đi#m th1y thế đ5ợc t)ình %ày t=i K56c i t)ên đây chw là %56c đi đAu tiên c31 quá t)ình
phát t)i#n một ph5>ng thức l!1 ch4n tối 5u, Eác các nhà qu$n l/ và c"ng chnng đ*u cAn
%iết cAn ph$i th!c hi:n l&=i hình h&=t động qu$n l/ nà& đ# đ=t đ5ợc h1y uy t)ì các đi*u
0i:n m&ng muốn, O* một 0h21 c=nh nà& đó. K56c L này đti h•i vi:c phân t2ch các chi ph2
RđB đ5ợc xác đ'nh và c"ng nhận )ộng )BiT ;€ đ5ợc áp (ng t)&ng mzi ph5>ng thức th1y
thế, O2 (. ng5mi t1 có th# m&ng muốn %$& v: một 0hu v!c nà& đó 0h•i %8t 0c ;! phát
t)i#n và 0h?c ph(c %8t 0c tác động nà& nếu đi*u đó %$& đ$m đ5ợc )@ng 0hu v!c đó ;€
đ5ợc uy t)ì t)&ng tình t)=ng nguyên 0h1i, -uy nhiên. ph5>ng pháp th1y thế l=i có th# đti
h•i qn1 nhi*u c1m 0ết v* tài ch2nh đ# đ=t đ5ợc m(c đ2ch t)ên và th!c hi:n m(c đ2ch đó
Rv2 (D đóng c}1 th!c ;!. 0h"ng ph(c v( c"ng chnng thêm một thmi gi1n n+1T. và đti h•i
này làm ch& ph5>ng thức th1y thế 0h"ng ctn t2nh h8p 7n, Gin l5u / )@ng các h&=t động
qu$n l/ nên có t2nh c( th# và nh8t quán v6i các h=ng c> hội đB đ5ợc xác đ'nh tq t)56c đó
và các đi*u 0i:n đB đ5ợc 0i#m 0ê. xác minh, -hN& `t1n0Ny Nt 1l, RW]SMT. ’%@ng cách uy
t)ì các đi*u 0i:n u mức tốt h>n ;& v6i các tiêu chuFn đ5ợc đti h•i. một ;! đ1 =ng’ là
h&àn t&àn có th# t)&ng tAm t1y, E&lN Nt 1l, RW]SLT đB ch& chnng t1 một ;! đánh giá )8t h+u
2ch v* các h&=t động l!1 ch4n ch& vi:c qu$n l/ vi:c ;} (ng gi$i t)2 u các 0hu v!c h&1ng
B,
4R‹& y + �~"H #r~ v* lựa ch|n Vien ph'p tha1 thu tEi ku . -)&ng %ối c$nh th8y
đ5ợc các mức chi ph2 và lợi 2ch 0hác nh1u c31 các %i:n pháp th1y thế . các nhà qu$n l/ và
c"ng chnng có th# tiến hành t6i gi1i đ&=n đánh giá, E> qu1n qu$n l/. t)ên c> ;u nh+ng /
0iến đóng góp c31 c"ng chnng. có th# l!1 ch4n một ph5>ng thức th1y thế php hợp nh8t,
Oi:c đánh giá ph$i %1& hàm nhi*u yếu tố. nh5ng mzi v2 ( đ*u ph$i chứ1 đ!ng mức độ
php hợp c31 tqng %i:n pháp th1y thế đối v6i nh+ng v8n đ* đ5ợc quy đ'nh t=i K56c W. các
yêu cAu v* qu$n l/ c31 K56c L. và / 0iến c31 c"ng chnng, dột đi*u qu1n t)4ng là các yếu
tố đ5ợc đ51 và& ;} (ng t)&ng quá t)ình đánh giá và mức độ 5u vi:t c31 chnng ph$i đ5ợc
làm )‰ và c"ng 0h1i ch& c"ng chnng %iết đ# 0i#m chứng, dột đi*u tối cAn thiết là ph$i
phân t2ch các mức chi ph2 và lợi 2ch c31 tqng %i:n pháp th1y thế và ph$i xác đ'nh đ5ợc
nh+ng lợi 2ch đó ;€ ph(c v( ch& 1i,
4R‹& } + THb& hien c'c h*nh đhng v* gi'- ,'t c'c đidu kien . O6i một
ph5>ng thức th1y thế cuối cpng đB đ5ợc l!1 ch4n và đ5ợc các ng5mi đ51 )1 quyết đ'nh
th"ng qu1 thành một ch2nh ;ách. các h&=t động qu$n l/ cAn thiết đ5ợc tiến hành và một
2
ch5>ng t)ình giám ;át đ5ợc hình thành, -)&ng nhi*u t)5mng hợp. một 0ế h&=ch th!c hi:n
chi tiết h&á các hành động. chi ph2. v8n đ* nhân ;!. l'ch t)ình và t)ách nhi:m. ph$i %$&
đ$m đ5ợc )@ng vi:c tiến hành đ5ợc i~n )1 và& đnng thmi gi1n quy đ'nh, Eh5>ng t)ình
giám ;át nên tập t)ung và& các tiêu ch2 th# hi:n đ5ợc l!1 ch4n t)&ng K56c g và ;& ;ánh
tình t)=ng c31 nh+ng tiêu ch2 th# hi:n này v6i nh+ng quy đ'nh c31 các tiêu chuFn, -h"ng
tin này có th# đ5ợc ;} (ng đ# đánh giá ;! thành c"ng Rh1y ng5ợc l=i. ;! th8t %=iT c31
các h&=t động đó. và có th# tác (ng ng5ợc t)u l=i một cách có h: thống đối v6i vi:c th!c
hi:n ch5>ng t)ình qu$n l/, Hếu các đi*u 0i:n 0h"ng đ5ợc c$i thi:n. thì nên tvng c5mng
các h&=t động qu$n l/ h&Cc nên áp (ng các h&=t động qu$n l/ 0hác, E&lN RW]S]T và
d1)i&n RW]]WT đB đ51 )1 nh+ng ph5>ng thức đ# giám ;át các đi*u 0i:n c31 các đ'1 đi#m
c?m t)=i u các 0hu v!c h&1ng B,
Hói tóm l=i. quy t)ình _rE t=& )1 một 0hu"n 0hổ đ# ;uy ngh9 v* các v8n đ# phát t)i#n và
qu$n l/ gi$i t)2, Qây là 0hu"n 0hổ đ# c"ng nhận t2nh ch8t phức t=p m1ng t2nh th!c ch8t
c31 các v8n đ* phát t)i#n. nh5ng nó c•ng gi6i thi:u một quy t)ình đ# đối mCt một cách
hi:u qu$ v6i ;! phức t=p này mà 0h"ng ph$i gánh ch'u nh+ng hậu qu$ quá thi:t thti,
K@ng cách 0ết hợp chuyên m"n 0‚ thuật c31 nh+ng nhà h&=ch đ'nh ch2nh ;ách và các nhà
0h&1 h4c v6i vi:c c"ng chnng đ=t đ5ợc nh+ng 0iến thức có giá t)'. cpng v6i vi:c thq1
nhận )‰ )àng tAm qu1n t)4ng c31 ;! th1m gi1 c31 c"ng chnng và& quá t)ình đ51 )1 / 0iến
quyết đ'nh. _rE có th# 7n t6i nh+ng quyết đ'nh chCt ch€. 02n 0€ h>n v6i 0h$ nvng th!c
thi c1& h>n,
_rE đB t! chứng minh là một 0hu"n 0hổ có t2nh th2ch nghi c1& qu1 vi:c đB đ5ợc áp
(ng u )8t nhi*u l&=i 0hu v!c đ5ợc %$& v:, Hh+ng th3 t(c mà _rE quy đ'nh 0h"ng ph$i
đ5ợc đCt )1 đ# áp (ng một cách máy móc ch& m4i tình huống, Hg5ợc l=i. các nhà qu$n
l/ đB c&i _rE là một h: thống các nguyên t?c mà tq đó h4 có th# phát t)i#n. xây !ng
nh+ng h: thống 0ế h&=ch t5>ng t! h1y m1ng t2nh phái ;inh, K@ng cách làm vi:c v6i các
đi*u 0i:n mà thN& đó c"ng tác lập 0ế h&=ch ;€ đ5ợc th!c hi:n. các nhà qu$n l/ có th#
t)ánh vi:c ph$i %vn 0h&vn v* ;! phức t=p và các hậu qu$ c31 quy t)ình h&=ch đ'nh, K@ng
cách l8y các nguyên t?c đ5ợc t)ình %ày t)&ng ch5>ng này làm x5>ng ;ống ch& quá t)ình
h&=ch đ'nh c31 mình. các nhà qu$n l/ v7n có th# xây !ng một quy t)ình php hợp v6i 0h$
nvng vàXh&Cc nvng l!c c31 tổ chức c•ng nh5 m"i t)5mng c31 h4,
dột v2 ( ch& h: thống 0ế h&=ch đ5ợc xây !ng !1 t)ên 0hu"n 0hổ _rE là 0F ThMng
4u=n Li Du LHch L\a +hun Rviết t?t thN& tiếng rnh là T'MMT & n56c ru;t)1li1 xây
!ng Rd1nii; k&%N)t; c&n;ult1nt;. W]]LT, -Jdd là một ph5>ng pháp qu$n l/ đ5ợc lập
nên đ# giám ;át và qu$n l/ h&=t động u l'ch u Q$& a1ng1)&& . một htn đ$& chuyên ành
ch& vi:c nghw ng>i và t)ồng t)4t ng&ài %m %i#n ph21 H1m quốc gi1 này. và htn đ$& này
th5mng xuyên thu hnt chqng WMP,PPP 0hách u l'ch mzi nvm, E•ng giống nh5 _rE. yếu
tố đAu tiên c31 -Jdd c•ng là vi:c phân t2ch %ối c$nh mà c"ng vi:c h&=ch đ'nh ch2nh
;ách ;€ đ5ợc i~n )1, E•ng giống nh5 K56c W c31 _rE v* xác đ'nh các giá t)' xB hội. các
v8n đ* và các mối qu1n tâm. gi1i đ&=n đAu tiên c31 -Jdd là xác đ'nh nh+ng giá t)'
cộng đồng c•ng nh5 các / 0iến đóng góp v* ch2nh ;ách và 0ế h&=ch c31 )8t nhi*u ng5mi
có liên qu1n, euá t)ình phân t2ch %ối c$nh c31 -Jdd c•ng %1& gồm c$ vi:c 0i#m t)1 các
;$n phFm u l'ch và các xu h56ng và c> hội c31 th' t)5mng u l'ch c31 htn đ$&. c•ng )8t
t5>ng t! v6i K56c 2 c31 _rE v* xác đ'nh nh+ng c> hội gi$i t)2, -)&ng 0hi _rE nh8n
2
m=nh v* ch8t l5ợng c31 m"i t)5mng và ch8t l5ợng chuyến đi c31 0hách u l'ch. thì
-Jdd l=i tập t)ung h>n và& mức độ %*n v+ng c31 ngành u l'ch, Eứ nh5 thế ch& đến
cuối. -Jdd tiếp t(c xác đ'nh và 0i#m 0ê nh+ng đi*u 0i:n l!1 ch4n có 0h$ nvng có đ5ợc
t)&ng u l'ch Rv* 0inh tế. th' t)5mng. m"i t)5mng. ch8t l5ợng chuyến đi và vvn h&á V xB
hộiT, ”ếu tố thứ 2 c31 -Jdd là xây !ng nh+ng tiêu ch2 th# hi:n và các 0h&$ng 1&
động có th# ch8p nhận đ5ợc c31 các tiêu ch2 th# hi:n đó t)&ng một 0ế h&=ch giám ;át
nvm. )8t giống v6i K56c g c31 _rE, _iên qu1n đến các + li:u có đ5ợc nhm ch5>ng t)ình
giám ;át. yếu tố thứ %1 c31 -Jdd đB t=& )1 nh+ng l!1 ch4n l&=i h&=t động qu$n l/ php
hợp ch& ngành u l'ch,
jiống nh5 _rE. -Jdd đ5ợc xây !ng đ# đ=t đ5ợc chuyên m"n 0‚ thuật t)&ng ngành
u l'ch và t)&ng qu1n h: v6i ch2nh ph3 cpng v6i các 0iến thức v* cộng đồng và các nhóm
làm c"ng tác %$& tồn. và ph5>ng pháp này là nh@m ph(c v( các đối t5ợng liên qu1n 0hác
nh1u v6i nh+ng mối qu1n tâm 0hác nh1u Rd1nii; k&%N)t; c&n;ult1nt;. W]]LT, -Jdd
c•ng th# hi:n 0h$ nvng c31 một quy t)ình 0ế h&=ch tuân thN& nh+ng nguyên t?c đ5ợc quy
đ'nh t=i ch5>ng này đ# áp (ng u c8p vpng đối v6i một tập th# ân chnng đ1 =ng và chế
độ chiếm h+u t5 nhân v* đ8t, E$ _rE và -Jdd đB chuy#n tq vi:c đCt )1 các gi6i h=n
h1y ;ức chứ1 ;1ng tập t)ung và& các đi*u 0i:n tốt nh8t và một quy t)ình m1ng t2nh mu và
)‰ )àng h56ng t6i vi:c đ=t đ5ợc và uy t)ì nh+ng đi*u 0i:n đó,
K>t luận
euy t)ình 0ế h&=ch +Dc iBi 0Un Tha% omi +] ThT +hQp *hLn ohnc và các ph5>ng
thức đ5ợc phát t)i#n !1 thN& đó nh5 t)5mng hợp c31 -Jdd. th# hi:n một %56c tiến
t)i#n ;âu ;?c c31 v8n đ* 0hái ni:m h&á ;& v6i ph5>ng pháp ;ức chứ1 gi$i t)2, -uy nhiên.
_rE chw t=& )1 một 0hu"n 0hổ đ# xác đ'nh các h&=t động qu$n l/ php hợp, _rE 0h"ng
xác đ'nh c( th# ph$i tiến hành nh+ng c"ng vi:c gì. 1i ;€ tiến hành và u đâu, Eác 0‚ nvng
v* qu$n l/. 0inh nghi:m c31 c"ng chnng và tài nvng c31 các nhà 0h&1 h4c v7n là nh+ng
nhu cAu c31 ph5>ng pháp này, _rE ginp ch& vi:c gi$i quyết nh+ng v8n đ* v* qu$n l/
đ5ợc hi:u qu$ h>n ;& v6i t)56c 0i1, Hếu chnng t1 hi#u đ5ợc nh+ng nguyên t?c mà _rE
!1 và&. và các đi*u 0i:n mà tq đó vi:c qu$n l/ 0hách u l'ch t=i các 0hu v!c đ5ợc %$&
v: ;€ đ5ợc tiến hành. thì đi*u đó ;€ ginp 2ch )8t nhi*u t)&ng vi:c đ51 )1 nh+ng h: thống
0ế h&=ch php hợp h>n v6i nhu cAu và nvng l!c c31 tqng c> qu1n qu$n l/. và php hợp h>n
v6i ;! phức t=p c31 vi:c h&=ch đ'nh 0hu v!c đ5ợc %$& v: t)&ng gi1i đ&=n này. một gi1i
đ&=n đAy nh+ng th1y đổi v* ch2nh t)' và xB hội,
T)i liXu t%am ;%8o
rllNn. j,d,. 1n Z,d, j&ul, W]Si, ’E&mplNxity. •ic0NnN;; 1n Iu%lic Y&)N;t;,-
#ournal of 8orestr%. v&l, SU. n&, U,. pp, 2PV2U,
K)i1;;&uli;. <, W]S], ’-hN&)Ntic1l J)iNnt1ti&n; in Znvi)&nmNnt1l Il1nningD rn hnqui)y
hnt& rltN)n1tivN rpp)&1chN;.’ Environmental Management. v&l, Wg. pp, gSWVg]2,
K)&\n. I|,. `,Z dcE&&l. d,l, d1n{)N&, W]SL, ’Zv&lving E&ncNpt; 1n -&&l; {&)
kNc)N1ti&n s;N) d1n1gNmNnt in •ilN)nN;;D r `t1tNV&{Van&\lNgN kNviN\.’
2
p)&cNNing; 1t thN H1ti&n1l •ilN)nN;; kN;N1)ch E&n{N)NncND h;;uN;. `t1tN;V &{V
an&\lNclgN. Yutu)N ^i)Ncti&n;. W]SM. luly 2gV2i. Y&)t E&llin;. E&l&)1&, Y&)N;t
`N)vicN. jNnN)1l -Nchnic1l kNp&)t hH-V22P. JgNn. st1h, s`^r Y&)N;t `N)vicN.
hntN)m&unt1in kN;N1)ch `t1ti&n,
KutlN). k,• W]]i, ’-hN E&ncNpt &{ E1))ying E1p1city {&) -&u)i;m ^N;tin1ti&n;D ^N1 &)
dN)Nly Ku)iNŸ’ Progress in Tourism and 0ospitalit% &esearch. v&l, 2. pp, 2SgV
2]g,
El1)0. k,H,. j,<, `t1n0Ny, W]L], ’-hN kNc)N1ti&n Jpp&)tunity `pNct)umD r Y)1mN\&)0
{&) Il1nning. d1n1gNmNnt. 1n kN;N1)ch.’ s,`, Y&)N;t `N)vicN. jNnN)1l -Nchnic1l
kNp&)t IH•V]S. I&)tl1n. J)Ng&n, s`^r Y&)N;t `N)vicN. I1ci{ic H&)th\N;t Y&)N;t
1n k1ngN ZxpN)imNnt `t1ti&n,
E&lN. ^,H, W]SL, ’kN;N1)ch &n `&r 1n ONgNt1ti&n in •ilN)nN;;D r `t1tNV&{V
an&\lNgN kNviN\.’ I)&cNNing;VH1ti&n1l •ilN)nN;; kN;N1)ch E&n{N)NncND
h;;uN;. `t1tN;V&{Van&\lNgN. Yutu)N ^i)Ncti&n;. W]SM. luly 2gV2i. Y&)t E&llin;.
E&l&)1&, s,`, Y&)N;t `N)vicN. jNnN)1l -Nchnic1l kNp&)t hH-V22P. JgNn. st1h,
s`^r Y&)N;t `N)vicN. hntN)m&unt1in kN;N1)ch `t1ti&n,
E&lN. ^,H, W]S], ’_&\Vhmp1ct kNc)N1ti&n1l I)1cticN; {&) •ilN)nN;; 1n K1c0c&unt)y.’
s,`, Y&)N;t `N)vicN. jNnN)1l -Nchnic1l kNp&)t. hH-V2iM. JgNn. st1h, s`^r
Y&)N;t `N)vicN. hntN)m&unt1in Y&)N;t 1n k1ngN ZxpN)imNnt `t1ti&n,
E&lN. ^,H,. d,Z, INtN);&n. k,E, _uc1;, W]SL, ’d1n1ging •ilN)nN;; kNc)N1ti&n s;ND
E&mm&n I)&%lNm; 1n I&tNnti1l `&luti&n;.’ s,`, Y&)N;t `N)vicN. jNnN)1l
-Nchnic1l kNp&)t, hH-V2gP. JgNn. st1h, s`^r Y&)N;t `N)vicN. hntN)m&unt1in
Y&)N;t 1n k1ngN ZxpN)imNnt `t1ti&n,
j)1N{N. r,k,. d,k ^&nnNlly. l,l, O1;0N, W]SL, ’E)&\ing 1n `pNci1li„1ti&nD r kNV
Nx1nV.in1ti&n &{ thN E)&\ing d&Nl.’ p)&cNNing; 1t thN H1ti&n1l •rNmN;;
kN;N1)ch E&n{N)NncND Eu))Nnt kN;N1)ch. W]SM. luly 2gV2i. Y&)t E&llin;. E&l&)1&,
s,`, Y&)N;t `N)vicN. jNnN)1l -Nchnic1l kNp&)t hH-V2W2. JgNn. st1h, s`^r
Y&)N;t `N)vicN. hntN)m&unt1in kN;N1)ch `t1ti&n,
j)1N{N. r,kV. Y, kV au;;. ||, O1;0N, W]]P, ’Oi;it&) hmp1ct d1n1gNmNntD -hN Il1nning
Y)1mN\&)0.’ •1;hingt&n ^,E, H1ti&n1l I1)0; 1n E&n;N)v1ti&n r;;&ci1ti&n,
j)1h1m. k, W]S], ’Oi;it&) d1n1gNmNnt 1n E1n11£; H1ti&n1l I1)0;.’ To(ards Serving
3isitors and Managing 'ur &esources. -&u)i;m kN;N1)ch 1n Zuc1ti&n ENntN).
snivN);ity &{ •1tN)l&&. •1tN)l&&. Jnt1)i&,
<11;. j,Z,. K,_, ^)ivN). I|, K)&\n. k,E, _uc1;, W]`L, ’•ilN)nN;; d1n1gNmNnt
•&ning.’#ournal of 8orestt%. v&l, SM. n&, W2. pp, WLV2 W,
2
<1mmitt. • Z,. ^,H, E&lN, W]SL, "ildland &ecreation: Ecolog% and Management.
•ilNy. HN\ ”&)0,
<NnNN. l,E,. j,<, `t1n0Ny. k,E, _uc1;, W]]P, "ilderness Management. H&)th rmN)ic1n
I)N;;. j&lNn. E&l&)1&,
_NN. a, H, W]]g, +ompass and %roscope: ,ntegrating Science and Politics for the
Environment. h;l1n I)N;;. •1;hingt&n. ^,E,
_in%N)g. a,. `,Y, dcE&&l. j,<, `t1n0Ny, W]]L, ’kNthin0ing E1))ying E1p1city.’ Annals
of Tourism &esearch. v&l, 2U. n&, 2. pp, UiWVUiU,
d1chli;. j,Z,. ^,_, -ichnN{l, W]SM, The State of the "or3s Park: An ,nternational
Assessmentfor &esource Management, Polio%, and &esearch. •N;tviN\ I)N;;.
K&ulN). E&l&)1&,
d1nii; k&%N)t; E&n;ult1nt;, W]]L, ’^NvNl&ping 1 -&u)i;m Jptimi;1ti&n d1n1gNmNnt
d&Nl’ R-JddT. r d&Nl t& d&nit&) 1n d1n1gN -&u)i;m &n a1ng1)&& h;l1n.
`&uth ru;t)1li1, RYin1l kNp&)tT, d1nii; k&%N)t; E&n;ult1nt;. `u))y <ill;. HN\
`&uth •1lN;,
d1nning. k,Z, W]Si, Studies in 'utdoor &ecreation: Searcb and &esearcb for
Satisfaction. J)Ng&n `t1tN snivN);ity I)N;;. E&)v1lli;. J)Ng&n,
d1nning. kVZ,. ^,• _i)nN. d, <&{. •,r, Y)Nimun, W]]M, ’-hN Oi;it&) ZxpN)iNncN 1n
kN;&u)cN I)&tNcti&n ROZkIT I)&cN;;D -hN rpplic1ti&n &{ E1))ying E1p1city t&
r)chN; H1ti&n1l I1)0.’ jN&)gN •)ight Y&)um. v&l, W2. n&, g. pp, UWVMM,
d1)i&n. l,_, W]]W, Developing a *atural &esource ,nventor% and Monitoring Program
for 3isitor ,mpacts on &ecreation Sites: A Procedural Manual. H1tu)1l kN;&u)cN;
kNp&)t HI`XHkO-XHkkV]WXPi. s`^r H1ti&n1l I1)0 `N)vicN. ^NnvN). E&l&)1&,
d1)tin. `,. `,Y, dcE&&l. k,E, _uc1;, W]S], ’•ilN)nN;; s;N) IN)cNpti&n; &{ E1mp;itN
hmp1ct;.’ Environmental Management. v&l, Wg. n&, M. pp, i2gVi2],
dcE&&l. `,Y, W]]i, ’_imit; &{ rccNpt1%lN Eh1ngNVr Y)1mN\&)0 {&) d1n1ging H1ti&n1l
I)&tNctN r)N1;D ZxpN)iNncN; {)&m thN snitN `t1tN;.’ unpu%li;hN p1pN). `ch&&l
&{ Y&)N;t)y. snivN);ity &{ d&nt1n1. di;;&ul1. d&nt1n1,
dcE&&l. `,Y,. l,_, r;h&), W]SU, ’I&litic; 1n kivN);D E)N1ting Z{{NctivN Eiti„Nn
hnv&lvNmNnt in d1n1gNmNnt ^Nci;i&n;.’ H1ti&n1l kivN) kNc)N1ti&n `ymp&;ium
I)&cNNing;. W]SU Jct&%N) g W VH&vNm%N) g“ K1t&n k&ugN. _&ui;i1n1. _&ui;i1n1
`t1tN snivN);ity. K1t&n k&ugN. _&ui;i1n1,
dcE&&l. `,Y,. l,_, r;h&). j,_, `t&0N;, W]Si, £rn rltN)n1tivN t& k1ti&n1l E&mp)NhNn;ivN
Il1nning.’ p)&cNNing; 1t thN H1ti&n1l •ilN)nN;; kN;N1)ch E&n{N)NncND Eu))Nnt
2
kN;N1)ch. W]SM. luly 2gV2i. Y&)t E&llin;. E&l&)1&, s`, Y&)N;t `N)vicN. jNnN)1l
-Nchnic1l kNp&)t hH-V2W2. JgNn. st1h, s`^r Y&)N;t `N)vicN. hntN)m&unt1in
kN;N1)ch `t1ti&n,
dcE&&l. `,Y,. j,<, `t1n0Ny, W]]2, ’d1n1ging {&) thN `u;t1in1%lN s;N &{ I)&tNctN
•ili1n;D -hN _imit; &{ rccNpt1%lN Eh1ngN Y)1mN\&)0.’ p1pN) p)N;NntN 1t hO
•&)l E&ng)N;; &n H1ti&n1l I1)0; 1n I)&tNctN r)N1;. YN%)u1)y WPV2 W. W]]2.
E1)1c1;.ONnN„uNl1,
`ch&m10N). l,<, W]SU, ’•)iting eu1nti{i1%lN kivN) kNc)N1ti&n d1n1gNmNnt J%|NctivN;.’
H1ti&n1l kivN) kNc)N1ti&n `ymp&;ium I)&cNNing;. W]SU. Jct&%N) g W VH&vNm%N)
g. K1t&n k&ugN. _&ui;i1n1. _&ui;i1n1 `t1tN snivN);ity. K1t&n k&ugN. _&ui;i1n1,,
`hNl%y. K,. d,`, ^1nlNy, W]L], ’`c1)city. E&n{lict 1n Zquity in rll&c1ting Iu%lic
kNc)N1ti&n kN;&u)cN;.’ p1pN) p)N;NntN 1t thN 1nnu1l mNNting &{ thN ku)1l
`&ci&l&gic1l `&ciNty. rugu;t. Ku)lingt&n. ON)m&nt,
`hNl%y. K,. -,r, <N%N)lNin, W]Si, +arr%ing +apacit% in &ecreation Settings. J)Ng&n
`t1tN snivN);ity I)N;;. E&)v1lli;. J)Ng&n,
`pNight. d,E,^, W]Lg, ’Jut&&) kNc)N1ti&n 1n it; Zc&l&gic1l Z{{Nct;D r Ki%li&g)1phy
1n kNviN\.’ i;cu;;i&n p1pN) in c&n;N)v1ti&n. snivN);ity E&llNgN. _&n&n,
`t1n0Ny. j,<,. l, K1Nn, W]LL, ’k1ti&ning •ilN)nN;; s;ND dNth&;. I)&%lNm;. 1n
juiNlinN;.’ s,`, Y&)N;t `N)vicN. kN;N1)ch I1pN) hH-VW]2. JgNn. st1h, s`^r
Y&)N;t `N)vicN. hntN)m&unt1in kN;N1)ch `t1ti&n,
`t1n0Ny. j,<,. ^,H, E&lN. k,E, _uc1;. d,Z, INtN);&n. `,`, Y)i;;Nll, W]SM, ’-hN _imit; &{
rccNpt1%lN Eh1ngN R_rET `y;tNm {&) •ilN)nN;; Il1nning.’ s,`, Y&)N;t `N)vicN.
jNnN)1l -Nchnic1l kNp&)t hH-VWLi. JgNn. st1h, s`^r Y&)N;t `N)vicN.
hntN)m&unt1in kN;N1)ch `t1ti&n,
`t1n0Ny. j,<, `,Y, dcE&&l, W]`U, ’E1))ying E1p1city in kNc)N1ti&n1l `Ntting;D
Zv&luti&n. rpp)1i;1l. 1n rpplic1ti&n.’ Leisure Sciences. O&l, i. n&, U. pp, UMgV
ULg,
`t1n0Ny. j,<,. `,Y dcE&&l, W]S], ’KNy&n `&ci1l E1))ying E1p1city.’ )nderstanding
Leisure and &ecreation: Mapping the Past +harting the 8uture. ONntu)N
Iu%li;hing. `t1tN E&llNgN. INnn;ylv1ni1,
`t1n0Ny. j,<,. `,Y dcE&&l, W]] W, ’kNc)N1ti&n1l s;N _imit;D -hN •ill1n d1n1gN);
E&ntinuing ^ilNmm1.’ "estern "ildlands. O&l, Wi. n&, U. pp, 2VL,
`t1n0Ny. j,<,. `,Y dcE&&l, W]]2, ’d1n1ging kNc)N1ti&n s;N &{ d1)inN kN;&u)cN;
-h)&ugh thN _imit; &{ rccNpt1%lN Eh1ngN Il1nning `y;tNm.’ unpu%li;hN p1pN).
`ch&&l &{ Y&)N;t)y. snivN);ity &{ d&nt1n1. di;;&ul1. d&nt1n1,
2
`t1n0Ny. j,<,. `,Z dcE&&l, W]]g, ’d1n1ging -&u)i;m 1n kNc)N1ti&n in I)&tNctN
<1%it1t;D I)N)Nqui;itN; {&) Z{{NctivN `t)1tNgiN;.’ p1pN) p)N;NntN 1t `Nc&n •&)l
E&ng)N;; &n -&u)i;m {&) thN Znvi)&nmNnt. `NptNm%N) 2iVJct&%N) 2. W]]g.
I&)l1m1). h;l1 N d1)g1)it1. ONnN„uNl1,
•1g1). l, r, W]iU, The +arr%ing +apacit% of "ild Lands for &ecreation. Y&)N;t `ciNncN
d&n&g)1ph L. `&ciNty &{ rmN)ic1n Y&)N;tN);. •1;hingt&n. ^,E,
•1ll. j,. E, •)ight, W]LL, ’-hN Znvi)&nmNnt1l hmp1ct &{ Jut&&) kNc)N1ti&n.’
^Np1)tmNnt &{ jN&g)1phy Iu%lic1ti&n `N)iN; H&, WW. snivN);ity &{ Jnt1)i&.
•1tN)l&&. Jnt1)i&,
•1;h%u)n. k,Y,. ^,H, E&lN, W]Sg, ’I)&%lNm; 1n I)1cticN; in •ilN)nN;; d1n1gNmNntD
r `u)vNy &{ d1n1gN);.’ s`, Y&)N;t `N)vicN kN;N1)ch I1pN) hH-VgPU. JgNn. st1h,
s`^r Y&)N;t `N)vicN. hntN)m&unt1in kN;N1)ch `t1ti&n,
•il0N;. K, W]LL, ’-hN dyth &{ thN H&nVc&n;umptivN s;N).’ The +anadian 8ield
*aturalist. O&l, ]W. n&, U. pp, gUgVgU],
2
ch5>ng L
?u8n lO t%am Puan du l&c% sin% t%ái ở
các ;%u b8o tLn
lN{{)Ny _, d1)i&n và -)1cy r, Y1))Nll
#i3i t%iXu
^u l'ch ;inh thái đ1ng phát t)i#n mu )ộng t)ên t&àn thế gi6i. t=& )1 các nguồn thu qu1n
t)4ng và 0h2ch l: vật ch8t ti*m Fn đ# %$& v* m"i t)5mng thiên nhiên, eu$n l/ u l'ch ;inh
thái cAn lồng ghbp và cân đối một ;ố m(c tiêu có 0h$ nvng gây mâu thu7n nh5D %$& v:
các nguồn tài nguyên thiên nhiên và nhân vvn. t=& c> hội nghw 5ong và t=& các nguồn
thu 0inh tế, ah"ng có ;! qu$n l/ và h&=ch đ'nh h+u hi:u. u l'ch ;inh thái cá& th# m1ng
đến các tác động tiêu c!u t1i h=i ch& đ8t. n56c. cuộc ;ống h&1ng B. i t2ch l'ch ;}. vvn
h&á Rch‘ng h=n nh5 ;! m8t đi ;! qu1n tâm đến các tập t(c t)uy*n thống. và thậm ch2 đến
c$ chuyến đi c31 u 0hách Rch‘ng h=n nh5 ;! đ"ng đnc u 0hách th1m qu1n và các mâu
thu7nT, Eác tác động nh5 vậy có th# m1ng ;?c thái c$ v* mCt ;inh thái l7n vvn h&á và có
th# $nh h5ung tiêu c!c đến độ th&$ mBn c31 u 0hách th1m qu1n, _5ợng 0hách th1m
qu1n có th# )ồi ;1u đó ;€ gi$m đi cpng v6i các lợi 2ch m1ng t2nh ch8t 0inh tế v1{ các
0huyến 0h2ch vật ch8t nh@m %$& v: tài nguyên RdiNc„0&\. W]]MT,
Eh5>ng này ;€ đ51 )1 một cái nhìn tổng quát ng?n g4n v* nguồn tài nguyên thiên nhiên
liên qu1n đến u l'chvà các tác động tiêu c!c đi đ"i v6i u l'ch ;inh thái u các 0hu %$&
tồn thiên nhiên, Eác tác động c31 u l'ch ;inh thái có th# là nguyên nhân c31 ;! phát t)i#n
và qu$n l/ các c> ;u vật ch8t u l'ch ch‘ng h=n nh5 đ5mng xá. nhà nghw. t)ung tâm u
0hách và các 0hu c?m t)=i và có th# & ;! th1m qu1n c31 u 0hách đến các 0hu %$& tồn
đB phát t)i#n h&Cc ch51 phát t)i#n, IhAn ch2nh c31 ch5>ng này tập t)ung và& vi:c qu$n l/
các $nh h5ung & ;! th1m qu1n c31 u 0hách đNm đến các 0hu %$& tồn thiên nhiên. nó
%1& hàm ;! ;} (ng m1ng t2nh đ'1 ph5>ng. 0hu v!c. quốc gi1 và quốc tế, -huật ng+ 0hu
th1m qu1n nghw 5ong th5mng muốn nói đến ;! viếng thvm m1ng t2nh nội đ'1 t)&ng 0hi
đó thuật ng+ u l'ch ;inh thái th5mng thiên v* các chuyến viếng thvm m1ng t2nh quốc tế.
nó ph( thuộc và& các tài nguyên thiên nhiên và nhân vvn, <Au hết các đ'nh ngh91 v* u
l'ch ;inh thái nh8n m=nh đi*u 0i:n )@ng ;! th1m qu1n m1ng t2nh nhậy c$m đối v6i m"i
t)5mng và vvn h&á đ*u g?n li*n v6i nguyên t?c tác động th8p, -uy nhiên. 0hách u l'ch
;inh thái v7n đi %ộ. c?m t)=i và đ# l=i nh+ng tác động th8y đ5ợc t=i các 0hu %$& tồn V
nh+ng tác động mà th5mng %' lAm l7n v6i l&=i & các 0hách u l'ch th"ng th5mng. 0hách
u l'ch đi vui ch>i gi$i t)2 và thậm ch2 ân %$n đ'1, Eác nhà qu$n l/ 2t 0hi có th# phân %i:t
đ5ợc nh+ng nguồn gốc 0hác nh1u c31 các l&=i tác động này. vì thế h4 gộp chnng l=i v6i
nh1u t)&ng các thuật ng+ chung chung h>n nh5 u 0hách. ;! th1m qu1n và các tác động
2
c31 u 0hách, G QŠs c•ng thế. ng5mi t1 đ1ng ;} (ng các th2 ( m1ng t2nh quốc tế đ#
minh h&= các tác động này và nh8n m=nh các 0h21 c=nh liên qu1n c31 nó,
Eác ứng phó t)uy*n thống đối các tác động u 0hách là đ51 )1 các tiêu chuFn ;ức chứ1 đ#
gi6i h=n các l5ợng 0hách th1m qu1n, -uy nhiên. vi:c nghiên cứu ch& th8y có )8t nhi*u
yếu tố $nh h5ung các c8p độ c31 v8n đ* nh5 vậy và cách ứng phó làm gi$m l5ợng 0hách
th1m qu1n th5mng 0h"ng ph$i là gi$i pháp qu$n l/ h+u hi:u và th'nh hành, ^& vậy.
ch5>ng này c•ng ;€ đánh giá hi:u qu$ c31 các tác nhân $nh h5ung 0hác n+1 t)&ng đó %1&
gồm l&=i ;} (ng và hành vi u 0hách. ;! đ* 0háng và các thuộc t2nh ph(c hồi c31 m"i
t)5mng ch‘ng h=n nh5 th$m th!c vật. l&=i đ8t và v1i t)t c31 qu$n l/ t)&ng vi:c hình thành
;! th1m qu1n. nguồn l!c và các c> ;u vật ch8t 0‚ thuật đ# ph(c v( ;! th1m qu1n t)&ng
0hi gi$m thi#u các tác động có th# nFy ;inh, eu$n l/ có hi:u qu$ đti h•i vi:c phân l&=i
l&=i hình. mức độ tác động. v1i t)t và $nh h5ung c31 các nhân tố t)ung gi1n, euyết đ'nh
hình thành chuFn m!c ch‘ng h=n nh5 các iBi hUn +ho phvp S\ tha% Gmi c•ng đti h•i
ng5mi qu$n l/ t)56c hết ph$i xác đ'nh các nguyên nhân ti*m Fn c31 các tác động đ# ginp
ch& vi:c ch4n l!1 các %i:n pháp qu$n l/ h+u hi:u, IhAn cuối c31 ch5>ng này ;€ đánh giá
và đ51 )1 ;! h56ng 7n t)&ng vi:c l!1 ch4n các hành động th2ch hợp một l&=t các chiến
l5ợc qu$n l/ 0hác nh1u và chiến thuật h+u hi:u làm gi$m các tác động c31 u 0hách,
D8n c%+t () O ng%6a c,a các tác đSng du l&c%
^u 0hách và các tác động & th1m qu1n đ1ng là các mối N ng=i ngày càng tvng ch& các
nhà qu$n l/ các 0hu %$& tồn, -hế nh5ng c•ng có c$ các mối đN &= �%ên ng&ài� ch&
các 0hu %$& tồn Rv2 (D các tập quán ;} (ng đ8t c31 c5 ân 0hu v!c v5mnT, `! xuống
c8p m"i t)5mng& xây !ng c> ;u vật ch8t 0‚ thuật và ;! th1m qu1n c31 u 0hách là
nh+ng mối đN &= �%ên t)&ng� qu1n t)4ng Rd1chli; 1n -ichnNll. W]SMT, Eác tác động
tài nguyên và xB hội h1y nh+ng tác động m1ng t2nh h5ung th(. ch‘ng h=n nh5 ;! đ"ng
đnc u 0hách và các mâu thu7n. c•ng có th# $nh h5ung đến chuyến th1m qu1n c31 u
0hách, -=i các 0hu %$& tồn 1nh tiếng. 0hách đến th1m qu1n đ"ng thêm và& đó là vi:c
thiếu ngân ;ách và nhân viên )‰ )àng là có th# 7n đến vi:c xá& t)ộn xB hội và làm gi$m
đi ch8t l5ợng th1m qu1n c31 u 0hách, các ch2nh ;ách và luật l: c31 ch2nh ph3 và phi
ch2nh ph3 đối v6i các 0hu v!c này th5mng yêu cAu các nhà qu$n l/ t=& đi*u 0i:n hz t)ợ
chó ;! th1m qu1n c31 u 0hách t)&ng 0hi đó ph$i %$& gi+ gìn %$& t&àn các tiến t)i#n và
tài nguyên thiên nhiên, Oi:c ch& phbp 0hách và& th1m qu1n ;€ ch?c ch?n t=& )1 một ;ố
các tác động 0h"ng th# t)ánh 0h•i, IhAn này ;€ v?n t?t đánh giámột vài nguồn u 0hách
và các tác động th1m qu1n c31 u 0hách và th$& luận / ngh91 c31 chnng đối v6i các 0hu
%1• tồn,
Tác đSng t)i ngu:Cn c,a du ;%ác%
<i:n n1y tài li:u m1ng t2nh 0inh nghi:m v* ;! xuống c8p c31 m"i t)5mng t)!c tiếp gây )1
%ui 0hách u l'ch ;inh thái t)&ng các n56c đ1ng pháp t)i#n v7n ctn h=n chế, IhAn l6n c31
%$n nghiên cứu nàyđ5ợc tiến hành t)&ng các n56c phát t)i#n. t)&ng các v5mn quốc gi1 và
các 0hu động vật h&1ng B n>i mà 0h"ng chw ành ch& các h&=t động u l'ch ;inh thái,
IhAn tài li:u này h1y liên h: đến ;inh thái h4c u l'ch RE&lN. W]SLT m1ng t2nh ứng (ng
t)!c tiếp đến qu$n l/ u l'ch ;inh thái, Eác nghiên cứu ;inh thái h4c m" t$ các l&=i hình.
2
0hối l5ợng và tw l: th1y đổi ;inh thái & ;! ;} (ng c31 u 0hách gây )1 %1& gồm các yếu
tố qu$n l/ và liên qu1n đến ;! ;} (ng m"i t)5mng $nh h5ung đến ;! th1y đổi này
Rd1)i&n 1n k&gN);. W]]UT, Eác 0iến thức thu đ5ợc tq nh+ng nguyên t?c ngày có th# hz
t)ợ các nhà qu$n l/ 0hu %$& tồn t)&ng vi:c lập hồ ;> và giám ;át nh+ng $nh h5ung & ;!
;} (ng c31 u 0hách. hi#u %iết v* mối qu1n h: và các $nh h5ung m1ng t2nh t5>ng đối
c31 các nhân tố cái mà $nh h5ung đến đCc t)5ng và t2nh + ội c31 các tác động tài
nguyên. và ch4n l!1 )1 các chiến l5ợc và hành động h+u hi:u đ# làm %*n v+ng và mu
)ộng u l'ch ;inh thái t)&ng 0hi v7n gi$m thi#u đ5ợc các tác động liên qu1n đến tài
nguyên thiên nhiên,
Gây !ng nhà t)4. t)ung tâm u 0hách và các c> ;u 0hác R0hác v6i ;! ;} (ng c> ;u vật
ch8t c31 u 0háchT là một l&=i tác động liên qu1n đến u l'ch ;inh thái x$y )1 t)&ng các
0hu %$& tồn, Hhi*u c> ;u vật ch8t. th5mng quá co v* 02ch co. đB đ5ợc xây !ng t)&ng các
0hu v!c ;inh thái nhậy c$m, dột l&=t các h&=t động liên qu1n đến ;! ;} (ng c31 u l'ch
;inh thái R%1& gồm đi %ộ.. c?m t)=i. xNm động vật h&1ng B. đi thuy*n. l56t ;óng. lCn và
c5oi ng!1T đ1ng đ5ợc th!c hi:n c•ng góp phAn ch& các tác động lên nguồn tài nguyên,
Eác nghiên cứu v* ;inh thái h4c u l'ch đi#n hình đ1ng tập t)ung đến các tác động tài
nguyên liên qu1n c31 các h&=t động phổ %iên này, Gin xNm thêm các đánh giá ;âu v* ;inh
thái h4c u l'ch c31 E&lN RW]SLT. <1mmitt 1n E&lN RW]SLT. anight 1n jut„\illN)
RW]]]MT. au;; Nt 1l, RW]]PT. _iđlN RW]]LT 1n diNc„0&\\;0i RW]]MT,
Eác l&=i tác động lên tài nguyên xFy )1 u các 0hu %$& tồn tuc thN& h&=t động c31 u
0hách, ch‘ng h=n. th$m th!c vật và ;! xá& t)ộn đ8t là & ;6i 7m liên qu1n đến các h&=t
động đi %ộ. c5oi Hj™r O† EÁd -k¦h, G mức độ th8p. ;! xá& t)ộn này làm gi$m đi
độ c1& c31 th$m th!c vật mCt đ8t. độ chN ph3 và 0hối ;inh vật. và có th# làm %iến =ng
các thành phAn 31 th!c vật & làm m8t đi các l&ài vpng nhậy c$m RE&lN. W]]M 1“ `un
1n _iđlN. W]]gT, dức độ c1& h>n cu$ ;! cày ;6i này là làm m8t đi h&àn t&àn th$m th!c
vật mCt đ8t và gây th1y đổi các hợp phAn th!c vật c•ng nh5 làm m8t đi các h=t giống cây.
cây c&n và cây %(i, `! ;6i 7m c•ng phá huƒ đi nh+ng ổ lá và các l6p đ8t mpn nh+ng cái
mà h&Cc có th# %' m8t đi t)&ng quá t)9nh xói mtn h&Cc %' t)ộn l7n v6i l6p đ8t 0h&áng %ên
56i, _6p đ8t này %' lộ thiên và t)u thành ~ %iến =ng %ui gió h&Cc n56c xói mtn và %'
lŒn chCt l=i RE&lN. W]S2“ d1)i&n 1n dN))i1m. W]SM1D d&nti 1n d1c0int&;h. W]L]T, `!
lŒn đ8t ;€ làm hp lz 0h2 đ8t và ;! thFm th8u n56c mà & đó làm tvng l5ợng n56c ch$y %*
mCt và ;ói mtn đ8t,
`! hình thành. phát t)i#n và đi*u 0i:n c31 các c&n đ5mng u l'ch và n>i c?m t)=i là nh+ng
mối N ng=i ti*m Fn v* mCt qu$n l/ đối v6i các h&=t động liên qu1n nh5 đi %ộ. c5oi ng!1
và c?m t)=i, ji1 tvng thêm ch& các $nh h5ung c31 ;! ;6i 7m đ5ợc m" t$ u t)ên. các tác
động c31 đ5mng mtn ctn %1& gồm ;! mu quá )ộng c&n đ5mng đi %ộ. lAy lội. ;ói mtn và
vi:c phát t)i#n thành c&n đ5mng đ1 ;} (ng t)&ng ph=m vi hành l1ng c&n đ5mng RE&lN.
W]Sg“ d1)i&n Nt 1l,. W]]gT, -hêm và& đó. các mối l& ng=i liên qu1n đến c?m t)=i ctn %1&
gồm ;! phát t)i#n 0hu c?m t)=i. mật độ quá ày c31 0hu c?m t)=i t)&ng các 0hu v!c 1nh
tiếng. ;! mu )ộng i:n t2ch 0hu c?m t)=i và đCc %i:t là các t)5mng hợp m8t th$m th!c vật
và ;ói mtn đ8t nghiêm t)4ng Rc&lN. W]]PT, -h5mng thì các h&=t động này $nh h5ung ng1y
lập tức các c8p đ1 =ng 0hác nh1u c31 tài nguyên, Eh‘ng h=n. h1i cuộc đi*u t)1 c8p quốc
tế v* các v5mn quốc gi1 đB ch& %iết tình t)=ng m8t th$m th!c vật. độ )ộng quá l6n c31 c&n
2
đ5mng mtn và ;! ;ói mtn đ8t. ;! xá& t)ộn đ>ì ;ống h&1ng B và ;! m8t đi m"i t)5mng
;inh c$nh. và nh+ng $nh h5ung đến nguồn n56c là vi:c x$y )1 %ình th5mng Rji&ng& t
1l,. W]]U“ d1chli; 1n -ichnNll. W]SMT,
-h1m qu1n động vật h&1ng B là một t)&ng nh+ng h&=t động phổ %iến nh8t g?n li*n v6i
u l'ch ;inh thái. và c•ng đóng góp hàng l&=t các tác động c$ gián tiếp l7n t)!c tiếp đến
m"i t)5mng ;inh c$nh c31 cuộc ;ống h&1ng B, `6i 7m h1y ;! đi l=i c31 các ph5>ng tiên
gi1& th"ng có th# t)!c tiếp làm xuy th&ái m"i t)5mng ;ống c31 động vật h&1ng B. và ;!
có mCt c31 u 0hách có th# làm xá& t)ộn đến các h&=t động ch2nh c31 cuộc ;ống h&1ng B
ch‘ng h=n vn. ng3. gi1& phối và nu"i c&n Ranight 1n E&lN. W]]M1T, u j1l1p1g&; h;l1n.
vi:c ;} (ng đ5mng mtn đB làm th1y đổi các v' t)2 làm tổ c31 chim và xá& t)ộn hành vi
làm tổ c31 l&ài chim có chân x1nh và đ• RKu)gN) 1n j&ch{iNl. W]]gT, Eh& thn vn và
qu8t )Ay đmi ;ống h&1ng B c•ng t=& nên nh+ng ;! th1y đổi tập t2nh phi t! nhiên %1& gồm
các ph$n ứng h4c đ5ợc ch‘ng h=n nh5 ;! h8p 7n. thói quNn Rđ1ng m8t An đi ph$n ;= t!
nhiênT. h&Cc ;! l$ng t)ành Ranight 1n E&lN W]]WT và có th# 7n đến vi:c hình thành ;!
!1 7m v* thức vn một cách phi t! nhiên và 0h"ng lành m=nh, -hêm và& đó. các cố
g?ng đ# t)ánh l&ài ng5mi có th# 7n đến ;! chuy#n mi cuộc ;ống h&1ng B đi 0h•i các v'
t)2 nà& đó R;! chuy#n )mi m1ng t2nh 0h"ng gi1nT t)&ng các quBng thmi gi1n nà& đó R;!
chuy#n )mi m1ng t2nh thmi gi1nT. th5mng gây nên nguồn thức vn 0bm ch8t l5ợng h>n. ;!
chN ph3 2t h>n. ;! c=nh t)1nh và ;! vn th't l7n nh1u tvng lên, u O5mn euốc gi1 rm%&;Nli.
Ehâu Ihi. ph$n ứng v6i vi:c ;} (ng c&n đ5mng và ;! tập t)ung các l&=i ph5>ng ti:n gi1&
th"ng. l&ài %á& jê I1 đB t)ánh nb các h&=t động u l'ch h&Cc chậm t)~ t)&ng vi:c ;vn mồi
và một ;ố các h&=t động 0hác R<1y;mith 1n <unt. W]]MT,
Oi:c qu$n l/ th1m qu1nđộng vật h&1ng B thì phức t=p. th!c tế động vật h&1ng B ph$n
ứng v6i các h&=t động u l'ch thì )8t đ1 =ng. ph( thuộc và& hành vi c31 u 0hách. %ối
c$nh c31 ;! xá& t)ộn. và các ph$n ứng h4c đ5ợc c31 động vật h&1ng B Ranight 1n E&lN.
W]]MM%T, Eác ph$n ứng này th5mng 0h"ng đồng nh8t. thậm ch2 u một l&ài cá th# h1y quAn
th#, `! xá& t)ộn nhi*u có th# tồi t: 7n đến ;! %iến đổi c8u t)nc h&Cc qui m" quAn th# đmi
;ống h&1ng B & gi$m tw l: ;inh h&Cc tvng tw l: t} v&ng � các l&ài có th# t)u nên tuy:t
ch3ng c(c %ộ. h&Cc l&ài m6i. thâm ch2 l&ài phi %$n đ'1 có th# thâm nhập,
Eác tác động nguồn n56c %1& gồm c$ =ng " nhi~m vật l/ và ;inh h4c, Eh‘ng h=n các tác
động vật l/ %1& gồm ch8t l> l}ng t)&ng n56c và độ đ(c & vi:c ;ói mtn đ8t h&Cc & xá&
động l6p t)Am t2ch u đáy. ch8t inh 5ong tq xà phtng h&Cc ch8t cCn %B. và 5 l5ợng Au
và g1 tq máy thuy*n R<1mmitt 1n E&lN. W]SL. au;; Nt 1l,. W]]P“ _ilN 1n `c&)giN.
W]SPT, Eác tác động ;inh h4c g?n li*n v6i ;! th1m qu1n %1& gồm các vi )nt. vi 0huFn gây
%:nh. và động vật nguyên ;inh � t8t c$ đ*u có mCt ti*m Fn t)&ng phân ng5mi R<1mmitt
1n E&lN. W]SL“ au;; Nt 1l,. W]]PT, `! có mCt c31 các ch8t gây %:n th5mng đ5ợc đánh giá
!1 t)ên ;! xu8t hi:n cu$ ch8t c&li{&)m có t)&ng phân và vi 0huFn gây nhi~m t)png
R;t)Npt&c&ccu; %1ctN)i1T l&=i tuy 0h"ng gây %:nh nh5ng l=i là nh+ng tác nhân %á& hi:u ;!
nhi~m %:nh ch8t th$i c31 ng5mi và gi1 ;nc, Rcác ;inh vật gây %:nh. ch‘ng h=n nh5 ;inh
vật đ>n %à& ji1)i1 l1m%li1 tuy gây %:nh và có nguy c> gây h=i đến ;ức 0h&f cộng
đồng,T
2
K>i lCn có ống thu h&Cc lCn có %ình 0h2 nbn đ1ng là các h&=t động u l'ch ;inh thái phổ
%iến và có th# gây )1 các tổn h=i m1ng t2nh vật l/ ch& các )=n ;1n h" R& c$ u 0hách l7n
vi:c nN& thuy*nT. ;! 0hu8y động h&Cc ch& cá vn phi t! nhiên và thu l5ợm các cây ;1n h",
-hN& `1lm RW]]SiT. mức độ tác động đối v6i các )=n ;1n h" tuc thuộc và& 02ch co và
hình áng các )=n ;1n h". các h&=t động. và 0inh nghi:m cu$ ng5mi ;} (ng, -)&ng một
nghiên cứu v* các tác động c31 %>i lCn có ống thu và lCn có %ình 0h2 nbn u một 0hu u
l'ch t=i ri Eập. các 0hu v!c %' ;} (ng nhi*u 4c thN& )=n ;1n h" ch& th8y ;! thu hp v*
i:n t2ch và tw l: %1& ph3 c31 l&ài ;1n h". và một c&n ;ố l6n các m$ng v(n ;1n h"
R<1\0in; 1n k&%N)t;. W]]gT, Eác 0hu v!c ;} (ng 2t c•ng %' xuống c8p. %i#u th' ;! ;uy
th&ái đáng 0# t)&ng chi*u c1& và đ5mng 02nh t)ung %ình, K$n nghiên cứu c•ng ghi nhận
)@ng có ;! tác động đến các v' 0hách u l'ch 0hác 0hi h4 nhìn th8y các )=n ;1n h" %' tàn
phá
Tác đSng t%am Puan c,a du ;%ác%
DN&SPF
`! đ"ng u 0hách và các mâu thu7n là h1i l&=i tác động ch3 yếu m1ng t2nh xB hội và ch8t
l5ợng chuyến th1m qu1n, •1g1) RWW]iUT %á& cá& t)56c hết )@ng ;! đ"ng đnc có th# làm
gi$m đi ;! h5ung th( m1ng t2nh thFm m‚ và gi$m đi c> hội đ# đ5ợc t)Am lCng yên t9nh,
`! đ"ng đnc c> %$n đ5ợc t2nh t)ên c> ;u các thành phAn m1ng t2nh vật l/ đ5ợc đ& %@ng
mật độ u 0hách Rj)1m1nn. W]S2T, Eác nz l!c nghiên cứu t)56c đây ch& %iết 0hi mật độ
ng5mi ;} (ng tvng lên. độ th&$ mBn ;€ gi$m đi R<N%N)lNin 1n `hNl%y. W]LLT 0hiến ch&
các nhà qu$n l/ tập t)ung và& vi:c xác đ'nh ;ố l5ợng u 0hách ch& phbp đ# t)ánh tình
t)=ng đ"ng đnc,
Hghiên cứu ;1u này ch& %iết ;! tvng v* ;ố l5ợng u 0hách 0h"ng lu"n lu"n. h1y t)!c tiếp.
làm gi$m đi độ th&$ mBn c31 u 0hách Rr%;hN) 1n _ê. W]SW“ `hNl%y. W]SPT, -h!c tế.
mật độ 0h"ng đ5ợc đánh giá một cách tiêu c!c nh5 ;! đ"ng đnc u 0hách ch& đến tận 0hi
ng5mi t1 c$m th8y %' c1n thi:p h&Cc các m(c đ2ch h1y ch8t l5ợng chuyến đi %' phá vo
RYi;h%Nin 1n r|„Nn. W]LM“ j)1m1nn 1n Ku)gN. W]SUT, Eh‘ng h=n. ;! h5ung th( c31
u 0hách v* động vật h&1ng B u d11;1i d1)1 có th# %' $nh h5ung một cách tồi t: %ui
ng&ài một ;ố l5ợng th!c tế xN và 0hách u l'ch ctn %ui ;! đi l=i c31 xN cộ xung qu1nh
các l&ài động vật, `! c1n thi:p và& m(c đ2ch chuyến đi ph( thuộc và& các đCc t2nh cá
nhân c31 u 0hách %1& gồm động c>. / th2ch. ;! m&ng đợi v1{ mức độ h5ung th( 0hu
v!c c31 h4 c•ng nh5 các đCc t2nh h&Cc hành vi cu$ các u 0hách 0hác và các thuộc t2nh
c31 0hu v!c th1m qu1n Rd1nning. W]SMT,
d&ng chu. / th2ch và động cu c31 u 0hách có l€ là nh+ng yếu tố quyết đ'nh qu1n t)4ng
h>n mật độ u 0hách th!c tế, Q# minh h&=. chnng t1 hBy xbt h1i nhóm 0hách u l'ch đi
ng?m chim đến cpng một 0hu %$& tồn, Hhóm đAu %1& gồm một vài u 0hách có 0inh
nghi:m ng?m chim h4 đCt 0ế h&=ch qu1n ;át chim một cách lCng l€ t)&ng một 0hu v!c
đ5ợc l!1 ch4n t)56c 4c thN& một c&n đ5mng mtn hy v4ng )@ng xNm đ5ợc nh+ng l&ài
chim m6i làm tvng thêm 1nh m(c c31 h4, Hhóm ;1u gồm một ;ố đ"ng các u 0hách đi
ng?m chim lAn đAu, d(c đ2ch c31 h4là qu1n ;át chim và gi1& tiếp v6i các thành viên 0hác
t)&ng đ&àn và )Œn luy:n thân th#, Eác thành viên c31 nhóm đAu có 0inh nghi:m v* ;!
2
đ"ng đnc 0hi gCp go các đ&àn 0hách thậm ch2 chw một vài u 0hách 0hác t)&ng 0hi các
thành viên c31 nhóm thứ h1i 0h"ng c$m th8y ;! đ"ng đnc t)ên c&n đ5mng 0hi h4 lu"n gCp
nh+ng ng5>ì u 0hách 0hác, <ậu qu$ ti*m Fn c31 ;! đ"ng đnc 0hi ng5mi u 0hách c$m
th8y đ5ợc là độ th&$ mBn c31 ng5mi 0hách u l'ch %' gi$m xuống và ;! th1y đổi đi#m
th1m qu1nV0hách u l'ch ;€ chuy#n đi n>i 0hác. th1y đổi thmi đi#m th1m qu1n h&Cc th1y
đổi hành vi c31 h4 RrnN);&n 1n K)&\n. W]SUT, ^u 0hách có th# th1y đổi ;! m&ng đợi
h&Cc h&=t động c31 h4 đ# ung h&à v6i các h&àn c$nh đ"ng đnc R<N%N)lNin 1n `hNl%y.
W]LLT
O ng%6a c,a các tác đSng du ;%ác%

@ ngh91 c31 các tác động u 0hách có th# đ5ợc đ51 )1 thN& %1 qu1n đi#mD t2nh ;inh
thái. ;! h5ung th( cu$ u 0hách và t2nh qu$n l/, Eác tác động c31 u l'ch lên nguồn tài
nguyên th5mng xuyên chw $nh h5ung các 0hu v!c m1ng t2nh c(c %ộ. th5mng chiếm một tw
l: nh• u 0hu v!c t)&ng 0hu v(c %iên gi6i c31 0hu %$& tồn, -uy thế ng1y c$ l&=i tác động
m1ng t2nh c(c %ộ này c•ng có th# làm tổn h=i đ:n các l&ài qu/ hiếm. làm tổn th8t đến các
nguồn tài nguyên nhậy c$m. h&Cc đN &= ;! lành m=nh c31 h: ;inh thái, E•ng nh5 vậy.
một ;ố m"i t)5mng ch‘ng h=n nh5 các đồng c• nni c1& h1y các )=n ;1n h" đ*u có tw l:
ph(c hồi tài nguyên th8p đti h•i ph$i m8t nhi*u nvm đ# ph(c hồi l=i tq cái thậm ch2
xuống c8p 0h"ng nhi*u l?m, -ác động c31 0hách u l'ch c•ng có th# làm tvng thêm nhi*u
$nh h5ung c$ gián tiếp l7n t)!c tiếp l1n )ộng )1 ng&ài 0hu v!c đ'1 ph5>ng và %iên gi6i
v5mn quốc gi1 RE&lN. W]]PT, Eh‘ng h=n. ;! t)Am t2ch t=i một tng ;uối & có ;! ;ói mtn
đ8t c31 một c&n đ5mng có th# làm gi$m đi ch8t l5ợng c31 m"i t)5mng ;ống 56i n56c c31
các l&ài cá. h1y ;! có mCt c31 u 0hách có th# gây tổn h=i đến động vật h&1ng B & có
;! xá& t)ộn h1y %iến =ng c31 m"i t)5mng ;ống, <: thống m"i t)5mng vốn 9 m1ng t2nh
tổng th# phức t=p vì thế các h&=t động c31 0hách u l'ch có th# gây )1 ;! xá& t)ộn h&Cc
làm m8t đi các chức nvng t5>ng hz nội vi,
-hậm ch2 các tác động & u 0hách gây nên m1ng 2t t2nh ;inh h4c nh5ng có th# l=i m1ng
nhi*u t2nh xB hội h1y t2nh th&$ mBn u l'ch 0hác nếu nh5 nh+ng $nh h5ung này m1ng
t2nh gây phi*n t&ái đến các u 0hách 0hác. là nguyên nhân c31 ;! %8t h&à gi+1 các đ&àn
0hách th1m qu1n h&Cc làm đi giá t)' chức nvng c31 các tuyến đ5mng và 0hu th1m qu1n,
ahách u l'ch có th# có các nhận thức 0hác nh1u v* ;! hi:n có và / ngh91 c31 các tDc
GKng do khDch du lHch gw% n[n! +Dc nghi[n cZu gPn Gw% GW phDt hiFn thLm cht cDc tDc
GKng GW Ghnc nhLn thZc cxng c] thT lJm gu% gi=m chQt lhnng chu%An tham ;uan c>a du
khDch! p&oggenbuck et al!, abbfy 3aske et al!, abbfq! *hLn thZc Ghnc d\a tr[n cs sz s\
tin c] c>a nghNi khDch du lHch nhh thA nJo nAu nhh cDc tDc GKng =nh hhzng GAn cDc
thuKc ttnh tmng thT c>a khu v\c, ch{ng hUn cDc du khDch tin r|ng liFu c] ha% kh@ng cDc
tDc GKng GAn s\ hQp dXn c>a c=nh G}p ha% s\ %[n t_nh c>a khu v\c Gju lJ Giju ch{ng ai
mong muMn pLucas, abcby "hittaker and Shelb%, abeeq! Eh‘ng h=n vi:c th$i )ác đ5ợc
%á& cá& là một tác động & 0hách u l'ch gây )1 %ình th5mng u vpng nni ZvN)N;t. HêVp1l
và u O5mn euốc ji1 gunung jNN I1ng)1ngg&. hnVđ"VnêVxiV1 REN%1ll&;V_1;cu)1in.
W]]iT, ^u 0hách 5mng nh5 có ph$n ứng đối v6i các $nh h5ung )‰ )àng lộ thiên này nh5
;! xu8t hi:n c31 )ác )5ui. phân ng!1 h1y cây cối %' tổn h=i và đCc %i:t là nh+ng tác động
2
m1ng t2nh vật l/ th8y đ5>c| ch‘ng h=n nh5 ;! ;ói mtn đ8t, -uy nhiên. ph$n ứng c31 u
0hách )8t 0hác nh1u, Eh‘ng h=n. _uc1; RW]L]T đB phát hi:n thâ/ độ th&$ mBn c31 0hách
0h"ng gi$m đi đối v6i các tác động t)ên đ5mng mtn h1y t=i chz c?m t)=i, Hg5ợc l=i.
k&ggNn%uc0 và đồng nghi:p RW]]gT phát hi:n )1 )@ng ;! th$i )ác và nh+ng tổn h=i & c&n
ng5mi đối v6i các cây t=i 0hu v!c c?m t)=i là một t)&ng ;ố các yếu tố %i#u th' độ $nh
h5ung c1& nh8t đến ch8t l5ợng th1m qu1n 0hu v!c thiên nhiên h&1ng B, <&llNnh&);t và
j1)nN) RW]]UT c•ng phát hi:n )1 )@ng ;! m8t đi c31 th$m th!c vật và 0hu v!c mCt đ8t
t)ống t)>n làm n*n ch& c?m t)=i là các yếu tố quyết đ'nh ch& độ th&$ mBn c31 0hách thvm
qu1n 0hu v!c cuộc ;ống h&1ng B, Euối cpng. các tác động ch2nh ch‘ng h=n nh5 t)ình
t)=ng đ8t lAy lội h&Cc ;! ;ói mtn có th# gây gi$m ;! th•1 mBn & có thêm nh+ng 0hó
0hvn t)&ng 0hi đi %ộ h&Cc gi$m đi độ 1n t&àn c31 u 0hách các tác động đến t2nh ch8t c31
cuộc th1m qu1n c31 u 0hách,
d8t th$m ph3 th!c vật
-h1y đổi tXphAn th$m -O
d8t h=t giống cây
d8t )ác h+u c>
Q8t 0h"ng c• l6p ph3 mCt
Q8t %' nbn
`ố đêmXnvm
IhAn t)vm th1y đổi R•T
2
Hh+ng tác động v* 0inh nghi:m có đ5ợc c31 u 0hách c•ng có th# có / ngh91 xB hội và
gi$i t)2 )8t l6n, Qám đ"ng u 0hách và nh+ng xung đột ;€ làm gi$m %6t ;! hài ltng c31
u 0hách và có th# 7n t6i ;! chuy#n 'ch v* 0h"ng gi1n và thmi gi1n c31 u 0hách, -hmi
gi1n qu1 đi. nh+ng u 0hách đCc %i:t nh=y c$m v6i nh+ng tác động nh5 vậy ;€ 0h"ng t)u
l=i h&Cc có th# %' th1y thế %ui nh+ng u 0hách 0hác 2t nh=y c$m h>n, Hh+ng giá t)' xB hội
t=& )1 và uy t)ì nh+ng 0inh nghi:m gi$i t)2 chât l5ợng c1& ch& u 0hách & đó là th•1
hi:p,
-q giác độ qu$n l/. nh+ng tác động c31 u 0hách )8t qu1n t)4ng vì chnng ph$n ánh t)!c
tiếp thành c"ng c31 c"ng tác qu$n l/ đáp ứng đ5ợc h1i yêu cAu cvn %$nD %$& v: tài
nguyên và t=& ;! gi$i t)2, Hh+ng yêu cAu này th"ng th5mng chw 7n ch& nh+ng ng5mi
qu$n l/ %$& v: các nguồn tài nguyên thiên nhiên và các qui t)ình tiến t)i#n. t)&ng 0hi
m1ng l=i nh+ng 0inh nghi:m làm hài ltng u 0hách và hợp nh8t nh+ng nhu cAu c31
ng5mi ân đ'1 ph5>ng, Hh+ng tác động lên tài nguyên c31 u 0hách làm gi$m các đi*u
0i:n tài nguyên và ch8t l5ợng nh+ng 0inh nghi:m c31 u 0hách một cách t)!c tiếp,
Hh+ng tác động v* 0inh nghi:m c31 u 0hách làm gi$m ch8t l5ợng nh+ng 0inh nghi:m
c31 u 0hách một cách t)!c tiếp, Oi:c gi$m ch8t l5ợng 0inh nghi:m c31 u 0hách. c$ tq
nh+ng tác động lên tài nguyên h1y 0inh nghi:m có th# $nh h5ung t6i ;ố l5ợng các cuộc
th1m qu1n, ji$m ;ố l5ợng h1y tvng ;ố cuộc th1m qu1n c•ng có th# có / ngh91 v* mCt
0inh tế Rnh5. thu nhập th8p đối v6i 0hu %$& tồn và nh+ng cộng đồng xung qu1nhT c•ng
2
nh5 / nghiB ch2nh t)' Rnh5. m8t ;! 3ng hộ đối v6i c"ng tác %$& tồn và qu$n l/ các 0hu
v!c %$& tồnT REN%1ll&;V_1;cu)1;in. W]]iT,
.ự 8n% %'ởng c,a n%2ng :>u t@ liCn Puan
t3i
sự sp dBng () m]i tr'ờng
Q# l!1 ch4n nh+ng chiến l5ợc và ph5>ng ti:n th2ch hợp nh8t đ# qu$n l/ nh+ng tác động
c31 u 0hách. nh+ng nhà qu$n l/ cAn xác đ'nh nh+ng nguyên nhân c> %$n c31 ;! tác
động và hi#u )‰ nh+ng v1i t)t c31 các nhân tố $nh h5ung, -)&ng 0hi ;ố l5ợng th1m qu1n
là một yếu tố xác đ'nh cố h+u nh+ng tác động c31 nguồn l!c. nghiên cứu đB chứng minh
đ5ợc tAm qu1n t)4ng c31 nhi*u nhân tố 0hác, <1i l&=i hình chung v* nh+ng nhân tố $nh
h5ung � liên qu1n t6i ;! ;} (ng và m"i t)5mng đ5ợc m" t$ ng?n g4n nh5 ;1u,
"%2ng n%Gn t@ liCn Puan t3i sự sp dBng
Hh+ng nghiên cứu v* nh+ng tác động c31 u 0hách t6i nh+ng đi#m c?m t)=i và nh+ng
c&n đ5mng mtn đB %iên ;&=n thành tài li:u là hAu hết nh+ng tác động lên tài nguyên có
liên qu1n t6i ;ố l5ợng nh+ng cuộc th1m qu1n thN& một h56ng c&ng RE&lN. W]S2. W]SL.
W]]M%“ au;; và cộng ;!. W]]PT, dối qu1n h: c&ng này đ5ợc m" t$ t)&ng %$n L,W v6i ;ố
li:u tq một %$n nghiên cứu v* n>2 c?m t)=i t=i ahu <&1ng B E1n&N •1tN); K&un1)y u
d‚, Rd1)i&n và dN))i1m. W]SM%T, <Au hết nh+ng tác động lên nguồn tài nguyên xu8t
hi:n một cách nh1nh chóng và )8t nhi*u ng1y c$ u nh+ng n>i c?m t)=i chw nhận m5mi h1i
đêm c?m t)=i một nvm, k8t nhi*u %$n nghiên cứu c•ng đB chw )1 )@ng tvng ;} (ng lên
nhi*u h>n gây )1 th1y đổi %ổ xung ch& hAu hết các l&=i hình tác động, O2 (. nh+ng c8p
độ t)ung %ình gi7m đ=p nh1nh chóng ph$ huƒ phAn l6n độ chN ph3 c31 th$m th!c vật và
)ác h+u c> t)ên các c&n đ5mng mtn và các n>i c?m t=i, Eác l6p đ8t t)ồng t)4t ch2nh ;1u
đó có nguy c> c1& %' 0ết đCc l=i và xói mtn, -vng nhi*u h>n các cuộc th1m qu1n t=i đi#m
này ;€ 0h"ng tvng nhi*u các l&=i hình tác động vì ;! phá huƒ đB gAn t6i mức độ tối đ1,
_&=i t)q vi:c phá cây cối và nh+ng tác động nh8t đ'nh có liên qu1n t6i đ8t t)ồng t)4t nh5
t&àn %ộ i:n t2ch c31 đ8t t)ồng t)4t lộ thiên và ;ố đ8t t)ồng t)4t %' xói mtn,
dột gợi / qu1n t)4ng c31 mối qu1n h: ;} (ngXtác động c&ng là cuộc th1m qu1n ;€ có th#
đ5ợc gi$m h1y )$i )ác t6i các mức đCc %i:t th8p đ# đ=t đ5ợc nh+ng ;! gi$m %6t đáng 0#
đối v6i hAu hết các l&=i hình tác động, Qối ng5ợc v6i ;! )$i )ác là ;! tập t)ung h1y ch2nh
;ách ngvn chCn u 0hách. một chiến l5ợc hứ1 hn h>n đ# gi$m tối thi#u nh+ng tác động
lên tài nguyên u nh+ng 0hu v!c nhận 0hách vq1 ph$i t6i )8t nhi*u, Hh+ng c&n đ5mng
mtn đ=i i:n ch& một hình thức phổ th"ng c31 ch2nh ;ách ngvn chCn u 0hách %@ng cách
tập t)ung l5u l5ợng u 0hách t)ên nh+ng c&n đ5mng chống ch'u đ5ợc, k$i u 0hách )1
0hó th!c hi:n đ5ợc vì u 0hách th5mng ch4n th1m gi1 và& nh+ng h&=t động gi$i t)2 t=i
nh+ng 0hu v!c t5>ng t!, O2 (. nh+ng tuyến đ5mng đi %ộ và nh+ng đ'1 đi#m c?m t)=i
đ5ợc l!1 ch4n !1 t)ên ;! gAn 0* v6i các nguồn n56c. c•ng nh5 nh+ng c&i t)4ng v* mCt
2
thFm m‚. nh5 gAn v6i nh+ng n>i h8p 7n vàXh&Cc nh+ng nbt đCc t)5ng, ^& vậy. nh+ng
chiến l5ợc )$i u 0hách )1 th"ng th5mng 0h"ng có hi:u qu$. và có th# 7n t6i vi:c tvng ;!
0hu8y động t6i t&àn %ộ 0hu v!c, -uy nhiên. các ch2nh ;ách )$i 0hách ch& phbp có mức độ
l6n nh8t v* ;! l!1 ch4n và quy*n t! & c31 u 0hách và th5mng đ5ợc 51 th2ch h>n t=i
nh+ng 0hu v!c có 2t 0hách th1m qu1n,
3$4567
4"$9 vK[
UI TUA$ HỆ 9I8A 5b THA TUA$ :À 5b T?& /D$9 LY$ TÀI
ngu1Nn nhk -inh h|a cho ,'u Viju thm vd đidu kien nxi ci- t%_i
RHguồnD d1)i&n và dN))i1m. W]SM%T,
DN&SPF
BHI CHH: `! th1y đổi đ5ợc đ51 )1 là một ;ố phAn t)vm th1y ổi c31 nh+ng 0hu v!c ;}
(ng c1&, Oì vậy. 0h&$ng LP• ;! m8t mát th$m th!c vật mà x$y )1 u nh+ng n>i c?m t)=i
nhận u 0hách t)ên iP êm một nvm đB x$y )1 t=i nh+ng n>i c?m t)=i nhận u 0hách t)ên
WP êm một nvm, dối qu1n h: tác động ;} (ng c&ng đ5ợc 0hái quát hó1 m" t$ %@ng
đ5mng 0f đNn ậm h>n,
����������� ^!1 t)ên vi:c xNm xbt nh+ng nhân tố liên qu1n t6i ;! ;}
(ng. %$n nghiên cứu c•ng đB chw )1 )@ng một ;ố l&=i hình ;} (ng. nh5 c5oi ng!1 h1y
png một ph5>ng ti:n xN cộ t=& )1 tác động t)ên đAu ng5mi l6n h>n nh+ng l&=i hình 0hác.
nh5 đi %ộ h1y qu1n ;át đmi ;ống h&1ng B R•N1vN) và ^1lN. W]LST“ •il;&n và `NnNy.
W]]UT, Hh+ng h&=t động có tác động c1& h>n có th# đ5ợc quy đ'nh ;át ;1& h>n có l€ đ#
h=n chế u 0hách t6i nh+ng c&n đ5mng mtn đ5ợc thiết 0ế một cách đCc %i:t và đ5ợc uy
t)ì đ# chứ1 đ!ng tác động c1& h>n, <ành vi thiếu thận t)4ng h1y 0h"ng đ5ợc th"ng %á&
c•ng có th# 7n đến nh+ng tác động lên tài nguyên có th# t)ánh đ5ợc, O2 (. nh+ng ng5mi
lCn 0h"nng có 0inh nghi:m phá huƒ )=n ;1n h" %@ng cách đứnglên t)ên nh+ng )=n ;1n h"
h&Cc %@ng cách phá vo nh+ng )=n ;1n h" %@ng nh+ng ;5mn %ộ đồ lCn một cách thiếu thận
t)4ng, Eó th# ;} (ng giá& (c h&Cc nh+ng %i:n pháp đi*u chwnh đ# gi$m %6t nh+ng tác
động này và nh+ng hành vi tác động 0hác c1& h>n. nh5 gây cháy h1y làm xá& động đmi
;ống h&1ng B, Euối cpng. các nhóm l6n có ti*m nvng phá huƒ các ngutn tài nguyên l6n
h>n cpng một ;ố l5ợng ng5ti nh5 vậy mà u nhóm nh• h>n R<1mmitt và E&lN. W]SLT,
Hh+ng h=n chế v* 0hu"n 0hổ nhóm th5mng đ5ợc 0huyến 0h2ch và yêu cAu đ# gi$m %6t
nh+ng tác động nh5 vậy,
Các :>u t@ m]i tr'ờng
Eác yếu tố m"i t)5mng. nh5 các l&=i đ8t và các l&=i th!c vật. có th# 7n đến nh+ng đi#m
0hác nh1u đáng 0# v* ;ức đ* 0háng chống l=i nh+ng tác động c31 các h&=t động u l'ch
h1y 0h$ nvng ph(c hồi ;1u 0hi ph$i ch'u nh+ng tác động %ên ng&ài RE&lN. W]SS“ <1mmitt
1n E&lN. W]SL“ au;; Nt 1l,. W]]P“ `un 1n _ilN. W]]gT, -)&ng một nghiên cứu v* $nh
2
h5ung tác h=i 0hi th!c vật t)ên nni %' 7m lên u U vpng 0hác nh1u u d‚. E&lN RW]]gT
phát hi:n )1 )@ng có ;! 0hác %i:t 0há l6n t)&ng 0h$ nvng đ* 0háng đối v6i các $nh h5ung
c31 mzi vpng th!c vật 0hác nh1u, G nh+ng vpng th!c vật mà phAn l6n là c• và l1u ;ậy
m4c thì các l&ài cây này có 0h$ nvng chống l=i tác động 0hi %' 7m ph$i m=nh g8p gP lAn
nh+ng l&ài cây yếu m*m h>n nh5 cây 5>ng xw h1y nh+ng l&ài c• th>m có thân c1& và lá
)ộng, _ilN RW]]WT c•ng đ51 )1 nh+ng phát hi:n t5>ng t! t)&ng một %$n thống 0ê các ;ố
li:u đB đ5ợc c"ng %ố v* WU l&=i vpng th!c vật )$i )ác t)ên t&àn thế gi6i t)&ng đó "ng đi#m
l=i các yếu tố v* l&ài th!c vật có th# l/ gi$i mức độ đ* 0háng đối v6i tác động 0hác nh1u
này, Eác nghiên cứu c•ng chw )1 )@ng mức độ tác động đối v6i các yếu tố th!c vật và đ8t
đ1i l6n h>n mức độ t! ph(c hồi )8t nhi*u, RK1y{iNl. W]L]“ K&uchN) Nt 1l,. W]]W“ E&lN.
W]SS“ d1)i&n 1n E&lN. W]]iT, Ihát hi:n này ch& th8y )@ng gi1i đ&=n nghw ng>i ;€ t)u nên
v" tác (ng %ui vì ;! ph(c hồi i~n )1 một cách chậm ch=p t)&ng nh+ng 0hu v!c đ5ợc
đóng c}1 t=m thmi thì )ồi ;€ l=i ch'u ;! phá huƒ nh1nh chóng ;1u 0hi đ5ợc mu c}1 l=i, O2
(. các đi*u 0i:n m"i t)5mng u một 0hu c?m t)=i u một c"ng viên u d‚ chw ;1u một nvm
;} (ng th"i thì c•ng chw ctn t5>ng đ5>ng v6i đi*u 0i:n m"i t)5mng u nh+ng 0hu c?m
t)=i 0hác đB h&=t động tq lâu, -uy nhiên. đ# ph(c hồi l=i đ5ợc tình t)=ng gAn đ5ợc %@ng
đi*u 0i:n t! nhiên vốn có. các 0hu c?m t)=i đB đ5ợc đóng c}1 ngqng ;} (ng cAn ph$i
đ5ợc đóng c}1 t)&ng 2t nh8t là nvm nvm. và tốc độ ph(c hồi này là nh1nh h>n )8t nhi*u ;&
v6i tốc độ ph(c hồi đ5ợc đ51 )1 t)&ng %8t cứ %$n nghiên cứu nà& Rd1)i&n 1n E&lN.
W]]iT,
-5>ng t! nh5 vậy. các l&=i đ8t 0hác nh1u thì c•ng có 0h$ nvng 0ết )?n và xói mtn 0hác
nh1u R<1mmitt 1n E&lN. W]SL“ I)itchNtt. W]L]T, Hh+ng l&=i đ8t có các phAn t} có nhi*u
02ch co 0hác nh1u. Rv2 ( nh5 đ8t mpnT. thành phAn h+u c> th8p và có độ Fm vq1 đến độ
Fm c1& là nh+ng l&=i đ8t ~ 0ết )?n nh8t, Hh+ng l&=i đ8t ~ %' xói mtn nh8t là nh+ng l&=i
đ8t có các phAn t} có 02ch co đồng đ*u h>n. đCc %i:t là nh+ng l&=i đ8t có nhi*u %pn và
cát m'n, E$ h1i quá t)ình 0ết )?n và xói mtn c31 đ8t đ*u có th# i~n )1 nh1nh chóng 0hi
đ8t 0h"ng đ5ợc chN ph3 %ui l6p th!c vật h1y )ác“ độ ốc c31 đ8t c•ng là một yếu tố qu1n
t)4ng $nh h5ung đến mức độ xói mtn c31 đ8t, O2 (. một nghiên cứu v* nh+ng c&n
đ5mng mtn t)ên nni u vpng nni ^)10Nn;%N)g u H1m Ihi chw )1 )@ng tình t)=ng xói mtn
c31 đ8t phAn l6n là & 0h"ng có cây cối h1i %ên đ5mng mtn Rj1)l1n. W]SLT, -5>ng t!
nh5 vậy. một nghiên cứu v* nh+ng c&n đ5mng mtn ch& ng!1 qu1 l=i u vpng Eh&%h1m
E&mm&n u rnh c•ng ch& th8y )@ng ;! ;uy gi$m l6p th!c vật %1& ph3 mCt đ8t. ;! ;uy
gi$m 0h$ nvng tái ;inh và ;ức ;ống c31 th!c vật là nh+ng yếu tố làm tvng 0h$ nvng
nh+ng c&n đ5mng này %' gió xói mtn. %à& mtn và %' cuốn t)"i R_ilN 1n Ehitty. W]SWT,
ah$ nvng đ* 0háng và 0h$ nvng ph(c hồi chống l=i các tác động c31 các h&=t động u
l'ch c31 các nguồn l!c c•ng ctn %' chi phối %ui các yếu tố m"i t)5mng nh5 0h2 hậu. độ
c1& c31 đ'1 hình và mp1 RE&lN. W]]g“ _Nung 1n d1)i&n. W]]iT, O2 (. th!c vật và đ8t thì
~ %' $nh h5ung tiêu c!c h>n và& mp1 Fm 56t. và 0h$ nvng ph(c hồi c31 th!c vật %' gi$m
nhi*u t)&ng đi*u 0i:n 0h2 hậu chw ch& phbp cây có nh+ng mp1 phát t)i#n )8t ng?n, eu1
vi:c n?m đ5ợc v2 t)2 và tình hình ;} (ng các c&n đ5mng mtn và các 0hu gi$i t)2. nh+ng
ng5mi qu$n l/ ;€ có 0h$ nvng gi$m thi#u nh+ng tác động đối v6i các nguồn l!c %@ng cách
đFy m=nh h&=t động u l'ch u nh+ng đ'1 đi#m có 0h$ nvng đ* 0háng và và& nh+ng thmi
gi1n th2ch hợp. và %@ng cách h=n chế h1y c8m các h&=t động u nh+ng vpng m"i t)5mng
nh=y c$m và ~ %' $nh h5ung, aiến thức này cpng v6i 0iến thức v* nh+ng yếu tố m"i
2
t)5mng và nh+ng yếu tố liên qu1n đến vi:c ;} (ng 0hác có v1i t)t qu1n t)4ng t)&ng vi:c
l!1 ch4n )1 nh+ng ph5>ng thức qu$n l/ có hi:u qu$,
Lựa c%En c%i>n l'Hc () c%i>n t%uật Pu8n lO
QB có c$ một h: thống các chiến l5ợc và chiến thuật qu$n l/ đ# ngvn chCn h1y gi$m thi#u
các tác động đối v6i nguồn l!c và tvng c5mng h&=t động u l'ch u nh+ng 0hu v!c đ5ợc
%$& v:, Qây là nh+ng chiến l5ợc và chiến thuật có hi:u qu$ nh8t đ5ợc áp (ng t)&ng đó
có ;} (ng một 0hu"n 0hổ lập ch2nh ;ách đ5ợc ;} (ng làm c> ;u ch& vi:c l!1 ch4n các
ph5>ng thức qu$n l/ và đánh giá thành c"ng c31 h4, Hh+ng 0hu"n 0hổ v* ;ức chứ1 và
*hlng iBi 0Un Tha% omi +] ThT +hQp *hLn ohnc ;€ đ5ợc đ* cập một cách ;> l5ợc
56i đây, Q# ch4n đ5ợc một cách thức hi:u qu$ nh8t. các nhà qu$n l/ cAn ph$i tìm )1
đ5ợc Rnh+ngT nguyên nhân ;âu x1 c31 một v8n đ* nh8t đ'nh nh5 đ5ợc đ* cập đến u t)ên
đây. xác đ'nh đ5ợc các chiến l5ợc và chiến thuật th1y thế. ch4n và tiến hành một h1y
nhi*u h&=t động mà h4 ch& là php hợp. giám ;át mức độ hi:u qu$. và đánh giá nhu cAu có
cAn các h&=t động 0hác n+1 h1y 0h"ng, Eác nhà qu$n l/ t)&ng 0hi th!c hi:n một quá t)ình
nh5 vậy th5mng gCp ph$i nh+ng h=n chế v* tài ch2nh và nhân l!c R;ố nhân viên. t)ình độ
chuyên m"nT. và nh+ng mối l& ng=i )@ng ;! t! & c31 u 0hách ;€ %' gi6i h=n, Hh+ng h=n
chế 0hác t)&ng qu$n l/ là ;! đ1 =ng v* ng"n ng+ và vvn h&á c31 0hách u l'ch ;inh thái.
các nhu cAu c31 ng5mi ân đ'1 ph5>ng. và các v8n đ* 0hác v* ch2nh t)' và xB hội,
(iXc lập c%<n% sác% Cần đ'Hc dựa trCn C* sở
Các ;%u]n ;%Y Pu8n lO
Hh5 K&))iN. dcE&&l và `t1n0Ny đB đ* cập t)&ng ch5>ng này. ;ức chứ1 x51 n1y vốn v7n
là một 0hu"n 0hổ đ# lập ch2nh ;ách ;} (ng đ# đối mCt v6i nh+ng tác động liên qu1n đến
u 0hách, Ih5>ng thức png ;ức chứ1 làm 0hu"n 0hổ này nh8n m=nh nh+ng chiến l5ợc
gi$m mức ;} (ng đ# gi$i quyết nh+ng tác động đối v6i nguồn l!c và ch8t l5ợng chuyến
đi c31 0hách u l'ch, O2 (. u E"ng Oiên euốc ji1 O&lc1n&; c31 kuV1nV1. ng5mi t1
quyết đ'nh ;ố l5ợng u 0hách đ5ợc phbp và& thvm !1 t)ên c> ;u đi*u 0i:n ;ức 0h&f c31
l&ài 0hw j&)ill1 và đi*u 0i:n 1n t&àn c31 u 0hách, -uy nhiên. 0inh nghi:m đB ch& th8y
)@ng ph5>ng thức png ;ức chứ1 làm 0hu"n 0hổ )‰ )àng đB hàm chứ1 vi:c áp (ng các
h=n chế đối v6i h&=t động u l'ch. th5mng m1ng t2nh độc đ&án. %ó %uộc và h=n chế các
nhà qu$n l/ 0h"ng đ5ợc có nh+ng %i:n pháp hành động th1y thế có th# m1ng l=i hi:u qu$
c1& h>n và gi$m �ph2 tổn� ch& u 0hách R`t1n0Ny Nt 1l,. W]]PT, d" hình t)uy*n thống
này đB phAn nà& đ5ợc c$i thi:n %@ng cách 0ết hợp các yếu tố nhà qu$n l/. ;inhVl/ và xB
hội, O2 (. ;ức chứ1 u l'ch u 0hu K$& -ồn `inh Oật E1)1)1 u E&;t1 kic1 và u euAn Q$&
j1l1p1g&; đ5ợc t2nh !1 t)ên ;ố l5ợng u 0hách mà các h56ng 7n viên u l'ch có th#
ph( t)ách. 0h&$ng cách gi+1 các nhóm u 0hách. 0h"ng gi1n u l'ch cAn thiết 4c thN&
các c&n đ5mng mtn và 0h$ nvng qu$n l/ và nguồn l!c ;žn có REi{uNntN;. W]]2“ <1))&un
1n K&&. W]]MT,
<i:n n1y. ngày càng có nhi*u nhà qu$n l/ chuy#n ;1ng áp (ng các 0hu"n 0hổ đ51 )1
quyết đ'nh nh5 +Dc giBi hUn Tha% Gmi +] thT chQp nhLn Ghnc Rviết t?t thN& tiếng rnh là
LACT R`t1n0Ny Nt 1l,. W]SMT h1y +hQt Lhnng +hu%An oi c>a .hDch du lHch vJ 5=o vF cDc
ngurn l\c Rviết t?t thN& tiếng rnh là VERBT RKộ Hội O( <ợp Eh3ng euốc <&1 ac.
2
W]]L1“ W]]L%T. th1y ch& các ph5>ng pháp t)uy*n thống Rđ5ợc m" t$ t)&ng K$ng L,2T,
Hh+ng 0hu"n 0hổ t5>ng t! v6i nh1u này cung c8p nhi*u chw 7n h>n và ch& phbp linh
h&=t h>n t)&ng vi:c gi$i quyết các v8n đ* v* qu$n l/, Hh+ng yêu cAu v* các 0hu v!c
đ5ợc %$& v: đ5ợc quy đổi thành nh+ng m(c tiêu đ5ợc m" t$ 0‚ l5ong có th# đ5ợc th1y
đổi tuc và& vpng qu$n l/, `1u đó. các m(c tiêu này l=i đ5ợc quy đổi )1 nh+ng tiêu chuFn
;ố đ# t)u thành các tiêu ch2 th# hi:n c31 các nguồn l!c và đi*u 0i:n xB hội, Eác tiêu chuFn
quy đ'nh các gi6i h=n c31 th1y đổi có th# ch8p nhận đ5ợc. tq đó xác đ'nh )1 các gi1nh
gi6i t)4ng yếu gi+1 các đi*u 0i:n có th# ch8p nhận đ5ợc và các đi*u 0i:n 0h"ng th# ch8p
nhận đ5ợc, Hếu ;! xói mtn các nguồn l!c và các đi*u 0i:n xB hội v5ợt qn1 tiêu chuFn đB
đ5ợc xác lập. thì các nhà qu$n l/ ph$i l!1 ch4n và th!c hi:n các %i:n pháp ;}1 ch+1 và
0h?c ph(c,
Eác 0ế h&=ch giám ;át ginp ng5mi t1 có đ5ợc một c> chế đ# đánh giá một cách th5mng
xuyên các đi*u 0i:n v* nguồn l!c. các tiêu chuFn qu$n l/ h&Cc mức độ hi:u qu$ c31 các
%i:n pháp đB đ5ợc áp (ng Rd1)i&n. W]SMT, Oi:c giám ;át các nguồn l!c có th# đ5ợc c&i
là vi:c thu thập và phân t2ch + li:u một cách có h: thống và t)ên c> ;u đ*u đCn. lâu ài.
đ# ! %á& h&Cc thvm t các th1y đổi c31 thiên nhiên và các th1y đổi & c&n ng5mi gây )1.
và cung c8p nh+ng c> ;u đ# th!c hi:n qu$n l/ một cách php hợp h>n RKộ Hội O( <ợp
Eh3ng euốc <&1 ac. W]]WT, Hhìn chung. + li:u đ5ợc thu thập %@ng cách áp (ng các
quá t)ình đB đ5ợc chuFn h&á nh@m đánh giá đ5ợc các tiêu ch2 th# hi:n c31 đi*u 0i:n c31
đ'1 đi#m Rv2 (D mức độ tổn h=i c31 h: th!c vật t)&ng 0hu v!cT, -ác động c31 các h&=t
động u l'ch th5mng đ5ợc th# hi:n th"ng qu1 vi:c ;& ;ánh các th"ng ;ố c31 tiêu ch2 th#
hi:n. đ5ợc tiến hành t=i các đ'1 đi#m gi$i t)2. v6i các th"ng ;ố đ5ợc l8y tq các đ'1 đi#m
gAn 0* nh5ng 0h"ng %' $nh h5ung %ui h&=t động u l'ch và có nh+ng đi*u 0i:n m"i
t)5mng t5>ng t!, Hh+ng th1y đổi thN& thmi gi1n có th# đ5ợc %i#u hi:n qu1 ;! ;& ;ánh các
th"ng ;ố c31 tiêu ch2 th# hi:n đ5ợc th!c hi:n t=i nhi*u thmi đi#m 0hác nh1u u cpng một
đ'1 đi#m. h&Cc nếu muốn ch2nh xác h>n. chnng có th# đ5ợc %i#u hi:n qu1 ;! ;& ;ánh gi+1
các đi#m 0hác nh1u c31 đ'1 đi#m gi$i t)2Xđ'1 đi#m đ5ợc 0i#m ;&át thN& thmi gi1n, Eác
nguồn th"ng tin h56ng 7n v* phát t)i#n các ch5>ng t)ình qu$n l/ tác động đối v6i nguồn
l!c c31 các h&=t động u l'ch %1& gồm E&lN RW]Sg“ W]S]%T và d1)i&n RW]]WT,
_ợi 2ch đAu tiên c31 các ch5>ng t)ình qu$n l/ tác động đối v6i nguồn l!c c31 các h&=t
động u l'ch là vi:c các ch5>ng t)ình này ch& t1 một hồ ;> v9nh c}u và 0hách qu1n v*
các đi*u 0i:n c31 các nguồn l!c. ch& p một nhà qu$n l/ nà& đó có xu8t hi:n )ồi )1 đi,
Eác nhà qu$n l/ có th# th8y )@ng nh+ng th"ng tin này th!c đáng giá t)&ng quá t)ình chuFn
%' và 0i#m nghi:m các h&=t động qu$n l/ 0hách u l'ch h&Cc t)&ng vi:c lập và 0i#m
nghi:m các nhu cAu v* tài ch2nh, Hh+ng + li:u này c•ng có th# đ5ợc ;} (ng đ# h56ng
7n các h&=t động %$& 5ong h&Cc đ51 )1 t)ình t! 5u tiên ch& các c"ng vi:c cAn đ5ợc
th!c hi:n, Eác ch5>ng t)ình giám ;át đi*u 0i:n c31 các c&n đ5mng mtn và các đ'1 đi#m
c?m t)=i th5mng đ5ợc áp (ng t=i các c"ng viên c31 <ợp ch3ng quốc <&1 ac Rd1)i&n Nt
1l,. W]]gT,
2
Gác lập nh+ng d(c -iêu eu$n _/ có t2nh K?t Kuộc
_!1 ch4n các -iêu Eh2 -h# hi:n -h1y Qổi v* `inhVl/ và GB <ội
Lập các TiCu C%uhn
.iTm Tra cDc oiju .iFn
`& ;ánh các Qi*u ai:n v6i các -iêu EhuFn
O5ợt quá -iêu EhuFn
ah"ng v5ợt quá -iêu EhuFn
Qánh jiá và Gác Q'nh các ”ếu -ố Hguyên Hhân
_!1 ch4n Ih5>ng -hức eu$n _/ -h2ch <ợp
-h!c <i:n Ih5>ng -hức eu$n _/
So đồ vL6
2
Sc al CÁC hHUJN hH© rUkN L¯
*| L°P hu HO±CH HIỆN T±I
Eác ch5>ng t)ình giám ;át ch& phbp nhà qu$n l/ đ5ợc nvng động h>n, Eác đi*u 0i:n
đ1ng %' xuống c8p có th# đ5ợc tìm )1 t)56c 0hi có th# x$y )1 các tác động nghiêm t)4ng
và 0h"ng th# ;}1 ch+1 đ5ợc. đi*u đó ch& phbp chnng t1 có thmi gi1n đ# áp (ng các %i:n
pháp cứu ch+1, eu1n h: gi+1 các tác động c( th# và các yếu tố quyết đ'nh 0hác có th# gợi
ch& ng5mi t1 %iết đ5ợc nên th!c hi:n các hành động qu$n l/ nà& ch& hi:u qu$, O2 (. u
c"ng viên quốc gi1 j)N1t `m&0y d&unt1in; u <ợp Eh3ng euốc <&1 ac. vi:c xác đ'nh
các tiêu chuFn đ# ánh giá các mức độ đ* 0háng đối v6i tác động c31 các đ'1 đi#m c?m
t)=i đ5ợc !1 t)ên các 0ết qu$ phân t2ch các $nh h5ung c31 các yếu tố m"i t)5mng. v2 (
các yếu tố đ'1 hình. l&=i h: th!c vật và độ chN ph3 Rd1)i&n 1n _Nung. W]]LT, Eác 0ết
qu$ t5>ng t! c31 vi:c phân t2ch qu1n h: gi+1 các + li:u v* qu$n l/ đ5mng mtn c31 c"ng
viên này ch& th8y $nh h5ung t5>ng đối c31 các yếu tố m"i t)5mng và có liên qu1n đến
mức độ ;} (ng c31 nvm tiêu ch2 th# hi:n phổ %iến đối v6i đi*u 0i:n. tình t)=ng c31 các
c&n đ5mng mtn Rd1)i&n. W]]UT, O2 (. nh+ng c&n đ5mng quá )ộng R)ộng h>n mức cAn
thiếtT th5mng đ5ợc t=& )1 u các vpng đ8t Fm 56t, Hh+ng c&n đ5mng quá nhi*u %pn th5mng
có ngh91 là có nhi*u ng!1 chu nCng đi qu1 đây. các vpng đáy thung l•ng. và các đ'1 đi#m
n>i nh+ng c&n đ5mng mtn này %' ch?n %ui nh+ng c&n ;uối,
Eác phân t2ch + li:u giám ;át có th# đ51 )1 nh+ng gợi / v* các nguyên nhân gây )1 ;!
xuống c8p. xói mtn h&Cc ;! đ5ợc c$i thi:n c31 các nguồn l!c nh5ng 0h"ng th# ch& th8y
qu1n h: gi+1 nguyên nhân và 0ết qu$, Ehw nh+ng nghiên cứu t)&ng đó có th!c hi:n các
th2 nghi:m m6i có th# ch& th8y qu1n h: nhân qu$ đó %@ng cách giám ;át $nh h5ung c31
nhi*u yếu tố l7n lộn có th# làm th1y đổi tình t)=ng c31 các nguồn l!c, -uy nhiên. 0hi
đ5ợc gi$i th2ch %@ng cách vi:n 7n đến các h&=t động nghiên cứu và qu$n l/ 0hác. nh+ng
+ li:u này có th# t)u thành một c"ng c( h+u hi:u đ# các nhà qu$n l/ có th# tìm hi#u
nh+ng nguyên nhân c> %$n c31 nh+ng tác động đó và các yếu tố có $nh h5ung đến
chnng, Oi:c đ=t đ5ợc nh+ng hi#u %iết này là )8t qu1n t)4ng t)&ng vi:c l!1 ch4n cách thức
qu$n l/ có hi:u qu$ và t)&ng vi:c l!1 ch4n các đ'1 đi#m có 0h$ nvng đ* 0háng c1& ch&
vi:c xây !ng nh+ng c&n đ5mng mtn và nh+ng đ'1 đi#m c?m t)=i m6i,
Eác 0hu v!c đ5ợc %$& v: 0hác nh1u )8t nhi*u v* c> chế %$& v: v* hành ch2nh và pháp l/.
c> qu1n qu$n l/. đội ng• nhân viên và nguồn tài ch2nh, Eác đCc đi#m 0hác %i:t này $nh
h5ung đến ;! ;žn ;àng và 0h$ nvng c31 các nhà qu$n l/ 0hu v!c đ5ợc %$& v: đó t)&ng
vi:c gi$m đến mức tối thi#u các tác động c31 h&=t động u l'ch, -=i các 0hu v!c đ5ợc
%$& v: th5mng đ5ợc ng5mi t1 g4i là p1pN) p1)0 V tức là các c"ng viên gi8y. th5mng 0h"ng
h* có h&=t động qu$n l/ t=i th!c đ'1 h&Cc có thì c•ng chw u mức g4i là có. mCc p các
h&=t động u l'ch v7n th5mng xuyên i~n )1, E> qu1n qu$n l/ có l€ chw qu1n tâm nh8t là
v* các v8n đ* cộng đồng v2 ( nh5 hi:n t5ợng xâm l8n. ;vnXcâu t)ộm. ;! mài mtn vvn
h&á và m8t thi:n ch2 v6i u l'ch, dột đi*u có th# đ5ợc ghi và& l'ch ;} là u l'ch ;inh thái
đB đ5ợc phát động và phát t)i#n mà 0h"ng đ5ợc ;! đồng / c31 đ'1 ph5>ng và đB th1y đổi
cách thức ;} (ng đ8t u đ'1 ph5>ng đó h&Cc ;! )1 và& đ'1 ph5>ng đó. h&Cc đB l8n ;1ng
nh+ng phAn đ8t cAn thiết đ# uy t)ì cuộc ;ống %ình th5mng c31 ng5mi ân ;u t=i, Eác mối
2
qu1n h: gi+1 các nhà qu$n l/ và ng5mi ân đ'1 ph5>ng lâu n1y v7n u mức 0hiêm tốn &
thiếu ;! t)1& đổi gi+1 h1i %ên và & đ'1 ph5>ng 0h"ng th1m gi1 đáng 0# và& c"ng tác
qu$n l/ 0hu v!c đ5ợc %$& v:, Eác ch5>ng t)ình qu$n l/ và 0ế h&=ch _rE và OZkI nh8n
m=nh và t=& đi*u 0i:n đ# có đ5ợc một quy t)ình đ51 )1 quyết đ'nh có ;! th1m gi1 c31 đAy
đ3 các %ên đ# có th# t2nh t&án đến các nhu cAu c31 đ'1 ph5>ng, Oi:c phát t)i#n. xây !ng
một 0ế h&=ch qu$n l/ t)ên c> ;u ;} (ng các 0hu"n 0hổ này c•ng ch& phbp chuFn %' đ#
có th# đi*u tiết và qu$n l/ ;! phát t)i#n nh1nh chóng c31 các h&=t động u l'ch 0hi mà
chnng %?t đAu đ5ợc 0hách u l'ch ’0hám phá )1’,
C%i>n l'Hc () c%i>n t%uật
k8t nhi*u chiến l5ợc và chiến thuật đB đ5ợc áp (ng đ# gi$i quyết các tác động đối v6i
các nguồn l!c h&Cc ;! tập t)ung quá nhi*u 0hách u l'ch và các %8t đồng, Eác chiến l5ợc
là nh+ng %i:n pháp l6n đ# đối đAu v6i các nguyên nhân ch2nh c31 các v8n đ* Rd1nning.
W]L]T, Ehiến thuật là các c"ng c( h&Cc hành động c( th# đ5ợc png đ# th!c hi:n một
chiến l5ợc nà& đó RE&lN Nt 1l,. W]SLT, Hh+ng chiến l5ợc và chiến thuật đ5ợc %iết đến
)ộng )Bi nh8t. nh5 đ5ợc t)ình %ày và đánh giá tóm t?t t=i ch5>ng này. đ5ợc m" t$ một
cách chi tiết h>n v6i K)&\n Nt 1l RW]SLT . E&lN Nt 1l, RW]SLT. <1mmit 1n E&lN RW]SLT và
dNnNN Nt 1l, RW]]PT, Oi:c xNm xbt cân nh?c đ# l!1 ch4n các chiến l5ợc và chiến thuật
’php hợp nh8t’ đ5ợc t)ình %ày t)&ng phAn ;1u đây,
dột cuộc 0i#m t)1 thN& h56ng v8n đ* chCt ch€ đối v6i gL chiến thuật c31 tám chiến l5ợc
phổ %iến nh8t Rxin xNm %$ng L,WT đ5ợc t)ình %ày t)&ng E&lN Nt 1l, RW]SLT, Euộc 0i#m t)1
này nh@m và& các th"ng tin v* các đi#m m=nh và đi#m yếu. chi ph2 đối v6i 0hách u l'ch
và c"ng tác qu$n l/. và t2nh hi:u qu$ t)&ng vi:c gi$i quyết các v8n đ* tồn đ4ng, O2 (.
v8n đ* v* xâm ph=m cuộc ;ống h&1ng B đ5ợc t)ình %ày t=i Ehiến _5ợc `ố hhh V -h1y đổi
v' t)2 ;} (ng t)&ng các 0hu v!c có v8n đ* ph$i gi$i quyết. RO2 ( v* Ih5>ng-i:nD QCt
các c> ;u. chiến thuật nh5 đ5mng xá và đ'1 đi#m c?m t)=i cách x1 các 0hu v!c t)4ng yếuT.
h&Cc t=i Ehiến _5ợc ;ố O V -h1y đổi hình thức ;} (ng và x} ;! V Rv2 ( v* chiến thuậtD
ahuyến 0h2ch các hành vi x} ;! chw gây $nh h5ung đến cuộc ;ống h&1ng B u mức tối
thi#uT, Hh+ng lập luận ;1u đây đ5ợc )nt )1 tq S chiến l5ợc phổ %iến này,
Eác chiến l5ợc có m(c đ2ch gi$m mức độ ;} (ng c31 t&àn %ộ 0hu v!c h&Cc các 0hu v!c
đ1ng có v8n đ* cAn gi$i quyết REhiến l5ợc W và chiến l5ợc 2T đ5ợc xây !ng đ# gi$i
quyết các v8n đ* %@ng cách gi6i h=n mức độ )1 và& 0hu v!c th"ng qu1 h=n ng=ch. l: ph2
h&Cc các chiến thuật 0hác, -uy nhiên. nh5 đB t)ình %ày u t)ên. qu1n h: gi+1 mức độ ;}
(ng thN& đồ th' hình c&ngXtác động l=i h=n chế độ hi:u qu$ c31 vi:c gi$m mức độ ;}
(ng và vi:c phân tán 0hách u l'ch t)&ng vi:c gi$m các tác động đối v6i các nguồn l!c
xuống mức tối thi#u, Qối v6i các v8n đ* xB hội. )8t nhi*u yếu tố 0hác. v2 ( nh5 cách x}
;! c31 0hách u l'ch và ;! ;?p đCt các đi#m qng. đB chứng t• tAm qu1n t)4ng c31
RK)&\n Nt 1l, W]SLT, -hN& t)uy*n thống. các nhà qu$n l/ th5mng nghiêng v* các chiến
l5ợc thuyên gi$m mức độ ;} (ng. nh5ng các nghiên cứu l=i ch& th8y )@ng các chiến
l5ợc và chiến thuật 0hác c•ng có th# có hi:u qu$ và đồng thmi c•ng t)ánh đ5ợc yêu cAu
ph$i gi$m mức độ 0hách u l'ch, O2 (. chiến thuật v* th1y đổi các v' t)2 ;} (ng REhiến
l5ợc ;ố hhhT ginp gi$m các tác động và các v8n đ* xB hội %@ng cách tập t)ung và& vi:c tổ
chức u l'ch t=i các đ'1 đi#m h&Cc các ph5>ng ti:n. c> ;u có t2nh đ* 0háng tốt. mà nh+ng
2
đ'1 đi#m. ph5>ng ti:n. c> ;u này có th# đ5ợc thu xếp v* mCt 0h"ng gi1n đ# ngvn tách các
0i#u ;} (ng chồng chb& và gi$m mức độ đ"ng đnc, O2 (. u $i j)N1t K1))iN) kNN{ c31
ru;t)1li1. các 0hu v!c gi$i t)2 đ5ợc xây !ng u các 0hu v!c có 0h$ nvng đ* 0háng tốt đ#
gi$m đến 0h$ nvng tối đ1 các tác động đối v6i $i này RaNnchingt&n. W]]WT, Eác chiến
thuật v* tập t)ung 0hách u l'ch có th# ginp làm gi$m mức độ tác động và gìn gi+ các 0hu
v!c này đ# tiếp t(c ;} (ng t)&ng t5>ng l1i, Ki:n pháp này đ5ợc l!1 ch4n áp (ng nhm có
;! phân tán đ# qu$n l/ các đ'1 đi#m c?m t)=i. đ5mng xá và các tác động đối v6i $i ;1n h"
0hi mật độ 0hách u l'ch tvng c1& R<1mmitt 1n E&lN. W]SL“ _ilN 1n a1y. W]SL“
d1)i&n. W]]M“ d1)i&n 1n k&gN);. W]]UT, Eh2nh ;ách ngvn chCn c•ng đ5ợc áp (ng có
hi:u qu$ đ# t)ánh nh+ng tác động đối v6i cuộc ;ống h&1ng B. v2 ( nh5 u c"ng viên
Q"ng Ihi n>i mà 0hách u l'ch có th# chiêm ng5ong cuộc ;ống h&1ng B tq các chti
qu1n ;át RZingt&n 1n Zingt&n. W]SiT,
2
&ản( vL4
MỘT SP CHIuN l.ic >? chi]n thu‚t g• ;u3n l@ các tác g"n( gYi >8i các
n(uƒn l•c) +‚t g" Ehách 9u l#ch >? các 21t gƒn(
rM������������ 9I" ‰& /D 5‘ <=$9 T2#$9 T#À$ 4D !HU :b&
ji6i h=n l5ợng 0hách u l'ch t)&ng t&àn %ộ 0hu v!c
ji6i h=n 0h&$ng thmi gi1n u l'ch t)&ng t&àn %ộ 0hu v!c
ahuyến 0h2ch ;} (ng các 0hu v!c 0hác
”êu cAu một ;ố 0‚ nvng vàXh&Cc thiết %' nh8t đ'nh
Hên áp (ng một mức giá th1m qu1n uy nh8t
_àm ch& vi:c )1 và& c31 t&àn %ộ 0hu v!c t)u nên 0hó 0hvn h>n
rrM����������� 9I" ‰& /D 5‘ <=$9 /UI :‹I &?& !HU :b& /A$9 &‡
:’$ đd
-h"ng %á& ch& nh+ng 0hách u l'ch có 0h$ nvng đến 0hu v!c v* nh+ng 0hu v!c đ1ng có v8n đ* vàXh&Cc
các thuận lợi nếu đến thvm qu1n các 0hu v!c 0hác th1y thế
ahuyến cá& 0h"ng ;} (ng h&Cc c8m ;} (ng các 0hu v!c đ1ng có v8n đ*
ji6i h=n l5ợng 0hách u l'ch t=i mzi 0hu v!c có v8n đ*
ahuyến 0h2ch h&Cc đti h•i áp (ng gi6i h=n 0h&$ng thmi gi1n 0hách u l'ch u l=i các 0hu v!c đ1ng có
v8n đ*
_àm ch& vi:c )1 và& các 0hu v!c đ1ng có v8n đ* t)u nên 0hó 0hvn h>n vàXh&Cc c$i thi:n vi:c )1 và& các
0hu v!c th1y thế 0hác
_&=i %• các c> ;uXm(c tiêu thu hnt u l'ch u các 0hu v!c đ1ng có v8n đ* vàXh&Cc c$i thi:n các c> ;uXm(c
tiêu thu hnt u l'ch u các 0hu v!c th1y thế 0hác,
ahuyến 0h2ch vi:c đi l=i 0h"ng ;} (ng đ5mng
Gây !ng các 0‚ nvng 0hác nh1u vàXh&Cc các yêu cAu v* thiết %'
Hên áp (ng các mức ph2 thvm qu1n 0hác nh1u
rrrM��������� THAX /“I &?& /•A /IŽ 5‘ <=$9 T2#$9 6Hz :I &?& !HU
vực đang có vwn đd
ahuyến cá& 0h"ng h&Cc c8m c?m t)=i vàXh&Cc vi:c ;} (ng đồ ! t)+Ÿ u một ;ố đ'1 đi#m c?m t)=i nh8t
đ'nh vàXh&Cc các v' t)2 nh8t đ'nh
2
ahuyến 0h2ch c?m t)=i vàXh&Cc vi:c ;} (ng đồ ! t)+Ÿ u một ;ố đ'1 đi#m c?m t)=i nh8t đ'nh vàXh&Cc các
v' t)2 nh8t đ'nh
QCt các c> ;u. ph5>ng ti:n t=i các đi#m có ;ức %*n c1&
-ập t)ung ;} (ng u nh+ng đi#m có thiết 0ế các c> ;u. ph5>ng ti:n vàXh&Cc đ5ợc th"ng tin
ahuyến cá& 0h"ng h&Cc c8m vi:c đi l=i 0h"ng thN& đ5mng
Ihân chi1 thành nh+ng l&=i 0hách u l'ch 0hác nh1u
rcM���������� THAX /“I THSI /IŽ 5‘ <=$9
ahuyến 0h2ch ;} (ng và& các thmi đi#m ng&ài các 0h&$ng thmi gi1n ;} (ng c1& đi#m
ahuyến cá& 0h"ng h&Cc c8m vi:c ;} (ng 0hi 0h$ nvng gây tác động quá c1&
-hu thêm ph2 đối v6i các 0h&$ng thmi gi1n có mật độ ;} (ng c1& vàXh&Cc các h&=t động có nguy c> gây
tác động c1&
cM����������� THAX /“I H”$H TH‰& 5‘ <=$9 :À &?&H Œ‘ 5b &CA
!H?&H du lmch
ahuyến cá& 0h"ng h&Cc c8m nh+ng h&=t động vàXh&Cc thiết %' gây thi:t h=i u mức đáng 0#
ahuyến 0h2ch h&Cc yêu cAu nh+ng cách x} ;!. 0‚ nvng vàXh&Cc thiết %' nh8t đ'nh
ji$ng v* đ=& đức đối v6i cuộc ;ống h&1ng B
ahuyến 0h2ch h&Cc yêu cAu v* ;ố l5ợng ng5mi th1m gi1 vàXh&Cc các gi6i h=n đồ png ;žnŸ
ahuyến cá& 0h"ng h&Cc c8m m1ng thN& gi1 ;nc
ahuyến cá& 0h"ng h&Cc c8m m1ng thN& vật nu"i
ahuyến cá& 0h"ng h&Cc c8m ;} (ng qu1 đêm
crM���������� THAX /“I $H8$9 <b T;$H &CA !H?&H <U L•&H
-h"ng %á& ch& 0hách u l'ch %iết v* nh+ng 0i#u ;} (ng hợp l/
-h"ng %á& ch& 0hách u l'ch %iết v* nh+ng đi*u 0i:n mà h4 có th# ph$i đối mCt
crr��������� T•$9 &RS$9 !H" $•$9 /> !H?$9 &CA &?& $9U–$ Lb&
K$& v: đ'1 đi#m 0h"ng %' tác động
E3ng cố đ'1 đi#m
crrrM������ <UX T2” HAX 6H=& H–I &?& $9U–$ Lb&
2
ji$i quyết các v8n đ*
K$& 5ong và ph(c hồi các v' t)2 %' tác động
RHguồnD E&lN. W]SLT
2
E•ng t5>ng t! nh5 vậy. vi:c ;}1 đổi thmi đi#m u l'ch REhiến _5ợc ;ố hOT c•ng có th#
làm gi$m mức độ ;} (ng 0hi đ8t. th!c vật và động vật h&1ng B đ1ng t)&ng thmi 0c nh=y
c$m nh8t v6i các tác động h&Cc có th# ginp phân phối l=i các h&=t động u l'ch )1 ng&ài
các gi1i đ&=n ;} (ng c1& đi#m, -h1y đổi hình thức ;} (ng và các x} ;! c31 0hách u
l'ch REhiến _5ợc ;ố OT có l€ là chiến l5ợc đ5ợc ;} (ng )ộng )Bi nh8t, Eác l&=i h&Cc hình
thức h&=t động c31 0hách u l'ch có t2nh ch8t gây tổn h=i nghiêm t)4ng %' c8m. h=n chế
h&Cc 0huyến cá& 0h"ng th!c hi:n, O2 (. t=i 0hu %$& tồn d11;;1i d1)1. 0hách u l'ch
th5mng đ=p xN vtng qu1nh 0hu v!c c31 ’nvm l&ài l6n’ thuộc l6p thn có vn. và đây là một
h&=t động mà các nhà qu$n l/ hi:n n1y đ1ng 0huyến cá& 0h"ng th!c hi:n đ# gi$m các tác
động 56i hình thức xâm ph=m đối v6i cuộc ;ống h&1ng B u n>i đây, -h1y và& đó.
ng5mi t1 tổ chức th"ng tin và tuyên t)uy*n giá& (c v* các hình thức đi %ộ v5ợt B. h1y
c?m t)=i h1y qu1n ;át cuộc ;ống h&1ng B. đây là các h&=t động có 0h$ nvng gây tác động
)8t th8p RE&lN. W]S]1“ ^&ucNttN) 1n E&lN W]]g“ <1mpt&n 1n E&lN. W]]MT, E•ng t=i 0hu
%$& tồn d11;;1i d1)1. các chiến l5ợc v* tuyên t)uy*n giá& (c và h: thống đ=& l/ đB
đ5ợc xây !ng đ# th1y đổi cách x} ;! c31 0hách u l'ch và nh+ng ng5mi lái xN c31 h4
Rj101hu. W]]2T,
-h1y đổi nh+ng ! t2nh c31 0hách u l'ch REhiến _5ợc ;ố OhT là một chiến l5ợc có th#
đ5ợc ;} (ng đ# gi$m %6t mức độ tập t)ung. đ"ng đnc và nh+ng %8t đồng, ahách u l'ch
có th# đ5ợc th"ng %á& v* nh+ng n>i mà h4 có th# gCp ph$i c$nh quá đ"ng đnc h&Cc các
cách thức ;} (ng 0h"ng php hợp v6i cách ;} (ng c31 h4. nh5 vậy thì h4 có th# t)ánh
nh+ng 0hu v!c này, Qội ng• h56ng 7n viên u l'ch đ'1 ph5>ng có th# là nh+ng ng5mi có
c> hội nhi*u nh8t t)&ng vi:c th1y đổi nh+ng ! t2nh c31 0hách u l'ch, Hh+ng ng5mi
h56ng 7n viên này là ng5mi %iết đ5ợc c"ng viên đó và đi*u 0i:n c31 nó và có th# t)uy*n
t$i nh+ng th"ng tin qu/ giá. v2 ( ;! th&$ hi:p liên qu1n đến các c> hội gi$i t)2 th1y thế
Rv2 (D 0h$ nvng có th# chiêm ng5ong cuộc ;ống h&1ng B ;& v6i nguy c> ph$i ch'u c$nh
quá đ"ng đnc. v,,, v,,,T, -h1y và& đó. h4 có th# th1y đổi nh+ng ! t2nh c31 0hách u l'ch
%@ng các m" t$ các đ'1 đi#m mà 0hách hàng c31 mình có th# gCp ph$i cách ;} (ng 0hác
v6i cách c31 h4 v2 ( gi$i t)2 có động c> h1y vi:c làm đ8t t)&ng n"ng nghi:p,
Euối cpng. các đ'1 đi#m gi$i t)2 và các c&n đ5mng có th# đ5ợc %$& v: 0h•i các tác động
%@ng cách cung c8p h&Cc th1y đổi các c> ;u t)ên th!c đ'1. h&Cc %@ng các uy t)ì các đ'1
đi#m đó REhiến _5ợc ;ố OhhT, Oi:c gi$i quyết và ph(c hồi các v8n đ*. v2 ( làm ;=ch )ác
h&Cc làm tiêu n56c u nh+ng 0hu v!c %' %pn lAy. đB t=& nên chiến l5ợc cuối cpng. chiến
l5ợc Ohhh, Eác nz l!c qu$n l/ đ'1 đi#m. %1& gồm c$ vi:c l!1 ch4n. xây !ng. uy t)ì. 0h"i
ph(c và ph(c hồi các đ'1 đi#m và các c&n đ5mng mtn là các %i:n pháp )8t h+u hi:u đ# có
th# ph(c v( t)&ng tình t)=ng ;ức bp v* mức độ u l'ch đB lên c1&, Hh+ng chiến thuật này
đti h•i ph$i có một l5ợng tài ch2nh đ3 đ# chi ph2 và vì vậy. chnng v7n ch51 đ5ợc áp (ng
nhi*u u )8t nhi*u n56c đ1ng phát t)i#n Rji&ng& Nt 1l,. W]]UT,
3$4567
CGn n%Kc lựa c%En các c%i>n l'Hc () c%i>n t%uật
2
IhAn này h56ng 7n xác đ'nh và l!1 ch4n các chiến l5ợc và chiến thuật ;€ ch& phbp th1m
qu1n u l'ch ;inh thái mà v7n gi$m %6t các tác động t6i nguồn l!c g?n v6i các n>i này,
Hói chung. các l&=i hình chiến l5ợc và chiến thuật có thf áp (ng đối v6i vi:c gi$i quyết
%8t cứ v8n đ* qu$n l/ u 0hách nà& phát ;inh, `! l(1 ch4n cá hành động ’đ5ợc 51 th2ch
h>n’ nh8t thiết cAn ph$i liên qu1n t6i nhi*u cân nh?c, Eác nhà qu$n l/ ph$i đánh giá t2nh
hi:u qu$ ti*m tàng c31 các chiến l5ợc 0hác nh1u ;& ;ánh v6i các chi ph2 qu$n l/ c31
chnng Rv2 (. cán %ộ và nguồn vốnT và các chi ph2 c31 u 0hách, Rnh5. tài ch2nh. m8t t!
&. gi$m ch8t l5ợng 0inh nghi:m gi$i t)2T, O2 (. vi:c ;} (ng h=n chế t)&ng các 0hu v!c
đmi ;"ng h&1ng B ~ %' tổn th5>ng có th# có hi:u qu$ c1& t)&ng vi:c gi$m %6t tác động
t6i đmi ;ống h&1ng B. tuy nhiên đ51 t6i các chi ph2 c1& đối v6i u 0hách & vì gi$m %6t
các c> hội ng?m nhìn tận m?t. và các chi ph2 c1& đối v6i các nhà qu$n l/ & tvng các nhu
cAu thnc bp và qu$n l/ u 0hách, các cuộc 0h$& ;át c31 nh+ng nhà qu$n l/ 0hu %$& tồn
th5mng xác đ'nh nh+ng h=n chế t)&ng c"ng tác cán %ộ và vốn tài t)ợ là nh+ng t)u ng=i
ch2nh c31 c"ng tác qu$n l/ Rji&ng& và cộng ;!. W]]U“ d1chli; và -ichnNll. W]SMT, O2 (.
& 0h"ng đ3 vốn. các nhà qu$n l/ u vpng euAn đ$& j1l1£p1g&; 0h"ng th# tiến hành giám
;át tài li:u làm cc; đi*u 0i:n t)u nên x8u h>n mà đi*u này có th# cân %@ng nh+ng th1y đổi
t)&ng c"ng tác qu$n l/ hi:n t=i, Rd1cY1)l1n và Ei{uNntN;. W]]MT, Eác %ên liên qu1n %'
$nh h5ung th1m gi1 và& các cuộc th$& luận v* các v8n đ* qu$n l/ và các gi$i pháp có th#
là một cách chi ph2 th8p h>n đối v6i vic ;}1 đổi c"ng tác qu$n l/ và t)ánh nh+ng quyết
đ'nh vBn ctn t)1nh cBi,
Eó th# gi$m thi#u các chi ph2 ch& u 0hách %@ng cách đCc ân nh+ng chiến l5ợc gián tiếp
h>n là nh+ng chiến l5ợc t)!c tiếp, Eác chiến l5ợc gián tiếp có $nh h5ung h>n là quy đ'nh
h&=t động h1y hành vi c31 u 0hách th"ng qu1 các chiến thuật nh5 thiết 0ế h1y qu$n l/
c> ;u. tuyên t)uy*n th"ng tin h1y giá& (c u 0hách R<1mmitt và E&lN. W]SLT, Eác hành
động gián tiếp th2ch hợp đ# phtng t)q h1y gi$m %6t tác động t6i nguồn l!c, ahi thành
c"ng. các chiến l5ợc gián tiếp th5mng có chi ph2 qu$n l/ th8p h>n. và nghiên cứu đB chw
)1 )@ng các u 0hách 51 th2ch các ph5>ng cách 0hb& lb& nh5 vậy h>n R`t1n0Ny và
`ch)NyN). W]SLT, Eác chiến l5ợc và chiến thuật t)!c tiếp quy đ'nh và h=n chế các h&=t
động c31 u 0hách %@ng các hành động h=n chế ;} (ng. phân %ổ 0hu v!c ;} (ng h1y
gi6i h=n các l&=i 0hu"n 0hổ nhóm, Hh+ng hành động này th5mng th2ch hợp và cAn thiết
0hi các hành động t• )1 0h"ng có hi:u qu$, Ehnng c•ng có th# có hi:u qu$ t)&ng vi:c
phân tách các h&=t động 0h"ng đồng %ộ h&Cc ngvn c$n tác đ"ng quá mức lên tài nguyên
các 0hu v!c đ5ợc th1m qu1n nhi*u R_uc1;. W]]PT,
Eác tiêu đ* liên qu1n t6i v5mn nh5 mức độ phát t)i#n. 0h$ nvng tiếp cận và l&=i hình và
mức độ th1m qu1n c•ng $nh h5ung t6i ;! l!1 ch4n chiến l5ợc, O2 (. v5mn l1u£ u K)1V„in
có 2t 0hách. h1i nhân viên lâm nghi:p. 0h"ng có t)ung tâm u 0hách. và 0h"ng có h:
thống đ5mng mtn đ5ợc h1y v=ch tuyến h1y %$& 5ong R•1ll1cN. W]]gT, Qối v6i nh+ng
0hu v5mn nh5 l1u£. có th# hợp l/ nh8t là tập t)ung và& c"ng tác phtng ngq1 các tác động
c31 t5>ng l1i %@ng cách h&=ch đ'nh xây !ng các c&n đ5mng mtn và c> ;u vật ch8t u
nh+ng đ'1 đi#m đ3 ;ức chống đo, ahi thiếu nh+ng c> ;u nh5 vậy. các nhà qu$n l/ có th#
xây !ng các ch5>ng t)ình đà& t=& ch& các h56ng 7n viên đ'1 ph5>ng và yêu cAu các u
0hách tìm 0iếm đ5ợc các 'ch v( h56ng 7n, Eác h56ng 7n viên có th# =y v* cách lN&
nni. c?m t)=i và qu1n ;át thế gi6i h&1ng B 2t gây $nh h5ung. và giám ;át các h&=t động
c31 u 0hách đ# phtng ngq1 các $nh h5ung, Q# %$& tồn. các 0hu v!c th1m qu1n càng
2
đ5ợc phát t)i#n c1& nh5 quAn đ$& j1láp1g&; và 0hu %$& tồn )qng nhi:t đ6i d&ntNvN)N
thì càng đ=t đ5ợc thành c"ng l6n h>n nhm vi:c uy tu và tái lập l=i các c&n đ5mng mtn và
tập t)ung vi:c ;} (ng và& các 0hu v!c chống ch'u đ5ợc $nh h5ung. và nếu cAn thiết thì
qui đ'nh hành vi h1y ;ố l5ợng u 0hách RY1))Nll và kuy1n. W]]WT,
-h"ng th5mng thì vi:c 0ết hợp gi+1 các chiến l5ợc và các chiến thuật ;€ chứng t• có hi:u
qu$ nh8t t)&ng vi:c đ* cập đến các nguyên nhân c> %$n c31 các v8n đ* qu$n l/ và t)ánh
đ5ợc các tác động 0h"ng m&ng muốn thứ phát, O2 (. ch2nh ;ách ngvn chCn t=i quAn đ$&
j1láp1g&; và 0hu %$& tồn )qng nhi:t đ6i d&ntNvN)N đB h=n chế các u 0hách t)&ng các
c&n đ5mng mtn đB đ5ợc đ'nh )‰ và đti h•i các h56ng 7n viên đi cpng các nhóm đ#
0huyến 0h2ch các h&=t động 2t $nh h5ung RH&))i;. W]]UT, nh+ng hành động này đB gi$m
thi#u ;! xá& lộn v* th$m th!c vật và đmi ;ống h&1ng B nhm vi:c c8m lN& nni ng&ài
đ5mng mtn, -)&ng t)5mng hợp này. vi:c đóng c}1 các 0hu v!c đB đ5ợc đ'nh )‰ có th# t=&
)1 các v8n đ* phát ;inh nh5 vi:c gi1 tvng th1m qu1n t=i các 0hu v!c lân cận có c8u t)nc
th$m th!c vật và đ8t yếu 6t, Hhi*u c1n thi:p v* qu$n l/ c•ng đ5ợc áp (ng đ# gi$m các
$nh h5ung đi 0Œm v6i vi:c qu1n ;át đmi ;ống h&1ng B %1& gồm c$ vi:c phân vpng thN&
0h"ng gi1n và thmi gi1n c31 các h&=t động vui ch>i gi$i t)2. đ5mng mtn và vi:c qu$n l/
đi#m vui ch>i gi$i t)2. vi:c thiết 0ế và cung c8p c31 các đi*u 0i:n thuận lợi. vi:c giá& (c
u 0hách. và các qui đ'nh và đi*u luật Ranight và -NmplN. W]]M“ _1);&n. W]]MT,
�Eâu chuy:n v* ;! thành c"ng� u 0hu vui ch>i gi$i t)2 n56c quốc gi1 ^Nl1\1)N t=i d‚
đB chứng t• lợi 2ch c31 ph5>ng thức qu$n l/ h&à nhập, aết qu$ c31 ph5>ng pháp này là
ch5>ng t)ình giám ;át $nh h5ung c31 u 0hách đB đ51 )1 7n chứng gi$m MP• ;! xá&
t)ộn t)ên t&àn 0hu v!c đi 0Œm v6i các h&=t động %1n ngày và %1n đêm u các đi#m vui
ch>i gi$i t)2 Rd1)i&n. W]]MT, Hhi*u h&=t động đB đ5ợc tiến hành. %1& gồmD WT đóng c}1
nhi*u đi#m & u 0hách t=& )1. đCc %i:t là nh+ng đi#m n@m t)&ng các 0hu 0h"ng th# ch'u
đ5ợc ành h5ung. 2T đ'nh )‰ tqng đi#m )iêng. gT phân phát cuốn ;ách h56ng 7n v* tng
;"ng m•ng chw các đ'1 đi#m vui ch>i gi$i t)2 và nói v* các qui đ'nh ;} (ng đ'1 đi#m và
các h&=t động 2t gây $nh h5ung. UT đCt các lt đốt hình m• nN& t=i t8t c$ các đ'1 đi#m. MT
tvng c5mng các xN 0i#m lâm tuAn t)1 đ# nâng c1& vi:c tiếp cận u 0hách và th!c thi luật,
Oi:c đ'nh )‰ các đi#m và đCt các lt đốt đB tập t)ung và& ;! vận chuy#n u 0hách t6i các
0hu v!c ;} (ng ch2nh xung qu1nh các lt đốt. x&á %• hAu hết các v8n đ* c31 vi:c xây
!ng và ;} (ng nhi*u đi#m lt đốt, Oi:c đóng c}1 các đi#m thq1 đB làm gi$m $nh h5ung
và làm tvng ;! t2nh %i:t lập u 0hách & ch& phbp có 0h"ng gi1n )ộng l6n h>n gi+1 các
đ'1 đi#m, Hh+ng nz l!c v* giá& (c này đB m1ng đến ch& u 0hách nh+ng qui đ'nh m6i
và h&=t động ;} (ng đ'1 đi#m m6i và đi 0Œm v6i vi:c mu )ộng đội xN tuAn t)1 0i#m lâm
đB làm gi$m đáng 0# vi:c ;} (ng đ'1 đi#m %8t hợp pháp,
!ếT LUậ$
-óm l=i ch5>ng này đB xNm xbt hàng l&=t các $nh h5ung ti*m tàng & u 0hách và t)ình
%ày các chiến l5ợc qu$n l/ th1y thế đ# gi$m nh và gi$m thi#u các $nh h5ung đó, dột vài
đi#m ch2nh đB đ5ợc t)ình %ày làD
© Oi:c ;} (ng c31 u 0hách tác động tiêu c!c đến th$m th!c vật. n56c và nguồn
;ống h&1ng B. c•ng nh5 t6i ch8t l5ợng các 0inh nghi:m c31 u 0hách,
2
© ^u 0hách đổ đến và các xung đột có th# làm gi$m ch8t l5ợng 0inh nghi:m c31 các
u 0hách,
© Eác nhân tố m"i t)5mng đCc t)5ng nh5 là th$m th!c vật. 0h$ nvng chống ch'u c31
đ8t và ;! ph(c hồi $nh h5ung đến l&=i và mức nghiêm t)4ng c31 các $nh h5ung c31 u
0hách đến nguồn l!c,
© dối qu1n h: gi+1 ;} (ngX $nh h5ung làm h=n chế hi:u qu$ c31 vi:c gi$m ;} (ng
c31 u 0hách và các chiến l5ợc phân tán,
© Eác c> c8u đ* )1 quyết đ'nh có th# cung c8p các chiến thuật )‰ )àng và linh h&=t
qu$n l/ các $nh h5ung & u 0hách,
© Eác chiến l5ợc qu$n l/ gián tiếp th5mng tốn 2t chi ph2 đ# tiến hành h>n và th5mng
đ5ợc u 0hách 51 th2ch h>n,
^u l'ch ;inh thái đB đ5ợc c1 ngợi là một ;! th1y thế l/ t5ung v* ;} (ng đ8t 0hi ;& ;ánh
v6i các nghành c"ng nghi:p tập t)ung và& nguồn l!c nh5 là 0h1i thác Au 0h2 h1y chvn
nu"i gi1 ;nc, Hghàn c"ng nghi:p u l'ch ;inh thái đB thu hnt đ5ợc ;! qu1n tâm đáng 0#
t)&ng nh+ng nvm gAn đây 51 đến nh+ng câu h•i liên qu1n t6i vi:c làm thế nà& đ# có
th# đánh giá đ5ợc thành c"ng c31 nó và %@ng cách nà& đ# có th# uy t)ì các lợi 2ch c31 u
l'ch ;inh thái, dột ph5>ng pháp qu1n t)4ng đ# có 5ợc c$ ;! thành c"ng và %*n v+ng là
vi:c qu$n l/ các $nh h5ung & u 0hách đ# đ$m %$& ;! %$& tồn lâu ài các nguồn lợi t!
nhiên và vvn h&á c•ng nh5 vi:c tiếp t(c ;} (ng và th5ung ng&=n c31 u 0hách,
Eó hàng l&=t các th"ng tin ;žn có đ# t)ợ ginp gi$m nh các $nh h5ung & u 0háchV tq
các vui ch>i gi$i t)2 ;inh thái h4c và các nghiên cứu 0h&1 h4c xB hội đến các 0inh nghi:m
qu$n l/ gi$i t)2, Hhi*u tài li:u đ5ợc t)2ch 7n t)&ng ch5>ng này có nguồn gốc tq các 0inh
nghi:m và nghiên cứu nh5 vậy u các 0hu %$& tồn c31 d‚, Hh+ng 0hác %i:t v* m"i
t)5mng và vvn h&á gi+1 các n56c và các t"n giá& làm h=n chế 0h$ nvng áp (ng một vài
phát hi:n, -uy nhiên các nhà qu$n l/ có th# áp (ng 0iến thức thu đ5ợc vA các gi$i pháp
đB phát t)i#n u nh+ng n56c 0hác và áp (ng linh h&=t 0iến thức này và& h&àn c$nh c( th#
c31 h4,
-hN& K&&. các 0hu v!c mà gAn đây ph$i ch'u ;! gi1 tvng th1m qu1n m=nh m€ đti h•i
th5mng xuyên ph$i có các 0ế h&=ch qu$n l/ u l'ch ;inh thái, Eác $nh h5ung đến các
nguồn l!c qu1n t)4ng có th# i~n )1 nh1nh chóng t=i các 0hu %$& tồn & c> ;u h= tAng
0bm phát t)i#n R%1& gồm các đi*u 0i:n thuận lợi ch& u 0hách và h: thống đ5mng mtnT
và & h=n chế c31 vi:c giá& (c u 0hách. qui đ'nh và các ch5>ng t)ình qu$n l/ đ'1 đi#m,
Eác nhà qu$n l/ ph$i th5mng xuyên t)1nh th3 ;! 3ng hộ t)56c tiên ch& các h&=t động c31
0hu %$& tồn tq các c} t)i và c> qu1n c31 h4 đ# giành đ5ợc ;! 3ng hộ cAn thiết tq các cộng
đồng đ'1 ph5>ng. ch2nh quy*n. nghành c"ng nghi:p u l'chh1y các nhóm %$& tồn, ah"ng
m1y nh+ng ;! 3ng hộ nh5 vậy th5mng đi 0*m v6i l5ợng th1m qu1n và lợi nhuận. & đó
làm ch& vi:c lập 0ế h&=ch tiŒn 0h$ thi và qu$n l/ 0hó 0hvn,
2
Hhân l!c và ngân ;ách h=n chế ch& c$ nh+ng 0hu m6i phát hi:n và nh+ng 0hu đB nổi
tiếng và phát t)i#n làm c$n t)u m=nh m€ nh+ng nz l!c c31 các nhà qu$n l/ nh@m gi$m
thi#u các $nh h5ung c31 u 0hách, O2 (. nếu nguồn l!c đ# tiến hành ph5>ng thức lập 0ế
h&=ch _rE t&àn i:n và qu$n l/ %' thiếu thì ;1u đó ;€ có 2t nh+ng l!1 ch4n có giá t)' cAn
đ5ợc phát t)i#n, dột ph5>ng thức th1y thế có th# đti h•i t)1nh th3 đ5ợc ;! ginp đo c31
nh+ng chuyên gi1 nh5 các nhà 0h&1 h4c và chuyên viên t)&ng l9nh v!c u l'ch ;inh thái.
qu$n l/ 0hu %$& tồn. 0h&1 h4c xB hội. gi$i t)2 t)&ng ;inh thái h4c. qu$n l/ đmi ;ống h&1ng
B và các m"n 0hác c•ng nh5 ng5mi gi+ ti*n ch& 0hu v!c đ=i i:n, Oi:c ;át nhập các
ch5>ng t)ình giám ;át c•ng %' chw t)2ch t)&ng vi:c đánh giá thành c"ng c31 các chiến l5ợc
qu$n l/ và xác đ'nh xNm li:u các $nh h5ung đến nguồn l!c có gi$m đi. tvng lên h1y v7n
nh5 c•, dột 1nh ;ách các chuyên gi1 có th# đ5ợc mmi h4p đ'nh 0c đ#D WT xNm xbt các +
li:u giám ;át và đánh giá thành c"ng c31 c"ng tác qu$n l/ qu1 nh+ng m(c tiêu đ* )1 đB
đ=t đ5ợc. 2T t)ình %ày các v8n đ* và các nguyên nhân c?t ngh91 ch& chnng. gT nhận %iết
và đánh giá các chiến l5ợc th1y thế. và UT đ51 )1 các đ* ngh' đ* cập đến nh+ng v8n đ*
ctn tồn t=i và t)&ng t5>ng l1i, Oì vậy các ch5>ng t)ình qu$n l/ $nh h5ung c31 u 0hách
có hi:u qu$ ph$i th!c tế. t=& )1 vi:c ;} (ng có hi:u qu$ nh8t các nguồn l!c hi:n có và
nh8n m=nh t6i t2nh linh h&=t và đổi m6i,
T)i liXu t%am ;%8o
A2sh'%) ²LDL) RLBL L''L 4›y4L ³D'nsit< \s \n Inc$+!l't' C\us' $¬
C%$¥9in( in &\cEc$unt%< S'ttin(s)³ Leisure !ienes) >$lL n) n$L _)
!!L 6_456nvL
An9'%s$n) DLHL) P ²L &%$¥nL 4›ynL ³Th' Dis!l\c'+'nt P%$c'ss in
R'c%'\ti$n)³*ournal o+ Leisure ,esearh) >$lL 4•) n$L 4) !!L •45v _L
&\<¬i'l9) NL 4›v›L ³R'c$>'%< $¬ C$u% M$nt\n' H'\th C$++uniti's $n
C\i%($%+) Sc$tl\n9) C%$+ Distu%2\nc' 2< T%\+!lin()³ Biologial
Conserva$ion) >$lL 4o) !!L 4•o54v›L
&$$) EL 4››6L ³Th' Ec$t$u%is+ &$$+)³ ¤HN T'chnic\l P\!'% S'%i's N$L
6) ¤$%l9 ¤il9li¬' Cun9) ¤\shin(t$n) DLCL
&$uch'%) DLHL) ²L A>il'sL) RL Ch'!$t') OLEL D$+in(u'• Bil) &L *ilch'•L
4››4L ³R'c$>'%< $¬ T%\ilsi9' *'('t\ti$n ¬%$+ T%\+!lin( in \
T%$!ic\l R\in¬$%'st)³ Environmen$al Managemen$) >$lL 4o) n$L 6)
!!L 6ov56•6L
&%$¥n) P²L) SLCL McC$$l) ML²L M\n¬%'9$L 4›yvL ³E>$l>in( C$nc'!ts \n9
T$$ls ¬$% R'c%'\ti$n Us'% M\n\('+'nt in ¤il9'%n'ss: A St\t' $¬
hn$¥l'9(' R'>i'¥)³ !%$c''9in(s \t th' N\ti$n\l ¤il9'%n'ss
R's'\%ch C$n¬'%'nc') ²ul< 6_56•) C$%t C$llins) C$l$%\9$) ULSL
C$%'st S'%>ic') B'n'%\l T'chnic\l R'!$%t) INT5667) Int'%+$unt\in
R's'\%ch St\ti$nL
2
&u%('%) ²L) ML B$ch¬i'l9L 4››_L ³T$u%is+ \n9 Sh$%t5t'%+ &'h\>i$%\l
R's!$ns's $¬ N'stin( M\sE'9) R'9 C$$t'9) \n9 &lu' C$$t'9
&$$2i's in th' B\li!\($s)³ Environmen$al Conserva$ion) >$lL 67)
n$L _) !!L 6oo56o›L
C'2\ll$s5L\scu%iin) HL 4››•L Tourism, Eo$ourism, and -ro$e$ed .reas)
IUCN: Th' ¤$%l9 C$ns'%>\ti$n Uni$n Bl\n9) S¥it•'%l\n9L
Ci¬u'nt's) AL ML 4››6L ³D't'%+in\ci$n 9' C\!\ci9\9 9' C\%(\ Tu%istic\
'n A%'\s P%$t'(i9\s)³ CATIE) Tu%%i\l2\) C$st\ Ric\L
C$l') DLNL 4›y6L ³¤il9'%n'ss C\+!sit' I+!\cts: E¬¬'ct $¬ A+$unt $¬
Us')³ %'s'\%ch !\!'% INT56yn) ULSL C$%'st S'%>ic') O(9'n) Ut\hL
USDA Int'%+$unt\in C$%'st \n9 R\n(' E0!'%i+'nt St\ti$nL
C$l') DLNL 4›y_L ´Ass'ssin( \n9 M$nit$%in( &\cEc$unt%< T%\il
C$n9iti$ns)³ %'s'\%ch !\!'% INT5_7_) ULSL C$%'st S'%>ic') O(9'n)
Ut\hL Int'%+$unt\in C$%'st \n9 R\n(' E0!'%i+'nt St\ti$nL
C$l') DLNL 4›yvL ³R's'\%ch $n S$il \n9 *'('t\ti$n in ¤il9'%n'ss: A
St\t' $¬ hn$¥l'9(' R'>i'¥)³ !%$c''9in(s \t th' N\ti$n\l
¤A9'+'ss R's'\%ch C$n¬µ%'nc') 4›yo) ²ul< 6_56•) C$%t C$llins)
C$l$%\9$L USDA C$%'st S'%>ic') B'n'%\l T'chnic\l R'!$%t INT5667)
Int'%+$unt\in R's'\%ch St\ti$nL
C$l') DLNL 4›yyL ³Distu%2\nc' \n9 R'c$>'%< $¬ T%\+!l'9 M$nt\n'
B%\ssl\n9 \n9 C$%'sts in M$nt\n\)³ %'s'\%ch !\!'% INT5_y›)
O(9'n) Ut\hL USDA C$%'st S'%>ic') Int'%+$unt\in C$%'st \n9
R\n(' E0!'%i+'nt St\ti$nL
C$l') DLNL 4›y›\L ³L$¥ I+!\ct R'c%'\ti$n\l P%\ctic's ¬$% ¤il9'%n'ss
\n9 &\cEc$unt%<)³ ('n'%\l t'chnic\l %'!$%t INT56•o) O(9'n) Ut\hL
USDA C$%'st S'%>ic') Int'%+$unt\in C$%'st \n9 R\n(' E0!'%i+'nt
St\ti$nL
C$l') DLNL 4›y›2L ³¤il9'%n'ss C\+!sit' M$nit$%in( M'th$9s: A
S$u%c'2$$E)³ ('n'%\l t'chnic\l %'!$%t INT56o›) O(9'n) Ut\h)
USDA C$%'st S'%>ic') Int'%+$unt\in C$%'st E0!'%i+'nt St\ti$nL
C$l') DLNL 4››7L ³Ec$l$(ic\l I+!\cts $¬ ¤il9'%n'ss R'c%'\ti$n \n9
Th'i% M\n\('+'nt)³ Wilderness Managemen$) N$%th A+'%ic\n
P%'ss) B$l9'n) C$l$%\9$) !!L n6o5n••L
C$l') DLNL 4››_L ³T%\+$lin( E¬¬'cts $n M$unt\in *'('t\ti$n in
¤\shin(t$n) C$l$%\9$) N'¥ H\+!shi%' \n9 N$%th C\%$lin\)³
2
%'s'\%ch !\!'% INT5n•n) O(9'n) Ut\hL USDA C$%'st S'%>ic')
Int'%+$unt\in C$%'st E0!'%i+'nt St\ti$nL
C$l') DLNL 4››o\L ³Distu%2\nc' $¬ N\tu%\l *'('t\ti$n 2< C\+!in(:
E0!'%i+'nt\l A!!lic\ti$ns $¬ L$¥ L'>'l St%'ss)³ Environmen$al
Managemen$) >$lL 4›) n$L _) !!L n7o5n4•L
C$l') DLNL 4››o2L ³E0!'%i+'nt\l T%\+!lin( $¬ *'('t\ti$n: R'l\ti$nshi!
&'t¥''n T%\+!lin( Int'nsit< \n9 *'('t\ti$n R's!$ns')³*ournal o+
.pplied Eolog/) >$lL _ 6) !!L 67_564nL
C$l') DLNL) MLEL P't'%s'n) RLCL Luc\sL 4›yvL ³M\n\(in( ¤il9'%n'ss
R'c%'\ti$n Us'5 C$++$n P%$2l'+s \n9 P$t'nti\l S$luti$ns)³
('n'%\l t'chnic\l %'!$%t INT56_7) O(9'n) Ut\hL USDA C$%'st
S'%>ic') Int'%+$unt\in C$%'st E0!'%i+'nt St\ti$nL
D$uc'tt') ²LEL) DLN C$l'L 4››_L ³¤il9'%n'ss *isit$% E9uc\ti$n:
In¬$%+\ti$n A2$ut Alt'%n\ti>' T'chni;u's)³ ('n'%\l t'chnic\l
%'!$%t INT56›o) O( 'n) Ut\hL USDA C$%'st S'%>ic') Int'%+$unt\in
C$%'st E0!'%i+'nt St\ti$nL
E9in(t$n) ²LML) MLAL E9in(t$nL 4›y•L Eolog/, ,erea$ion and Tou$ism)
C\+2%i9(' Uni>'%sit< P%'ss) N'¥ Y$%E) N'¥ Y$%EL
C\%%'ll) &LHL) DL Run<\nL 4›› 4L ³Ec$l$(< \n9 T$u%is+³) .nnals o+
Tourism ,esearh) >$lL 4y) !!L n45o•L
Cish2'in) ML) IL A¦•'nL 4›voL Belie+, .$$i$ude, &n$en$ion and Behavior01
.n &n$rodu$ion $o Theor/ and ,esearh) A99is$n5¤'sl'<
Pu2lishin( C$+!\n<) R'\9in() M\ss\chus'ttsL
B\E\hu) CLBL 4››6L Touris$ .$$i$udes and 2se &mpa$s in Maasal Mara
Na$ional ,eserve) ¤il9li¬' C$ns'%>\ti$n Int'%n\ti$n\l) N\i%$2i)
h'n<\L
B\%l\n9) BLBL 4›yvL ³R\t's $¬ S$il L$ss C%$+ M$unt\in C$$t!\ths: An
E0!'%i+'nt\l Stu9< in th' D%\E'ns2'%( M$unt\ins)³ .pplied
3eograph/) >$lL v) !!L n45onL
Bi$n($) CL) ²L &$sc$5Ni•'<') BL ¤\ll\c'L 4››n0 . !$ud/ o+ )isi$or
Managemen$ in $he Wor4s Na$ional -ar5s and -ro$eaed .reas)
C$ll'(' $¬ N\tu%\l R's$u%c's) C$l$%\9$ St\t' Uni>'%sit<) C$%t
C$llins) C$l$%\9$L
2
B%\+\nn) ²LHL 4›y6L ³T$¥\%9 \ &'h\>i$%\l Th'$%< $¬ C%$¥9in( in
Out9$$% R'c%'\ti$n: An E>\lu\ti$n \n9 S<nth'sis $¬ R's'\%ch)³
Leisure !ienes) >$lL o) n$L 6) !!L 47›546•L
B%\+\nn) ²LHL) h¦L &u%9('L 4›ynL ³C%$¥9in( P'%c'!ti$n D't'%+in\nts \t
Int'nsi>'l< Us'9 D'>'l$!'9 Out9$$% R'c%'\ti$n Sit's)³ Leisure
!ienes) >$lL •) !!L 4•v54y•L
H\++itt) ¤EL) DLNL C$l'L 4›yvL ¤il9l\n9 R'c%'\ti$n: Ec$l$(<
M\n\('+'nt) ²$hn ¤il'< \n9 S$ns IncL) N'¥ Y$%E) N'¥ Y$%EL
H\+!t$n) &L) DLNL C$l'L 4››oL S$¬t P\ths: Ho6 $o En7o/ $he Wilderness
Wi$hou$ Harming &$) St\cE!$l' &$$Es) M'ch\nics2u%()
P'nns<l>\ni\L
H\%%$un) LLAL) ELAL &$$L 4››oL ³Th' S'\%ch ¬$% *isit$% C\%%<in(
C\!\cit<: A R'>i'¥ $¬ T$u%is+´s I+!\ct M\n\('+'nt
M'th$9$l$(i's \n9 th'i% Us' in P%$t'ct'9 A%'\s)³ 9%\¬t) ¤$%l9
¤il9li¬' Cun9) ¤\shin(t$n) DLCL
H\¥Eins) ²LP) CLML R$2'%tsL 4››_L ³E¬¬'cts $¬ C'c%'\ti$n\l Scu2\ Di>in(
$n C$%\l R''¬s: T%\+!lin( $n R''¬ Cl\t C$++uniti's)³*ournal o+
.pplied Eolog/) >$lL _7) !!L 6o5_7L
H\<s+ith) LL) ²LDL HuntL 4››oL ³N\tu%' T$u%is+)³ Wildli+e and
,erea$ionis$s8 Coe9is$ene Through Managemen$ and ,esearh)
Isl\n9 P%'ss) ¤\shin(t$n) DLCL
H'2'%l'in) TLAL \n9 &L Sh'l2<L 4›vvL ³C\%%<in( C\!\cit<) *\lu's \n9
th' S\tis¬\cti$n M$9'l: A R'!l< t$ B%'ist)³ *ournal o+ Leisure
,esearh) >$lL ›) !!L 4n654nyL
H'n9'') ²LCL) BLHL St\nE'<) RLCL Luc\sL 4››7L Wilderness Managemen$)
N$%th A+'%ic\n P%'ss) B$l9'n) C$l$%\9$L
H$ll'nh$%st) SL) LL B\%9n'%L 4››nL ³Th' In9ic\t$% P'%¬$%+\nc' Esti+\t'
A!!%$\ch t$ D't'%+in' Acc'!t\2l' ¤il9'%n'ss C$n9iti$ns)³
Environmen$al Managemen$) >$lL 4y) !!L ›745›7•L
²\c$2) BLRL) RL Sch%'<'%L 4›y7L ³C$n¬lict in Out9$$% R'c%'\ti$n: A
Th'$%'tic\l P'%s!'cti>')³*ournal o+ Leisure ,esearh) >$lL 46) n$L
nL) !!L _•›5_y7L
h'nchin(t$n) RL 4››4L ³T$u%is+ D'>'l$!+'nt in th' B%'\t &\%%i'% R''¬
M\%in' P\%E)³ %ean and !horeline Managemen$, >$lL 4o) !!L ov5
vyL
2
hni(ht) RLLL) DLNL C$l'L 4››4L ³E¬¬'cts $¬ R'c%'\ti$n\l Acti>it< $n
¤il9li¬' in ¤il9l\n9s)³ t%\ns\cti$ns $¬ th' N$%th A+'%ic\n ¤il³'
\n9 N\tu%\l R's$u%c's C$n¬'%'nc') >$lL o•) !!L 6_y56nvL
hni(ht) RLLL) DLNL C$l'L 4››o\L ³C\ct$%s Th\t In¬lu'nc' ¤il9li¬'
R's!$ns's t$ R'c%'\ti$nists)³ Wildli+e and ,erea$ionis$s8
Coe9is$ene Through Managemen$ and ,esearh) Isl\n9 P%'ss)
¤\shin(t$n) DLCL
hni(ht) RLLL) DLNL C$l'L 4››o2L ³¤il9li¬' R's!$ns's t$ R'c%'\ti$nists,:
Wildli+e and ,erea$ionis$s8 Coe9is$ene Through Managemen$
and ,esearh) Isl\n9 P%'ss) ¤\shin(t$n) DLCL
hni(ht) P)LLL) h¦L But•¥ill'%L 4››oL Wildli+e and ,erea$ionis$s8
Coe9is$ene Tbrougb Managemen$ and ,esearh) Isl\n9 P%'ss)
¤\shin(t$n) DLCL
hni(ht) RLLL) SLAL T'+!l'L 4››oL ³¤il9li¬' \n9 R'c%'\ti$nists:
C$'0ist'nc' Th%$u(h M\n\('+'nt)³ Wildli+e and ,erea$ionis$s8
Coe9is$ene Through Managemen$ and ,esearh) Isl\n9 P%'ss)
¤\shin(t$n) DLCL
huss) PLRL) ALRL B%\'¬' \n9 ²L ²L *\sE'L 4››7L )isi$or &mpa$
Managemen$8 . ,evie6 o+ researh) >$lL 4) N\ti$n\l P\%Es \n9
C$ns'%>\ti$n Ass$ci\ti$n) ¤\shin(t$n) DLCL
L\%s$n) RLAL 4››oL &\l\ncin( ¤il9li¬' *i'¥in( ¤ith ¤il9li¬' I+!\cts: A
C\s' Stu9<)³ Wildli+e and ,erea$ionis$s8 Coe9is$ene Through
Managemen$ and ,esearh) Isl\n9 P%'ss) ¤\shin(t$n) DLCL
L\¥%'nc') TL&L) DL ¤icEinsL 4››vL ³M\n\(in( L'(iti+\c< in
Ec$t$u%is+)³ Tourism Managemen$) >$lL 4y) n$L o) !!L _7v5_4•L
L'un() YCL) ²LLL M\%i$nL 4››•L ³T%\il D'(%\9\ti$n \s In¬lu'nc'9 2<
En>i%$n+'nt\l C\ct$%s: A St\t' $¬ th' hn$¥l'9(' R'>i'¥)³*ournal
o+ !oil and Wa$er Conserva$ion) >$lL o4) n$L 6) !!L 4_754_•L
Li99l') ML ²L 4›› 4L ³R'c%'\ti$n\l Ec$l$(<: E¬¬'cts $¬ T%\+!lin( $n
Pl\nts \n9 C$%\l,: Trends in Eolog/ and Evolu$ion) >$lL •) n$L 4)
!!L 4_54vL
Li99l') ML ²L 4››vL ,erea$ion and $he Environmen$, The Eologial
&mpa$ o+ %u$door ,erea$ion and Eo$ourism) Ch\!+\n \n9 H\ll)
L$n9$nL
2
Li99l') ML²L) LLDL Chitt<L 4›y 4L ³Th' Nut%i'nt &u9('t $¬ H$%s' T%\cEs $n
\n En(lish L$¥l\n9 H'\th)³*ournal o+ .pplied Eolog/) >$lL 4y) !!L
yn45ynyL
Li99l') M¦L) ALML h\<L 4›yvL ³R'sist\nc') Su%>i>\l \n9 R'c$>'%< $¬
T%\+!l'9 C$%\l $n th' B%'\t &\%%i'% R''¬)³ Biologial
Conserva$ion) >$lL n6) !!L 454yL
Li99l') M¦L) HLRLAL Sc$%(i'L 4›y7L ³Th' E¬¬'cts $¬ R'c%'\ti$n $n
C%'sh¥\t'% Pl\nts \n9 Ani+\ls: A R'>i'¥)³ Biologial
Conserva$ion) >$lL 4v) n$L 6) !!L 4y_567•L
Luc\s) RLCL 4›v›L ³P'%c'!ti$ns $¬ N$n5+$t$%i•'9 R'c%'\ti$n\l I+!\cts:
A R'>i'¥ $¬ R's'\%ch Cin9in(s)³ ,erea$ional &mpa$ on Wildlands)
O(9'n) Ut\hL USDA C$%'st S'%>ic') Int'%+$unt\in C$%'st \n9
R\n(' E0!'%i+'nt St\ti$nL
Luc\s) RLCL 4››7L ³¤il9'%n'ss R'c%'\ti$n M\n\('+'nt: A B'n'%\l
O>'%>i'¥)³ Wilderness Managemen$) N$%th A+'%ic\n P%'ss)
B$l9'n) C$l$%\9$L
M\cC\%i\n9) CL) ML Ci¬u'nt'sL 4››oL ³C\s' Stu9<: &i$9i>'%sit<
C$ns'%>\ti$n \n9 Hu+\n P$!ul\ti$n I+!\cts in th' B\l\!\($s
Isl\n9s) Ecu\9$%)³ !%$c''9in(s $¬ th' Hu+\n P$!ul\ti$n)
&i$9i>'%sit< \n9 P%$t'ct'9 A%'\s) A+'%ic\n Ass$ci\ti$n ¬$% th'
A9>\nc'+'nt $¬ Sci'nc'L
M\chlis) BL) DLLL Tichn'llL 4›yoL The !$a$e o+$he Wor5+s -ar5s8 .n
&n$erna$ional.ssessmen$ o+ ,esoure Managemen$, -oli/, and
,esearh) ¤'st>i'¥ P%'ss) IncL
M\nnin() RLEL 4›v›L ³I+!\cts $¬ R'c%'\ti$n $n Ri!\%i\n S$ils \n9
*'('t\ti$n)³ Wa$er ,esoures Bulle$in) >$lL 4o) n$L 4) !!L _n_L
M\nnin() RLEL 4›yoL ³C%$¥9in( N$%+s in &\cEc$unt%< S'ttin(s: A
R'>i'¥ \n9 S<nth'sis)³*ournal o+ Leisure ,esearh) >$lL 4v) n$L 6)
!!L vo5y›L
M\%i$n) ²LLL 4››4L Developing a Na$ural ,esoure &nven$or/ and
Moni$oring -rogram +or )isi$or &mpa$s on ,erea$ion !i$es8 .
-roedural Manual) n\tu%\l %'s$u%c' %'!$%t) NPSªNR*TªNRR›4ª7•)
USL D'!\%t+'nt $¬ th' Int'%i$%) N\ti$n\l P\%E S'%>ic') ¤\shin(t$n)
DLCL
M\%i$n) ²LLL 4››nL ³An Ass'ss+'nt $¬ T%\il C$n9iti$ns in B%'\t S+$E<
M$unt\ins N\ti$n\l P\%E)³ %'s'\%chª%'s$u%c's +\n\('+'nt %'!$%t)
2
4o6) ULSL D'!\%t+'nt $¬ th' Int'%i$%) N\ti$n\l P\%E S'%>ic')
S$uth'\st R'(i$n) Atl\nt\) B'$%(i\L
M\%i$n) ²LLL 4››oL ³En>i%$n+'ntO Au9itin(: C\!\2iliti's \n9
M\n\('+'nt Utilit< $¬ R'c%'\ti$n I+!\ct M$nit$%in( P%$(%\+s)³
Environmen$al Managemen$) >$lL 4›) n$L o) !!L v•_5vv4L
M\%i$n) ²LLL) DLNL C$l'L 4››•L ³S!\ti\l \n9 T'+!$%\l *\%i\ti$n in S$il
\n9 *'('t\ti$n I+!\cts $n C\+!sit's: D'l\¥\%' ¤\t'% B\!
N\ti$n\l R'c%'\ti$n A%'\)³ Eologial .pplia$ions) >$lL •) n$L 6)
!!L o675o_7L
M\%i$n) ²LLL) YCL L'un(L 4››vL ³An Ass'ss+'nt $¬ C\+!sit' C$n9iti$ns
in B%'\t S+$E< M$unt\ins N\ti$n\l P\%E)³ %'s'\%chª%'s$u%c's
+\n\('+'nt %'!$%t) ULSL D'!\%t+'nt $¬ th' Int'%i$%) N\ti$n\l
P\%E S'%>ic') B%'\t S+$E< M$unt\ins N\ti$n\l P\%E) B\tlin2u%()
T'nn'ss''L
M\%i$n) ²LLL) LLCL M'%%i\+L 4›yo\L ³P%'9ict\2ilit< $¬ R'c%'\ti$n\l I+!\ct
$n S$ils)³ !oil !iene !oie$/ o+ .meria *ournal) >$lL n›) n$L _)
!!L v o 45v o _L
M\%i$n) ²LLL) LLCL M'%%i\+L 4›yo2L ³R'c%'\ti$n\l I+!\cts $n ¤'ll
Est\2lish'9 C\+!sit's in th' &$un9\%< ¤\t'%s C\n$' A%'\
¤il9'%n'ss)³ St\ti$n T'chnic\l &ull'tin ADS&6o76) A(%icultu%\l
E0!'%i+'nt St\ti$n) Uni>'%sit< $¬ Minn's$t\) St P\ul) Minn's$t\L
M\%i$n) ²LLL) CLSL R$('%sL 4››nL ³Th' A!!lic\2ilit< $¬ T'%%'st%i\l *isit$%
I+!\ct M\n\('+'nt St%\t'(i's t$ th' P%$t'cti$n $¬ C$%\l R''¬s)³
%ean and Coas$al Managemen$) >$lL 66) !!L 4o_54•_L
M\%i$n) ²LLL) ²L¤ R$(('n2ucE) RLEL M\nnin(L 4››_L ³P%$2l'+s \n9
P%\ctic's in &\cEc$unt%< R'c%'\ti$n M\n\('+'nt: A Su%>'< $¬
N\ti$n\l P\%E S'%>ic' M\n\('%s)³ n\tu%\l %'s$u%c's %'!$%t
NPSªNR*TªNRR›_ª46) USL D'!\%t+'nt $¬ th' Int'%i$%) N\ti$n\l
P\%E S'%>ic') ¤\shin(t$n) DLCL
Mi'c•E$¥sEi) ¨L 4››oL ³En>i%$n+'nt\l Issu's $¬ T$u%is+ \n9
R'c%'\ti$n)³ Uni>'%sit< P%'ss $¬ A+'%ic\) IncL) N'¥ Y$%E) N'¥
Y$%EL
M$nti) P ) ELEL M\cEint$shL 4›v›L ³E¬¬'ct $¬ C\+!in( $n Su%¬\c' S$il
P%$!'%ti's in th' &$%'\l C$%'st R'(i$n $¬ N$%th¥'st'%n Ont\%i$)
C\n\9\)³ !oil !iene !oie$/ o+ .meria *ournal) >$lL n_) !!L 47n5
446L
2
N$%%is) RL 4››nL ³Ec$t$u%is%n in th' N\ti$n\l P\%Es $¬ L\tin A+'%ic\)³
Na$ional -ar5s) >$lL •y) n$L 46) !!L __5_vL
P%itch'tt) ¤LL 4›v›L -roper$ies and Managemen$ o++ores$ !oils) ²$hn
¤il'< \n9 S$ns) N'¥ Y$%E) N'¥ Y$%EL
R$(('n2ucE) ²L¤) DLRL ¤illi\+s) ALEL ¤\ts$nL 4››_L ³D'¬inin(
Acc'!t\2l' C$n9iti$ns in ¤il9'%n'ss)³ Environmen$al
Managemen$) >$lL 4v) n$L 6) !!L 4yv54›vL
S\l+) RL* 4›y•L ³C$%\l R''¬ \n9 T$u%ist C\%%<in( C\!\cit<: Th' In9i\n
Oc'\n E0!'%i'nc') ³ 2NE- &ndus$r/ and $he Environmen$) >$lL ›)
n$L 4) !!L I I 5 4 _L
Sh'l2<) &L 4›y7L ³C%$¥9in( M$9'ls ¬$% &\cEc$unt%< R'c%'\ti$n)³ Land
Eonomis) >$lL o•) !!L n_5ooL
St\nE'<) BLHL) DLNL C$l') RLCL Luc\s) MLEL P't'%s'n) SLSL C%iss'UL 4›yoL
³Th' Li+its $¬ Acc'!t\2l' Ch\n(' „IAC… S<st'+ ¬$% ¤il9'%n'ss
Pl\nnin()³ ('n'%\l t'chnic\l %'!$%t INT54v•) O(9'n) Ut\hL USDA
C$%'st S'%>ic') Int'%+$unt\in C$%'st E0!'%i+'nt St\ti$nL
St\nE'<) BLHL) SLE McC$$l) BLLL St$E'sL 4››7L ³M\n\(in( ¬$%
A!!%$!%i\t' ¤il9'%n'ss C$n9iti$ns: Th' C\%%<in( C\!\cit< Issu')³
Wilderness Managemen$) N$%th A+'%ic\n P%'ss) B$l9'n) C$l$%\9$L
St\nE'<) BLHL) RL Sch%'<'%L 4›yvL ³Attitu9's T$¥\%9 ¤il9'%n'ss \n9
C\ct$%s A¬¬'ctin( *isit$% &'h\>i$%: A St\t' $¬ hn$¥l'9(' R'>i'¥)³
!%$c''9in(s \t th' N\ti$n\l ¤il9'%n'ss R's'\%ch C$n¬'%'nc') ²ul<
6_56•) C$%t C$llins) C$l$%\9$) ULSL C$%'st S'%>ic') B'n'%\l
T'chnic\l R'!$%t INT5667) O(9'n) Ut\hL USDA C$%'st S'%>ic')
Int'%+$unt\in R's'\%ch St\ti$nL
Sun) DL) ML²L Li99l'L 4››_L ³A Su%>'< $¬ T%\+!lin( E¬¬'cts $n *'('t\ti$n
\n9 S$9 in Ei(ht T%$!ic\l \n9 Su2t%$!ic\l Sit's)³ Environmen$al
Managemen$) >$lL 4v) n$L n) !!L n›v5o 47L
Unit'9 St\t's D'!\%t+'nt $¬ th' Int'%i$%) N\ti$n\l P\%E S'%>ic'L 4››4L
³N\tu%\l R's$u%c's M\n\('+'nt Bui9'lin')³ B$>'%n+'nt P%intin(
O¬¬ic') NPS5vv) ¤\shin(t$n) DLCL
Unit'9 St\t's D'!\%t+'nt $¬ th' Int'%i$%) N\ti$n\l P\%E S'%>ic'L 4››v\L
³A Su++\%< $¬ th' *isit$% E0!'%i'nc' \n9 R's$u%c' P%$t'cti$n
„*ERP… C%\+'¥$%E)³ D'n>'% S'%>ic' C'nt'%) Pu2lic\ti$n NPS D5
464n) D'n>'%) C$l$%\9$L
2
Unit'9 St\t's D'!\%t+'nt $¬ th' Int'%i$%) N\ti$n\l P\%E S'%>ic'L 4››v2L
³Th' *isit$% E0!'%i'nc' \n9 R's$u%c' P%$t'cti$n „*ERP…
C%\+'¥$%E: A H\n92$$E ¬$% Pl\nn'%s \n9 M\n\('%s)³ Pu2lic\ti$n
NPS D5464o) D'n>'% S'%>ic' C'nt'%) D'n>'%) C$l$%\9$L
*\sE') ²L²L) MLP D$nn'll<) &L Sh'l2<L 4››_L ³Est\2lishin( M\n\('+'nt
St\n9\%9s: S'l'ct'9 E0\+!l's $¬ th' N$%+\ti>' A!!%$\ch)³
Environmen$al Managemen$) >$lL 4v) n$L o) !!L •6›5•n_L
¤\(\%) ²LAL 4›•nL ³Th' C\%%<in( C\!\cit< $¬ ¤il9 L\n9s ¬$% R'c%'\ti$n)³
Th' S$ci't< $¬ A+'%ic\n C$%'st'%s) C$%'st Sci'nc' M$n$(%\!h v)
¤\shin(t$n DLCL
¤\ll\c') BLNL 4››_L ³¤il9l\n9s \n9 Ec$t$u%is+ in L\tin A+'%ic\:
In>'stin( in P%$t'ct'9 A%'\s)³*ournal o+ ;ores$r/) >$lL › 4) n$L 6)
!!L _v5n7L
¤'\>'%) TL) DL D\l'L 4›vyL ³T%\+!lin( E¬¬'cts $¬ HiE'%s) M$t$%c<cl's
\n9 H$%s's in M'\9$¥s \n9 C$%'sts)³*ournal o+ .pplied Eolog/)
>$lL 4o) n$L 6) !!L no45novL
¤hitt\E'%) DL) &L Sh'l2<L 4›yyL ³T<!'s $¬ N$%+s ¬$% R'c%'\ti$n
I+!\cts: E0t'n9in( th' S$ci\l N$%+s C$nc'!t)³*ournal o+ Leisure
,esearh) >$lL 67) n$L n) !!L 6•456v _L
¤ils$n) ²LP) ²LP S'n'<L 4››nL ³E%$si$n\l I+!\ct $¬ HiE'%s) H$%s's)
M$t$%c<cl's) \n9 O¬¬ R$\9 &ic<cl's $n M$unt\in T%\ils in
M$nt\n\)³ Moun$ain ,esearh and Developmen$) >$lL 4n) n$L 4)
!!L vv5yyL

2
Eh5>ng S
đ'a du l&c% sin% t%ái lCn tầm cao %*n
/St cái n%Tn ()o sự t%u %It các cSng đLng đ&a p%'*ng
trong ;%u (ực t' n%Gn
E&;t1; Eh)i;t
’ Hh• %b là xinh đp’. nhà t)iết h4c và nhà vvn Z,Y,`chum1chN) đB nói nh5 vậy, ahi áp
(ng và& ;! phát t)i#n c31 u l'ch 0hu v!c t5 nhân có ;! l"i cuốn các cộng đồng đ'1
ph5>ng thì đnng là đB có một 0i#u thành c"ng nh5 vậy. đó là qui m" nh•, -)&ng nh+ng
nvm gAn đây. 0hi u l'ch ;inh thái đB phát t)i#n. ng5mi t1 th8y t)ên 0h?p Ehâu Ihi R nh5 là
t)5mng hợp đ5ợc th$& luận t)&ng ch5>ng nàyT và phAn l6n thế gi6i ctn l=i. ngày càng
nhi*u các nhà thAu nh•. %1& gồm các ch3 nhà nghw. các nhà đi*u hành u l'ch t! nhiên.
đ1ng thu hnt thành c"ng các cộng đồng đ'1 ph5>ng và& các c"ng vi:c c31 h4, Hh+ng phát
t)i#n này nh8t quán v6i h1i nguyên l/ c> %$n nh8t c31 u l'ch ;inh thái. đó là đNm l=i lợi
2ch 0inh tế t)!c tiếp ch& ng5mi ân đ'1 ph5>ng và đóng góp và& vi:c %$& v: thiên nhiên,

LSI 9HI &H— &CA t'c giH+ +hhsng nJ% tLp trung vJo s\ thu h?t cDc cKng Grng GHa
phhsng vJo s\ phDt triTn c>a du lHch sinh thDi trong khu v\c th nhwn! *] trCnh bJ% nhiju
trhNng hnp cY thT / tQt c= Gju z +hwu Phi / GT d< bj so sDnh! +Dc vt dY minh hoU cDc
cKng Grng GHa phhsng GW c] nhlng cs cQu lWnh GUo tru%jn thMng tUi ch~ vJ lJ nsi mJ
khu v\c th nhwn Gang muMn th\c hiFn c] hiFu ;u= -viFc gw% d\ng n•ng l\c- b[n trong
cDc cKng Grng G] trong khi cDc k€ n•ng ;u=n li tJi chtnh, cDc cs cQu tm chZc vJ kiAn
thZc kinh doanh Gang cSn thiAu! +hhsng nJ% kh@ng nghi[n cZu cDc vQn Gj lBn hsn c>a
du lHch d\a vJo cKng Grng, nsi cDc tm chZc kinh doanh Ghnc khzi GPu, sz hlu vJ Giju
hJnh bzi chtnh cDc cKng Grng! Tu% nhi[n nhlng vQn Gj Ghnc n[u l[n z Gw% vJ nhiju kAt
luLn GUt Ghnc lJ thtch hnp vBi hCnh =nh toJn bK c>a s\ thu h?t cDc cKng Grng GHa
phhsng vJo du lHch d\a vJo t\ nhi[n!
#+Dc nghi[n cZu cY thT c>a 'liver•s +amp Limited vJ Dorobo Tours vJ Safaris
Ghnc d\a tr[n kh=o sDt ban GPu, bao grm cDc chu%An th•m tUi ch~ z TanRania, cDc cuKc
ph‚ng vQn cDc @ng ch> vJ cDc nhJ ;u=n li vJ viFc gem gvt cDc tJi liFu c>a c@ng t% bao
grm cDc thh tin vJ cDc cuMn sDch m‚ng! +Dc ngurn th@ng tin phY GW Ghnc s•n tCm nhh
GW n[u trong mYc tJi liFu tham kh=o! 3j +@ng t% 5=o trn +hwu Phi, t@i GW phYc vY z G]
tE abbƒ/abbc vBi th cDch lJ giDm GMc chhsng trCnh, vJ chHu trDch nhiFm vj theo d„i du
lHch sinh thDi vJ phDt triTn d\ Dn! Trong thNi gian nJ%, t@i GW c] nhlng hiTu biAt swu s…c
vj cDc kinh nghiFm du lHch sinh thDi c>a +@ng t% 5=o trn +hwu Phi tr[n th\c GHa cxng
nhh cDch gi=i ;u%At c>a c@ng t%! *ghi[n cZu GiTm vj +@ng t% 5=o trn +hwu Phi Ghnc
2
c•n cZ tr[n hiTu biAt rKng rWi ban GPu c>a cDc d\ Dn th\c GHa, cDc tJi s=n vJ cDc phhsng
phDp Giju hJnh c>a c@ng t%! *] bao grm viFc gem gvt cDc tJi liFu c@ng cKng vJ cDc
ngurn tJi liFu phY nhh GW n[u trong TJi liFu tham kh=o z cuMi chhsng nJ%!
Oi:c thu hnt cộng đồng và& ;! phát t)i#n c31 u l'ch qui m" nh• t)&ng 0hu v!c t5 nhân
0h"ng ph$i là đB đ=t đ5ợc một cách ~ àng, Hó là 0ết qu$ mt m7m và h4c tập tq nh+ng
;1i lAm c31 các nhà thAu đi t)56c. h4 đB tqng đ8u t)1nh đ# đNm l=i / ngh91 đ2ch th!c ch& /
t5ung c31 l+ hành t)ách nhi:m t)ên các 0hu v!c t! nhiên. vq1 %$& v: m"i t)5mng vq1 gi+
v+ng phnc lợi c31 nhân ân đ'1 ph5>ng, Hh5ng t=i ;1& ;! l"i cuốn cộng đồng l=i có /
ngh91 đối v6i 0hu v!c t5 nhânŸ Ih$i chvng đó là một h&=t động nhân đứcŸ Eó cái gì %ên
t)&ng đó đối v6i &1nh nhânX nhà đAu t5 Ÿ ahi áp (ng và& u l'ch !1 và& t! nhiên thì t1
0h"ng ph$i nhìn x1 đ# tìm câu t)$ lmi, -hống 0ê tiếp t(c chw )1 )@ng u l'ch !1 và& t!
nhiên v7n đ1ng là một t)&ng %ộ phận tvng t)5ung nh1nh nh8t c31 n*n c"ng nghi:p. v6i
ngày càng nhi*u h&=t động u l'ch !1 và& thiên nhiên đ5ợc tổ chức %ên ng&ài các v5mn
quốc gi1 h&Cc 0hu ! t)+. t)ên đ8t đ1i c31 cộng đồng h1y làng xB. n>i c&n ng5mi và cuộc
;ống h&1ng B. cpng v6i các tài nguyên thiên nhiên 0hác. ;ống t)&ng mối qu1n h: chCt
ch€ v6i nh1u, Hếu mối qu1n h: đó là thp đ'ch. nó có th# phá h&=i m"i t)5mng 0inh &1nh
mà ;! tvng t)5ung c31 u l'ch ph( thuộc và&, ahi ân làng u vpng I)1chu1% ahi)i ah1n
c31 -hái _1n đAu độc một hố n56c uống c31 v&i và& tháng Hvm W]]L. giết chết một đàn
h4 hàng các v&i hiếm c31 Ehâu Á . h4 %' t)$ miếng vì 0h"ng nhận đ5ợc lợi 2ch phát t)i#n
u l'ch !1 và& thiên nhiên u t)&ng 0hu v!c, Qàn v&i đB gây nhi*u thi:t h=i ch& h&1 màu
c31 h4, <ành động c31 ân làng đB làm ;uy gi$m nghiêm t)4ng th' t)5mng u l'ch c31 0hu
v!c,
-hật đáng %uồn là đB có nhi*u v2 ( t5>ng t! t)ên 0h?p thế gi6i, Eác cộng đồng đ'1
ph5>ng đB có mâu thu7n v6i các ! án h&Cc nhà thAu u l'ch. ng5mi ân c31 h4 đB %'
t56c đ&=t các lợi 2ch 0inh tế, -)&ng nh+ng t)5mng hợp đó ng5mi t1 l=i nhận )1 )@ng ;!
th1m gi1 c31 cộng đồng và& ;! phát t)i#n u l'ch 0hu v!c t5 nhân có / ngh91 0inh &1nh
lành m=nh, Hh5ng th1m gi1 nh5 thế nà&Ÿ Hh+ng v8n đ* và hứ1 hn c31 ;! thu hnt cộng
đồng và& u l'ch !1 và& t! nhiên là gìŸ Hh+ng nghiên cứu đi#n hình ;1u đây ;€ ch& t1
một vài v2 (,
tli(er•s camp limited
-u l&c% .in% t%ái DCn ngo)i C]ng (iCn ?u@c gia Tarangire
�ở DKc Tan€ania
-1 có th# tìm th8y u JlivN)£; E1mp t=i -1n„1ni1 một v2 ( thành c"ng v* đi*u hành u
l'ch ;inh thái t)ên qui m" nh•, Q5ợc thành lập tq nvm W]]2. JlivN)£; E1mp._t,. là một tổ
chức 0inh &1nh u l'ch th5>ng m=i t! %• vốn đB thnc đFy c"ng tác %$& tồn !1 và& cộng
đồng, d(c tiêu c31 JlivN)£; E1mp u -1n„1ni1 là phát t)i#n một ;$n phFm u l'ch th5>ng
m=i có 0ết qu$ u vtng đi ;vn ph21 %?c cu$ -1n„1ni1. t)&ng 0hi v7n đNm l=i nh+ng 0ết qu$
%$& tồn t2ch c!c và lợi 2ch 0inh tế c( th# tq u l'ch ch& ng5mi ân d11;1i u các làng
_&%&i) `&it và Zm%&)NNt 4c thN& 0hu v!c h&1ng B )$i )ác u ph21 đ"ng E"ng viên euốc
gi1 -1)1ngi)N Rđ5ợc %iết đến là 0hu v!c ;vn %?t có 0i#m ;&át _&0i;1lN T, JlivN)£; E1mp đB
2
đ51 )1 một đ* xu8t ch& h1i làng u đ'1 ph5>ng và ch& E(c đmi ;ống h&1ng B c31 ch2nh
ph3 -1n„1ni1. 0huyến cá& một 0hu v!c h=t nhân %$& v: đmi ;ống h&1ng B )ộng 2P cây
;ố vu"ng %ên t)&ng 0hu v!c xB Zm%&)NNt n>i ;€ đCt t)=i, dột ’0hu v!c h&=t động’ )ộng
h>n. co g2P cây ;ố vu"ng Rmột m"i t)5mng h&1ng B l/ t5ungT. t)&ng đó có làng _&%&i)
`&it. c•ng ;€ đ5ợc %$& tồn ch& cuộc ;vn %ộ ài h>n, O* th!c ch8t. JlivN)£; E1mp đ1ng
tìm 0iếm một hợp đồng ch& thuê ài h=n v6i các xB, Hg5ợc l=i. t)=i ! 0iến một ’l: ph2
%$& v: đmi ;ống h&1ng B’mzi ngày ch& mzi nhà u l'ch là W2s`¡ . đ5ợc chi1 ;f gi+1 h1i
xB, E&n ;ố này đ5ợc nhận th8y là hợp l/ v* mCt chi ph2 đối v6i 0hách hàng và mức
h5ung lợi đối v6i các cộng đồng và đB đ5ợc ân làng 3ng hộ, <>n n+1. JlivN)£; E1mp
yêu cAu nh+ng đi*u ;1u đây đối v6i ân làng R^&)&%& -&u); 1n `1{1)i; _t, và JlivN)£;
E1mp.W]]MTD
 0h"ng đ5ợc th$ gi1 ;nc )1 0hu v!c %$& tồn ;! h&1ng B Rt)q và& thmi gi1n có
nhu cAu th!c ;!T“
 t)&ng 0hu v!c %$& tồn ;! h&1ng B và 0hu v!c h&=t động )ộng h>n 0h"ng đ5ợc
c1nh tác h&Cc đốt. 0h"ng đ5ợc chCt cây đ# làm th1n“
 ân làng 0h"ng 0huyến 0h2ch vi:c qu8y )ối m4i đmi ;ống h&1ng B. t)&ng 0hi
v7n uy t)ì m4i quy*n lợi v* n56c và chvn th$ t)ên 0hu v!c h&=t động )ộng h>n,
E(c đmi ;ống h&1ng B c31 ch2nh ph3 đB 3ng hộ th&$ thuận ch& thuê %@ng cách 0huyến
0h2ch các hội đồng làng xB hành động, `! 3ng hộ ch2nh thức đó )8t qu1n t)4ng. vì u
-1n„1ni1 m4i đmi ;ống h&1ng B đ*u đ5ợc chvm ;óc. và ! án này đ5ợc nhìn nhận là một
0ế h&=ch ;} (ng 0h"ng phá huƒ đmi ;ống h&1ng B, dột th&$ thuận ng?n h=n %1n đAu
R;áu thángT đB đ=t ch& phbp %?t đAu các h&=t động. t)&ng 0hi đó nh+ng cuộc th$& luận chi
tiết h>n ch& một hợp đồng ch& thuê ài h=n R]]nvmT t)ên 0hu v!c %$& tồn đmi ;ống h&1ng
B đ5ợc tiến hành v6i các hội đồng xB, JlivN)£; E1mp đB tài t)ợ m4i chi ph2 ch& nhi*u
cuộc h4p và B ng&=i t)&ng h>n một nvm đ# các hội đồng xB gCp go th$& luận v6i nh1u,
<4 tiếp t(c t)$ l: ph2 W2s`¡ ch& một ng5mi một đêm t)&ng ;uốt thmi gi1n đó. mCc p
ch51 có hợp đồng ch& thuê đ5ợc 0/ 0ết ;1u thmi 0c ;áu tháng đAu tiên, Hhi*u thmi gi1n và
ti*n %=c đB đ5ợc ;} (ng t)&ng một nz l!c nh@m giá& (c ân làng đ'1 ph5>ng v* %$n
thân h&=t động u l'ch . v* lợi 2ch 0inh tế ti*m tàng đối v6i cộng đồng. và v* lợi 2ch %$&
tồn lâu ài đối v6i đ8t đ1i thuộc quy*n ;u h+u c31 cộng đồng, _àng xB qu1n tâm đến vi:c
’các l: ph2 %$& tồn đmi ;ống h&1ng B’ đ5ợc th1nh t&án nh5 thế nà&, dột phAn c31 th&$
thuận v6i JlivN)£; E1mp là mu một tài 0h&$n ngân hàng c31 xB v6i nhi*u thành viên c31
hội đồng xB Rđ5ợc ân làng %Au )1T th1y mCt cộng đồng 0/ tên R^&)&%& -&u); 1n `1{1)i;
_t,. và JlivN)£; E1mp. W]]MT,
Euối cpng. một hợp đồng ch& thuê ]] nvm đB đ5ợc lập và 0/ v6i xB Zm%&)NNt. tiếp thN&
;1u là một th&$ thuận t5>ng t! v6i xB _&%&i) `&it, ji+1 nvm W]]g và W]]L. đB có t)ên
UP.PPPs`¡ đ5ợc t=& )1 tq các l: ph2 u l'ch và đ5ợc th1nh t&án t)!c tiếp ch& h1i xB. thN&
đnng hợp đồng ch& thuê RJlivN)T, -q nh+ng ngày đó các qu‚ đB đ5ợc png đ# %$& hành
một cái giếng và máy %>m n56c c31 xB. mu )ộng t)5mng làng. và mu1 l5>ng th!c ch& ân
làng t)&ng một thmi 0c h=n hán. ng&ài )1 ctn đ5ợc chi ch& các ! án 0hác c31 xB và các
nhu cAu & ân làng đ* xu8t, O2 ( c31 JlivN)£; E1mp png đ# chw )1 h1i đi*uD u l'ch
2
;inh thái đ1ng thành c"ng t)ên qui m" nh•. và. ;! hợp tác có hi:u qu$ Rngh91 là các th&$
thuận ch& thuêT gi+1 các cộng đồng đ'1 ph5>ng và 0hu v!c t5 nhân có th# th!c hi:n đ5ợc
v6i ;! c1m 0ết c31 nhà thAu t)&ng vi:c gánh vác các chi ph2 tài ch2nh và các )3i )& c31
vi:c xây !ng nvng l!c Rgiá& (c và đà& t=&T t)&ng cộng đồng, Eác chi ph2 đi thN& ;!
c1m 0ết đó %1& gồm vi:c tổ chức các cuộc h4p đ# thnc đFy quá t)ình tiến lên. c•ng nh5
đAu t5 %1n đAu t)&ng ! án. th5mng là t)56c 0hi đ=t đ5ợc một hợp đồng ch& thuê ài h=n
h&Cc một ;! nh5ợng %ộ nà&, dột l&=i chi ph2 0hác ph$i ch'u là thmi gi1n. %ui vì các cộng
đồng đ'1 ph5>ng 0h"ng ph$i %1& gim c•ng tuân thN& các h=n cuối & các nhà đAu t5 đCt )1
ch& một ! án nh8t đ'nh, Hếu cAn ph$i đ=t t6i một ;! th&$ thuận có lợi ch& c$ h1i %ên thì
;! 0iên t)ì là đi*u cốt yếu,
Eó l€ )3i )& l6n nh8t t)&ng vi:c đAu t5 và& u l'ch t)&ng đó có một hợp đồng đ5ợc 0/ 0ết
v6i hội đồng xB là u chz cộng đồng có h&Cc 0h"ng có quy*n th!c ;! v* đ8t đ1i đ5ợc nói
t6i, Hh5 ng5mi ch3 JlivN)£; E1mp gi$i th2ch RJlivN). W]]LTD
Q8t đ1i mà các cộng đồng c&i nh5 c31 h4 có th# đ5ợc h&Cc 0h"ng đ5ợc ch2nh quy*n c8p
t)ên c"ng nhận, K8t 0c vvn %$n vvn t! h1y tài li:u v* đ8t đ1i & xv n?m cAn đ5ợc xNm xbt
và hi#u )‰ và đ5ợc 0i#m t)1 đAy đ3 t=i vvn phtng đ'1 ch2nh đ'1 ph5>ng, <>n n+1 các )1nh
gi6i t)uy*n thống c31 làng xB th5mng m> hồ, Eh‘ng h=n. một xB đB th$& luận một đ'1
đi#m đ# chnng t"i xây !ng t)=i cố đ'nh. đB 0/ v6i chnng t"i một hợp đồng ch& thuê và
nhận ti*n tq các h&=t động c31 chnng t"i mCc p h4 đB %iết ch?c )@ng t)ên th!c tế v' t)2 8y
thuộc i:n t2ch đ8t đ1i c31 xB 0hác, k‰ )àng là ng1y tq đAu chnng t"i đ1ng t)u thành động
l!c t)&ng vi:c xác đ'nh )1nh gi6i c31 xB,
dorobo tours and saQaris •-u l&c% () sdn bKn dorobo‚
;%u:>n ;%<c% c]ng (iXc b8o tLn dựa ()o cSng đLng
bCn trong %X sin% t%ái ngorongoro- serengeti
E•ng u -1n„1ni1. ^&)&%& -&u); 1n `1{1)i; R^u l'ch và ;vn %?n ^&)&%&T đB thành lập
các tổ chức 0inh &1nh u l'ch !1 và& cộng đồng v5>n x1 và có hi:u qu$ và là một v2 (
0hác v* vi:c 0hu v!c t5 nhân thành c"ng nh5 thế nà& t)&ng u l'ch ;inh thái qui m" nh•,
ah"ng giống nh5 JlivN)£ E1mp. đAu tiên là một t)=i cố đ'nh. ^&)&%& là một nhà đi*u
hành u l'ch 0h"ng có nhà h1y t)=i cố đ'nh, -h1y và& đó. nó đi*u hành các t)=i i động và
các chuyến ;vn %ộ u vpng t)ung tâm c31 d11;1il1n u -1n„1ni1, ahu v!c này giàu có v*
đmi ;ống h&1ng B và vvn h&á đ'1 ph5>ng. và đ8t đ1i thuộc ;u h+u và chiếm gi+ c31
ng5mi d11;1i. và ^&)&%& m&ng muốn uy t)ì tình t)=ng này R-,INtN);&n.W]]LT
_à một &1nh nghi:p t5 nhân đ5ợc thành lập đ# ;inh lợi %@ng u l'ch t! nhiên. ^&)&%&
ng1y tq ngày đAu đv đ5ợc chw đ=& %ui các m(c tiêu u l'ch ;inh thái )‰ )àngD WT 0huyến
0h2ch các cộng đồng qu$n l/ tài nguyên thiên nhiên một cách v+ng %*n. các cộng đồng
này ph( thuộc t)!c tiếp và& các tài nguyên đ8t đ1i. 2T hz t)ợ các n*n vvn h&á %$n xứ 0hi
tiếp xnc v6i thế gi6i hi:n đ=i. và gT 0huyến 0h2ch vi:c %$& tồn ;! h&1ng B. là một 0i#u
tài nguyên t)56c tiên c31 ng5mi ân đ'1 ph5>ng và c•ng là giá t)' vốn thuộc v* h4 R -,
INtN);&n. W]]LT,
2
K1 1nh Nm đ1ng ;u h+u và qu$n l/ ^&)&%& -&u); 1n `1{1)i;, Hh5 một t)&ng h4 đB phát
%i#u R -, INtN);&n. W]]LTD
*ijm tin c>a ch?ng t@i lJ cuKc sMng hoang dW vJ s\ hoang dW cPn ph=i lJ
mKt l\a chun kinh tA cho cDc cKng Grng sinh sMng tr[n m=nh GQt! oiju nJ% Gkc
biFt G?ng trong nghNi Maasai z +hwu Phi! *Au khDc Gi thC nhlng GQt hoang G]
Gsn thuPn kh@ng thT nJo cUnh tranh nmi vBi nhlng Dp l\c c>a n@ng nghiFp ;u=ng
canh! +h?ng t@i Gang kinh doanh GT kiAm tijn, nhhng ch?ng t@i cxng c] mKt cam
kAt vj mKt GUo GZc b=o trn lBn hsn!
jiống nh5 JlivN)£;. ^&)&%& đB 0/ nh+ng th&$ thuận hợp đồng ch& thuê v6i nhi*u cộng
đồng đ'1 ph5>ng t)&ng đó có nh+ng đi*u 0h&$n )iêng %i:t Rquy*n c31 ^&)&%& `1{1)i; chw
đ5ợc đ51 các ân u l'ch đến một vpng h&1ng B nh8t đ'nh có ng5mi d11;1i ;inh ;ốngT,
-uy nhiên. đ5ợc 7n ?t %ui một / ngh91 m=nh m€ c31 ;ứ m=ng u l'ch ;inh thái. ^&)&%&
đB tìm 0iếm chw nh+ng th&$ thuận nvm nvm. đ# ’t)ánh ch& ân làng x1 lánh đ8t đ1i c31
mình th"ng qu1 các hợp đồng ch& thuê ài h=n’ R-, INtN);&n. W]]LT, -)&ng M nvm đAu.
^&)&%& đB th1nh t&án ch& U xB có th1m gi1 các ! án u l'ch ;inh thái MP.PPPs`¡ th"ng
qu1 một ;! 0ết hợp các l: ph2 nh5ợng đ8t hàng nvm RMPPs`¡ mzi nvmT và ti*n ch& thuê
gi5mng đêm. lên t6i WPV2Ps`¡ mzi ng5mi mzi đêm. tuc thN& 0hu v!c thvm R-, INtN);&n.
W]]LT, `1u gAn WP nvm đi*u hành u l'ch ;inh thái t)ên th!c đ'1. ^&)&%& đv xác đ'nh
đ5ợc nhi*u v8n đ* nổi lên t)&ng 0inh nghi:m c31 0hu v!c t5 nhân và nh+ng thách thức
c31 nó v6i ;! th1m gi1 c31 cộng đồng đ'1 ph5>ng R-,INtN);&n. W]]LTD
 O* ph21 nhà thAu. cAn m8t nhi*u thmi gi1n và có ;! c1m 0ết t)&ng 0hi hội h4p
v6i các cộng đồng có liên qu1n và lập )1 một th&$ thuận nh5ợng đ8t h1y ch& thuê đáp
ứng nhu cAu và ;! qu1n tâm c31 mzi %ên,
 <i:n n1y v7n ch51 có một ch2nh ;ách. c> c8u tổ chức h1y ;! hz t)ợ đnng và
ch2nh thức tq các c> qu1n ch2nh ph3 có liên qu1n. đCc %i:t là u các n56c đ1ng phát t)i#n
đ# ch& một nhà thAu 0hu v!c t5 nhân có th# thu hnt một cách hi:u qu$ cộng đồng và&
c"ng tác u l'ch, ah"ng 1i nói ’rnh có th# làm vi:c này. 1nh có th# làm nh5 thế này. 1nh
ph$i t)ánh cái này’, O* mCt này. đCc %i:t là u ph5>ng i:n ch2nh quy*n. u l'ch ;inh thái
ctn ph$i đi một chCnh đ5mng ài,
 -)&ng 0hu v!c t5 nhân. vi:c xây !ng nvng l!c %ên t)&ng các làng xB và các
cộng đồng ctn ì =ch. và th5mng h4 2t có th# đ=t đ5ợc yêu cAu này,
-hN& ^&)&%& . ’ xây !ng nvng l!c %ên t)&ng các cộng đồng. và ;! thiếu 0hu"n 0hổ
ch2nh ;ách thận t)4ng c31 ch2nh ph3 là đi*u làm n$n ltng nhi*u nhà đAu t5 t5 nhân t)&ng
vi:c tiến hành l"i cuốn cộng đồng đ'1 ph5>ng’ R-, INtN);&n. W]]LT, Q# ginp đ5>ng đAu
v6i thách thức đó. hi:n n1y ^&)&%& đ1ng lập các qu‚ nh@m hz t)ợ t&àn phAn ch& vi:c xây
!ng nvng l!c u nhi*u xB. n>i h4 có nh+ng th&$ thuận v* ;} (ng đ8t ;1& ch& có th# tvng
c5mng các cách ;} (ng ti*n lBi tq ! án u l'ch một cách ân ch3 và c"ng 0h1i. và
0huyến 0h2ch ;! đóng góp và phối hợp l6n h>n gi+1 ^&)&%& và các xv R^, INtN);&n.
W]]LT, ^&)&%& c•ng cung c8p ch& các c> qu1n th2ch hợp c31 ch2nh ph3 nh+ng tài li:u v*
0inh nghi:m thu hnt cộng đồng t)&ng 0hu v!c t5 nhân nh@m ginp ch& vi:c thiết lập một
2
qu1n ni:m tốt h>n v* quá t)ình ch& các nhà đAu t5 0hu v!c t5 nhân đ1ng cố g?ng đi*u
hành thN& các nguyên t?c c31 u l'ch ;inh thái,
JlivN)£; E1mp 1n ^&)&%& `1{1)i; 0h"ng ph$i là uy nh8t t)&ng 0hu v!c t5 nhân v* 0inh
nghi:m gi6i thi:u một ! án u l'ch có ;! th1m gi1 và qui h&=ch c31 cộng đồng. h4 c•ng
0h"ng uy nh8t t)&ng thành c"ng v* tài t)ợ ch& các ! án, -)=i -&)tili; u aNny1. _àng
t)uy*n thống _i„1uli u H1mi%i1. và _*u t)=i u Zthi&pi1 là t)&ng ;ố nhi*u v2 ( 0hác vŒ
các ! án phát t)i#n u l(c đ'1 Ehâu Ihi RxNm Ih( l(c đ# %iết chi tiếtT, G Hyh 0hác. Hhà
nghw `inh thái u Zcu1&. ! án u l'ch !1 và& làng slu ri u `1)1\10. và Hhà nghw _i;u
u -hái _1n là t)&ng ;ố nhi*u ! án u l'ch ;inh thái qui m" nh• t)ên 0h?p thế gi6i đB
đ5>ng đAu v6i các thách thức t5>ng t! và đB đ=t đ5ợc nh+ng thành t!u đáng 0# t)&ng
vi:c thu hnt cộng đồng,
Hh+ng thành t!u đó t)&ng ;! phát t)i#n u l'ch ;inh thái qui m" nh• gi+1 0hu v!c t5 nhân
và các cộng đồng đ'1 ph5>ng đCt )1 một câu h•i cốt yếuD Eó ph$i qui h&=ch và ;! th1m
gi1 c31 cộng đồng và& ;! phát t)i#n u l'ch ;inh thái 0hu v!c t5 nhân nh@m uy t)ì v5>ng
quốc c31 nhà đi*u hành u l'ch nh• !1 và& thiên nhiên. c31 ch3 nhà nghw đ>n lf. h1y c31
cá nhân ch& thuê l*u t)=iŸ Hh• %b có th# là đp. nh5ng li:u u l'ch ;inh thái có %' h=n chế
t)&ng các m$nh đ8t nh• u n56c ng&ài. các đ$& c31 0hu v!c t5 nhân qui m" nh• t)&ng 0hi
u l'ch th5>ng m=i !1 và& thiên nhiên tvng t)5ung và %ành t)56ng m=nh m€Ÿ
Eó l€ đ8y là thách thức l6n nh8t mà u l'ch ;inh thái ngày n1y ph$i đ5>ng đAu, _i:u có
th# áp (ng thành c"ng nh+ng nguyên t?c c31 u l'ch ;inh thái. 0h"ng nh+ng u t)ình độ
0hu v!c t5 nhân qui m" nh• Rv6i lợi nhuận &1nh nghi:p h@ng nvm %@ng WV2 t)i:u s`¡
h&Cc 2t h>nT. mà ctn có th# u mức đ&àn th# qui m" l6n v6i tài ;$n cố đ'nh và thu nhập
hàng nvm v5ợt quá MPs`¡Ÿ _i:u các c"ng ty t5 nhân l6n làm u l'ch có th# c1m 0ết v*
thmi gi1n và nguồn l!c cAn thiết đ# th!c hi:n thành c"ng qui h&=ch và ;! thu hnt cộng
đồngŸ
Tập đo)n b8o tLn C%Gu p%i
/St đ=o đZc (5 c%dm sfc
Hh+ng 0ết qu$ đ=t đ5ợc c31 -ập đ&àn K$& tồn Ehâu Ihi. một t)&ng nh+ng c"ng ty u
l'ch ;inh thái !1 và& thiên nhiên l6n nh8t thế gi6i. có th# ginp t1 t)$ lmi câu h•i đCt )1 u
t)ên, Q5ợc thành lập và& nvm W]]P. -ập đ&àn K$& tồn đB c1m 0ết t)ung thành v6i nh+ng
nguyên t?c đ=& đức c31 u l'ch ;inh tháiD ’chvm ;óc đ8t đ1i. đmi ;ống h&1ng v và c&n
ng5mi’ RE"ng ty K$& tồn Ehâu Ihi. W]]LT, -ập đ&àn K$& tồn ph" t)5>ng vi:c phát t)i#n
ti*m nvng )ộng l6n c31 c"ng nghi:p u l'ch ;inh tháiV %?t đAu t)ên l(c đ'1 Ehâu IhiV %@ng
vi:c xây !ng thành c"ng v* mCt th5>ng m=i một 1nh ;ách vốn đAu t5 các nhà nghw xây
t)ên chợ và các t)=i u các vpng h&1ng B hf& lánh, E"ng ty tin t5ung )@ng nhm n?m v+ng
các nguyên l/ c31 u l'ch ;inh thái. h4 có th# đ$m %$& t2nh h&1ng B n>i h4 h&=t động
v7n t)( v+ng v* 0inh tế v6i t5 cách là các v' t)2 %$& tồn và v7n v+ng %*n lâu ài v* ;inh
thái, E"ng ty g4i ;! tiếp cận u l'ch ;inh thái 8y là ’;! phát t)i#n %$& tồn’ RO1)ty. W]]iT,
2
Hhm ;} (ng phbp tiếp cận tổng hợp. ;! phát t)i#n c31 u l'ch th5>ng m=i !1 và& ;inh
thái. vi:c %$& tồn thiên nhiên và đAu t5 vốn 0inh &1nh n"ng th"n đv đ5ợc 0ết hợp đ#
th!c hi:n m(c tiêu qu1n t)4ng c31 u l'ch ;inh thái là %$& v: các m"i t)5mng yếu 6t v*
;inh thái và 0huyến 0h2ch các lợi 2ch 0inh tế t)!c tiếp ch& các cộng đồng đ'1 ph5>ng, -ập
đ&àn 0h"ng tìm cách ;u h+u đ8t h&1ng B Rc•ng 0h"ng xNm vi:c làm đó là th2ch hợp đối
v6i các c"ng ty 0hu v!c t5 nhânT“ ng5ợc l=i. nó cố g?ng làm đối tác v6i các ch2nh quy*n
đ'1 ph5>ng và t)ung 5>ng và. qu1n t)4ng nh8t là v6i các cộng đồng đ'1 ph5>ng đB g?n %ó
mật thiết v6i đ8t đ1i đó, -h"ng qu1 các hợp đồng ;} (ng lâu ài đB tìm 0iếm đ5ợc ;! 1n
t&àn t)&ng h5ung (ng. v6i 0ết qu$ là các l: ph2 thuê. ch& thuê và ch& đi qu1 đ1ng t)!c
tiếp ch$y và& các cộng đồng đ'1 ph5>ng,
Hg1y tq đAu. -ập đ&àn %$& tồn đB có / đ'nh 0huyếch t)5>ng. v6i tài ;$n cố đ'nh và ti*n
lBi v5ợt quá iP t)i:u s`¡ và một m(c tiêu chung là xây !ng iPVWPP nhà nghw và t)=i
;1ng t)4ng nh8t thế gi6i. mzi cái n@m t)ên vpng h&1ng B cổ x51 đáng chn /, Hvm W]]P.
-ập đ&àn K$& tồn đB có một nhà nghw ;inh thái. là t)=i _&n&l&„i. u %iên gi6i ph21 tây
E"ng viên euốc gi1 a)ugN) u H1m Ihi, Eh& đến tháng -5 W]]S c"ng ty đB có t)&ng 1nh
;ách vốn đAu t5 u l'ch ;inh thái c31 mình. %ốn 0hu v!c %$& tồn chim mu"ng và thn )qng
c31 t5 nhân Rh1i thuộc ch3 ;} h+u. h1i đi thuêT và t)ên 2P nhà nghw và t)=i n@m t)ên 0h?p
l(c đ'1 Ehâu Ihi,
-)&ng nh+ng ngày đAu. đ# đ$m %$& ;! tvng t)5ung và mu )ộng c31 &1nh nghi:p lu"n
nh8t quán v6i các nguyên t?c c31 u l'ch ;inh thái. -ập đ&àn %$& v: đB t=& )1 eu9 QAu t5
H"ng th"n RkhYT c31 mình nh5 là một ch5>ng t)ình và c> qu1n t)!c tiếp n@m t)&ng c"ng
ty, d(c đ2ch c31 khY là đ#D đ$m %$& các h&=t động u l'ch ;inh thái đ5ợc các cộng đồng
đ'1 ph5>ng th$& luận và tán thành. đ# gây qu‚ và hz t)ợ các lợi 2ch 0inh tế đ'1 ph5>ng
th"ng qu1 các ! án phát t)i#n cộng đồng. và đ# minh h&= ch& vi:c làm cách nà& đ# 0hu
v!c t5 nhân có th# đáp ứng đ5ợc ;! phát t)i#n %*n v+ng th"ng qu1 các c"ng vi:c u l'ch
!1 và& thiên nhiên đ5ợc nhận thức và th!c hi:n một cách thận t)4ng, Q# có th# mu các
! án phát t)i#n 0inh tế xB hội có th# t)( v+ng. khY h&=t động )8t giống một c> qu1n phát
t)i#n cộng đồng t)uy*n thống %ên t)&ng c> c8u đ&àn th# c31 c"ng ty. đAu t5 thmi gi1n và
;} (ng h= tAng c> ;u. nguồn l!c và vốn liếng c31 nó đ# làm vi:c v6i các cộng đồng đ'1
ph5>ng u %ên t)&ng và xung qu1nh 0hu v!c t)=i và nhà nghw c31 -ập đ&àn K$& tồn, eu‚
c31 ! án đ5ợc góp tq các nguồn t)&ng n56c và quốc tế. Rtq các cá nhân t5 nhân và các
c> qu1n tCngT. nh5ng 0h"ng ph$i tq %$n thân -ập đ&àn K$& tồn, -uy nhiên h@ng nvm t)ên
WPP.PPPs`¡ t)&ng chi ph2 đi*u hành khY đ5ợc t)2ch t)!c tiếp tq ti*n lBi t=& )1 %ui các h&=t
động u l'ch c31 -ập đ&àn REh)i;t. W]]LT, Kiên chế c31 ^! án t)&ng khY %1& gồm một
giám đốc. một nhà qu$n l/ phát t)i#n Rmà v1i t)t hàng đAu là viết các 0iến ngh' và gây
qu‚T. một ng5mi qu$n l/ đ'1 ph5>ng. một cán %ộ liên l=c v6i cộng đồng và %1 c"ng nhân
làm vi:c u hi:n t)5mng,
ji+1 các nvm W]]W và W]]L. -ập đ&àn QAu t5 đB động viên đ5ợc t)ên một t)i:u s`¡
th"ng qu1 khY đ# tài t)ợ ch& các ! án n@m t)&ng các cộng đồng ;ống gAn v6i các t)=i .
nhà nghw và cá 0hu %$& tồn t5 nhân c31 -ập đ&àn. t)56c hết là u Ehâu Ihi, Eác ! án đó
đB %1& gồm m4i thứ. tq vi:c xây !ng các l6p h4c t)&ng các 0hu v!c c31 xB đến xây
!ng một %:nh xá ph(c v( ch& gP.PPP ng5mi ;inh ;ống t)&ng vpng t)56c đây chw có 2t
ph5>ng ti:n y tế, d(c đ2ch và t)4ng tâm c31 các nz l!c đó là đ# thu hnt các cộng đồng
2
t)!c tiếp và& các lợi 2ch 0inh tế c31 u l'ch %@ng cách t2ch c!c tìm ch& ng5mi ân đ'1
ph5>ng một c&n đ5mng đ# chung ;ống t)&ng mối qu1n h: v6i u l'ch !1 và& t! nhiên
REh)i;t. W]]i1T,
-)&ng 0hi -ập đ&àn K$& tồn ctn đ1ng g?ng ;ức t)ung thành v6i các nguyên l/ c31 thiết
0ế %*n v+ng v* m"i t)5mng t)&ng vi:c xây !ng các nhà nghw và t)=i . và qu$n l/ thân mật
v6i thiên nhiên t)&ng các h&=t động c31 mình. )‰ )àng nó v7n là -ập đ&àn u l'ch t5 nhân
qui m" l6n uy nh8t đ1ng )1 ;ức th!c hi:n có hi:u qu$ vi:c qui h&=ch và thu hnt cộng
đồng đ'1 ph5>ng nh5 là một phAn c31 nhi:m v( h&=t động c31 mình, Eác -ập đ&àn l6n
0hác t)&ng 0hu v!c t5 nhân đ1ng h&=t động t)&ng c"ng nghi:p u l'ch đB qu1n tâm đến và
hành động t)ên nh+ng v8n đ* ’nh=y c$m v* m"i t)5mng’ c31 u l'ch ;inh thái, Eh‘ng h=n.
hntN)E&ntinNnt1l <&tNl; 1n kN;&)t; RE"ng ty ahách ;=n và H>i nghw Guyên l(c đ'1T đB
%56c đAu 0huyến 0h2ch qu$n l/ hợp l/ v* m"i t)5mng %ên t)&ng 0hu v!c 0hách ;=n quốc
tế t)ên 0h?p thế gi6i RhntN)E&ntinNnt1l <&tNl; 1n kN;&)t;. W]]MT. ^u;it <&tNl; 1n
kN;&)t; đB xây !ng t=i các tài ;$n c31 h4 một ch5>ng t)ình tuy:t h$& v* nhận thức m"i
t)5mng R^u;it <&tNl; 1n kN;&)t;.W]]MT. và `N)Nn1 _&gN; 1n <&tNl; đB đCt )1 một ti*n
l: ch& các nhóm 0hách ;=n Ehâu Ihi %@ng vi:c thiết lập một đ=& đức ch& các h&=t động
nhậy c$m v* m"i t)5mng R`N)Nn1 _&gN; 1n <&tNl;. W]]LT,-uy nhiên các -ập đ&àn đó
v* c> %$n đB t)ánh qui h&=ch và thu hnt cộng đồng đ'1 ph5>ng v6i l/ & đ>n gi$n là các
;áng 0iến đó tốn nhi*u thmi gi1n. ti*n %=c và 0‚ nvng đ# làm vi:c, Hh5 các v2 ( c31
JlivN)£; E1mp. ^&)&%& và E&n;N)v1ti&n E&)p&)1ti&n ginp làm ;áng t•. chw có nh+ng c"ng
ty nà& có ;! c1m 0ết chân th!c v6i nh+ng nguyên t?c c31 u l'ch ;inh thái thì m6i t!
nguy:n đi c&n đ5mng ài t)&ng vi:c %iến qui h&=ch và thu hnt cộng đồng t)&ng ;! phát
t)i#n u l'ch ;inh thái 0hu v!c t5 nhân t)u thành một th!c tế,
Ki:n hộ ch& mình. 0hu v!c t5 nhân nh1nh chóng chw )1 )@ng nhi*u cộng đồng n"ng th"n
;ống gAn h1y ng1y t)ên đ8t h&1ng B x1 x"i có 2t 0inh nghi:m v6i 0inh &1nh th5>ng m=i
h1y c"ng nghi:p u l'ch, <>n n+1 các cộng đồng có th# h1y 0h"ng thống nh8t c"ng nhận
các hội đồng h1y uƒ %1n xB t)&ng vi:c )1 quyết đ'nh, dột nhà đAu t5 0hu v!c t5 nhân
qu1n tâm đến qui h&=ch và thu hnt cộng đồng ph$i %• ti*n và thmi gi1n đ# hz t)ợ xây
!ng nvng l!c %ên t)&ng các cộng đồng đó, Oi:c xây !ng nvng l!c 8y %1& gồm nh5ng
0h"ng nh8t thiết ph$i h=n chế t)&ngD
 giá& (c c> %$n t)&ng vi:c hi#u %iết các tài li:u pháp luật. nh5 vvn t!. các
quy*n chiếm gi+. quy*n ;} (ng đ8t và các hợp đồng ch& thuê“
 đà& t=& qu$n l/ tài ch2nh. %1& gồm hi#u %iết các c> c8u l: ph2. các th3 t(c ngân
hàng. 0ế t&án và ;! t)&ng ;áng“
 c3ng cố các c> c8u )1 quyết đ'nh. %1& gồm các hội đồng xB và các uƒ %1n giám
;át ! án“ và
 đà& t=& phát t)i#n tổ chức 0inh &1nh u l'ch. %1& gồm các t)ung tâm ngh* th3
c"ng & cộng đồng qu$n l/. các t)ung tâm vvn h&á. và h56ng 7n lợi (ng các c> hội,
DN&SPF
2
G mức c> %$n nh8t. cộng đồng đ'1 ph5>ng ph$i có 0h$ nvng th1m gi1 th$& luận các v8n
đ* giá& (c v* các v8n đ* 0‚ thuật nh5 các hợp đồng ch& thuê và các tác độngX lợi 2ch c31
! án. %@ng cách đó ch& phbp h4 n?m đ5ợc tình hình đ# đ51 )1 nh+ng quyết đ'nh, Hh+ng
;! ngm v!c l7n nh1u cAn đ5ợc 0h?c ph(c đ# xây !ng ltng tin,
^u l'ch ;inh thái đB chw )1 t)&ng nhi*u t)5mng hợp. các chi ph2 liên qu1n t6i vi:c xây !ng
nvng l!c đó. %1& gồm các cuộc h4p. giá& (c. đà& t=& ngh* nghi:p. th$& các vvn %$n
pháp l/ và đ51 các đ=i i:n ch2nh quy*n đ'1 ph5>ng th$& luận x1 h>n. đ*u & ng5mi đAu
t5 t5 nhân chu c8p, -h5mng là n>i nà& các quyết đ'nh 0inh &1nh cAn )1 nh1nh h&Cc thN&
l'ch t)ình c31 nhà đAu t5. thì vi:c )1 quyết đ'nh c31 xB và cộng đồng t)&ng h&àn c$nh tốt
nh8t c•ng tiến t)i#n chậm, <>n thế n+1. quá t)ình th5mng %' chậm l=i %ui ;! đ8u t)1nh c31
ch2nh quy*n nội %ộ h1y đ'1 ph5>ng %ên t)&ng ch2nh các cộng đồng, nh5 "ng ch3 c31
JlivN)£; E1mp đB phát %i#u R JlivN). W]]LTD
Eó th# m8t nhi*u nvm hội h4p và )8t nhi*u thmi gim,,,ahi các cuộc h4p tiến t)i#n. các v8n
đ* t)ình %ày nhận đ5ợc thêm ;! 3ng hộ h1y ph$n đối. và ng5mi th1m gi1 các cuộc h4p đó
c•ng th1y đổi nhi*u,Hhi*u cuộc h4p %' h&Bn l=i. một ;ố có vf %' lBng quên. t)&ng 0hi một
;ố l=i đ5ợc cộng đồng t• )1 )8t qu1n tâm thì có )8t nhi*u ân làng th1m !,
DN&SPF
G nh+ng 0hu v!c -ập đ&àn K$& tồn xây !ng các ! án và đ$m đ5>ng nhi:m v( qui
h&=ch và thu hnt cộng đồng. th!c tế x$y )1 giống nh5 vậy, -)&ng nh+ng h&àn c$nh đó thì
thmi gi1n. ;! 0iên nh7n và ti*n %=c là nh+ng chi ph2 th!c mà nhà đAu t5 0hu v!c t5 nhân
ph$i ch'u, Eh2nh thách thức ph$i cung c8p ch& cộng đồng có liên qu1n c> hội xây !ng
nvng l!c đB ngvn c$n nhi*u nhà thAu qui m" l6n 0h•i đ$m nhận c"ng vi:c qui h&=ch và
phát t)i#n cộng đồng đ2ch th!c t)&ng tổ chức 0inh &1nh u l'ch n"ng th"n, Eác chi ph2
và lợi 2ch c31 vi:c thu hnt cộng đồng và& v6i nhà đAu t5 t5 nhân qui m" nh• và v6i c"ng
ty l6n đ1ng cố g?ng t"n t)4ng các nguyên t?c c31 u l'ch ;inh thái có th# )8t 0hác nh1u,
dột c"ng ty nh• v6i một t)=i. h&Cc một h1y h1i hợp đồng ch& thuê. lnc đAu th!c hi:n vi:c
qui h&=ch và thu hnt cộng đồng. ;1u đó làm vi:c đ# uy t)ì mối qu1n h: v6i cộng đồng đó
đ# đ$m %$& ! án tiến t)i#n thành c"ng, dCt 0hác. một -ập đ&àn l6n v6i nhi*u nhà nghw
và t)=i u nhi*u n56c 0hác nh1u và thu hnt một ph=m vi )ộng các cộng đồng thì ph$i lCp
l=i cpng một thách thức và th5mng là ph$i ch'u tốn 0bm, -uy nhiên. một lợi 2ch đối v6i
-ập đ&àn là. ;1u mzi một 0inh nghi:m m6i t)&ng ;! phát t)i#n u l'ch 0hu v!c t5 nhân có
;! qui h&=ch và th1m gi1 c31 cộng đồng đ'1 ph5>ng đ*u đNm l=i một ;! hi#u %iết ;âu ;?c
h>n v* cách ’làm thế nà& đ# làm vi:c đó tốt h>n’ ch& lAn ;1u,
d" hình thành c"ng c31 ;! thu hnt cộng đồng t=i ahu %$& tồn tài nguyên Ihin1 c31 -ập
đ&àn K$& tồn Rđ5ợc thành lập nvm W]]2. và thu hnt các cộng đồng du0u. dng&%&01„i
và Hi%Nl1T. 7n đến các nz l!c qui h&=ch và thu hnt cộng đồng t=i các tài ;$n 0hác c31
-ập đ&àn K$& tồn, aich\1 -Nm%&. t=i một t)=i nu"i ;nc vật c31 nhóm d11;1i u mi*n
H1m aNny1. Q$& dnNm%1 ng&ài 0h>i đ"ng %?c •1n„i%1) . và alNin£n E1mp tiếp giáp v6i
E"ng viên euốc gi1 `N)NngNti u -1n„1ni1. t8t c$ đ*u đB đối th&=i v6i các cộng đồng đ'1
ph5>ng v* lợi 2ch và mối qu1n tâm c31 h4 REh)i;t. W]]i%“ E&n;N)v1ti&n E&)p&)1ti&n
r{)ic1.W]]iT,
2
Hh5 đB th8y u các v2 ( t)ên. hi:n đ1ng có nhi*u nghiên cứu và m" hình đ# minh h&= ;!
thành c"ng c31 0hu v!c t5 nhân qui m" nh• t)&ng vi:c thu hnt cộng đồng đ'1 ph5>ng,
Eh& t6i n1y. -ập đ&àn %$& tồn Ehâu Ihi đứng một mình nh5 một c"ng ty u l'ch ;inh thái
t5 nhân đi đAu t)&ng vi:c tìm cách gi$i quyết thách thức c31 vi:c quy h&=ch và thu hnt
cộng đồng t)&ng l9nh v!c c31 ;! phát t)i#n u l'ch th5>ng m=i ’qui m" l6n’, Hh@m m(c
đ2ch đó. 0inh nghi:m c31 -ập đ&àn K$& tồn Ehâu Ihi có th# chứng t• )‰ là nó có th#
giành th?ng lợi u mức đó. h&Cc chw )1 )@ng t=i ;1& l=i 0h"ng thành c"ng, Eh& đến %ây gim
cái t2ch c!c tiếp t(c th?ng cái tiêu c!c t)&ng h&=t động u l'ch ;inh thái tập th# )ộng l6n
này, -hành c"ng liên t(c c31 -ập đ&àn K$& tồn t)&ng vi:c th!c các m(c tiêu c31 u l'ch
;inh thái chứng minh đi*u đó, Hvm W]]L. Ihin1. một tài ;$n c31 -ập đ&àn K$& tồn. đB
đ5ợc tCng gi$i th5ung h@ng m> 56cD ji$i th5ung c31 ^u l'ch <àng 0h"ng rnh quốc ch&
Hgày d1i. vì đB nêu một t8m g5>ng xu8t ;?c áp (ng nh+ng nguyên l/ c31 u l'ch ;inh
thái, Q8y là lAn thứ h1i t)&ng nvm nvm gi$i th5ung đó đB đ5ợc t)1& ch& một ! án c31
-ập đ&àn K$& tồn,
-uy nhiên. nh+ng v8n đ* có liên qu1n t6i ;! %ành t)56ng nh1nh chóng t)&ng nh+ng nvm
gAn đây c31 -ập đ&àn K$& tồn c•ng đB làm h1& tổn một vài thành t!u u l'ch ;inh thái
)!c )o h>n c31 nó, Eh‘ng h=n. t)&ng cuộc ch=y đu1 đ# xây m6i h1i nhà nghw ;inh thái
;1ng t)4ng %ên %m c&n ;"ng •1m%N„i gAn -hác n56c Oict&)i1 c31 •im%1%\N. các đội xây
!ng & -ập đ&àn K$& tồn ;} (ng đB chCt t6i iM.PPP cây. t)&ng đó có một vài cây đB
;ống t6i gPP nvm. đ# nh1nh chóng l?p đCt đ5mng ây đi:n và& các nhà nghw, Eác nhà m"i
t)5mng đ'1 ph5>ng v" cpng tức giận và quu t)ách c"ng ty vì đB vi ph=m th" %=& nh+ng
tiêu chuFn u l'ch ;inh thái c31 ch2nh mình, <ình nh5 %$n thân -ập đ&àn K$& tồn c•ng %'
m8t c$nh giác t)56c vi:c chCt cây. và 0h"ng ngm nó l=i i~n )1 nh5 thế R-\NNiN. W]]iT,
E"ng ty t)u thành n=n nhân c31 ch2nh ;! %ành t)56ng t& l6n c31 %$n thân và & đó thiếu
một qui h&=ch thận t)4ng. đB tqng là nhBn hi:u thành lập c31 nó,
dột ;! cố t5>ng t! đB x$y )1 u -1n„1ni1 0hi các nhà xây !ng u Hhà nghw Hg&)&ng&)&
E)1tN) m6i mu c31 -ập đ&àn K$& tồn đB tình cm mu )ộng h1i đ>n v' phtng )1 ng&ài %iên
gi6i nh5ợng đ8t và n@m t)&ng 0hu %$& tồn lân cận đB đ5ợc %$& v:, Eác ch2nh quy*n đ'1
ph5>ng c31 0hu %$& tồn đB đN &= phá o chnng. nh5ng )nt cuộc l=i th"i. %ui vì thi:t h=i.
mCc p là h=n chế. là ;! đB )ồi, dCc p có nh+ng c$n t)u đó và thu nhập nvm W]]L %'
gi$m ;nt 7n đến vi:c tổ chức l=i c"ng ty. %1& gồm thu hp các ;áng 0iến cộng đồng khY
R đCt nó 56i ;! lBnh đ=& t)!c tiếp c31 nh+ng ng5mi qu$n l/ nhà nghwT. -ập đ&àn K$& tồn
v7n đ1ng đ51 tiêu chuFn c"ng nghi:p v* thành c"ng c31 u l'ch ;inh thái lên t)ình độ
th5>ng m=i qui m" l6n,
Hh+ng 0ết luận cuối cpng xNm u l'ch ;inh thái có t)( v+ng v* mCt th5>ng m=i u c"ng ty
l6n h1y 0h"ng v7n ctn ch51 th# nà& )nt )1 đ5ợc, Hh+ng 0ết qu$ %1n đAu đ1ng chw )1 )@ng
qui h&=ch và ;! thu hnt cộng đồng 0h"ng nh+ng là có th# đ54c. mà nó ctn là nguồn đóng
góp ;ống ctn ch& ;! %*n v+ng c31 %$n thân c"ng nghi:p u l'ch t! nhiên,
Q# 0ết luận. nh+ng thách thức vốn có đối v6i 0hu v!c t5 nhân t)&ng vi:c thN& đuổi qui
h&=ch và thu hnt cộng đồng v7n là nh5 nh1u đối v6i các c"ng ty u l'ch qui m" nh• l7n
qui m" l6n, Eác ch2nh ph3 và các c> qu1n phi ch2nh ph3 có th# ginp gi$m nh gánh nCng
ti*n c31 và thmi gi1n c31 các nhà đAu t5 t5 nhân %@ng các ch5>ng t)ình hz t)ợ. h56ng
2
ph(c v( vi:c 0huyến 0h2ch các ! án thu hnt 0hu v!c t5 nhân và các cộng đồng đ'1
ph5>ng, Eh‘ng h=n. các ch2nh ph3 có th# hz t)ợ vi:c đAu t5 t5 nhân nà& 0huyến 0h2ch
vi:c thi hành các nguyên t?c c31 u l'ch ;inh thái %@ng vi:c gi$m thuế và gi$m l: ph2 c8p
phbp ch& nh+ng nhà đAu t5 t5 nhân có thuê m56n cộng Q©Hj, G aNny1. các ch5>ng
t)ình DHch vY oNi sMng 0oang dW +Kng Grng và oNi sMng 0oang dW cho s\ PhDt triTn vJ
+hia sV Lni tch c31 ^'ch v( Qti ;ống <&1ng B aNny1 đ5ợc nh@m c3ng cố mối qu1n h:
ti*m tàng gi+1 0hu v!c t5 nhân và các cộng đồng đ'1 ph5>ng đ1ng cộng tác v6i nh1u
t)&ng vi:c làm u l'ch t! nhiên %@ng cách cung c8p ch& các nhà đAu t5 u l'ch nh+ng
nguyên t?c chw đ=& và ;! hz t)ợ 0hi làm vi:c v6i các cộng đồng đ'1 ph5>ng, -5>ng t!
nh5 vậy. t)&ng ;ố các nhóm -ổ Ehức Ihi Eh2nh Ih3. <i:p hội ^u l'ch ^!1 và& Eộng
đồng c31 H1mi%i1. đ5ợc thành lập nvm W]]M u H1mi%i1 nhm các qu‚ tCng. đ1ng ginp đo
vi:c xây !ng nvng l!c %ên t)&ng các cộng đồng nh@m làm ch& các liên &1nh v6i 0hu
v!c t5 nhân có th# đ5ợc tổ chức thành c"ng, -uy nhiên. vì ;! hz t)ợ c31 ch2nh ph3 và các
tổ chức phi ch2nh ph3 t)&ng h&àn c$nh tốt nh8t ctn h=n chế. nên có một nhu cAu )8t l6n
v* l&=i hz t)ợ %ên ng&ài đó đ# 0huyến 0h2ch ;! thu hnt nhi*u h>n n+1 cộng đồng đ'1
ph5>ng v6i 0hu v!c t5 nhân t)&ng ngành c"ng nghi:p u l'ch !1 và& t! nhiên,
`1u cpng. nếu u l'ch ;inh thái là một th2 nghi:mVvà nó hi:n ctn nh5 vậyV thì %ây gim đB
có đ3 nh+ng 0ết qu$ tốt đp đ# c&i nó một cách nghiêm tnc, QB qu1 đi nh+ng ngày 0hi
ng5mi t1 muốn %iết vi:c áp (ng các nguyên t?c c31 u l'ch ;inh thái có làm ch& u l'ch
t)u thành ch8t xnc tác ch& vi:c %$& v: thiên nhiên và phát t)i#n cộng đồng h1y 0h"ng, kốt
cuộc thì đB có nhi*u chứng c6 )@ng đi*u đó là đnng, -uy nhiên ch& t6i n1y. các v2 (
thành c"ng hAu nh5 chw n@m u quy m" nh•,^u l'ch ;inh thái %ây gim đ1ng đứng u ngB %1
đ5mng, Q# đ51 u l'ch ;inh thái t)&ng nh+ng nvm t6i tiến lên một cách th?ng lợi. chnng t1
ph$i th} áp (ng cpng một tiêu chuFn đB đNm l=i 0ết qu$ t)ên quy m" nh• ;1ng 0hu v!c
u l'ch th5>ng m=i !1 và& thiên nhiên t)ên quy m" l6n, Qi*u đó ;€ 0huyến 0h2ch ngày
càng nhi*u c"ng ty u l'ch !1 và& thiên nhiên t)&ng 0hu v!c t5 nhân. đB ;žn ;àng t)u
nên nh=y c$m h>n v6i các v8n đ* c31 u l'ch ;inh thái. qu1n tâm 0h"ng nh+ng c"ng vi:c
đi*u hành thân thi:n v* ;inh thái mà ctn mu )ộng ;! c1m 0ết c31 h4 và& l9nh v!c c1m g&
nh8t c31 th!c ti~n u l'ch ;inh thái ngày n1yVđó là ;! thu hnt cộng đồng một cách thành
c"ng,
T)i liXu t%am ;%8o
Eh)i;t. E, W]]i1, ’E&n;N)v1ti&n E&)p&)1ti&nD Zc&t&u)i;m th)&ugh ku)1l hnvN;tmNnt.’
unpu%li;hN )Np&)t. H&vNm%N). E&n;N)v1ti&n E&)p&)1ti&n r{)ic1. H1i)&%i. aNny1,
Eh)i;t. E, W]]i%, ’EEr `umm1)y &{ Z1;t r{)ic1 _&gN; 1n E1mp;.’ unpu%li;hN
)Np&)t. E&n;N)v1ti&n E&)p&)1ti&n r{)ic1. H1i)&%i. aNny1,
Eh) i;t. E, W]]L, d1)ch, ’Zc&t&u)i;m 1n ht; k&lN in r{)ic1 -&u)i;m I)&m&ti&n.’
hntN)n1ti&n1l -&u)i;m Zxch1ngND r{)ic1 Y&)um. dN;;N KN)lin jm%h,. KN)lin.
jN)m1ny,
2
E&n;N)v1ti&n E&)p&)1ti&n r{)ic1, W]]i, l1nu1)y. ’hJ Y1ct; t& an&\ r%&ut khY.’ ku)1l
hnvN;tmNnt Yun I)&g)1mmND rn JvN)viN\. unpu%li;hN &cumNnt. E&n;N)v1ti&n
E&)p&)1ti&n r{)ic1. l&h1nnN;%u)g. `&uth r{)ic1,
E&n;N)v1ti&n E&)p&)1ti&n r{)ic1, W]]i, ’Ihin1 kN;&u)cN kN;N)vND ku)1l hnvN;tmNnt
Yun ^NvNl&pmNnt;.’ unpu%li;hN &cumNnt. E&n;N)v1ti&n E&)p&)1ti&n r{)ic1.
l&h1nnN;%u)g. `&uth r{)ic1,
E&n;N)v1ti&n E&)p&)1ti&n r{)ic1, W]]L, ’E&mp1ny K)&chu)ND Ziti&n h.’ E&n;N)v1ti&n
E&)p&)1ti&n r{)ic1. l&h1nnN;%u)g. `&uth r{)ic1,
^&)&%& -&u); 1n `1{1)i; _t,. JlivN)£; E1mp, W]]M, ’I&tNnti1l d&Nl; {&) E&mmunityV
K1;N E&n;N)v1ti&n 1m&ng I1;t&)1l E&mmunitiN; r|1cNnt t& I)&tNctN r)N1; in
H&)thN)n -1n„1ni1.’ E&mmunityVK1;N E&n;N)v1ti&n in H&)thN)n -1n„1ni1.
^Np1)tmNnt &{ •illi{N. ^1) N; `1l11m. -1n„1ni1,
^u;it <&tNl; 1n kN;&)t;, W]]M, ’Znvi)&nmNnt1l d1n1gNmNnt {&) <&tNl;.’ ^u;it <&tNl;
1n kN;&)t;. K1ng0&0. -h1il1n,
hntN)E&ntinNnt1l <&tNl; 1n kN;&)t;, W]]M, ’hntN)E&ntinNnt1l <&tNl; 1n kN;&)t;
Znvi)&nmNnt1l kNviN\.’ hntN)E&ntinNnt1l <&tNl; 1n kN;&)t;. _&n&n. Zngl1n,
JlivN). k W]]L, d1y WM, IN);&n1l c&mmunic1ti&n. &\nN). JlivN)£; E1mp, INtN);&n. ^,
W]]L, d1y, ^)1{t nN\;lNttN). unpu%li;hN &cumNnt. ^&)&%& -&u); 1n `1{1)i;
_t,. r)u;h1. -1n„1ni1,
INtN);&n. -, W]]L, lunN WU, IN);&n1l c&mmunic1ti&n. c&V&\nN). ^&)&%& -&u); 1n
`1{1)i; _t,
`N)Nn1 _&gN; 1n <&tNl;, W]]L, ’`N)Nn1£; E&mmitmNnt t& thN Znvi)&nmNnt.’
unpu%li;hN p)N;Nnt1ti&n. `N)Nn1 _&gN; 1n <&tNl;. r)u;h1. -1n„1ni1,
-\NNiN. a, W]]i, ^NcNm%N), ^)1{t nN\; 1)ticlN &n E&n;N)v1ti&n E&)p&)1ti&n r{)ic1
•im%1%\N l&gN;. unpu%li;hN &cumNnt. E&n;N)v1ti&n E&)p&)1ti&n r{)ic1.
l&h1nnN;%u)g. `&uth r{)ic1,
O1)ty. ^, W]]i, rugu;t, IN);&n1l c&mmunic1ti&n. ch1i)m1n. E&n;N)v1ti&n E&)p&)1ti&n
r{)ic1,
T)i liXu đEc t%Cm
Eh)i;t. E, W]]M, rp)il, ’kNp&)t &{ thN E&mmunityV%1;N -&u)i;m ZntN)p)i;N •&)0;h&p.’
•&)l •illi{N Yun. •inh&N0. H1mi%i1,
2
E&n;N)v1ti&n E&)p&)1ti&n r{)ic1, sn1tN, £rn hntNg)1tN rpp)&1ch t& Zc&t&u)i;m.’
unpu%li;hN &cumNnt. E&n;N)v1ti&n E&)p&)1ti&n r{)ic1. l&h1nnN;%u)g. `&uth
r{)ic1,
<1mmN). l, W]]i, d1)ch U, ’`hi{ting thN K1l1ncN %Nt\NNn d1n 1n KN1;t.’ HN\;\NN0,
JlivN). I. ^, INtN);&n, ’Zc&t&u)i;m Jut;iN -1)1ngi)N H1ti&n1l I1)0 in H&)thN)n
-1n„1ni1.’ unpu%li;hN &cumNnt. r)u;h1. -1n„1ni1,
U^rc4T0 .0CTt^ Lt-#0 Ct"T4CT.
Torti%s Camp
LtdM���������������������������������
������ Kapaƒi 0cological Lodge
pAmboseli,
.en%aq��������������������������������
��������� cX& ^1niNl a&upN)m1nn
cX& `tN{1n&
EhNii��������������������������������
����������� E1n&)&; `,r,
IJ, K&x
g]SPi��������������������������������
�������������� _ui; s)1nct1
H1i)&%i.
aNny1��������������������������������
������������� WUVWS y rvN Z|N)cit&
ju1y1quil. Zcu1&)
Li€auli Traditional cillage
pEast +aprivi,
*amibiaq###############################
# slu 4i cillage Cornmunit:-based
cX& d1xi
_&ui;��������������������������������
�������������� -&u)i;m I)&|Nct
d1n1gN). HrEJK-rV_i{N I)&g)1mmN ��� cX& K&)nN& rvNntu)N; `n Kh
2
I)iv1tN K&x
]iSW���������������������������������
��������� MM d1in K1„11)
•inh&N0. H1mi%i1
�����������������������������������
� ]gPPP auching
`1)1\10. d1l1y;i1
Bishangari Tented Camp
pLake Langano, Ethiopiaq
cX& I)&|Nct d1n1gN) ������������������������
����������� Lisu Lodge
Y1)mV
r{)ic1��������������������������������
������������������ EX& OincNnt -1%utN1). d1n1ging ^i)Nct&)
IJ, K&x
MLUi���������������������������������
��������������� Z1;t •N;t `i1m. Kuing JnN. WWth Yl&&)
ri; r%1%1.
Zthi&pi1�������������������������������
� ]] •i)NlN;; k&1
WPggP K1ng0&0. -h1il1n
2
C%'*ng� }
"%2ng ti>p cận m3i (5 Pu8n lO du l&c%
sin% t%ái
dựa ()o cSng đLng
DN&SPF
D)i %Ec tV 0cuađo
rny� ^)um
/ở� đầu
Eác cộng đồng đ'1 ph5>ng c&i u l'ch ;inh thái là một ;! l!1 ch4n phát t)i#n có th# tiếp
cận đ5ợc. nó có th# ginp h4 c$i thi:n t)ình độ ;ức 0h&f và giá& (c. và ch8t l5ợng chung
c31 đmi ;ống mà 0h"ng ph$i %án đi tài nguyên thiên nhiên h1y làm tổn th5>ng n*n vvn
h&á c31 h4, ahi 0h"ng có nh+ng l!1 ch4n %*n v+ng 0hác. vi:c h4 th1m gi1 và& u l'ch
;inh thái th5mng đ5ợc nhận thức là cách tốt nh8t đ# th!c hi:n 0hát v4ng phát t)i#n %*n
v+ng, -hN& 0inh nghi:m c31 tác gi$. ;! th1m gi1 t2ch c!c c31 cộng đồng đ'1 ph5>ng và&
quá t)ình qui h&=ch và qu$n l/ h&=t động là qu1n t)4ng đ# h&àn thành các m(c tiêu c31
%$& tồn và phát t)i#n %*n v+ng c31 u l'ch ;inh thái, Eh‘ng h=n. một t)&ng nh+ng lmi th1n
phi*n phổ %iến c31 các &1nh nghi:p u l'ch thiên nhiên đ1ng ;} (ng h1y thuê đ8t c31
ng5mi ân đ'1 ph5>ng t)&ng h&=t động c31 mình là. mCc p đB có nh+ng th&$ thuận t)56c.
ng5mi đ'1 ph5>ng v7n tiếp t(c ;vn %?n h&Cc chCt� cây 4c các c&n đ5mng đ5ợc chw đ'nh
là 0hu v!c u l'ch, -)&ng� t)5mng hợp cộng đồng đ'1 ph5>ng th1m gi1 t2ch c!c và& qui
h&=ch và qu$n l/ u l'ch. nh5 t)5mng hợp ng5mi E&{1n c31 •1%1l& RxNm Hghiên cứu�
đi#n hình. u cuối ch5>ng nàyT. thì 0h"ng có nh+ng lmi th1n phi*n đó,
-ác gi$ phân %i:t gi+1 u l'ch ;inh thái Rhàm / %$& tồn. giá& (c. t)ách nhi:m và ;! th1m
gi1 t2ch c!c c31 cộng đồngT và u l'ch t! nhiên Rgiống u l'ch ;inh thái u chz x$y )1 t)ên
các 0hu v!c t! nhiên. nh5ng 0h"ng %1& hàm m4i yếu tốT,� Hg1y tq� đAu.� u l'ch�
t! nhiên đB lợi (ng ;! h8p 7n t)ên đ8t thuộc các cộng đồng đ'1 ph5>ng h1y %$n xứ Rh4
th5mng 0h"ng có quy*n ;u h+u hợp pháp mCc p đB u lâu đmi t)ên 0hu v!cT, -uy nhiên.
đi#n hình là nh+ng lợi 2ch đB n@m t)&ng t1y và các tài 0h&$n ngân hàng c31 0hu v!c t5
nhân� u x1 các )qng m51. các ;"ng ;uối. các� n>i u c31 đmi ;ống h&1ng B và nhân
ân t)ên th!c tế đ1ng ;inh ;ống u đó,
2
`! qu$n l/ u l'ch ;inh thái !1 và& cộng đồng nói t6i các ch5>ng t)ình đ5ợc th!c hi:n
56i quy*n 0i#m ;&át và v6i ;! th1m gi1 c31 ng5mi ân đ'1 ph5>ng đ1ng ;inh ;ống h&Cc
;u h+u một ;! h8p 7n t! nhiên, •N;chN RW]]iT t)ình %ày tAm qu1n t)4ng c31 ;! phát
t)i#n hi:n t5ợng đó t)&ng các cộng đồng %$n xứ vpng rm1„&n c31 Zcu1&,
`! th1m gi1 c31 các cộng đồng đ'1 ph5>ng và& qui h&1ch và qu$n l/ các h&=t động c31
u l'ch thN& t)uy*n thống là 0hâu yếu t)&ng quá t)ình phát t)i#n tq u l'ch t! nhiên ;1ng
u l'ch ;inh thái, Eác cộng đồng đ'1 ph5>ng và %$n xứ đ5ợc 0ết n=p và& u l'ch t! nhiên.
nếu có chnt nà&. là một nguồn l1& động )f m=t. h1y một đối t5ợng đAy màu ;?c đ5ợc
qu1n tâm t)&ng các hành t)ình c31 các chuyến u l'ch & 0hu v!c t5 nhân đi*u hành, Eác
cộng đồng đó th5mng nhận đ5ợc nh+ng lợi 2ch 0inh tế 0h"ng đáng 0# và có 2t h&Cc 0h"ng
có v1i t)t t)&ng qui h&=ch và qu$n l/ đi*u hành mà h4 là một %ộ phận, -)&ng các đi*u
0i:n đó. u l'ch có )át 2t %i:n pháp 0huyến 0h2ch các cộng đồng đ'1 ph5>ng %$& tồn tài
nguyên c31 h4 và 0h"ng c3ng cố các giá t)' vvn h&á c31 h4, ^u l'ch t! nhiên. giồng nh5
hAu hết các hình thức u l'ch 0hác Vvà các h&=t động 0h1i thác tài nguyên 0hác nh5 Au.
0h1i 0h&áng. chvn gi1 ;nc và lập các đồn đi*nV đB có xu h56ng uy t)ì các mối qu1n h:
%óc lột gi+1 các c"ng ty t5 nhân và các cộng đồng đ'1 ph5>ng. và gây nên nh+ng tác
động tiêu c!c lên m"i t)5mng,
Kin% ng%iXm
-)&ng nh+ng nvm gAn đây. Zcu1đ& đB chứng 0iến ;! )1 đmi c31 các tổ chức ch2nh t)'. các
tổ chức này th1m gi1 ngày càng nhi*u và& h&=t động ch2nh t)' u c8p quốc gi1, Qi*u này
đB đNm l=i nh+ng tiến %ộ t)&ng vi:c c"ng nhận các quy*n v* đ8t đ1i. ng&ài các lợi 2ch
0hác, `! t! t)' đ1ng tvng v* ch2nh t)' u t)ình độ ng5mi ân th5mng đB góp phAn làm ch&
đ8t n56c t)u thành ng5mi 7n đAu thế gi6i t)&ng ;! đ1 =ng và phát t)i#n c31 c"ng vi:c u
l'ch ;inh thái cộng đồng,
O6i quy*n h=n hợp pháp đối v6i 0hu v!c )ộng l6n c31 )qng m51 vpng rm1„&n và & đó
ph=m vi t! quyết l6n h>n. ng5mi ân đ'1 ph5>ng %ây gim có th# n?m ch?c các h&=t động
u l'ch Rvà các h&=t động !1 và& tài nguyên 0hácT i~n )1 t)ên ;ân ;1u ng&=n m(c v*
;inh thái c31 h4, Qi*u đó đB làm ch& nhi*u &1nh nghi:p u l'ch t! nhiên ph$i luyến tiếc
nh+ng ngày đp đB qu1 0hi đ5ợc t! & đến các 0hu h8p 7n t! nhiên và vvn h&á, `! i~n
%iến 8y t)&ng các qu1n h: gi+1 các cộng đồng và &1nh nghi:p t5 nhân đB 7n đến một
làn ;óng c1m 0ết m6i� c31 một ;ố &1nh nghi:p u l'ch đối v6i ;! %*n v+ng. nh+ng
ng5mi này đB qu1y ;1ng chw t)2ch� các cộng đồng đB 0h"ng th!c hi:n đAy đ3 c"ng vi:c
%$& tồn. l8y đó làm cái c6 đ# ph$n đối ;! th1y đổi t)&ng các qu1n h: quy*n l!c t)uy*n
thống,
Zcu1&. đCc %i:t là u t)&ng vpng rm1„&n. đ1ng chứng 0iến một ;! phát t)i#n nh1nh ch51
tqng có c31 c"ng vi:c u l'ch !1 và& cộng đồng, -uy nhiên. & 0h"ng gAn th' t)5mng
nên phAn l6n đB h&=t động 0h"ng hết 0h$ nvng. mCc p các h&=t động !1 và& cộng đồng
có lợi thế là có th# tiếp xnc v6i gi6i ân B h>n các đồng nghi:p u 0hu v!c t5 nhân,
`! %png nổ t)&ng các h&=t động u l'ch cộng đồng 0h"ng thN& một 0hu"n m7u qu$n l/
đCc %i:t nà&. nh5ng đB làm n$y ;inh một ;ố chiến l5ợc và hình m7u tổ chức 0hác mà mức
2
độ thành c"ng h1y th8t %=i đ1ng ctn ph$i đánh giá, Eác nghiên cứu đi#n hình t)&ng
ch5>ng này ;€ minh h&= một ;ố v2 ( ch2nh,
d" hình tổ chức mà một cộng đồng )iêng %i:t thN& đuổi 0hi phát t)i#n một ! án u l'ch
;inh thái có liên qu1n t6i động c> thnc đFy %1n đAu c31 ! án, Hó có th# đ5ợc gợi / t)&ng
nội %ộ nh5 một ! án cộng đồng đ# th!c hi:n các m(c tiêu phát t)i#n. h&Cc %ui các cá
nhân h1y gi1 đình t)&ng cộng đồng đB áp (ng 0inh nghi:m h&=t động và tiếp xnc u n>i
0hác, <&Cc nó có th# phát t)i#n u %ên ng&ài. th"ng qu1 một &1nh nghi:p u l'ch có cái
nhìn đối v6i� một ;$n phFm m6i. h&Cc th"ng qu1 một tổ chức phi ch2nh ph3 c&i ;! phát
t)i#n c31 u l'ch ;inh thái cộng đồng là một cách đ# %$& v: một tài nguyên thiên nhiên
qu2 giá. h&Cc nh5 là một c&n đ5mng đi t6i phát t)i#n n"ng th"n,
dột cách đi#n hình. các ! án u l'ch có ;! th1m gi1 c31 cộng đồng đ5ợc các tổ chức phi
ch2nh ph3 h1y các c"ng ty t5 nhân u %ên ng&ài 0hui x56ng, Eác cộng đồng u %ên t)&ng
h1y xung qu1nh các 0hu v!c đ5ợc thvm có xu h56ng %' đFy )1 ng&ài l* t)&ng quá t)ình
qui h&=ch và t)&ng qu$n l/ đi*u hành, Qi*u đó xu8t phát tq một cách tiếp cận tq t)ên
xuống. h1y gi1 t)5ung. đ"i 0hi đ5ợc các nhà qu$n l/ tq %ên ng&ài áp (ng, Oi:c thiếu các
quyết đ'nh v* qui h&=ch và qu$n l/ làm xói mtn m(c tiêu c31 %$& v: m"i t)5mng %@ng
cách h=n chế ;! thu hnt các thành viên c31 cộng đồng và& làm ng5mi làm thuê h1y gAn
nh5 làm thuê. đi*u này h=n chế tác (ng ’cổ đ"ng’ cAn thiết đ# đ* c1& vi:c phát t)i#n ;!
c1m 0ết c31 cộng đồng t)&ng vi:c %$& v: tài nguyên,
K%i n)o () t=i sao các cSng đLng
t%i>t lập sự đi5u %)n% c,a %E
dCc p qu1n ni:m v* u l'ch là một h&=t động ctn x1 l= đối v6i một ;ố cộng đồng n"ng
th"n và %$n xứ. nó 0h"ng h&àn t&àn là một / t5ung m6i đối v6i đ1 ;ố, -)&ng nhi*u nvm
nhi*u ng5mi đB có 0inh nghi:m u l'ch v6i t5 cách là nh+ng l1& c"ng t)&ng nhà nghw h1y
c"ng nhân xây !ng t)ên h&Cc gAn lBnh thổ c31 h4. là các nhân viên c8p th8p làm vi:c
t)&ng %ếp h1y l1u 4n nhà c}1. là ng5mi lái c1n". và t)&ng t)5mng hợp đột xu8t là ng5mi
h56ng 7n và cung c8p các hàng th3 c"ng, ^ân %$n xứ ctn th1m gi1 và& ;! h8p 7n t)&ng
các hành t)ình c31 các &1nh nghi:p u l'ch và ng5ti 7n đ5mng tq %ên ng&ài 0hu v!c
c31 h4, -)&ng nh+ng t)5mng hợp này h4 tiếp đón 0hách thvm và cung c8p các ’%uổi %i#u
i~n vvn h&á’ nh5 %i#u i~n thổi ống xì đồng h1y vn mCc quAn á& ân tộc đ# ch>i nh=c và
nh$y mn1, <>n n+1 h4 có th# đB chứng 0iến các lợi 2ch 0inh tế và các tác động 0hác đổ
ồn v* các cộng đồng láng gi*ng %' thu hnt và& h&=t động,
Các cSng đLng () các doan% ng%iXp du l&c%
-h5mng có ;! %8t đồng nà& đó t)&ng qu1n h: gi+1 cộng đồng và ngành c"ng nghi:p u
l'ch mà các h56ng đ7n viên và các &1nh nghi:p là đ=i %i#u. đi*u này 7n đến vi:c các
cộng đồng ch3 %ác %• t&àn %ộ u l'ch t)&ng 0hu v!c. tìm 0iếm nh+ng 0h&$n có lợi v6i
&1nh nghi:p %ên ng&ài. h&Cc t! h4 qu$n l/ u l'ch,
2
Eh‘ng h=n. các cộng đồng euichu1 c31 rn1ngu và I1n1c&ch1 đB đốn cây ng1ng���
các tng ;uối 7n đến các hồ t)ên lBnh thổ c31 h4 đ# ngvn các &1nh nghi:p� u l'ch
0h"ng và& đ5ợc, Eác &1nh nghi:p u l'ch m1ng thức vn. các tài xế lái xuồng máy và
h56ng 7n viên tq %ên ng&ài cộng đồng. làm gi$m đáng 0# thu nhập và các c> hội đà& t=&
ch& c5 ân đ'1 ph5>ng, Qi*u này c•ng làm m8t c> hội tvng� c5mng mối liên h: gi+1 các
lợi 2ch c31 u l'ch và %$& tồn,
Eác &1nh nghi:p ch4n thuê ng5mi tq %ên ng&ài n>i đến vì nhi*u l/ &, <4 tin t5ung h>n
và& ch8t l5ợng và độ tin cậy t)&ng c"ng vi:c c31 đội ng• nh+ng ng5mi có c> ;u u thành
phố, <4 c•ng muốn t)ánh chi ph2 đà& t=& ân %$n xứ, `1u cpng. các &1nh nghi:p tin
)@ng h4 có ti*m nvng 0i#m ;&át l6n h>n các nhân viên và h&=t động nói chung nếu h4
đNm thN& các c"ng nhân viên c31 mình đ# th!c hi:n các v1i t)t c31 u l'ch. th1y ch& thuê
ng5mi ân %$n xứ đóng các v1i đó v6i t5 cách là nh+ng ng5mi cpng th1m gi1,
Kác %• th!c tế đó có th# %uộc các cộng đồng đ'1 ph5>ng ch8m ứt các qu1n h: v6i &1nh
nghi:p ’%ên ng&ài’ h1y th1y đổi chnng đ# php hợp v6i các nguy:n v4ng c31 cộng đồng,
Eác cộng đồng có xu h56ng m&ng thu đ5ợc nhi*u lợi 2ch 0inh tế h>n t)&ng vi:c t=& đi*u
0i:n ch& các &1nh nghi:p %ên ng&ài ;} (ng nh+ng h8p 7n 0inh tế u l'ch c31 h4 Rcuộc
;ống h&1ng B. )qng. cánh đồng. 1& hồ và ;"ng ngtiT và ch& l1& động và các hàng th3
c"ng c31 h4,
dối qu1n h: đi#n hình gi+1 cộng đồng và ng5mi đi*u hành chuyến u l'ch 0h"ng t=& )1
;! ổn đ'nh c31 cộng đồng“ ng5ợc l=i nó làm ch& cộng đồng ~ %' tổn th5>ng t)56c ;! áp
đCt lợi 2ch 0inh tế & %ên ng&ài đ'nh đ&=t. t)56c ;! th1y đổi hành t)ình. và cuối cpng là ;!
%• )>i nếu mối qu1n h: 0h"ng ctn đNm l=i lợi nhuận mà &1nh nghi:p m"ng muốn,
Eh2nh đ# đáp ứng h1i tình huống đóVlợi 2ch 0inh tế th8p và ;! 0h"ng ổn đ'nh liên qu1n
đến u l'chV mà nhi*u ! án u l'ch ;inh thái cộng đồng đ5ợc đ* x56ng, Q8y là t)5mng
hợp c31 cộng đồng euichu1 vpng Il1y1; N Euy1%Nn&. t)&ng 0hi tiếp t(c là nguồn nhân
viên làm thuê ch& một &1nh nghi:p l6n u %ên ng&ài nh5 đB làm t)&ng ;áu nvm qu1. h4
đB xây !ng� các ti:n nghi và %?t đAu đón tiếp các 0hách u l'ch thN& quy*n c31 mình,
E•ng có nh+ng động c> thnc đFy qu1n t)4ng đối v6i ng5mi euichu1 u E1pi)&n1. ng5mi
`i&n1; và ng5mi `iNc&y1; vpng _1gun1 j)1nN u Euy1%Nn&. và ng5mi <u1&)1ni,
Các cSng đLng () các tY c%Zc p%i c%<n% p%,
d6i gAn đây. các tổ chức %$& tồn phi ch2nh ph3 RHjJT. nh5 là một phAn t)&ng các chiến
l5ợc c31 h4. đB %?t đAu %' thu hnt và& ;! phát t)i#n các ! án u l'ch ;inh thái !1 và&
cộng đồng. c&i đó là một ph5>ng ti:n đ# 02ch th2ch ;! phát t)i#n %*n v+ng u nh+ng vpng
qu1n t)4ng v* ;inh thái, -)&ng các t)5mng hợp 8y. các HjJ th5mng th1y thế &1nh
nghi:p u l'ch v6i t5 cách là ng5mi làm t)ung gi1n v6i th' t)5mng. cung c8p qu‚ ch& các
cộng đồng v* mCt c> ;u h= tAng. qu$ng cá& và các ch5>ng t)ình đà& t=&, Q8y là t)5mng
hợp c31 Yun1ci&n d1quipucun1. ch3 ;u h+u c31 0hu %$& tồn U.MPP hNct1 u vpng )qng
mây chN ph3 rnN1n, -ổ chức phi ch2nh ph3 này đB lập các 0ế h&=ch phát t)i#n u l'ch
;inh thái và tổ chức các l6p đà& t=& h56ng 7n viên ch& các cộng đồng đ'1 ph5>ng c•ng
nh5 tài t)ợ ch& c> ;u h= tAng u l'ch R^)umm. W]]L1T, ah"ng có nh+ng ;ức bp và 5u tiên
0inh tế nh5 một c"ng ty t5 nhân. thì một HjJ 0h"ng cAn ph$i c?t xbn một %$n qui h&=ch
2
đAy đ3“ ng5ợc l=i. nó tập t)ung� nh+ng lợi 2ch & u l'ch ;inh thái t=& )1 t)!c tiếp và ch3
yếu và& cộng đồng đ'1 ph5>ng,
Qi*u th5mng x$y )1 là các ch5>ng t)ình đ5ợc xây !ng v6i ;! ginp đo c31 HjJ đi*u
hành th"ng qu1 c> ;u h= tAng hi:n có c31 tổ chức và 0h"ng ch'u ;! 0i#m ;&át c31 ch2nh
ph3 và chế độ thuế nh5 các &1nh nghi:p u l'ch, ^& đó h4 th5mng %' các c"ng ty u l'ch
t5 nhân xNm nh5 ;! %i#u hi:n c31 c=nh t)1nh 0h"ng c"ng %@ng, -uy nhiên. ;! hz t)ợ c31
HjJ th5mng là c&n đ5mng uy nh8t mà một h&=t động u l'ch ;inh thái !1 và& cộng
đồng có th# phát t)i#n và có c> m1y thành c"ng,
Qồng thmi. các HjJ th5mng 0h"ng đánh giá đnng mức ;! thiếu 0inh nghi:m c31 h4
t)&ng l9nh v!c phát t)i#n u l'ch. đi*u đó 7n đến nh+ng 0c v4ng hB& huy*n %ên t)&ng
cộng đồng v* mCt tốc độ th!c hi:n c•ng nh5 mức độ lợi 2ch t)&ng t5>ng l1i, Q"i 0hi. đi*u
đó 7n đến vi:c xây !ng c> ;u h= tAng ch& ’đàn v&i t)?ng’. đi*u này làm gi$m ni*m tin
c31 cộng đồng và& ;! 3ng hộ c31 %ên ng&ài,-)5mng hợp c31 một ! án l6n đ5ợc E> qu1n
Ihát t)i#n euốc tế <&1 0c Rs`rh^T tài t)ợ có tên là `sKhk là một v2 ( h1y, Eộng đồng
ng5mi E&{1n vpng `in1nguN u th5ợng nguồn ;"ng rgu1)ic& là một t)&ng nhi*u cộng
đồng %$n xứ đ5ợc `sKhk tài t)ợ đ# phát t)i#n u l'ch ;inh thái, `1u đó. 0hi ch51 có một
đ'nh h56ng và đà& t=& cộng đồng nà&. `sKhk đB xây !ng c> ;u h= tAng nhà u t)&ng
cộng đồng. t)1ng %' nó. làm ch& cộng đồng hi v4ng l6n. )ồi ;1u đó l=i đột ngột )nt đi &
các v8n đ* tổ chức nội %ộ,
Các m@i Puan %X gi2a cSng đLng () du l&c%
k‰ )àng là. 0h"ng ph$i t8t c$ các cộng đồng đ*u đ*u %' thu hnt và& các h&=t động c31 u
l'ch Rmột ;! thật cAn đ5ợc các c"ng ty %ên ng&ài t"n t)4ngT, -uy nhiên. h4 có th# l!1
ch4n t)&ng một ph=m vi các qu1n h: c31 ;! th1m gi1 2t h&Cc nhi*u, Eác ph5>ng án %1&
gồmD
 ch& một &1nh nghi:p thuê đ8t đ# phát t)i#n� t)&ng 0hi chw cAn thN& ‰i
tác����� động“
 làm vi:c nh5 nhân viên ph( động. một phAn h1y t&àn %ộ thmi gi1n ch& các
&1nh nghi:p %ên ng&ài“
 cung c8p các 'ch v( l!1 ch4n nh5 chuFn %' thức vn. h56ng 7n. vận chuy#n
h1y nhà u Rh1y ;! 0ết hợp c31 nhi*u h&Cc t8t c$ các 'ch v( đóT ch& các &1nh nghi:p“
 lập các liên &1nh v6i các &1nh nghi:p %ên ng&ài v6i ;! phân chi1 l1& động.
đi*u này ch& phbp cộng đồng cung c8p hAu hết các 'ch v(. t)&ng 0hi đó &1nh nghi:p
chvm l& vi:c tiếp th'“ và
 đi*u hành u l'ch cộng đồng h&àn t&àn độc lập,
-)&ng tqng t)5mng hợp. ;! th1m gi1 đAy đ3 c31 cộng đồng và& m4i gi1i đ&=n qui h&=ch
và qu$n l/ là thiết yếu đ# đ$m %$& ;! phát t)i#n lành m=nh, Qi*u 51 th2ch h>n là t)56c 0hi
2
%?t đAu h&=t động. cAn thiết ph$i xác đ'nh các chw tiêu xB hội và vvn h&á. c•ng nh5 0inh
tế và m"i t)5mng đ# t=& đi*u 0i:n ch& vi:c thN& ‰i các tác động c31 m"i t)5mng, `! thN&
‰i đó hAu nh5 lu"n thiếu v?ng h1y là 0h"ng ch2nh thức và 0h"ng đAy đ3, Eác cuộc h4p
hàng tháng th5mng là th!c tế nh8t. u đó một ng5mi đi*u phối & cộng đồng %ổ nhi:m %á&
cá& tình hình phát t)i#n. tình t)=ng c31 các chw tiêu đB đ'nh Rvà thu nhập và chi tiêuT. và
nh+ng mối qu1n tâm cAn đ5ợc gi$i đáp. ;1u đó th1y đổi ch5>ng t)ình ch& php hợp, -iếp
thN& các lBnh đ=& cộng đồng đ5ợc %Au )1 quyết đ'nh v* ;! phân phối thu nhập. các đAu t5
và vv,,,
Qi*u qu1n t)4ng là các h&=t động c31 cộng đồng cAn đ5ợc phát t)i#n . phối hợp v6i các
láng gi*ng c31 h4 đ# t)ánh các xung đột và c=nh t)1nh, Qi*u này th5mng đ5ợc th!c hi:n
tốt nh8t nhm ;! th1m gi1 c31 tổ chức h1y liên đ&àn mà cộng đồng ph( thuộc và&, -ổ chức
ph$i đ5ợc h5ung� lợi 2ch tq h&=t động và ph$i có nvng l!c đ# đ$m %$& )@ng ! án phát
t)i#n vì lợi 2ch c31 t8t c$ các thành viên, Eh‘ng h=n thu nhập c31 u l'ch nhm l: ph2 c31
tqng 0hách thvm t)$ ch& tổ chức có th# ginp và& vi:c xây !ng nvng l!c cAn thiết,
`! nh8t quán v* ch8t l5ợng các 'ch v( u l'ch ;inh thái & cộng đồng cung c8p và & đó.
;! đứng v+ng v* 0inh tế c31 h&=t động. có qu1n h: v6i mức độ th1m gi1 c31 cộng đồng
và& qui h&=ch và qu$n l/ c31 h&=t động u l'ch,
n%2ng t%ác% t%Zc đ@i (3i sự Pu8n lO dựa ()o cSng đLng
R)o t=o
Q# ch& cộng đồng có th# đ$m đ5>ng đAy đ3� v1i t)t c31 ng5mi i~n viên t)&ng ;! phát
t)i#n u l'ch ;inh thái. thì các c> hội đà& t=& đAy đ3 và t&àn i:n là cAn thiết t)&ng m4i
l9nh v!c c31 ;! qu$n l/ u l'ch ;inh thái. %1& gồm h56ng 7n. ng"n ng+. chuFn %' thức
vn. 0ế t&án và hành ch2nh, ^u l'ch ;inh thái có th# và ph$i %ổ ;ung nhi*u h>n ch& h&=t
động 0inh tế t)uy*n thống t)&ng các cộng đồng, Kui vậy. vì các h&=t động c31 cộng đồng
th5mng i~n )1 u c8p th8p. nên vi:c đà& t=& 0h"ng đ5ợc xNm nh5 một quá làm m8t đi %$n
;žc vvn h&á h1y phá h&=i các hình m7u xB hội t)uy*n thống“ ng5ợc l=i. cAn xNm nó nh5
;! ! t)+ các 0‚ nvng %ổ ;ung m6i ph$i png đến 0hi m4i thành viên c31 cộng đồng yêu
cAu và th1m gi1 một cách hà& hứng, y đây có một ph=m vi )ộng l6n ch& các ph( n+ th1m
gi1 cpng nh+ng c> hội nh5 n1m gi6i. nhm đó tvng ;! tiếp cận c31 h4 đến các lợi 2ch 0inh
tế t)!c tiếp, -h"ng th5mng các thành viên t)f h>n ;?m v1i tiếp xnc t)!c tiếp v6i 0hách đến
thvm vì h4 có 0h$ nvng ng"n ng+ tốt h>n h&Cc vì nhi:t tình h>n, Q"i 0hi đi*u này đFy h4
và& quá t)ình v1y muợn vvn h&á th"ng qu1 vi:c áp (ng cách vn mCc. thói quNn và các 0c
v4ng, Qi*u qu1n t)4ng là các ng5mi l6n tuổi t)&ng cộng đồng Rn1m l7n n+T cAn 0/ hợp
đồng làm gi$ng viên t)&ng các l6p đà& t=& đ# ch& h&àn c$nh t)&ng đó u l'ch ;inh thái ;€
phát t)i#n đ5ợc đ'nh )‰ là n@m %ên t)&ng cộng đồng và t)&ng các gi6i h=n đ5ợc thiết lập
v* mCt vvn h&á, dCc p các HjJ th5mng đóng v1i t)t có t2nh ch8t xây !ng t)&ng giá&
(c và đà& t=& %@ng cách 0/ hợp đồng v6i các chuyên gi1. nh5ng v7n cAn có ;! phối hợp
nhi*u h>n v6i các &1nh nghi:p u l'ch đ# xác đ'nh 5u tiên, Eác c> qu1n ch2nh ph3.
th5mng là chậm t)&ng vi:c hi#u th8u qu1n ni:m v* u l'ch ;inh thái và động l!c c31 t)ình
độ cộng đồng. cAn ph$i t2ch c!c h>n t)&ng l9nh v!c này, -uy nhiên ch2nh 0hu v!c t5 nhân
2
l=i có ;! qu1n tâm )‰ )àng nh8t, -uy nhiên. có l€� )‰ )àng là 0hu v!c t5 nhân. vì nh+ng
l/ & đB nêu )1 t)56c đây. 2t 0hi đAu t5 và& vi:c đà& t=& cAn thiết,
dột ;ố c"ng ty làm vi:c v6i cộng đồng đB có đAu t5 v* đà& t=&. tổ chức các hội th$& th!c
hành u đ'1 ph5>ng. các chuyến đi th!c đ'1 ch& các thành viên c31 cộng đồng t)&ng các
h&=t động u l'ch ;inh thái u các vpng 0hác. và các ch5>ng t)ình đà& t=& vq1 h4c vq1
làm, -)&ng các t)5mng hợp 8y. đB t=& đ5ợc )1 một c$m giác ~ ch'u. tin cậy. và làm ch3,
Qi*u này làm ch& 0hách u l'ch ngày càng hài ltng. vì h4 nhận đ5ợc 'ch v( ch8t l5ợng
tốt h>n và có c$m giác là h4 đ5ợc h&1n nghênh t)&ng một cộng đồng đ1ng thq1 h5ung lợi
2ch c31 c"ng vi:c u l'ch,
Eác h56ng 7n viên u l'ch !1 và& cộng đồng %' h=n chế vì t)ình độ tiếng rnh. tiếng
Qức và một ;ố ng"n ng+ 0hác. và hình nh5 0h"ng ph$i là tình hình ;€ th1y đổi t)&ng một
thmi gi1n t5>ng đối ài n+1, Oì l/ & đó. các &1nh nghi:p u l'ch ;inh thái nà& cAn một
ch8t l5ợng phiên 'ch c1& ;€ tiếp t(c c} các nhà nghiên cứu t! nhiên đi thN& các nhóm đó
và làm vi:c cpng v6i các h56ng 7n viên đ'1 ph5>ng t)&ng các cộng đồng, Eác h56ng
7n viênVt! nhiên h4c tq %ên ng&ài h1y u các đ" th' t6i có th# h5ung lợi )8t l6n nếu h4 có
th# th1m gi1 các l6p đà& t=& & ng5mi đ'1 ph5>ng h1y %$n xứ tổ chức, Eác h56ng 7n
viênVt! nhiên� %ên ng&ài th5mng thiếu vốn 0iến thức xB hội và vvn h&á cAn thiết %ui vì
;! th1m gi1 c31 cộng đồng t)&ng vi:c t)uy*n đ=t 0iến thức đ'1 ph5>ng th5mng 0h"ng
đ5ợc c&i t)4ng, Oi:c ;} (ng ;! thành th=& c31 ng5mi đ'1 ph5>ng và %$n xứ làm hu8n
luy:n viên và giá& viên ;€ là v" cpng qu2 giá đ# vq1 nâng c1& 0‚ nvng c31 các h56ng 7n
viênVt! nhiên %ên ng&ài vq1 t)1& quy*n ch& các n1m gi6i và ph( n+ có nh+ng 0‚ nvng và
0iến thức th5mng %' c&i th5mng,
DN&SPF
Ti>p cận� t%& tr'ờng
_iên 0ết ;$n phFm v6i 0hách thvm ti*m tàng là đi#m ~ %' tổn th5>ng c31 các tổ chức
0inh &1nh u l'ch ;inh thái, O* th!c ch8t chnng u n"ng th"n và nh+ng vpng x1 x"i.
0h"ng v6i t6i các c"ng c( c31 th"ng tin u l'chVđi:n th&=i. {1x và th5 đi:n t}, Qi*u này
có ngh91 là t)q phi có thành viên nà& đó c31 cộng đồng đi )1 thành phố đ# lập vvn phtng
R%$n thân vi:c này c•ng là một thách thức l6nT ctn 0h"ng thì vi:c 0hách u l'ch lui t6i
đây là c$ một ;! 0i:n l6n,
-)&ng 0hi các HjJ có th# ginp đo v* mCt này thì &1nh nghi:p t5 nhân có tổ chức và có
th"ng tin tốt l=i th2ch hợp nh8t v* ginp đo� tiếp th', Qi*u này đNm l=i ch& các %ên có liên
qu1n một c> hội tuy:t h$& đ# thiết lập các mối qu1n h: v6i các h&=t động !1 và& cộng
đồng có lợi ch& c$ đ"i %ên. mà 0h"ng l& ng=i h4 là các đối th3 c=nh t)1nh, Hhi*u cộng
đồng đB có th&$ thuận %@ng mi:ng v6i một h1y nhi*u &1nh nghi:p u l'ch có t)( ;u t=i
thành phố đ# có mối liên h: v6i th' t)5mng. đổi l8y vi:c nhận giá vốn th8p t)ên c> ;u đó
&1nh nghi:p ;€ cộng thêm ti*n lBi và&, -uy nhiên. nh+ng th&$ thuận đó th5mng thiếu ;!
chw đ=& )‰ )àng v* %8t 0c đi*u gì ng&ài ;! àn xếp giá c$ và các hành t)ình,
2
Eó th# đối chiếu th"ng tin đi v* ch& các h&=t động c31 cộng đồng t)&ng ;ách chw 7n h1y
cuốn ;ách m•ng RxNm •N;chN 1n ^)umm. W]]ST. có th# có u các thành phố th3 đ" h1y
u ng1y các t&à đ=i ;ứ u n56c ng&ài. mCc p ;! hz t)ợ c31 nhà n56c ch& một ! án nh5
vậy có th# đi và& 0i#u nh+ng v8n đ* ch2nh t)' đ5ợc nh8n m=nh 56i đây, <>n n+1. vi:c
thiếu th"ng tin tq các thành phố th3 đ" v6i các cộng đồng làm ch& vi:c đCt chz 0hó 0hvn.
ch& nên đối v6i một 0hách u l'ch có mCt đột xu8t t=i một cộng đồng th5mng có th# có
một yếu tố )3i )&, <i:p hội ^u l'ch `inh thái Zcu1& đ1ng 0huyến ngh' Kộ ^u l'ch thiết
lập một ;ổ quốc gi1 các ch5>ng t)ình u l'ch ;inh thái !1 và& cộng đồng nh@m t=& đi*u
0i:n ~ àng ch& vi:c qui h&=ch� và xnc tiến u l'ch ;inh thái tốt h>n� Rr;&ci1ción
Zcu1t&)i1n1 N Zc&tu)i;m&. W]]ST,
.ự t%am gia ()o Pui %o=c% () Pu8n lO
dCc p qui h&=ch và qu$n l/ có hi:u qu$ là tối qu1n t)4ng đối v6i h&=t động� th2ch hợp
c31 u l'ch ;inh thái. nó v7n tiếp t(c v?ng mCt u nhi*u n>i, `! 0i#m ;&át có hi:u qu$ đối
v6i ;! phát t)i#n c31 u l'ch th"ng qu1 vi:c th1m gi1 và& qui h&=ch và qu$n l/ đti h•i
ph$i th1y đổi c> c8u u c8p quốc gi1, -)56c hết. cAn ph$i c"ng nhận )@ng u l'ch ;inh thái
là một h&=t động đ5ợc 0ế h&=ch h&á, eui h&=ch chiến l5ợc u l'ch th5mng & %ộ u l'ch
h1y một c> qu1n ch2nh ph3 c8p t5>ng đ5>ng th!c hi:n. %1& gồm vi:c 0h&1nh vpng ;}
(ng đ8t th2ch hợp. vi:c chw đ'nh các ’vpng ành ch& u l'ch ;inh thái’ và vi:c ;&=n th$&
một qui t?c v* đ=& đức u l'ch ;inh thái, Hó đti h•i ;! th1m gi1 c31 nhi*u ngành. %1&
gồm c$ các đ=i i:n c8p cộng đồng, Eác vpng đ5ợc chw đ'nh ành ch& phát t)i#n u l'ch
;inh thái đti h•i ph$i có 0ế h&=ch qu$n l/. và ;! th1m gi1 c31 cộng đồng t)&ng vi:c phát
t)i#n các 0ế h&=ch đó là qu1n t)4ng,
Hh+ng phát t)i#n có ! 0iến vi:c xây nhà nghw t)ên 2P gi5mng h1y nh+ng n>i đến t)p t2nh
có t)ên MPP 0hách thvm thì cAn ph$i đánh giá tác động m"i t)5mng và 0inh tếVxB hội, Eác
hi:p hội u l'ch ;inh thái và các c(c. ;u c31 ch2nh ph3 cAn 0huyến 0h2ch và th1m gi1 và&
mzi 0hu v!c có 2nh l2u t6i u l'ch ;inh thái. %1& gồm các cộng đồng đ# xây !ng và th!c
thi các nguyên t?c chw đ=& đ# đ$m %$& t2nh %*n v+ng, Hh5ng thêm và& đó. 0hi các cộng
đồng đi và& các th&$ thuận qu$n l/ u l'ch v6i các c"ng ty t5 nhân h1y các HjJ. thì các
vvn %$n đó ph$i đ5ợc lBnh đ=& cộng đồng đ5ợc %Au )1 phê uy:t và %1& gồm các àn xếp
v* tác nghi:p và tài ch2nh. t=& )1 một tài li:u có )àng %uộc v* pháp l/, `1u cpng. một
nguyên t?c c> %$n c31 các h&=t động u l'ch ;inh thái t)&ng các vpng t! nhiên ;u h+u %ui
cộng đồng là t8t c$ các nhóm ph$i có ng5mi h56ng 7n đ'1 ph5>ng đi 0Œm. mCc p 0h"ng
nh8t thiết là có l&=i t)q, -8t c$ nh+ng 0huyến cá& t)ên đ5ợc xây !ng th"ng qu1 ;! nh8t
t)2 c31 nhi*u ngành t=i ^i~n đàn quốc gi1 v* ;! -h1m gi1 c31 Eộng đồng và& ^u l'ch
`inh thái� h4p t=i euit& nvm W]]L Rr;&ci1c2&n Zcu1t&)i1n1 N Zc&tu)i;m&. W]]ST,
C%<n% tr& () T<n% %Hp p%áp
<&àn c$nh xB hội và ch2nh t)' c31 các cộng đồng %' thu hnt và& u l'ch ;inh thái cAn ph$i
đ5ợc các &1nh nghi:p u %ên ng&ài ch8p nhận, dột cộng đồng th5mng ;€ thuộc v* một
liên hi:p h1y một hi:p hội các cộng đồng cpng ;€ ph$i %' thu hnt và& quá t)ình. nh5 vậy
là đ# t)ánh t=& )1 các xung đột xB hội và ch2nh t)'� và ;! chi1 )€ gi+1 các cộng đồng láng
gi*ng. và đ# vi:c phân phối lợi 2ch đ5ợc )ộng h>n, dột cách đi#n hình. v6i ;! 0huyến
2
0h2ch c31 0hu v!c t5 nhân ch3 chốt v* u l'ch t! nhiên. các ch2nh ph3 quên m8t vi:c
c"ng nhận nh+ng nhu cAu đCc %i:t làm u l'ch Rvà ti*m nvng phát t)i#n 0inh tế %*n v+ngT
c31 các cộng đồng %$n xứ u vpng n"ng th"n x1 x"i, `! hf& lánh. thiếu� ;! c> động và
hAu nh5 0h"ng có tài nguyên 0inh tế c31 đ=i %ộ phận các cộng đồng 0hiến h4 th!c ;!
0h"ng có 0h$ nvng đi t6i các th3 đ" x1 x"i đ#� đối i:n v6i các th3 t(c tốn 0bm và
th5mng là qu1n liêu. cứng nh?c và phức t=p đ# thành lập một c"ng ty đi*u hành u l'ch
tiêu chuFn, Hg1y c$ 0hi h4 có th# làm đ5ợc đi*u đó ~ àng. vi:c chuy#n đổi c31 một
h&=t động cộng đồng ;1ng một c"ng ty có th# gây nên nh+ng mâu thu7n nội %ộ v* xB hội
và vvn h&á u %ên t)&ng cộng đồng, Hghiên cứu đi#n hình v* E1pi)&n1 và khErHEhZ
56i đây ;€ minh h41 các v8n đ* đó. chnng làm xói mtn %8t 0c lợi 2ch nà& & u l'ch ;inh
thái t=& )1 c•ng nh5 c> ;u hợp l/� c31 ;! h&=t động %ên t)&ng cộng đồng,
Các "g%iCn cZu đi\n %Tn%
dột l&=t các nghiên cứu đi#n hình tq Zcu1đ& ;€ minh h&= ch& t2nh đ1 =ng c31 nh+ng
0inh nghi:m qu$n l/ u l'ch ;inh thái !1 và& cộng đồng,
"g'ời Huaorani c,a ?ue%ueri•ono
Hg5mi <u1&)1ni là nhóm ng5mi %$n xứ rm1„&n ;inh ;ống u %ên t)&ng và xung qu1nh
E"ng viên euốc gi1 ”1;uni. một ahu ^! t)+ `inh quy#n c31 sHZ`EJ u Zcu1đ&, <4
đ1ng ctn u gi1i đ&=n đAu c31 quá t)ình v1y m5ợn vvn h&á.tiếp xnc lAn đAu tiên v6i các
nhà t)uy*n giá& Ihnc Šm và& nvm W]Mi, ^& đó h4 )8t ~ %' tổn th5>ng %ui các $nh
h5ung %ên ng&ài. nh5 các c"ng ty Au l}1. các nhà t)uy*n giá& và u l'ch, ^u l'ch u vpng
này phAn l6n thuộc l&=i� nh+ng 0hách 0h&ác %1l" 2t ti*n, Eác 0hách thvm th5mng thuê
ng5mi h56ng 7n và thuê các c"ng ty u l'ch u các twnh %iên gi6i ch& các chuyến u l'ch
c?m t)=i tq %1 đến tám ngày 4c thN& các c&n ;"ng t)ên lBnh thổ )qmg m51 c31 ng5mi
<u1&)1ni, Eác chuyến u l'ch th5mng qng chân u một h1y nhi*u cộng đồng vNn ;"ng đ#
ch(p $nh các thổ ân 1 đ• và có th# đ# mu1 các đồ th3 c"ng )f ti*n,
Eác h56ng 7n viên 2t h&Cc 0h"ng đ5ợc đà& t=& ch2nh thức. th5mng chw nói tiếng
-ây%1nh1. và th5mng m1ng ;nng ng?n đ# làm )1 vf c1n đ$m và gi$m chi ph2 nhm ;vn %?n
0iếm thức vn có th# ph(c v( 0hách u l'ch R^)umm.W]]WT, Hg5mi <u1&)1ni đ"i 0hi thành
c"ng t)&ng vi:c đti l: ph2 qu1 làng h1y lBnh thổ c31 h4, _: ph2 đó có th# tq MP đến
WPPs`¡. tuc thN& cộng đồng h1y cá nhân gCp các 0hách u l'ch. c•ng nh5 tuc thN& ng5mi
h56ng 7n %ên ng&ài chuFn %' chi, -)&ng nh+ng t)5mng hợp 0hác. các h56ng 7n viên có
th# th&$ thuận v6i một cá nhân t)&ng cộng đồng và t)$ ti*n t)!c tiếp v6i 1nh t1 đ# đ5ợc
qu1, Hh+nh ;! th5>ng l5ợng )iêng t5 đó gây )1 ;! chi1 )€ và các v8n đ* nội %ộ t)&ng
cộng đồng, -h5mng các h56ng 7n viên t)$ th8p h1y hứ1 hn ’lAn ;1u ;€ t)$’, Qi*u này đB
7n đến hành vi thp đ'ch đối v6i các 0hách u l'ch và h56ng 7n viên và ng1y c$ đến vi:c
t'ch thu các thuy*n máy và máy $nh, -ổ chức c31 nhân ân ng5mi <u1&)1ni RJH<rZT đB
th} đCt ;! 0i#m ;&át nà& đó đối v6i các l: ph2 và cách c5 x} c31 u l'ch nh5ng đB thu
đ5ợc 2t 0ết qu$. phAn l6n & ;! ph$n đối c31 các h56ng 7n viên và các c"ng ty u l'ch.
và thiếu nhân ;! và tài ch2nh đ# tiếp t(c thN& ‰i,
2
dột cộng đồng x8p xw WPP ng5mi u ki&� `hi)ipun&. euNhuN)i£&n&. đB qu1n tâm đến các
tác động tiêu c!c mà u l'ch đ1ng m1ng l=i. nh5ng l=i %iết )8t )‰ nhu cAu 0iếm một nguồn
thu nhập th1y ch& vi:c ph$i )mi %• nhà c}1 đ# đi làm c"ng nhân ch& các c"ng ty Au l}1,
Hvm W]]M ân làng đB quyết đ'nh thiết lập một 0i#u qu1n h: m6i v6i một c"ng ty u l'ch
;inh thái. Eác Ihiêu l5u `inh thái -kJIhE. tổ chức này đB c1m 0ết ginp đo h4 %$& v: các
tài nguyên thiên nhiên và vvn h&á c31 h4,-)56c đó gi+1 ch3 c"ng ty và cộng đồng đB
thiết lập qu1n h: t)&ng quá t)ình hợp tác đ# đ51 )1 t)56c ;! chn / c31 5 luận thế gi6i các
v8n đ* c31 cộng đồng v6i một c"ng ty Au l}1,� Epng v6i -kJIhEV một &1nh nghi:p
có c> ;u u euit& & tác gi$� ;u h+u. cộng đồng đB xây !ng một tnp l*u 0i#u <u1&)1ni
t)uy*n thống có th# nhận hàng tháng mzi lAn tám v' 0hách� nghw ng>i t)&ng h1i đến ;áu
ngày, Qi*u này ph$n ánh một gi6i h=n c31 th1y đổi có th# ch8p nhận đ5ợc & -kJIhE
t2nh t&án. th5>ng th$& và đ5ợc cộng đồng ch8p nhận, <1i %ên c$m th8y )@ng. t)&ng
t)5mng hợp này. ;! th1y đổi ti*m tàng v* tổ chức xB hội và vvn h&á t)uy*n thống. nh5 ;!
tập t)ung thu nhập và& một gi1 đình h1y vi:c t=& )1 nh+ng thói quNn tiêu png nh5 hnt
thuốc lá và ;} (ng 02nh )âm. đ=i i:n ch& gi6i h=n t)!c tiếp h>n là ;! ;uy th&ái m"i
t)5mng t! nhiên & áp l!c c31 0hách thvm, -uy nhiên. )3i )& c31 ;! th1y đổi xB hội và vvn
h&á là một t)&ng ;ố 0hó đánh giá nh8t t)&ng một cộng đồng ch51 quNn v6i tác động lâu
ài c31 u l'ch,
dột l&=t các cuộc h4p v* qui h&=ch và đ'nh h56ng v6i t&àn %ộ cộng đồng t)&ng một thmi
gi1n ch2n tháng đB %1& quát nhi*u v8n đ*. tq nh+ng qu1n đi#m v* u l'ch ;inh thái và %$&
v:. đến các tác động m"i t)5mng và vvn h&á ti*m tàng. qu$n l/. các mức thu nhập và phân
phối thu nhập. đà& t=& và các v8n đ* 0hác, Oi:c quyết đ'nh đCt l*u 0hách t)&ng )qng %ên
ng&ài cộng đồng Rm8t UM phnt đi %ộT là một t)&ng nh+ng gợi / c31 -kJIhE và nh@m
t)ánh ;! phá vo đmi ;ống hàng ngày t)&ng một cộng đồng 0h"ng th5mng xuyên đ5ợc đến
thvm, -h&$ thuận gi+1 euNhuN)i£&n& v6i -kJIhE� đti h•i lu"n ph$i có một h56ng 7n
viên ng5mi <u1&)1ni đi 0Œm v6i các 0hách thvm. và một nhà nghiên cứu t! nhiên đ# %ổ
;ung và phiên 'ch lmi thuyết minh c31 h56ng 7n viên đ'1 ph5>ng, -hêm và& đó có th#
;} (ng xuồng và lái xuồng ng5mi <u1&)1ni, -)&ng thmi 0c đAu. -kJIhE đv đNm đến
một ng5mi n8u vn tq %ên ng&ài cộng đồng đ# đà& t=& các c8p 5ong Hg5mi <u1&)1ni
t)&ng vi:c chế %iến thức vn“ ;1u cpng các c8p 5ong <u1&)1ni ;€ đ$m nhận c"ng vi:c, Q#
t)ánh áp l!c lên đmi ;ống h&1ng B. thức vn & ng5mi %$n xứ ;vn 0h"ng đ5ợc ch& các
0hách u l'ch“ ng5ợc l=i. phAn l6n th!c phFm� đ*u đ5ợc m1ng đến tq %ên ng&ài, -uy
nhiên các h&1 màu )8t ;žn u đ'1 ph5>ng nh5 %5ui. ;?n và chuối đ5ợc -kJIhE mu1 t)&ng
cộng đồng,
-i*n l5>ng ch& nhi*u c"ng vi:c đ5ợc t2nh nhân đ"i ;ố ti*n có th# nhận đ5ợc 0hi làm c"ng
nhân ch& một c"ng ty Au l}1, <>n n+1. cộng đồng ctn đ5ợc nhận l: ph2 mzi ng5mi. mzi
đêm. c1& h>n nhi*u ;& v6i ;ố ti*n các h&=t động 0hác th5mng t)$, _: ph2 này đ5ợc gi1&
ch& v' ch3 t'ch cộng đồng t)&ng cuộc h4p c31 cộng đồng. th5mng đ5ợc tổ chức 0hi mzi
nhóm u l'ch t6i, Hh5 đối v6i nvm W]]L. ti*n đ5ợc phân phối đ*u ch& t8t c$ các gi1 đình“
đB có 0ế h&=ch xây !ng một tài 0h&$n tiết 0i:m c31 cộng đồng nh5� E1pi)&n1 đB làm
)8t thành c"ng, Eác cuộc h4p c31 cộng đồng ctn png đ# mu ;! gi1& l5u gi+1 ng5mi
<u1&)1ni v6i các 0hách thvm,
2
Eác 0hách thvm đ5ợc ph•ng v8n v* n56c xu8t ;ứ. động c> thnc đFy h4 t6i và các th"ng
tin 0hác, `1u đó cộng đồng t)ình %ày t)56c các 0hách u l'ch nh+ng v8n đ* mà h4 qu1n
tâm và đánh giá ;! phát t)i#n c31 u l'ch t)&ng cộng đồng, K@ng cách này gi+1 ch3 và
0hách đB có một cuộc đối th&=i� và t)1& đổi vvn h&á th!c ;!, Q# ginp ch& vi:c t=& 0h$
nvng qu$n l/ v* mCt tổ chức. có thêm một l: ph2 n+1 Rnvm W]]L. t5>ng đ5>ng M¡T đ5ợc
t)$ ch& JH<rZ, Eác 0hách đến euNhuN)i£&n& ph$i chi nhi*u h>n đ# thvm lBnh thổ
<u1&)1ni ;& v6i� nh+ng ng5mi đi và& các làng 0hác v6i các h&=t động 0hác, Hhi*u nhận
xbt c31 0hách ch& th8y )@ng h4 làm vi:c đó một cách vui vf. %ui vì� đổi l=i h4 nhận
đ5ợc 0ết qu$ phiên 'ch có ch8t l5ợng và h4 hài ltng 0hi %iết )@ng cuộc viếng thvm c31
h4 đ1ng đNm l=i lợi 2ch th!c ;!, E$ -kJIhE l7n ng5mi <u1&)1ni đ*u m&ng muốn )@ng
cuộc viếng thvm %1n đAu ;€ đ>n thuAn là ;! 0hui đAu c31 mối qu1n h: lâu ài gi+1 các
0hách u l'ch và nh+ng ng5mi ch3, dột yếu tố qu1n t)4ng c31 các ch5>ng t)ình c31
-kJIhE là nh@m gây c$m hứng và động viên các 0hách thvm đ# 0hi t)u v* n56c h4 h&=t
động. th1y mCt nhân ân và nh+ng n>i h4 đB t6i thvm. đ# gây qu‚ và nâng c1& / thức,
-hN& cách đó -kJIhE đB t=& )1 nh+ng 0hách hàng cổ động viên u n56c ng&ài đối v6i
nhân ân và )qng m51 vpng rm1„&n c31 Zcu1đ&, Qi*u đó đB t=& )1 vi:c t)1& đổi th5 tq“
tCng ti*n đ# tài t)ợ ch& các l6p đà& t=&. mu1 máy thu th1nh <Y. và các t8m pin mCt t)mi“
và ginp đo t=& đi*u 0i:n thành lập một tổ chức phi lợi nhuậnV rcc2&n rm1„&n21. -ổ chức
này tập t)ung t&àn %ộ thmi gi1n� đ# hz t)ợ v* 0inh tế và ch2nh t)' ch& các cộng đồng
rm1„&n đó. h4 đ1ng cAn ginp đo đ# %$& v: ;! t&àn vn m"i t)5mng và vvn h&á c31 mình,
-ổ chức JH<rZ c31 ng5mi <u1&)1ni� xNm 0inh nghi:m c31 vpng euNhuN)i£&n& nh5 là
một ch5>ng t)ình th2 đi#m có th# đ=i i:n ch& h&=t động u l'ch m7u m!c c31 lBnh thổ,
Oì� thành c"ng ch& nên m" hình này có th# đ5ợc th!c hi:n u các cộng đồng <u1& )1ni
0hác, Qi*u này có th# th1y thế các 0i#u h&=t động hi:n n1y Rth5mng !1 và& các th' xB
%iên gi6i rm1„&n nh5 K1n‰;. E&c1 và euit&T. đ1ng tập t)ung và& các 0hách u l'ch 2t
ti*n và các 0hách 0h&ác %1l". nh+ng ng5mi th5mng c&i nh các 0h21 c=nh m"i t)5mng và
vvn h&á, Hh+ng h&=t động này có nh+ng tác động tiêu c!c )ộng )BiD ;vn %?n đmi ;ống
h&1ng B. đánh cá %@ng thuốc nổ u ;"ng. thu nhập th8p h&Cc 0h"ng có thu nhập. 0h"ng
t"n t)4ng vvn h&á. và vân vân,
-uy nhiên. làm vi:c v6i một cộng đồng u x1 nh5 vậy gCp nh+ng thách thức nh8t đ'nh, O2
(. cAn ph$i gi6i h=n nh+ng 0c v4ng v* thu nhập. th5mng xuyên nh8n m=nh và 0huyến
0h2ch các h&=t động ph( nh@m t)ánh ;! quá l: thuộc và& u l'ch, <>n n+1 cAn thN& ‰i
các gi6i h=n c31 ;! th1y đổi có th# ch8p nhận t)&ng 0hi 0huyến 0h2ch nhi*u nhà u l'ch
làm ch& ch5>ng t)ình đáng giá đối v6i cộng đồng, dối đN &= c31 tác động 0h"ng l5mng
t)56c đ5ợc đối v6i n*n vvn h&á lu"n lu"n hi:n h+u và có đi*u là &1nh nghi:p có l5>ng
tâm th5mng nhậy c$m h>n c$ cộng đồng đ1ng nhi:t tình v6i 0hách u l'ch, Oi:c thiết lập
một ph=m vi các chw ;ố liên qu1n t6i cộng đồng là )8t qu1n t)4ng đ# ginp ch& vi:c thN&
‰i ;! th1y đổi v* xB hội và vvn h&á,
Capirona� ()� ^icancie
Hg5mi H1p& kun1 có l€ là nhóm ng5mi %$n xứ vpng rm1„&n có n*n vvn h&á l1i cvng
nh8t ;inh ;ống u chân By nni rnN; hàng nghìn nvm n1y, Eác ch2nh ph3 liên tiếp đB c&i
rm1„&ni1 là một ’vpng t)ống.’ có 2ch ch& vi:c gi$i quyết các v8n đ* xB hội và 0inh tế u
2
phAn ctn l=i c31 đ8t n56c. nó là n>i i ân h1y một thuộc đ'1 nội %ộ đ#� 0h1i� thác các
tài nguyên thiên nhiên, <ình thức lồng và& n*n� 0inh tế� quốc ân� đó� đB� t=&�
)1 một n*n 0inh tế đ'1 ph5>ng ph( thuộc và& các đi*u 0i:n %ên ng&ài. !1 t)ên vi:c ;}
(ng 0h"ng hợp l/ các tài nguyên thiên nhiên và góp phAn và& ;! ;uy th&ái ngày càng
tvng ch8t l5ợng cuộc ;ống c31 ng5mi� ân� đ'1 ph5>ng. nh8t là c31� ng5mi� %$n�
xứ,� d6i đây� nh8t� u t)&ng vpng. l&=i u l'ch xNm ng5mi %$n xứ nh5 ’một thứ h8p
7n u l'ch’ đB đ5ợc� các� nhà đi*u hành t)&ng n56c và n56c ng&ài xnc tiến. 0h"ng
đNm l=i lợi 2ch 0inh tế ch& đ'1 ph5>ng, ^& đó. t)&ng các cộng đồng %$n xứ đB n$y ;inh
nhi*u v8n đ*. %1& gồm ;! chi1 )€ nội %ộ nh5 nhi*u gi1 đình tách )1 0h•i cộng đồng đ#
làm vi:c v6i đồng l5>ng 2t •i“ ;! ;uy yếu c31 các hình thức tổ chức xB hội nh5 các nhóm
làm vi:c cộng đồng“ và t)ên hết. một ;! h4c đti g8p gáp. đCc %i:t là t)&ng gi6i t)f,
Oà& nvm W]]P. E1pi)&n1. một cộng đồng c31 H1p& kun1 đv quyết đ'nh xNm ;! th1m gi1
t)!c tiếp và& u l'ch là một nguồn thu nhập 0h"ng phá h&=i tài nguyên thiên nhiên c31
h4, -q ngày đó. 0inh nghi:m đB ch2n mpi và đB 0h?c ph(c đ5ợc nhi*u h=n chế và nhi*u
v8n đ* 0hác nh1u, Kây gim nó là một m" hình 0ết hợp vi:c xnc tiến thvm các h8p 7n t!
nhiên và t)1& đổi vvn h&á v6i %$& v: tài nguyên thiên nhiên và phát t)i#n nh+ng nhu cAu
c31 ng5mi %$n xứ, -hành c"ng c31 0inh nghi:m E1pi)&n1 7n t6i ;! qu1n tâm c31 các
cộng đồng �0hác c31 H1p& kun“ ngày n1y đ1ng tồn t=i một m=ng l56i RkhErHEhZT
gồm W2 cộng đồng, O6i ;! hz t)ợ tài ch2nh nh& nh• v* phát t)i#n cộng đồng c31 HjJ
ryu1 Nn rcti&n. khErHEhZ đv phát t)i#n một c> ;u h= tAng ch& u l'ch %1& gồm các
l*u %?t t)56c các thiết 0ế. vật li:u và 0‚ thuật t)uy*n thống. các đ5mng mtn và vi:c n8u
vn t)&ng )qng, Hg&ài )1 khErHEhZ đv đà& t=& các h56ng 7n viên c31 cộng đồng và tổ
chức các chuyến u l'ch t)4n gói %1& gồm các cuộc đi %ộ đ5mng ài t)&ng )qng. các
chuyến u l'ch %@ng xuồng. các h&=t động th# th1& t)uy*n thống. 0iến thức v* ph&ng t(c
tập quán. và c> hội th1m gi1 các h&=t động hàng ngày v6i cộng đồngV t8t c$ n@m t)&ng
t)i#n v4ng c31 ;! chung ;ống và t)1& đổi vvn h&á, Q# 0i#m ;&át đ5ợc nh+ng tác động có
th# lên vvn h&á. xB hội. đB đCt )1 một 1nh ;ách các luật l: RxNm các nguyên t?c chw đ=&
c31 E1pi)&n1 T mà các 0hách u l'ch. h56ng 7n viên và cộng đồng ph$i t"n t)4ng,
Oi:c thành lập m=ng l56i đB ch& phbp hợp l/ h&á và 0i#m ;&át tng 0hách u l'ch và&
các cộng đồng. đCc %i:t là và& mp1 c1& đi#m, <i:n n1y m=ng l56i có 2PP gi5mng, Hvm
W]]L. SPP 0hách đến thvm. gi$m tq c&n ;ố W.2PP ng5mi t)&ng nvm W]]i, ^tng 0hách
viếng thvm 0h"ng ph$i là 0ết qu$ c31 một chiến 'ch qu$ng cá&� mà ng5ợc l=i. một
chiến 'ch h=n chế t)&ng nh+ng ng5mi %=n u các t)5mng đ=i h4c tổng hợp u n56c ng&ài.
các HjJ nghiên cứu mà kic1niN đB cộng tác chCt ch€ và một ;ố 2t c> qu1n u l'ch mà
khErHhZ đB %?t đAu làm vi:c v6i, Q=i %ộ phận các 0hách u l'ch là ;inh viên. các nhà
nghiên cứu. và các %=n v6i thiên nhiên đến tq <&1 ac và Ehâu Šu, Oi:c tái đAu t5 các
nguồn lBi u t)ình độ cộng đồng đ1ng ch& phbp mu )1 nh+ng h&=t động 0inh tế %*n v+ng
0hác. nh5 ;! phát t)i#n ngh* th3 c"ng. chvn nu"i gi1 ;nc nh•. thuƒ ;$n. n"ng lâm nghi:p
và vân vân, <>n n+1 nó đ1ng gi$i quyết nhi*u v8n đ* xB hội và cung c8p nh+ng 'ch v(
m6i. nh5 vi:c thành lập một h: thống th"ng tin v" tuyến. ;! vận chuy#n %@ng thuy*n máy
Rch‘ng nh+ng ginp ch& u l'ch mà ctn ginp m1ng ;$n phFm t6i chợT. và một qu‚ ch&
c"ng tác cứu t)ợ, QB có một ;! đánh giá l=i các giá t)' vvn h&á và 0iến thức. 0h"ng ph$i
đ# %án ch& 0hách u l'ch nh5 một thứ hàng h&á mà là nh+ng yếu tố c> %$n t)&ng %$n ;?c
c31 cộng đồng,
2
-hành c"ng c31 khErHEhZ đB l=i tiếp thêm ;inh l!c ch& v1i t)t c31 các v' c1& tuổi là
nh+ng nhà t)uy*n %á vvn h&á và các ph( n+ là nh+ng 0h& chứ1 0iến thức t)uy*n thống,
^u l'ch ;inh thái hình nh5 là một h&=t động 0inh tế qu1n t)4ng. và t)ên hết là một động c>
thnc đFy đi tìm các ph5>ng án %*n v+ng 0hác. mCc p vi:c này là một nhi:m v( 0hó
0hvn, <i:n n1y nh+ng nz l!c ch2nh c31 khErHEhZ đ5ợc tập t)ung và& vi:c c3ng cố các
ch5>ng t)ình cộng đồng c31 h4 th"ng qu1 một quá t)ình đà& t14 v* 0‚ thuật. tổ chức xB
hội nh@m thiết lập ;! qu$n l/ u l'ch có hi:u qu$ t)&ng 0hi t"n t)4ng các đi*u 0i:n vvn
h&á xB hội, `! thật )@ng ng5mi %$n xứ muốn t! xâm nhập và& t)&ng th' t)5mng 0h"ng có
ngh91 là h4 ;€ m8t đi %$n ;?c ân tộc c31 mình,
2
2
"%2ng ngu:Cn tKc c%e đ=o c,a Capirona
��� W,� Hghiêm c8m 0h"ng đ5ợc tCng h&Cc t)1& đổi quAn á& và các đồ png cá
nhân
��������� 0hác v6i các thành viên c31 cộng đồng,
���� 2,� jinp đo uy t)ì lối� ;ống cộng đồng� c31� chnng t"i� 0h"ng�
ph$i� %@ng� cách
��������� ch& ti*n quà cá nhân,
���� g,� Hếu %=n muốn t)1& một tCng phFm ch& t&àn th# cộng đồng. làm >n đ51
t)!c
��������� tiếp ch& các v' lBnh đ=& c31 cộng đồng h1y ch& các giám đốc�
ch5>ng t)ình,
���� U,� <By đCt )ác th$i đnng chz và� làm >n� m1ng� đi� nh+ng� gì�
các v' m1ng đến.
��������� đCc %i:t là các đồ nh!1,
���� M,� Q5ợc phbp ch(p $nh 0hi xin phbp và đ5ợc c8p phbp,
���� i,� d4i ng5mi tận h5ung âm th1nh c31 )qng nhi:t đ6i“ nếu %=n quyết đ'nh
m1ng
����� ����máy thu th1nh thì hBy png ống nghN và vCn nh• tiếng,
���� L,� Hếu 0h"ng đ5ợc phbp t)56c thì 0h"ng đ5ợc ;5u tAm cây cối. c"n t)png
h&Cc
��������� thn vật,
���� S,� Gin đqng và& nhà 0hi ch51 đ5ợc mmi,
���� ],� Gin đqng hứ1 nh+ng đi*u 0hó th!c hi:n h1y 0h"ng th# th!c hi:n đ5ợc.
v2 (
��������� nh5 g}i $nh,
�� WP,� E8m ;} (ng m1 tu/ và png )5ợu quá mức,
�� WW,� _àm >n mCc quAn á& th2ch hợp đ# %$& v: %=n R0h•i c"n t)png. mCt t)mi.
vv,T“
��������� đi*u này chứng t• %=n t"n t)4ng ng5mi 0hác,
�� W2,� Kiết )@ng chnng t"i m&ng muốn� %$& v:� ;!� t&àn vn� c31� cộng
đồng� và lối�
��������� ;ống� c31� chnng� t"i. chnng t"i� 0h"ng� ch&� phbp�
các� 0hách� thvm� l5u� t=i
��������� các ph5>ng ti:n u l'ch� h1y� cộng đồng� chnng t"i�
2
dột t)&ng nh+ng h=n chế đối v6i ;! phát t)i#n c31 các 0ế h&=ch c31 khErHEhZ là luật
hi:n hành v* u l'ch 0h"ng tán th5ung u l'ch & cộng đồng qu$n l/. nh5ng đti h•i các
cộng đồng t! chuy#n thành các c"ng ty, Qối v6i đ=i %ộ phận. các c"ng ty đó !1 t)ên ch3
ngh91 cá nhân� v6i 5u tiên là lợi 2ch 0inh tế, ”êu cAu này mâu thu7n v6i hình thức tổ
chức t)uy*n thống c31 cộng đồng. và đN &= đCt khErHEhZ t)&ng tình t)=ng 0h"ng 0i#m
;&át nổi một ;! %png nổ các c"ng ty c&n có th# x$y )1. ;! %png nổ này ;€ t=& )1 ;! c=nh
t)1nh nội %ộ và gây nên các cuộc xung đột vvn h&á và xB hội,,-)56c tình hình đó.
khErHhZ đB th8y cAn thiết ph$i đ8u t)1nh đ# luật pháp c"ng nhận ;! qu$n l/ u l'ch ;inh
thái tq� một t5>ng l1i c31 cộng đồng, ”êu cAu này 0h"ng đ5ợc nhi*u 0hu v!c đ1ng
qu$n l/ u l'ch u Zcu1đ& c"ng nhận %ui vì các / đ'nh c31 ;! tổ chức cộng đồng 0h"ng
đ5ợc i~n đ=t đnng đ?n,-uy:t nhiên khErHEhZ 0h"ng đti h•i đ5ợc đối x} 5u tên h1y
gi1 t)5ung t)56c pháp luật. ng5ợc l=i nó đB đti h•i luật pháp c"ng nhận một cách đi*u
hành u l'ch 0hác. 0h"ng $nh h5ung t6i các l&=i đi*u hành 0hác đv đ5ợc luật pháp c"ng
nhận, Oi:c c"ng nhận ch2nh thức các h&=t động c31 khErHEhZ ;€ ch& phbp nó đi*u
chwnh th2ch hợp. đCt ;! 0i#m ;&át cAn thiết� đ# nó có th# h&=t động có hi:u qu$, <y
v4ng )@ng cuối cpng thì các nz l!c c31 khErHEhZ c•ng ;€ đ5ợc th5ung %@ng ;! c"ng
nhận c31 Kộ ^u l'ch v* mCt pháp luật đối v6i c"ng vi:c c31 cộng đồng, khErHEhZ tin
t5ung )@ng ;! thq1 nhận xB hội Zcu1đ& v* %$n ch8t là đ1 nguyên ;€ 0h"ng %' gi6i h=n %ui
nh+ng lmi tuyên %ố đ>n gi$n“ ng5ợc l=i nó ph$i t)u thành� ;!� thật t)&ng 0hu"n 0hổ
pháp l/� c31�� nhà n56c, R-háng m5mi một nvm W]]L. khErHEhZ 0h"ng th# tiếp
cận các t2n (ng và %' h=n chế %ui t2nh ’%8t hợp pháp’ đB ngvn c$n vi:c qu$ng cá& ;$n
phFm. đB quyết đ'nh t! thiết lập thành một -ập đ&àn,T
"g'ời CoQan c,a („ng …abalo
dột ân tộc %$n xứ 0hác thuộc vpng rm1„&n c31 Zcu1đ&. ng5mi E&{1n. có nhi*u 0inh
nghi:m qu$n l/ u l'ch ;inh thái h>n các ân làng 0hác, Hg5mi E& {1n %?t đAu tiếp các
0hách u l'ch tq nvm W]L], `1u đó k1ny K&)m1n. c&n c31 các nhà t)uy*n đ=& K?c d‚.
;inh t=i Zcu1& và ;ống nh5 ng5mi E&{1n. %?t đAu h56ng 7n các nhóm & một &1nh
nghi:p u n56c ng&ài có c> ;u t=i <&1 0c g}i đến )qng m51 gAn cộng đồng ng5mi ^&)Nn&
u th5ợng l5u ;"ng rgu1 )ic&, Hvm W]SU. K&)m1n và nhi*u gi1 đình E& {1n 0hác i c5
xuống h= l5u. và& ;âu t)&ng )qng. cách x1 %4n th!c ân xâm l5ợc và n>i đổ )ác th$i độc
h=i c31 -Nx1c&. đ# tìm cộng đồng ng5mi •1%1l& RK&)m1n. W]]MT, `1u này. ahu ^! t)+
Euy1%Nn& u 0* %ên đ5ợc mu )ộng và %1& gồm c$ 0hu v!c xung qu1nh cộng đồng,
K&)m1n thành lập một ’c"ng ty’ gồm có nh+ng v'� t)5ung các gi1 đình đó đ# chuFn %'
đAu t5 l1& động xây !ng các l*u� 0hách và� c> ;u h= tAng đ5mng mtn, -uy nhiên
nh+ng 1i 0h"ng muốn m=& hi#m thì c•ng %' l&=i )1,� Eác thành viên 0hác c31 cộng
đồng đ5ợc làm thuê tqng thmi 0c t)&ng các vi:c nh5 t)ợ l/. c"ng nhân xây !ng và %$&
t)ì. lái xuồng. vv, Hg&ài )1. vi:c %án các hàng th3 c"ng là một nguồn thu nhập ch& m4i
thành viên c31 cộng đồng. %1& gồm ph( n+ và t)f Nm. và ng1y c$ ch& các ng5mi h4 hàng
tq ^&)Nn& và các cộng đồng E&{1n 0hác đến đ# %án hàng c31 h4“ các hàng %án )1 th5mng
v5ợt c$ ti*n lBi c31 c"ng ty R•unN). W]]iT,
eu1 nhi*u nvm ch5>ng t)ình đB tiến t)i#n và thu n=p một ;ố h56ng 7n viên ng5mi E&{1n,
Hh+ng h56ng 7n viên này đB t2ch lu‚ 0inh nghi:m 7n đ5mng ch& 0hách u l'ch đến
thvm lBnh thổ c31 h4 h1i tuAn một lAn“ h4 tqng hộ tống 0h&$ng %ốn nhóm u 0hách W2
2
ng5mi Zcu1đ&. i c5 t6i vpng tq nvm W]]W, Eộng đồng c•ng đB phát t)i#n ch5>ng t)ình
v6i các &1nh nghi:p đi đi v* v* có c> ;u u các thành phố 0hác, dột ;ố thành viên c31
cộng đồng đB chiếm đ5ợc ltng tin đ# th} ;ức mình nh5 các &1nh nghi:p độc lập. xây
!ng các l*u 0hách )iêng u nh+ng n>i 0hác c31 lBnh thổ WP.PPP hNct1, Hh5ng thật 0h"ng
m1y. v2 ( gây c$m hứng c31 ng5mi E&{1n đB 0huyến 0h2ch các cộng đồng 0hác t)&ng
vpng phát t)i#n các h&=t động ch& phbp đến thvm các h8p 7n u l'ch t! nhiên t5>ng t!
v6i ;ố ti*n 2t h>n� mà 0h"ng ph$i th!c hi:n các c1m 0ết %$& tồn, Oì phAn l6n các &1nh
nghi:p u l'ch t5 nhân ctn có xu h56ng ành 5u tiên ch& giá th8p h>n là ch& t)ách nhi:m
đối v6i m"i t)5mng. một ;ố đB l!1 ch4n các cộng đồng đó. góp phAn làm t(t h‘n ;ố 0hách
đến thvm •1%1l&,
<ội ngh' t&àn quốc v* ;! -h1m gi1 c31 Eộng đồng và& ^u l'ch `inh thái Rr;&ci1ción�
Zcu1t&)i1n1 N Zc&tu)i;m&. W]]ST có ;! th1m gi1 c31 t8t c$ các 0hu v!cV %1& gồm cộng
đồng. t5 nhân. ch2nh ph3 và phi ch2nh ph3V đB 0huyến cá& nhi*u %i:n pháp đ# t)uy*n An
tinh thAn t)ách nhi:m c1& h>n t)&ng ;! phát t)i#n u l'ch u các 0hu v!c t! nhiên, -)&ng
các %i:n pháp 8y có một yêu cAu. đ5ợc gợi / tq 0inh nghi:m c31 •1%1l&. là các cộng
đồng ph$i 0h&1nh vpng các lBnh thổ c31 h4 và xây !ng các 0ế h&=ch qu$n l/ u l'ch
;inh thái đ# t)ình uy:t một sƒ hội euốc gi1 ^u l'ch `inh thái đ1 0hu v!c đ# nhận đ5ợc
gi8y phbp h&=t động, dCc p 0hó 0hvn t)&ng th"ng tin liên l=c và tiếp cận th' t)5mng tiếp
t(c là nguyên nhân làm n$n ltng đối v6i ng5mi •1%1l&. cộng đồng này v7n gi+ v' t)2 7n
đAu t)&ng 0hu v!c t)&ng vi:c liên 0ết th!c ti~n %$& tồn v6i lợi 2ch c31 u l'ch ;inh thái,
<4 đB phân vpng lBnh thổ c31 h4 thành các 0hu v!c ;vn %?n và 0h"ng ;vn %?nXu l'ch
;inh thái, Eác thn vật i c5 t! & tq 0hu v!c u l'ch ;inh thái. đ5ợc png làm 0h& chứ1.
;1ng 0hu v!c ;vn %?n n>i chnng đ5ợc ;} (ng đ# làm th!c phFm, <>n n+1. một h: thống
t! 0i#m ;&át thu ti*n ph=t đối v6i các thành viên cộng đồng ;vn %?t các l&ài có giá t)' v*
u l'ch ;inh thái nh5 các c&n chim tuVcvng. vt và vì đB v5ợt quá chw tiêu ;} (ng hợp l/
t)&ng vpng ;vn %?n,
K>t� luận
K1 t)5mng hợp nghiên cứu đi#n hình u t)ên minh h&= một ph=m vi các m" hình qu$n l/
!1 và& cộng đồng, -)&ng một thmi gi1n t)ung %ình. vì thiếu ;! th1m gi1 t)!c tiếp. vì
nh+ng 0hó 0hvn v* th"ng tin liên l=c. tiếp cận th' t)5mng. h=n chế v* ng"n ng+ và các c>
hội đà& t=& 0h"ng th&$ đáng. nên hình nh5 chw có một ;ố 2t cộng đồng phát t)i#n đ5ợc 0h$
nvng đ# có th# t! đứng v+ng h&àn t&àn, Hh5 vậy có một c> hội )‰ )àng mà một ;ố 2t
&1nh nghi:p u l'ch ;inh thái và các HjJ đB %?t đAu nhận thức đ5ợc đ# thiết lập các
mối qu1n h: t2ch c!c v6i các ch3 nhân c31 các h8p 7n u l'ch ;inh thái nh@m t6i ;! ổn
đ'nh đối v6i các h&=t động c31 u l'ch ;inh thái và các tài nguyên t! nhiên và vvn h&á mà
h4 ph( thuộc và&, -uy nhiên. ;! c"ng nhận c31 ch2nh ph3 v* các h&àn c$nh t! nhiên. xB
hội và vvn h&á 0hác nh1u mà các cộng đồng đB t)$i qu1 là quá chậm ch=p, Eác c"ng ty u
l'ch 0hu v!c t5 nhân ;€ ph$i 0h?c ph(c ;! %!c 4c c31 h4 đối v6i cái mà h4 nhận thức là
một ;! c=nh t)1nh m6i và 0huyến 0h2ch các ch2nh ph3 t=& )1 các 0hung pháp l/ cAn thiết
đ# ch& phbp các cộng đồng đ$m đ5>ng v1i t)t đAy đ3 c31 h4 t)&ng ;! phát t)i#n u l'ch
;inh thái và %$& v: tài nguyên,
T)r LrXs TH4/ KH8t
2
r;&ci1ci&n Zcu1t&)i1n1 N Zc&tu)i;m&, W]]S, ’I&litic1; y Z;t)1tNgi1; I1)1 l1
I1)ticip1ci&n E&munit1)i1 Nn Nl Zc&tu)i;m&.’ r;&ci1ci&n Zcu1t&)i1n1 N
Zc&tu)i;m&. euit&,
K&)m1n. kV W]]M, ’-&)i;t1 `Nm1m%1 V sn1 ZxpN)iNnci1 hnigNn1 c&n Nl Zc&tu)i;m&.’
Ecotutismo en el Ea(dor/Tra%eaorias % Desaflos. ^^r. hntN)c&&pN)1ti&n. shEH.
euit&,
^)umm. r,Z W]] W, £rn hntNg)1tN hmp1ct r;;N;;mNnt &{ H1tu)N -&u)i;m in Zcu1&)£;
rm1„&n kNgi&n.’ )Np&)t p)Np1)N {&) YZIkJ-skVH1tu)1lN„1. euit&, R1v1il1%lN
{)&m thN 1uth&)T,
^)umm. r,Y, W]]L V1, ’Zv1tu1ci&n N l1 I&tNnci1l Zc&tu)i;tic& N l1 smuni1 N
”unguili1.’ unpu%li;hN )Np&)t. Yun1ci&n d1quipucun1. euit&,
^)umm. r,Z W]]L%, ’hn{&)mN Yin1l. Y&)& H1ci&n1l N I1)ticip1ci&n E&munit1)i1 Nn Nl
Zc&tu)i;m&.’ Taller &egiondi AmaRonia. tNn1 M. 1l L. N |uni&. W]]L. unpu%V li;hN
)Np&)t, r;&ci1ci&n Zcu1t&)i1n1 N Zc&tu)i;m&. euit&,
-1puy. -, W]]L, ’Z;t)1tNgi1; I1)1 l1 jN;ti1n -u)i;tic1 N E&muni1N; hnigNn1D _1 kN
hnigNn1 Nl rlt& H1p& I1)1 l1 E&nvivNnci1 hntN)cultu)1l y Nl Zc&tu)i;m&.’
RkhErHEhZT. unpu%li;hN )Np&)t. kic1nciN. -Nn1,
•N;chN. kV W]]i, ’^NvNl&pN E&unt)y Znvi)&nmNnt1li;m 1n hnigNn&u; E&mmunity
E&nt)&llN Zc&t&u)i;m in thN Zcu1&)N1n rm1„&n.’ eographische 9eitschrift. SU
|1h)g1ng. W]]i. hN{t g 1n U. pp, WMLVWiS,
•N;chN. k,. r,Y, ^)umm, W]]S, Defending 'ur &ainforest/A uide to +ommunit%/
based Ecotourism in the Ecuadorean AmaRon, hn p)N;;,
•unN). `, W]]i, ’Zc&tu)i;m&. hng)N;&; _&c1lN; y E&n;N)v1ciin.’ El +aso de +u%abeno.
shEH. Zcu1&),
2
C%'*ng� $W
các� ngu:Cn� tKc� c%e� đ=o� c%o
các c%'*ng trTn% du l&c% sin% t%ái dựa
()o cSng đLng
"%2ng b)i %Ec tV rnđ]nC`ia
aNith •, `p)&ulN và r)y `, `uh1ni
TYng� Puan
Eó nhi*u tq đ5ợc png đ# chw mối liên h: gi+1 ;! phát t)i#n c31 u l'ch v6i vi:c %$& v:
các tài nguyên thiên nhiên và vvn h&á. đó là u l'ch ;inh thái. l+ hành !1 và& t! nhiên.
l+ hành m=& hi#m. u l'ch %*n v+ng và u l'ch l!1 ch4n, d(c đ2ch c31 ch5>ng này
0h"ng ph$i là phân %i:t ch2nh xác các tq đó, -uy nhiên đi*u đáng qu1n tâm là 0h"ng có
một tiêu chuFn nà& đ5ợc c"ng nhận )ộng )Bi v* nội ung c31 nh+ng qu1n ni:m đó, Hhi*u
nhà vvn và luật ;5 đB %?t đAu 0h‘ng đ'nh )@ng u l'ch ph$i th&$ mBn các m(c tiêu %$& tồn
và phát t)i#n thì m6i đ5ợc xNm là %*n v+ng R_in%N)g Nt 1l,. W]]iT, dCc p nhi*u nguồn
l!c đB đ5ợc ành hết ch& ;! phát t)i#n l&=i u l'ch đó v6i gi$ thiết )@ng các m(c tiêu đó
th# đ=t đ5ợc. các %ài h4c tq th!c ti~n đB nêu %ật )@ng nếu 0h"ng có qui h&=ch và ;! h&à
hợp v6i m"i t)5mng thì các ! án cá nhân có xu h56ng h&=t động )iêng )€. 0hó tác động
đáng 0# đến %$& v: và phát t)i#n. h1y là ;! hz t)ợ ch2nh ;ách là cAn thiết đ# %iến ti*m
nvng thành 0ết qu$,
-uy nhiên mối hy v4ng )@ng u l'ch ;inh thái có th# h&àn thành c$ h1i m(c tiêu phát t)i#n
và %$& tồn là ctn lâu ài, <y v4ng đó càng t)êu ng5>i %ui vì đ8y là một cái đ2ch 0h"ng
ph$i quá 0hó 0hvn đ# nhận thức đ5ợc,
-u l&c% sin% t%ái dựa ()o cSng đLng l) gT q
O* c> %$n. u l'ch ;inh thái !1 và& cộng đồng nói t6i các tổ chức 0inh &1nh u l'ch
;inh thái & cộng đồng ;u h+u và qu$n l/, <>n n+1. u l'ch ;inh thái %1& hàm / một cộng
đồng đ1ng chvm l& đến tài nguyên thiên nhiên c31 mình đ# có thu nhập nhm u l'ch. và
đ1ng ;} (ng thu nhập đó đ# làm ch& đmi ;ống c31 nhân ân mình đ5ợc tốt lên, Hó thu
hnt c"ng vi:c %$& tồn. c"ng vi:c 0inh &1nh và ;! phát t)i#n cộng đồng,
-)&ng %8t 0c một tổ chức 0inh &1nh u l'ch ;inh thái nà& !1 và& cộng đồng ;€ có
nh+ng ng5mi th1m gi1 và h5ung lợi t)!c tiếp h&Cc gián tiếp, Qi*u qu1n t)4ng là một tw l:
2
l6n cộng đồng có một mức th1m gi1 và một mức lợi 2ch nà& đó, dột m" hình qu$n l/ các
&1nh nghi:p !1 và& cộng đồng liên qu1n t6i vi:c t=& )1 một uƒ %1n qu$n l/ đ# giám ;át
các &1nh nghi:p đó, y m" hình đó. nh+ng ng5mi th1m gi1 t)!c tiếp ;€ là %1n qu$n l/ và
các c"ng nhân th!c tế %' thu hnt và& vi:c t=& )1 ;$n phFm h1y 'ch v( đ# %án, -)&ng một
vài t)5mng hợp nh+ng ng5mi ;} (ng đAu tiên một tài nguyên có th# %' thu hnt th1m gi1
! án, Hh+ng ng5mi th1m gi1 gián tiếp ;€ là nh+ng thành viên c31 một cộng đồng )ộng
h>n có nhi:m v( tuy#n ch4n uƒ %1n qu$n l/ c31 một ! án và 0h"ng ;} (ng t)!c tiếp tài
nguyên thiên nhiên có 2nh l2u t6i tổ chức 0inh &1nh đó,
Hh+ng ng5mi h5ung lợi t)!c tiếp ;€ là các nhân viên. nh+ng ng5mi ;$n xu8t đồ th3 c"ng.
c}u v=n và vân vân, Hh+ng ng5mi h5ung lợi gián tiếp ;€ là t&àn %ộ thành viên c31 cộng
đồng� là nh+ng ng5mi nhận lợi 2ch c31 các ! án phát t)i#n. các ! án giá& (c. đà& t=&
và các ch5>ng t)ình 0hác đ5ợc tài t)ợ %ui ti*n lBi c31 u l'ch, Hh+ng v8n đ* v* ;! th1m
gi1 và nhận =ng nh+ng ng5mi h5ung lợi đ5ợc gi$i quyết )1 ;1& ctn tuc thuộc và& vi:c
đ'nh ngh91 ’cộng đồng’ nh5 thế nà&,
;%i n)o ta nfi� †cSng đLng†
TA /A$9 $‡I :> AI ˜
dột cộng đồng là một nhóm ng5mi. th5mng ;inh ;ống t)ên cpng một 0hu v!c đ'1 l/. t!
xác đ'nh mình thuộc v* cpng một nhóm, Hh+ng ng5mi t)&ng cpng một cộng đồng th5mng
có qu1n h: huyết thống h1y h"n nhân. và có th# thuộc cpng một nhóm t"n giá&. một tAng
l6p ch2nh t)',
dCc p các cộng đồng có th# có nhi*u cái chung. nh5ng chnng ctn )8t phức t=p và 0h"ng
nên ngh9 h4 là một nhóm đồng nh8t, Eác cộng đồng %1& gồm nhi*u nhóm )iêng. nh5 tá
đi*n và đ'1 ch3. ng5mi giàu và ng5mi nghŒ&. ng5mi đ'nh c5 lâu và ng5mi m6i đ'nh c5, Eác
nhóm quy*n lợi 0hác nh1u t)&ng một cộng đồng hình nh5 %' các th1y đổi liên qu1n đến
u l'ch tác động đến một cách th1y đổi, Eác nhóm 8y ph$n ứng t)56c nh+ng th1y đổi đó
nh5 thế nà& ph( thuộc và& mối qu1n h: h4 hàng. t"n giá&. ch2nh t)' và các mối )àng %uộc
m=nh m€ đB đ5ợc phát t)i#n gi+1 các thành viên c31 cộng đồng qu1 nhi*u thế h:, -uc
thuộc và& v8n đ*. một cộng đồng có th# đ&àn 0ết h1y chi1 )€ v* t5 t5ung h1y hành động
RsnitN H1ti&n Y&& 1n rg)icultu)N J)g1ni;1ti&n. W]]PT,
n%2ng (+n đ5 cần bi>t ;%i p%át tri\n
du l&c% sin% t%ái dựa ()o cSng đLng
’E> ;u cộng đồng’ đối v6i các tổ chức 0inh &1nh c31 cộng đồng )8t hiếm 0hi là h&àn
thi:n, Eác thành viên c31 cộng đồng có một vài %8t lợi %1n đAu nh5 nhà u tồi tàn. )uộng
đ8t h1y thu nhập 0h"ng đ3. có xu h56ng %' l&=i )1 0h•i ;! phát t)i#n c"ng vi:c u l'ch, Oà
tuc thN& tổ chức 0inh &1nh u l'ch ;inh thái đ5ợc t)p t2nh nh5 thế nà& thì h4 c•ng có th#
%' l&=i 0h•i lợi 2ch c31 ;! phát t)i#n u l'ch ;inh thái,
2
c+n đ5 t%am gia
dCc p ng5ti t1 càng nhận th8y )@ng ;! th1m gi1 c31 cộng đồng nói chung là cAn thiết.
nh5ng 1i th1m gi1 và mức độ th1m gi1 thì ctn ph$i %àn, dột cộng đồng đ'nh ngh91 ;!
th1m gi1 nh5 thế nà& ;€ là qu1n t)4ng đ# xác đ'nh mức độ th1m gi1 nà& ;€ th&$ mBn các
m(c tiêu c31 các ! án u l'ch ;inh thái, Q8y là một v8n đ* )8t phức t=p, Hg1y c$ u n>i
mà ;! thu hnt t&àn %ộ cộng đồng đ5ợc t)p t2nh thì ;! th1m gi1 đ"i 0hi l=i đ5ợc quyết đ'nh
t)ên c> ;u liên 0ết ch2nh t)'. ;u h+u đ8t đ1i. qu1n h: h4 hàng h&Cc v8n đ* gi6i t2nh, Eh‘ng
h=n. ngày càng có nhi*u v2 ( v* tổ chức 0inh &1nh u l'ch ;inh thái %1& gồm nghw qu1
đêm u các nhà c31 ân làng. vi:c nghw ng>i đ5ợc g4i là ’ nghw t=i nhà,’ -uy nhiên một ;ố
! án nghw t=i nhà l&=i t)q nh+ng ng5mi� có 2t th"ng tin. h&Cc nhà c31 h4 nh• quá. h&Cc
%' xNm là 0h"ng th2ch hợp đ# chứ1 0hách %ên ng&ài, -)ình độ giá& (c. 0h$ nvng tiếng
rnh và ng1y c$ tuổi tác c•ng đ5ợc ;} (ng đ# h=n chế ;! th1m gi1,
#i3i t<n% l) mSt (+n đ5
O1i t)t c31 ph( n+ là một thách thức đối v6i nhi*u nhóm cộng đồng thN& đuổi tổ chức
0inh &1nh u l'ch ;inh thái, -)&ng một ;ố t)5mng hợp. v8n đ* gi6i t2nh đ5ợc x} l/ một
cách thái quá. nh5 u nh+ng cộng đồng đB qui đ'nh c"ng vi:c tổ chức 0inh &1nh u l'ch
;inh thái ph$i h&àn t&àn là vi:c 0inh &1nh c31 các th1nh niên, -)&ng nh+ng t)5mng hợp
0hác. các quyết đ'nh !1 và& gi6i 0h"ng đ5ợc cộng đồng nghiên cứu cFn thận, Hhi*u
cộng đồng và n*n vvn h&á 0h"ng nói )‰ nh+ng h=n chế đối v6i nh+ng v1i t)t nà& là th2ch
hợp đối v6i� ph( n+ t)&ng các &1nh nghi:p đó, -)&ng 0hi u l'ch ;inh thái có th# đ5ợc
ph( n+ u n"ng th"n đón nhận nh5 là một nguồn thu nhập m6i. nhi*u 0hi ph( n+ l=i %' h=n
chế 0h•i các mCt ;inh lợi c31 c"ng vi:c. th5mng chw n8u vn h1y l1u 4n,
-uy nhiên. có� nh+ng c> hội qu1n t)4ng 0h"ng th# xNm th5mng, dCc p nhi*u cộng
đồng có th# ch& )@ng ph( n+ 0h"ng th2ch hợp v6i c"ng vi:c h56ng 7n viên t)&ng )qng.
nh5ng t)&ng một ;ố t)5mng hợp 0hác ph( n+ h&àn t&àn có th# đ$m đ5>ng t)ách nhi:m
đi*u 0hi#n các chuyến u l'ch c31 xB, Oì ph( n+ th5mng ch'u t)ách nhi:m chuFn %' các
%+1 vn. nên có th# lập các c> c8u đ# tq đó h4 có th# nhận ti*n th1nh t&án v* thức vn, Oà u
nhi*u n>i vi:c %án đồ th3 c"ng nổi lên nh5 một cách làm đAy t)i#n v4ng đ# nu"i 5ong
;! th1m gi1 c31 ph( n+,
`! %ình đ‘ng là nguyên t?c chw đ=& ch& các ! án !1 và& cộng đồng. mCc p 2t có th#�
th!c hi:n đAy đ3. nếu có, Hh5 v6i %8t 0c một vi:c 0inh &1nh nà&. 0h$ nvng c31 cá nhân.
nh5 nvng l!c. ;! t! nguy:n m=& hi#m. h&Cc t! nguy:n c1m 0ết v* thmi gi1n là nh+ng
nhân tố quyết đ'nh, Hhìn chung. 0hi thiết 0ế một c"ng vi:c 0inh &1nh !1 và& cộng
đồng. đi*u qu1n t)4ng là ph$i %iết )@ng nếu 0h"ng có ;! c"ng 0h1i và c"ng %@ng t)&ng
vi:c th1m gi1 lnc %?t đAu thì ;1u này ! án h1y ch5>ng t)ình ;€ %' h=n chế 0ết qu$,
-u l&c% sin% t%ái cf t%\ gG: c%ia r‡
-hêm một mối qu1n tâm t)&ng các nhóm cộng đồng làm u l'ch ;inh thái là ;! )1 đmi c31
các &1nh nghi:p đó có th# đFy m=nh ;! chi1 )€ t)&ng các cộng đồng c31 h4 vàXh&Cc là
t=& )1 nh+ng &1nh nghi:p m6i, -ình hình này 0h"ng chw gi6i h=n t)&ng u l'ch. nh5ng có
2
th# g1y g?t h>n t)&ng các ! án cộng đồng u chz h&=t động này 2nh l2u đến ;! tiếp xnc
)8t )‰ v6i ng5mi %ên ng&ài nên thu nhập có th# đ5ợc c&i là c1&, Hh+ng v8n đ* v* ;! c"ng
%@ng. c•ng nh5 ;! ghNn ghbt và ;! l&=i t)q đB đối i:n v6i nhi*u &1nh nghi:p u lich
;inh thái !1 và& cộng đồng,
dột ph5>ng pháp đ1ng đ5ợc th} làm u nhi*u n>i là uy t)ì một cái %$ng tin c31 cộng
đồng t)ên đó ghi m4i quyết đ'nh và c"ng vi:c, Qi*u này t• )1 đCc %i:t có 2ch u n>i nà&
qu1n tâm đến ti*n n&ng, -h"ng %á& các giá c$ đB đ5ợc th&$ thuận v* các ;$n phFm và
'ch v( đ5ợc %án Rngh91 là h56ng 7n các 'ch v( và nghw ng>i t=i nhà 0hách c31 cộng
đồngT ;€ ch& m4i ng5mi %iết có %1& nhiêu ti*n th!c ;! %' thu hnt, Eố / tvng thêm ;ức
m=nh ch& các quyết đ'nh %@ng cách c"ng %ố c"ng 0h1i. vàXh1y là đ4c t& chnng lên. đi*u
đó có th# ginp ch& m4i thành viên c31 một cộng đồng. %1& gồm c$ nh+ng ng5mi mp ch+
và gAn mp ch+ %iết đ5ợc đi*u gì đB đ5ợc th&$ thuận,
E"ng 0h1i có %1& nhiêu ti*n đ5ợc thu hnt t)&ng tổ chức 0inh &1nh u l'ch ;inh thái
th5mng đ5ợc m" t$ là ’t)&ng ;áng’, Hhi*u nhóm đB nhận th8y )@ng vi:c gi+ các ;ổ ghi
chbp )‰ )àng đB ginp làm gi$m nh+ng lmi tố cá& v* gi1n lận tài ch2nh h1y th1m nh•ngV
một t)&ng nh+ng v8n đ* gây chi1 )€ nh8t có th# x$y )1 v6i %8t 0c ! án cộng đồng nà&,
^a ?u:>t đ&n%
dột cộng đồng có th# đ5ợc đ'nh ngh91 là nh+ng ng5mi ân đ'1 ph5>ng c5 t)n u một 0hu
v!c đvc %i:t. và mCc p vì lợi 2ch c31 cộng đồng m4i ng5mi nên th1m gi1 các quá t)ình )1
quyết đ'nh có $nh h5ung đến cộng đồng. 0h"ng ph$i %1& gim t8t c$ các c5 ân c•ng có
th# cpng đến một lnc, Oì thế nh+ng ng5mi th1m gi1 t)!c tiếp Rđ"i 0hi v* tập th# g4i là sƒ
%1n eu$n l/T đ5ợc tuy#n ch4n đ# th1y mCt ch& ân c5 l6n h>n. h1y nh+ng ng5mi th1m
gi1 gián tiếp, O* u l'ch. các đ=i %i#u đ5ợc c"ng nhận đó )1 nh+ng quyết đ'nh nh5D nh+ng
tổ chức 0inh &1nh u l'ch nà& %?t %uộc ph$i làm. 1i qu$n l/ chnng. lợi 2ch ch& cộng
đồng ;€ là gì. và lợi 2ch ;€ đ5ợc phân phối nh5 thế nà&, Hh+ng v' t)2 qu$n l/ đó có th# là
;! thách thức. vì t2nh gây chi1 )€ 0h"ng ph$i là hiếm. nh5ng có th# tìm )1 đ5ợc %ui vì
vi:c 0i#m ;&át chi tiêu th5mng là một yêu cAu c31 ;! th1m gi1 ,
Các ?uá trTn% %o=c% đ&n%
jAn nh5 ch?c ch?n là 0hi đ51 một tổ chức 0inh &1nh u l'ch ;inh thái m6i và& t)&ng
một cộng đồng ;€ xu8t hi:n nh+ng câu h•i v* ;! th1m gi1 và phân phối lợi 2ch, dột cách
x} l/ các v8n đ* 0hó 0hvn đó là ph$i th$& luận nh+ng câu h•i liên qu1n đến nh+ng đ*
xu8t c31 ! án. nh5 ;€ đ5ợc nêu )1 ;1u đây, eui h&=ch nh@m và& h1i v8n đ* 0bp là th1m
gi1 và phân phối lợi 2ch có th# ginp gi$i quyết ;6m nhi*u v8n đ* ti*m Fn, <By nh6 l=i
)@ng đ8y chw là một vài câu h•i đ5ợc đCt )1 t)&ng quá t)ình làm qui h&=ch, Eh?c ch?n )@ng
;€ có nh+ng câu h•i 0hác )iêng %i:t c31 cộng đồng và c31 tổ chức 0inh &1nh u l'ch ;inh
thái đ5ợc hình ung,
/•$H ngh•a™chng đfng™. �Eộng đồng đ5ợc đ'nh ngh91 nh5 thế nà&Ÿ Eó ph$i đ'nh
ngh91 nó !1 t)ên đ'1 l/ Rngh91 là m4i ng5mi ;inh ;ống %ên t)&ng một 0hu v!cT. h1y là
!1 t)ên một nhân tố nà& đó. nh5 gi1 đình h1y th' tộcŸ ^p đ5ợc đ'nh ngh91 nh5 thế nà&.
2
li:u nó có đ5ợc m4i ng5mi� có liên qu1n c"ng nhậnŸ dCc p ;ố ng5mi th1m gi1 c31
cộng đồng và& ! án có th# là nh•. nh5ng ;ố ng5mi ng( c5 c31 cộng đồng %' tác động có
th# )8t l6n,
5b THA 9IA .� ri ;€ là một %ộ phận c31 tổ chức 0inh &1nh u l'ch ;inh thái !1
và& cộng đồngŸ ri ;€ %• thmi gi1n và ;ức l!c đ# xnc tiến c"ng vi:c đó Rngh91 là 1i ;€ ginp
xây !ng các đ5mng mtn m6i h1y xây !ng nhà 0háchTŸ E"ng vi:c ;€ đ5ợc chi1 ;f nh5
thế nà&Ÿ _i:u ;! th1m gi1 ph( thuộc và& 0h$ nvng l1& động chân t1y. h1y có nh+ng cách
th1m gi1 0hác. nh5 đóng ti*n mCt h1y đóng góp hi:n vậtŸ H1m gi6i và ph( n+ có th1m
gi1 %ình đ‘ngŸ _i:u có nh+ng c> hội ch& th1nh niên và ng5mi giàŸ Eh& ng5mi giàu và
ng5mi nghŒ&Ÿ Eh& ng5mi đ1ng đi h4c và 0h"ng đi h4cŸ _i:u có nh+ng nz l!c nh@m đà&
t=& nh+ng ng5mi 0h"ng có 0‚ nvng đ# h4 có th# th1m gi1 một cách %ình đ‘ngŸ
AI� l* ngkời qu1ut đmnh .� ri ;€ là ng5mi� th1m gi1 vi:c )1 quyết đ'nh t)ên th!c
tếŸ _i:u %8t 0c 1i c•ng có th# quyết đ'nh đ5ợc m4i vi:cŸ <1y là một ;ố 2t ng5mi đ5ợc
t)1& t)ách nhi:m )1 quyết đ'nh th1y mCt nh+ng ng5mi ctn l=iŸ Eó một uƒ %1n lBnh đ=&Ÿ
Eác thành viên c31 uƒ %1n đó đ5ợc xác đ'nh )1 ;1&Ÿ <4 ;€ đ5ợc %Au )1 h1y đ5ợc chw
đ'nhŸ `€ có %1& nhiêu ng5mi th1m gi1Ÿ K1& nhiêu là nhi*uŸ K1& nhiêu là 2tŸ -ên c31 các
c"ng vi:c đó là gìŸ Hhi:m v( ph$i th!c hi:nŸ Eó ph$i đ*n %p gì 0hi đ5ợc th1m gi1 các uƒ
%1n đóŸ Eó cách nà& h=ch t&án các h&=t động c31 các thành viên hội đồngŸ
LšI ;&H .� jiá c$ hàng h&á và 'ch v( ;€ đ5ợc quyết đ'nh )1 ;1&Ÿ ri ;€ thu ti*nŸ -i*n
;€ đ5ợc chi1 ;f )1 ;1& Rngh91 là ng5mi cung c8p 'ch v( h1y ng5mi thành lập ngh* th3
c"ng ;€ đ5ợc nhận %1& nhiêuTŸ <1y %8t 0c phAn nà& c•ng ;€ ph$i nộp và& qu‚ chungŸ
Eác ;ổ ;ách 0ế t&án ;€ đ5ợc gi+ gìn )1 ;1&Ÿ Eó 1i đ5ợc đà& t=& đ# gi+ ;ổ ghi chbpŸ
/›U TR TÀI &H;$H .� Q# thành lập một tổ chức 0inh &1nh thì mức đAu t5 nh5 thế
nà& là cAn thiếtŸ -i*n lập qu‚ l8y tq đâuŸ Hếu ch2nh ph3 h1y một c> qu1n %ên ng&ài
Rng5mi tCng h1y HjJ quốc tếT đ5ợc thu hnt thì vi:c c8p vốn !1 và& ti*n %1n tCng h1y
ch& v1yŸ ahi nà& tổ chức 0inh &1nh ! 0iến có th# h&àn t&àn ch'u đ5ợc v* tài ch2nhŸ
Eác ! 0iến đó có hi:n th!c 0h"ngŸ Eác đAu t5 0h"ng ph$i %@ng ti*n. ch3 yếu là l1&
động t)&ng làng h1y đAu t5 thmi gi1n. ;€ đ5ợc đ*n %p )1 ;1&Ÿ
các đ@i tác trong Puá trTn%
ahi phát t)i#n nh+ng tổ chức 0inh &1nh u l'ch ;inh thái m6i. nhi*u cộng đồng nhận
th8y đi*u qu1n t)4ng là ph$i làm vi:c chung phAn v6i các tổ chức 0hác, -)&ng quá t)ình
phát t)i#n các c"ng vi:c u l'ch ;inh thái !1 và& cộng đồng có nhi*u ’đối tác’ qu1n
t)4ngD
© phtng u l'ch c31 ch2nh ph3 và các c> qu1n� qu$n l/ tài nguyên thiên nhiên.��
nh8t là ;u lâm nghi:p h1y c"ng viên“
2
© các tổ chức phi ch2nh ph3 RHjJT. đCc %i:t là các tổ chức� liên qu1n� đến các v8n
đ*� m"i t)5mng. qu$n� l/� &1nh� nghi:p� nh•� và� phát� t)i#n� cộng�
đồng��� t)uy*n thống“
© c"ng nghi:p u l'ch đB đ5ợc thiết lập. đCc %i:t là các nhà đi*u hành u l'ch“
© các t)5mng đ=i h4c và các tổ chức nghiên cứu 0hác“
© các cộng đồng 0hác. %1& gồm đB có l'ch ;}� u l'ch và vq1 m6i� làm u l'ch“ và
© các đối tác %ổ ;ung t)&ng quá t)ình. có th#� %1&� gồm� các� tổ� chức�
quốc� tế 0hác. các c> qu1n c8p vốn c"ng h1y t5. các� uƒ� %1n� vvn� h&á�
quốc� gi1. và nhi*u đối tác 0hác,
d(c ;1u đây ;€ t)ình %ày một tổng qu1n v* t=i ;1& và nh5 thế nà& đ# h1i t)&ng ;ố
các đối tác đó. các ch2nh ph3 và các HjJ. có th# ginp đo một cộng đồng phát t)i#n thành
c"ng các tổ chức 0inh &1nh u l'ch ;inh thái,
các đ@i tác c%<n% p%,
Eác qu1n chức ch2nh ph3 có một v1i t)t qu1n t)4ng t)&ng vi:c ;&=n th$& các ch2nh ;ách
v* u l'ch ;inh thái, Eh‘ng h=n. c> qu1n c"ng viên c31 ch2nh ph3 th5mng có t)ách nhi:m
qu$n l/ các vpng đ8t đ5ợc %$& v:. có th# %1& gồm các c"ng viên quốc gi1. các 0hu !
t)+. các cánh )qng và các 0hu %$& tồn, E> qu1n c"ng viên có th# ctn có t)ách nhi:m qu$n
l/ u l'ch đối v6i nh+ng vpng đ5ợc %$& v:. đó là một phAn t)&ng các ngh91 v( c31 h4,
Qối v6i các đ8t đ1i đ5ợc %$& v:. các nguyên t?c và đi*u l: đB đ5ợc đ51 và& luật u t)ình
độ quốc gi1, O2 (. các qu1n chức ch2nh ph3 có th# đ51 )1 một luật v* tổ chức các h:
thống l: ph2 và& c}1 đối v6i một ;ố h1y t8t c$ các c"ng viên. và đ$m %$& một phAn c31 ;ố
ti*n thu đ5ợc ph$i qu1y v* c"ng viên,
dCc p phAn l6n các h&=t động u l'ch ;inh thái đ*u i~n )1 u c8p đ'1 ph5>ng. chnng
c+ng cAn ph$i vn 0h6p v6i các h: thống đ5ợc chw đ'nh u c8p quốc gi1, dức độ c1n thi:p
mà ;! hội nhập đó đti h•i ;€ th1y đổi một cách t! nhiên, Eác qu1n chức ch2nh ph3 c•ng
ctn có t)ách� nhi:m đối v6i các c> c8u và 'ch v( %ên ng&ài 0hu v!c %$& v: có $nh
h5ung l6n đến u l'ch. %1& gồm các ;ân %1y. đ5mng xá. và ng1y c$ các %:nh xá,
Eác qu1n chức ch2nh ph3 và các ch2nh ;ách c31 h4 có th# ~ àng thnc đFy h1y c$n t)u ;!
phát t)i#n c31 u l'ch ;inh thái“ vì vậy. ch2nh ph3 có th# là một đối tác qu1n t)4ng t)&ng
;! phát t)i#n tổ chức 0inh &1nh u l'ch ;inh thái. đCc %i:t là 0hi cộng đồng n@m u gAn
một 0hu v!c đ5ợc %$& v:, Eh2nh ph3 có th# ginp một cộng đồng phát t)i#n tổ chức 0inh
&1nh u l'ch ;inh thái thN& nh+ng cách ;1uD
© đi*u phối gi+1 một ! án và các ! án 0hác có liên qu1n t)&ng vpng“
2
© hz t)ợ� 0‚ thuật� th"ng qu1� các c(c. ;u� c31� ch2nh ph3� nh5� c(c m"i
t)5mng. các 'ch v( xB hội� h1y các hợp tác xB“
© nghiên cứu th' t)5mng và ginp đo� v*� mCt� qu$ng� cá&� ch&� các� !
án� th"ng qu1 phtng u l'ch“
© t)&ng một ;ố t)5mng hợp. hz t)ợ tài ch2nh các c"ng vi:c u l'ch ;inh thái� !1 và&
cộng đồng“
© gi$m. h&Bn h1y mi~n nộp ti*n thuế ch& các cộn đồng“ và
© nghiên cứu h1y th!c hi:n các ch2nh ;ách ch& phbp phát t)i#n một cách� m*m f&
u l'ch ;inh thái !1 và& cộng đồng,
`1u đây là %1 l9nh v!c t)&ng đó ch2nh ph3 có th# làm vi:c nh5 một đối tác v6i các cộng
đồng nh@m thnc đFy ;! phát t)i#n các tổ chức 0inh &1nh u l'ch ;inh thái,
.ự n%'Hng Pu:5n
Hh5ợng quy*n là các hợp đồng v6i ch2nh ph3 ch& phbp ng5mi gi+ %$n hợp đồng Rng5mi
đ5ợc nh5ợng độc quy*nT ’quy*n’ cung c8p các 'ch v( ch& 0hách u l'ch t6i thvm các
vpng %$& v:, -h"ng th5mng tiêu chuFn đ# tuy#n ch4n một ng5mi đ5ợc nh5ợng độc quy*n
là m> hồ h1y quá nghiêm ngCt nên các cộng đồng 0hó đáp ứng một cách đAy đ3, Hh+ng
đi*u 0i:n )àng %uộc có th# %1& gồm các yêu cAu v* vốn. đ5ợc uƒ quy*n th1m ! các cuộc
h4p tổ chức u các thành phố th3 đ". h1y nh+ng v8n đ* c> %$n là %iết ch+ đ# có th# làm
đ>n tq, ah"ng có quy*n nh5ợng thì các cộng đồng hAu nh5 0h"ng th# phát t)i#n các c"ng
vi:c v* u l'ch ;inh thái đ# h&=t động hợp pháp %ên t)&ng các vpng %$& v:, Hếu cAn lập
một nh5ợng quy*n đ# phát t)i#n các ph5>ng ti:n u l'ch u gAn 0hu v!c %$& v:. các�
cộng đồng ;ống u xung qu1nh ph$i có 0ế h&=ch lập đối tác v6i ;u c"ng viên và v6i một
HjJ quNn thuộc v6i th!c ti~n phát t)i#n &1nh nghi:p nh•,
Các ˆCu cầu (5 C+p b‰nga Rdng ;O H'3ng dln (iCn
Eác yêu cAu c31 phtng u l'ch đối v6i vi:c c8p %@ng và� đvng 0/ h56ng 7n viên
th5mng là 0hó th!c hi:n đối v6i các nhóm cộng đồng, O2 (. một yêu cAu t5ung là đ>n
gi$n. nh5 một %ài 0i#m t)1 viết h1y một cái %@ng lái xN. có th# t=& )1 ;! 0i*m chế đối v6i
các cộng đồng có t)ình độ ch+ ngh91 h1y thu nhập th8p. làm h4 m8t 0h$ nvng ;u h+u
chiếc xN, Eác phtng u l'ch có th# tổ chức đà& t=&� h1y đCt )1 tiêu chuFn 0bm nghiêm
ngCt ch& nh+ng ng5mi nộp đ>n c31 cộng đồng đ# ginp h4 đáp ứng các tiêu chuFn qui
đ'nh,
Các T)i liXu ?u8ng cáo
IhAn l6n các phtng u l'ch c31 ch2nh ph3 làm qu$ng cá& các n>i đến t)&ng u l'ch quốc
gi1. đ8y là một phAn t)&ng %ổn phận c31 h4, Eác c> qu1n đó có th# ginp các tổ chức 0inh
2
&1nh u l'ch ;inh thái !1 và& cộng đồng ’g}i th"ng đi:p’ v* ! án c31 h4 )1 %ên ng&ài,
dột ;ố ph5>ng pháp qu$ng cá& ch& các ! án %1& gồm các tm )>i. các %$n đồ chw )‰ v' t)2
c31 h4. và qu$ng cá& t)&ng các cuốn ;ách m•ng v* u l'ch quốc gi1 l6n h>n và t&àn i:n
h>n,
euá t)ình chuFn %' tài li:u đó có th# là một ch8t xnc tác ch& ;! th$& luận nghiêm tnc
t)&ng cuộc h4p c31 cộng đồng, <By h•i một nhóm cộng đồng xNm h4 quyết đ'nh nên m"
t$ th"n xóm c31 mình ch& các 0hách thvm nh5 thế nà&. h1y m" t$ một h8p 7n đCc %i:t
nh5 một thác n56c. đi*u đó có th# ginp ch& vi:c tổ chức và ch4n 5u tiên các / t5ung mzi
0hi có một ;áng 0iến c31 cộng đồng, E•ng thế. vi:c lập %$n đồ. nh8t là 0hi cAn th$& luận
v* 0h&$ng cách và thmi gi1n. có th# đ=t 0ết qu$ m‚ mBn nếu nh5 nh+ng v8n đ* đó có th#
t=& )1 các cuộc t)1nh cBi,
Hh+ng v2 ( v* các nz l!c t)&ng qu$ng cá& u n>i 0hác %1& gồmD vi:c ;&=n th$& một cuốn
;ách h56ng 7n u l'ch !1 và& cộng đồng đ# cung c8p th"ng tin ch& 0hách thvm v*
đ5mng mtn t)$i 0h?p đ8t n56c c31 các tổ chức 0inh &1nh !1 và& cộng đồng R& Kộ ^u
l'ch và d"i t)5mng KNli„N hợp tác v6i một HjJ ;&=n th$&T“ vi:c ;$n xu8t các cuốn %vng
vib& gi6i thi:u các tổ chức 0inh &1nh RK1n ^u l'ch KNli„NT“ và các chuyến u l'ch thân
mật ’{1m’ nh@m giá& (c các hBng l+ hành và các nhà đi*u hành u l'ch v* các ;áng 0iến
c31 cộng đồng R & K$& tồn euốc tế tổ chức đ# hz t)ợ ! án Q5mng mtn `c1)lNt d1c1\.
INtNn. ju1tNm1l1T, Hhi*u tổ chức 0inh &1nh đB tìm cách đ# đ51 th"ng tin c31 h4 và&
các ;ách h56ng 7n� quốc tế nh5 _&nNly Il1nNt, Ehiến l5ợc này đti h•i ph$i viết th5
thật nhi*u. nh5ng 0h"ng th# phóng đ=i tAm qu1n t)4ng c31 vi:c đvng 0/ ch& các 0hách u
l'ch %1l",� dột c> qu1n phát t)i#n quốc tế c31 <&1 0c Rs`rh^T đB tài t)ợ ch& ! án
kqng d1y1 c31 ju1tNm1l1. dêhic" và KNli„N. chi ti*n xu8t %$n một cFm n1ng đ#�
’Eung c8p th"ng tin th!c hành đ# qu$ng cá& ch& các h8p 7n u l'ch ;inh thái cộng đồng’
RINN);&n. W]]MT,
các� đ@i� tác� p%i c%<n% p%,
Eác tổ chức phi ch2nh ph3 đ'1 ph5>ng� RHjJT có th# là các đối tác qu2 giá t)&ng quá
t)ình phát t)i#n các tổ chức 0inh &1nh u l'ch ;inh thái !1 và& cộng đồng u hAu hết các
0hu v!c, <4 có th# là các nguồn ch& đà& t=&. hz t)ợ 0‚ thuật. t5 v8n u t)ình độ quốc gi1.
và t)&ng một ;ố t)5mng hợp. có th# ginp đo v* tài ch2nh, <>n n+1. các tổ chức đó th5mng
có các thành viên h1y 0hách hàng muốn có th"ng tin và h56ng 7n v* các v8n đ* u l'ch
;inh thái. nên h4 có th# gây $nh h5ung đến các nhà u l'ch ;inh thái,
Hhi*u cộng đồng đB tqng làm vi:c v6i các HjJ đ'1 ph5>ng t)ên các l9nh v!c nh5 ;ức
0h&f. n"ng nghi:p. phát t)i#n &1nh nghi:p nh• h1y các ch5>ng t)ình %$& tồn, dột vài v2
( v* HjJ ginp đo các nhóm cộng đồng t)&ng vi:c phát t)i#n các tổ chức 0inh &1nh u
l'ch ;inh thái có t# tìm th8y t)&ng nghiên cứu đi#n hình c31 Kin1 `\11y1 -&u); Rt)1ng
22UT,
tYng Puan (5 đ+t n'3c� rnđ]nC`ia
2
Q8t n56c hn"nê;i1 chiếm W,g• i:n t2ch t)ái đ8t. tuy nhiên l=i chứ1 WP• các cây )1 h&1.
W2• l&ài có vn c31 thế gi6i. Wi• l&ài %t ;át và l5ong c5 c31 thế gi6i. WL• t8t c$ các l&ài
chim. và t)ên một phAn t5 các l&ài cá %i#n và cá n56c ng4t đ5ợc %iết đến, Hhi*u htn đ$&
c31 quAn đ$& là m"i t)5mng ;ống nhi*u l&=i. tq )qng m51 đồng %@ng. )qng xn vt. đồng
c• ;1v1n. )qng đAm lAy vá đồi đá v"i. ch& đến các )qng mi*n nni. cánh đồng t)ên nni c1&.
và nni ph3 tuyết t)ên đwnh gAn x2ch đ=&, ah&$ng M]• i:n t2ch đ8t c31 hn"nê;i1 đ5ợc
ph3 )qng. đ=i i:n ch& phAn l6n WP• )qng nhi:t đ6i ctn l=i c31 thế gi6i, ah&$ng WWP
t)i:u hNct1 đ5ợc xếp và& l&=i )qng %$& v:. và WS,L t)i:u hNct1 đB đ5ợc c"ng %ố là các 0hu
v!c %$& tồnV t)&ng đó S,W t)i:u hNct1 là 0hu %$& tồn t! nhiên chim mu"ng và thn )qng và
WP,i t)i:u hNct1 là i:n t2ch %$& tồn t! nhiên, ^i:n t2ch %$& tồn t! nhiên l=i đ5ợc chi1
thành WP t)i:u hNct1 các c"ng viên quốc gi1. 22g.PPP hNct1 c"ng viên gi$i t)2 )qng. và
gSW.PPP hNct1 c"ng viên gi$i t)2 t! nhiên Ra_<. W]]MT,
du l&c% sin% t%ái ở rnđ]nC`iaj Puan đi\m () ngu:Cn tKc
^u l'ch ;inh thái u hnđ"nêxi1 hi:n đ1ng ctn t)&ng gi1i đ&=n phát t)i#n )8t ;6m, -)&ng
ng"n ng+ hn"nN;i1. tq ’u l'ch ;inh thái’ hBy ctn m> hồ, Hó đ5ợc 'ch )1 nhi*u tqD
’N0&\i;1t1’ Ru l'ch ;inh tháiT. ’\i;1t1� ling0ung1n’ Ru l'ch t! nhiênT. và ’\i;1t1�
N0&’ h1y ’\i;1t1� N0&l&gi;’ Ru l'ch ;inh tháiT, d=ng l56i ^u l'ch `inh thái hnđ"nêxi1
RhnNc&nT ;} (ng tq ’N0&\i;1t1’. t)&ng 0hi các đ=i i:n c31 Kộ d"i t)5mng l=i th2ch
png ’\i;1t1 N0&l&gi;,’
2
3$4567
&?& chu1un du lmch cca� 4ina� ,œada1a
/St� s8n p%hm lai đSc đáo
Kin1� `\11y1 là một tổ chức phi ch2nh ph3 l6n nh8t u hn&nN;i1, Hó có l'ch ;}
gP nvm ginp đo các ! án phát t)i#n cộng đồng t)ên 0h?p quAn đ$& hn&nê;i1, Hvm
W]SS. Kin1� `\11y1� %?t đAu qu$ng cá& các chuyến u l'ch đến nhi*u ! án
phát t)i#n nổi %ật nh8t c31 nó, Eác chuyến u l'ch đó đ5ợc tổ chức thN& yêu cAu c31
các 0hách thvm quốc tế qu1n tâm đến h4c tập nhi*u h>n v* các h&=t động ntng cốt
t)&ng n56c, -q nh+ng 0hui đAu phi t)uy*n thống đó. các chuyến u l'ch c31 Kin1�
`\11y1 RK`-T %?t đAu,
K`- có qu1n đi#m uy nh8t là làm một &1nh nghi:p vì lợi nhuận nổi lên tq một
HjJ phát t)i#n, K`- uy t)ì nhi:m v( c31 c> qu1n phát t)i#n Kin1� `\11y1 là
ginp đo đ# gi$m nghŒ& đói và %$& v: m"i t)5mng và i ;$n c31 hn"nN;i1 t)&ng 0hi
h&=t động v6i t5 cách là một &1nh nghi:p vì lợi nhuận, K`- thN& đuổi ;ứ m:nh c31
mình th"ng qu1 nội ung các chuyến u l'ch đ5ợc nó tổ chức, Eác n>i đến đi#n hình
c31 u l'ch K`- gồm có nh+ng 0hu v!c x1 x"i và các %$n làng. c"ng viên quốc gi1
và các 0hu %$& v:. và các ! án phát t)i#n Kin1� `\11y1, K`- đ51 tCng phFm
ch& mzi ! án đó và& chi ph2 c31 mzi chuyến u l'ch,
K`- c•ng làm vi:c đ# ginp và& giá& (c các 0hách u l'ch ;1& ch& l+ hành có
t)ách nhi:m và ginp h4 hi#u các v8n đ* phát t)i#n tq vi~n c$nh uy nh8t là ;! t)5ung
thành c31 một tổ chức phát t)i#n c"ng đồng, d4i thành viên u l'ch c31 K`- đ*u
nhận đ5ợc một gói tài li:u giá& (c t)56c chuyến B ng&=i %1& gồm các đi*u l: c31
K`- v* đ=& đức đối v6i u l'ch có t)ách nhi:m, -)&ng nhi*u nvm qu1. cpng v6i ;!
tvng t)5ung ngày càng m=nh m€ c31 u l'ch đến các vpng n"ng th"n. K`- đv đ5ợc
0êu g4i tổ chức các ch5>ng t)ình đà& t=& đ# ginp các xB và các nhóm cộng đồng
thành lập tổ chức 0inh &1nh u l'ch ;inh thái c31 ch2nh h4, ^!1 và& 0inh nghi:m
c31 mình t)&ng l9nh v!c phát t)i#n và 0iến thức 0inh &1nh c31 mình v* c"ng nghi:p
u l'ch. K`- đB t)u thành ng5mi %ênh v!c hàng đAu ch& ;! phát t)i#n u l'ch ;inh
thái !1 và& cộng đồng u hn&nN;i1, Hh5 v' giám đốc c31 K`- đB nh1nh chóng chw
)1 )@ng. ginp đo các cộng đồng m6i phát t)i#n tổ chức 0inh &1nh� u l'ch ;inh thái
là c"ng vi:c tốt đối v6i K`-“ nó làm tvng c&n ;ố và t2nh đ1 =ng c31 các n>i đến
giành ch& 0hách hàng c31 nó,
ahi đ5ợc đ* ngh' m" t$ một 0hách u l'ch đi#n hình c31 K`-. "ng giám đốc t)$
lmiD�
�LoUi du lHch mJ 5ST Giju hJnh thu h?t m@t# loUi l\a chun khDch du lHch!
*hlng nghNi ;uan twm muMn hiTu biAt GNi sMng z vOng n@ng th@n, nghNi dwn sMng
ra sao, hu kiAm sMngnhh thA nJo! PhPn lBn cDc chu%An du lHch c>a ch?ng t@i s`
dYng cDc tm chZc kinh doanh ;ui m@ nh‚, G@i khi c] ngh_a lJ kh@ng c] t…m b|ng
nhBc n]ng, vwn vwn! D_ nhi[n ch?ng t@i c] thT s…p gAp bQt# k† kiTu du lHch nJo,
bao grm mKt kiTu vBi tiFn nghi sang trung, nhhng -khDch hJng trung bCnh- c>a
ch?ng t@i Gang tCm loUi nh‚ lJ loUi ch?ng t@i cung cQp pSumar(oto , abbcq!
2
11111c1c
&?&&A
d=ng l56i ^u l'ch `inh thái hnđ"nêxi1 RhnNc&nT đB tổ chức một hội ngh' đ# th$& luận
các v8n đ* u l'ch ;inh thái đ1ng nổi lên. %1& gồm c$ một đ'nh ngh91 có th# ch8p nhận
đ5ợc, ^!1 t)ên các 0ết qu$ c31 hội ngh' này. hnNc&n đ'nh ngh91 u l'ch ;inh thái là ’l+
hành có t)ách nhi:m đến các vpng t! nhiên đ5ợc %$& v:. c•ng nh5 đến các vpng t! nhiên
0h"ng %$& v:. %$& tồn m"i t)5mng Rt! nhiên và vvn h&áT và c$i thi:n phnc lợi c31 ng5mi
ân đ'1 ph5>ng’ RhnNc&n. W]]iT, O* m(c đ2ch. đ'nh ngh91 này t5>ng t! v6i lmi vvn và
m(c đ2ch c31 đ'nh ngh91 quốc tế mà <i:p hội ^u l'ch `inh thái R-Z`T đB png,
-h!c hi:n Eh5>ng t)ình Hgh' ;! 2W c31 sHEZ^. Kộ d"i t)5mng đB ;&=n th$& một %$n
%á& cá& quốc gi1 ch& hn"nN;i1, ^!1 và& Eh5>ng t)ình Hgh' ;! -&àn cAu 2W và nh+ng
Hguyên t?c Ehw đ=& chung c31 Ihát t)i#n euốc gi1 RjK<HT. Eh5>ng t)ình Hgh' ;! 2WV
hnđ"nêxi1 t=& )1 mối liên h: gi+1 phát t)i#n 0inh tế và phát t)i#n xB hội. %$& v: tài nguyên
thiên nhiên và m"i t)5mng“ và cung c8p một m7u m6i đ# đ=t đ5ợc ;! phát t)i#n %*n v+ng
u hn"nN;i1, ^u l'ch ;inh thái� đ5ợc Kộ xNm là một ;! phát t)i#n %*n v+ng. nh8t quán
v6i các nguyên t?c c31 Eh5>ng t)ình Hgh' ;! 2WV hnđ"nêxi1,
Ihp hợp v6i 0hu"n 0hổ c31 Eh5>ng t)ình Hgh' ;! 2WV hnđ"nêxi1. hnNc&n th!c hi:n nvm
nguyên t?c đối v6i ;! phát t)i#n u l'ch ;inh thái u t)ng n56c,
4: T%ách nhi+) ;u\n t{+ >? c\+ E]t gYi >8i s• 23$ tƒn
© -)&ng các gi1i đ&=n qui h&=ch và thiết 0ế. ph$h xNm xbt� ’0h$ nvng t$i’� c31 các
n>i đến c31 u l'ch ;inh thái,
© eu$n l/ t&àn %ộ ;ố 0hách u l'ch. c> ;u� h= tAng và các ph5>ng ti:n� u l'ch�
php hợp v6i 0h$ nvng t$i c31 n>i đến,
© Hâng c1&Xtvng c5mng ;!� giác ngộ v* m"i t)5mng c31 các� cộng� đồng ch3 và
các 0hách thvm,
© `} (ng các tài nguyên đ'1 ph5>ng một cách %*n v+ng,
© ji$m thi#u tác động tiêu c!c c31 ;! phát t)i#n u l'ch ;inh thái,
a+ THA !H"# • !Iž$ v* đk\c ,ự� t'n th*nh cca chng đfng
đma phkxng vd ,ự ph't t%ijn cca� du� lmch� ,inh th'I
© _ập các đối tác v6i cộng đồng� đ'1� ph5>ng� t)&ng� quá� t)ình� qui h&=ch
và phát t)i#n ! án u l'ch ;inh thái,
2
© -h"ng %á& )‰ )àng và t)ung th!c ch& cộng đồng đ'1 ph5>ng v* m(c đ2ch và / đồ
phát t)i#n t)ên 0hu v!c,
© ^ành ch& cộng đồng đ'1 ph5>ng quy*n� t! &� ch8p nhận� h1y� tq chối các�
phát t)i#n u l'ch ;inh thái t)&ng 0hu v!c

_: Các� lii €ch� ch$� c"n( gƒn(� g#\ !h.‰n(
© du )1 nh+ng c> hội ch& các� c5 ân� c31� cộng đồng� đ'1 ph5>ng� th1m�
gi1� ch3 động h1y %' động và& ;! phát t)i#n u l'ch ;inh thái ,
© -)1& quy*n ch& cộng đồng đ'1 ph5>ng đ# nâng c1& lợi 2ch 0inh tếV xB hội,
© E$i thi:n 0‚ nvng và tài chuyên m"n c31 cộng đồng đ'1 ph5>ng,
p+ 5b $HŸX &" :À tLn t%|ng đEi vFi ndn v†n ho' v* t%u1dn
thEng tAn ngkng cca đma phkxng
© Q51 )1 một %ộ luật v* đ=& đức ch& v6i các� 0hách� u l'ch và các� nhà đi*u
hành u l'ch
© _àm vi:c v6i cộng đồng đ'1 ph5>ng đ# ;&=n th$& một đi*u l: đ'1 ph5>ng v* đ=&
đức ch& các 0hách u l'ch và các� nhà� đi*u hành� u l'ch php hợp v6i các giá t)'�
vvn h&á xB hội và t)uy*n thống t2n ng5ong c31 cộng đồng,
o: T-n t%fn( các ;ui g#nh >? lu‚t c[\ ch€nh !h[
© -"n t)4ng các luật v* qu$n l/ m"i t)5mng,
© -"n t)4ng các luật v*� %$& v:� tài� nguyên� thiên� nhiên và các h:� ;inh�
thái c31�� chnng,
© -"n t)4ng các luật v* qui h&=ch� 0h"ng gi1n,
© -"n t)4ng các luật v* qu$n l/ 0hu v!c %$& v:,
© -"n t)4ng các luật và các qui đ'nh 0hác c31 ch2nh ph3,
du l&c% sin% t%ái� trong t%ực ti7n

2
E&ch)1nN RW]]iT th8y t)ên th!c tế có nhi*u 0hó 0hvn đ# phát t)i#n u l'ch ;inh thái u các
0hu v!c đ5ợc %$& v: c31 hn"nN;i1. & các v' t)2 th5mng )8t x1 x"i c31 0hu v!cV các x1
các t)ung tâm đ"ng ân và chw có th# t6i đ5ợc ;1u nh+ng chuyến đi ài. tốn thmi gi1n mà
nhi*u 0hách u l'ch mi~n c5ong ph$i ch'u đ!ng, ahi đB t6i c"ng viên. 0hách u l'ch
m&ng muốn đ5ợc xNm ;! ph&ng phn c31 đmi ;ống h&1ng B và th5mng th8t v4ng vì các
đCc t2nh c31 thn vật. chnng )8t át. c" đ>n. ;ống t)ên cây và h&=t động và& %1n đêm, <i:n
t5ợng này là phổ %iến t=i các c"ng viên quốc gi1 và các 0hu v!c đ5ợc c"ng %ố ch2nh thức
là các đ'1 đi#m t6i c31 u l'ch, -hN& thmi gi1n. các v8n đ* v* 0h$ nvng đi l=i ;€ đ5ợc ~
àng nhm các c> ;u h= tAng liên t(c đ5ợc c$i thi:n. đCc %i:t là các mối liên h: %@ng đ5mng
xá. thuy*n. máy %1y, -uy nhiên. vi:c đánh giá c1& các c"ng viên và các n>i l/ thn 0hác ;€
0h"ng th1y đổi� tốt h>n� lên nếu 0h"ng có� ch5>ng t)ình� tổng hợp qu$n l/ 0hu
v!c %$& v:,
dột )àng %uộc n+1 là thiếu ;! qu$ng cá& t2ch c!c. g?n v6i c&n ;ố h=n chế các 0hách thvm
hi:n t=i, EAn có ;! hợp tác gi+1 các c"ng viên v6i ^in1; I1)i\i;1t1 R%1n u l'chT t)&ng
vi:c xu8t %$n các gói qu$ng cá&, Eác tm )>i và cuốn ;ách m•ng & ^in1; xu8t %$n th5mng
có 2t th"ng tin v* các h8p 7n t! nhiên, Qồng thmi. %$n thân các c"ng viên c•ng xu8t %$n
các cuốn ;ách m•ng ;ách h56ng 7n có xu h56ng tập t)ung gAn hết và& li:t 0ê các l&ài.
nghiên cứu ;inh h4c và chức nvng ;inh thái c31 0hu v!c %$& v:, -h"ng tin tq mzi 0hu
v!c có th# t=& )1 một tm )>i %ổ 2ch nếu chnng đ5ợc phối hợp v6i nh1u R`1mmNng. W]]MT,
-)5mng hợp nghiên cứu đi#n hình ;! phát t)i#n tổ chức 0inh &1nh u l'ch ;inh thái t=i
c"ng viên quốc gi1 junung <1limun. l1v1. hn"nN;i1. là một nz l!c đ# đ* cập đến các
mCt h=n chế đ5ợc nêu )1 u t)ên, Q8y c•ng là một cố g?ng đ# làm ch& có hi:u qu$ các c>
chế thu hnt cộng đồng và& ;! phát t)i#n c31 u l'ch ;inh thái� đ1ng đ5ợc tiến hành u
hn"nN;i1. nh@m th!c hi:n c$ h1i m(c tiêu %$& tồn và phát t)i#n, E•ng nh5 v6i các ! án
t5>ng t! u các n>i 0hác c31 thế gi6i đ1ng phát t)i#n. ! án đCc %i:t này đ5ợc tài t)ợ %ui
E> qu1n Ihát t)i#n euốc tế c31 <&1 0c Rs`rh^T. & đó 0h"ng chw tập t)ung và& thiết 0ế
và th!c hi:n mà ctn thN& ‰i và đánh giá ! án, Hh+ng đi#m ;1u cpng này chw đ5ợc đ*
cập ng?n g4n. vì m(c đ2ch là nêu %ật các c> chế c31 ;! thu hnt cộng đồng đB đ5ợc t)p
t2nh và th!c hi:n )1 ;1&, -)&ng chu 0c ;ống c31 một ! án. hBy ctn quá ;6m đ# đánh giá
v6i ;! ;áng ;uốt nà& đó mức độ các m(c tiêu %$& tồn và phát t)i#n đB đ=t h&Cc 0h"ng đ=t.
mCc p v6i nhi*u ! án đ1ng th!c hi:n gi+1 chqng. nh+ng ng5mi 3ng hộ ! án tin t5ung
)@ng c"ng vi:c có vf tốt đp,
sự p%át tri\n tY c%Zc ;in% doan%
du l&c% sin% t%ái t=i c]ng (iCn Pu@c gia gunung�
%alimun •#H"U‚
3$4567
TYng Puan (\ dự án
2
Q5ợc thành lập tq nvm W]]2. E"ng viên euốc gi1 junung <1limun RHni ;5>ng mpT
chứ1 đ!ng gi$i )qng nguyên ;inh vpng đồng %@ng ctn l=i l6n nh8t u l1v1 và là n>i c5 t)n
c31 2g l&ài có vn. 2t nh8t h1i t)&ng ;ố đó Rc&n v5ợn l1v1 và c&n v5ợn %=c máT là đCc h+u
và đ1ng %' đN &=, E"ng viên c•ng có t)ên 2PP l&ài chim. t)&ng đó WS là đCc h+u. và t)ên
MPP l&ài cây, Hg5mi %$n xứ a1;Npuh1n và các cộng đồng `u1n 0hác ;inh ;ống %ên t)&ng
và xung qu1nh c"ng viên và ph( thuộc nCng n* và& các tài nguyên thiên nhiên u đó, E"ng
viên %$& v: một l5u v!c đAu nguồn qu1n t)4ng c31 l1v1, -uy nhiên các tài nguyên c31
E"ng viên euốc gi1 junung <1limun đ1ng %' đN &= %ui n*n n"ng nghi:p ti#u n"ng và
đồn đi*n. %ui ;! phát t)i#n c> ;u h= tAng. 0h1i thác vàng qui m" nh•. 0h1i thác một cách
0h"ng %*n v+ng gz c3i và các ;$n phFm lâm nghi:p 0h"ng ph$i gz,
-)ái v6i các mối đN &= đối v6i ;! %$& tồn nêu t)ên. nhi*u h&àn c$nh t2ch c!c ch51 tqng
th8y c31 ;! phát t)i#n %*n v+ng u l'ch ;inh thái đ1ng tồn t=i nh5 ;1u đâyD
© ;! tvng t)5ung %*n v+ng c31 n*n 0inh tế hn"nN;i1 là i,i• t)&ng nvm W]]g.
i,]•�� t)&ng nvm W]]U và L,2• t)&ng nvm W]]M“
© một tAng l6p t)ung l5u l6n h>n %8t 0c t)&ng l'ch ;} c31 hn"nN;i1. tAng l6p này 0h1&
0hát có nh+ng c> hội gi$i t)2 và l+ hành !1 và& t! nhiên“
© vi:c t=& )1 h1i ngày nghw cuối tuAn tq tháng -5 W]]M ch& phbp tAng l6p t)ung l5u có
nhi*u thmi gi1n nghw ng>i h>n“
© vi:c chw đ'nh và& nvm W]]2 junung <1limun R’nni ;5>ng mp’T là c"ng viên quốc
gi1. chw� cách� l101)t1� %1 gim đ5mng "t"“
© 0h"ng gì có th# c=nh t)1nh đ5ợc v6i junung <1limun R0hu )qng liên t(c cuối cpng
ctn l=i u tây l1v1T là một nguồn yên t9nh t! nhiên đối v6i ng5mi l101)t1D một c"ng viên
0hác uy nh8t u gAn. junung jNN I1ng)1ng&. đ5ợc %iết là %' chật n2ch t6i t)ên WP.PPP
ng5mi và& một ngày cuối tuAn,
Q# chống l=i các mối đN &= đối v6i 0hu v!c. và đ# lợi (ng hàng l&=t nh+ng h&àn c$nh
thuận lợi ch51 tqng có. một c"ngx&&cxi&m uy nh8t các tổ chức đB cpng đến v6i m(c
đ2ch làm vi:c v6i các cộng đồng đ'1 ph5>ng đ# phát t)i#n tổ chức 0inh &1nh u l'ch ;inh
thái� và ch5>ng t)ình nâng c1& nhận thức %$& tồn nh@m thu hnt thêm nhi*u 0hách t)&ng
n56c và quốc tế tq lân cận l101)t1, E"ngx&&cxi&m junung <1limun đB )1 đmi nh5 thế
và& nvm W]]M,
T=i sao p%8i bao gLm các cSng đLng đ&a p%'*ngq
Hh5 đB th$& luận u t)ên. một t)&ng nh+ng t)ách nhi:m c31 ;! th1m gi1 c31 đ'1 ph5>ng là
đ# ng5mi ân có một / thức v* quy*n ;u h+u t)&ng các ! án và ch5>ng t)ình $nh h5ung
t6i h4, -hiết lập các c> chế đ# nhân ân th1m gi1 ch3 động v6i t5 cách là nh+ng ng5mi ;u
h+u và qu$n l/ các tổ chức 0inh &1nh u l'ch ;inh thái là một 5u tiên t)&ng ^! án Ihát
t)i#n -ổ chức 0inh &1nh ^u l'ch `inh thái junung <1limun, Oì thế các 0hu v!c 5u tiên
2
c31 vi:c th!c thi ! án đB đ* cập )iêng các v8n đ* phân phối c"ng %@ng và tìm 0iếm ;!
th1m gi1 c31 các 0hu v!c 0hác nh1u t)&ng xv hội t)&ng vi:c )1 quyết đ'nh. chi1 ;f lợi tức
và t=& c"ng vn vi:c làm,
Cái gT đang t%ực sự di7n raq
dzi một xB t)&ng %1 xB th1m gi1 đB xây !ng một phức hợp nhà 0hách. xây !ng các
đ5mng mtn v6i các %i#n chw 7n th2ch hợp. phát t)i#n các hàng th3 c"ng %án đ5ợc. đà&
t=& các h56ng 7n viên t! nhiên h4c đ'1 ph5>ng. và đ5ợc đà& t=& m=nh m€ v* chế %iến
đồ vn và đồ uống,
Œ¡X <b$9 $HÀ kh'ch . Eác ti:n nghi nhà 0hách ch& tám đến m5mi ng5mi nghw đB
đ5ợc các thành viên cộng đồng xây !ng t)ên đ8t %1n tCng ch& cộng đồng. và đ5ợc xây
php hợp v6i các thiết 0ế và vật li:u đ'1 ph5>ng, Ehnng c•ng áp (ng các ti:n nghi hi:n
đ=iD các x2 máy. các %uồng t?m. các hố )ác t! h&=i. các h: thống t)+ n56c và c8p n56c.
các v• chvn 0hâu t1y. và các gi5mng t)$i n:m m6i c31 nhà máy, Kên c=nh mzi nhà 0hách
có nhà vn c"ng cộng. có đAy đ3 %ếp. %àn vn. các 0hu v!c hành l1ngXnghw ng>i và các
chiếu. th$m th3 c"ng, O5mn xung qu1nh mzi nhà 0hách đ5ợc t)ồng cây đ'1 ph5>ng,
LÀ /RS$9 ¢$ :À Vijn ch{ d£n . dzi một xB đ*u xây !ng các đ5mng mtn t6i
các n>i đến t! nhiên nh5 thác n56c. đwnh nni, -)&ng nhi*u t)5mng hợp. đi*u này liên qu1n
đến vi:c nâng c8p các đ5mng mtn lâu n1y đB đ5ợc ân làng ;} (ng đ# đi ;vn. thu l5ợm
lâm ;$n h1y chCt t)N, Eác %i#n hi:u chw h56ng đi và cung c8p 2t nhi*u th"ng tin đ5ợc ghi
%@ng tiếng hnđ"nêxi1 và tiếng rnh,
5"$ ŒU’T HÀ$9 THC cLng . Eác c5 ân t)&ng mzi làng đB t)$i qu1 đà& t=& m=nh m€
t)&ng ;$n xu8t hàng th3 c"ng đ# ;} (ng u đi= ph5>ng h1y đ# %án ch& 0hách thvm, Eác
0h&á đà& t=& đó đB !1 và& thiết 0ế� và 0‚ thuật xây !ng đ'1 ph5>ng. nh8n m=nh và
mu )ộng các ;$n phFm làm thN& t)uy*n thống u mzi vpng, Qi*u có / ngh91 là vi:c đà& t=&
làm hàng th3 c"ng đB mu )1 c&n đ5mng ch& các c5 ân c1& tuổi th1m gi1 và& vi:c làm lợi
tq các phát t)i#n u l'ch ;inh thái t)&ng 0hu v!c,
/À# Tz# HR‹$9 <¤$ viNn tự nhiNn h|c đma phkxng . -)&ng mzi cộng đồng có
0h&$ng m5mi c5 ân đB t)$i qu1 đà& t=& ;âu v* h56ng 7n viên đ# nâng c1& 0h$ nvng
h56ng 7n các 0hách thvm qu1 các c&n đ5mng mtn )ối )?m và các th?ng c$nh t! nhiên
t)&ng 0hu v!c, Eác l6p đà& t=& %1& gồmD nhận =ng th!c vật và động vật đ'1 ph5>ng“
hi#u %iết và đáp ứng các 0c v4ng c31 0hách thvm“ h4c v* tAm qu1n t)4ng c31 thmi gi1n và
0h&$ng cách“ l5mng hết các 0hó 0hvn cw1 n>i đến“ ;! cứu ginp %1n đAu“ và đà& t=& ng"n
ng+ RthN& chqng m!c có th#T, Eác h56ng 7n viên nhận 0hách thvm và& t)&ng 0hu v!c
c"ng viên %ây gim đ1ng làm vi:c hợp tác v6i ch2nh quy*n qu$n l/ c"ng viên quốc gi1,
&Hž 4Iž$ /– •$ :À đf uEng . Eác nhóm t)&ng mzi làng th1m gi1 đB t)$i qu1 l6p
đà& t=& ;âu v* chế %iến đồ vn và đồ uống. có nh8n m=nh đến v: ;inh, Eác h4c viên đB
ph$i th!c tập hàng tuAn l~ t=i một 0hách ;=n nh• u một thành phố lân cận v* chế %iến
thức vn,
2
&'c th*nh viNn của &Lnggoocgio- gồ- những ai˜
E"ngx&&cxi&m j<HI đB tiến t)i#n tq vi:c c"ng nhận )@ng đ# phát t)i#n u l'ch. th!c
hi:n thành c"ng các m(c tiêu %$& tồn thì một l&=t các 0‚ nvng và tổ chức là qu1n t)4ng,
dzi một đối tác c31 E"ngx&&cxi&m m1ng t6i ! án một %ộ uy nh8t các gi8y tm chứng
nhận 0h$ nvng, Eác thành viên c31 E"ngx&&cxi&m %1& gồmD
© Eâu l=c %ộ các 0h&1 h4c v* ;inh vật h4c
© E> qu1n quốc tế %$& v: động vật h&1ng B <&1 0c
© K1n eu$n l/ E"ng viên euốc gi1
© -)5mng Q=i h4c tổng hợp hn"nN;i1
© -ổng c"ng ty dc^&n1l. hn"nN;i1
&¡U Lz& 4D 5I$H :ŸT HŠ& „45&&… 5 EŠs� l=c %ộ các 0h&1 h4c v* ;inh vật h4c đB
làm vi:c v6i j<HI tq h1i ch(c nvm n1y, dCc p tập t)ung %1n đAu và& các v8n đ* đ1
=ng ;inh h4c %ên t)&ng c"ng viên. K`cE� tin t5ung )@ng các mối qu1n tâm c31 cộng
đồng v* các c> hội phát t)i#n ph$i đ5ợc đáp ứng cpng v6i các mối qu1n tâm v* %$& tồn,
_à ng5mi đAu tiên th!c thi ! án. K`cE có các nhà qu$n l/ hi:n t)5mng làm vi:c %ên
t)&ng %1 cộng đồng c31 ! án, <4 đ1ng làm vi:c đ# tvng c5mng 0h$ nvng c31 cộng đồng
nh@m đáp ứng các m(c tiêu c31 ! án t)&ng 0hi phát t)i#n tổ chức 0inh &1nh, Qi*u đó
đ1ng đ5ợc th!c hi:n th"ng qu1 đà& t=& chuyên ;âu và hz t)ợ thN& ‰i đ# đ$m %$& các /
t5ung. qu1n ni:m và 0inh nghi:m m6i đ5ợc hi#u )‰ và áp (ng,
&ƒ TUA$ TUU& Tž VHo ve đời ,Eng hoang d( „œpti… . _à một tổ chức %$& tồn
quốc tế. •I-h� m1ng t6i E"ngx&&cxi&m vi~n c$nh 0hu v!c và t&àn cAu v* nh+ng v8n
đ* %ức ;nc v* %$& tồn, Eh5>ng t)ình c31 •I-h u hn"nN;i1 tập t)ung và& cách gi$i quyết
có th# đứng v+ng v* mCt 0inh tế đối v6i nh+ng v8n đ* %ức xnc v* %$& v: đ1 =ng ;inh
h4c. ginp đo� v*� 0‚ thuật� và� tài ch2nh ch& ! án th"ng qu1 đi*u phối viên
ch5>ng t)ình hn"nN;i1 c31 nó,
&H;$H TUX>$ TU"$ lý cLng viNn quEc gia+ Van gi'- đEc VHo ve %•ng v*
VHo tfn thiNn nhiNn „phpa…) chAnh phc indLn0,ia . K1n giám đốc %$& v: )qng và
%$& tồn thiên nhiên RPHPAT là c> qu1n ch2nh ph3 ch'u t)ách nhi:m t)"ng n&m các 0hu
%$& v: t)ên 0h?p đ8t n56c hn"nN;i1, I<Ir làm vi:c v6i E"ngx&&cxi&m v* nh+ng mCt
liên qu1n t6i luật pháp và ch2nh ;ách c31 vi:c tiếp cận và ;} (ng các tài nguyên t)&ng
các 0hu v!c %$& v:, <>n n+1. I<Ir và K`c` đ*u hợp tác v* thiết 0ế và xây !ng các
đ5mng mtn và lập %$ng hi:u th2ch hợp u t)&ng và xung qu1nh các cộng đồng thuộc ! án,
T2U$9 T¡ 4"# :Ệ đa d_ng ,inh h|c) đ_i h|c tong h\p indLn0,ia . -)ung
tâm K$& v: Q1 =ng `inh h4c REKET t=i t)5mng Q=i h4c -ổng hợp c31 hn"nN;i1 RshT.
ginp đo thN& ‰i các tác động m"i t)5mng. xB hội và 0inh tế c31 ! án lên các cộng đồng
th1m gi1, Eh‘ng h=n. các cộng đồng xung qu1nh <1limun t)&ng l'ch ;} đB ;$n xu8t các
2
hàng th3 c"ng %@ng mây. t)N nh5 các )4. m•. làn xách t1y và các đồ png gi1 (ng t)uy*n
thống, dột 0ế h&=ch thN& ‰i đB đ5ợc ;&=n th$& đ# đ$m %$& )@ng m4i ;! gi1 tvng t)&ng
;$n xu8t hàng th3 c"ng đ# %án ch& 0hách u l'ch 0h"ng 7n đến ;} (ng 0h"ng %*n v+ng
các tài nguyên đó,
T“$9 &l$9 TX -cdonald . -ổng c"ng ty dc^JHr_^ chứng t• ;! th1m gi1 có một
0h"ng h1i c31 0hu v!c t5 nhân t)&ng vi:c ginp đ‰ các cố g?ng %$& tồn u hn"nN;i1, <4 đB
làm một c"ng vi:c xu8t ;?c là tập t)ung các nz l!c tiếp th' và liên h: các tài li:u qu$ng
cá& v6i 0hách hàng c31 0hách ;=n c31 c"ng ty, IhAn l6n t)&ng nvm W]]L. các t)1nh v€
các l&ài đ1ng %' đN &= c31 junung <1limun và m" t$ các c> hội u l'ch ;inh thái & các
cộng đồng th1m gi1 cung c8p. đ5ợc t)N& t)ên t5mng t)&ng các c}1 hàng c31 dc^&n1l u
0h?p vpng đ" th' l101)t1,
&'c c]ng t: du lịch ,inh th'i của 9H$6+ Tiếp thị -ục tiNu
`! phân t2ch th' t)5mng đ5ợc tiến hành t)&ng gi1i đ&=n qui h&=ch ! án đB 0ết luận )@ng.
;& v6i các c"ng viên quốc gi1 0hác c31 hn"nN;i1 thì junung <1limun có ;ức l"i cuốn 2t
nh8t đối v6i các 0hách u l'ch n56c ng&ài có thmi gi1n nghw h=n chế, Eác th' t)5mng m(c
tiêu đối v6i junung <1limun. thN& thứ t! 5u tiên làD
© tAng l6p t)ung l5u hn"nN;i1 ;ống u l101)t1 và các quận xung qu1nh“
© ng5mi n56c ng&ài ;ống u l101)t1 và các quận xung qu1nh“
© các h4c ;inh đ=i h4c và t)ung h4c“
© các 0hách u l'ch n56c ng&ài,
Eh& t6i n1y. th"ng tin v* xu8t xứ c31 u 0hách thvm 5mng nh5 chứng t• ;! đnng đ?n
c31 nh+ng th' t)5mng này. mCc p nh+ng nz l!c tiếp đ1ng nh@m đ# th!c hi:n nh+ng đi*u
tiên đ&án, Hh+ng nz l!c tiếp th' đ# ’gi6i thi:u’ các nhà 0hách ch& các đ=i i:n c31 gi6i
%á& ch2� và n*n c"ng nghi:p u l'ch đ5ợc hình thành đB %1& gồm vi:c phổ %iến các
chuyến u l'ch ’{1m’. chiếu phim âm %$n R;liNT và vi:c g}i qu1 %5u đi:n các cuốn ;ách
m•ng v* ! án và các ;ách %á& xu8t %$n,
T%eo dŠi các TY c%Zc ;in% doan% c,a -u l&c% .in% t%ái
E"ngx&&cxi&m j<HI đ1ng thN& ‰i tác động xB hội. ;inh h4c và 0inh tế c31 các phát
t)i#n ! án tq ngày mu các nhà 0hách và& đAu nvm W]]L,
&?& H#zT /D$9 th0o dWi vd g( hhi . <1i chw ;ố đAu tiên đ5ợc thN& ‰i là ;! th1m
gi1 c31 cộng đồng t)&ng ! án và phnc lợi c31 cộng đồng Rđ5ợc xác đ'nh )ộng )BiT, Eác
;ố li:u v* ;! th1m gi1 c31 cộng đồng t)&ng các h&=t động c31 tổ chức 0inh &1nh đ5ợc
thu thập v* ;ố thành viên t2ch c!c. gi6i. tuổi. ngh* nghi:p và nhóm ân tộc, Eác ph5>ng
pháp thu thập ;ố li:u %1& gồm các ;ổ nhật 0/ R& ng5mi qu$n l/ hi:n t)5mng t)&ng mzi
2
làng gi+T. vi:c đánh giá n"ng th"n có ;! th1m gi1 c31 %à c&n n"ng ân RIkrT và các
cuộc ph•ng v8n,
&?& H#zT /D$9 th0o dWi vd ,inh vqt . Eác ;ố li:u thN& ‰i c> %$n v* ch8t l5ợng
n56c. 0h1i thác vật li:u ch& ;$n xu8t hàng th3 c"ng Rch3 yếu là mây. t)NT. và ân c5 động
vật có t1y và chim mu"ng. đ5ợc thu thập t)56c 0hi các h&=t động c31 ! án %?t đAu và
tiếp t(c hàng qu2, Eác c5 ân c31 mzi cộng đồng đB đ5ợc đà& t=& t)&ng quá t)ình thu thập
;ố li:u đó và %ây gim h4 đ1ng th!c hi:n một phAn l6n c"ng vi:c thN& ‰i,
&?& H#zT /D$9 th0o dWi vd kinh tu . Eác thành viên c31 cộng đồng. đCc %i:t là
nh+ng ng5mi th1m gi1 các c"ng vi:c th!c tế c31 tổ chức 0inh &1nh. %?t đAu đ5ợc t)$
%@ng� ti*n mCt� ng1y ;1u 0hi� mu mzi nhà nghw. v* các 'ch v( %1& gồm h56ng 7n.
0huân vác. n8u vn. chuyên chu Rth5mng %@ng xN máyT. %án hàng th3 c"ng và %$& v:,
K$ng WP,W nêu )1 nh+ng c&n ;ố c> %$n R;&=n th$& ch& nvm tq tháng K1 W]]L đến tháng
<1i W]]ST. v* các nhà 0hách nói chung u Q"ng <1limun. K?c <1limun và H1m <1limun,
^& u gAn l101)t1. nhà 0hách Q"ng <1limun nhận đ5ợc nhi*u 0hách nh8t. thN& ;1u là K?c
<1limun và H1m <1limun, Hh+ng c&n ;ố %@ng ti*n đ5ợc t2nh thN& đồng )upi. và 0h"ng
đ5ợc qui )1 ti*n 0hác vì t)&ng thmi gi1n này tƒ giá th1y đổi m=nh, `ố li:u này l8y u vvn
phtng ! án junung <1limun Rth"ng tin v* đ'1 chw liên h: đ5ợc nêu t)&ng 1nh ;ách
th1m 0h$& u cuối ch5>ng nàyT,
K$ng WP,2� nêu ;! phân %ố lợi tức c31 nhà 0hách và gi$i th2ch chi tiết mzi h=ng m(c đ#
hi#u )‰ h>n v* các chi tiêu,
<: thống phân phối lợi tức đ5ợc đCt )1 %ui nh+ng ng5mi th1m gi1 tổ chức 0inh &1nh
t)&ng tqng xB. v6i ;! ginp đo c31 nhân viên ! án, Oi:c chi1 ;f lợi tức t)ên th!c tế đ5ợc
th!c hi:n %ui một đ=i i:n ch4n )1 tq mzi xB. ng5mi này có t)ách nhi:m t)"ng n&m %$&
qu$n ;ổ ghi và th1nh t&án,-i*n thu và chi ch& tqng 0h&$n đ5ợc th$& luận đ'nh 0c t)&ng
các cuộc h4p c31 ! án, dzi xB mu một tài 0h&$n ngân hàng đ# qu$n l/ ti*n qu‚ c31 !
án đ5ợc cóp nhCt tq nhi*u 0h&$n 0hác nh1u, Eác ch3 tài 0h&$n %1& gồm v' ch3 t'ch và
ng5mi liên l=c ! án c31 mzi xB, Qà& t=& cách ghi chbp là %56c đAu tiên cAn thiết đ# h:
thống này h&=t động có hi:u qu$,
4ảng [~K[
$H8$9 5U LIỆU &ƒ 4"$ vd $h* kh'ch
RthN& đồng kupiT
������������ <=ng m(c����������������� K?c
<1limun�������� H1m <1limun������� Q"ng <1limun
��� -huế ch2nh ph3
2
`ố 0hách u l'ch
t6i ,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, ,,,,,,,,,,, ,,,,,,,,,,���� SUM
`ố ngày nghw t)ung
%ình ,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,������ W,U ngày
euốc t'ch
#############
,nd@nesia !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! ƒc2 pe‡ˆq
############# #*ghNi nhBc
ngoJi !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! acf p2‡ˆq
d(c đ2ch cuộc viếng thvm
############# *gh‰
ngsi !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Š‹ˆ
############# #ThDm hiTm khu
rEng !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!#############
2aˆ
############# #*ghi[n
cZu !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! 2ˆ
############# MYc Gtch
khDc !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! f2!fˆ
-ổng chi tiêu c31 0hách u
l'ch ,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,�������������
Ug.SMW.SgMkp
Ehi tiêu t)ung %ình ch& một
ng5mi ,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,�������������
MW.]PPkp
-ách )iêng các 0h&$n chi
############# Thu[
phSng !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
!############# Š‡!aˆ
############# #n vJ
)Mng !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! f‹!eˆ
############# 0hBng dXn vi[n vJ khuwn
vDc !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!############# ƒ!cˆ
############# 0Jng th>
c@ng# !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
!############# e!‡ˆ
############# +@ng
GZc# !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! a!bˆ
############# +Dc kho=n
khDc# !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
!############# c!‹ˆ
Ehi ph2 các 'ch v( u l'ch ;inh thái ,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,��� 2W.MSS.W2M
kp
_ợi tức c31 tổ chức 0inh &1nh ,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,��� 22.2ig.LWP
kp
_ợi 2ch t)!c tiếp c31 nh+ng ng5mi th1m gi1 Rti*n mCtT ,,,,,,,,,,,,,,,,� Wg.gMS.22P kp
Kình quân mzi nvm ch& mzi ng5mi ,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,�� WLS.WWP
kp
Kình quân thu nhập mzi hộ ,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,��� W.Mig.]SU
kp
IhAn t)vm thu nhập mzi hộ ,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,� WW
•���������
2
4ảng [~Ka
HỆ THU$9 6H¡$ 6HUI L\i t‚c $h* kh'ch t_i� 9H$6
Hạn( +uc ������������������������&ãc H\li+un
������������������������N\+ H\li+un
�����������������������a-n(H\li+un
-huế ch2nh ph3 ������������M•
������������������������������M•
������������������������������M•
-i*n l5>ng �������������������gP•
����������������������������gP•
����������������������������gP•
K$& qu$n ���������������������WM•
����������������������������WM•
����������������������������WM•
eu‚ cộng đồng ���������Wg,g•
����������������������������WM•
����������������������������WP•
K$& tồn ������������������������WP•
����������������������������WM•
����������������������������WP•
jiá& (c ����������������������WP•
����������������������������WP•
���������������������������L,M•
`u h+u đ8t ������������������i,L•
����������������������������������
�V �������������������������W2,M•
-i*n vCt �����������������������WP•
����������������������������WP•
����������������������������WP•
M- t3 các h=n( +,c t%Sn
-huế ch2nh ph3 ���������-)$ ch& ch2nh quy*n đ'1 ph5>ng
2
-i*n l5>ng �������������������-)$ l5>ng
c"ng nhật ch& nh+ng ng5mi làm vi:c t=i
����������������������������������
���nhà 0hách v* l1u 4n. đvng 0/. %$& v:.vân vân,,,

K$& t)� ����������������������K$&
qu$n� các� ti:n nghi� t=i� nhà� 0hách.� %1& gồm
����������������������������������
���;}1 ch+1. đồ đ=c cố đ'nh. đ:m m6i. th1y các (ng c( ,,,
eu‚ cộng đồng ����������^png ch& các ! án liên qu1n đến
cộng đồng & nh+ng

����������������������������������
�ng5mi th1m gi1 tổ chức 0inh &1nh và� các lBnh đ=&
����������������������������������
��������cộng đồng quyết đ'nh Rnh5 qu‚ png đ# nâng c8p các
����������������������������������
��������thiết %' nhà t?m t=i nhà thm c31 cộng đồng <ồi giá&T
K$& tồn
�����������������������Eh3 yếu đ# đà& t=& các
h56ng 7n viên. xây !ng các
����������������������������������
���%$ng hi:u và mu1 %$n đồ đ# t)N& u các nhà 0hách
jiá& (c ���������������������Q# tài
t)ợ ch&� các ch5>ng t)ình đà& t=& R%1& gồm =y
2
����������������������������������
���ng&=i ng+ và đà& t=& qu$n l/T. và %1& các chi ph2 đi l=i
����������������������������������
���đ#� th1m ! các ch5>ng t)ình đó,
`u h+u đ8t đ1i� ����������-)$ ch& các xB đB ành đ8t )iêng
đ# xây nhà 0hách
-i*n vCt
�����������������������Q# mu1 các thứ lCt vCt
2
T%ong qu' t%Mnh thực hiện từ t%ườc đến na1
2
những vấn đề n*o đ( nổi lNn˜
ah"ng ph$i lnc nà& hình $nh c•ng đi đ"i v6i vi:c làm. đi*u này đCc %i:t đnng v6i các !
án thu hnt nhi*u ng5mi th1m gi1. %1& gồm các nhà tài t)ợ quốc tế. các HjJ. các ch2nh
ph3 và các cộng đồng, Hh+ng 5u tiên c31 các th!c th# đó 0h"ng ph$i %1& gim c•ng t)png
0h6p v6i các m(c tiêu h1y 0ết qu$ m&ng muốn c31 h4. mCc p t)&ng gi1i đ&=n thiết 0ế có
t5 v8n và qui h&=ch cFn thận, Eác ph=m vi có v8n đ* u gi+1 chqng c31 ^! án Ihát t)i#n
-ổ chức 0inh &1nh u l'ch ;inh thái có th# đ5ợc th$& luận tốt nh8t %@ng cách xNm chnng
u c8p cộng đồng và c8p c"ngx&&cxi&m,
DN&SPF
G c8p cộng đồng. các v8n đ* v* th1m gi1 và đ*n %p xu8t hi:n ;6m, ahi đ8t đ# xây h1i
nhà 0hách đ5ợc ’hiến’ thN& nhi*u cách 0hác nh1u t)&ng mzi cộng đồng th1m gi1. thì cAn
đ* cập t6i các th&$ thuận v* đ*n %p và phân phối ti*n đ*n %p, Qi*u này đCc %i:t đnng đối
v6i một xB n>i m$nh đ8t & th1nh niên t)&ng làng tCng. nhi*u nvm t)56c h4 đB %• c"ng
;1n l8p đ# làm ;ân %óng, -h&$ thuận )8t 0hó đ=t vì nhóm này đ5ợc thành lập 0h"ng ch2nh
thức,
dột v8n đ* 0hó 0hvn 0hác xu8t hi:n và& cuối nvm thứ nh8t c31 ! án. 0hi có tin đồn )@ng
! án có m(c đ2ch tuyên t)uy*n đ=& E> đốc ch& ân chnng, K$n ch8t tế nh' c31 các qu1n
h: gi+1 các nhóm t"n giá& u hn"nN;i1 đB %iến tin đồn t)ên thành 5u tiên ;ố một đối v6i
m4i ng5mi th1m gi1, E"ng nhân viên c31 ! án. đ1 phAn là ng5mi thN& đ=& <ồi. đB nh1nh
chóng mu các cuộc h4p c31 xB đ# phát %i#u l=i và 0h‘ng đ'nh l=i các m(c tiêu c31 ! án
v6i ân làng, ah"ng th# xác đ'nh nguồn gốc c31 các tin đồn. mCc p ch?c ch?n là nó xu8t
phát tq ;! thiếu hi#u %iết v* ! án h>n là tq ;! cố h1y ;! t)1& đổi )iêng gi+1 các nhân
viên c31 ! án h1y các 0hách thvm, -ình huống này png đ# nh8n m=nh một giá& l/ ch3
yếu t)&ng 0hi chw đ=& %8t 0c c"ng vi:c gì u c8p cộng đồngV u đó hAu nh5 0h"ng %1& gim
có đAy đ3 th"ng tin, dCc p ch?c ch?n là một thách thức. cAn thiết ph$i mu )ộng các�
th"ng tin )1 x1. ng&ài nh+ng ng5mi th1m gi1 t2ch c!c và nh+ng ng5mi th1m ! các cuộc
h4p ’th5mng xuyên’,
DN&SPF
G c8p c"ngx&&cxi&m. một v8n đ* l/ thn là v1i t)t c31 -ổng c"ng ty dc^&n1l, Kiên %$n
ghi nh6 %1n đAu gi+1 các c> qu1n th1m gi1 nêu ’;! hz t)ợ 0‚ thuật’ nhận đ5ợc tq
dc^&n1l là ;! đóng góp %@ng hi:n vật ch& vi:c th!c hi:n ! án, Eh& đến n1y. ;! hz t)ợ
0‚ thuật đó đB t6i 56i =ng phát t)i#n� chiến l5ợc th' t)5mng, ahó có th# đ'nh l5ợng ;!
hz t)ợ đó. nh5ng đi*u ch?c ch?n là ;! hz t)ợ tiếp th' c31 h4 là m8u chốt đối v6i qu$ng cá&
t)&ng th' t)5mng m(c tiêu c31 l101)t1, -hật vậy. dc^&n1l đB th!c hi:n có hi:u qu$ m4i
thứ h4 nói h4 ;€ làm, O8n đ* đối v6i một vài thành viên 0hác c31 c"ngx&&cxi&m là
dc^&n1l c•ng đB h5ung lợi nhm tuyên t)uy*n� 0h?p n>i ;! th1m gi1 c31 h4 và& nz l!c
%$& tồn,
dột v8n đ* 0hác là ;! chAn chq c31 các nhân viên %1n qu$n l/ c"ng viên t)&ng vi:c th1m
gi1 và& các� h&=t động phát t)i#n c31 cộng đồng, Qi*u này có th# & v1i t)t gi+ t)ật t!
2
t)uy*n thống c31 h4 c•ng nh5 ;! thiếu thành th=& và đà& t=& v* u l'ch và t)&ng vi:c liên
h: v6i cộng đồng, Hh+ng v8n đ* thuộc ;! hợp tác và cộng tác gi+1 các c> qu1n hi:n )1 lm
mm u chân t)mi nh5 các 0ế h&=ch phát t)i#n 0hác nh1u u t)&ng và xung qu1nh c"ng viên
đ5ợc tiếp t(c nêu )1 t=i nhi*u i~n đàn 0hác nh1u,
;>t� luận
-i*n đ* c31 ch5>ng này là ;! phát t)i#n thành c"ng u l'ch ;inh thái !1 và& cộng đồngV
đây là các tổ chức 0inh &1nh th&$ mBn c$ m(c tiêu %$& tồn� l7n phát t)i#nV đ5ợc hz t)ợ
%ui ;! liên 0ết gi+1 các cộng đồng đ'1 ph5>ng. các c> qu1n ch2nh ph3. các HjJ và 0hu
v!c t5 nhân, Hh+ng ;! liên 0ết đó đ5ợc c"ng nhận là nổi lên tq nh+ng l9nh v!c có lợi 2ch
chung ch& mzi 0hu v!c th1m gi1, `1u đó các ch2nh ;ách đ5ợc c&i là nh+ng c> chế đ#
h&àn thành các m(c tiêu có lợi chung th"ng qu1 cộng tác và là ;! %i#u th' c"ng 0h1i nhu
cAu cộng tác và hợp tác đ# th!c hi:n các m(c tiêu %$& v: và phát t)i#n,
`1u đó. các liên 0ết ph$i đ5ợc xNm là một %ộ phận ch3 yếu c31 thiết 0ế và phát t)i#n các
tổ chức 0inh &1nh u l'ch ;inh thái !1 và& cộng đồng và là 0h"ng th# thiếu đ5ợc đ#
th!c hi:n một 0hung ch2nh ;ách và qui h&=ch t2ch c!c ch& ;! phát t)i#n các &1nh nghi:p
đó,
T)i liXu t%am ;%8o
E&ch)1nN. l, W]]i, ’-hN `u;t1in1%ility &{ Zc&t&u)i;m in hn&nN;i1D Y1ct 1n Yicti&n.’
Environmental +hange in South/East Asia: People, Politics, and Sustainable
Development. k&utlNgN. _&n&n,
hnNc&n Rhn&nN;i1 Zc&t&u)i;m HNt\&)0T, W]]i, *e(sletter 12. l101)t1. hn&nN;i1,
a_<, W]]i, ’^)1{t &{ H1ti&n1l `t)1tNgy &n Zc&t&u)i;m ^NvNl&pmNnt’. l101)t1.
hn&nN;i1,
_in%N)g. a,. l, Zn)iquN„. a, `p)&ulN, W]]i, ’Zc&t&u)i;m euN;ti&nND E1;N `tuiN; {)&m
KNli„N.’ Annals of Tourism &esearch. v&l, 2g. n&, g. pp, MUgVMi2,
INN);Nn. r, W]]M, Promotion of +ommunit%/based Ecotourism in the Ma%a 8orest.
d1n1gNmNnt `y;tNm; hntN)n1ti&n1l. •1;hingt&n. ^,E,
`1mmNng, W]]M, ’aN%i|10;1n11n 1n _1ng01hl1ng01h `t)1tNgi; INngNm%1ng1n
Z0&t&u)i;mN.’ unpu%li;hN p1pN) p)N;NntN 1t thN H1ti&n1l •&)0;h&p &n
Zc&t&u)i;m ^NvNl&pmNnt in hn&nN;i1. K&g&). hn&nN;i1,
`um1)\&t&, W]]L, IN);&n1l c&mmunic1ti&n. i)Nct&). Kin1 `\11y1 -&u);,
snitN H1ti&n; Y&& 1n rg)icultu)N J)g1ni„1ti&n RYrJT, W]]P, ’-hN E&mmunity£;
-&&l K&x.’ YrJ. k&mN,
2
đ&a c%e liCn %X (3i dự án #s"s"# H4Lr/s"
#H"U Communit:-based 0cotourism 0nterprise Uro‹ect
a1nt&) a&n;&);ium INngNm%1ng1n Z0&tu)i;mN
-1m1n H1;i&n1l junung <1limun |1\1 K1)1t
l_, `1mi1|i k1y1. H&, gg. Kumi hn)1p)1;t1
K1nt1)|1ti. K&g&) WiWMg
hn&nN;i1
-NlX{1x Ri2VP2MWT ggiSSi
NVm1ilD %cnVnili[in&,nNt,i
Hh+ng ng5mi xu8t %$n và nh+ng ng5mi cộng tác
n%2ng ng'ời `u+t b8n
Kreg Lindberg là một cố v8n và nhà nghiên cứu độc lập. và ph(c v( nh5 một cán %ộ
nghiên cứu ph( t)&ng <ội ^u l'ch `inh thái R-Z`T, Žng qu1n tâm nghiên cứu các mCt
0hác nh1u c31 u l'ch ;inh thái c•ng nh5 các tác động 0inh tế và xB hội c31 u l'ch nói
chung, Žng đ5ợc xu8t %$n u nhi*u t=p ch2 chuyên m"n 0hác nh1u. %1& gồm +Dc 5i[n
ni[n vj *ghi[n cZu Du lHch, và u t)&ng các %1n %iên tập #TUp cht� Du lHch 5jn vlng
và TUp cht Du lHch ThDi bCnh dhsng!Žng đB -x OˆH O† E<Â Q¦J Hj<hšH E›s •
Kc. <&1 0c. Q1n m=ch. -)ung quốc. hn"nN;i1. -huÀ đi#n và KNli„N ch& các tổ chức nh5
E(c ^u l'ch ahối Eộng đồng sc. `u E"ng viên euốc gi1 <&1 0c. các E"ng viên euốc
gi1 và `u Qộng vật <&1ng B c31 HN\ `&uth •1lN; REhâu scT. eu‚ các Qộng vật
<&1ng B -hế gi6i R••YVs`T. Oi:n -ài nguyên -hế gi6i. YrJ. và Hgân hàng -hế gi6i,
Žng nhận %@ng -iến ;‚ v* 0h&1 h4c xB hội t)&ng lâm nghi:p và %@ng th8p h>n v* 0inh tế
t=i -)5mng Q=i h4c euốc gi1 J)Ng&n, oHa ch‰ c>a @ng: cdo The Ecotourism Societ%y P!'!
5og c‹‹, *orth 5ennington, 3T ‡‹2‹cy Phone: e‡2 ŠŠc 2a2ay 8ag: e‡2 ŠŠc 2a22y e/
mail: ecomailŒectourism!orgy "eb: (((!ecotourism!org!
/egan 0pler 1ood �là Eh3 t'ch <ội ^u l'ch ;inh thái R-Z`T, -q nvm W]]P. %à đB làm
vi:c v6i các thành viên c31 %1n. các cố v8n và các thành viên t)ên 0h?p thế gi6i đ# hình
thành một tổ chức. tổ chức này xác đ'nh u l'ch ;inh thái� là một c"ng c( đ# %$& v: tài
nguyên thiên nhiên và cung c8p các c> hội phát t)i#n %*n v+ng, Kà đB h&=t động nh5
ng5mi phát ng"n và gi$ng viên ch& -Z` v* các v8n đ* đó và là gi$ng viên t)&ng các l6p
hội th$& t=i các n56c -)ini1. Yi|i. E&;t1 kic1. aNny1 và K)1„il, Kà gi$ng t=i hội th$&
2
quốc tế hàng nvm v* qui h&=ch và qu$n l/ u l'ch ;inh thái� ch& -)5mng Q=i h4c -ổng
hợp jN&gN •1;hingt&n� và đB h56ng 7n h1i <ội ngh' v* `inh thái u Eó;t1 kic1 và
s,`, Oi)gin h;l1n;, ZplN) •&& là ng5mi đ* x56ng m=nh m€ các nguyên t?c chw đ=& và
cá ch5>ng t)ình đánh giá ch& ngành c"ng nghi:p u l'ch ;inh thái. và là ng5mi xu8t %$n
cuốn ;ách quốc tế đAu tiên *hlng *gu%[n t…c ch‰ GUo c>a Du lHch Sinh thDi cho cDc *hJ
Giju hJnh Du lHch T\ nhi[n và là đồngVđi*u phối viên c31 Eh5>ng t)ình Qánh giá G1nh
ch& các nhà đi*u hành u l'ch t! nhiên u Zcu1&), Kà đB nghiên cứu v* làm thế nà& đ#
c$i thi:n ;! th1m gi1 c31 cộng đồng và& u l'ch ;inh thái. và đB xu8t %$n một %á& cá&
phân t2ch v8n đ* đó ch& Ihân vi:n d‚ _1tin c31 sƒ %1n K$& v: -hiên nhiên, ZplN)
•&& là tác gi$. đồng tác gi$ và đv xu8t %$n các th5Vtin. các %ài %á& và các ;ách ch& <ội
^u l'ch `inh thái tq nvm W]]g. và là ng5mi ;áng lập phân %1n xu8t %$n c31 <ội ^u l'ch
`inh thái, Kà đz %@ng th=c ;‚ v* `inh h4c Qmi ;ống <&1ng B. là ng5mi đ5ợc nhận <4c
%ổng Yul%)ight. và đB đ5ợc %ổ nhi:m làm uƒ viênK1n ch8p hành c31 •h&£; •h& t)&ng
các nvm W]]]X2PPP, Kà c•ng là một nhà ;$n xu8t phim $nh và viđê" v* thế gi6i t! nhiên.
các phim này đB phát hình %ui -hN H1ti&n1l ruu%&n `&ciNty và -hN H1ti&n1l
jN&g)1phic `&ciNty, +] thT tiAp g?c vBi bJ tUi The Ecotourism Societ%“ P!'! 5og c‹‹,
*orth bennington, 3T ‡‹2‹cy Phone: e‡2 ŠŠc 2a2ay 8ag: e‡2 ŠŠc 2a22y e/
mail:ecomailŒecotourism!orgy "eb: (((!ecotourism!org!
-a(id 0ngeldrum là một nhà vvn và nhà xu8t %$n ch& <O` Zc& `N)vicN;. một c"ng ty
t5 v8n m"i t)5mng. cống hiến đCc %i:t ch& c"ng nghi:p u l'ch, Žng tốt nghi:p Q=i h4c
-ổng hợp euốc gi1 HN\ ”&)0 t=i `t&ny K)&&0 và th5mng viết v* các v8n đ* m"i t)5mng,
_à phóng viên %á& ch2 và %ình luận viên th# th1& ch& snitN I)N;; hntN)n1ti&n1l. "ng
c•ng đ* cập đến nhi*u v8n đ* 0hác nh1u, -)56c đây là đAu %ếp. "ng đB có nhi*u c"ng
thức đ5ợc xu8t %$n t)ên t=p ch2 Eác QAu %ếp u _&ng h;l1n, oHa ch‰ c>a @ng: 03S Eco
Servicesy fc2 "illis Ave!, Mineola, *$ aa‹‡ay Phone: ‹aƒ 2Še ee2e, egt! 2f‹y 8ag: ‹aƒ
cŠ2 f‡‹by e/mail: dceŒhvs/intl!com!
n%2ng ng'ời cSng tác
4lison 4llcoc; là một đồng tác gi$ c31� Ehiến l5ợc ^u l'ch `hH< -<¨h es¸E jhr
Eªr Hc và hi:n n1y đ1ng ph( t)ách Ihân t2ch và ^! %á& t=i Ovn Ihtng Hghiên cứu ^u
l'ch t=i E(c E"ng nghi:p. ah&1 h4c và ^u l'ch c31 sc, +] thT li[n hF vBi bJ tUi: the
5ureau of Tourism &esearchy +P' 5og a‹Š‹, +anberra, A+T 2ƒ‡a, Australiay Phone:
ƒa 2 ƒ2af ƒbf‹y 8ag: ƒa 2 ƒ2af ƒbefy e/mail: aallcockŒdist!gov!au!

-rM 1illiam •Dill‚ TMDorrie là phó giá& ;5� t=i 0h&1 ji$i t)2 ng&ài t)mi t=i t)5mng _âm
nghi:p thuộc Q=i h4c -ổng hợp d&nt1n1, Hghiên cứu c31 "ng tập t)ung và& 0inh nghi:m
c31 0hách thvm t=i các vpng h&1ng B và các c"ng viên. và các mối đN &= Rc"ng ngh:.
qu$n l/. vvT đối v6i các 0inh nghi:m gi$i t)2 đó, Hh+ng mối qu1n tâm 0hác %1& gồm 0hái
ni:m đ5ợc nhận thức v* ;! h&1ng B. và cách c5 x}� c31 các 0hách thvm 0hu v!c đ5ợc
%$& v:, Žng gi$ng t=i các l6p v* qu$n l/ vui ch>i vpng đ8t h&1ng và qu$n l/ ;! h&1ng B,
Žng đB đ5ợc %ổ nhi:m t=i t)5mng Q=i h4c -ổng hợp dNl%&u)nN và t)5mng KNnig&. và đB
làm vi:c t=i các vpng đ5ợc %$& v: u sc. Qức và <&1 0c, Žng là ng5mi xu8t %$n ;ách và
2
t=p ch2 ch& tm t=p ch2 quốc tế l&u)n1l &{ _Ni;u)N `ciNncN;! Žng nhận %@ng -iến ;‚ t=i
ah&1 lâm nghi:p c31 Oi)gini1, DHa ch‰ c>a @ng: School of 8orestr%, )niversit% of
Montanay Missoula, MT ‹bea2y Phone: Š‡ƒ 2Šf Š2eƒy 8ag: Š‡ƒ 2Šfƒƒ‹ƒye/
mail:borrieŒforestr%!umt!eduy
"eb: http:dd(((!forestr%!umt!edudpeopledborrie!
Hector Ceballos-Lacurain là một 0iến t)nc ;5 và nhà m"i t)5mng dêhic", Žng hi:n là
-ổng jiám đốc c31 Eh5>ng t)ình -5 v8n euốc tế v* ^u l'ch `inh thái. cố v8n đCc %i:t v*
^u l'ch `inh thái ch& hsEH R <ội quốc tế %$& v: thiên nhiênT và là Eố v8n ch& <ội ^u
l'ch `inh thái� và -ổ chức ^u l'ch euốc tế, Žng đ5ợc ghi nhận đB ;áng tác )1 tq ’u
l'ch ;inh thái ’ và đ'nh ngh91 đAu tiên c31 nó và& nvm W]Sg, Žng EN%1ll&;V_1cu)1in đB
làm c"ng tác nghiên cứu và cung c8p t5 v8n ch& ig n56c t)ên 0h?p thế gi6i v* t8t c$ các
mCt cu$ qui h&=ch và phát t)i#n u l'ch ;inh thái. %1& gồm c$ thiết 0ế 0iến t)nc ch& các
nhà nghw ;inh thái và các ph5>ng ti:n 0hác hợp v6i m"i t)5mng, Žng là tác gi$ và đồng
tác gi$ c31 t)ên SP cuốn ;ách. %á& cá& và %ài %á&. và hi:n đ1ng th!c hi:n Ehiến l5ợc ^u
l'ch `inh thái euốc gi1 c31 ”NmNn, +] thT tiAp g?c vBi @ng tUi: Program of ,nternational
+onsultanc% on Ecotourism: +amino &eal Aa, A7usco ‹‹a, +ol •olalpa ptelepanq
Tlalpan, Megico +it% D!8! aŠƒŠb, Megicoy Phone: ‹2 ‹ ƒce ecfŠy 8ag: ‹2 ‹ ƒcƒ ‹2e‹y
e/mail: ceballosŒlaneta!apc!org!
Costas C%rist là jiám đốc c31 Q&àn <&à %ình <&1 0c t=i sg1n1, Žng là đồng ;u h+u
c31 -1mu `1{1)i;. một nhà đi*u hành u l'ch t5 nhân chuyên v* u l'ch ;inh thái u Ehâu
Ihi, Žng là jiám đốc Eh5>ng t)ình c31 -ổng E"ng ty K$& tồn Ehâu Ihi. một t)&ng
nh+ng tổ chức u l'ch ;inh thái lmn nh8t thế gi6i. tq W]]i đến W]]L. và là Qi*u phối viên
ahu v!c ch& <ội ^u l'ch `inh thái t)&ng i nvm t)56c 0hi đ5ợc %ổ nhi:m và& K1n jiám
đốc. t=i đ8y "ng tiếp t(c ph(c v(, ji+1 các nvm W]SL và W]]M. "ng làm jiám đốc ahu
v!c ch& Ehâu Ihi và các Eh5>ng -k«H< E<Šs Á t=i -)5mng Qà& t=& euốc tế, y <&1
0c. các %ài %á& và ti#u luận c31 E&;t1; v* l+ hành và c"ng vi:c đối ng&=i đB xu8t hi:n
t)ên tm ThNi 5Do *iu hBc, tN ,nternational 0erald Tribune, London Sunda% Times vJ#
5oston lobe,,,Žng tốt nghi:p d,r, v* Hghiên cứu euốc tế t=i t)5mng Q=i h4c -ổng hợp
J)Ng&n và m6i h&àn thành cuốn ;ách đAu tiên c31 "ng. MWi GMi mkt vBi Sh t`: MKt cuKc
hJnh trCnh gu%[n ;ua +hwu Phi! oHa ch‰ c>a @ng: Tamu Safarisy P!o! 5og 2Šc, "est
+hesterfield, *0 ‡fŠƒƒy Phone: a e‡‡ cƒƒ babb!
4nd:� -rumm �là một nhà m"i t)5mng đB ành nhi*u thmi gi1n làm h56ng 7n viên
t! nhiên và thợ lCn u các Q$& j1l1p1g&; và rm1„&n, Žng làm vi:c v6i t5 cách Ehuyên
gi1 ^u l'ch `inh thái ch& E(c K$& v: -hiên nhiên và hi:n là Eh3 t'ch c31 Eác cuộc Ihiêu
l5u `inh thái -kJIhE. một nhà đi*u hành u l'ch ;inh thái có c> ;u t=i Zcu1&). & "ng
thành lập và& nvm W]]g, Žng là ch3 t'ch c31 sƒ hội rm1„&n c31 <i:p hội ^u l'ch `inh
thái Zcu1&) và c31 tổ chức phi lợi nhận rcci&n rm1„&ni1. tổ chức này xnc tiến vi:c %$&
v: ;! t&àn vn m"i t)5mng và vvn h&á. t)&ng ;! hợp tác v6i các tổ chức và cộng đồng %$n
xứ u rm1„&n, +] thT tiAp g?c vBi @ng tUi: T&'P,+ Ecological Adventuresy Avenida
&epublica, f‡c % A7magro, Edificio Taurus, Apto! 1aA, 4uito, Ecuadory Phone: ‹bf 2
22‹ b‡c ha% bf 2 2fŠ ‹bŠy 8ag: ‹bf 2 ‹ƒ‡ c‹ƒy e/mail: tropicŒuio!sanet!nety "eb:
(((!tropiceco!com!
2
Uaul� NM JM 0agles là một giá& ;5 v* eui h&=ch d"i t)5mng t=i Q=i h4c -ổng hợp
•1tN)l&&. ah&1 Hghiên cứu Oui ch>i ji$i t)2 và đ5ợc %ổ nhi:m chb& t=i -)5mng eui
h&=ch đ" th' và qui h&=ch vpng và t=i ah&1 `inh vật h4c, Žng tốt nghi:p c} nhân v* `inh
h4c t=i Q=i h4c -ổng hợp •1tN)l&&. th=c ;‚ v* Ihát t)i#n -ài nguyên t=i Q=i h4c -ổng
hợp juNlph và -iến ;‚ v* eui h&=ch t=i Q=i h4c -ổng hợp •1tN)l&&, Žng ch& đvng t)ên
2PP %ài %á& t)&ng 2M nvm gi$ng =y v* các v8n đ* t)&ng l9nh v!c )ộng l6n v* qui h&=ch
m"i t)5mng và gi$i t)2,Žng qu1n tâm đCc %i:t đến qui h&=ch và qu$n l/ các c"ng viên và
cá vpng đ5ợc %$& v:. và hi:n là Eh3 t'ch� Q>n v' QCc %i:t v* ^u l'ch và các Opng K$&
v:. có nhi:m v( t)ình %á& lên sƒ hội -hế gi6i v* các ahu K$& v: c31 <ội euốc tế K$& v:
-hiên nhiên RhsEHT, +] thT tiAp g?c vBi @ng tUi: Department of &ecreation and Leisure
Studies, )niversit% of "aterlooy "aterloo, 'ntario, *2L fa, +anaday Phone: ‹ab eee
Š‹ƒc, egt! 2caƒy 8ag: ‹ab cŠƒ ƒccƒy e/mail: eaglesŒhealth%!u(aterloo!caiy "eb:
http:dd(((!ahs!u(aterloo!caidrecdtaskfce!html1Task!
Trac: 4M Narell là một nghiên cứu ;inh tiến ;‚ t=i ah&1 _âm nghi:p Oi)gini1 -Nch.
ch5>ng t)ình ji$i t)2 tài nguyên -hiên nhiên, Kà nhận %@ng -h=c ;‚ 0h&1 h4c v* eu$n l/
-ài nguyên kqngV ji$i t)2 và ^u l'ch t=i t)5mng ah&1 h4c d"i t)5mng và _âm nghi:p
`sH”, _uận vvn nghiên cứu c31 %à gồm có vi:c thN& ‰i cá đ5mng mtn và v' t)2 c?m t)=i
u c"ng viên I1t1g&ni1n. và một nghiên cứu đi#n hình ;& ;ánh các c"ng viên -)ung d‚ đ#
xác đ'nh tác động c31 gi$i t)2. u l'ch và u l'ch ;inh thái và đ# xây !ng các 0hu"n 0hổ
)1 quyết đ'nh 0h$ 9 gi$m nh các tác động 0h"ng m&ng muốn t6i m"i t)5mng, #oHa ch‰
c>a bJ:# 3irginia Tech Department of 8orestr%y fa‡ +heatham 0all, 5lacksburg, 3A
2Š‡ƒa/‡f2Šy Phone: ‹Š‡ 2fa ƒb‹ey e/mail: tfarrelŒvt!edu!
Jill #rant là đồng tác gi$ c31 Ehiến l5ợc ^u l'ch `inh thái euốc gi1 c31 sc và qu$n l/
Eh5>ng t)ình u l'ch ;inh thái� euốc gi1 t)&ng h1i nvm, <i:n %à là phó qu$n l/ v* ^u
l'ch d"i t)5mng và K$n xứ t=i Ovn phtng ^u l'ch euốc gi1. ah&1 E"ng nghi:p. ah&1
h4c và ^u l'ch. sc, +] thT li[n hF vBi bJ theo GHa ch‰: 'ffice of *ational Tourismy +P'
5og befb, +anberra A+T 2ƒ‡a! Australiay Phone: ƒa 2 ƒ2af c‡fcy 8ag: ƒa 2 ƒ2af
c‡bey e/mail:# 7illgrantŒdist!gov!au!
Dr:an ^M Higgins là jiá& ;5 Q'1 l/. Qi*u phối viên c31 Eh5>ng t)ình eui h&=ch. và là
jiám đốc� c31 _+ hành jiá& (c t=i Il1tt;%u)ghV Q=i h4c euốc gi1 HN\ ”&)0, Žng
nhận %@ng c} nhân v* `inh h4c và th=c ;‚ và -iến ;‚ Q'1 l/ t=i Q=i h4c dinnN;&t1, Žng
đ5ợc tCng t)ên gP t)ợ c8p nghiên cứu c31 các c> qu1n 0hác nh1u tq c8p _iên %1ng đến
c8p quốc gi1 và đ'1 ph5>ng c31 <&1 0c. 0# c$ <4c %ổng Hghiên cứu Yul%)ight nvm W]SS,
Hghiên cứu c31 "ng đ* cập đến nhi*u đ* tài 0hác nh1u t)&ng đ'1 l/ và qui h&=ch %1& gồm
các chi*u nhân vvn c31 ^u l'ch `inh thái. qui h&=ch m"i t)5mng. phát t)i#n 0inh tế. cá
ng5mi ^1 đ• Ehâu d‚.và qui h&=ch đ" th' và qui h&=ch vpng, +] thT tiAp g?c vBi @ng
tUi: Department of eograph% and Planning, Plattsburgh/ State )niversit% of *e( $orky
a‡a 5road Street, Plattsburgh, *$ a2b‡ay Phone: ‹ae ‹ƒŠ 2Š‡ƒy
email:higginbrŒsplava!cc!plattsburgh!edu!
JeQQre: LM /arion ph(c v( v6i t5 cách _Bnh đ=& Q>n v'� c31 Q>n v' Hghiên cứu E"ng
viên <ợp tác chi nhánh c31 Oi)gini1 -Nch t=i Kl1c0;%u)g, Žng %á& cá& ch& Q>n v'
Hghiên cứu Qộng vật <&1ng B I1tuxNnt c31 E(c Q'1 ch8t <&1 0c, Žng chuyên nghiên
2
cứu v* ;inh thái gi$i t)2. một %ộ m"n tìm cách m" t$ các l&=i. ;ố l5ợng. và c5mng độ th1y
đổi ;inh thái & vi:c thvm các 0hu v!c %$& v:. %1& gồm các qu1n h: v6i các nhân tố
qu$n��� l/. ;} (ng có liên qu1n đến m"i t)5mng, Žng đB chw đ=& nghiên cứu và thN&
‰i t)&ng nhi*u O5mn euốc gi1 c31 <&1 0c và các vpng <&1ng B và đ1ng %?t đAu c"ng
vi:c t5>ng t! t=i các 0hu v!c %$& v: u -)ung và H1m d‚, Žng nhận %@ng -h=c ;‚ và
-iến ;‚ v* qu$n l/ -ài nguyên E"ng viên và ji$i t)2 t=i Q=i h4c -ổng hợp dinnN;&t1, Eó
th# tiếp xnc v6i "ng t=iD 3irginia Tech Department of 8orestr%y f‡Š +heatham 0all
p‡f2Šq, 5lacksburg, 3A 2Š‡ƒay Phone: ‹Š‡ 2fa ƒƒ‡fy e/mail: cpsuŒvt!edu!
.imon /c4rt%ur có WP nvm 0inh nghi:m v* u l'ch !1 và& thiên nhiên và qu$n l/
0hách thvm. và đB ch& đvng nhi*u %ài v* các mCt 0hác nh1u t)&ng các l9nh v!c đó, Žng
có 0inh nghi:m quốc tế t)&ng u l'ch vvn h&á và u l'ch ;inh thái. và đB xNm xbt và phát
t)i#n các 0ế h&=ch t)&ng các l9nh v!c đó ch& nhi*u h&=t động u l'ch 0hác nh1u u
dêhic". và -)ung và H1m d‚, d6i đây. `im&n đB th1m ! vi:c ;&=n th$& ;!� phát
t)i#n 0hung ch2nh ;ách và chiến l5ợc u l'ch quốc tế� ch& eu‚ -hế gi6i %$& v: -hiên
nhiên, `im&n đB t)$i qu1 nhi*u nvm làm vi:c t)&ng l9nh v!c phiên 'ch v6i các c"ng viên
-1;m1ni1 và `u Qộng vật <&1ng B. và nhi*u nvm h>n v6i _âm nghi:p c31 -1;m1ni1.
phát t)i#n nhi*u ch5>ng t)ình thN& ‰i và nghiên cứu 0hách thvm. các chiến l5ợc qu$n l/
0hách thvm và ch2nh ;ách u l'ch, -)&ng một vài nvm qu1. v6i t5 cách là cố v8n. "ng đB
lập 0ế h&=ch và th1m ! và& vi:c thành lập các phát t)i#n u l'ch và u _œE< `hH<
-<¨h. O± ^¯ _†d OhºE • Kc và n56c ng&ài v6i một ;ố h&=t động u l'ch m=& hi#m
quốc tế, dột ;ố t)&ng các ! án m6i đây t)&ng l9nh v!c này� %1& gồm Eh5>ng t)ình
jây sy t2n E<J ^s _œE< `hH< -<¨h es¸E jhr Eªr Kc. một Ehiến l5ợc ^u l'ch
!1 và& -hiên nhiên đối v6i các vpng %$& v: c31 HN\ `&uth •1lN;. nhi*u d" hình eu$n
l/ -ác động c31 ahách thvm. một m" hình eu$n l/ -ối 5u ^u l'ch ch& Q$& a1ng1)&&
RHrd Hx•E HcT. vi:c phát t)i#n l=i -)=m eu1))1ntinN c31 `ynNy. và một 0ế h&=ch
qu$n l/ m"i t)5mng ch& h&=t động c31 0hách ;=n x1nh đAu tiên c31 sc t=i v' t)2 c31 thế
vận hội Jlympic nvm 2PPP, `im&n là Ihó ch3 t'ch <i:p hội I<hšH ^œE< Eªr Hc
t)&ng nhi*u nvm và là -h5 0/ c31 <i:p hội ^u l'ch `inh -<¨h Eªr Hc, 5Un c] thT tiAp
g?c vBi @ng tUi: Manidis &oberts +onsultantsy Level Š, ee/b‡ 8oveaug St!, Surr% 0ills,
*S" 2‡a‡, )cy Phone: ƒa 2 b2ea bŠ‡ƒy e/mail: simonmŒmrc!aust!com!
-rM .tep%en •.te(e‚ NM /cCool là jiá& ;5 và Qi*u phối viên c31 eu$n l/ ji$i t)2 t=i
-)5mng _âm nghi:p c31 Q=i h4c -ổng hợp d&nt1n1, ^), dcE&&l� hi:n đ1ng th1m gi1
một ;ố ! án nghiên cứu và ứng (ng v* các mối qu1n h: gi+1 c&n ng5mi và m"i t)5mng
t! nhiên. đCc %i:t là ;! th2ch hợp c31 các ph5>ng pháp nhận thức 0hác nh1u đối v6i qui
h&=ch tài nguyên thiên nhiên. các chi*u c31 ;! th1m gi1 c31 c"ng chnng t)&ng các quá
t)ình qui h&=ch. và một l&=t các v8n đ* g?n li*n v6i qui h&=ch và qu$n l/ vpng %$& v:,
Žng đB gi+ các chức v( u 0h&1 t=i Q=i h4c -ổng hợp euốc gi1 st1h và Q=i h4c -ổng
hợp •i;c&n;in t=i kivN) Y1ll;, Žng nhận %@ng -iến ;‚ t=i ^=i h4c -ổng hợp dinnN;&t1 ,
-q W]SL đến W]]g. Žng làm giám đốc Oi:n Hghiên cứu ^u l'ch và ji$i t)2 t=i Q=i h4c
-ổng hợp d&nt1n1. và tq W]]g đến W]]M. "ng làm vi:c v6i t5 cách đồng lBnh đ=& c31
K1n ah&1 h4c GB hội c31 ^! án eu$n l/ <: `inh thái _5u v!c Hội E&lum%i1, Žng là
thành viên c31 sƒ hội euốc tế các ahu v!c K$& v: và hi:n đ1ng làm vi:c t)&ng _!c
l5ợng QCc %i:t c31 hsEH v* ^u l'ch và các E"ng viên euốc gi1, oHa ch‰ c>a @ng:
2
School of 8orestr%, )niversit% of# Montanay Misoula, MT ‹bea2y Phone: Š‡ƒ 2Šf
‹Š‡ƒy 8ag: Š‡ƒ 2Šf ƒƒ‹ƒy e/mail: smccooŒforestr%!umt!edu!
Keit% 1M .proule đB làm vi:c v* các ! án liên qu1n đến ^u l'ch `inh thái u E<Šs
d´ _r-hH. �ŽHj Hrd á và vpng E1)i%ê. "ng làm vi:c ch& HjŠH <†Hj I<¨-
-kh¹H E<Šs á) s`rh^) �eu‚ Qộng vật <&1ng B . Z1)thain hntN)n1ti&n1l. IrE-.
<ội ^u l'ch `inh thái và c"ng nghi:p u l'ch 0hu v!c t5 nhân, Žng làm t)ợ l/ 0‚ thuật
ch& Kộ ^u l'ch và d"i t)5mng c31 KNli„N tq W]]2 đến W]]U. u đ8y "ng đB ginp ! th$&
các ch2nh ;ách và luật pháp quốc gi1 v* phát t)i#n u l'ch ;inh thái, Žng là Ihó jiám đốc
ch& các Eh5>ng t)ình t=i -)ách nhi:m K$& v: Qộng vật <&1ng B euốc tế� R•I-hT
t)&ng %1 nvm. c> qu1n này đi*u hành các ! án t)ên 0h?p các vpng nhi:t đ6i, Žng nhận
%@ng -h=c ;‚ v* các eu1n h: euốc tế t=i t)5mng Q=i h4c -ổng hợp l&hn; <&p0in; v* đ*
tài nh+ng Hghiên cứu euốc tế -iên tiến và %@ng c} nhân v* Hghiên cứu d"i t)5mng t=i
Q=i h4c -ổng hợp ON)m&nt, oHa ch‰# li[n lUc c>a @ng: 2Š‡ Echo Placey 5ouldery +'
e‡f‡2y Phone: f‡f ŠŠe aea2y e/mail: k(sprouleŒaol!com!
#eorge HM .tan;e: là Hhà nghiên cứu ah&1 h4c GB hội. làm vi:c v* Eh5>ng t)ình E&n
Hg5mi và các -ài nguyên -hiên nhiên t=i -)=i -ây %?c -hái %ình 5>ng c31 `u _âm
nghi:p s`^r u E&)v1li;. J)Ng&n, Žng đB t)$i qu1 gAn gP nvm th1m gi1 nghiên cứu.
phân t2ch ch2nh ;ách. và đà& t=&. liên qu1n đến qu$n l/ các 0hu v!c %$& v:, Žng đB viết
nhi*u %ài %á& v* v1i t)t c31 u l'ch ;inh thái t)&ng các vpng %$& v: và. cpng v6i đồng tác
gi$ `tNphNn Y, dcE&&l. đB chw đ=& một ;ố hội th$& v* 0h"n 0hổ c31 Hh+ng ji6i h=n
Kiến đổi Eh8p nhận đ5ợc R_rET t)&ng vi:c qu$n l/ các tác động c31 u l'ch ;inh thái�
và các 0inh nghi:m, Žng tốt nghi:p -iến ;‚ Q'1 l/ t=i Q=i h4c -ổng hợp euốc gi1
dichig1n, oHa ch‰ c>a @ng: .hoa TJi ngu%[n rEng, oUi huc Tmng hnp 4uMc gia 'regony
+o rvallis,'& bcffy Phone: ‹Ša cfc aŠbƒy 8ag: ‹Ša cfc f‡Šby e/mail:
stanke%gŒccmail!orst!edu!
4r: .M .u%andi là Qi*u phối viên c31 -ổ chức 0inh &1nh K$& tồn ch& c> qu1n K$ tồn
euốc tế. hnđ"nêxi1, Žng đB làm vi:c v* các ! án phát t)i#n u l'ch ;inh thái 0h?p
hn"nN;i1 t)&ng 0hu v!c c"ng cộng và t5 nhân, Žng là cố v8n ch& Hgân hàng Ihát t)i#n
-hế gi6i. Eh2nh ph3 hn&nN;i1 và nhi*u &1nh nghi:p t5 nhân, Žng có %@ng c} nhân v*
`inh h4c K$& tồn t=i Q=i h4c -•ng hợp euốc gi1 hn"nN;i1, KUn c] thT tiAp g?c vBi @ng
tUi: e/mail: ar%sŒcbn!net!id
`a+ari l? n‰i t%.8c Ei\ các 9u Ehách th./n( n(ƒi t%Sn l.n( l=c g? g•
g.ic g.\ gi n(˜+ các g"n( >‚t h$\n( 9=iL Nh.n( n(?< n\<) 9u Ehách
g.ic - t- g.\ gi ;u\ gˆ g• n(˜+ các g"n( >‚t h$\n( 9=i „chK th€ch
n?< l? c[\ n(./i 9#ch…L
, #%i c%I c,a tác gi8D 5Ji viAt nJ% phPn lBn d\a tr[n tDm n•m ;uan sDt th\c GHa c>a t@i
khi lJm viFc vBi th cDch lJ mKt nhJ chu%[n m@n, cM vQn, vJ Giju hJnh du lHch sinh thDi
vBi cDc cKng Grng b=n gZ z vOng AmaRon c>a EcuaGo vJ vBi cDc cKng Grng +ampesino
trong dW% n?i Andes, vj m@i trhNng vJ phDt triTn bjn vlng, ch> %Au lJ s\ phDt triTn c>a
du lHch sinh thDi!
2
d(c này đ5ợc� ph•ng thN& %ài viết c31 -, -1puy. cộng tác viên c31 khErHEhZ. W]]L