You are on page 1of 129

I.

KHÁI QUÁT CHUNG VỀ ĐÔNG NAM BỘ:
Đông Nam Bộ la một trong hai phần của Nam Bộ Việt Nam, co tên gọi khac ngắn
gọn được ngưoi dân miên Nam Việt Nam thưong gọi la Miền Đông. Vung Dông Nam
Bộ co 5 tinh va một thanh phô:
• Thanh phô Hô Chi Minh
• Binh Phưoc
• Binh Dưong
• Tây Ninh
• Dông Nai
• Ba Ria-Vung Tau
Theo kêt qua điêu tra dân sô ngay 1/4/2009, dân sô vung Dông Nam Bộ la
14.025.387 ngưoi, chiêm 16,34° dân sô Việt Nam , la vung co tôc độ táng dân sô cao
nhât nưoc, do thu hut nhiêu dân nhâp cư tu cac vung khac đên sinh sông.
Riêng tai liệu của Tông cuc Thông kê Việt Nam (va một sô it tai liệu khac dua theo
sô liệu thông kê của Tông cuc Thông kê) lai xêp 2 tinh Ninh Thuân, Binh Thuân (thuộc
Nam Trung Bộ) vao miên Dông Nam Bộ. Dây la khu vuc kinh tê phat triên nhât Việt
Nam, đong gop hon 2/3 thu ngân sach hang nám, co ty lệ đô thi hoa 50°. Dưoi đây la
danh sach cac tinh thuộc khu vuc miên Dông Nam Bộ. Dôi luc, tinh Ninh Thuân va
Binh Thuân được xêp vao vung Nam Trung Bộ, tinh Lâm Dông được xêp vao vung
Tây Nguyên.
I.1 Địa !
• Phia Bắc va phia Tây giap voi Campuchia.
• Phia Nam va Tây Nam giap voi Dông báng sông Cuu Long.
• Phia Dông Bắc giap voi Tây Nguyên.
• Phia Dông va Dông Nam giap voi Nam Trung Bộ va Biên Dông.
I." Địa #$n#
1
Dông Nam Bộ nám giua Dông Nam A chi đi báng may bay trong khoang 2-3 gio co
thê toi tât ca cac thủ đô trong Dông Nam A . Do vung nay la trung tâm công nghiệp
nên rung va cây công nghiệp it , ô nhiêm náng , trong đô thi rât dê bi lu lut do không co
cây giu lai .
Dât co 7 loai : đât Ieralit , đât phu sa ( chiêm thâp nhât trong vung ) , đât ba dan ,
đât xam trên phu sa cô , đât mán , đât phen ( đât mán , đât phen tâp trung nhiêu o thanh
phô Hô Chi Minh ) .
Vung đât nay thuộc đia chât gioi Kainozoi : Cuội ,cat , set kêt va cac thanh tao bo
roi.
I.% &ông ng'i
Khu vuc Dông Nam Bộ co cac sông lon như hệ thông sông Dông Nai, sông Sai
Gon, sông Thi Vai...Sông Sai Gon va sông Thi Vai la noi tâp trung cac cang chinh của
khu vuc như cang Sai Gon, cang Cai Mep, cang Thi Vai.
I.( B) *i+n
Bo biên khu vuc nay thuộc cac đia phưong: Ba Ria-Vung Tau, Thanh phô Hô Chi
Minh. Khu vuc ven biên nay co nhiêu bãi biên đep la khu nghi mat nôi tiêng như: bãi
Sau, bãi Dua (Vung Tau). Vung biên âm, ngư trưong rộng , hai san phong phu Phat
triên nganh khai thac va nuôi trông thủy san
¹ Gần tuyên đưong biên quôc tê suy ra phat triên giao thông vân tai biên
¹ Thêm luc đia nông rộng giau tiêm náng dầu khi
I., C-. /0n# /#1n# 2#3 45. Đông Nam Bộ
Da sô cac tinh miên Dông Nam Bộ nám trong vung kinh tê trọng điêm phia Nam
(tru Lâm Dông, Binh Thuân va Ninh Thuân ).
Diện tich, dân sô cac tinh miên Dông Nam Bộ
&TT T0n#
6i7n /8.#
92m:;
6<n =>
9?1@?(@"??A;
MB/ Cộ
9ngD)i@2m:;
1 Thanh phô Hô 2.095 7.123.340 3.401
2
Chi Minh
2
Ba Ria - Vung
Tau
1.982,2 994.637 501,9
3 Binh Dưong 2.695,5 1.482.636 550
4 Binh Phưoc 6.857,3 874.961 127,6
5 Dông Nai 5.903,940 2.483.211 420,6
6 Tây Ninh 4.029,6 1.066.402 264,6
I.E Kin# /F
Dông Nam Bộ la vung trọng điêm phat triên kinh tê của Việt Nam, dân sô đông va
dân đầu ca nưoc vê kim ngach xuât khâu, đầu tư nưoc ngoai, GDP, cung như nhiêu yêu
tô xã hội khac.
Vôn thu hut nưoc ngoai của khu vuc nay dân dầu ca nưoc nôi bât o cac tinh: Dông
Nai ,Binh Dưong va Thanh phô Hô Chi Minh. Gần dây, Vung Tau cung thu hut kha
nhiêu du an va vôn đầu tư nưoc ngoai. Nám 2006, Vung Tau la tinh thu hut vôn đầu tư
nưoc ngoai cao nhât ca nưoc voi hon 1,1 ty USD.
Trung tâm thưong mai va kinh tê của khu vuc la Thanh phô Hô Chi Minh. Trung
tâm công nghiệp lon nhât trong vung la tinh Dông Nai voi trung tâm la Thanh phô Biên
Hoa va cac huyện như: Nhon Trach, Long Thanh, Trang Bom la ba huyện công nghiệp
lon của Dông Nai thu hut nhiêu đầu tư nưoc ngoai vao cac khu công nghiệp tâp trung
lon va quy mô.Bôn huyện thanh nay tao thanh trung tâm công nghiệp của tinh va của
ca khu vuc Dông Nam Bộ.
Trong đo, Nhon Trach la một thanh phô công nghiệp thuộc tinh của Dông Nai trong
tưong lai. Huyện Trang Bom va Long Thanh cung la trung tâm của cac du an lon va la
cac đô thi phat triên trong tưong lai của tinh Dông Nai.
Binh Dưong la một tinh náng động trong thu hut vôn nưoc ngoai cung voi tinh
Dông Nai. Voi cac huyện công nghiệp nôi bât như Di An, Thuân An va Thi Xã Thủ
Dầu Một khiên cho tinh nho be nay phat triên vao loai nhât nhi trong khu vuc. Nhung
phat triên của Binh Dưong dang gop phần to lon cho su phat triên bên vung va phat
3
triên nhât của khu vuc đôi voi ca nưoc. Cung voi Thanh phô Hô Chi Minh va Dông
Nai, Binh Dưong hợp chung thanh tam giac phat triên nhât ca nưoc. Khu tam giac nay
gop 48,6° trong ngân sach quôc gia. Theo kê hoach, đên nám 2020, Binh Dưong së
tro thanh đô thi loai 1 va la thanh phô truc thuộc trung ưong.
Tưong lai của khu vuc nay la cac du an lon như: Dưong cao tôc Dầu Giây-Long
Thanh-Thanh phô Hô Chi Minh, sân bay quôc tê Long Thanh (Dông Nai), đưong cao
tôc Biên Hoa-Vung Tau, thanh phô moi Nhon Trach (Dông Nai), cầu Dông Nai moi,
cac trung tâm công nghiệp moi Trang Bom, Long Thanh, (Dông Nai), đô thi hoa cac
huyện trung tâm tinh Dông Nai, Binh Dưong, Vung Tau.
Cac ưu điêm phat triên kinh tê :
Vung Dông Nam Bộ co vi tri đia ly kinh tê rât thuân lợi cung voi nhung thanh qua
phat triên đã đat được tao ra lợi thê so sanh o muc hang đầu của ca nưoc va cung co thê
đọ voi nhiêu nưoc trong khu vuc Dông Nam A: vung Dông Nam Bộ co điêu kiện thuân
lợi, co tiêm luc kinh tê lon hon cac vung khac; nám trên cac truc giao thông quan trọng
của quôc tê va khu vuc, co nhiêu cua ngõ ra vao, co nhiêu kha náng thu hut vôn đầu tư
trong va ngoai nưoc đê đat nhip độ táng trưong cao. Dông Nam Bộ la vung đã đat trinh
độ phat triên kinh tê tưong đôi cao hon va vượt trưoc nhiêu mát so voi cac vung khac
trong ca nưoc. Thanh phô Hô Chi Minh la trung tâm lon vê kinh tê, công nghiệp,
thưong mai, dich vu, khoa học kÿ thuât, đầu môi giao thông va giao lưu quôc tê lon của
ca nưoc, co luc lượng lao động dôi dao, tay nghê kha, co nhiêu co so đao tao, nghiên
cuu khoa học, công nghệ đang đong gop tich cuc cho su phat triên của ca khu vuc phia
Nam. Dông thoi co hệ thông đô thi, cac khu công nghiệp đang trong qua trinh phat
triên manh. Vung Tau la thanh phô cang va dich vu nám o 'Mát tiên Duyên Hai¨ phia
Nam, la cầu nôi va 'cua ngõ¨ lon giao thưong voi thê gioi. Thanh phô Biên Hoa va
khu vuc dọc theo •L51, thi xã Thủ Dầu Một va khu vuc Nam Sông Be co điêu kiện rât
thuân lợi đê phat triên công nghiệp. Dông Nam Bộ lai co truc đưong giao thông xuyên
A ra biên va tiêp giap voi khu vuc cac nưoc Dông Nam A đang phat triên náng động.
4
II. TIỀM NGNG 6U HICH CJA CÁC TKNH ĐÔNG NAM BỘ:
II.1 T#1n# L#> HM C#8 Min# :
Thanh Phô Hô Chi Minh, hay Sai Gon la thanh phô
lon nhât Việt Nam, đông thoi trưoc đây cung la thủ đô
của Việt Nam Cộng Hoa tai Miên Nam Việt Nam.
Tiêng long Sai Gon hiện nay vân con được ngưoi Việt
Nam lân ngưoi nưoc ngoai su dung, đác biệt la khi noi
đên trung tâm của thanh phô, noi thu hut một lượng lon khach du lich m€i ngay.
Thanh phô Hô Chi Minh la trai tim, la linh hôn của đât nưoc Việt Nam. Dây la một
trung tâm náng động, nhộn nhip, một
thanh phô lon nhât nưoc, một trung
tâm kinh kê, ván hoa của đât nưoc. Va
ngay trong long thanh phô nhộn nhip,
tâp nâp đo la cac truyên thông đã được
gin gu cung voi v• đep của nên ván
hoa cô truyên.
Dây la thanh phô của su sôi động,
huyên nao va ôn ao. M€i ngay co đủ
cac manh đoi sông trên cac đưong phô, tao nên cac khu chợ lê đưong, cac cua hang,
cac quan caIe via he, nhung ngưoi ban hang rong dọc theo cac via he. Va du khach
cung së thât kho đê tranh khoi suc hâp dân của nhung âm thanh hô hoi đo.
Thanh phô Hô Chi Minh nám o giua vung Nam Bộ tru phu, tiêp giap voi phia Nam
của miên ‚ông Nam Bộ va ria
Bắc của miên Tây Nam Bộ.
La thanh phô đông dân va lon
nhât Việt Nam. Noi đây la
đầu môi giao thông lon, nôi
5
Công viên
23/9
liên voi cac tinh trong vung va la cua ngõ quôc tê của khu vuc.
Ngay cai nhin đầu tiên, Sai Gon - thanh
phô Hô Chi Minh đã đê lai ân tượng sâu
sắc của một đô thi lon nhât, nao nhiệt nhât
va náng động nhât trong ca nưoc.
Nhung phô xa đen sang choang, sinh hoat
va vui choi giai tri keo dai đên tân khuya.
Nhung dong xe cộ hôi ha trên khắp cac
nga đưong như không bao gio dut. Dãy
dãy cua hiệu voi hang hoa phong phu đủ mau, đủ loai gop phần lam nên danh tiêng
ƒSai Gon - thiên đưong mua sắmƒ. Nhan nhãn nhung quan án, cua tiệm, nha hang voi
thuc đon rât đa dang khiên âm thuc tro thanh một cai thu không thê thiêu đôi voi du
khach đên noi đây.
Nhưng đang sau su sôi nôi ây la một cuộc sông phong khoang ma hai hoa, voi nhung
phong tuc tâp quan lâu đoi của một nên ván hoa truyên thông đã thich nghi voi cuộc
sông khai hoang mo đât o một vung đông báng sông nưoc, va som giao thoa voi cac
nên ván hoa trong khu vuc va phưong Tây.
Hang trám chua chiên, hang trám ngôi đinh tho phung cac anh hung đât nưoc va cac
tiên hiên co công mo cõi vân quanh nám nhang khoi. Cac chung tich của su nghiệp giai
phong thanh phô va đât nưoc được trân trọng bao tôn. Ngoai cac lê têt chinh thuc,
ngưoi dân thanh phô tô chuc rât trọng thê nhiêu lê hội theo truyên thông ƒuông nưoc
nho nguônƒ như Lê hội Nghinh „ng, Ngay gi€ tô nghê, Ngay Thầy thuôc, Ngay Nha
giao, Ngay Bao hiêu, Ngay Phu nu…
Cac kiên truc của Sai Gon - Hon ngọc Viên Dông xưa được giu gin va tôn tao, tro
thanh nhung điêm tham quan ly thu. Bên canh đo la nhung công trinh hiện đai phat huy
tu cam hung trong kiên truc truyên thông Việt Nam. † noi đât hep ngưoi đông nay, du
khach së bât ngo voi nhung đai lộ rợp bong cô thu trám nám, nhung công viên rộng ruc
6
Hoa đầu lân
r‡ hoa la, nhung khu biệt thu thanh binh. Bên canh nhung toa cao ôc moi o trung tâm
thanh phô, khach së co dip ghe thám Chợ Lon của ngưoi Hoa voi nhung khu phô cô
nhộn nhip, hoat động thưong mai va san xuât luôn nhộn nhip ngay đêm.
La trung tâm du lich va cua ngõ du lich lon nhât trong ca nưoc, thanh phô Hô Chi
Minh co hệ thông co so vât chât va dich vu du lich kha phat triên, tu nhung điêm vui
choi giai tri cho đên khach san, nha hang.
Khi hâu thanh phô dê chiu, nắng không qua nong va mưa không keo dai nên mua nao
cung co thê la mua du lich.
Ngưoi dân thanh phô, thân thiện va phong khoang, luôn mong được tiêp đon du khach
tu mọi phưong troi.
TPHCM co hai mua rõ rệt la mua nắng va mua mưa, mua mưa bắt đầu tu thang 6 va
kêt thuc vao thang 11. Nhưng nhin chung ban co thê đên TPHCM bât cu thang nao
trong nám va đung đi du lich tai TPHCM vao nhung ngay têt nguyên đan. Khi têt
nguyên đan mọi ngưoi thưong vê quê hưong án tê voi gia đinh.
Dưong hoa Nguyên Huệ được tô chuc
vao dip Têt hang nám
Vao cac mua lê hội hoat động mua sắm va
vui choi tai TPHCM diên ra vô cung sôi
nôi trên khắp cac nga đưong. Vao mua
Noel cac con đưong tran ngâp anh đen, xe
cộ tâp nâp va cac hoat động vui choi giai
tri diên ra gần tan đêm, ban co thê đên
TPHCM vao nhung ngay nay đê tân hưong cai không khi se se lanh nhưng âm ap tai
TPHCM.
7
Dung lo ngai su ôn ao của TPHCM ban đên đây bât cu ngay nao trong nám củng co
cac khu du lich sinh thai, khu nghi dư‡ng… cho ban thư giãn.
Dê chuyên du lich đên thanh phô Hô Chi Minh trọn ven, co nhung điêm tham quan tiêu
biêu ma ban không thê bo qua.
Voi hệ thông 11 bao tang, thanh phô Hô Chi Minh la noi co sô bao tang nhiêu nhât
so voi cac tinh, thanh trong ca nưoc. Nội dung trưng bay của cac bao tang kha phong
phu, va không chi vê lich su va ván hoa đia phưong, ma của ca Nam bộ, quôc gia va
khu vuc Dông Nam A, cung câp nhiêu kiên thuc ly thu.
Trên 1.000 ngôi chua, đinh, đên va miêu được xây dung qua nhiêu thoi kˆ cung la
nhung tai san quy vê ván hoa, kiên truc va nghệ thuât. Ban së tim thây nhung chua Phât
giao Nam bộ tiêu biêu, nhung ngôi đinh xưa gắn liên voi lich su khân hoang mo đât.
Bên canh đo la nhung chua ƒcach tânƒ lon nhât va đep nhât trong ca nưoc, kêt hợp
nhuần nhuyên giua phong cach hiện đai voi kiên truc chua cô truyên. Thanh phô co
đên nua triệu ngưoi Hoa sông tâp trung nên sô chua Hoa cung nhiêu nhât so trong
nưoc, kiên truc đa dang va phong phu, nhiêu chua đã được công nhân di tich lich su -
ván hoa của thanh phô va quôc gia.
Ngưoi Phap đã đê lai nhiêu công trinh đep va đa dang. Co thê noi hiêm co đô thi
nao o Dông Nam A lai co nhiêu dang kiên truc, nhiêu trưong phai, phong cach nghệ
thuât phưong Tây như Sai Gon - thanh phô Hô Chi Minh. Diên hinh như tru so ‰y ban
Nhân dân Thanh phô theo phong cach Dệ Tam Cộng hoa Phap, Ngân hang Nha nưoc
chiu anh hưong trao lưu Tân Nghệ thuât, Nha Thiêu nhi voi phong cach Tân Cô điên,
Nha Rông phong cach Dông Dưong, Bưu điện voi trưong phai Chiêt Trung, nha tho
Duc Ba voi nghệ thuât Rôman, nha tho Huyện Si theo Tân Gôtic…
Mang kiên truc đưong đai, đang bung nô, trám mau trám v•, tao cho thanh phô một
diện mao vui mắt, trong đo co một sô toa nha đep, co gia tri thâm mÿ cao.
Nhưng điêm du lich độc đao nhât của thanh phô vân la Dia đao Củ Chi, một công trinh
độc đao trong lich su quân su thê gioi, biêu tượng của y chi sắt đa va thông minh mưu
8
tri của quân dân thanh phô trong cuộc khang chiên chông Mÿ cuu nưoc. Lây lung
không kem la rung ngâp mán Cần Gio voi nhung trân chiên pha tau giác trên cua sông
Sai Gon, nay la một điêm du lich sinh thai tuyệt voi voi nhung canh rung đưoc xanh vô
tân.
II.1." BNO /1ng
Hệ thông bao tang của thanh phô
Hô Chi Minh gôm 11 bao tang cung
nhiêu nha lưu niệm, nha truyên thông,
phong truyên thông o cac quân,
huyện.
Bao tang Lich su Việt Nam la bao
tang lon nhât, va cung la bao tang đầu
tiên của thanh phô, ra đoi tu nhung
nám đầu thê ky 20. Nho không ngung
sưu tầm va bao quan được hiện vât qua cac thoi kˆ, nên Bao tang Lich su đã co một bộ
sưu tâp phong phu gần 30.000 hiện vât gia tri.
Bao tang Hô Chi Minh, noi gioi thiệu vê cuộc đoi va su nghiệp của Hô Chủ tich, thu
hut nhiêu khach nội đia nhât. Trong khi đo, Bao tang Chung tich Chiên tranh trưng bay
vê tội ac dã man của quân xâm lược Mÿ đôi voi nhân dân Việt Nam, la đia chi không
thê thiêu trong chưong trinh tham quan của du khach nưoc ngoai.
Š Bao tang Lich su Việt Nam ‹ TP.HCM
2 Nguyên Binh Khiêm, quân 1
Š Bao tang Thanh phô Hô Chi Minh
65 Ly Tu Trọng, quân 1
9
Š Bao tang Chung tich Chiên tranh
28 Võ Ván Tần, quân 3
Š Bao tang Hô Chi Minh ‹ TP.HCM : Sô1
Nguyên Tât Thanh, quân 4
Š Bao tang Tôn Duc Thắng : Sô 5 Tôn Duc
Thắng, quân 1
Du khach đên viêng thám bao tang Tôn Duc Thắng
Š Bao tang Chiên dich Hô Chi Minh: Sô 2 Lê Duân, quân 1
Š Bao tang Phu nu Nam Bộ: Sô 202 Võ Thi Sau, quân 3
10
Š Bao tang Luc lượng Vu
trang miên Dông Nam Bộ:
Sô 247 Hoang Ván Thu,
quân Tân Binh
Š Bao tang Mÿ thuât ‹
TP.HCM: Sô 97A Pho
Duc Chinh, quân 1
Bên Nha Rông
II.1." C#Pa .#iền
Co nhung ngôi chua tiêu biêu của phong cach kiên truc chua Phât giao cô truyên o
Nam bộ voi khung canh thanh nhan, nội thât u nhã, va hang chuc pho tượng tho, cột,
bao lam g€ cham trô tinh vi. Lai co nhung chua xây dung theo phong cach hiện đai
11
nhưng lây cam hung tu kiên truc truyên thông voi nội thât cao rộng va sang sủa, bai tri
đon gian, tôn nghiêm, kêt câu bêtông côt thep nhưng vân giu dang dâp cô truyên.
Bên canh đo la hang trám ngôi đinh tho Thanh Hoang gắn liên voi lich su khai hoang
mo đât. Hang nám cac đinh tô chuc lê kˆ yên vao mua xuân, voi cac nghi thuc tê lê va
ca mua cung thần long trọng. Dên tho cac vi anh hung dân tộc như đên Hung Vưong,
đên Trần Hưng Dao, Láng „ng… không chi la nhung công trinh kiên truc đep ma con
la noi tâp nâp ba tanh đi lê cầu phưoc lộc an khang.
Trên 30 chua Hoa, thuc chât la miêu, gắn liên voi lich su đinh cư của Sai Gon ‹
Chợ Lon xưa kia. Kiên truc chua Hoa voi mau sắc ruc r‡, nhiêu tac phâm điêu khắc,
hội họa sinh động, thư phap rông bay phượng mua, m€i chua một sắc thai riêng theo
phong tuc tâp quan của nám nhom ngôn ngu •uang Dông, Phưoc Kiên, Triêu Châu,
Hai Nam .
 Chua Phât giao xưa:
Š Chua Giac Lâm 118 Lac Long •uân, quân Tân Binh
12
Š Chua Giac Viên: 161/85/20 Lac Long •uân, quân 11
Š Chua Phung Son: 1408 Ba Thang Hai, quân 11
Chua Phât giao moi: 
13
Š Chua Vinh Nghiêm: 339 Nam Kˆ Khoi Nghia, quân 3
Š Chua Xa Lợi: Sô 89 Ba Huyện Thanh •uan, quân 3
Š Nam Thiên Nhât Tru: Sô 511 Nguyên Ván Bi, quân Thủ Duc
II.1.% Đ$n#:
Š Dinh Phong Phu: Œp Phong Phu, phưong
Táng Nhon Phu, quân 9
Š Dinh Phu Nhuân: 18 Mai Ván Ngọc, quân
Phu Nhuân
II.1.( Đền:
Š Dên Hung Vưong : Sô 2B Nguyên Binh
Khiêm, quân 1
Š Dên Trần Hưng Dao: Sô 36 Võ Thi Sau,
quân 1
Š Láng „ng Lê Ván Duyệt :1bis Phan Dáng
Lưu, quân Binh Thanh
II.1., C#Pa HOa:
Š Chua Ngọc Hoang: Sô 73 Mai Thi Luu, quân 1
Š Chua Ba Thiên Hâu: Sô 710 Nguyên Trai, quân 5
Š Nhi Phủ Miêu: Sô 264 Hai Thượng Lãn „ng, quân 5
II.1.E N#1 /#)
Cac nha tho o Sai Gon chủ yêu xây dung vao nua sau thê ky 19. Nhin chung, kiêu cach
kiên truc theo lôi Phap của giai đoan nay vua kêt hợp phong cach Rôman, Gôtic quen
thuộc thoi Trung cô châu •u. Co công trinh xây dung nhám muc đich lam ch€ dua tinh
thần cho chinh quyên thuc dân Phap, co noi la công trinh tôn giao đap ung nhu cầu tâm
linh của tin đô ban xu.
Nha tho co quy mô lon nhât thanh phô la nha tho Duc Ba xây dung xong vao nám
1880, con gọi la nha tho Nha nưoc vi do chinh quyên thuộc đia Phap bo tiên ra xây
14
dung, la noi diên ra cac cuộc lê lac chinh thuc, sau nay moi chuyên vê cho giao phân
Sai Gon quan ly. Vao thoi đo, nha tho Duc Ba được xem la lon nhât trong cac thuộc
đia Phap. Ngôi nha tho xây báng gach ngoi Marseille, kinh mau va khung sưon thep
mang tu Phap sang kêt hợp voi đa xanh Biên Hoa. Cac ô cua cuôn tron kiêu Rôman
cung cung vom gãy kiêu Gôtic gợi nho dang thanh đưong lon o Pari, Chartres, Reim.
Nha tho Tân Dinh nho hon, danh cho họ đao ngưoi Việt, tiêu biêu của su pha trộn
nhiêu phong cach khac nhau của kiên truc nha tho Phap do được xây dung va noi rộng
trong nhiêu đợt. Nha tho Huyện Si theo nguyên mâu nha tho nho o Phap. Nha tho Cha
Tam o Chợ Lon cung thê, nhưng bên trong lai trang tri hoanh phi liên đôi như đên
miêu ngưoi Hoa.
Kiêu nha tho xây dung vao thoi kˆ sau nay đã co nhiêu n€ luc đi tim phong cach
ban đia hon. Diên hinh la nha tho Vưon Xoai dung hoa được tinh cach hiện đai va net
cô Việt, voi cua tam quan, mai phủ lon.
Š Nha tho Duc Ba: Công xã Paris, Dông Khoi, quân 1
Nha tho Duc Ba, tên chinh thuc la Vưong cung Thanh đưong Chanh toa Duc Ba Sai
Gon, la nha tho lon nhât va đác sắc nhât tai Thanh phô Hô Chi Minh, voi 2 thap
chuông cao 60 m, tọa lac tai trung tâm thanh phô (Sô 1 Công trưong Công xã Paris,
•uân 1).
Dây la một trong nhung công trinh kiên truc tôn giao đác sắc thu hut nhiêu khach
tham quan nhât tai thanh phô.
Nha tho Duc Ba hay con gọi la Nha tho Lon la một công trinh kiên truc bê thê co
hai thap chuông cao, tai quang trưong mang tên ƒCông xã Parisƒ noi trung tâm thanh
phô.
Công trinh được khoi công xây dung ngay 7/10/1877 va được khanh thanh vao
ngay 11/4/1880. Nha tho được thiêt kê tai Phap, thi công xây dung do kÿ sư ngưoi
Phap tên la Bourad chi huy thuc hiện. Tông kinh phi xây dung luc bây gio la 2,5 triệu
Žrances do Thông su Nam kˆ cung câp.
15
Thanh đưong co chiêu dai la 133m tinh tu cua ngán đên cuôi phong đọc kinh, chiêu
ngang 35m va cao 21m. Luc đầu, hai thap co chiêu cao tinh tu mát đât la 36,6m. Sau
xây thêm hai chop nhọn lầu chuông 21m nua,
do vây chiêu cao của thap la hon 57m (Thap
chuông lam nám 1895). Sau đai hông chung,
náng 25.850kg đát dưoi hai lầu chuông.
Ngay 7 va 8 thang 12 nám 1959, theo su
châp thuân của toa thanh Vantican, nha tho
lam lê ƒxuc dầuƒ đát tên la ƒVưong Cung
Thanh Dưong.
Š Nha tho Tân Dinh
289 Hai Ba Trưng, quân 3
Š Nha tho Huyện Si
1 Tôn Thât Tung, quân 1
Š Nha tho Cha Tam 25 Học Lac, quân 5
ŠNha tho Chợ •uan120 Trần Binh Trọng,
quân 5
Š Nha tho Vưon Xoai 413 Lê Ván Sÿ, quân 3 Bao tang Lich su Việt Nam ‹
TP.HCM 2 Nguyên Binh Khiêm, quân 1
II.1.QC-. 2iFn /RS. 2#-.
Kiên truc thoi Phap đê lai nhiêu công thu đep, hai hoa voi canh quan, tro thanh một net
thanh lich riêng của thanh phô.
Cac công thu nay rât
đa dang, gôm tu tru so cac
co quan hanh chinh của
thanh phô cho đên cac bao
tang, nha hat, trưong
16
học,thuộc kha nhiêu trưong phai va phong cach nghệ thuât khac nhau. Không it nhung
chi tiêt của nghệ thuât Việt, Chám, Khmer đã được đưa vao trang tri. Dác biệt co
nhung công trinh kêt hợp hai hoa kiên truc phưong Tây voi nhung yêu tô ban đia thanh
một phong cach riêng gọi la kiên truc Dông Dưong, điên hinh như Nha Rông, Bao tang
Lich su Việt Nam hay trưong Lê Hông Phong.
Kiên truc Sai Gon trưoc nám 1975 cung đê lai một sô công trinh gia tri, trong đo nôi
bât trao lưu kiên truc ƒnhiệt đoiƒ nghia la chu y đên yêu tô khi hâu nhiệt đoi, cung
khuynh hưong n€ luc thê hiện ván hoa nghệ thuât dân tộc trong kiên truc đưong đai.
Nhung công trinh nôi tiêng co Hội trưong Thông Nhât, Thư viện Khoa học Tông hợp,
Ngân hang Thưong Tin, Viện Trao đôi Ván hoa Phap •D•CAŽ, một sô chua Phât giao,

Thoi mo cua, kiên truc Sai Gon bung nô. Công trinh moi đa dang, tu nhung toa nha
cao tầng đên biệt thu, nha phô theo công nghệ
moi va nhiêu y tưong moi. Cao ôc hang chuc
tầng được xây dung kha nhiêu, trong đo, cao
nhât la toa nha Trung tâm Thưong mai Sai Gon,
33 tầng, cao 128m. Một sô công trinh đep, được
đanh gia co tinh nghệ thuât cao
KiFn /RS. /#)i L#-T:
Š Tru so UBND Thanh phô: Sô 86 Lê Thanh Tôn, quân 1
Š Nha hat Thanh phô 7 Công Trưong Lam Son, quân 1
Š Bưu điện Thanh phô: Công xã Paris, Dông Khoi, quân 1
Kiên truc trưoc 1975:
Š Hội trưong Thông Nhât: Sô 106 Nguyên Du,
quân 1
17
Nám 1858, thuc dân Phap nô sung tân công ‚a N‘ng mo đầu cuộc chiên tranh xâm
lược Việt Nam. Nám 1867, Phap chiêm xong luc tinh Nam kˆ (Biên Hoa, Gia đinh,
‚inh Tưong, Vinh Long, An Giang, Ha Tiên).
Nám 1868, chinh quyên Phap bắt đầu cho thiêt
kê va xây dung tai trung tâm thanh phô Sai Gon
một Dinh thu lam Dinh Thông đôc va đát tên la
Dinh N’R’D’M. Công trinh được khoi công
ngay 23/2/1868 va hoan tât vao nám 1871 do
viên thông đôc Phap tai miên Nam Việt Nam la
Lagradiere đát viên đa đầu tiên. Tu 1871 đên
1887, la Dinh Thông đôc Nam kˆ.
Tu 1887-1945 nhiêu đoi toan quyên Phap đã su dung dinh thu nay lam noi o va lam
việc trong suôt thoi kˆ xâm lược ‚ông Dưong.
Ngay 9/3/1945, phat xit Nhât đao chinh hât c“ng Phap, độc chiêm ‚ông Dưong, Dinh
Norodom la noi lam việc của chinh quyên Nhât o Việt Nam.
Tu thang 9/1945 Nhât thât bai trong chiên tranh thê gioi thu ••, Phap tro lai chiêm Nam
Bộ, Dinh Norodom la tru so lam việc của bộ may chiên tranh xâm lược của Phap o
Việt Nam.
Ngay 7 / 5/ 1954, thuc dân Phap thât bai náng nê trong chiên dich ‚iện Biên Phủ,
sau đo buộc phai ky Hiệp đinh Gieneve va rut khoi Việt Nam. Mÿ tim cach nhay vao
thuc hiện y đô xâm chiêm miên Nam, Việt Nam tam thoi bi chia cắt thanh 2 miên,
miên Bắc la chê độ Việt Nam dân chủ cộng hoa, con miên Nam la chê độ Việt Nam
Cộng hoa.
Ngay 7/9/1954 Dinh N’R’D’M được ban giao giua đai diện chinh phủ Phap, ‚ai
tưong Paul •ly voi đai diện cầm quyên Sai gon Thủ tưong Ngô ‚inh Diệm. Ngô ‚inh
Diệm đã quyêt đinh đôi tên Dinh thanh Dinh ‚ộc lâp. Tu đo Dinh ‚ộc lâp tro thanh
noi o của gia đinh Ngô ‚inh Diệm va la noi chung kiên nhiêu biên cô chinh tri. Ngô
18
‚inh Diệm đã duy tri chê độ độc tai gia đinh tri, dôn dân vao âp chiên lược, thi hanh
luât 10/59 lê may chem khắp miên Nam, không nhung gây phân uât trong nhân dân ma
con gây ra su bât binh trong nội cac chinh quyên Sai gon.
Ngay 27/2/1962, phe đao chinh đã cu hai viên phi công quân đội Sai gon la Nguyên
Ván Cu va Pham Phu •uôc lai 2 may bay AD6 nem bom lam sâp toan bộ phần chinh
canh trai của Dinh. Do không thê khôi phuc lai, Ngô ‚inh Diệm đã cho san báng va
xây một dinh thu moi ngay trên nên đât cu theo đô an thiêt kê của Kiên truc sư Ngô
Viêt Thu ngưoi Việt Nam đầu tiên đat giai Khôi nguyên La Mã.
Ngô ‚inh Diệm quyêt đinh khoi công xây dung Dinh ngay 1/7/1962. Trong thoi
gian xây dung Dinh moi, gia đinh Ngô ‚inh Diệm tam thoi chuyên sang sông tai Dinh
Gia Long (hiện nay la Bao tang thanh phô Hô Chi Minh). Công trinh đang xây dung do
dang thi Ngô ‚inh Diệm bi phe đao chinh giêt chêt ngay 2 / 11/ 1963 . Do vây, ngay
khanh thanh Dinh 31/10/1966 ngưoi chủ tọa buôi lê la Nguyên Ván Thiệu, Chủ tich Uy
ban lãnh đao quôc gia. Ngô ‚inh Diệm la ngưoi khoi xưong xây dung Dinh ‚ộc lâp
nhưng ông ta không được sông o đây một ngay nao, ma ngưoi co thoi gian sông o Dinh
thu nay lâu nhât la Nguyên Ván Thiệu (tu thang 10 / 1967 đên 21/4/1975).
Tu đo, Dinh ‚ộc lâp la co quan đầu não của Chinh quyên Sai Gon, la noi chung
kiên su can thiệp quân su của nưoc ngoai gây chiên tranh tan khôc o Việt Nam, la noi
ra đoi nhiêu chinh sach phan lai nhân dân của Tông thông Việt Nam cộng hoa
NguyênVán Thiệu.
Nhưng điêu gi phai đên đã đên. Báng chiên dich Hô Chi Minh lich su, 10h45 ngay
30/4/1975 xe táng mang sô hiệu 843 của quân giai phong thuộc ‚ai đội 4, Tiêu đoan 1,
Lu đoan xe táng 230, •uân đoan 2 dân đầu đội hinh đã huc nghiêng công phu của Dinh
‚ộc lâp, tiêp đo xe táng mang sô hiệu 390 đã huc tung công chinh tiên th“ng vao Dinh.
11h30 cung ngay, Trung uy Bui •uang Thân - ‚ai đội trưong chi huy xe 843 đã ha la
co 3 sọc xuông, keo la co mát trân dân tộc giai phong miên Nam Việt Nam lên. Co
phâp phoi tung bay trên noc Dinh, kêt thuc 30 nám chiên tranh gian khô va anh dung
19
của dân tộc Việt Nam. Cung chinh vao gio phut nay, Tông thông cuôi cung của Việt
Nam Cộng Hoa la Dưong Ván Minh cung toan bộ nội cac của chinh quyên Sai gon đã
tuyên bô đầu hang vô điêu kiện chinh quyên cach mang. Dưoi su lãnh đao của ‚ang
Cộng san Việt Nam, quân va dân ta đã thuc hiện được y nguyện của Chủ tich Hô Chi
Minh : Nhân dân 2 miên Nam - Bắc đã xum họp một nha. Tinh thần va y chi của nhân
dân Việt Nam la độc lâp dân tộc va thông nhât nưoc nha đã toan thắng.
---” Co thê tham khao thêm: http://•••.dinhdoclap.gov.vn/deIault.as ...
•temid–383
Ngay nay, Dinh ‚ộc lâp la di tich lich su ván hoa nôi tiêng được đông đao du khach
trong nưoc va nưoc ngoai đên tham quan va la noi hội họp, tiêp khach của cac câp lãnh
đao trung ưong cung như của thanh phô.
Dinh Norodom
20
Dinh Thông Nhât nhin tu trong ra
Dinh Thông Nhât nhin tu ngoai vao
Š Thư viện Khoa học Tông hợp: Sô 67 Ly Tu Trọng, quân 1
Kiên truc moi:
Š Cao ôc The Metropolitan : 61 Nguyên Du, quân 1
Š Trung tâm Thưong mai Sai Gon : 37 Lê Duân, quân 1
21
Đi+m U3 ngOVn
Một chuyên du ngoan trên sông không chi đê ngắm canh, đon gio mat ma con đê co
cai nhin bao quat vê qua trinh phat triên của vung đât nay: Tu nhung vat dua nưoc trên
vung đât bôi chuyên sang nhung cao ôc đep của thoi kˆ đôi moi; tu nhung bên ghe chât
đầy nông san miên Tây đên cang Sai Gon lon nhât Việt Nam đon tau biên khắp thê
gioi; tu bên Nha Rông la noi Bac ra đi tim đưong cuu nưoc sang bên Bach Dáng cho
tau du lich trên sông…
Trên đia đầu tây bắc của thanh phô la Dia đao Củ Chi, cán cu cach mang voi hệ
thông đưong hầm như mang nhện trong long đât, nôi danh ca trên thê gioi. •uần thê
đia đao va Dên Tưong niệm Bên Dược bên sông Sai Gon nay la một di tich lich su -
ván hoa voi phong canh huu tinh, dong sông thanh binh, vưon cây sum suê va đông lua
xanh bat ngat.
Rung ngâp mán Cần Gio an ngu cua sông Sai Gon, nguyên la cán cu của luc lượng
đác công voi nhung trân diệt tau giác lây lung, đã tro trui vi bom đan va chât độc mau
da cam. Nay nhung canh rung đưoc mênh mông đã được hôi sinh, tro thanh Khu Du
tru Sinh quyên Thê gioi, một điêm du lich sinh thai hâp dân.
Ban cung së ngac nhiên vê một điêm sinh thai khac cach không xa trung tâm thanh phô
la vưon co Thủ Duc, trong một vung quê sông nưoc êm a, thanh binh, noi ƒđât lanh
chim đâuƒ.
Š Dia đao Củ Chi: Œp Phu Hiệp, xã Phu Mÿ
Hưng, huyện Củ Chi Trong long đia đao Củ Chi
Địa CVO CW C#i la một hệ thông phong thủ
trong long đât o huyện Củ Chi, 70 km phia tây bắc
Thanh phô Hô Chi Minh. Hệ thông nay được Mát
trân Dân tộc Giai phong miên Nam Việt Nam đao
trong thoi kˆ Chiên tranh Dông Dưong va Chiên
tranh Việt Nam. Hệ thông đia đao bao gôm bệnh
22
xa, nhiêu phong o, nha bêp, kho chua, phong lam việc, hệ thông đưong ngầm dưoi long
đât. Hệ thông đia đao dai khoang 200 km va co cac hệ thông thông hoi vao cac vi tri
cac bui cây. Dia đao Củ Chi được xây dung trên vung đât được mệnh danh la ƒđât
thepƒ, nám o điêm cuôi Dưong mon Hô Chi Minh. Trong Chiên dich Têt Mâu Thân
1968, Mát trân Dân tộc Giai phong miên Nam Việt Nam đã su dung hệ thông đia đao
nay đê tân công Sai Gon
Hị.# =X
Dia đao Củ Chi la cach gọi chung của cac hệ thông đia đao khac nhau, được hinh
thanh tu khoang thoi gian 1946-1948, trong thoi kˆ khang chiên chông thuc dân Phap.
Thoi gian nay, quân dân hai xã Tân Phu Trung va Phưoc Vinh An đã đao nhung đoan
hầm ngắn, câu truc đon gian dung đê ân nâp, cât giâu tai liệu, vu khi. Cung co y kiên
cho ráng việc đao đia đao khoi đầu do dân cư khu vuc nay tu phat thuc hiện vao nám
1948.—
Cư dân khu vuc đã đao cac hầm, đia đao riêng l• đê tranh cac cuộc bô rap can quet
của quân đội Phap va đê cung câp noi tru ân cho quân Việt Minh. M€i lang xây một đia
đao riêng, sau đo do nhu cầu đi lai giua đia đao cac lang xã, hệ thông đia đao đã được
nôi liên nhau tao thanh một hệ thông đia đao liên hoan, phuc tap, vê sau phat triên rộng
ra nhiêu noi, nhât la 6 xã phia Bắc Củ Chi va câu truc cac đoan hầm, đia đao được cai
tiên tro thanh noi che giâu luc lượng, khi chiên đâu co thê liên lac, h€ trợ nhau.
Một vai kiêu bây của Chông kep nach Chông cân côi Chông nắp tu
23
du kich Củ Chi - Chông
canh cua
động.
Trong thoi gian 1961‹1965, cac xã phia Bắc Củ Chi đã hoan thanh tuyên đia đao
truc gọi la ƒxưong sôngƒ, sau đo cac đoan thê, co quan, đon vi phat triên đia đao nhanh
án thông voi tuyên truc hinh thanh nhung đia đao liên hoan giua cac âp, cac xã va cac
vung. Bên trên mát đât, quân dân Củ Chi con đao ca một vanh đai giao thông hao
cháng chit nôi kêt voi đia đao, luc nay đia đao chiên đâu cung được đao chia thanh
nhiêu tầng, nhiêu ngõ ngach. Ngoai ra, bên trên đia đao con co rât nhiêu u chiên đâu,
bãi min, hô đinh, hầm chông... được bô tri thanh cac cum liên hoan tao ra trân đia vung
chắc trong thê trân chiên tranh du kich, gọi la xã chiên đâu.
Dên nám 1965, co khoang 200 km đia đao đã được đao. Vê quy mô, hệ thông đia
đao co tông chiêu dai toan tuyên la trên 200 km, voi 3 tầng sâu khac nhau, tầng trên
cach mát đât khoang 3 m, tầng giua cach mát đât khoang 6 m, tầng dưoi cung sâu hon
12 m. Luc nay, đia đao không chi con la noi tru ân ma đã tro thanh noi sinh sông, cuu
thưong, hội họp, kho chua vu khi...
ĐY. Ci+m
Dia đao được đao trên một khu vuc đât set pha đa ong nên co độ bên cao, it bi sut
lo. Hệ thông đia đao nám sâu dưoi long đât, co thê chiu được suc công pha của cac loai
bom tân lon nhât của quân đội Mÿ. Không khi được lây vao đia đao thông qua cac l€
thông hoi. Cac khu vuc khac nhau của đia đao co thê được cô lâp khi cần (bi hoi ngat,
bom nưoc).
Cuộc sông dưoi đia đao
24
Cuộc sông dưoi đia đao thiêu anh sang, âm ưot va nong buc va điêu kiện vệ sinh
kem nên hầu như đa sô nhung ngưoi sông o đia đao đêu bi ky sinh trung, bac da va cac
bệnh vê xưong. Ngoai ra, việc thiêu thôn lưong thuc, thuc phâm va nhu yêu phâm cung
la vân đê lon nhât của cư dân đia đao.
Chê vu khi - vot chông Chê tao vu khi Chê tao vu khi
Bêp Hoang Cầm Hầm cuu thưong
&5 /Zn .ông .Wa [3<n Cội M\ 41 CMng min# 41O Cịa CVO
•uân đội Mÿ va •uân luc Việt Nam Cộng hoa đã liên tuc tân công vao hệ thông đia
đao báng đủ phưong tiện: bom, bom nưoc vao đia đao, hoi ngat... nhưng do hệ thông
đia đao được thiêt kê co thê cô lâp tung phần nên bi hư hai không nhiêu. •uân đội Mÿ
đã ap dung nhiêu biện phap đê phat hiện cac cua vao (được nguy trang) va phat hiện
cac cua thông gio (thưong được đát giua cac bui cây). Biện phap huu hiệu nhât la su
dung cho nghiệp vu. Ban đầu co một sô cua vao va l€ thông gio bi cho nghiệp vu phat
hiện do cho ngui được hoi ngưoi. Tuy nhiên, sau đo, nhung ngưoi o dưoi đia đao đã
dung xa phong của Mÿ đát o cua hầm va cua thông gio nên cho nghiệp vu không thê
phat hiện ra.
25
Dia đao Củ Chi ngay nay
Ngay nay, đia đao Củ Chi con khoang 120 km được bao vệ va đã tro thanh một
điêm du lich hâp dân cho du khach đên thám Thanh phô Hô Chi Minh. Du khach, đác
biệt la cuu chiên binh, thưong chọn điêm thám quan nay khi đên thám Thanh phô Hô
Chi Minh. Du khach được trai nghiệm cuộc sông dưoi đia đao như nhung cư dân thuc
thu trưoc đây (được thám quan, án uông nhung mon án của cư dân đia đao trưoc đây).
Khu đia đao Củ Chi (thuộc xã Phu Mÿ Hưng - huyện Củ Chi) đã được Bộ Ván hoa
(nay la Bộ Ván hoa, Thê thao va Du lich) xêp hang di tich lich su quôc gia (theo quyêt
đinh sô 54/VH•D ngay 29 thang 4 nám 1979 của Bộ trưong Bộ Ván hoa). Hệ thông
đia đao Bên Dinh (thuộc xã Nhuân Duc - cán cu của Huyện ủy Củ Chi trong thoi kˆ
khang chiên) cung được xêp hang di tich lich su quôc gia (theo quyêt đinh sô
101/2004/•D-BVHTT ngay 15 thang 12 nám 2004 của Bộ trưong Bộ Ván hoa - Thông
tin).
II.1.9.4. K#3 Ui /8.# ị.# =X Địa CVO CW C#i
Du khach được án uông thu dưoi đia đao nhung mon án của cư dân đia đao trưoc
đây
26
Khu di tich lich su Dia đao Củ Chi hiện nay được Công ty Minh Thanh (truc thuộc
Bộ Chi huy •uân su thanh phô Hô Chi Minh) quan ly truc tiêp. Khu di tich gôm co hệ
thông đia đao (Bên Dược, Bên Dinh), đên Bên Dược, khu quan tri, khu dich vu, khu
vuc tai hiện vung giai phong va vanh đai diệt quân Mÿ, khu du lich sinh thai - giai tri
ven sông Sai Gon.
T]n g^i Đền BFn 6D_.
Trưoc đây, noi đây la đia điêm vượt qua sông Sai Gon đê đi qua cac tinh Dông Nam
Bộ khac. Nhưng do ngưoi o đây la ngưoi Nam bộ nên tu ƒBên Vượtƒ đã bi noi trai đi
thanh ƒBên Dượcƒ (ƒBên Dượcƒ o đây không la bên, hay trung tâm, cung câp thuôc).
Š Rung ngâp mán Cần Gio: Xã Ly Nhon va Long Hoa, huyện Cần Gio
Rung Cần Gio
27
tham quan nha bao tang Cần Gio, tham quan thu hoang dã voi đan khi tu nhiên trên
1000 con, khu bao tôn ca sâu Hoa Ca va một sô thu rung ngâp mán khac.
tham quan rung ngâp mán va cán cu cach mang Rung Sac báng canoe.
28
thưong thuc rượu cần, khoai lang nưong tai Cần Gio.
tham quan Dầm Doi tham quan Khu bao tôn doi nghệ,tham quan ao cua, câu cua giai
tri, tro lai tau, đi chinh phuc Thap Tang Bông, cao 26 met. Ngắm toan canh rung, dong
sông, sân chim tu trên cao.
29
Š Du thuyên trên sông Sai Gon: Xuât phat tu bên Bach Dáng
VD)n .' T#W Đ`.
124/31, khu phô Go Công, phưong Long Thanh Mÿ, quân 9
••.1.8 L#Dang /i7n Ci Vi:
Sân bay Tân Son Nhât tọa lac tai TPHCM la cang hang không quôc tê chinh yêu
30
của Việt Nam củng chinh la ga đi trong nưoc (Tu TPHCM đi cac tinh va ngược
lai ). Tu sân bay Tân Son Nhât vao trung tâm TPHCM mât khoang 20 phut đi xe taxi.
Tu cac tinh miên Bắc đô vao Nam cac ban củng co thê đi báng đưong sắt. Cac
chuyên tau liên tuc trong nám phuc vu hanh khach Bắc Nam, gia ve ban co thê tham
khao va đát ve tai http://vetau.com.vn Lua chọn tiêp theo la đi xe khach tu cac tuyên
tinh đên TPHCM va ngược lai như dich vu vân tai hanh khach Mai Linh •xpress co
mát trên khắp Việt Nam va cac doanh nghiệp vân tai khac. Cuôi cung la đi báng xe gắn
may.
Dê vao TPHCM co rât nhiêu lua chọn đi lai cho ban như: Xe taxi, xe buyt, xe ôm…
Gia ve xe buyt o TPHCM rât rë, tuyên dai khoang 5000 VND va tuyên ngắn la 3000 ‹
4000 VND. Vao cac gio cao điêm thi hoi chât vi khach đông con gio r€i thi thoai mai,
ngôi suôt lộ trinh trong …. May lanh.
Xe taxi rong ruôi suôt ngay khắp cac con đưong mang bên hông la sô điện thoai của
hãng taxi ma xe đo hoat động. Cac xe taxi o TPHCM thưong co gia như sau 12.000
VND cho 1km đầu tiên, 10.000 cho nhung km tiêp theo va 8000 VND cho km thu 10
tro lên, cac hãng taxi lon như Mai Linh Group, Taxi Žuture 8181818, Taxi Vinasun,
Vinataxi…
Xe ôm thi co mát hầu như tât ca cac con h•m o TPHCM va gia thi thoa thuân giua
hanh khach va lay xe, thưong thi 1km thi 5.000 VND va 10Km thi khoang 30.000D.
••.1.9 M3a =bmc gi- .N
Hang hoa thât phong phu, đủ mau sắc, đủ chủng loai, tu nhung vât dung thông thưong
hang ngay cho đên nhung đác san nôi tiêng của mọi miên đât nưoc, tu hang san xuât
trong nưoc đên nhung nhãn hiệu quôc tê co uy tin trên thê gioi. Cua hang thưong trang
tri rât đep, nhât la cac cua hang thủ công mÿ nghệ va thoi trang, m€i cua hang như một
tac phâm nghệ thuât nho nho.
Ngưoi Sai Gon vân quan niệm ƒBuôn co ban, ban co phưongƒ, nên tu phat thanh nhiêu
31
khu phô kinh doanh cung một mát hang, rât dê dang cho khach xem va lua chọn. Cua
hang kê nhau nên đê giu khach, ngưoi ban thưong không noi thach nhiêu. Co cua hang
ban gia nhât đinh. Tuy nhiên ban vân cu phai canh giac voi vân đê gia ca va chât
lượng, nhât la khi đi mua sắm trong chợ.
Ban thân thanh phô la một trung tâm công nghiệp va đầu môi giao thưong trong va
ngoai nưoc. Chợ Lon đã nôi tiêng tu bao đoi nay voi tay nghê tiêu thủ công nghiệp. Vi
thê, không la khi hang hoa o đây rât dôi dao. Nhưng co lë ban cung vân ngac nhiên khi
phat hiện việc tim mua một đác san đia phưong o Sai Gon co khi con dê dang hon la tai
chinh noi xuât xu; hoác phat hiện kha nhiêu cac san phâm đia phưong nay được san
xuât tai Sai Gon voi chât lượng cao hon.
Ngay nay, kho co thê noi cai gi la đác san của thanh phô Hô Chi Minh. Nhưng chắc
chắn hang hoa phong phu va đa dang o đây së lam hai long du khach gần xa.
Tai cac chợ của TPHCM hầu hêt cac san phâm không được niêm yêt gia ban. Dên
TPHCM ban muôn mua sắm o TPHCM ban cần co ai đo ranh vê mua sắm đi cung vi
cac tiêu thưong o cac chợ đội gia san phâm lên rât cao. Ban củng co thê chọn việc mua
hang tai cac khu thưong mai, siêu thi cac hệ thông plaza trên khắp TPHCM vi no co
gia chinh thuc va chắc chắn la khoi sợ lầm.
H7 /#>ng .#_ TL.HCM
32
33
34
•.
35
••.
Š Chợ Bên Thanh, một biêu tượng của Sai Gon, được xem la chợ ban l• lon nhât theo
nghia ban co thê tim thây tai đây đủ thu mát hang, tu binh dân đên cao câp, đác biệt
hang thuc phâm thuộc loai chọn lọc nhât.
Š Chợ An Dông moi xây dung, co sau tầng, trang bi kha hiện đai, phong phu nhât la
hang vai va hang gia da.
36
Š Binh Tây la chợ ban si lon nhât, không chi của thanh phô ma ca phia Nam, la đầu
môi phân phôi san phâm tiêu thủ công nghiệp của Chợ Lon, nông san của đông báng
sông Cuu Long va Tây Nguyên cung hang nhâp khâu tu Trung •uôc, Thai Lan… đi
khắp mọi miên đât nưoc. Chu ban si va ban l• o đây được hiêu theo nghia rât tưong đôi
boi vi thuc tê cac chợ lon hay nho đêu co ca hai hinh thuc buôn ban nay.
Chợ Binh Tây
Š Một đác điêm nua la thanh phô co nhiêu chợ chi chuyên ban một mát hang:
1. Chợ vai Soai Kinh Lâm
2. Chợ hoa chât Kim Biên
3. Chợ gao Trần Chanh Chiêu
4. Chợ thuôc la Học Lac, chợ ga Xom Vôi
5. Chợ hoa Hô Thi KyChợ vât liệu xây dung Trinh Hoai Duc…
B]n .Vn# .#_c &1i G'n .d T#> .#3e]n UOan#.
Š Muôn mua đô g€ thông dung, moi ban đên phô Ngô Gia Tu. Nhưng đô g€ cao câp,
37
thoi trang hon thi lai phai tim đên cac cua hiệu trên đưong Nguyên Thi Minh Khai.
Trong khi đo, phô đô g€ Cộng Hoa o Tân Binh chủ yêu ban đô nội thât cham tr€, cac
loai tượng báng g€ quy.
Š Trang tri nha cua thi co phô vât liệu trang tri đưong Ly Thưong Kiệt va Tô Hiên
Thanh; phô hoa gia đưong Ba Thang Hai; phô man rem chán gôi trên đưong Lê Ván Si
va Ly Thai Tô - Diện Biên Phủ; phô trang tri đam cưoi o cuôi đưong Nguyên Dinh
Chiêu…
Š Phô thuc phâm Nguyên Thông chuyên ban đô hộp, nhưng rượu ngoai thi phai tim
đên phô Hai Triêu. Phô Ta Uyên chuyên ban thit quay đủ loai. Con trai cây thi nôi
tiêng co Lê Thanh Tôn, Tân Dinh va ˜êt Kiêu.
Š Phô quần ao keo dai trên đưong Cao Thắng va Nguyên Dinh Chiêu, trong khi phô
giay dep tâp trung một đoan đưong Trần Huy Liệu cung o quân 3.
Š Dô cô tâp trung trên đưong Lê Công Kiêu, hang lưu niệm khu Dông Khoi, Lê Lợi va
Lê Thanh Tôn, thuôc Bắc khu Triệu •uang Phuc, hang mã đưong Lưong Nhu Học, đô
tho đưong Nguyên Chi Thanh va Cach Mang Thang Tam…
&i]3 /#ị 41 /R3ng /<m /#Dang mVi
Tuy chi moi xuât hiện trong vong vai nám tro lai đây, siêu thi to ra co suc thu hut lon
boi mát hang thuc phâm va tiêu dung hang ngay phong phu, chủng loai đa dang, m€i
mát hang co thê co đên hang chuc nhãn hiệu khac nhau giup việc lua chọn hang dê
dang, chât lượng đam bao va gia ca phai cháng, nhât la ban theo gia nhât đinh nên
thuân lợi cho nhung ngưoi bân rộn, không co thoi gio đi khao gia thi trưong. Trong luc
thoi tiêt nong buc, đi mua hang trong siêu thi may lanh cung đ‡ phần mệt nhọc. Da sô
cac siêu thi đêu co khu vuc vui choi danh riêng cho cac chau.
Trung tâm thưong mai không phô biên báng siêu thi, thưong ban cac loai hang tiêu
dung cao câp, nhât la hang ngoai nhâp thuộc cac nhãn hiệu nôi tiêng trên thê gioi, đô
nu trang đắt tiên hay qua lưu niệm tinh xao. Trai voi chợ va siêu thi la nhung noi hang
38
hoa đầy ắp, cac trung tâm thưong mai thưong chọn hang tinh hon la theo sô lượng,
cach trưng bay sang trọng va hâp dân.
&i]3 /#ị:
1. Hệ thông Siêu thi C’’P Mart
2. Hệ thông Siêu thi Citimart
3. Hệ thông Siêu thi Maximart
4. Hệ thông Siêu thi Metro
5. Hệ thông Siêu thi Sai Gon
6. Siêu thi Cora
7. Siêu thi Ha Nội
8. Siêu thi Super Bo•l
TR3ng /<m T#Dang mVi fn:
1. TTTM Diamond Plaza
2. TTTM Saigontourist
3. TTTM Savico ‹ Kinh Dô
4. TTTM Tax
5. TTTM Hung Vưong Plaza
6. TTTM Citi Plaza
BNng /#ông /in gi- .N /#am 2#NO
Š Nưoc Suôi 5.000đ/ chai
Š •nternet 4.000đ/ gio
Š Com xuât 15000 ‹ 40000vnđ/ đia
Š Taxi 12.000D/KM
Š CaIe 7000 ‹ 60000 vnđ
Š Xe buyt 3000 - 5000 vnđ/ tuyên
39
Š Mi goi 7000 ‹ 10000 vnđ/ tô
Š Trung ga 3000vnd/ trung
Gia trên chi mang tinh tham khao co thê thay đôi.
™m thuc:
La trung tâm của vung đât phưong Nam tru phu, san vât dôi dao, nên mon án Sai Gon
rât đa dang. Lai thêm la noi hội tu của cư dân tu mọi miên đât nưoc va cua ngo tiêp
xuc voi thê gioi bên ngoai, nên thanh phô đã tiêp nhân thêm cac dong âm thuc của ca
nưoc va thê gioi, chọn lọc tinh hoa thanh một nên âm thuc phong phu va hâp dân.
Banh mi Sai Gon
Ngay nay, ngưoi ta dê dang tim thây o Sai Gon vô sô đác san Bắc, Trung, Nam hay
quôc tê, theo đung nguyên ban cung co, nhưng phô biên hon vân la nhung mon đã
được ƒSai Gon hoaƒ đê hưong vi thêm phong phu, đâm đa. Chât Sai Gon thưong thê
hiện o vi ngọt, nhiêu rau xanh va nhiêu thủy hai san tưoi sông. Ch“ng han như mon
40
canh chua Sai Gon đã kêt hợp ca cai chua- mán của miên Bắc, cai cay nông ot tưoi của
miên Trung va cai ngọt xoi loi của miên Nam. Mon bun bo Huê được ƒcai biênƒ đê bot
cay, thêm ngọt, thêm beo va thêm rau. Mon bo bit têt của phưong Tây thi mong hon,
chin hon, nhiêu gia vi hon va kem rau sông, đô chua nhiêu hon…
Lâu ca keo, mon án mang đâm chât Nam Bộ
Khuynh hưong gần đây tim vê nhung mon dân dã chôn đông quê, mon án của thoi
khân hoang mo cõi. Kê ca thuc đon của cac nha hang sang trọng nay co ca mon chuột
đông rô ti, châu châu chiên gion, lưon hâp trai bầu, êch xao lán, ca rô kho tộ, ca bông
41
dua kho tiêu… Mon lâu sanh điệu phai đủ hai mưoi mây thu rau đông nội như cu neo,
tai tượng, cang cua, bông so đua, bông điên điên… Mon nưong thi nao la nưong than
hông, nưong trui, nưong mọi, nưong lu, nưong đât set… Va ngưoi Sai Gon vân không
ngung sưu tầm đê bô sung vao thuc đon của minh nhung mon án đã một thoi bi quên
lãng cung như nhung mon moi tu khắp bôn phưong troi.
Ngoai ra o Sai Gon ban cung co thê tim thây đủ mon án nhe của 3 miên, tu Hủ Tiêu
Nam Vang, Bun Bo Huê, đên Pho Ha Nội.
Hủ tiêu Nam Vang
T#1n# T#> HM C#8 Min# #i7n .d E(1 2#-.# =Vn 4fi 1Q.E(E T#'ng.
42
Khach san Continental
43
Hệ thông khach san bao gôm tu nhung khach san cao câp do cac tâp đoan quôc tê hang
đầu như Accor, Žurama, Mariot hay Shareton quan ly, cac khach san đã co qua trinh
hoat động ca trám nám ma dich vu được ngay ca cac vi nguyên thủ quôc gia, cac doanh
nhân tầm c‡ khen ngợi, được cac tô chuc quôc tê vê du lich trao táng nhiêu giai thưong
va danh hiệu vê chât lượng cao cho đên cac khach san binh dân đap ung nhiêu nhu cầu
linh động va đa dang của khach.
44
Khach san 5 sao Rex
Phần lon cac khach san đêu chiêm nhung vi tri đep nhât trong trung tâm thanh phô, gần
cac khu thưong mai, cân kê sân bay, nha ga, bên xe… Va đác điêm chinh la cac khach
san đêu co tinh chuyên nghiệp cao, tu co so vât chât va trang thiêt bi cho đên cac dich
vu va phong cach phuc vu. M€i khach san thưong lua chọn một ân tượng riêng:
Caravelle la khach san thưong nhân tuyệt hao, Rex la ƒNgôi nha Việt Namƒ, Mašestic
voi v• thanh lich cô điên phưong Tây, Bông Sen gây ân tượng báng âm thuc ƒbuIIet
ganhƒ, Dệ Nhât nôi tiêng voi dich vu tiệc cưoi… Ngay nhung khach san nho cung tao
phong cach như su phuc vu tân tâm, thân tinh như trong gia đinh, hay nhung dich vu
đap ung mọi yêu cầu nho nho của khach.
Nganh khach san của thanh phô Hô Chi Minh co thê tu hao khi so sanh voi cac nưoc
trong khu vuc.
HD3 ! 2#-.
Khi đi du lich tai TPHCM du khach chu y cac điêm sau:
Š Không nên dao phô qua khuya, vi ban đi qua khuya co thê bi công an 'rinh¨ vê
phưong hoác bi 'giang hô¨ cưop hoác 'hoi thám suc khoe¨
Š Không nên mua đô o cac khu chợ 'chôm hôm¨ va cac vât dung của cac 'đai ca¨ ban
45
hang rong.
Š Khi ra khoi sân bay ban nên chọn một chiêc taxi co uy tin như Taxi Airport ch“ng
han. Tranh chọn cac xe taxi không co logo kiêm soat hoác không co bộ đêm cưoc.
Tranh đê bi lua.
Š † TPHCM nên han chê đi xe ôm vao ban đêm nêu ban không rõ noi minh đên la đâu
vi co thê ban së bi lua hoác hon la ban së bi nguy hiêm.
III. Tgh NINH :
Tây Ninh la một tinh o Dông Nam Bộ,Việt Nam. Phia Tây va Tây Bắc giap voi
Vưong quôc Campuchia; phia Dông giap voi tinh Binh Dưong va Binh Phưoc; phia
Nam giap Thanh phô Hô Chi Minh va tinh Long An. Theo kêt qua điêu tra dân sô ngay
01/04/2009, dân sô tinh Tây Ninh la 1.066.402 ngưoi.
•••.1 Địa !
Tây Ninh la vung đât co nui non, đông báng va nhiêu phong canh đep rât hâp dân
đôi voi nhiêu khach du lich. Rung Tây Ninh co toi hon 200 loai g€ quy, 250 loai thu
hiêm voi một sô lượng rắn ba sọc, rua vang lon nhât o Việt Nam cung hon 700 loai côn
trung. Ngay nay, nhung loai động thuc vât quy nay đang được bao tôn va bao vệ.
III." H1n# .#8n#
Tây Ninh bao gôm 1 thi xã Tây Ninh va 8 huyện:
• thi xã Tây Ninh 5 phưong va 5 xã
• Huyện Tân Biên1 thi trân va 9 xã
• Huyện Tân Châu1 thi trân va 11 xã
• Huyện Dưong Minh Châu1 thi trân va 10 xã
• Huyện Châu Thanh 1 thi trân va 14 xã
• Huyện Hoa Thanh1 thi trân va 7 xã
• Huyện Bên Cầu1 thi trân va 8 xã
• Huyện Go Dầu1 thi trân va 8 xã
• Huyện Trang Bang 1 thi trân va 9 xã
46
Tinh Tây Ninh co 96 đon vi câp xã gôm 5 phưong, 8 thi trân va 83 xã
III.% Kin# /F
GDP/ngưoi: 506 USD (tưong đưong: 7.178.622 đông) (nám2000)
III.( Vin #da
Kiên truc Cham, nên ván minh Cham va dân tộc Khmerđược đanh gia cao như la
một xã hội ván minh som xuât hiện o miên Nam Việt Nam.
III., 63 ị.#
Tây Ninh nôi tiêng voi nhung phong canh thiên nhiên hung vi. Nui Ba Den cao
986m la noi co nhiêu truyên thuyêt nôi tiêng, o đây co một bao tang được xây dung
trong đông Kim •uang va một ngôi chua cung tên rât nôi tiêng. Tây Ninh la thanh đia
của đao Cao Dai. Nhung ngưoi theo đao nay tho Thiên Nhãn. Ngoai ra họ con theo đao
Phât, đao Kitô va nhiêu đao khac.
III.,.1 TRNng B1ng:
TRNng B1ng la một huyện nám o phia Nam tinh Tây Ninh
Địa gifi #1n# .#8n#
Diện tich: 334.61 km›
• Phia Dông giap tinh Binh Dưong
• Phia Tây giap vưong quôc Campuchia
• Phia Nam giap tinh Long An va thanh phô Hô Chi Minh
• Phia Bắc giap cac huyện Go Dầu, Bên Cầu, Dưong Minh Châu
Huyện nám trên tuyên quôc lộ nôi thanh phô Hô Chi Minh va thủ đô Phnom Penh
của Campuchia, hiện đã thanh lâp được khu công nghiệp Trang Bang va khu chê xuât
Linh Trung •••, thu hut sô lượng lon nguôn lao động tai đia phưong va cac tinh khac
63 ị.# j CY. =Nn
• Mon án nôi tiêng:
Banh canh va banh Trang Bang được kha nhiêu du khach thâp phưong yêu thich.
Dác biệt la mon banh trang phoi sưong. Trưoc khi án, vao buôi tôi, khi nhin thây
47
nhung châu kiêng ưon ưot man mat hoi sưong, ngưoi ta đem cac vi banh ra phoi độ
một, hai phut đê hoi sưong thâm vao banh, lam cho banh co co độ d•o vua đủ ma
không ưot, nat. Banh trang phoi sưong thưong được phuc vu cung voi thit luộc va rau
sông (dung banh trang đê cuôn thit va rau, do đo banh cần co độ d•o), châm nưoc mắm
toi ot.
• Lich su anh hung:
Huyện Trang Bang (tinh Tây Ninh) trong khang chiên chông Mÿ la noi tranh châp
rât ac liệt giua ta va đich. Cung voi đia đao Củ Chi tao nên vanh đai cach mang. Bi
chiên tranh tan pha náng nê, sau ngay giai phong, thông nhât đât nưoc, noi đây gần như
đi lên tu con sô 0 tron trinh. Nhưng đên nay, vung đât anh hung nay đã tro thanh trung
tâm phat triên công nghiệp của tinh Tây Ninh, la đầu tầu trong việc keo nên kinh tê tinh
đi lên. Ngoai ra Trang Bang con hai lần phong táng Anh Hung. Anh hung trong chông
giác va Anh Hung trong san xuât.
Đan 4ị #1n# .#8n#
• Xã Binh Thanh
• Xã Phưoc Lưu
• Xã Phưoc Chi
• Xã Gia Binh
• Xã Gia Lộc
• Xã An Hoa
• Xã Lộc Hưng
• Xã Dôn Thuân
• Xã An Tinh
• Thi trân Trang Bang
Xã Hưng Thuân moi thanh lâp ghep 1 phần xã Lộc Hưng va Dôn Thuân
48
III.,." T'a T#-n# T<e Nin#:
Toa thanh nhin o bên ngoai.
Toa Thanh o Tây Ninh la co so tôn giao quan trọng nhât của tôn giao Cao Dai.
Toa Thanh Cao Dai Tây Ninh cach Thi xã Tây
Ninh độ 5km, cach Nui Ba Den độ 8km va cach Sai
Gon (Thanh Phô HCM) độ 100km. (hình bìa)
Nội ô Toa Thanh co diện tich độ 100 mâu, bao bọc
boi 4000m hang rao xây báng gach co trang tri hoa
ván. Dưong vao Nội „ co 12 công, cac công đêu xây
dung kiêu Tam quan, đắp cham hinh Tu linh (Long,
Lân, •ui, Phung) va hoa sen. Công chinh cao va rộng hon cac cua khac, đắp lư‡ng
long tranh châu, hoa sen, cung ba cô phap: quyên sach Xuân thu, binh Bat vu va Phât
trần. (hình 1)
Binh Bat Vu la binh đung thuc phâm của táng ni Phât giao dung khât thuc
Phât Chủ la cây phât trần, dung quet sach bui trần che lâp Tâm đê ngộ Dao. Do la
buu bôi của Duc Thai Thượng Lão •uân, tượng trưng Tiên giao.
Xuân Thu la tên quyên sach su do Duc Không Tu sang tac, nêu lên quan điêm vê
thuyêt Chinh danh, Nhât quan, Trung dung, Dai đông. Sach Xuân Thu được chọn lam
cô phap cho Nho giao.
Dao Cao Dai chọn ba cô phap trên đê noi lên su đông nguyên của Phât giao, Tiên
giao, Nho giao trong nên Dai đao.
Tu Chanh môn co con đưong dân th“ng hưong Dông toi Dên Thanh.
Noi Chanh môn co đắp đôi câu liên noi lên tôn chi của Dao:
CA’ THœ•NG CHž T„N DŸ• DŸ’ HOA BINH D•N CH‰ MUC
DA• T•EN SUNG BA• CA’ DA• CONG Hœ†NG TU D’ •U˜EN.
Y nghia:
49
Đấng Chí Tôn ở trên cao hơn hết, mở ra một nền Đạo lớn ha h!" #$ bình %&ng
h'ớng tớ( )*n ch+,
-ính "h.c tôn th/ Đấng Cao Đ$(, th/( 01 *n 23 l4n ba c5ng ch6ng h'ởng 768ền t9
)o,
Tu Chanh môn đên Dên Thanh, trưoc tiên ta thây co ba bao thap đê chua nhuc thê
của Duc Hộ Phap (o giua), Duc Thượng Phâm va Duc Thượng Sanh. Cac Thap được
xây đắp, cham trô nhiêu hoa tiêt tinh vi va co hinh Bat
quai.
•ua khoi cac thap la sân Dai Dông Xã co tượng
Thai tu Siddharta cư‡i ngua tim Dao, theo sau la
Channa, ngưoi hầu cân. Kê đên la Cuu Trung Thiên,
hinh bat quai co 9 bâc va được son ba mau vang, xanh,
đo. Gần đo la cây bô đê cô thu do Dai Duc Thera
Narada táng cây con lây tu Bô đê đao trang bên Œn độ
(1953). Chinh noi Bô Dê đao trang, Thai tu Siddharta đã tham thiên nhâp đinh va tro
thanh Dâng Giac Ngộ, Duc Phât Thich Ca (hình :).
Hai bên Dai đông xã co hai khan đai voi 2 con đưong dân
đên Dên Thanh. Cach cội bô đê vai thưoc co cột phưon voi la
phưon phât phoi bay trong gio. Cột phưon cao độ 18m, la
phưon dai 12m va rộng 1,2m. Phia trên mau vang thêu hai con
rông chầu mát troi. Thân phưon co ba sọc vang, xanh, đo. †
giua vung xanh co hinh Thiên Nhãn, Cô Phap Tam giao va sau
chu DŸ• DŸ’ TAM KY PHO DO báng Han tu(hình ;).
Sân gach co cột phưon va cây Bô đê được gọi la Dai Dông
Xã. Cai tên noi lên tinh nhân ban chia x• cung nhau, va tinh thần đai đông đê co thê
chung sông hoa binh.
III.,.".1 &k KIlN mgh 6kNG ĐỀN THÁNH
50
Su Dao ghi nhân cac su kiện vê nguôn gôc thanh lâp Toa Thanh như sau:
7-10-1926, •uy vi khai sang Dao gui Tuyên ngôn Khai Dao đên Thông đôc Nam
Kˆ Le Žol thông bao mo Dao Cao Dai.
19-11-1926 (Rám thang 10 Binh Dần), •uy vi tiên khai mượn Chua Go Ken (Tu
Lâm Tu) tinh Tây Ninh, do Hoa Thượng Như Nhãn tru tri, tô chuc đai lê 'Khai Minh
Dai Dao¨ trọng thê, keo dai suôt mây ngay voi hang van tin đô.
Mây thang sau, chua bi đoi lai nên Duc Ly Giao Tông day quy ông Cao •uˆnh Cư,
Pham Công Tắc, Nguyên Ngọc Tho, Nguyên Ngọc Tưong va Lê Ba Trang đi tim đât
đê cât. Chọn mua được 100 mâu rung câm. Vê phong thủy, khu rung nay co đia thê rât
tôt vi sâu dưoi long đât co 6 mach nưoc tu lai gọi la Luc Long pho ân.
Tu thang Giêng nám Dinh Mão (1927), Duc Chi Tôn va Duc Ly Giao Tông đã day
tât ca chi tiêt, kich thưoc trong họa đô, nhưng vi tin đô con it va qua ngheo nên một
Toa Thanh tam được cât lên đon so.
1931 đao mong, lam nên, đao hầm Bat •uai Dai. Ngai Thai Tho Thanh trông coi.
1933 Duc •uyên Giao Tông Thượng Trung Nhut va Nu Dầu Sư Hưong Thanh tiêp
nôi công trinh được thoi gian ngắn rôi ngưng lai.
13-10 Giap Tuât (1934), Duc •uyên Giao Tông mât.
1935 cât lầu Hiệp Thiên Dai, đuc cột, đô tâm trần. Ngai Tiêp Thê Lê Thê Vinh
trông coi.
Sau khi Duc •uyên Giao Tông đã đáng tiên, Duc Hộ Phap được giao nắm quyên
chưong quan ca hai Hội Thanh Hiệp Thiên Dai va Cuu Trung Dai va lâp kê hoach xây
cât thanh công Toa Thanh.
Ngai huy động được 500 ngưoi lam công qua. Tât ca đêu lâp nguyện trưong chay
va không lâp gia đinh đê co đủ tinh khiêt trong thoi gian công qua xây dung Dên
Thanh. Tiên hanh liên tuc trong suôt bôn nám rư‡i thi chanh quyên Phap khủng bô, bắt
Duc Hộ Phap đay đi Madagascar o Phi Châu.
51
Dên 30-8-1946, Duc Hộ Phap moi được tro vê. Ngai huy động sô ngưoi lam công
qua tro lai tiêp tuc công trinh.
27-1-1947, Duc Hộ Phap lam Lê Trân Thần Toa Thanh
29-1-1947 (8-1- Dinh Hợi), tô chuc Lê An vi •ua Can Khôn
1-2-1955 (9-1-Œt Mui), nhân ngay Via Duc Chi Tôn, Dai lê khanh thanh Toa Thanh
được tô chuc vô cung trọng thê.
Tin đô Cao Dai rât hãnh diện co được Ngôi Toa Thanh đô sộ, nguy nga, trang lệ do
Thiên Y hợp cung Nhon luc tao nên, tiêu biêu cho nên Dai Dao voi tôn chi: •uy
nguyên tam giao, phuc nhut ngu chi
III.,."." KnCH THopC
T#qO [3i Cịn# /#iF/ 2F
Nên cao 1.8 m, rộng 27m, dai 135m
Hiệp Thiên Dai dai 27m, co lầu chuông, va lầu trông cao 36m
Cuu Trung Dai dai 81m, co thap tron o giua gọi la Nghinh Phong Dai cao 25m
Bat •uai Dai dai 27m. thap cao 30m
T#qO /#5. /F:
Vi tin đô luc đo con ngheo, Hội Thanh gáp kho khán vê tiên bac nên khi thi công đã
thu bot lai kich thưoc trên. Sô đo thuc tê chi con co: chiêu rộng 22m, dai 97.5m, trong
đo:
Hiệp Thiên Dai dai 13.5m
Cuu Trung Dai dai 63m
Bat •uai Dai dai 21m

III.,.".% MÔ Tr Vs t NGHuA CvU TwxC TyNG QUÁT
Nhin tông thê Toa Thanh Cao Dai Tây Ninh, ngưoi ta thây Toa Thanh mang hinh
tượng Long Mã bai sư. Long Mã la con vât linh huyên thoai mang Ha đô trên minh, gợi
y cho vua Phuc Hy vë nên Bat •uai Tiên Thiên.
52
- Dầu Long Mã la mát tiên nhin th“ng vê phia Tây. Hai lầu chuông va trông vưon
lên như hai sung nhọn. Nám giua hai lầu chuông trông la toa nha lầu voi tầng trệt
(TINH T•M DA•) như miệng Long Mã ha ra.
Tầng hai (PH• Tœ†NG DA•) như cai tran voi 2 cua được
coi như hai con mắt. Giua la mắt Huệ (Thiên Nhãn). Trên cao
co tượng Duc Di Lác ngôi trên lưng cọp va toa sen.(hình <)
• - Duôi Long Mã la Bat •uai Dai hưong th“ng phia
Dông
- Thân Long Mã la phần o giua Dên (CUU TRUNG
DA•) chia thanh 9 gian cao dần tu phia trưoc ra sau, nôi liên
Hiệp Thiên Dai voi Bat •uai Dai.
Tông thê Dên Thanh rât nguy nga trang lệ, chiêu dai 97,5 met,
va chiêu ngang 22 met. Mát tiên day vê hưong Tây. Bên trai la Lầu
chuông được gọi la Bach Ngọc Chung Dai, bên phai la Lầu trông co
tên la Lôi •m Cô Dai. Ca hai lầu đêu cao 27 met, co 6 tầng voi chiêu
cao khac nhau, co mai ngắn phân chia cac tầng.
Tầng trệt (tầng một) của hai thap co hai khuôn bông lon hinh chu
nhât, o giua co hai chu Nho : CA’ bên lầu trông va DA• bên lầu
chuông. Bên trên khuôn bông nay la 4 ô hinh tron co gắn chu Nho :
BŸCH NGOC CHUNG DA• va L„• •M CO DA•.(hình = #$ > )
Tầng hai của lầu chuông co đắp tượng Duc •uyên Giao Tông mác
Dao phuc đung trên qua đia cầu, tay mát cầm quyên Thiên Tho. Tầng hai của lầu trông
đắp tượng Ba Nu Dầu Sư Hưong Thanh mác đao phuc đung trên qua đia cầu, tay phai
cầm nhanh bông, tay trai xach gio hoa. Dây la hai vi chuc sắc lon co kˆ công khai mo
Dao va xây dung Dên Thanh.
Tầng ba co chiêu cao nho hon, co gắn hai bông gio đê thông hoi.
53
Tầng bôn co chiêu cao lon nhât đê bên trong đát một cai trông lon gọi la Lôi •m Cô
bên lầu trông va một cai chuông lon gọi la Bach Ngọc Chung bên lầu chuông.
Trên đinh lầu chuông, dưoi ngọn thu lôi co tac tượng cai hô lô. Do la buu phap của
Dai Tiên Ly Thiêt •ua, tiên kiêp của Duc •uyên Giao Tông.
Trên đinh lầu trông co tac hinh gio hoa lam la buu phap của Long Nu (thi gia của
Duc •uan Thê •m). Vi nầy vôn la ngưon linh của ba Dầu Sư
Lâm Hưong Thanh.
Ngay cua chinh, phia trưoc co đuc 4 cột tru, m€i bên co hai
cột song song, một đắp hinh rông đo (L’NG), một đắp hinh
hoa sen (H’A), cham trô rât tinh vi, mau sắc ruc r‡, tượng
trưng cho hai chu Long Hoa. ( hình ? )
Dai hội Long Hoa la một cuộc thi tuyên sau một Chuyên
học hoi va tiên hoa của nhân loai. Dai hội do Duc Di Lác lam
chưong quan. Nhung ngưoi được châm đâu trong kˆ thi công
đuc tháng phâm vi Thần, Thanh, Tiên, Phât. Nhung ngưoi co công đuc chưa đủ së sông
sot tro thanh giông dân moi lâp đoi Thượng Nguon Thanh Duc. Con nhung ngưoi
không đâu phai cho đợi lop thu cầm tiên hoa lên lam ngưoi moi nhâp vao cung chung
sông, bắt đầu một chu trinh tiên hoa moi. Su cho đợi ây co thê keo dai ca triệu nám.
Trưoc ngay khai Dai hội Long Hoa së co cuộc phan xet cuôi cung. Sau cuộc biên động
du dội đo, Dia cầu tro lai yên tinh.
Dê vao Dên Thanh, ngưoi ta phai bưoc qua nám bâc thêm. Nám bâc tượng trưng
cho Ngu Chi Dai Dao va nám bưoc tiên hoa của nhân loai: Ngưoi, Thần, Thanh, Tiên,
Phât. Sau khi bưoc qua, ngưoc mắt nhin ngay giua ta thây Cân Công Binh, cân tội
phưoc tung con ngưoi, tung quôc gia...
Nhin sang bên phai la tượng ông Thiện, minh mác giap, đầu đội kim khôi, tay cầm
đai đao nhưng gưong mát hiên tu, tượng trưng cho điêu thiện (chanh tâm). Bên trai la
54
tượng ông Ac, cung mác khôi giap, nhưng gưong mát du dán, một tay cầm bua, một
tay cầm Ngọc ân ty phu, tượng trưng cho điêu Ac (vọng tâm).
Phia trên 4 cột rông co một bao lon xây hinh ban nguyệt, đo la Lao Dộng Dai, đắp
hinh tượng 8 nghê trong xã hội: Si, Nông, Công, Thưong, Ngư, Tiêu, Canh, Muc voi y
nghia: du o đâu, lam nghê gi, sau khi mât linh hôn cung vê Toa Thanh đê được đinh tội
phưoc
La co Dao được treo ngay giua bao lon (hình @). Co Dao Cao
Dai co ba mau: vang o trên, xanh o giua, đo o cuôi:
- Phần mau vang co thêu sau chu báng Han tu:
DŸ• DŸ’ TAM KY PHO DO
- Phần mau xanh thêu hinh Thiên Nhãn va Cô Phap Tam Giao
(sach Xuân Thu, cây Phât Chủ, binh Bat Vu)
Chinh giua hai lầu chuông trông la tượng Thiên Nhãn, tượng
trưng Dâng Thượng Dê toan náng, háng huu. Hai bên Thiên
Nhãn co đắp 2 câu đôi chu Han.
H•EP NHAP CA’ DA• BA TANH THAP PHœONG •U• CHANH •UA.
TH•ÊN KHA• HUYNH DŸ’ NGÜ CH• TAM G•A’ HO• L’NG H’A.
Y nghia:
A(B" #$o Cao Đ$(, trCm hD m'/( "h'ơng E5ng Ch3nh g(3o,
Tr/( 0ha( Đạo lớn, nCm nh3nh ba g(3o hộ( Fong Aoa,
Trên hai câu đôi nầy co hai chu nho, bên phai la chu Nhân, bên trai la chu Nghia.
Do la một trong nhung triêt ly của Dao Cao Dai phat huy:
NHON BO TU PHœONG DŸ• DA’ DÌ NHON HœNG XÃ TAC.
NGHÌA BAN VŸN DŸ• TAM KY TRONG NGHÌA CHŒN SON HA
Y nghia:
Fng nhơn %Gm rH( 0hI" bJn "h'ơng, %ạo Cao %$( lấ8 lng nhơn l$m h'ng thKnh
n'ớc nh$,
55
Đ(ề6 nghLa ban cho m6ôn %/(, Đạ( Đạo Tam -1 MhN Độ 2Gm trDng %(ề6 nghLa %O
l$m rạng )anh n'ớc nh$,
Trên hai chu Nhân Nghia co một hang chu Han va một hang chu Việt đêu viêt : Dai
Dao Tam Kˆ Phô Dộ.
Phia trên, ngay giua hang chu nầy co Cô Phap Tam giao la Binh Bat Vu (Phât),
Phât chủ (Tiên) va quyên Xuân Thu (Thanh).Phia trong của tầng lầu hai Hiệp Thiên
Dai co tên Tiêu Diêu Diện.Chinh noi đây,cac vi chuc sắc Dai Thiên Phong xin thông
công voi cac Dâng Thiêng Liêng báng phưong phap Thần co diệu but.
Trên noc Tiêu Diêu Diện co tượng Phât Di Lác (Maitreya) ngôi trên lưng cọp đê ky
niệm nám Binh Dần khai Dao. Ngai con co tên la Tu Thi, Dâng Tu ai. Ngai đang giao
hoa tai cung troi Dâu Suât va së la vi Phât tưong lai xuât hiện o thê gian theo loi Duc
Phât Thich Ca đã thọ ky. Tưong truyên ráng chinh một ung thân Bô Tat của Duc Ngai
khoi xưong trưong phai Duy thuc tông hay Duy Tâm Tông vao đầu thê ky thu tư.
Tranh vë Duc Di Lác của Trung •uôc thưong co biêu tượng la một vi mâp tron, vui v•
voi cac tr• em xung quanh. Do la hinh anh của Bô Dai Hoa thượng, một hoa thân của
Di Lác o thê ky thu 10. Tranh o vung Bắc Œn va Tây Tang thưong vë Ngai voi tay bắt
ân chuyên phap luân, co nghia ráng khi xuât hiện trên thê gian,
Ngai së quay banh xe Phap một lần nua đê cuu độ tât ca chung
sinh. Mát khac, theo Thanh giao, Duc Chi Tôn lâp Dao va đưa
nhon loai đên Hội Long Hoa do chinh Duc Di Lác lam Chanh
chủ khao tuyên chọn va truyên giang Ly HOA DONG ‹ BAC
A• tao đoi Thượng ngưon Thanh đuc.
Bưoc lên nám bâc thêm la ta đã bưoc vao TINH T•M D•EN,
noi đê chuc sắc va tin đô ngôi tinh tâm va đinh thần giu long
thanh tinh trưoc khi vao chầu Lê. Trưoc mát ta la tượng Tam
Thanh. Tam Thanh la ba vi Thanh o Bach Vân Dộng noi cõi Thiêng liêng . Do la :
56
- Duc Thanh Son Chon nhon ma trong kiêp giang trần o Việt Nam co tên Nguyên
Binh Khiêm (Trang Trinh). Ngai cầm but lông viêt tam chu Nho :
TH•ÊN THœ•NG, TH•ÊN HŸ-
BAC A•, C„NG BINH
- Duc Nguyệt Tâm Chon Nhon ma trong kiêp giang trần o nưoc Phap la Dai ván
hao Victor Hugo. Ngai cầm but lông ng€ng viêt cac chu Phap :
D••U •T HUMAN•TE ‹
AM’UR •T JUST•C•
- Duc Trung Son Chon nhon ma trong kiêp giang trần o Trung Hoa, Ngai la nha
cach mang co tên la Tôn Ván, Tôn Dât Tiên (Sun ˜at Sen) đã lâp nên nên dân chủ.
Ngai cầm nghiên muc toa hao quang, tượng trưng dung hoa ván hoa Dông Tây đát trên
nên tang triêt ly tôi cô của Nho giao.
Ba vi Thanh nay thay mát nhon loai ky ban hoa ưoc giua Troi va Ngưoi gọi la
Thiên Nhon hoa ưoc. Hoa ưoc nay rât đon gian, chi co bôn chu :
BAC A• ‹ C„NG BINH
THœONG ˜ÊU va C„NG CHANH, la hai điêu Thượng đê yêu cầu con
ngưoi thuc hiện đê được cuu r€i. Nêu con ngưoi không thuc hiện ma lam ngược lai thi
së bi đọa, không con kêu nai gi được nua. Muôn được bôn chu đo phai tim cach phung
su nhon sanh, giup đoi bot khô. Hoa ưoc nay được ky kê tu ngay Duc Thượng Dê mo
Dao Cao Dai đê Dai •n xa cho nhon loai.
Tu Tinh Tâm Diện co đưong lên lầu Hiệp Thiên Dai, noi đát ban tho Chuc
sắc Hiệp Thiên Dai đã qui liêu. Trưoc ban tho la noi ban nhac lê đan khi cung. Tu Hiệp
Thiên Dai co hai đưong lên lầu chuông, lầu trông. M€i tầng bên trên co một cua sô lon
nên tiêng chuông. trông khi đanh lên vang vọng trên không trung.
BzN Tw{NG ĐỀN THÁNH
57
Hi7T T#i]n Đ1i:
Tu Tinh Tâm Diện co hai cua đi vao bên trong Dên Thanh. Bên trong được chia
thanh ba gian. † giua la chanh điện, bên phai danh cho Nam phai quˆ hanh lê, bên trai
danh cho Nu phai.
•uay lai nhin vao mát sau buc tưong co hinh Tam Thanh, ta thây :
- Tượng Duc Hộ Phap o giua, mác đai phuc, đung trên toa sen, đát trên buc
cao hon hêt, dưoi co 7 đầu rắn, tay mát cầm Kim Tiên.
- Tượng của Duc Thuong Phâm Cao •uˆnh Cư bên tay mát Duc Hộ Phap,
đung trên toa sen trưoc cây Phưon Thượng Phâm, mác đai phuc, tay mát cầm Long Tu
Phiên co gắn Phât chủ, tay trai cầm xâu chu€i Tu Bi.
- Tượng của Duc Thượng Sanh Cao Hoai Sang bên trai
Duc Hộ Phap, đung trên toa sen trưoc cây Phưon Thượng Sanh,
mác đai phuc, tay mát cầm Phât chủ, tay trai cầm xâu chu€i tu
bi, sau lưng giắt Thư Hung Kiêm. (hình 1P)
Duc Hộ Phap đap lên hai đầu rắn co chu Nộ (hon giân), Ai
(buôn) va hai tay kêm hai đầu rắn co chu O (oan ghet), Duc
(ham muôn) tượng trưng cho 4 tinh xâu cần chê ngu, va 3 đầu
hưong lên tuc 3 tinh tôt cần nuôi dư‡ng la: Hi (vui mung), Ai
(thưong xot), Lac (vui v•).
Dầu rắn quân vao đôn Duc Hộ Phap, phần giua quân vao đôn Duc Thượng Phâm,
va đuôi rắn quân vao đôn của đuc Thượng Sanh.
Duc Hộ Phap Pham Công Tắc la vi đung đầu chi Phap.
Duc Thượng Phâm Cao •uˆnh Cư đung đầu chi Dao.
Duc Thượng Sanh Cao Hoai Sang đung đầu chi Thê.
Trên vach tưong sau ngai Duc Hộ Phap co tac một chu KHž voi y nghia tho khi
sanh quang. Chu KHž la nguôn cội của Phap đã biên sanh ra van vât. Toan bộ Phap
58
gioi điêu khiên Can khôn Vu tru đêu do noi chu KHž ma sanh sanh hoa hoa. Hai bên
chu KHž co đôi liên:
PHŸM G•A’ TU˜ NGœON, CUU THE DO NHON HANH CHANH PHAP.
M„N •U˜EN DINH HO•, TRU TA D•ET MI HO CHON TRU˜EN.
Y nghia:
MhQt )ạ8 t58 th/( m$ cR6 %ộ ng'/( %/(, th( h$nh ch3nh "h3"
S68ền l9c nơ( cTa Đạo %Knh ra th/( 01 )(Bt t$ mK, bHo hộ chơn tr68ền,
Hiệp Thiên Dai la co quan co nhiệm vu thông công giup con ngưoi liên hệ học hoi
voi cac Dâng thiêng liêng. Hiệp Thiên Dai la co quan Dao Phap, la cầu nôi giua thê
gian (Cuu Trung Dai) voi Thần, Thanh, Tiên, Phât (Bat •uai Dai).
CX3 TRPng Đ1i:
Bên trong Dên Thanh co 28 cột rông tượng trưng cho Nhi Thâp Bat Tu giang trần
giao đao đung chầu Thượng Dê. Cac cột rông son mau xanh, đo, trắng la đê tượng
trưng cho ba kˆ phô độ.
- Nhât kˆ phô độ co Thanh Dưong Dai Hội đê phan đoan đuc hanh va công
qua tu hanh của nhân sanh do Duc Phât Nhiên Dáng chưong phap.
- Nhi kˆ phô độ co Hông Dưong Dai Hội do Duc Phât Di Da điêu khiên.
- Tam Kˆ Phô Dộ co Bach Dưong Dai Hội do Duc Di Lác chưong quan.
Do đo, cac rông trắng dưoi qua Can Khôn cho biêt đã đên thoi kˆ Bach Dưong va
cột rông vang (Huˆnh long) tượng trưng cac vi Phât đên du Dai Hội Long Hoa.
Cuu Trung Dai la phần giua, nôi liên Hiệp Thiên Dai va Bat •uai Dai.Cuu Trung
Dai co chin bâc, m€i bâc dai 7m, bâc trên cao hon bâc dưoi 18cm. M€i bâc ngán cach
nhau báng hai cột rông xanh. Tông cộng co 18 cột đung thanh hai hang song song.
Cuu Trung Dai co 9 bâc tưong ung voi hệ thông 9 bâc giao phâm như sau: Tu thâp
lên cao co: Tin đô (Dao huu), Chuc Việc Ban Tri Su, Lê Sanh, Giao Huu, Giao Sư,
Phôi Sư, Dầu Sư, Chưong Phap va Giao Tông.
59
Trên vom trần nha tượng trưng bầu troi co mau xanh biêc voi nhung đam mây trắng
cung hang trám vi tinh tu. † giua co cham hinh 6 con rông (2 con mau vang, 2 con
mau xanh, 2 con mau đo), chung quanh son mau xanh da troi, lây y trong bai Ngọc
Hoang Kinh la : Thoi thua luc long, du hanh bât tuc.
Y nghia: Duc Chi Tôn thưong ngu trên sau con rông,theo thoi vân tuần du khắp vu
tru.Sau rông con la qu• Can, tượng trưng Dao Troi.Dao biên hoa nhiệm mầu khắp noi,
không hê ngưng nghi.
Hang chuc sắc quˆ cung hanh lê o gian chinh giua.
Tin đô nam, nu quˆ o hai bên riêng biệt (hình 11). Hai
gian bên co trần nha ph“ng, khắc hinh Lân, •uy,
Phung. Cac con thu nay hợp voi Rông o hang cột
được gọi la Tu Linh.
Tu Bat •uai Dai đêm tro xuông thi câp thu sau
danh cho Giao Huu.† câp nay, m€i bên nam nu co
một Giang Dai ,câu truc la một cột co rông uôn khuc voi miệng phun ra 6 chia chông
đ‡ Giang Dai.Giao Huu la câp đã chê ngu được luc trần ( Sắc, thanh, hưong , vi, xuc,
phap) va thông suôt giao ly đê lam nhiệm vu phô tê.
Hai bên vach Dên Thanh tac hinh hoa sen, gưong sen va ngo sen
trong khung hinh chu nhut đung, o giua co khung tam giac tac Thiên
Nhãn phan chiêu cac tia rë quat rât sinh động. Khung hinh nay mang
nhiêu y nghia mầu nhiệm:(hình 1:)
- Thiên Nhãn tượng trưng cho Thai cuc.
- Hinh tam giac tượng trưng cho Tam giao đông nguyên.
- Bui sen trên, bui sen dưoi tượng trưng •m Dưong tuc Lư‡ng Nghi
- 4 trai sen hai bên tượng trưng Tu Tượng
- 8 la sen tượng trưng Bat •uai
- 12 ngo sen tượng trưng Thâp nhi Khai Thiên.
60
Cây Sen tượng trưng cho đoi sông con ngưoi va cung tượng trưng cho đoi sông của
Dai vu tru. Triêt ly huyên bi day cac yêu tô của ca hai đêu giông nhau va đêu phat triên
theo cung một hưong. Rê sen chim trong bun, tượng trưng đoi sông vât chât; thân đi
xuyên qua nưoc, tượng trưng cho đoi sông cõi cam duc, con hoa nôi trên nưoc va mo
ra voi bầu troi, tượng trưng cho đoi sông tinh thần.
Phần tiêp giap voi Bat •uai Dai co đát bay cai ngai son son thêp vang cham trô tinh
vi, được đát theo thu tu:
- Một ngai Giao Tông cham rông.
- Ba ngai Chưong Phap cham phượng.
- Ba ngai Dầu Sư cham lân.
Bay chiêc ngai bi chắn boi buc binh phong cham rông ma vang rât linh động. Hai
bên ngai thiêt tri hai hang lô bộ buu phap của Bat Tiên.
B-/ Q3-i Đ1i
Bat quai la tam qu• đon tượng trưng cho muôn vât, la hệ thông ky hiệu đon gian
cho mọi hiện tượng trong vu tru, thiên nhiên va đoi sông con ngưoi, ma sau mưoi bôn
(8x8) qu• kep la su triên khai bat quai lâp thanh hệ
thông chi tiêt hon.
Lâp Bat •uai Dai đê tho Thượng Dê la tho Dâng
Tao hoa đã tao lâp ra can khôn vu tru (hình 1;),
Bat •uai Dai co 12 bâc, m€i bâc cao 10cm voi 8
canh, dưoi to trên nho theo hinh thap. Mưoi hai bâc
tượng trưng cho 12 tầng
Troi. Theo giao ly Dao
Cao Dai thi Thượng Dê la Dâng Thâp nhi Khai Thiên
(sô 12 la sô riêng của Troi). Bâc đầu tiên cao hon mát
đât 2.4m va bâc trên cung cao hon mát đât la 3.6m (bội
sô của 12)
61
Bâc tiêp giap voi Cuu Trung Dai được gọi la Cung Dao. Trên noc Cung Dao đuc
vom Troi va một hinh bầu duc mây trắng chung quanh nhung tia hao quang dai (12)
xen k• voi nhung tia hao quang ngắn (24). Bên trong co cham hinh Thiên Nhãn, một
ngưoi nam tượng trưng cho nhân lọai, Dai ngọc co, Tiêu ngọc co voi bang mâu tu
A,B,C..., một cai ban ba chân dung xây ban, một ông xám; tât ca la nhung phưong tiện
thông công giua ngưoi va cõi vô hinh (hình 1<) Trong kˆ lâp Dao lần nay, Duc
Thượng Dê đã dung Co but đê day Dao o buôi đầu.
Ngoai cac hinh trên, con co quyên sach, một bang mau đen cho thây ba hang chu
Nôm co nội dung:
U6ôn 0(ế" cV ta nIm ch+ 768ền,
W6( lng t6 n(Bm h'ởng *n Th(ên
Đạo m46 r'ớ( 0hI",,,
Ngoai ra con co xâp giây viêt mây câu tho chu Nôm:
W(ết thT Th(ên Thơ #ớ( nXt tr4n
A46 Ea6 bền g(Y ngh(B" AZng S6*n
Ch68On l6*n thế E9,,,
Một ban tay cầm but lông tu trong mây đưa ra:
-[ th$nh một c6Jn gD( Th(ên Thơ
-ha( Đạo m6ôn nCm tr'ớc %Knh g(/
Ua8 b'ớc "hH( gìn,,,
Mát trưoc va phia trên Cung Dao co đuc buc hoanh hinh
chu M, tac tượng cac Giao chủ của Tam giao, Tam Trân va
Ngu chi Dai Dao. (hình 1=)
- Hang trên la ba vi Giao chủ : Lão Tu, Thich Ca, Không
Tu .
62
- Hang giua la ba vi Tam Trân : •uan •m, Ly Bach, •uan Thanh. Ba vi nay tượng
trưng cho ba tanh B•, TRž, DÜNG của Tam Giao
- Hang dưoi Ly Bach la Jesus Christ va Khưong Thượng.
Khi xêp một vi o dưoi một vi khac, không co y nghia cao thâp. Nêu kê tu Duc
Thich Ca xuông thi đai diện Ngu Chi Dai Dao la: Phât đao (Thich Ca), Tiên đao (Ly
Bach), Thanh đao (Jesus Christ), Thần đao (Khưong Thai Công), Nhon đao (Giao
Tông).
Buc hoanh bên ta tho Bat Tiên.
Buc hoanh bên huu tho Thât Thanh
Phần sau của Bat •uai Dai la noi đát qua Can Khôn. Phần nay nám vê hưong Dông
của Dên Thanh. Can Khôn la hai qu• trong Kinh Dich, tượng trưng cho Troi va Dât.
•ua Can Khôn tượng trưng vu tru của Dâng Ngọc Hoang.
•ua Can Khôn co bê kinh tâm 3.3m, mau xanh da troi, cân 3072 ngôi sao (tinh tu)
tượng trưng cho Tam Thiên thê gioi va Thât Thâp Nhi Dia, trong đo đia cầu ma con
ngưoi đang o la đia cầu thu 68. Trên chom sao Bắc Dâu vë Thiên Nhãn. Ngọn đen đát
tai tâm qua đia cầu tượng trưng ngôi Thai Cuc của Duc Chi
Tôn.
Trưoc qua Can Khôn la ban tho (hình 1>). Trên Thiên ban
co đủ 12 phâm vât:
- Thiên Nhãn
- 1 Thai Cuc Dáng (ngọn đen luôn luôn chay tượng trưng
cho linh hôn vu tru)
- Hai cây đen o hai bên tượng trưng cho lư‡ng nghi (âm -
dưong)
- 1 binh hoa (tượng trưng cho T•NH) va 1 dia trai cây
- 3 ly rượu (tượng trưng cho KHž)
- 1 tach tra (tượng trưng cho THAN) va 1 tach nưoc lanh (nưoc •m Dưong)
63
- 1 lư hưong
Khi cung së đôt 5 cây nhang va cắm thanh hai hang: hang trong 3 cây, hang ngoai 2
cây. Nám cây nhang tượng trưng cho su vân chuyên của ngu hanh đê cho vu tru điêu
hoa, van vât sanh trưong. Trong phep tu luyện, ngưoi tu phai qua 5 giai đoan tu tâp:
Gioi, Dinh, Huệ, Tri kiên va Giai thoat.
T•NH, KHž, THAN la ba vât bau của con ngưoi:
- Tinh la xac thân do cha me sinh ra, con gọi la đệ nhât xac thân.
- Khi la tri não của chung ta, con được gọi la đệ nhi xac thân hay la chon thần, do
Duc Phât Mâu- Me Thiêng liêng ban cho.
- Thần la yêu tô Thiêng liêng, bât tiêu bât diệt, con được gọi la đệ tam xac thân hay
la chon linh, do Duc Chi Tôn ban cho. Nho co chon linh, con ngưoi moi hiêu biêt,
khôn ngoan hon van vât.
Nêu Troi co ba bau la Nhut, Nguyệt, Tinh; Dât co ba bau la Thủy, Hoa, Phong thi
ngưoi co Tinh, Khi, Thần.
M€i ngay lê cung được tô chuc o bôn thoi điêm: Ty, Ngọ, Meo, Dâu. Khi đo, tin đô
së mác ao dai toan trắng, con cac chuc sắc co đao phuc theo quy đinh trong Phap
Chanh Truyên
Lê dâng rượu phai đung gio Ngọ (12 gio trưa) va gio Ty (12 gio khuya) vi vao thoi
đo, ngưon khi của Troi Dât hưng vượng. Cung vao gio nay, tri não ta được sang suôt.
Lê dâng tra phai vao thoi Meo (6gio sang) va gio Dâu (6g chiêu) vi đo la thoi điêm
ngưon thần của Troi Dât hưng vượng. Cung vao gio nay, thần ngưoi cung dê an tinh.
Dưoi qua Can Khôn la bai vi cac Dâng đã kê o trên. Dưoi nua co một cai hầm đung
tro của cac vi chuc sắc lon.
NH|N m}T
B-/ Q3-i ~ TO1 T#-n# CaO Đ1i T<e Nin# .d n•/ Cộ. C-O 2#-. 4fi 6ị.# !
/R3eền /#>ng.
64
Bâc thu 12 co 8 qu• Bat •uai không theo thu tu Tiên Thiên của Phuc Hy (Can,
Doai, Ly, Chân, Tôn, Kham, Can, Khôn), ma cung không theo thu tu Hâu Thiên của
Ván Vưong (Can, Kham, Cân, Chân, Tôn, Ly, Khôn, Doai) theo chiêu kim đông hô.
Bat •uai Cao Dai 'CAN, KHAM, CŒN, CHŒN, TON, L˜, KH„N, D’A•¨ đôi
chiêu quay Bat •uai hâu thiên, 8 qu• đát ngược chiêu kim đông hô (tuc cung chiêu voi
chiêu quay trai đât quanh mát troi). Như vây chi co 2 qu• CHŒN (hưong Dông) va
D’A• (hưong Tây) không đôi.
Su đôi chiêu nay mang y nghia phan phuc, qui nguyên. Bat •uai Hâu Thiên la chiêu
vãng (đi ra) - của Nhât kˆ va Nhi kˆ Phô độ, Bat •uai Cao Dai la chiêu lai (tro vê) -
của Tam kˆ Phô độ.
Khi đát ngôi tho Thượng Dê (Thai Cuc Thanh Hoang - Dâng sang tao vu tru) o
hưong Dông thi tưong ung voi cung Chân của Bat •uai - CHŒN la tiêng động, la tiêng
nô. Theo giao ly Cao Dai: Vu tru được tao thanh tu một tiêng nô (Big bang). Hư Vô chi
khi sinh ra Thượng Dê va Thượng Dê tao ra Can Khôn vu tru, chung sinh. Vi Thượng
Dê vôn tu Hư Vô chi khi nên không co hinh anh nao mô ta n€i.
Duc Thượng Dê chọn qua Can Khôn tao Thiên Nhãn lam ngôi tho thiêng liêng
mang nhiêu y nghia sâu xa huyên nhiệm, không thê ly giai được hêt.
t NGHuA VIlC TH€ THIzN NH•N:
Co thê tam giai thich theo nhung y sau :
- Tho Thiên Nhãn la tho cai Tâm của con ngưoi. Tâm đây la lưong tâm, chon tâm,
thiên tâm co s‘n trong chung ta va giup ta phân biệt phai trai, biêt nhon nghia đao đuc.
Tâm Thanh nhân giu không đê vât duc chi phôi. Tâm được trau giôi trong sang së co
truc giac, giao tiêp được voi cõi Thiêng Liêng vi Troi, Ngưoi đông một Ly.
- Tho Thiên Nhãn con co y nghia tho khôi Dai Linh •uang ma con ngưoi la một
Tiêu Linh quang. Chon linh hay thưong được gọi la Linh hôn chinh la khôi anh sang be
nho được chiêt ra tu khôi anh sang vi đai của Thượng Dê. Duc Chi Tôn đã giai thich y
nghia việc tho Thiên Nhãn như sau:
65
Nhãn thi chủ tâm.
Lư‡ng quang chủ tê
•uang thi Thần.
Thần thi Thiên
Thiên gia ngã gia
Y nghia: Con mIt l$m ch+ c3( T*m, Aa( 3nh E3ng trong mIt l$ "h4n ch+ tO, \nh
E3ng ấ8 l$ Th4n, Th4n ấ8 l$ Tr/(, Tr/( l$ Ta #Q8,
- Việc tho Thiên Nhãn con co y nghia trong việc luyện Dao vi Thần co hiệp cung
Tinh, Khi thi moi co thê siêu pham nhâp Thanh. Ngưoi tu đoat Phap së co thêm con
mắt thu ba gọi la Huệ Nhãn, thây được cõi vô hinh. Mo Tam Kˆ Phô Dộ, Duc Chi Tôn
đã hua së hưon nguyên chon thần cac con đắc đao``
-Tho Thiên Nhãn voi con mắt mo tượng trưng Troi thây va hiêu tât ca nhung gi
con ngưoi lam va nghi. Vë con mắt trai vi bên trai thuộc Dưong. Troi Dưong, Dât •m.
Con mắt trai la hinh thê huu vi. Thiên Nhãn la cai ly mau nhiệm huyên bi thuộc lãnh
vuc siêu hinh, biêu tượng su sang suôt tột cung bao trum ca Can khôn van loai.
- Dao Cao Dai co tôn chi qui Tam Giao, hiệp Ngu chi nên việc tho Thiên Nhãn co
tinh đai đông va chi tho một con mắt vi sô một la sô khoi thủy của cac sô: Dao sanh
nhât, nhât sanh nhi, nhi sanh tam, tam sinh van vât. Thê nên, thần học Cao Dai la 'nhât
nguyên luân¨.
BÊN NG’A• DEN THANH
M€i bên hông Dên Thanh co 6 cua ra vao. Cac
bâc lên xây dung như bâc thang ma hai bên co
tượng Kim Mao Hâu.
Noc của Cuu Trung Dai lợp ngoi đo, co
Nghinh Phong Dai. Dai cao 17m, phần dưoi hinh
vuông, phần trên hinh vom cầu trông giông kiên
truc của cac nha tho Hôi giao. Trên qua đia cầu co
66
tượng Long Mã mang Ha Dô chay vê hưong Tây, quay đầu vê hưong Dông. Boi lë A
châu la noi phat sinh của nhiêu tôn giao 'Dao phat ư Dông, di ư Tây, phan hôi ư Dông¨
(hình 1?)
Dưoi mai hiên Dai trang tri cac dây trai nho. Trên dây nho co
vë đôi chim hac bay trên biên vao luc rang Dông. Duc Jesus đã
giang: ' Ta la cây nho, cac con la canh.¨. Ngai ban phat su sông
va suc sanh san cho cac canh la chung ta. Cây va trai nho tượng
trưng Hinh Thê, nưoc nho tượng trưng Chon Thần, va rượu nho
tượng trưng Linh Hôn (hình 1@).
Noc Bat •uai Dai cao 30m, lợp ngoi mau vang, trên đinh
đuc tượng Tam Thê Phât (hình 1]) :
- Phât Brahma mát nhin vê hưong Tây, đung trên lưng con Thiên Nga, tay mát bắt
ân, tay trai cầm buu châu
- Phât Chrisna (Krisna), một hoa thân của Phât Vishnu mát nhin vê hưong Nam,
đung trên con Giao Long, một tay chông nanh va một tay chông buu kiêm.
- Phât Civa (Siva) mát nhin vê hưong Bắc, đung trên Thât
đầu xa va đang thôi sao.
Tam Thê Phât tượng trưng ba ngôi của Thượng Dê: sang
tao, bao tôn va hủy diệt. Do la co tuần hoan của vu tru theo lë
biên dich. Theo Dao Cao Dai, nhân loai đang o vao Ha nguon
tam chuyên, thoi mat phap. Dao Cao Dai được sang lâp nhám
muc đich giac ngộ loai ngưoi hưong thiện, mo một ky nguyên
hoa đông, hiệp đông va đai đông. Thanh giao gọi đo la tro vê
đoi Thượng nguon Thanh Duc.
Sau lưng Dên Thanh co dãy nha ma tu trên cao ta thây chung hợp voi Dên Thanh
thanh chu SON theo Han tu.
C-. .ông /R$n# 2iFn /RS. 2#-. /ROng nội ô TO1 T#-n# CaO Đ1i T<e Nin#
67
Trong nội ô Toa Thanh Cao Dai Tây Ninh con co nhiêu công trinh kiên truc khac
như Hanh Dưong (noi hội họp va mo khoa huân luyện tu si), Giao Tông Dưong, Hộ
Phap Dưong, Nu Dầu Sư Dưong, nha lam việc của co quan Hiệp Thiên Dai, Cuu
Trung Dai, nha Van Linh, Bắc Tông, Trung Tông, Tần Nhon, bệnh viện, trưong học,
Khach đinh, nha Thuyên Bat Nhã, cac xưong thợ. Dác biệt la Dên tho Phât Mâu, noi
tho Me Thiêng liêng của nhon loai va Ba Huê Viên o phia đôi diện Dên. Dên tho Phât
Mâu la noi diên ra Hội ˜ên Diêu Tri Cung vao rám thang 8 âm lich háng nám.
Khu rung nguyên thủy mang tên 'Rung Thiên Nhiên¨ co tuôi gần trám nám đã tao
nên su hai hoa trong kiên truc voi canh quan thiên nhiên.
G•A TRI LICH SU - NGHE THUAT - K•EN TRUC
Henri Regnault trong một hội nghi vê Thần Linh Học tai Lausane, Thuy Sÿ
(1948) đã cho ráng:
'Trong tôn giao Cao Dai, nghệ thuât co một vi tri
rât quan trọng. Kiên truc trong va ngoai Dên Thanh co
một v• đep mÿ thuât đang được chu y đác biệt.¨
Thât vây, Dên Thanh co kiên truc kêt hợp giua •u va
A. Voi hai lầu chuông trông cao như thap chuông nha
tho phưong Tây, nhưng Dên cung co mai lợp uôn cong
nhe, mai kep kiêu 'trung thiêm điệp ôc¨ của phưong
Dông (HINH 20). Chinh giua mát tiên va o trên noc co tượng Duc Di Lác ngu trên toa
sen ... đã cho thây triêt ly Dao Cao Dai co nguôn gôc tu Phât giao cô xưa va nay giu
nhiệm vu phô độ chung sanh trong kˆ ha nguon nay. Dãy cột rông va hoa sen o ngay
cua chinh bao tin Long Hoa Hội do Duc Di Lác chưong quan së khai diên tai nưoc
Việt Nam.
Bên ngoai Dên Thanh nhin lên Nghinh Phong Dai co hinh vom cong, thưong thây
trong kiên truc của cac nha tho Œn Dộ va Trung Dông. Tuy được kêt hợp boi cac lọai
68
hinh kiên truc •u A khac nhau như thê nhưng Dên Thanh vân nôi bât net ván hoa Việt
voi Tu Linh: Long, Lân, •uy, Phung va hinh anh hoa sen.
Khi du khach đên viêng Dên Thanh, ân tượng đep đầu tiên đên voi họ la khung
canh hai hoa giua kiên truc xây dung voi thiên nhiên xung quanh.
Công trinh kiên truc nay vua mang dâu ân Dich ly va triêt ly tôn giao ân chua
bên trong, vua co v• đep hai hoa, kêt câu bên vung.
Dược cât tu nhung nám 30, 40 của thê ky XX nhưng cac ngưoi thợ xây dung đã
sang tao bê tông côt tre, đã biêt dung mai bê tông gia ngoi voi mai cong ba tầng. Cac
ngán đêu co hinh anh long giang tao nên v• thanh thoat.
Cac cột được đắp hinh rông, sen khiên công trinh không con đon điệu. Gio va anh
sang cung được chu y đê tran ngâp trong Dên su thoang mat, không lo đên su âm thâp.
Tom lai, trong vung Dât Thiêng (cuộc đât được coi la Luc Long pho ân), không
co may moc, không một kiên truc sư hay một kÿ sư xây dung nao, ma chi dưoi su chi
dân của cac Dâng Thiêng Liêng, nhung ngưoi thợ xây dung ngheo kho, it học va giau
đuc tin đã hoan thanh một kiệt tac kiên truc ân chua bao nhiêu điêu mầu nhiệm vê bi
phap.
Dên Thanh Tây Ninh thuc su la một kˆ quan, một di san ván hoa của nhân loai.
III.% NSi B1 Đqn:
NSi B1 Đqn la nui nám trong một quần thê di tich ván hoa lich su nôi tiêng boi
phong canh huu tinh va nhiêu huyên thoai tai Tây Ninh.
Nui Ba Den la ngọn nui cao nhât miên Dông Nam bộ (986m) va la biêu tượng cho
manh đât va con ngưoi Tây Ninh.
III.%.1 Vị /R8
Nám cach thi xã Tây Ninh 11 km vê phia đông bắc.
III.%.1 ĐY. Ci+m
Một ngôi chua trên nui Ba Den
69
•uần thê di tich Nui Ba trai rộng 24 km›, gôm 3 ngọn nui tao thanh: Nui Heo - Nui
Phung - Nui Ba Den. Nui Ba Den cao 986 m cao nhât Nam Bộ. Hệ thông chua Diện Ba
o nui co chua Ha, chua Trung, chua Thượng, chua Hang va một sô hang động được cac
táng ni, phât tu sua chua lam noi tho tu như động Thanh Long, động „ng Hô, động Ba
Cô, động Ba Tuần, động Thiên Thai, động „ng Ta... Ngọn nui nay thu hut khach thâp
phưong vi canh nui non hung vi, nhiêu hang động, nhiêu ngôi chua nguy nga trang lệ.
Trưoc đây vôn la noi ân cư của nhiêu sư sãi. Dác biệt, noi đây con gắn liên voi truyên
thuyêt nang Ly Thi Thiên Hưong (Ba Den).
III.%.%TR3eền /#3eF/ B1 Đqn
Noi tho cung Ba Den
Tưong truyên ráng vao khoang nua cuôi thê ki 18, nhung cuộc xâu xe nhau giua
Chua Trinh va Chua Nguyên đã đây nhân dân lâm vao canh khôn khô lầm than.
Nguyên Huệ dây lên cao trao Tây Son dep thu trong giác ngoai. Bây gio co ngưoi
thanh niên tên Lê Sÿ Triệt, quê o •uang Hoa (tuc huyện Trang Bang tinh Tây Ninh
ngay nay) tai cao, chi lon, vi nưoc nha nên chia tay ngưoi yêu la Ly Thi Thiên Hưong
lên đưong pho Nguyên Huệ giu nưoc. Ly Thi Thiên Hưong la cô gai xinh đep voi lan
da banh mât (ba đen) va co đuc hanh. Ngưoi yêu lên đưong vi nghia lon, cô o nha sông
trong vong vây của cưong hao ac ba nhưng vân một long chung thủy voi ngưoi yêu.
Một hôm, cô bi cư‡ng buc, vi giu tiêt hanh nên cô gieo minh xuông nui quyên sinh.
Sau đo it lâu, Thiên Hưong vê bao mộng cho sư tru tri chua nui biêt noi thân thê cô
đang bi gio sưong bao mon. Thi thê cô được đem vê mai tang, phung tho. Tin nay lan
rộng ra, va tung đoan ngưoi vê tu họp trên nui đê chiêm bai va cầu nguyện vi su linh
thiêng của ngưoi con gai tiêt hanh, xin cô phu hộ độ tri. Nha chua đã cho lâp đên tho
riêng đê ngưoi ta cung bai. Việc hanh hưong vê chua vao mua xuân đã tro thanh tâp tuc
quen thuộc tu đây.
III.%.( HqO nSi B1 Đqn
Cap treo lên nui Ba Den
70
Co hai con đưong lên đinh nui: Một đưong mon nám sau lưng chua Ba, đưong nay
xâu, kho đi. Một đưong mon khac bắt đầu tu đai Liệt si đi men theo cac tru điện lên
th“ng đinh nui. Trên đinh nui khi hâu mat m•, ban đêm rât lanh, không co dich vu chi
co ban hai thu la nưoc khoang va mi tôm. Một ngưoi khoe manh mât tu 2h-4h đê leo
toi đinh. Ngay nay, đã co cap treo lam phưong tiện đê lên nui.
IV. B$n# L#Df.
IV.1 ĐY. Ci+m .#3ng
Binh phưoc la tinh miên nui o phia Tây cua vung Dông Nam Bô bao gôm 07 huyên
va 01 thi xa voi diên tich tư nhiên 6.874,62 km2, dân sô trên 823.000 ngưoi. Binh
phưoc co ranh gioi giap voi cac tinh: Lâm Dông va Dông Nai o phia Dông, Tây Ninh
va Campuchia o phi a Tây, tinh Binh Dưong o phia Nam, tinh Dáknông va Campuchia
o phi a Bá c. Cach thanh phô Hô Chi Minh 120km theo quôc lộ 13. Co 2 tuyên đưong
giao thông quan trọng la quôc lộ 13 va 14.
Dưoc nhân đinh la môt tinh co vi tri đi a chinh tri quan trong, co nhiêu tai nguyên du
lich tư nhiên va nhân ván va nám o vung đât biên cưong cua tô quôc, noi hôi tu nhiêu
dân tôc anh em co truyên thông yêu quê hưong, đât nưoc, kiên cưong đâu tranh chông
giá c ngoai xâm va lao đông câ n cu , sang tao.
Binh Phưoc la một tinh co vung
đât biên cưong giau đep của tô quôc,
noi hội tu nhiêu dân tộc anh em co
truyên thông yêu quê hưong, đât
nưoc, kiên cưong đâu tranh chông
giác ngoai xâm va lao động cần cu,
sang tao, nám trong khu vuc co kha
náng liên kêt cao voi cac tuyên du
lich Nam Bộ ma trung tâm la Thanh
Phô Hô Chi Minh va cac vung lân cân la Dông Nai (voi điêm du lich nôi tiêng la vưon
71
•uôc Gia Cat Tiên), Ba Ria - Vung Tau voi nhưng bai biên đep va Tây Ninh voi Nui
Ba Den, Trung ưong cuc miên Nam, soc Bom Bo (Bu Dáng - Binh Phưoc) Toa thanh
va nhiêu lê hội ván hoa đác sắc khac…
Trưoc tinh hinh thuc tê hiện nay cho thây tinh Binh Phưoc co rât nhiêu tiêm náng
nhưng do Tinh moi tai lâp, (tach ra tu tinh Sông Be cu), nguôn tiêm náng vê du lich
con hoang so chưa thông kê va xây dung cho co hệ thông.
Hiện nay, bên canh nhiêu n€ luc của ngưoi dân trong tinh, đác biệt la gioi tr•, bộ
mát của Tinh đã đôi moi, nhiêu công trinh đã va đang được xây dung, xu hưong dần đi
đên ôn đinh va phat triên....
So voi nhiêu đia phưong khac, tai nguyên du lich của Binh Phưoc tuy không nhiêu
net đác biệt nôi trội nhưng trong tưong lai voi lợi thê du lich sinh thai, tu vi tri đia ly ,
kinh tê, chinh tri quan trọng cung voi sư quan tâm cu a cac câp, nganh së đưa du lich
Binh Phưoc co điêu kiên phat triên manh so voi ca c tinh thanh trong khu vuc Dông
Nam Bô: voi nhung canh rung cao su bat ngan, vưon •uôc Gia Bu Gia Mâp, Vưon
quô c gia Tây Cat Tiên, khu rung phong hộ đầu nguôn sông Sai Gon. Hô thủy lợi Phưoc
Hoa, Long hô thuy điện Thac mo, S`rok Phumiêng, Cần Don, khu đia linh nui Ba ra,
Khu du lich sinh thai My Lê , Cum thac đầu nguôn sông Dông Nai v.v... Chắc chắn së la
nhung điêm đên đầy ân tượng.
IV." C-. Ci+m U3 ị.#:
IV.2.1 Khu du lịch suối Lam
Hô Suôi Lam tinh Binh Phưoc la một
cai tên xa la voi nhiêu ngưoi boi no chưa
được khai thac thanh điêm tham quan đê
co tên trong ban đô du lich miên Dông
Nam bộ. Nhưng, ai đã một lần đên hô
Suôi Lam đêu ng‡ ngang trưoc v• đep tho
mộng va yên binh của no.
72
Tu ngã tư Dông Xoai (thi xã Dông Xoai), ban rë trai (nêu đi hưong tu TPHCM)
theo quôc lộ 741 vê huyện Phưoc Long, chay chung 10km, gáp ngã ba đưong đât đo
thi rë trai, chay qua đưong rung cao su khoang 3km, bât ngo một hô nưoc mênh mông,
xanh th“m hiện ra trưoc mát.
Dược bao bọc boi nhung canh rung cao su bat ngan va vai vat rung trông lâu nám,
thoat nhin, hô Suôi Lam hao hao giông Hô Xuân Hưong o Da Lat. Mát hô rộng hon
100ha luôn ph“ng láng như gưong va trong xanh quanh nám. Hô sâu khoang 4m, co
nhiêu loai ca nưoc ngọt như: chep, trắm, loc, me…
Nêu ban thich lam ngư dân, hãy chuân bi cần câu, chắc chắn së được nhiêu chu ca náng
'quán¨ cần câu. Men theo hô, chôc chôc ban së bắt gáp một tang đa tu nhiên kha đep,
rât tiện lợi đê ngôi buông câu.
Song, co lë đên hô Suôi Lam đê thưong ngoan canh đep la thich thu nhât, đác biệt luc
rang chiêu, khung canh hô thât yên ắng, đep như tranh.
Ngưoi dân o đây cho biêt, vao buôi sang som, sưong bay bang lang trên mát hô được
nưoc hô phan chiêu tao nên mau lam huyên ao ‹ vi vây ngưoi ta gọi tên hô la Suôi
Lam. •uanh hô co rât nhiêu loai hoa dai no quanh nám, tôn vinh thêm net đep nguyên
so của hô.
Hô Suôi Lam la đia điêm tuyệt voi đê ban đên du lich sinh thai, dã ngoai, kêt hợp nghi
dư‡ng.
IV.2.2 Khu du lịch sóc Xiêm
Khu du lich Soc Xiêm thuộc xã An Phu, huyện Binh Long, tinh Binh Phưoc, cach
Tp. Hô Chi Minh chung 120km, la một trong nhung khu du lich sinh thai hâp dân va
thu vi. Hô Soc Xiêm tho mộng nám giua thung lung xanh yên a, một bên la đôn điên
cao su xanh bat ngan, một bên la khu dân cư chât phat. Du khach së được câu ca bên
hô nưoc hay tha minh trên tham la, lắng nghe tiêng gio lao xao đua cợt trên mát nưoc.
Noi đây rât thich hợp cho loai hinh du lich sán bắt va câu ca trên hô nưoc trong xanh,
tho mộng voi nhung thac nưoc o giua vung rung đôi cao nguyên.
73
Du khach co thê tham du cac cuộc tham quan, tim hiêu ván hoa, phong tuc tâp quan
của ngưoi Xtiêng va nhiêu di tich lich su trong cuộc khang chiên chông Mÿ cuu nưoc.
Du khach co dip nghi đêm trong cac ngôi nha rông truyên thông kiêu nha rông Tây
Nguyên voi đầy đủ tiện nghi hay thưong thuc cac mon đác san đia phưong rât moi la.
Bên canh hô Soc Xiêm quanh nám mat m• la Thac sô 4 (thuộc huyện Binh Long ), một
khu vui choi giai tri rât hâp dân cung đang cho đon cac du khach.
IV.2.3 Núi Bà Rá – thác !
Nui Ba Ra thuộc thi trân Thac Mo, huyện Phưoc Long, tinh Binh Phưoc, cach TP.
Hô Chi Minh khoang 160 km. Nui Ba Ra cao 723 m, la một đia danh gắn liên voi cuộc
khang chiên anh dung của đông bao Phưoc Long. Noi đây chinh quyên va nhân dân đia
phưong đã xây dung một nha bia rât trang trọng đê tưong niệm cac chiên si va đông
bao đã tu nan trong khu vuc Ba Ra
Giua một vung đôi thâp
nhô lên một ngọn nui cao, cây
côi xanh tưoi, râm rap, tao cho
nui Ba Ra một dang v• hung
vi . ‚ung trên lưng chung nui co
thê nhin thây ca một khu vuc
rộng lon, bao gôm thi trân
Thac Mo xinh đep (trưoc đây la
tinh ly của tinh Phưoc Long), hô Thac Mo rộng toi 12.000 ha, cung câp nưoc cho nha
may thủy điện Thac Mo. Dưoi chân nui, bên canh thi trân Thac Mo la di tich của nha
tu Ba Ra, noi nhiêu chiên si cach mang Việt Nam bi giam cầm.
Trong nhung su kiện chao mung Lê hội '•ua điêu vang Việt Nam - Binh Phưoc
nám 2010¨, sang 23-3-2010, tai phưong Thac Mo, thi xã Phưoc Long, UBND tinh
Binh Phưoc đã long trọng tô chuc lê khanh thanh công trinh cap treo nui Ba Ra. Du
khach tham quan Nui Ba Ra, co thê nghi chân tai Khach san 3 sao đầu tiên của Binh
74
Phưoc - Hotel Mÿ Lệ - Thi trân Phưoc Long voi nhiêu tiện nghi sang trọng, gia thanh
toan hợp ly.
Hang Ba Bay Tuyêt nám phia sưon Tây nui Ba Ra, hang sâu, rộng co nguôn nưoc
va la noi ân tru của quân, dân ta trong suôt trong hai cuộc khang chiên chông thuc dân
Phap va đê quôc Mÿ, hang ba Bay Tuyêt la noi tru quân va la phao đai của cach mang,
nhiêu can bộ vê đây o đê bam tru như: đông chi Nguyên Ván Thoa, pho Chủ Tich
UBND Tinh Binh phưoc . . .
Dên voi danh thắng nay khach du lich së co dip hôi tưong lai nhung kho khán, gian
khô của nhung ngưoi chiên si cach mang thoi chông Phap va chông Mÿ. Tu đo, thêm
trân trọng nhung hy sinh, mât mat của thê hệ cha anh đi trưoc đê đem lai hoa binh
thông nhât đât nưoc như ngay nay.
Hang Ba bay Tuyêt thuộc quần thê sinh thai Ba Ra Thac mo. Dên voi Thi trân Thac
mo, thât tiêc nêu cac ban bo qua điêm tham quan nay. Không khi mat rượi, nưoc suôi
trong xanh, nhung tia nắng len lõi qua khe đa vao hang tao nên su huyên ao, uy linh
của Hang ba bay Tuyêt.
IV.2." Khu du lịch # L$
Khu du lich sinh thai rộng hon 60 hecta voi hệ thông giao thông thuân lợi, tao thanh
một quần thê kiên truc va thiên nhiên hung vi voi nui non, sông nưoc đang dần dần
hinh thanh.
Dên voi Khu du lich sinh thai Mÿ Lệ, du khach së co cam giac như lac vao một
thung lung cach biệt h“n voi thê gioi bên ngoai. Một mau xanh mưot trai đêu trên cac
luông tra mang lai cho du khach một cam giac thư thai êm diu kho ta.
Nhung lôi đi hoi dôc, gâp ghênh dưoi banh xe ngua giup du khach gợi nho đên nhung
con đưong tho mộng của Da Lat.
Nhung nô luc đê tai tao canh quan thiên nhiên một cach thuần nhât đã lam Mÿ Lệ
không giông voi bât cu khu du lich sinh thai nao.Du khach co thê thong dong một minh
trên lưng nhung chu ngua.Hoác lãng man trên nhung chiêc xe đap đôi.Hoác đon gian
75
hon la ngôi trên nhung chiêc xe điện đê được cho đi tham quan toan bộ canh quan
trong Khu du lich sinh thai.
Du khach con co thê thư giãn báng nhung thu vui dân dã như câu ca, tu tay hai nhung
qua chin trên canh va së thu vi hon nua nêu tham gia một buôi tô chuc cắm trai dã
chiên ngoai troi.
Khu du lich sinh thai Mÿ Lệ chi vua moi khanh thanh giai đoan 1 va chưa đi vao
hoat động đông bộ. Tuy nhiên, trong tưong lai, Mÿ Lệ chắc chắn së tro thanh một tâm
điêm thu hut khach du lich voi đầy đủ co so ha tầng, cac hang muc vui choi giai tri va
khu resort nghi dư‡ng mang nhung net đác trưng riêng co của Mÿ Lệ.
Va lë di nhiên, du khach së luôn co co hội thưong thuc nhung hưong vi rât đác trưng
của vung đât được mệnh danh la Cao nguyên Nam Bộ ngay tai Khu du lich sinh thai
Mÿ Lệ.
IV.2.% V&'( )uốc *ia B+ ,ia -.
Vưon quôc gia Bu Gia Mâp co tông diện tich 26.032 ha, nhưng trong đo diện tich
rung tu nhiên la 21.376 ha, bao gôm: 388 ha rung giau, 2.798 ha rung trung binh, 1.692
ha rung ngheo, 5.064 ha rung h€n giao va 11.434 ha rung tre nua. Vung đệm vưon
quôc gia co diện tich 15.200 ha gôm 7.200 ha thuộc tinh Binh Phưoc va 8.000 ha của
tinh Dák Nông.
Vưon quôc gia Bu Gia Mâp vua la noi bao tôn hệ động vât, thuc vât hoang dã,
nguôn dược liệu quy hiêm, đông thoi vua la ruung phong hộ đầu nguôn cho nhung hô
chua nưoc của thủy điện Thac Mo va thủy điện Cần Don. Ngoai ra, no con phuc vu
nghiên cuu khoa học, giao duc môi trưong va phat triên dich vu du lich sinh thai. Dây
la noi bao tôn cac nguôn gien quy hiêm của hệ động, thuc vât phong phu đác trưng cho
miên Dông Nam Bộ.
Hệ thuc vât o đây co 724 loai thuc vât nám trong 326 chi, 109 họ, 70 bộ thuộc 6
nganh thuc vât khac nhau. Cac khu rung noi đây vân con đao bao tinh chât của rung
nguyên sinh, voi đa sô thuộc nhung loai cây họ Dầu va họ Dâu, quy hiêm như: câm lai,
76
gõ đo, mun, lat hoa, g€
mât, thach tung, giang
hưong, trắc, ... Ngoai ra
vưon co 278 giông cây
dược liệu.
Vưon bao gôm nhiêu kiêu rung:
• kiêu rung kin rung la hoi âm nhiệt đoi (rung dầu rung la theo mua, con gọi la
rung khộp);
• kiêu rung kin thưong xanh mưa âm nhiệt đoi (rung lô ô xen cây g€).
Hệ động vât của vưon quôc gia nay gôm rât nhiêu loai động vât hoang dã, tât ca co
437 loai.
• Vê co thu co 73 loai, trong đo co 59 loai co mát trong sach đo Việt Nam như:
gâu cho, bao gâm, soi lua, bo tot, bo rung, gâu ngua, voi, cha va chân đen, ... Vưon
quôc gia la noi cư tru của nhiêu loai động vât thuộc bộ Linh trưong như: khi đuôi lợn,
khi mát đo, khi vang, voọc ngu sắc, voọc xam, ...
• Cac loai chim thi vưon co 168 loai, hiện co 10 loai đang bi đe dọa tuyệt chủng
như: ga lôi, chim hông hoang, chim hông tia, du di phưong ‚ông, cu xanh, niệc mo
ván, chim công, ga tiên mát đo, chim yên hông xam...
• Bo sat co 30 loai trong đo 12 loai ghi trong sach đo.
• Cac nha khoa học cung đã xac đinh được hon 200 loai động vât của vưon co thê
lam dược liệu như: khi, rắn, trán, tắc ke, ong mât, bim bip, ...
IV.2./ 0hác 12(*
Thuộc đia phân xã Doan Kêt , huyện Bu Dáng, đây la nhung thach nưoc đep của
tinh Binh Phưoc. giua mau xanh bat ngan của rung cây va nưong rây, cach thac Dung
chung vai trám met du khach đã nghe thây tiêng thac nưoc reo.
77
Thac nưoc cao chung 4-6m, rộng khoang 10m, đung trên đầu ngọn thach nhin
suông nhung dong nưoc cuôn cuộn đô xuông nhung tang đa phia dưoi lam tung lên vô
van bọt nưoc
Dưoi chân thac la dong Dak•uotte voi nhiêu hon đa lon nho xêp chông lên nhau
trai dai như vô tân, hai bên bo la nhung tham co, nhung cây cô thu con sot lai, lac đac
điêm chum hoa phong lan.
Nhán khai thac co hiệu qua v• đep canh quan thiên nhiên phuc vu du lich, tinh
Binh Phưoc đã châp nhân chủ trưong đầu tư xây dung thuy điện nho kiêt hop voi du
lich sinh thai tai thac Dung. Khi du an hoan thanh noi đây së tro thanh khu du lich sinh
thai voi nhiêu loai hinh vui choi giai tri phong phu, hâp dân.
IV.2.3 045(* c6 B+ L7ch
Cach trung tâm huyện Bu Dáng, tinh Binh Phưoc hon 20km la trang co Bu Lach voi
diện tich gần 500ha. Bao bọc quanh trang la khu rung nguyên sinh va một long hô rộng
o giua. Mau xanh ngut ngan của co, của rung, của hô nưoc cung voi không khi trong
lanh đã tao nên net đác trưng cho noi đây.
Khoi hanh tu trung tâm Thanh phô Hô Chi Minh, cư‡i xe may th“ng vê trung tâm
huyện Bu Dáng va hoi thám ngưoi dân đia phưong đưong vao trang co. Tu đây vao đên
trang co la ca một đoan đưong chông gai nhưng không kem phần ngoan muc.
Dưong đi ngay cang dôc va nho lai, một bên la vach nui, một bên la vuc sâu. Hoa
sim điêm xuyên một mau tim tho mộng cho nhung hang cây bên đưong. Nhung vưon
điêu đo ruc trai chin, nhung dong suôi roc rach chắn ngang đưong đi tao thêm net
châm pha cho buc tranh tho mộng nay…
Vượt qua nhung đoan dôc th“ng đung, chung ta së dần dần tiên vao khu vuc trang
co. Khi troi tro nên mat hon, dê
chiu hon. Dia hinh thay đôi đột
ngột tu đeo dôc sang báng ph“ng
78
va cuôi cung, hiện ra trưoc mắt chung tôi la một không gian rộng lon voi mau xanh
ngut ngan của co…
Trang co Bu Lach như một tôn tai la lung, nám lọt thom giua bao la nui rung voi
thac, suôi, đeo. Co xanh mưot pha lân voi mau tim hoa sim tao thanh một buc tranh
quyên ru. Chung tôi như láng đi trưoc không gian xanh đên la kˆ. Trang rộng mênh
mông, o giua la một hô nưoc trong vắt. Không gian vắng láng, tiêng gio ri rao
quyện lân tiêng chim rung.
Chung tôi bắt gáp nhung đan trâu lung thung đi dao trên trang, nhung lon sắt rung
rinh dưoi cô thay cho luc lac… Theo ngưoi dân đia phưong, vao mua khô, ca trang co
chuyên sang mau vang ruc. Nhưng chi một con mưa la mau xanh mưot như ngọc lai
tr€i dây.
Chung tôi đi dao một vong quanh hô trưoc khi ghe vao cán Nha Rông duy nhât o
đây chuyên cung câp thuc án, nưoc uông cho ngưoi đên thám trang. Tai đây, ban co thê
thưong thuc mon ga rung hâp dân. Dược tu tay nưong thit 'heo đông bao¨ (giông heo
của đông bao dân tộc Stiêng, nuôi tha rong, không chuông trai) hay nhung chu ca con
quây đuôi trên than hông ruc lua hoác nua la ủ chin cac ông com lam (được ngưoi
S`tiêng nâu báng ông lô ô) rôi quây quần bên nhau cung thưong thuc dưoi anh tráng
lung linh giua mênh mông rung xanh moi thât la thu vi.
Sau nhung gio lang thang trên co, ban co thê đên gần bia rung đê thưong thuc
nhung trai sim rung tim tim, khiên ban thich thu voi vi chua chua, ngọt ngọt rât la.
Vượt qua nhung bui sim la đưong mon vao rung voi tham động thuc vât phong phu va
nhiêu loai phong lan. Tuy nhiên, hiện gio noi đây vân chưa co cac dich vu du lich nên
phai cân nhắc thât kÿ trưoc khi kham pha rung vi ly do an toan.
Dên voi trang co Bu Lach, du khach con được hoa minh trong tiêng reo vui của
Thac Voi, cach trang co khoang 3km. Tu độ cao 15m, thac nưoc đô xuông trắng xoa,
quanh co va chay dai ra sông Dông Nai như loi vang vọng tu ngan xưa vê một huyên
thoai vân mãi tuôn trao ly giai cho cai tên Thac Voi vi sao lai xuât hiện. Hon thê, công
79
trinh thủy điện nho Damlo sắp mọc lên không chi mang lai nguôn lợi kinh tê ma con
tao nên một không gian du lich moi qua thu hưong ngoan khi boi thuyên trên hô nưoc
trong xanh.
IV.2.8 R9(* )uốc *ia 0:; <át 0iê(
Nám trên đia phân tinh Bu Dáng va Dông Phu, tinh Binh Phưoc, Tây Cat Tiên la
đia danh mán trong quy hoach phat triên du lich tinh Binh Phưoc toi 2010, thuộc quần
thê khu du tru sinh quyên Vưon quôc gia Cat Tiên được công nhân nám 1998. Tây Cat
Tiên la đia danh mán trong quy hoach phat triên du lich tinh Binh Phưoc toi 2010,
thuộc quần thê khu du tru sinh quyên Vưon quôc gia Cat Tiên được công nhân nám
1998.
Dây la noi bao tôn hệ sinh thai rung nhiệt đoi lon nhât Viêt Nam. Vưon quôc gia co
canh đep, phong phu vê động thuc vât, noi nôi tiêng vê hệda dang cac loai chim, trong
rưng co nhiêu loai thu quy hiêm như :tê giach , bo rung, bo bonten, ngan canh, trắng,
ga so cô hung …
IV.2.= <>(* chiê(*
La một loai âm nhac cô truyên co tinh cộng đông nên công chiêng va âm nhac công
chiêng gắn liên voi sinh hoat cộng đông. Trong m€i buôn lang, nhung nha giau được
tinh khi co mây bộ công chiêng; nhung buôn lang được gọi la giau co khi buôn lang ây
co nhiêu bộ công chiêng quy, cang cô cang quy. Co nhung bộ chiêng quy la vât gia
bao, đoi cha truyên lai cho đoi con, chiêng được đuc báng đông đen, hoác co pha vang,
pha bac o num như chiêng Pat vung Chư Pa, chiêng Po-soi o vung A ˜un Pa của tinh
Gia Lai, co đưong kinh đên một met. Loai chiêng nay khi đanh lên âm vang xa, tiêng
chiêng rên như tiêng sâm, tri gia báng 40 con trâu, hoác một con voi được thuần dư‡ng
tôt. M€i dân tộc co nhung dan công chiêng riêng của minh như dân tộc Ba Na co dan
chiêng gôm 13 cai, dân tộc Ê đê co dan chiêng 9 chiêc, dân tộc M'nông, Ma ... Co
nhung dân tộc co nhiêu dan công chiêng, m€i dan được dung trong m€i lê hội nhât
80
đinh như dân tộc Gia Rai co 5 dan chiêng, dân tộc Gi• Triêng co 3 dan chiêng... Công
chiêng của m€i dân tộc co nhung sắc thai riêng, co lôi diên tâu riêng. Công chiêng của
dân tộc Gia Rai khi tâu lên âm hưong kho• manh, hung trang; công chiêng dân tộc Ba
Na lai diu dang, êm ai; công chiêng của dân tộc Ê đê thi rộn rang, sôi động; công chiên
dân tộc Xo Dáng nghe say sưa, quyên ru; công chiêng của dân tộc Gi• Triêng co chiêu
sâu hâp dân cao... Dôi voi đông bao cac dân tộc thiêu sô, do lôi sông mang tinh cộng
đông cao nên công chiêng co mát hầu hêt trong cac lê hội như: lam nha moi, lê hội cầu
mưa, lê đâm trâu, lê án com moi, lê cung bên nưoc, lê thôi tai... Do đo, công chiêng
ngân vang trong suôt cuộc đoi của m€i ngưoi trong cộng đông. Tiêng chiêng hoa lân
trong tiêng khoc chao đoi của em be, rôi đên lê thôi tai mung em đầy thang. Tiêng
chiêng vui tưoi rộn rang trong ngay cưoi. Tiêng chiêng buôn thưong khi tu giã cõi đoi.
Va cuôi cung la tiêng chiêng trong lê A Tâu trong lê bo ma... M€i con ngưoi của cac
dân tộc tu khi sinh ra cho toi khi mât đi vân mang theo âm thanh kˆ diệu ây. Khi vui co
bai vui. Luc buôn co bai buôn. M€i lê hội co bai chiêng riêng cho tung lê hội. Chi cần
nghe tiêng công chiêng o buôn lang nao la ngưoi ta hiêu ngay o buôn lang ây đang co
việc gi, đang co su kiện gi. Niêm vui va n€i buôn được tiêng chiêng chia s•, ngân vang
đên tân cac buôn lang xa xôi.
Hoa quyện voi âm nhac công chiêng la cac điệu mua dân gian cac dân tộc như:
điệu mua của dân tộc Gia Rai kho• manh, dung cam, đầy tinh thượng võ; điệu mua của
cac cô gai Ba Na uyên chuyên, duyên dang, giau chât tho; điệu mua của cac cô gai Ê
đê sôi động, rộn rang... Nhung ngưoi đên du lê hội cung cầm tay nhau nhay mua sôi
nôi, nhiệt tinh trong không gian đầy âm thanh của hang chuc dan công chiêng, trong
hưong vi ngây ngât men rượu cần, trong mau sắc ruc r‡ của trang phuc cac dân tộc,
bao quanh ngọn lua hông ruc chay, trong khung canh nui rung hung vi... † đây kho
phân biệt giua ngưoi biêu diên nghệ thuât voi ngưoi thưong thuc nghệ thuât, tât ca đêu
chan hoa trong sinh hoat nghệ thuât cộng đông. Công chiêng tâp hợp xung quanh minh
nhiêu loai hinh nghệ thuât khac như: mua, hat, rôi giât hoác cac tro choi giai tri dân
81
gian phong phu khac va hâp dân. Dây la hinh thuc sinh hoat ván hoa nguyên hợp của
cộng đông thoi kˆ xa xưa. Cac loai hinh nghệ thuât, cac tro choi giai tri gắn bo voi
nhau một cach chát chë tao thanh một thê thông nhât ma công chiêng la nên tang. Dây
chinh la không gian, la điêu kiện, la môi trưong... đê công chiêng tôn tai va thông qua
cac loai hinh nghệ thuât đo cang lam táng thêm gia tri va suc sông trưong tôn của công
chiêng.
Tu ngan đoi nay đã trai qua bao tháng trầm của lich su, qua bao biên cô của thoi gian
va nhung biên đôi của buôn lang, đông bao cac dân tộc đã sang tao va đinh hinh loai
nhac khi phu hợp voi cuộc sông của nui rung. Tiêng công chiêng vân hoa quyện trong
gio nui, mưa ngan, theo nhip thac nưoc đô ngay đêm đê noi lên niêm vui va n€i buôn,
ưoc mo va hy vọng, tâm tư va tinh cam của cac dân tộc anh em đang sinh sông. Công
chiêng đã thuc su gắn bo voi đoi sông háng ngay của cac đông bao dân tộc thiêu sô,
xuyên suôt ca đoi ngưoi, thuc su la linh hôn, la xưong, la thit của cac dân tộc o đây.
Công chiêng mang tinh cộng đông nguyên thủy, được hinh thanh tu lâu đoi, la một loai
hinh ván hoa âm nhac độc đao con lưu giu ban sắc riêng biệt của minh cho đên ngay
nay.
Dê bao tôn loai ván hoa đác biệt nay, trong nhung nám qua nganh Ván hoa- Thông
tin đã đây manh công tac tuyên truyên, vân động đông bao cac dân tộc thiêu sô trong
tinh giu gin cac loai công chiêng đang co; đông thoi đầu tư kinh phi mua cac bộ công
chiêng câp cho cac bon đông bao dân tộc; tô chuc cac lop day đanh công chiêng cho
cac thanh thiêu niên dân tộc; khôi phuc cac lê hội truyên thông đê tao môi trưong diên
tâu công chiêng; hang nám cac huyện va tinh đêu tô chuc lê hội ván hoa cac dân tộc...
đây la dip đê cac dân tộc trong tinh giao lưu, trao đôi, học tâp lân nhau vê công tac bao
tôn, diên tâu công chiêng va thu hut khach du lich .
IV.2.1? L@ cAu m&a cBa (*&'i CDtiê(* B+ L!
82
Hang nám vao cu mua khô, đầu mua mưa ngưoi S'Tiêng Bu Lo tô chuc lam lê cầu
mưa theo tung bon (Wáng). Lê cầu mưa la lê hội rât quan trọng, do đo công việc chuân
bi phai chu đao. Cac vi Gia lang va chủ lang ân đinh thoi gian hanh lê, sau đo họp ca
bon đê phân công công việc cu thê. Dên gio lam lê, ca lang tâp trung đầy đủ, trâu buộc
chát vao cây nêu, mọi ngưoi đung thanh vong tron chung kiên nghi lê. Sau khi đông đủ
ca lang, Gia lang (Bu Kuông) tuyên bô ly do buôi lê, 1 đên 3 ngưoi đan ông o độ tuôi
trung niên cầm lao hoác cha gac đê giêt trâu, Gia lang lây mau bôi lên cột cây nêu,
dung gao trắng va muôi rai lên minh trâu. Sau đo ngôi bên che rượu cần đê cung cac vi
thần lua, thần mưa, thần rung, cầu cho mưa thuân gio hoa đê dân lang co một mua vu
nám moi bội thu, cầu cho van vât sinh sôi nay no. Xong nghi lê, mọi ngưoi x• trâu lây
thit nưong, uông rượu cần va tân muc so thi nhung man biêu diên công chiêng, nhung
điệu mua cung cac nghệ nhân va nam nu miên son cưoc, cuộc vui tiêp tuc cho đên khi
man đêm buông xuông, mọi ngưoi së được gia lang giao huân vê luât tuc va xưong su
thi cho đên sang hôm sau.
V. B‚NH 6oƒNG:
V.1 N#„ng Uan# am /#bng .Nn# ~ B$n# 6Dang.
Binh Dưong la một tinh o miên Dông Nam bộ, phia bắc giap tinh Binh
Phưoc, phia nam giap thanh phô Hô Chi Minh, phia đông giap tinh Dông
Nai, phia tây giap tinh Tây Ninh. La tinh co kha nhiêu di tich lich su, cac
ngôi chua nôi tiêng như: chua Ba, chua Hội Khanh
V.1.1 HM B$n# An j Ci+m #…n .Wa n#„ng ngD)i e]3 /#i]n n#i]n
Cho du xung quanh co nhiêu khu du lich kha nôi tiêng như Suôi Tiên,
Suôi Lô „, Buu Long… thi Hô Binh An vân la noi dung chân nghi ngoi, vãn
canh thich hợp hon đôi voi du khach.
Nám sat bên xa lộ Ha Nội tâp nâp xe cộ qua lai, khu du lich Hô Binh An
la một thê gioi riêng biệt đung như tên gọi của no. Su binh an, yên tinh noi
đây tưong phan voi cuộc sông sôi động, ôn ao, cáng th“ng của đô thi bên
83
ngoai. Sau nhung ngay lam việc mệt moi, du khach đên đây đê tân hưong
nhung giây phut thư thai danh riêng cho chinh ban thân họ.
Khu du lich Hô Binh An đã tung la noi đa ga của gioi thượng lưu dưoi
thoi Mÿ - Nguy, ngay nay tro thanh noi vãn canh, nghi ngoi được nhiêu
ngưoi ưa thich. Nganh du lich Binh Dưong đã không lầm khi chọn noi nay
đê đầu tư tôn tao thanh một khu du lich. Công cuộc phat triên đô thi va công
nghiệp đang lam cho cac vung lân cân Hô Binh An phai ganh chiu hâu qua
náng nê của su ô nhiêm môi trưong sông. Hô Binh An lai cang qui gia hon
khi được giu gin va tôn tao thanh một vung sinh thai trong sach tưoi đep.
Dên khu du lich Hô Binh An ta co thê cam nhân được su quyên ru, boi
đây la một vung thoang đat dưoi bầu troi đầy nắng va gio. Nhung dai cây
xanh biêc toa bong râm mat theo cac lôi đi qua hô. Bên cacđưong đi vao
nhung khoang trông bên hô, đâu đâu cung thây co cây hoa la tưoi tôt. Dưoi
cac vom cây cao, thinh thoang lai bắt gáp nhung gôc cây lon bi cưa ngang
đê lam ban ghê cho du khach. Chủ nhân muôn lam cho noi nay mang đâm
tinh thiên nhiên nên ca nhung gian hoa, nhung cây cầu báng xi máng cung
được tao dang như nhung cây g€ chưa bi đëo gọt, ma chi đôn chát qua loa.
Dao nho co nhung mai nha cong thâp thoang trong rung cây um tum, nhung
cây cầu mộc mac nôi voi bo, soi bong lung linh mát nưoc co cô kinh, tho
mộng.
Trưoc trung tâm của khu du lich, nhung ngôi nha nghi, nhung nha hang
đát trên mát nưoc, nhin tu xa nhung ngôi nha của ngưoi đi be, bông bênh,
neo đâu bên bo của một xu so sầm uât.
Trên bo con co nhung ngôi nha mai nhọn như nha của ngưoi Tây Nguyên,
nhưng nho va đep. Do la nha danh cho du khach nghi tam qua trưa hoác một
vai ngay. Một sô nha theo kiêu biệt thu danh cho gia đinh hoác nhung ngưoi
cần tiện nghi cao câp va đầy đủ hon.
84
Du khach đên hô Binh An thưong theo tung nhom hoác đôi ba ngưoi. Họ
cung vui choi, đan hat, cung án nhung bua theo kiêu picnic thân thiện va
chan hoa. Họ cung thưong nghi trưa tai cac ngôi nha xinh xắn co nhung ô
cua sô trông ra hô tran đầy gio mat.
•uanh hô co nhung ch€ vua đep vua thuân tiện cho nhung ngưoi vua co
thu vui câu ca đê cho đợi nhung khoanh khắc vui sưong khi họ chinh phuc
được lu ca dưoi hô. Co nhiêu ngưoi hoan hi voi nhung lần ca cắn câu, co
nhung con câu được náng đên nám bay ky. Nhưng cung không it k• tưng
hung vi một ngay kem may mắn. Dâu sao thi m€i lần đên, họ đêu la ngưoi
co nhiêu hy vọng, it ra thi cung được một ngay nghi ngoi bô ich va án uông
ngon miệng.
† khu du lich Hô Binh An co kiêu phuc vu án uông cung rât du lich. Du
khach co thê đang ngôi câu ca hoác lên đênh trên ghe ƒthiên ngaƒ hay ngôi
hong mat o ch€ nao đo quanh hô, chi cần yêu cầu la được phuc vu án uông
ngay tai ch€. Diêu nay vua tiện lợi vua lam cho du khach tu nhiên, thoai mai
hon.
Hô Binh An tôi tôi lai khoac lên minh bộ đô đen của man đêm mong
manh voi nhung viên ngọc sang do hang trám bong đen mau kêt lai o khu
trung tâm, nhin tu bo bên kia như giai hoa đáng ruc r‡ in bong long lanh
dưoi hô. † đây co nhiêu chô đê án uông, co ch€ nho danh riêng cho một
nhom hoác một gia đinh, co ch€ lon co thê phuc vu cho hang trám ngưoi.
Khach đên án thưong la nhung ngưoi thich thu voi khung canh thanh lich,
tưoi mat bên hô.
Không it ngưoi đên đây vi qua vui đã uông nhiêu đên muc phai nghi lai.
Nhung bua tiệc vui thâu đêm la điêu thưong thây o đây. Nhưng tât ca đêu
thây an tâm vi su an toan chung của khu du lich
V.1." C#Pa Hội K#-n#
85
Ngôi chua cô nhât va co lôi kiên truc tiêu biêu của xu Dang trong o Binh
Dưong co lë la chua Hội Khanh, tọa lac tai phưong Phu Cưong, thi xã Thủ
Dầu Một.
Chua do Dai Ngan Thiên sư đung ra xây cât nám Tân Dâu (1741), niên
hiệu Canh Hưng thu hai triêu vua Lê Hiên Tông. Nám 1860, chua Hội Khanh
bi thuc dân Phap thiêu hủy vi o đây co nhiêu ngưoi hoat động trong ƒhội
kinƒ. Nám 1868 hoa thượng Chanh Dắc cho xây lai chua Hội Khanh ngay
canh nên đât của ngôi chua cu.
Chua nám trên một khoang đât rộng báng ph“ng ngang lưng đôi bôn bê
thoang đãng. Phia trưoc co hang rao cao voi hai công chinh. Cần lưu y la
công chua Hội Khanh do thợ Thủ tao tac đã nôi rõ tinh hinh khôi bê thê thay
cho net cham trô trau chôt ti mi của canh thợ miên Trung hay Bắc. Phia
đông va phia trưoc chanh diện co 8 ngọn thap nám rai rac la noi chua hai côt
của tam đoi hoa thượng tru tri. Phần chinh diện (đai bai) voi 3 gian chinh va
2 chai rộng, mai lợp ngoi ông. Chinh giua đát một tượng Phât cao khoang 2
met va 100 tượng Phât cac loai co kich thưoc vua phai. Trai qua một khoang
thoi gian dai không tu sua gian keo cột đã bi hư hong hoan toan, mai bi sup
lo nhiêu noi. Bôn vach tưong chung quanh được dung báng van cung đã bi
thao g‡ vi môi mọt. Nha chua phai doi 100 buc tượng Phât qua noi khac đê
tranh nắng mưa bao mon. Kê voi nha chanh diện la giang đưong gôm 5 gian
voi 2 hang hiên rộng, mai lợp ngoi mang, hợp voi chanh điện thanh kiêu chu
ƒđinhƒ. Bên trong giang đưong được trang tri báng nhiêu câu đôi va chu viêt
co nội dung trich tu kinh phât. Tât ca được khắc trên g€ qui son son thêp
vang hoác cân ôc xa cu. Nhung tủ đượng kinh sach, ban kệ đát tượng Phât
đêu được lam báng g€ qui đen bong co khắc cham nhiêu hoa ván đep mắt.
Dác biệt tai đây co đát tượng 18 vi La Han. M€i tượng một dang v• khac
nhau. Cai đep của cac tượng nay la nghệ nhân đã thê hiện được net mát rât
86
Việt Nam va xu ly một cach thanh công thần thai tưoi vui hoan hi. Một sô
tượng nhat đuc kha manh dan, khet lõm o ma, o miệng, đã tao nên cac nêp
nhán rât sinh động tai tinh. Gia tri mÿ thuât của cac tượng nay cao hon h“n
so voi cac tượng cung đê tai co cung niên đai. Ngay ca thê hệ tượng thu hai
o cac chua chiên xu Sai Gon - Gia Dinh cung không co tượng nao so sanh
được. Chi riêng bộ tượng La Han nay cung đủ đê kh“ng đinh gia tri nghệ
thuât điêu khắc g€ của ngưoi thợ Thủ.
Ngoai gia tri nghệ thuât, chua Hội Khanh con co một vi tri đát biệt trong
trang su của dân tộc. Chinh noi đây cu pho bang Nguyên Sinh Sắc thân sinh
của Bac Hô đã đên cư ngu nhiêu lần trong khoang thoi gian tu 1923 đên
1928 trên đưong bôn tâu lanh mát thuc dân Phap. Trong thoi gian o chua
pho bang đã lâp ra Hội Danh Du. Hoat động chủ yêu của hội la day học, bôc
thuôc va giao duc nhân dân đia phưong tinh thần yêu nưoc. Nám 1926 thuc
dân Phap hay tin va giai tan Hội. Hiện nay nha chua con lưu giu được bộ
van g€ báng g€ quy luc sinh thoi cu Nguyên Sinh Sắc vân thưong dung lam
noi day học, đọc sach va nghi ngoi.
Chua Hội Khanh đã được tinh Sông Be công nhân la một di tich ván hoa -
lich su
V.1.% 6i /8.# ị.# =X HOng HDng .† /5 ~ B$n# 6Dang
87
Nám khuât trên một triên đôi thuộc xã Tân
Dinh, huyện Bên Cat, Long Hưng cô tu đang la điêm
đên của cac táng ni, phât tu va ngưoi mộ đao tu cac
noi trong va ngoai tinh đên tham quan, tim hiêu.
Long Hưng cô tu con gọi la chua Tô được lâp nên tu
nám 1768, cach nay gần 240 nám. Một quãng thoi
gian kha dai so voi cuộc sông con ngưoi.

Khung cảnh nhà sàn,
mái lá yên tĩnh.
Dên đây ban së co
nhung giây phut khoan
khoai trên nhung canh
võng mắc canh bo sông,
tân hưong bầu không khi
trong lanh va lan gio mat
rượi cung ban huu va gia
đinh. Cac ban tr• co thê
tham gia vao nhung hoat
động sôi nôi, hao hung
trên nhanh sông Dông Nai
như tắm sông, cheo
xuông, đi xe đap nưoc,
môtô nưoc, nhay cầu...
Bua án trưa dọn ra o khu
picnic thât đâm chât ƒnha
vưonƒ voi nhung mon
nưong dân dã ma ngon
miệng.
Nêu khoi hanh tu TP
HCM vao luc 6h30ƒ,
dung chân dọc đưong o
Dai tưong niệm liệt si
rung Sac, du khach co thê
đên cu lao Giây vao luc
10h. Công ty
Saigontourist, doanh
nghiệp lu hanh đầu tiên tô
chuc tour cuôi tuần đên cu
lao Giây, đã co một gia
thât ƒmêmƒ cho du
88
Trai qua bao cuộc bê dâu va tan pha của chiên tranh nhưng chua Tô con
co tuc danh khac nua la Tô Dinh Bưng Dia vân trầm ngâm soi cuộc thê gian
dưoi bong mat của đuc phât. Ngôi chua tuy moi được trung tu vai nám tro
lai đây nhưng vân con đo net hoang so thuo nao: Nhung hang cây cô thu vân
đang vut cao trên triên đôi, nhung ngôi mộ của cac sư tru tri viên tich vân
con đo va ngay ngay chung sinh bai vọng, nguyện cầu cho quôc thai dân an,
cho ngưoi dân an cư lac nghiệp.
Dược biêt, xung quanh ngôi chua nay vân con đang lưu truyên su cho che
của đuc phât đôi voi chung sinh qua cac câu chuyện của một sô cô bac sông
lâu đoi o vung nay. Theo loi kê, ngay xưa o noi đây vô cung vắng v•, u tich,
trên rung co thu, dưoi bưng thi đia vô cung nhiêu, ngưoi dân không thê sông
được. Một ngay nọ co vi sư đên đây nghe dân lang noi thê nên cam động
dung chân, cung voi dân lang phat nưong lam rây, tia lua, Thầy Tô - vi sư
nọ - đã phat tâm nguyện xua đuôi bầy đia đoi giup dân co miêng ruộng
nưong khoai sinh sông ma ngay nay ngưoi dân vân con xưng tung voi danh
hiệu Tô Dia Thiên sư...
Luc chiên tranh, vao khoang giua thâp niên 60 thê ky trưoc, khi chiên su
lan ra vung nay, Mÿ - Nguy, do nghi ngo co su che giâu can bộ cach mang,
nên chung đã tha một qua bom ngay chanh điện khi ma ngay noi đây va
xung quanh chanh điện co gần 100 nhân mang lon nho, đa sô la cu gia, phu
nu va tr• em đang tru ngu. Thê nhưng, cac tượng phât bi tung toe khắp noi
con gần 100 nhân mang kia chi co một chi bi thưong nhe... Tât ca nhung câu
chuyện đo co thê co thuc, co thê do su ngư‡ng mộ của ngưoi dân thâp
phưong ma tao dung nên su huyên bi đo nhưng trên hêt đo chinh la tâm
long, la su gui gắm niêm tin va la su đanh gia của ngưoi dân, ngưoi mộ đao
đôi voi ngôi chua co thê la lâu đoi nhât của Binh Dưong.
89
Hiện tai, trong ngôi chua con co một đai hông chung kha lon, mang dang
v• cô xưa la một trong nhung di san con lai của một ngôi chua co trên 200
nám tuôi, đác biệt, chua vân con đang lưu giu bao tôn một sô phần mộ cô ma
theo như chu Vi, cô Sau va một sô cô bac đang lam công qua noi đây thi đo
la mộ Tô-ngôi mộ của vi sư thầy tên Hiêu đã chọn noi đây la ch€ dung chân
tu học va co công giup dân ôn đinh cuộc sông, xây dung ngôi chua đê dân
chung xung quanh co noi gui gắm niêm tin.
Dược biêt, Long Hưng cô tu đã được tinh xêp hang di tich lich su nhưng
thiêt nghi cac câp, cac nganh chuc náng, nhât la nganh ván hoa - thông tin
va khao cô học, bao tang học cần co su nghiên cuu, lam rõ va đanh gia một
cach khoa học va lich su vê ngôi chua nay, nhât la co phưong an bao tôn cac
ngôi mộ Tô cô xưa, đai hông chung va một sô hiện vât khac như y nguyện
của cac vi bô lão quanh vung.
V.1.( K#3 .<3 .- giNi /R8 &in# Đôi
Nám trong khuôn viên rộng khoang 5-7 ha, khung canh xung quanh con
hoang so voi ao, ruộng va vưon trai cây triu qua, khu câu ca giai tri Sinh
Dôi la một đia chi moi voi nhiêu hinh thuc giai tri thu vi. Noi đây rât phu
hợp voi nhung đôi tượng la gia đinh đi nghi mat cuôi tuần hoác nhung nhom
ban muôn co một điêm đi choi không xa nhưng phai co khung canh của miên
quê thoang mat, dê chiu.
Xet vê mát hanh chinh noi nay thuộc tinh Binh Dưong, nhưng thât ra, ban
chi cần vượt ra khoi ranh gioi TP HCM đung 500 met la đên ngay khu câu
ca - giai tri. Vao kˆ nghi he, ƒmon giai triƒ câu ca dưong như đác biệt hâp
dân cac ban tr•. Thât thu vi khi được ngôi trong mây cán nha choi lợp la,
san g€ bắt ngay phia trên mát nưoc, thinh thoang tha vai hat com hay miêng
thuc án xuông hô, ban së thây mây chu ca rô tranh nhau lên xuông đop môi,
90
đuôi quây song... Sinh Dôi co tông cộng vai chuc chiêc nha san trên mát
nưoc, s‘n sang phuc vu cac ban nhân dip nghi cuôi tuần.
V.1., K#-m T#- 4‡ C…T #Png 4ˆ .Wa &3>i /RS.
Tu Khu du lich long hô Dầu Tiêng, khach lu hanh vượt qua 5km tinh lộ
751 đưong trang nhua, xuyên rung cao su bat ngan la đên suôi Truc.
Suôi Truc nám vắt minh trên một ngọn nui cao nhât trong cum nui Câu
gôm 12 nhom lon nho. Cum nui Câu được xem la đoan cuôi của dãy Trưong
Son hung vi va nhung ngọn nui nay chi được gọi một cai tên chung la nui
Câu. Co lë do ngọn suôi len minh giua bat ngan rung truc thiên nhiên nên cư
dân đia phưong đát tên la suôi Truc. Cung co ngưoi gọi la suôi Tre hoác
suôi Tiên. Dê thưong ngoan canh đep hoang so của suôi Truc, du khach phai
bắt đầu tu ngọn suôi đi ngược lên thượng nguôn.
Dát chân lên nui, du khach së phai len qua một lôi mon giua rung truc đê
tiên vao ngọn suôi. •uang canh đầu tiên së la nhung ghênh đa báng ph“ng,
vuông canh, được thiên nhiên sắp đát thanh nhung bâc thang danh cho
'ngưoi không lô¨. Theo truyên thuyêt, noi đây la chôn tru ngu của 'ngưoi
không lô¨.
Vua qua khoi nhung bâc thang của 'ngưoi không lô¨ du khach së được
thưong lãm nhung bãi đa 'bat quai trân đô¨. Hang triệu hon đa lon nho được
thiên nhiên xêp thanh nhung ban án thiên nhiên ly tưong. Nêu chưa đoi
bung, du khach tiêp tuc tiên sâu hon vê phia thượng nguôn va tiêp tuc
thưong ngoan một bãi đa báng ph“ng bi nưoc mưa xâm thuc tao thanh tung
lọn song đa ma ngưoi dân đia phưong cho ráng, đo la 'chiêc giưong¨ của
'ngưoi không lô¨. Do suy nghi nhiêu vê vợ nên 'ngưoi không lô¨ lán lộn,
trán trọc nhiêu đêm lam cho 'chiêc giưong¨ đa nhán nheo, beo nheo. Diêu la
la nhung nêp nhán của đa nám song song nhau theo một chiêu tao thanh
nhung gợn song đep mắt. 'Giưong đa¨ thưong được nhung nhom du lich dã
91
ngoai chọn lam noi ha trai. Chiêc giưong nay rộng hon 3km2 nên co thê
chua khoang 300 chiêc lêu dã chiên.
•ua khoi 'giưong đa¨, một đoan suôi ngắn së dân du khach vao một
quang canh rât nên tho được gọi la 'Hô Than Tho¨ va 'Thac Bâc Thang¨.
Một sô du khach chọn noi đây la noi dung chân đê 'tắm tiên¨ va bắt ca. †
noi đây, vao nhung ngay sau mưa, nhung ngọn thac hung vi së hinh thanh do
lượng nưoc tu thượng nguôn ao at đô vê tao nên canh quang rât hoanh trang.
Sau khi 'tắm tiên¨, ban hãy chọn một noi trên bãi đa báng ph“ng đê án uông
theo kiêu dã ngoai, nghi ngoi rôi tro vê trưoc khi troi tôi.
Suôi Truc thât su la điêm tham quan kˆ thu va con nhiêu điêu bi ân vê
câu chuyện của 'ngưoi không lô¨ nám xưa, như đang cho đon su kham pha
của ban
V.1.E HM 6‰3 TiFng: /iềm ning U3 ị.# Cang CD_. C-n# /#`.
Hô Dầu Tiêng la một biên nưoc mênh mông do con ngưoi tao ra tu công
trinh thủy lợi. Voi diện tich rộng trên 27.000 ha va 1,5 ty m3 nưoc, hô
không nhung co nhung kha náng tưoi cho hang trám ngan ha đât trông ma
con la một vung canh quan du lich hâp dân.
Hô Dầu Tiêng o xa khu dân cư va được quan ly tôt nên nưoc hô kha trong
sach. Nhung ngay troi nắng đep, mát hô anh lên mau xanh biêc, sâu th“m...
Dãy nui Câu sung sung trai dọc bên hô tao nên một buc tranh thiên nhiên
hung vi, son thủy huu tinh. Trong vung hô, cac đao Xin, đao Trang, đao
Dông Bo la nhung net châm pha của buc tranh Hô Dầu Tiêng. Dôi Tho thoai
thoai đung canh rung nguyên sinh sat bên hô cung la một mang đep quyên ru
trong buc tranh toan canh. •uanh bo hô con co nhung tham co xanh mượt
xen lân voi nhung cây hoa dai đủ sắc mau. Thiên nhiên thêm sinh động khi
tung đoan ong bưom tung táng nhon nho trên nhung bông hoa dai va khi m€i
đợt song xô bo dao dat, mon tron.
92
Trên nui Câu co chua „ng, o đây trông xuông vung hô khung canh thât
trang lệ. Nám trong rung cao su gần nui Câu la hô Cầu Nôm, nưoc cung
trong xanh, không khi o đây thât trong lanh mat më va tinh mich.
Hô Dầu tiêng cung voi hô Cầu Nôm tao nên một quang canh thiên nhiên
tưoi đep. Dây la một vung du lich hâp dân, đầy tiên vọng. Ngoai cac dich vu
nghi ngoi, án uông, tắm hô… nganh du lich nên đầu tư thêm cho nhu cầu
giai tri. Voi một vung hô rộng lon như vây co thê tô chuc nhung hoat động
thê thao, giai tri dưoi nưoc như cac loai thuyên buôm, xuông may tôc độ cao
hoác lưot van. Trong nhung ngay nghi tai hô, khach co thê tham gia cac môn
thê thao, giai tri dưoi nưoc hoác một sô môn thê thao lưot van, thuyên
buôm. Nganh du lich co thê tô chuc biêu diên nghệ thuât cac môn thê thao
trên phuc vu nhu cầu giai tri của du khach. † nưoc ta cac loai hinh thê thao
dưoi nưoc con moi m• nên chắc chắn së thu hut được du khach đên choi,
học choi hoác xem triên lãm. Diêu nay không nhung lam táng su hâp dân
của du lich ma con mang lai lợi ich cho du khach, trong nhung ngay nghi
ngoi lai học thêm được môn nao đo của thê thao dưoi nưoc.
V." HŠ #ội ~ B$n# 6Dang
HŠ #ội C#Pa B1 T#i]n HB3 ~ B$n# 6Dang 2#ông .#0 CD_. ngD)i U<n
B$n# 6Dang m1 .'n CD_. n#iề3 ngD)i ~ .-. 4Png <n .Bn *iF/ CFnc 2+ .N
n#„ng ngD)i U<n =in# =>ng ~ /#1n# T#> HM C#8 Min#.

Tọa lac o thi xã Thủ Dầu Một, la một trong nhiêu ngôi chua của ngưoi
Hoa được nhiêu ngưoi biêt đên. Chua được thanh lâp giua thê ky 19, nám
trên bo rach hưong chủ Hiêu. Tuy dân gian gọi la Chua Ba nhưng thuc chât
đây la ngôi miêu tho Thiên Hâu Thanh Mâu, vi nu thần được cư dân Châu A
tho phung va tôn kinh.
93
Nám trên một diện tich kha lon, chua được xây dung theo kiên truc của
cac chua miêu của ngưoi Hoa. Hai công vao son đo đưa khach tham quan đi
qua một khoang sân rộng. Noi đây o goc trên, co đát một thap nho dung đôt
giây vang bac khi cung. Ban tho Thiên Phu Dia Mâu đát ngay cua vao voi
hai con rông chầu hai bên. Bôn câu đôi treo ngay cua vao. Sân chua cung la
noi sinh hoat bong rô của thanh thiêu niên Hoa trong tinh. Trên đinh Miêu,
voi hoa ván trang tri phô biên tai nhiêu noi: Lư‡ng long tranh châu va Ca
hoa long.
Hang nám vao ngay rám (15) thang giêng co lê rưoc via Ba. Ca ngay 14
va suôt đêm, toi ngay 15 thang giêng, khach hanh hưong đa sô la ngưoi Việt
gôc Hoa tu cac noi lu lượt hội vê chợ Thủ cung bai, vay tiên lam án, tra lê
tiên vay trưoc va rưoc hưong lộc vê nha. Cai thi xã bâc trung voi dang dâp
trung du như thi xã Thủ Dầu Một đã qua tai voi lượng ngưoi co đên bôn nám
trám ngan ngưoi như thuc suôt ngay đêm.
Sau lê, khach được tham du cac thu vui choi, du lê hội Chua „ng (tho
•uan Công), xem mua lân, mua sư tu. Khi bê mac lê hội đoan gôm 20 lân,
rông, sư tu, hâu tiêp đên la bộ tu Tây du ky tiên vao chua chuc Ba, sau đo
bắt đầu diêu hanh trên dưong phô. ‚ên 18h, đoan rưoc tro vê Chua Ba va
châm dut lê hội.
V.% ĐY. =Nn B$n# 6Dang
B$n# 6Dang n†i /iFng 4fi .-. OVi /R-i .<e *>n mPa. ĐFn B$n# 6Dangc
ai .‹ng *iF/ CFn 4D)n .<e in /R-i n†i /iFng /Vi H-i T#i]3.
Tu thang 5 đên thang 8 hang nám la mua trai cây chin rộ, du khach đi
choi vưon Lai Thiêu së được tân hưong không khi trong lanh của vưon cây
trai dai tit tắp va được thưong thuc cac loai trai cây ngon như máng cut, sầu
riêng, chôm chôm, mit tô nu, vu sua... Du khach co thê xuông thuyên dao
choi trên sông Sai Gon ma ngắm canh vưon cây...
94
Nhung nám qua, Lai Thiêu đã được coi la một đia điêm dã ngoai ly
tưong, nhât la đôi voi thanh niên nam nu, sinh viên học sinh vao mua cây
trai no rộ, bắt đầu tu thang tư, cung đông thoi vao dip nghi he. Lợi điêm của
Lai Thiêu la o sat canh Thanh phô Sai Gon, hai điêm trung tâm chi cach
nhau chung 20km. Trai cây ngọt của Lai Thiêu đã hâp dân cac ban tr• đên
n€i nêu đi xe đap, thi cung chi mât không qua một tiêng đông hô.
Dên đây, Du khach co thê vao vưon mua trai cây báng cach hai tai ch€ án
hoác đem vê, hay mua o cac hang quan chuyên ban trai cây o khắp Lai Thiêu
V.( n#„ng [3-n in n†i /iFng /Vi B$n# 6Dang:
Bât cu noi nao cung thê, âm thuc luôn la một trong sô nhung thu ma du
khach quan tâm nhât khi đên voi cac thanh phô du lich. Dưoi đây la một sô
quan án do Vnnavi tuyên chọn danh cho chuyên đi của ban.
H1ng Œm T#5. B$n# 6Dang
Lang âm thuc Binh Dưong nám trong một khuôn viên rât rộng, toan bộ được che
mat boi nhung ngôi nha rông, nha tranh xinh xắn, cung nhung cây dua tao bong mat
đem lai cam giac rât thoai mai, thư giãn sau nhung gio phut lam việc mệt nhọc.
Nha hang chuyên vê cac mon án thủy hai san tưoi sông: baba, rắn, lưon, tôm, cua,...
va cac mon nưong, rau đông quê: goi ngo sen tôm thit, ca basa nưong giây bac, lưon
nưong la lôt, bo nam,... rât hợp voi phong cach âm thuc của ngưoi Việt.
Dên đây du khach së được thưong thuc cac mon án ngon voi gia ca rât binh dân.
Dội ngu nhân viên rât chuyên nghiệp, phuc vu ân cần chu đao luôn lam du khach hai
long.
Khu du lich Phưong Nam
Voi diện tich gần 3 hecta, Khu du lich Phưong Nam la noi rât thich hợp đê ban
chiêu đãi ban be hoác đưa gia đinh đên thư giãn va thưong thuc cac mon án ngon đác
san Hoa - Việt vao bât cu luc nao. Dây con la noi ly tưong cho cac chuyên gia nưoc
ngoai lam việc tai Binh Dưong lưu tru
95
Nha hang nám dưoi nhung tan xanh cô thu bên nhung đai phun nưoc va hô ca chep
vang cho ban không gian thiên nhiện tuyệt voi đê thư giãn, nghe nhac, va thưong thuc
ca phê, sinh tô, trai cây, cac mon án Hoa - Việt va đác san vung Nam Bộ
Phong án V•P nám trên đôi co xanh va hô bông sung được trang tri sang trọng, cho
ban một không gian trang trọng va riêng tư đê chiêu đãi nhung khach hang quan trọng.
Khu yên tiệc va hội nghi Vưon Xưa la một khu phuc hợp gôm cac nha cô, sanh bat
giac va Dai sanh nám xen lân voi hô boi, thac nưoc la noi ly tưong đê tô chuc hội họp
Bên canh khu yên tiệc hội nghi la Khu Vưon Xưa gôm nhiêu choi câu nám quanh
hô ca, ân minh dưoi nhung tan cây xanh, la noi đê nhom ban, gia đinh cắm trai, câu ca
va giai tri.
Nha hang Vu Gia
Nha hang khach san Vu Gia chuyên phuc vu cac mon án Hoa - Việt va
cac mon án •u - A. Nha hang rât sang trọng, trang tri theo phong cach hiện
đai, không gian rộng, thoang mat. Phia trưoc sân nha hang co một gian hoa
đem lai su thoang mat va khung canh đep cho nha hang.
Nha hang nhân đát tiệc cưoi, liên hoan, sinh nhât. Ngoai ra con co ban điêm
tâm sang voi cac mon án: pho, miên, bo, heo, bo bit têt,...
Cac mon án ngon của nha hang la cac mon án truyên thông Trung Hoa va
Han •uôc: bo hầm Bat buu, thit ba rọi nưong, thit bo Uc nưong, ca chinh
nưong muôi,... Thât tuyệt khi thưong thuc cac mon án ngon va nhâm nhi vai
côc rượu ngoai nhâp. Cac mon án truyên thông Việt Nam cung được chê
biên kha hâp dân.
Dên đây cac ban së hai long vê phong cach phuc vu chuyên nghiệp của đội
ngu nhân viên o đây.
Q3-n in VD)n m3<n
•uan án Vưon Xuân co không gian rộng, được trang tri đep, lôi vao voi
nhung tan cây xanh che bong mat, khu vuc sân vưon co hon non bộ lon, tao
96
cam giac rât gần voi thiên nhiên.
•uan chuyên phuc vu cac mon án dân gian truyên thông Việt Nam: ca loc
hâp bầu, lư‡i heo nâu đâu, bo nhung dâm, lâu hai san cac loai, tôm chiên
bột,... Ngoai ra con phuc vu com trưa ván phong voi cac mon án thuần tuy
Việt Nam: thit kho tiêu, ca bong kho tiêu, canh chua ca loc,...
Không gian sân thượng mo, tao cam giac thoai mai cho thuc khach. •uan co
mon rượu tiêt rắn rât đác biệt bô dư‡ng, ngoai ra con co một sô rượu ngoai
nhâp
N#1 #1ng KiFn HO1n#
Nha hang Kiên Hoanh tọa lac trong khuôn viên rộng voi diện tich 8000m2, trang
tri theo phong cach rât Trung Hoa. Toan bộ công va khu vuc nha hang đêu được trang
tri báng nhung chiêc lông đen Trung Hoa rât đep. Voi nhung ngôi biệt thu co mai ngoi
cô, nhung gian hoa, nhung bon sai đem lai cam giac thư thai dê chiu, tao không gian
thư giãn riêng cho thuc khach.
Nha hang chuyên vê cac mon án Hoa - Việt, •u - A, đác san, hai san tưoi sông,... Voi
đội ngu đầu bêp chuyên nghiệp va phuc vu chu đao së lam cho ban hai long.
Khach đên đây chủ yêu la ngưoi Hoa, họ đên lam việc trong cac Khu công nghiệp lân
cân. Con gi thu vi báng khi được thưong thuc cac mon án truyên thông của dân tộc
minh ngay trên đât Việt.
.V., N#„ng 2#-.# =Vn n†i /iFng /Vi B$n# 6Dang
Khi đên bât kˆ đia điêm du lich nao, noi lưu tru, nghi chân cung la môi
quan tâm hang đầu của du khach. Dưoi đây la một sô khach san nôi tiêng do
Vnnavi chọn lọc së lam cho ban yên tâm hon khi đên voi tinh Binh Dưong.
Khach san Binh Dưong
Giai tri đông bộ tiêu chuân cao: câu lac bộ suc khoe (heath club), hô boi,
šacuzzi, tennis, mini golI, night club, sân vưon đác biệt...
Dia chi: sô 87, đưong •uôc lộ 13, Phưong Hiệp Thanh, thi xã Thủ Dầu Một,
97
Binh Dưong.
Tel: (0650) 822811
Žax: (0650) 821143
Gia phong: 15$ - 18
K#3 giNi /R8 2#-.# =Vn L#Dang Nam
Œn tượng đầu tiên khi đên voi Phưong Nam la su thanh binh, yên a boi đên
đây la đên voi một khu vưon, một canh rung, một Phưong Nam thu hep ma
chủ nhân của no gắng tao ra đê phuc vu •uy khach.
Dia chi: 15/12 Œp Trung, Vinh Phu, Thuân An, Binh Dưong.
Tel: (0650) 743553
Žax: (0650) 757348
Gia phong: 15$ - 28$
K#-.# =Vn V‹ Gia
Dia chi: •uôc lộ 13, Tx.Thủ Dầu Một, Binh Dưong.
Tel: (0650) 829699/ 829799
Gia phong: 10$ - 18$
K#-.# =Vn B$n# An
Dia chi: Huyện Thuân An, tinh Binh Dưong.
Tel: (0650) 749350
Žax: (0650) 749011
Gia phong: 8$ - 12$
K#-.# =Vn Ngôi &aO
Dia chi: 28-29C Lang Nội Hoa, xã An Binh, huyện Di An, Binh Dưong.
Tel: (0650) 751523
Žax: (0650) 752548
Gia phong: 7$ - 9$
VI.Bs wIA V•NG TsU:
98
Tu TPHCM theo quôc lộ 51 tham quan chua Dai Tong Lâm
Di theo quôc lộ 51C tham quan Suôi Tiên đên thi xã Ba Ria
Di theo đưong 30/4 xuông thanh phô Vung Tau tham quan Niêt Ban Tinh Xa, Bach
Dinh, Bãi Dâu, Bãi Trưoc, tượng chua Kito,Bãi Sau.
Di theo đưong 3/2 vê lai đưong 30/4 theo đưong Trưong Trinh tham quan cá cu
Minh Dam.
Di theo đưong 55 toi suôi nưoc nong Binh Châu.
Theo quôc lộ quôc lộ 1 vê Long Khanh.
B.Vi tri đia li tinh Ba Ria Vung Tau
Vung Tau la tinh ly của tinh Ba Ria-Vung Tau o vung Dông Nam Bộ Việt Nam. La
một thanh phô ven biên, Vung Tau la một đia điêm du lich nôi tiêng.

VI.1 VI Twn
Vung Tau giap Ba Ria va huyện Long Diên, nám trên ban đao cung tên va co ca đao
Long Son, cach Thanh phô Hô Chi Minh 125 km vê phia Dông Nam theo đưong bộ va
80 km theo đưong chim bay. Nêu nhin theo chiêu Bắc Nam, Vung Tau nám o khuc
quanh đang đôi hưong tu Nam sang Tây của phần dưoi chu S (ban đô Việt Nam) va
nhô h“n ra khoi đât liên như một dai đât co chiêu dai khoang 14 km va chiêu rộng
khoang 6 km. Dây la noi ngưoi ta co thê ngắm nhin biên Dông ca khi mát troi mọc luc
lân hoang hôn.
VI."DIA HINH
Vung Tau co Nui Lon cao 245 m va Nui Nho, con gọi la nui Tưong Kˆ hay nui Tao
Phung, cao 170m. Trên Nui Nho co ngọn hai đáng cao 18 m, chiêu xa toi 30 hai ly.
VI.% D•N SO - D•EN TžCH
Diện tich 140,1 km›, Dân sô 2009 (Tông điêu tra dân sô 1-4) la 994.837 ngưoi
VI.(LICH SU
99
Trưoc kia vung đât nay la bãi lầy, noi thuyên buôn nưoc ngoai thưong vao tru đâu
nên gọi la Vung Tau. Cac nha hang hai Bô Dao Nha khi đi qua mui đât nay đã lây tên
Thanh Giắc đát cho no, do đo ngưoi Phap gọi noi nay la Cap Saint Jacques (mui đât
mang tên Thanh Giắc), tiêng Việt la Cap Xanh Giắc. Ngưoi Việt theo đo gọi la Câp
(gôc tiêng Phap: Cap) hoác „ Câp (gôc tiêng Phap: au Cap). Hiện nay mui đât cuc nam
của Vung Tau co tên gọi la ƒmui Nghinh Phongƒ.
Vung Tau cung tung co tên la Tam Thoan hay Tam Thắng đê ghi lai su kiện thanh
lâp ba lang đầu tiên o đây: Thắng Nhât, Thắng Nhi, Thắng Tam. Chu Tam Thắng la
biên âm của Tam Thoan, tuc Ba Thuyên.
Theo sach Gia Dinh Thanh Thông Chi của Trinh Hoai Duc thi ƒ'Thuyên Uc', tuc
danh Vung Tau... phia bắc ôm cua Tắc Khai, phia nam đ‡ nui That Son đê che cua Cần
Gio. Mát vung trông vê hưong tây, rộng lon mông mênh đê thu nap cac dong nưoc
sông đầm chay vê biên ma lam noi êm đêm cho thuyên be ân đâu.ƒ
Vung Tau tung thuộc trân, sau la tinh Biên Hoa thoi nha Nguyên. Thoi vua Gia
Long (1761-1820), khi nan hai tác Mã Lai hoanh hanh tai vung biên nay la môi đe dọa
cho cac thưong nhân vung Gia Dinh, vua đã gui ba đội quân đên dep loan va cho phep
ba tưong cầm đầu cung quân linh o lai mo đât. Theo sắc của vua Minh Mang nám
1822, chinh 3 ông đội Pham Ván Dinh, Lê Ván Lộc, Ngô Ván Huyên thuộc ba đội binh
(Tam Thoan) đã thanh lâp ba lang đầu tiên: Thắng Nhât, Thắng Nhi, Thắng Tam.
Ngay 10 thang 2 nám 1859 tuc mông 8 Têt Ky Mui, quan quân nha Nguyên đã khai
hoa lần đầu tiên nhung khâu sung thần công đát o phao đai Phưoc Thắng, cao 30 m va
cach bo biên Bãi Trưoc gần 100 m, bắn vao đoan chiên thuyên của liên quân Phap-Tây
Ban Nha do tưong Rigault de Genouilly chi huy trên đưong vao xâm lược Nam Kˆ, mo
đầu cuộc khang chiên chông quân Phap o Nam Kˆ. Trong trân nay Thông chê Trần
Dông, Tông chi huy luc lượng thủy luc quân nha Nguyên đã hy sinh.
VI., C-. Cịa Ci+m /#am [3an
VI.,.1 CHUA PHAT TONG L•M
100
VI.,.1.1Vi Tri Dia Ly:
- Phât Tong Lâm la một ngôi chua nám o xã Phu Mÿ, huyện Tân Thanh, tinh Ba
Ria-Vung Tau, nám bên trai quôc lộ 51 hưong đi Vung Tau, cach thanh phô Hô Chi
Minh khoang 70km.
- Phât Tong Lâm la ngôi chua lon nhât trong sô hon một ngan ngôi chua o huyện
Tân Thanh.
VI.,.1." Lich Su Hinh Thanh:
- Chua Dai Tong Lâm được cac hoa thượng Thich Thiện Hoa va Thich Thiện Hoa
khai son nám 1958. Nám 1982, chua được trung tu. Chua co rât nhiêu thắng canh đep
voi phong phu cac đên tho Phât, khu rung cây, hô hoa sen, tượng Phât va cac điêm tich
vê Phât Thich Ca.
VI.,.1.% Dác Diêm:
- Trưoc chua co tượng đai Bô Tat •uan Am, phia sau chua co thap, tượng, bia
tưong niệm cô hoa thượng Thich Thiện Hoa, bên trai co nha giang.
- Dôi diện voi công la Thap Da Bao voi kiêu kiên truc ba tầng được xây vao nám 1983.
Bên phai thap la vưon Tâm Ti Ni va vưon Lộc Uyên.
- Ngôi chinh điện chua Phât Tong Lâm co 2 tầng, dai 91m, rộng 46m, được xây
dung vao nám 2002. Tầng lầu tôn tho 9 pho tượng lon báng đa hoa cưong. Tâng trệt
tho đuc phât A Di Da.
- Ngay 2-1-2006 ngôi chinh điện đã được Trung tâm Sach ky luc Việt Nam xac lâp
ky luc: la ngôi chinh điện lon nhât Việt Nam va ngay 31-5-2007 được xac lâp ky luc: la
ngôi chua co tượng Phât nhiêu nhât Việt Nam.
- Trưoc ngôi chinh điện la đai Di Lác. Pho tượng Bô Tat Di Lác được tac tu nguyên
khôi đa hoa cưong lây tu vung nui Cam Ranh (Khanh Hoa). Tượng náng 40 tân, cao
5,1m. Ngay 31-5-2007 pho tượng đã được Trung tâm Sach ky luc Việt Nam xac lâp ky
luc: Tượng Bô Tat Di Lác nguyên khôi báng đa hoa cưong lon nhât Việt Nam.
- Canh đai Di Lác la vưon tượng Cuu phâm Cuc Lac gôm 48 pho tượng đuc Phât A Di
101
Da báng đa hoa cưong, trong đo co pho tượng đuc Phât A Di Da cao 18m.
- Trong khuôn viên chua hiện nay co đát Trưong Phât học Dai Tong Lâm được hoan
thanh
vao nám 1995, voi suc chua 1.000 ngưoi. Ngay 30-11-2007 Trung Tâm Sach Ky
Luc Việt Nam xac lâp ky luc: Chua Dai Tong Lâm voi khoa An cư kiêt ha co sô Táng
Ni tâp trung nhiêu nhât Việt Nam.
- Chua Phât Dai Tong Lâm đã giu 4 ky luc va đã đê nghi một sô ky luc moi.
Dây la ngôi đai tu co nhiêu ky luc voi nhung công trinh quy mô to lon, hiện đai
VI.,." &3>i Ti]n V‹ng T13
Vi tri: Suôi Tiên thuộc huyện Tân Thanh, tinh Ba Ria ‹ Vung Tau, cach thi xã Ba
Ria 7km vê phia tây bắc.
Dác điêm: Khoi nguôn tu đinh nui Dinh co độ cao gần 500m, Suôi Tiên được du
khach trong va ngoai nưoc gọi la Da Lat thu hai của Việt Nam boi phong canh thiên
nhiên đep tuyệt voi ma tao hoa đã ban táng cho noi nay.
Dê lên thượng nguôn Suôi Tiên du khach phai vượt qua 600m đưong rung quanh
co, phong canh huu tinh va rât yên tinh. Tưong truyên xưa kia noi đây cây côi râm rap,
nui rung hoang vắng va vao nhung đêm tráng sang cac nang tiên trên troi xuông ha
gioi đê du ngoan. •ua dong suôi trong xanh nay cac nang tiên rủ nhau tắm mat rôi moi
tro vê troi. Hiện nay o phia mom đa của nui Dinh co dâu chân thât xinh xắn in thanh
ngân trên đa gọi la dâu chân tiên. Co lë ngưoi xưa yêu canh tri noi đây, một vung non
nưoc kˆ vi, son thủy huu tinh nên đã đát cho no một cai tên thât huyên ao: Suôi Tiên.
Tu độ cao hang trám met, theo dôc thoai dần vê phia đông, Suôi Tiên ao at đô
xuông hai bo nui đa, chay quanh co, tưoi mat cho nhung canh đông tru phu trưoc khi
hoa vao dong sông Thi Vai. Suôi Tiên con lưu giu v• đep tu nhiên, hoang so ma kˆ
thu, ân tượng voi bât kˆ ai lần đầu đát chân toi đây. Dọc hai bên bo suôi co nhung
thach ban ph“ng li nám nghiêng nghiêng kha rộng, du khach co thê ngôi hoác nga lưng
khi dung chân ngắm canh. Nhung mom đa mang nhiêu hinh thu độc đao: mom thi
102
giông hinh hai me con ngôi tro chuyện, mom thi giông chu voi con, mom thi giông một
cu gia suy tư, mom thi giông hinh đôi ga chọi, ca sâu, chim muông…đang dua gi‡n voi
ban mai. Bên canh đo la nhung chum hoa cưong bam đầy đia y xen lân rêu phong co lë
đã ngủ vui o chôn nay tu ngan nám nay.
Dác biệt, đung o bât kˆ vi tri nao du khach cung nghe được tiêng suôi i ầm tuôn
chay tu đinh nui đô xuông, tao thanh nhung giêng troi kha sâu, nưoc trong xanh co thê
nhin rõ tung viên soi trắng muôt dưoi đay. Nưoc chay xôi xa, tung bọt trắng ngần, hoi
nưoc bay vao không gian nhung hat bui li ti tao nên cam giac thât dê chiu. Mua mưa
suôi cuộn minh tung bọt trắng xoa, nhưng mua khô dong suôi hiên hoa tro lai cho cac
ban tr• boi lội tung táng.
Du lich Suôi Tiên, nêu con thoi gian du khach nên theo con đưong mon đên nhung
ngôi chua nho gần đây đê nghe tiêng chuông chua thong tha ngân nga thât binh yên, đê
thưong thuc khoi hưong trầm quyện voi hưong của hoa huệ, hoa ngọc lan thom ngat…
gợi lên v• u tinh của chôn thiên viên giua vung son cưoc. Do cung la một trong nhung
ân tượng rât riêng của thắng canh Suôi Tiên.
Khu thắng canh Suôi Tiên xung đang la đia điêm ly tưong cho nhung cuộc tham
quan, dã ngoai, tim vê thiên nhiên khiên du
khach quên đi nhung gio phut lam việc cáng
th“ng.
Niêt Ban Tinh Xa tọa lac bên triên nui Nho,
trung điêm bãi Dua, khoi công xây dung tu
1969, nám 1974 hoan thanh, voi diện tich trên
10.000m2.
VI.,.% N•ET BAN TINH XA
Niêt Ban Tinh Xa tọa lac bên triên nui Nho, trung điêm bãi Dua, khoi công xây
dung tu 1969, nám 1974 hoan thanh, voi diện tich trên 10.000m2.
103
Nám bên bo biên, Niêt Ban Tinh Xa nôi bât voi nhung đưong net kiên truc Dông
Tây kêt hợp. Lôi lên Niêt Ban Tinh Xa men theo triên dôc. Hai bên công la tượng ông
Thiện, ông Ac cao lon; bên phai co buc phu điêu long mã; bên trai co lầu chuông voi
hinh long ly quy phung cham trô tinh vi. Chanh điện nôi bât voi buc tượng Phât nhâp
Niêt Ban nám nghiêng, nhin vê hưong Tây, gôi đầu lên tay phai, dai 12m. Gan ban
chân Phât khắc 52 điêm ân. Buc tượng cang được nôi bât hon trên nên phong canh nui
rung, cây côi voi nhung vi tiên va muông thu được tao dung rât tinh vi o phia sau.
Lôi dân lên sân thuyên Bat Nhã o phia bên phai, noi trang tri nhiêu hoa canh, rung
Thô Da (Vruvola) tai hiện tich Thai tu
Grotama hanh phap khô hanh cuu đoi. Sân
thuyên Bat Nhã co thap chuông bôn mai uôn
cong, đầu đao đắp nôi tượng đông, trong đát
Dai hông chung báng đông, cao 2,8m, chu vi
3,8m, náng 3,5 tân. Dai hông chung Niêt Ban Tinh Xa nôi tiêng voi thanh âm ngân
vang nao long du khach
VI.,.( BŸCH D•NH
Bach Dinh được Phap xây dung tu nám 1898 đên nám 1916, dung lam noi nghi mat
cho Toan quyên Phap Paul Doumer va được đát tên la Villa Blanche theo tên cô con
gai yêu của ông ta. Chưa o đây ngay nao Paul Doumer đã vội vã tro vê Phap tranh cu
tông thông.
Nghia tiêng Việt của 'Villa Blanche¨ lai trung voi dang sắc bên ngoai của no nên
dân đia phưong quen gọi la Bach Dinh, tuc Dinh thu mau trắng.
Sau nhiêu đoi toan quyên Phap cung dung Bach Dinh lam noi nghi ngoi giai tri nên
con được gọi la 'Villa du Gouverneur¨ (Dinh Toan •uyên).
Sau nay Ngô Dinh Diệm, Nguyên Ván Thiệu đêu lây Bach Dinh lam noi nghi ngoi
gia• tri nên Bach Dinh con co tên gọi la 'Dinh „ng Thượng¨.
104
Bach Dinh được xây dung trên sưon nui Lon, dọc theo đưong Trần Phu, o độ cao
50m so voi mát nưoc biên.
Bach Dinh mang đâm sắc thai kiên truc phưong tây thoi cuôi thê ky X•X. Mát ngoai
được trang tri nhung đưong hoa ván cô xưa cung vo• cac hinh vë va nhung buc tượng
thê hiện chân dung cac vi thanh tho• cô Hy Lap.
Bach Dinh cung la noi Thuc dân Phap giam long vua Thanh Thai, một ông vua triêu
Nguyên co tư tưong chông thuc dân Phap, (tu 1909 ‹ 1910), trưoc khi đầy ra đao
Reunion (một hon đao o Châu Phi, thuộc đia của Phap).
Phia trưoc Bach Dinh la một bao lon hưong ra biên. Tu đây co thê nhin bao quat
canh Bãi Trưoc Vung Tau. Nhin th“ng xuông chân nui chinh la Hon Hai Ngưu, một
mui đa nhô ra biên co hinh dang như một con trâu đang đầm minh dưoi nưoc.
Phia trên bo của Hon Hai Ngưu trưoc kia chinh la sân bay truc tháng (nay lam
đưong moi nên di tich sân bay nay chi con la bãi đât rộng đâu xe ma thôi), va Hon Hai
Ngưu la noi câu ca giai tri của cac chủ nhân Bach Dinh trưoc kia, của dân đia phưong
va du khach thâp phưong ngay nay.
Hiện nay Bach Dinh con la noi trưng bay hang trám cô vât vot được tu Hon Cau,
Côn Dao, la điêm du lich ván hoa thu hut hang chuc, hang trám du khach trong va
ngoai nưoc vê thám m€i ngay.
VI.,., BÕ D•U
Bãi Dâu nám o Phia Tây nui lon va Phia Bắc Trung Tâm Thanh Phô Vung Tau. Bãi
Dâu la một bãi biên kin gio voi nhiêu ghênh đa kˆ thu, tho mộng. Hai đầu bãi co nhiêu
mom đa lon nhô ra ngoai biên, sau lưng bãi la đia hinh long chao được cây côi um tum
bao bọc tua vao triên nui Lon.
105

Chân nui Lon o bãi Dâu dôc đung va án ra sat biên. Giua mau xanh th“m của biên va
cây rung nôi bât tượng đuc me Maria cao gần 30m va nhung toa nha sang trắng.
Bãi Dâu la bãi biên đep, yên binh va dưong như tach h“n voi không khi ôn ao, nao
nhiệt của trung tâm thanh phô Vung Tau.
VI.,.E BÕ TRœÓC
Vi tri: Bãi Trưoc la mát tiên của Vung Tau, nám vê hưong tây-nam giua hai ngọn
nui Lon va nui Nho của thanh phô Vung Tau theo một đưong vong cung kha đêu.
Dác điêm: Bãi Trưoc con được gọi la bãi 'Tầm Dưong¨ - Tim anh mát troi vao luc
hoang hôn. Dọc theo bãi biên co trông nhiêu dua, dưong liêu va bang. Nhung hang cây
nay che mat bãi cat gần biên, dưoi tan cây co nhiêu hang quan xinh xắn. Cac khach san
lon đêu tâp trung trên bãi biên nay.
106
Vao buôi binh minh va hoang hôn, mát troi đo ruc như tan vao nưoc biên mênh mông.
Bãi Trưoc như một nua vanh tráng tua lưng vao đât liên, hai đầu la hai ngọn nui Tưong
Kˆ va Tao Phung. Thiên nhiên son thuy huu tinh đã tao cho Bãi Trưoc canh tho mộng
la bên đâu của nhung con tau tro vê sau nhung chuyên hai trinh
Dọc Bãi Trưoc trông nhiêu dua vi vây trưoc đây con co tên la vinh Hang Dua. Gio
đây vân rợp bong dua va được điêm tô thêm mau xanh của nhung cây bang, cây su.
Bên dưoi nhung bong cây xanh rợp mat la một khu công viên đầy hoa danh cho khach
bộ hanh hong mat... bên tiêng song biên du dưong.
Trung tâm thanh phô Vung Tau tọa lac o khu vuc Bãi Trưoc voi nhiêu toa nha,
khach san moi, hiện đai được mọc lên cang tô điêm cho Bãi Trưoc một net đep vua xa
xưa vua hiện đai. Dêm vê, dọc đai lộ Trần Phu, •uang Trung ruc sang voi hệ thông
đen cao ap, trên cac toa nha cao lộng gio, nhung quan ca phê ruc r‡ muôn anh đen đủ
sắc mau toa sang lung linh cung xa xa nhung
chiêc tau neo đâu voi nhung vầng anh sang
xanh đo toa lan trên mát biên tao cho bãi trưoc
một v• đep thât quyên ru vê đêm.
VI.,.Q BÕ SAU
107
Bãu Sau nám o Dông Nam Thanh phô Vung Tầu, dai khoang trên 8 km tu chân Nui
Nho đên Cua Lâp, sach, đep va rộng rãi. Di lên phia Bắc, phi lao được trông san sat
che mat bãi tắm, phong canh quyên ru, lên tho.
Bãi Sau tua lưng vao nhung đôi cat va rung cây, trưoc mát la biên Dông. Kê ngay
Bãi Sau la nui Hai Dáng, nhung vach đa hang Doi va Hon Ba.
VI.,.Ž Tœ•NG CHUA K•T’
Nám chot vot trên đinh nui Nho, tượng đai Chua
Kitô Vua Tao Phung như một ngọn thap canh thu vao
tầm mắt du khach toan bộ canh quan của thanh phô
Vung Tau.
Nám 1972, cha Phaolô Nguyên Minh Tri cung voi
ba con giao dân Vung Tau khoi công xây dung một
tượng đai Chua Kitô, theo du kiên cao khoang 10m, đát
trên bệ cao 5m ngay tai mui Nghinh Phong dưoi chân
nui Nho. Công việc xây dung đang tiên hanh thi bi gian
đoan vao nám 1973, đai ta thi trưong Vung Tau ra lệnh
ngưng mọi công tac xây dung do khiêu nai của Giao Hội Phât Giao cho ráng đia điêm
nay được danh cho GHPG . Dê giu hoa khi giua hai tôn giao , cac cuộc họp được tô
chuc va kêt qua ban thoa hiệp được ky kêt va ngay 16 -02- 1974 Giao Hội Công Giao
së xây dung cac công trinh tôn giao trên ngọn nui Tao Phung voi diện tich la 10 mâu
va đê lai mui Nghinh Phong ( „ •uắn ) cho Giao Hội Phât Giao toan quyên su dung.
Nám 1974, tượng đai Chua Kitô được xây dung lai trên đinh nui Tao Phung thuộc
dãy nui Nho voi diện tich rộng lon 10 hecta. Do thay đôi vi tri nên tượng đai Chua Kitô
Vua Tao Phung được thiêt kê lai đê phu hợp voi độ cao moi va su khắc nghiệt của khi
hâu gio mua nhiệt đoi. Việc thay đôi nay đem lai su kho khán vê tai chinh cung như
nhung điêu kiện khac trong việc xây dung. Tuy nhiên, công việc vân được tiên hanh
dưoi su chi đao của cha Phaolô Nguyên Minh Tri va su giup đ‡ vê tai chinh của ông ba
108
Lê •uang Tuyên. Công việc điêu hanh thi công do họa si kiêm điêu khắc gia Ván Nhân
va kÿ sư Nguyên •uang Duc cung voi 50 công nhân lanh nghê thuc hiện.Công việc
đưoc bắt đầu , du đinh së đao mong sâu 6m , nhưng moi được 3m thi đung nên xi máng
cung ngắt . Anh em quyêt tâm đâp thủng khôi xi máng côt thep chán ngay đưong tiên
xuông , chưa biêt day mong bao nhiêu của một khoang trông phia dưoi .Vach một vong
tron to anh em quyêt tâm chọc thủng đê thám do phia sâu hon , chọc thủng được
chưong ngai vât , một ngưoi ngôi gọn trong cai thung đê anh em buộc dây tha xuông
khoang trông tôi om phia dưoi . Thât bât ngo va la lung : Dây la một hệ thông đia đao
được che chắn báng xi máng côt thep , chô bi chọc thủng đây chinh la lôi đi o giua của
hai dãy phong , m€i bên gôm 7 phong , m€i phong dai 7 thưoc rộng 4 thưoc . Không
con nghi ngo gi nua , đây la hệ thông phong thủ do ngưoi Phap hoác ngưoi Nhât xây
dung trưoc đây . Rai rac trên sưon nui, ngưoi ta thây cac cua hầm dân vao khu chi huy
trung tâm nám dưoi đinh Tao Phung , tât ca bi co cây che phủ . Như vây mong của
tượng đai phai xuông sâu hon , qua khoang trông của cán hầm va đung đât , hoan toan
bât ngo đôi voi nhung ngưoi thi công . Ngay nay khi du khach đên tham quan tượng
đai đêu thây hai khâu thần công được đát trên nui tu thưo nao , bên canh la tâm bang
của bao tang Ba Ria ¸ Vung tau voi nhung hang chu : Di tich lich su ‹ trân đia phao
nui nho , xây dung cuôi thê ky 19 , hoan thanh nám 1905 , công trinh quân su trong hệ
thông phong thủ chiên lược của Phap tai Vung Tau ' . Giai quyêt xong phần mong của
tượng đai , mọi ngưoi bắt tay vao việc voi khi thê hao hung . Vao nhung ngay cuôi của
cuộc chiên tranh Dông Dưong lần thu hai , thang 4 -1975 , công việc như dôn dâp hon .
Tượng đai phai được hoan tât đê Duc Giê Su chung kiên su chuyên minh sang một
trang su moi của con dân đât Việt Tiêng đan phao m€i ngay một gần mọi ngưoi hôi ha
va o đây trên đinh Tao Phung công việc xây dung tượng đai đang o vao giai đoan
chot . Tượng được mai tu cao xuông thâp , cân thân va ti mi , mai đên đâu g‡ gian giao
đên đo. Một vi linh muc cao tuôi , co lë la ngưoi duy nhât đã treo lên ôm hôn mát chua
trưoc luc gian giao được thao g‡ . „ng xuc động cầu nguyện cho quê hưong vao gio
109
phut lich su , ông dâng đông bao vao vong tay mo rộng của Chua . „ng cung như đa sô
đông bao của ông , ch“ng mây ai hiêu được su chuyên minh của đât nưoc ..
Thang 4- 1975 , lich su đât nưoc sang trang , •uê Hưong hoa binh thông nhât ,
tưong ráng công việc së được thuân lợi hon sau khi đã hoan tât tượng Chua . Con bao
viêc phai lam , cac buc phu điêu o phần chân đê tượng , bâc thang dân tu chân nui lên
đinh Tao Phung , hoa phai được trông thêm , co hoang cần phai cắt xen …tât ca đêu
phai tam ngung , nhung ngôn ngang sau một cuộc chiên dai cần co thoi gian đê thu dọn
, sắp xêp , tu long ngưoi toi cuộc sông .Thê la buc tượng Chua GiêSu Vua tuy đã được
hoan tât nhưng cô quanh trên đinh Tao Phung , vao thoi gian nay, thang 5 ‹ 1980 ngưoi
ta phat hiện thây hệ thông thu lôi báng dây đông của tượng bi mât cắp . Không thê đê
buc tượng cho vo giua mưa giông sâm chop mu troi vao mua mưa , cha Phêrô Trần
Ván Huyên chanh xu Vung Tau đã trinh bay voi cac cha trong hat va xin cha quan hat
lam đon goi lên chinh quyên đia phưong xin tu bô va hoan tât tượng đai . Don xin
không được hôi âm va sau nhiêu lần vân động đên nám 1992 chinh quyên cho phep sua
chua , tu bô lai tượng Chua . Luc nay Dât nưoc đang vao thoi kˆ đôi moi , Thanh phô
Vung Tau đang tro thanh một trung tâm du lich lon , không lë đê tượng đai lon nhât thê
gioi nay trong tinh trang hoang phê trưoc mắt du khach m€i ngay một đông đô vê
Vung Tau . Lai một lần nua dưoi su chi đao của ban xây dung giao phân va cac cha
cung toan thê thợ , nhung canh tay thanh tâm công qua bât kê mưa nắng , một khôi
lượng công việc không lô phai tiêp tuc hoan tât sau gần 20 nám bo hoang phê …tu bô
tượng chua GiêSu , thuc hiện bôn buc phu điêu đát o bôn mát chân tượng chua, tượng
đai Duc Me ôm xac Chua ( Pieta ) ngay trưoc tượng đai Chua Giêsu , hoan tât lôi lên tu
chân nui Tao Phung , trông hoa mua lai lu quan Nghinh Phong lam noi dung chân cho
du khach , tao hệ thông nưoc mưa bao đam đủ tưoi cây trong mua khô , chinh trang
mát tiên lôi lên tu đưong Ha Long …. Va con biêt bao công đoan . Riêng vê 4 buc phu
điêu o phần chân đê tượng chua , hai buc đã được hoan tât trưoc ngay 30-4-1975 . vao
luc công trinh được tai thi công, điêu khắc gia Ván Nhân đang sinh sông tai nưoc ngoai
110
, nguyện vọng của ông la được hoan tât tượng chua Giê Su trên nui Tao Phung trưoc
khi nhắm mắt . „ng vui sưong nhân loi tro vê quê nha tiêp tuc công việc , nhung luc
bât tong tâm , lên xuông gần 800 bâc thang báng đa la một n€i nhọc nhán qua suc chiu
đung đôi voi cu gia vao tuôi cô lai hy . Nhiêu khi ông phai ngôi dưoi chân nui , chi đao
cac học tro của ông thuc hiện cac chi tiêt trên cao . Bôn buc phu điêu diên ta canh ba
nha đao si tu phưong đông đên bai lay Chua Hai Dông , canh bua tiệc chia tay giua cac
tông đô va Chua GiêSu trưoc ngay chiu nan , canh chua đung trưoc toa an Philato va
canh Chua trao chia khoa cho PhêRô lam đầu hội thanh . Bôn buc phu điêu che kin bôn
mát của đê tượng Chua la phong trưng bay phiên ban cac buc danh họa liên quan đên
kinh thanh được lưu tru tai cac bao tang viện nôi tiêng như Louvre , Peterbourg ,
Vatican ….
. Chi hai nám sau ngay tai khoi công , ngay 01-12-1994, toan bộ công trinh thuộc
khu vuc tượng đai Chua Kitô được hoan thanh. Tượng đai Chua Kitô đát trên ngọn nui
Nho đôi diện mui Nghinh Phong, o độ cao 176m so voi mát nưoc biên. Tượng đai
đung giua hưong đông nam va quay ra biên, bên phai la nui „ •uắn, bên trai la Hon
Ba, phia sau la thanh phô Vung Tau. Tu dưoi bãi biên nhin lên, tượng đai Chua Kitô
giang đôi tay sung sung an ngu trên đinh nui cao, bao quanh la nhung tan cây xanh mat
tao thanh một điêm nhân đầy ân tượng. Tu trên canh tay tượng đai nhin xuông, du
khach co thê nhin thây thanh phô Vung Tau voi nha cua san sat, công viên khu công
nghiệp Dông Xuyên, hô Thi Vai va dang v• mâp mo của nui Hon Ba được bao quanh
boi lan nưoc trong xanh của biên troi Vung Tau.
Voi chiêu cao 32m, hai tay giang dai 18,40m, trong long tượng co 133 bâc thang va
co thê chua khoang 100 du khach tham quan, m€i ban tay dai 2,20m, ngon giua dai
1,10m, tượng đai Chua Kitô Vua Tao Phung được xem la một trong nhung tượng đai
vê Chua Kitô lon nhât thê gioi hiện nay. Tượng mâu Chua Kitô va bôn buc phu điêu
dưoi chân tượng do họa si kiêm điêu khắc gia Ván Nhân thuc hiện, kÿ sư Nguyên
•uang Duc đam trach phần họa đô sắt va bêtông, gần chân tượng Chua la tượng Duc
111
me của nha điêu khắc Xuân •uang. Phần lon nguyên vât liệu su dung cho công trinh
nay đêu la nhung san phâm trong nưoc, ngoai tru xi máng trắng được nhâp khâu tu
nưoc ngoai. Da va cat được cho tu Dông Nai, riêng đa mai o mát, tay, chân, ta ao, cầu
thang lây tu đa câm thach o nui Non Nưoc ngoai Da N‘ng vê xay nho. Da rua bên
ngoai pho tượng la soi nho 3 ly sang lọc kÿ cang lây tu sông Dông Nai.
Dưong đi lên tượng đai dai trên 500m, rộng tu 5-10m voi gần 800 bâc thang tinh tu
đưong Ha Long lên đên chân tượng. Dung tu mui Nghinh Phong nhin lên, su trắng bao
quanh con đưong ngoán ngoeo uôn lượn, bât chợt du khach co cam giac con đưong nay
giông một dai lua trắng thưot tha., tượng đai Chua Kitô (ngưoi dân Vung Tau thưong
gọi báng một tên quen thuộc Tượng Chua giang tay) tro thanh một trong nhung điêm
tham quan không thê thiêu của du khach trong va ngoai nưoc khi đát chân đên Vung
Tau.
Ngay nay nui Chua la một đia điêm tham quan moi trong hang loat cac điêm du lich
ván hoa của Vung Tau tho mộng , tu chân nui đi lên đêu co tram dung chân cho du
khach , cây co hoa la xanh tưoi , gio lông lộng , nhung buc tượng điêu khắc thât đep
được đát hai bên đưong đi lên đinh nui , lên cao một chut ban së nhin thây nhung con
thuyên nhâp nhô ngoai biên ,song v€ ri rao cho ta một cam giac thât thu vi .Hãy đên va
lên đinh nui Chua , noi đây ban hãy nguyện xin nhung gi minh cần cầu xin cho du ban
la ngưoi công giao hay không phai ngưoi công giao , hãy đát niêm tin của minh vao
đâng tôi cao ban së được toai nguyện
VI.,.A CÃN CU M•NH DŸM
Vi tri: Nui Minh Dam thuộc đia phân huyện Long Diên, tinh Ba Ria ‹ Vung Tau,
cach Tp. Hô Chi Minh khoang 150km, cach thi xã Ba Ria khoang 30km.
Cach thi trân Long Hai khoang 6km, khu cán cu Minh Dam la một trong nhung
điêm hen ly tưong của cac tour du lich vê nguôn, thuộc cac tinh phia Nam, miên Dông
Nam Bộ. Ngưoi ta bao, đên voi Minh Dam, không chi đê tha hôn tro vê qua khu voi
112
nhung chiên tich oanh liệt ma con 'thanh than¨ voi không gian bao la của rung, của nui
va của nhung con gio khoi xa thôi vao tu bãi tắm Thuy Dưong...
Minh Dam, tên một dãy nui thuộc đia phân cac xã Tam An, Phưoc Long Hội,
Phưoc Hai va Long Hai của huyện Long Dât. Nui Minh Dam được tao boi nhiêu nui
co tên gọi riêng đo la Nui Da Dung, Hon Thung, nui Ngang, nui Diện Ba, nui Châu
Viên va nui Trưong Phi (con gọi la
nui Thuy Vân hay nui Kˆ Vân).
Nhung ngọn nui trên hợp thanh dãy
Châu Long ‹ Châu Viên.Tên gọi
Minh Dam được bắt đầu tu cuôi
nám 1948, khi tinh ủy Ba Ria quyêt
đinh chọn Phưoc Buu, Phưoc Long
Hộ• lam cán cu khang chiên chông
thuc dân Phap xâm lược. Dãy Châu Viên, Châu Long được gọi la Minh Dam đo la tên
của hai chiên sÿ cach mang Bui Công Minh va Mac Thanh Dam, la bi thư va pho bi thư
huyện ủy Long Diên, hy sinh ngay 17.11.1948.
Sưon nui phủ đầy cây rung râm rap va nhiêu hang động tu nhiên, co suôi nưoc ngọt
quanh nám thuân lợi cho việc xây dung cán cu khang chiên lâu dai. Do vi tri chiên
lược quan trọng, đia hinh hiêm tro nên tu nám 1948 đên đầu nám 1975 Tinh ủy Ba Ria
- Long Khanh đã xây dung tai đây cán cu khang chiên. Giua vong vây quân đich, Minh
Dam vân đung vung trưoc su tan pha hủy diệt báng đủ loai vu khi tôi tân, nuôi dư‡ng
luc lượng cach mang trưong thanh, thắp sang niêm tin thắng lợi trong nhân dân. Toan
bộ cán cu bao gôm bôn khu vuc chinh:
Khu Da ch•:
Dia danh nay được đát ra vi đinh nui co tang đa bi nut dọc tua như vêt ch•. Dây la
noi bam tru của cac co quan, đon vi trọng yêu của huyện Long Dât. Cac hang đa va đia
113
điêm được gọi theo tên của đon vi đong quân tai đo như : hang Huyện ủy, hang B2,
hang Huyện đội, hang •uân y, hang •uân gioi va hang Tuyên huân.
¹ Khu chua Giêng Gach:
† độ cao 150m phia bắc nui Minh Dam. Dia danh nay mang tên một ngôi chua cô
đã. Bi pha hủy hoan toan. Dây la noi tru quân của huyện Long Dât bao gôm cac hang
•uân ủy, hang •uân nhu, hang •uân đội va hang •uân bao trung ưong.
¹ Khu Châu Viên:
† phia tây nui Minh Dam, noi tru chân của cac Ban An ninh, anh tai, •uân y, va
cán cu bam tru của xã Phưoc Hai, nui Ngãi trong một giai đoan ngắn tu 1963 - 1964.
¹ Khu Da Giáng:
Nám o chân nui Minh Dam. Luc lượng cach mang cac xã Phưoc Tinh, Long Diên,
An Ngãi va Tam An đã xây dung cán cu bam tru tai đây. Nay di tich nay hâu như
không con.
Khu cán cu Minh Dam đã được Bộ ván hoa Thông tin công nhân la di tich lich su theo
quyêt đinh sô 57/VH•D ngay 18 thang 1 nám 1993.
Cung voi cac di tich cach mang, khu cán cu Minh Dam con co tiêm náng phat triên
du lich rât thuân lợi. Dia thê tu nhiên co nui cao toi 327m, rung cây xanh mat bôn mua.
Dọc theo chân nui la bãi biên chay dai tu đông sang tây qua nui Thuy Vân voi rung
dưong reo vui trong gio tao nên một thắng canh đep nên tho. Dên voi cán cu Minh
Dam, du khach co thê leo nui, len loi giua rung cây gộp đa, tham quan cac di tich lich
su, đua gi‡n voi song biên tai bãi tắm Hang Dưong hoác tha bộ theo con đưong trai
nhua chay dọc ven biên. Hai bên đưong hoa anh đao, hoa mai toa hưong thom diu
ngọt. Thât la một chuyên tham quan du lich bô ich va ly thu.
Hiện tai, khu cán cu cach mang Minh Dam đã được Bộ Ván hoa - Thông tin công
nhân la di tich lich su câp quôc gia va tro thanh điêm tham quan du lich vê nguôn
ly tưong cho bao du khach. Dên voi khu cán cu Minh Dam, ngoai việc tim hiêu vê một
thoi kˆ lich su oanh liệt va nhung tâm gưong anh dung đang ca ngợi, du khach con
114
được tham quan nhiêu noi ly thu, đát chân vao nhung hang đa xưa kia tung la noi lam
việc, sinh hoat của can bộ, quân dân Ba Ria - Vung Tau. Nhung con đưong khuc
khuyu, nhung hang đa chông chênh, vach đa dung đung nám dưoi rung cây va ca
nhung bộ ban ghê báng đa së mang lai bao cam xuc hôi hộp kho ta...
Hon thê nua, voi dang nui hung vi, cao 327m, khu cán cu Minh Dam con la noi
ly tưong đê ban co thê tim nguôn cam hung thi vi khi đung giua bao la nui phong tầm
nhin ra mênh mang biên. Cang độc đao hon voi nhung dai hoa anh đao trắng, hông ruc
r‡ së hiện diện trong tầm mắt ban m€i khi xuân vê va hoa báng láng tim ngat khi mua
ha toi. Khu cán cu Minh Dam con la chôn dung chân binh yên ma ban co thê kêt hợp
no voi tour du lich biên Long Hai đê thoa suc vây vung trong lan nưoc biên xanh trong
vắt.
VI.,.1? SUO• NœÓC NONG BINH CH•U
Khu du lich suôi khoang Binh Châu nám cach thanh phô Hô Chi Minh 150 km. Tu
TP. Hô Chi Minh theo •uôc lộ 51 khoang 100 km du khach së xuông đên thi xã Ba
Ria. Tu đây rë trai theo hưong •uôc lộ 55 khoang 55 km, du khach së đên khu du lich
sinh thai Binh Châu thuộc xã Bưng Riêng, huyện Xuyên Mộc.
Dây la khu du lich voi nhung canh quan sinh thai tuyệt đep. Giua ngut ngan rung
nguyên sinh nôi lên một bầu nưoc nong voi 70 điêm phun lộ thiên hinh thanh một hệ
thông sông suôi tu 37oC đên 82oC toa nhiệt quanh nám. Trong nguôn nưoc nay chua
nhiêu chât như silic, nito, lưu huˆnh, natri, clo… co tac dung chua bệnh.
115
Suôi nưoc nong Binh Châu do
ngưoi Phap phat hiện nám 1905, gọi
la suôi khoang nong Cu Mi (tên lang
của đông bao dân tộc Châuro). Nám
1928, trên tap chi ƒNghiên cuu Dông
Dưongƒ (BS••) bac si ngưoi Phap
Albert Sallet đã gioi thiệu vê Mach
Cu Mi. Do la thoi điêm suôi nưoc
nong Binh Châu được nhiêu ngưoi
biêt toi.
Vung co mach nưoc nong thoat lên mát đât rộng chung 1km2, tao thanh nhung cai
hô nưoc sôi lon nho, luôn luôn co bọt tám như nôi nưoc chuân bi sôi. Diêm nong nhât
nhiệt độ lên toi 830C. Tuy nhiệt độ cao như vây, nhưng xung quanh cac hô nưoc cây
co vân sinh trưong, xanh tưoi.
Dên voi suôi nưoc nong Binh Châu, du khach không chi được thưong ngoan su kˆ
thu của thiên nhiên ma con được tắm nưoc khoang chua bệnh cung nhung dich vu chu
đao của Công ty.
V••. DONG NA• :
VII.1 TRVi *' =„a HOng T#1n#
othamilk - Bo sua Long Thanh chi co một điêm duy nhât nám bên phai tu TPHCM
xuông va bên trai tu Vung Tau vê TPHCM, nám trên đia ban xã Tam Phưoc, huyện
Long Thanh, tinh Dông Nai cung la điêm
dung ly tưong cho khach mua sắm. Tai đây
co ban đủ cac mát hang banh keo, nưoc giai
khat, ca khô, cua ghe va đác biệt la cac chủng
loai trai cây của nha vưon Long Thanh. Tât
116
ca cac san phâm ban o đây đêu được kiêm tra chât lượng, quan ly chát chë va co niêm
yêt gia rõ rang.
Trong khuôn viên nay con co khu vui choi voi tông diện tich lên đên 10 heta, phuc
vu khach tham quan dã ngoai, cắm trai. Dác biệt, tai khu nhac nưoc bo sua Long
Thanh, cac ban được tắm thoa thich voi hô boi trong xanh va khuôn viên cây xanh râm
mat, hit tho không khi trong lanh, thuê xe đap tham quan trai bo va o đo cac ban học
được qua trinh vắt sua va biêt được lich su xuât xu nghê nuôi va chê biên bo sua.
VII." Vin miF3 TRZn Bi]n
Ván miêu Trân Biên la ván miêu
đầu tiên được xây dung tai xu Dang
Trong, đê tôn vinh Không Tu, cac
danh nhân ván hoa nưoc Việt va lam
noi đao tao nhân tai phuc vu cho chê
độ. Nám 1861, noi tho phung trên đã
bi thuc dân Phap pha bo. Mãi đên
nám 1998, Ván miêu Trân Bi ên moi
được khoi công khôi phuc lai noi vi
tri cu, va hoan thanh vao nám 2002. Hiện nay toan thê khu vuc uy nghi, đep đë va qui
mô nay, tọa lac tai khu đât rộng thuộc phưong Buu Long, thanh phô Biên Hoa, tinh
Dông Nai, Việt Nam.
117
Va theo mô ta của Dai Nam nhât
thông chi, thi Ván miêu Trân Biên được
xây dung trên thê đât đep: Phia nam
trông ra sông Phưoc Giang, phia bắc dua
vao nui Long Son, la một noi canh đep
thanh tu, co cây tưoi tôt...Bên trong
rưong cột cham trô, tinh xao... Trong
thanh trám hoa tưoi tôt, co nhung cây
tong, cam quyt, bưoi, hoa su, mit, xoai, chuôi va qua hông xiêm đầy rây, sum sê, qua
sai lai lon....
Trưoc nám 1802, háng nám, đich thân chua Nguyên Phuc Anh đên Ván miêu Trân
Biên đê hanh lê hai lần vao mua xuân va mua thu. Nhưng tu khi chua Nguyên lên ngôi
o Huê, thi quan tông trân thanh Gia Dinh, thay mát vua, cung voi trân quan Biên Hoa
va quan đôc học đên hanh lê...
Tưong tu Ván miêu Huê, bên canh co •uôc tu giam đê giang day học tro. o Biên
Hoa, bên canh Ván miêu Trân Biên la Tinh học (t rưong học tinh Biên Hoa). Trưong
học lon của ca tinh nay mãi đên đoi vua Minh Mang moi doi vê thôn Tân Lai (nay
thuộc phưong Hoa Binh, Biên Hoa). Như vây, ngoai vai tro vai tro tho phung, Ván
miêu Trân Biên con đong vai tro như một trung tâm ván hoa, giao duc của tinh Biên
Hoa xưa va của ca Nam Bộ trưoc khi Ván miêu Gia Dinh ra đoi vao nám 1824.
Dây la công trinh được xây dung theo kiên truc Ván Miêu - •uôc Tu Giam o Ha
Nội, gôm cac hang muc: nha tho chinh, ta vu huu vu, sân hanh lê... thê hiện truyên
thông tôn sư trọng đao, kinh trọng hiên tai.
Nôi bât giua vung không gian thoang đãng, nhiêu cây xanh, la nhung vom mai
cong, lợp ngoi lưu ly mầu xanh ngọc (gôm trang men). Tu Ván miêu môn lần lượt la
nha bia truyên thông Trân Biên - Dông Nai, Khuê Ván Cac, hô Tinh •uang, công tam
quan, nha bia thu hai tho Không Tu va sau cung la nha tho chinh rộng lon. † đây co
118
tâm bia lon co khắc dong chu to:
ƒHiên tai la nguyên khi của quôc giaƒ.
Nha tho chinh xây dung kiêu nha
ba gian hai chai, theo kiên truc cô, son
son thêp vang, nên lat gach tau, trên
cac cột nha treo đôi liên đôi, như:
Nguyên Huu Canh đinh nghiệp
Trân Biên,
Lop lop anh tai giang luc tinh.
Võ Trưong Toan mo trưong Gia Dinh,
Doi đoi si khi nôi tam gia.
† gian giua co ban tho Chủ tich Hô Chi Minh, trên tưong co biêu tượng trông đông
tượng trưng cho nên ván hoa Việt Nam va •uôc Tô Hung Vưong.
Bên trai nha la noi tho cac danh nhân ván hoa Việt Nam như Chu Ván An, Nguyên
Trãi, Nguyên Binh Khiêm, Lê •ui Dôn,... bên phai tho danh nhân đât Nam Bộ như Võ
Trưong Toan, Nguyên Dinh Chiêu, Trinh Hoai Duc, Ngô Nhân Tinh, Lê •uang Dinh,
Bui Huu Nghia, Nguyên Thông...
Trong gian tho nay, đác biệt co trưng bay 18 kg đât va 18 lit nưoc mang vê tu đên
Hung, biêu trưng cho 18 đoi vua Hung, cội nguôn của dân tộc Việt.
Phia trưoc hai bên nha tho chinh con co hai ngôi miêu, miêu bên trai tho Tiên sư,
miêu bên phai tho Tiên hiên-Hâu hiên.
Ngoai ra, noi Ván miêu Trân Biên con co khu sinh hoat truyên thông gôm co nha
truyên thông, bia truyên thông, va cac công trinh phu cân. Bia truyên thông Trân Biên‹
Dông Nai khắc bai ván khai quat vê truyên thông ván hoa, giao duc của Biên Hoa xưa
va nay. Nha truyên thông chủ yêu dung đê trưng bay va ghi danh nhung đon vi, ca
nhân đat được cac danh hiệu câp nha nưoc...
VII.% Đền /#) Ng3eŠn H„3 CNn#
119
Dên tho Nguyên Huu Canh đã tro thanh một công trinh kiên truc cô tọa lac bên ta
ngan sông Dông Nai, thuộc âp Nhi Hoa, xã Hiệp Hoa, thanh phô Biên Hoa, tinh Dông
Nai. Dây con la một công trinh tho tu chinh thuc được xây dung đầu tiên o đât Dông
Nai vao nám 1700.
Nguyên Huu Canh, ngưoi co công trong việc mo mang bo cõi vê phia Nam của đât
nưoc Việt Nam vôn sinh ra trong một gia đinh co nhiêu bâc danh tưong gioi o huyện
Phong Lộc, tinh •uang Ninh. „ng la ngưoi ván võ song toan, lâp được nhiêu chiên
công lon va được chua Nguyên tin yêu, trọng dung.
Nám 1689, ông theo lệnh chua Nguyên vao khai pha, mo mang vung đât Nam Bộ
ngay nay. „ng đã lây đât Dông Nai lam huyện Phưoc Long, dung dinh Trân Biên, lây
xu Sai Gon lam huyện Tân Binh, dung dinh Phiên Trân, đât đai mo mang ngan dám.
Bên canh đo, ông con la ngưoi khuyên khich khai hoang, thuc đây Cu lao Phô phat
triên thanh một trong nhung cang thi sầm uât, náng động nhât miên Nam Bộ suôt thê
ky XV•••.
Dên nám 1700, sau khi dep yên loan của vua Chân Lap, giu vung miên biên ai
phưong Nam, trên đưong tro vê đên Rach Gầm (Tiên Giang) thi ông thọ bệnh qua
đoi.Trên đưong đưa ông vê quê an tang, đoan ngưoi đưa đã dung lai tai cu lao Phô đê
nhân dân đia phưong bai biệt ông lần cuôi. Sau đo, ngưoi dân tiên hanh xây một ngôi
đên đê ghi nho su kiện nay
120
Dên tho đã được cac chua Nguyên trung tu hai lần vao cac nám 1802 va nám 1851.
Nám 1923, đên được tai thiêt va nám 1960 lai tiêp tuc được trung tu nên ngôi đên moi
được khang trang như ngay nay. Mát đên nhin ra sông Dông Nai theo hưong tây nam,
sân đên rộng. Mát trưoc đên co gắn đôi rông chầu lam báng gôm men xanh, hai bên la
cáp lân. Hang cột mát tiên đắp rông cuôn mây co đôi liên chu nho khắc chim vao
tưong.
Trong khuôn viên của đên tho con co nha bia ghi lai lich su 300 nám của vung đât
Biên Hoa - Dông Nai. Hang nám, vao ngay 16 thang 5 va 11 thang 1 âm lich, ngưoi
dân khắp noi lai tu vê noi đây đê bay to long biêt on đôi voi bâc tiên nhân đã co công
khân hoang vung đât phưong Nam nay.
121
VII.( V&'( )uốc *ia cát tiê(
Chi ba tiêng đông hô chay xe tu Thanh phô Hô Chi Minh, xuôi theo quôc lộ 20,
khach du lich së đên voi Vưon quôc gia Cat Tiên - một vung đât nám gọn trong đoan
uôn khuc của sông Dông Nai, thuộc đia phân của ca ba tinh Dông Nai, Binh Phưoc va
Lâm Dông. cach Thanh phô Hô Chi Minh 160 km vê phia bắc. Dác trưng của vưon
quôc gia nay la rung đât thâp âm ưot nhiệt đoi.
VII.(.1 Hị.# =X #$n# /#1n# 41 4ị /R8 Cịa !
Dược thanh lâp theo quyêt đinh sô 01/CT ngay 13 thang 1 nám 1992 của Thủ tưong
chinh phủ Cộng hoa Xã hội Chủ nghia Việt Nam trên co so kêt nôi khu rung câm Nam
Cat Tiên (được thanh lâp theo quyêt đinh sô 360/TTg, ngay 7 thang 7 nám 1978 của
Thủ tưong chinh phủ) va khu bao tôn thiên nhiên Tây Cat Tiên (được thanh lâp theo
quyêt đinh sô 194/CT, ngay 9 thang 8 nám 1986 của Chủ tich Hội đông Bộ trưong).
Tuc truyên, noi đây co nang tiên thưong xuông ha gioi đê vui đua va tân hưong dong
nưoc trong mat, nên được gọi la ƒNam Cat Tiênƒ. ‚ây la công trinh khao cô co gia tri
ván hoa, lich su va tin ngư‡ng lon đê co thê xac đinh được su tôn tai, nguôn gôc của
một vưong quôc đã bi lãng quên hon 1.300 nám.
Vưon quôc gia Cat Tiên nám o khu vuc co toa độ tu 11°20'50ƒ toi 11°50'20ƒ vi bắc,
va tu 107°09'05ƒ toi 107°35'20ƒ kinh đông. co tông diện tich la 70.548ha trong đo
phần diện tich thuộc Dông Nai: 39.108ha; phần diện tich thuộc tinh Lâm Dông:
26.969ha; phần diện tich thuộc tinh Binh Phưoc: 4.469ha. Tru so Vưon •uôc gia Cat
Tiên đát tai huyện Tân Phu, ‚ông Nai.
Phần nám trên đia ban Cat Tiên va Bao Lộc thưong được gọi la khu vuc Cat Lộc.
Khu vuc nay danh đê bao tôn loai tê giac một sung. Phần trên đia ban Tân Phu va Vinh
Cuu thưong được gọi la khu vuc Nam Cat Tiên. Khu vuc nay co khoang chuc vung đât
ngâp nưoc như Bau Sâu (rộng 5-7 hecta thuộc huyện Tân Phu), Bau Chim (50-100
hecta), Bau Ca, Bau Dắc Lo, Trang Co,... Phần trên đia ban Bu Dáng thưong được gọi
la Tây Cat Tiên.
122
Hiện nay, V•G Cat Tiên la một trong nhung khu du tru sinh quyên thê gioi o Việt
Nam
VII.(." Đa UVng =in# #^. 41 /#bng .Nn# /#am [3an
•GCT co nhiêu dang sinh canh: rung thưong xanh nguyên sinh va thu sinh trên đât
thâp ưu thê boi cac loai thuộc họ Dầu (Dipterocarpaceae); rung nua rung la nguyên
sinh va thu sinh trên đât thâp ưu thê boi cac loai Lagertroemia sp. đât ngâp nưoc ngọt
va trang co ngâp nưoc theo mua ưu thê boi cac loai Saccharum sp.; rung ngâp lut ưu
thê boi cac loai Hydrocarpus sp. xen lân Žicus benšamina va cac kiêu sinh canh thu
sinh như rung tre nua, trang co...
Hệ thuc vât đã ghi nhân 1.362 loai thuc vât bâc cao co mach, trong sô đo co 34 loai
co tên trong ƒSach Doƒ Việt Nam va nhiêu loai cây g€ co gia tri như gõ đo, xoay, câm
lai, giang hưong qua to. Hệ động vât đã ghi nhân 77 loai thu, 318 loai chim, 58 loai bo
sat, 26 loai êch nhai, 130 loai ca. Trong sô đo co cac loai thu lon quy hiêm va một sô
loai co nguy co đe doa tuyệt chủng toan cầu như tê giac Java, bo tot, voi Châu A, ca
sâu nưoc ngọt (Crocodylus siamensis); một sô loai chim đác huu như ga so cô hung
(Arborophila davidi), ga tiên mát vang (Polyplectron germani), một sô loai chim nưoc
quy hiêm như quắm canh xanh (Pseudibis davisoni), ngan canh trắng (Cairina
123
scutulata), gia đây nho (Leptoptilos šavanicus). Dôi tượng bao tôn la rung cây họ Dầu,
cac hệ sinh thai đác thu, cac loai tê giac, ca sâu, bo tot, cac loai chim đác huu.
Khac voi nhiêu vưon quôc gia như Cuc Phưong, Bach Mã, Ngọc Linh… co đia
hinh chủ yêu la rung nui, Cat Tiên co khung canh thiên nhiên vô cung đa dang. Co đôi,
co bãi ven sông. Co cac trang co rộng lon báng ph“ng va ca nhung dong chay dôc. Vao
mua mưa, nhung con suôi nho hiên hoa, nưoc roc rach luôn qua tung khe đa së tro
thanh cac dong thac hung vi, ầm ao đô trắng xoa trên cac triên đa lon. Nhiêu đoan thac
quanh co, lượn khuc tao ra nhung bãi cat vang trai rộng như bãi tắm tu nhiên luôn moi
gọi du khach dung chân chiêm ngư‡ng.
Ngoai một đia điêm du lich sinh thai vô cung hâp dân, noi đây cung la công trinh
khao cô co gia tri ván hoa, lich su va tin ngư‡ng lon giup xac đinh được nguôn gôc su
tôn tai của một vưong quôc đã bi lãng quên tu hon một thiên niên ky vê trưoc.
Cac nha khao cô học đã tim thây một đên tho vât linh thuộc nên ván hoa Phu Nam
trên đinh ngọn đôi A1 (xã •uang Ngãi, huyện Cat Tiên, tinh Lâm ‚ông) tai khu vuc
124
đầu nguôn sông ‚ông Nai. ‚o la khu đên tho được xây báng gach thô, bệ, khung diêm
cua, cột tru báng đa xanh granit cham trô hoa ván, cac Linga báng vang hoác báng
vang bit bac, một Linga - ˜oni cao 2,1m, đưong kinh 0,7m báng đa xanh mai bong, lon
nhât ‚ông Nam A cung hon một trám miêng vang co cham hinh mô ta canh sinh hoat
thoi đo: cac vu nu, chiên binh, voi, bo, hoa sen...
Xem thu ban đêm la một hoat động rât hâp dân cac du khach. Ngôi trên thung xe
ban tai, chiêc xe đưa du khach chay tu tru so chinh của vưon vê hưong Nui Tượng.
Nhung trang co loang loang dưoi anh đen pha của hưong dân viên. Mắt thu bắt đen së
tao nên hai đôm đo hoác xanh.
Va co lë do bi choi mắt, chung së đung yên một lat đủ đê ta chiêm ngư‡ng. Vi môi
trưong, sinh canh được bao vệ rât nghiêm ngát nên động vât trong rung không hê sợ
con ngưoi.
Hon hai chuc cây sô ca đi lân vê, nêu may mắn, du khach së được tân mắt ngắm
nhin kha nhiêu chim thu, hưou nai binh than sông giua môi trưong quen thuộc của
minh.
Voi ngưoi chi được ngắm chung qua nan lông sắt trong vưon bach thu, hay trên
nhung kênh truyên hinh chuyên vê đoi sông hoang dã như thi chuyên xem thu nay qua
thât la một trai nghiệm cuc kˆ thu vi.Di Bau Sâu la một trong gần chuc tuyên du lich
sinh thai tai đây. Chân dâm lên tham la day, tai nghe chim hot, mắt ngắm nhin hệ thuc
vât vô cung đa dang. Cu lầm lui xuyên rung như thê c‡ chuc cây sô, Bau Sâu mo ra voi
một mau xanh nhiêu sắc độ xa ngut ngan tầm mắt. Xanh nưoc, xanh troi, xanh của
tham thuc vât.
Nhung chu chim nưoc lung thung đi lai, kiêm án, soi bong xuông mát nưoc xanh
hiên hoa la hinh anh tuyệt voi nhât ma tôi đã tung chiêm ngư‡ng.
Du khach së đi tu ngac nhiên nay sang ngac nhiên khac, khi lần đầu được tân mắt
nhin thây nhung thân cây r€ng ruột hoan toan vân hiên ngang đung giua đât troi. Rôi
cây Tung 400 nám tuôi. Gôc báng láng đác biệt voi 6 ngọn. Thân cây đô ngang voi bộ
125
rê uôn lượn kêt thanh cai công chao tuyệt đep moi gọi khach du lich bưoc qua, xuyt
xoa nhin ngắm, va thâm chi liêu thu một lần treo leo đê co thê sông lai ca một thoi âu
tho xa ngai.
Khach nưoc ngoai khi toi Mo Vet, luôn chọn cach nám phoi nắng trên nhung tang
đa rộng, tai nghe tiêng ầm ao thac đô, mắt dõi theo sắc trắng lâp loa của nhung canh co.
Thiên đưong, co lë cung chi tuyệt voi đên thê!
Dên voi Cat Tiên, khach du lich con co ca một danh sach dai đê lua chọn. Tu tuyên
Bau Chim đên ghênh Bên Cu. Tu tuyên Thac Troi - Thac Dung đên tuyên Cây Si. Tu
tuyên sinh thai đên tuyên thám di chi ván hoa Oc •o… Hoang so, quyên ru. Cat Tiên
luôn la điêm đên moi gọi nhung ngưoi trot mê loai hinh du lich sinh thai
VII., T#-. Giang Điền
Nám trong đia phân xã Giang Diên, huyện Thông Nhât, tinh Dông Nai, thac Giang
Diên hiện nay được xem la điêm dã ngoai sinh thai cuôi tuần kha moi m• va hâp dân
du khach (nhât la cac ban tr• đi picnic) tu TP.Hô Chi Minh va cac vung lân cân tim
đên. Dê đên được thac Giang Diên, co thê xuât phat tu TP.Hô Chi Minh đên ngã ba
Vung Tau, rë trai quôc lộ 51, đên ngã ba Thai Lan, rë trai chung 15km la đên thac.
Hoác tu TP.Hô Chi Minh theo quôc lộ 1A chay th“ng đên huyện Thông Nhât, đên
chợ Tra Cô, co ngã ba rë phai theo đưong đât đo, qua cầu Giang Diên gáp ngã ba tiêp
tuc rë trai chung 1km la đên noi.
Thac Giang Diên đã co tu rât lâu,
cai tên Giang Diên gắn liên voi tên của
đon vi hanh chinh đia phưong la xã
Giang Diên, huyện Trang Bom, tinh
Dông Nai. Trưoc đây, Giang Diên la
khu khai thac đa tu do của ngưoi dân
đia phưong, xung quanh dong thac la
126
nhung manh đât hoang hoa, lôi lom, lau, sây mọc um tum, hoang so bao phủ ca một
khu vuc rộng lon, quanh nám nắng bui mưa lầy
Dong thac Giang Diên bắt nguôn tu Câm Mÿ, Long Thanh. Tu nhưng dong suôi
nho chay quanh co nôi vao thanh sông Buông rôi tiêp tuc đô ra sông Dông Nai. Giang
Diên, cai tên nghe sao thân thưong lai nám giua vung đât khô cán đầy soi đa, phai lam
gi đo cho Giang Diên? Voi nhung y tưong đầy su lãng man va sang tao, buôi so khai
hai vợ chông ông Lê Kˆ Phung quyêt đinh dung sô tiên đã tich gop tu nhiêu nám đê
đầu tư xây dung thac Giang Diên thanh một Khu du lich sinh thai, noi con ngưoi hoa
minh cung thiên nhiên. Dầu nám 2003 sau khi được UBND tinh Dông Nai phê duyệt
du an Khu du lich sinh thai Thac Giang Diên, Công ty bắt tay vao việc khai khân voi
diện tich ban đầu 67,5 hecta đât hoang hoa. Vua khai khân xây dung, vua bao dư‡ng
boi Giang Diên co môt thac nưoc nguyên ven, tư nhiên, một phong canh thiên nhiên
tho mộng va hung vi hiêm hoi chi cach trung tâm Thanh phô Hô Chi Minh khoang
48km. Ngay thang trôi qua, Khu du lich đã dần hinh thanh. Nhung con đưong lat đa
mang dang dâp của đâu trưong La Mã, nhung kˆ hoa di thao khắp mọi miên đât nưoc
đã được hội tu vê đây đua nhau khoe sắc. Biên vung đât hoang vắng mưa lầy nắng bui
ngay xưa thanh một Khu du dich sinh thai an lanh mau m‡ va sông động. Ngọn thac
Giang Diên tro nên hung vi hon, lộng lây hon bên canh một tham thuc vât phong phu,
đa dang cung voi nhung dich vu được sắp xêp kheo leo. Tât ca tao nên một su hai hoa
tuyệt diệu giua thiên nhiên va con ngưoi.
CrNH QUAN LH{NG LHx ĐA 6•NG
Dên voi K#3 U3 ị.# =in# /#-i T#-. Giang Điền, quy khach së được tân hưong
được nhung cam giac thu vi luôn thay đôi canh quan theo tung bưoc chân. Tu canh
quan sông nưoc hung vi của Thac Giang Diên, đên canh quan êm đêm tho mộng bên
thac Dôi( thac Chang, thac Nang) dọc bo suôi Tre va canh quan hoang dã đôi bo sông
Buông, triên đôi lưon song, voi canh quan, cây xanh bong mat, co hoa đua nhau khoe
sác va khi hâu diu mat trong lanh, K#3 U3 ị.# =in# /#-i T#-. Giang Điền được nhiêu
127
ngưoi vi như Da Lat của Miên Dông. Du khach co thê vãn canh trênnhung tuyên
đưong trai đa, đưong mon được trông va mang tên loai hoa, loai cây; cung như tim
giây phut riêng tư duoi tan cây, trên tham co min xanh ron của cac cu lao, cac khu thư
giãn, hô nuoc,.... Ngoai ra, du kha ch con co được nhung khoanh khắc sông động, vui
tưoi đác biệt tai khu cắm trai.
Cac công trinh (khach san, nha hang, kiôt, choi, dich vu) va hoa viên của K#3 U3
ị.# =in# /#-i T#-. Giang Điền được thiêt kê va xây dung hai hoa voi canh quan sinh
thai. Tu cac đia điêm nay, du khach co thê nhin bao quat canh quan va sinh hoat của ca
Khu du lich.
6ICH V• HUÔN ĐyI MpI j LH•C V• gN C‘N
Dên voi K#3 U3 ị.# =in# /#-i T#-. Giang Điền, quy khach së được cac nhân viên
phuc vu ân cần, niêm no, chu đao va luôn co được cam giac thân thiện, an toan. Cac
dich vu du lich phong phu va thich hợp voi mọi gioi. Bao gôm: tắm thac - tắm suôi, cac
dich vu thuyên trên hô, xe đap tinh yêu, taxi du lich va xe lua vãn canh, án uông giai
khat, lêu trai, câu ca, cắm trai, lua trai, tro choi thiêu nhi va tro choi tâp thê, karaoke,
bida, truợt patin, câu lac bộ hat voi nhau, tô chuc đam cưoi, đam tiệc, tham quan, đác
biệt la khu bungalo• va khach san đầy đủ tiện nghi, ân tượng,…
•uy khach tu do thưong thuc cac mon án đác san của sông Buông như ca suôi, tôm,
… hoác thưong thuc cac mon án •u ‹ A, đác biêt la cac mon cao câ p Trung Hoa do
cac đầu bêp của Khu du lich đam trach tai Hệ thông nha hang cao câp Phượng Son,
Hoang ˜ên, Hoa Su nám bên canh thac, vua án vua thưong thuc, nghe tiêng nưoc
chay, tiêng thac reo….
VII.E C’ HA{ GIvh
Nám cach trung tâm TP HCM khoang 30 km, cu lao Giây (huyện Nhon Trach, tinh
Dông Nai) mo ra một troi sông nưoc, cây côi xanh ngat. Khung canh nay đem lai một
cam giac thư thai, yên binh cho du khach khi đát chân đên đây. Nhiêu ngưoi đã phai
thôt lên: ƒ•ua la chung ta đang tro vê dong sông tuôi tho vây!ƒ.
128
Gọi la cu lao Giây boi vung đât nay trông nhiêu hoa giây,
lai co nha may san xuât va khu vuc trông cây nguyên liệu lam
giây như bach đan. Nhưng chinh v• đep dân dã, hoang so đo,
đã thu hut kha đông gioi tri thuc va ván nghệ si TP HCM
chọn mua đât lâp nha vưon nghi dư‡ng.
129