You are on page 1of 34

VITAMIN TAN TRONG CHT BO

A- KHI QUT V VITAMIN:


Vitamin, hay sinh t, l phn t hu c cn thit lng rt nh cho hot
ng chuyn ho bnh thng ca c th sinh vt. C nhiu loi vitamin v
chng khc nhau v bn cht ho hc ln tc dng sinh l.
Cc loi vitamin: Vitamin A, B1, B2, B3, B5, B6, B7, B9, B12, C, D1, D2, D3, D4,
D5, E, K.
Vitamin c chia thnh 2 nhm:
Vitamin A, D, E, K ha tan trong cht bo
Vitamin B, C ha tan trong nc
B- VITAMIN TAN TRONG DU:

VITAMIN A
LCH S
Nm 1909 Step tin hnh cho chut n thc phm b rt ht cht
bo bng hn hp ete-ru. Bng cch ny chut b st cn nhanh chng v
cht, nu thm vo thc phm yu t b rt ra th ng vt hi phc sc khe
v tip tc pht trin. Step a ra nhn xt rng: trong thc phm c cc yu
t ha tan trong cht bo cn thit cho hot ng sng ca c th gi l yu t
A, sau ny gi l vitamin nhm A.
T lu ngi ta cho rng Vitamin A ch tn ti ch yu trong cc sn
phm ng vt nh gan c, m b, trngMi n nm 1920, Osborn, Mendel
v mt s tc gi khc pht hin thy c cc hp cht tng t thc vt v
sau ti Eiler (1929), Mur (1930) a ra kin cho rng cc hp cht
tng t , cc Caroten chnh l tin thn ca Vtamin A hay gi l provitamin
A.
T nm 1828-1931 nh bc hc c Karrer dng phng php sc
k phn chia v pht hin ra cu trc ca Vitamin A v Caroten sau Arens
tng hp c Vitamin A v ti nm 1950 nhiu nh ha hc trong c
Karrer tng hp thnh cng cht -Caroten l mt trong s 3 dng ng phn
quan trng ca Caroten.
Hin nay ngi ta bit 2 dng quan trng ca nhm Vitamin A l Vitamin
A1 v Vitamin A2. C 2 tn ti di dng ng phn quang hc, ch mt vi dng

c hot tnh ha l. Vitamin A 1 gp nhiu gan c nc mn, cn Vitamin A 2 li


ph bin gan c nc ngt.
CU TO HA HC
1. -Caroten: thuc nhm Carotenoids. Tt c cc Carotenoids c hnh
thc bt ngun t mt mch di khng vng vi cc lin kt i lin hp, cng
thc phn t l C40H56. Theo cch gi tn quc t UIPAC tn ca cc
Carotenoids s da vo mch cacbon c nh s nh sau:

Tn ca cc Carotenoids c cu trc c bit: ngi ta dng 2 k t Hy


Lp theo trt t Alphabetical lm tip u ng.

Thc cht tn y ca Beta-caroten l (Beta, beta-caroten) nn cng


thc cu to ca Beta-caroten l:

2. Vitamin A: l tn thng gi cho ru retinol, aldehyd retinal v


retinic acid, chng l nhng isoprenoide c c tnh lipid. Chng tn ti cc
dng ng phn cis v trans khc nhau.
Hai dng quan trng ca nhm Vitamin A l Vitamin A 1 v Vitamin A2.

Vitamin A1
Vitamin A2
Vitamin A1 (tn khc l Retinol) l mt Vitamin A2 c cng thc phn t l:
ancol bc nht c cng thc phn t C20H28O.
l C20H30O.
Cng thc cu to ca vitamin A2 ch
Cng thc cu to ca vitamin A1 l:
khc vitamin A1 l n c thm mt ni
i. Tng t vitamin A1 ta cng s c
3 dng ca vitamin A2:

Vitamin A1 (Retinol) c th d dng b


oxi ha chuyn thnh dng
Andehide (Retinaldehyde).

Hoc b oxi ha tip chuyn thnh


dng acid ( Acid Retinoic)

3. S chuyn ha Beta-caroten thnh Vitamin A: trong c th ng


vt, s chuyn ha Beta-caroten thnh Vitamin A c th xy ra tuyn gip
trng nh s tham gia ca cht Tireoglobulin l cht c tnh cht ca enzym
carotenaza.

4. Tnh cht ha hc:


Vitamin A d b oxi ha trong iu kin phng th nghim. Trong c
th di tc dng ca cc cht xc tc sinh hc Vitamin A dng Ancol (Retinol)
chuyn thnh dng Vitamin A dng Andehit.
Vitamin A gan tn ti di dng Este vi Acid Acetic v Acid
Panmitic. dng ny n bn vng hn dng t do. Khi c th cn th dng
d tr Vitamin A gan s c gii phng dn.
Vitamin A b phn hy khi c Oxi khng kh, tuy nhin n bn vng
i vi Acid, kim v khi un nh.
Vitamin A v Caroten tham gia vo qu trnh oxi ha - kh, chng
c th l ng thi cht nhn oxi v cht nhng oxi. Khi kt hp vi Oxi s to
nn cc perocid v tr ni i, sau cc perocid li c kh nng nhng Oxi
vi c cht mt cch d dng.
CHC NNG SINH HC:
Retinic acid l mt cht iu ho sao chp. Sau khi i qua mng t bo
phn t ny kt hp vi cht nhn c hiu: all-trans-retinic acid vi RARreceptor, 9-cis retinic acid vi RXR-receptor. Sau phc h retinic acid -RARRXR kt hp vi yu t hormone c to ra t DNA trong nhn.
Thuc nhng gen c iu khin theo cch ny l gen m ho cho
protein kt hp vi retinol, enzyme PEP-carboxylase v apolipoprotein A 1.
Retinic acid cng tham gia vo s iu khin s pht sinh phi v pht sinh hnh

thi ( liu lng nh vitamin A trong thi gian c thai l nguyn nhn gy qui
thai), pht trin, phn ho v kh nng sinh sn.
S bin i t 11-cis thnh all-cis-retinal nh nh sng l c s cho qu
trnh nhn ng vt. Trong vitamin nhm A c 2 dng quan trng l vitamin A 1
v A2. Vitamin A2 khc vi A1 ch trong vng c thm mt ni i gia C 3 v
C4. Di tc dng ca enzyme retinoldehydrogenase nhm alcol ca vitamin A
d dng b oxy ho n aldehyd (all-cis-retinal, vn c hot tnh vitamin A). Lin
kt i gia C11 v C12 ca retinal c th chuyn thnh dng cis (11-cis-retinal),
11-cis-retinal kt hp vi protein opxin to nn sc t ca mt l rodopxin. y
l protein nhn nh sng (photoreceptor protein) c trong t bo hnh que ca
mng li mt ngi v ng vt c v. T bo ny hot ng trong nh sng
yu, thch nghi vi bng ti. Khi c nh sng, nhm thm ca rodopxin chuyn
t dng cis sang dng trans nn mt kh nng kt hp vi opxin. Ngc li
trong ti s ti to li dng 11-cis-retinal v rodopxin c tng hp tr li, lm
tng nhy cm ca mt trong nh sng yu.
Halobacterium s dng s bin i t all-trans thnh 13-cis-retinal nh
nh sng lm ng lc cho nhng bm proton ca chng.
Retinylphosphate tham gia vo qu trnh sinh tng hp cc
glycosaminoglycane trong cc t bo biu b, y n c chc nng tng t
nh dolicholphosphate. Bng cch ny n tham gia gin tip vo s ton ven
ca mng t bo v ty th, n nh biu b ca da v ca mng nhy v gim
nhng ri lon v pht trin.
Sinh t A chi phi nhiu quy trnh sinh l ca c th. Mt cch tm
lc, c th minh ha chc nng a dng ca sinh t A nh sau:
Bo v cu trc ca da nim trong ton c th.
Ym tr th gic trong quy trnh phn bit vng sng v

bng ti.
Xc tc s phng thch kch t sinh dc v hng phn
qu trnh th thai.

Pht trin s tng trng ca nhau v bo thai.

Hng phn quy trnh kin to xng ty.

c ch c cht sinh ung th v gy x cng t bo.

Tng cng kh nng khng ca c th.

Vitamin A l mt vi cht c vai tr quan trng c bit i vi tr nh,


gm 4 vai tr chnh nh sau:
Tng trng: Gip tr ln ln v pht trin bnh thng.
Thiu Vitamin A tr s chm ln, ci cc.

Th gic: Vitamin A c vai tr trong qu trnh nhn thy ca


mt, biu hin sm ca thiu Vitamin A l gim kh nng nhn thy lc
nh sng yu (qung g).

Bo v biu m: Vitamin A bo v s ton vn ca cc biu


m, gic mc mt, biu m da, nim mc kh qun, rut non v cc
tuyn bi tit. Khi thiu Vitamin A, biu m v nim mc b tn thng.
Tn thng gic mc mt dn n hu qu m la.

Min dch: Vitamin A tng cng kh nng min dch ca


c th. Thiu Vitamin A lm gim sc khng vi bnh tt, d b
nhim trng nng c bit l Si, Tiu chy v vim ng H hp dn
ti tng nguy c t vong tr nh.

NHU CU VITAMIN A TRONG C TH:


Nhu cu hng ngy c khuyn co (RDI) v vitamin A theo nhu cu
tham chiu n ung ca Hoa K l:

900 microgam (3.000 IU) i vi nam gii


700 microgam (2.300 IU) i vi n gii
Gii hn trn 3.000 microgam (10.000 IU).

(Lu rng gii hn ny l dnh cho dng retinoit ca vitamin A. Cc


dng caroten t cc ngun thc n thng thng l khng c hi.)
Bng tham kho:

Life Stage Group

RDA/AI*
g/day

UL
g/day

Infants
0-6 months
7-12 months

400*
500*

600
600

300
400

600
900

600
900
900

1700
2800
3000

Children
1-3 years
4-8 years
Males
9-13 years
14-18 years
19 - >70 years

Females
9-13 years
14-18 years
19 - >70 years

600
700
700

1700
2800
3000

750
770

2800
3000

1200
1300

2800
3000

Pregnancy
<19 years
19 - >50 years
Lactation
<19 years
19 - >50 years

RDA = Recommended Dietary Allowances


AI* = Adequate Intakes
UL = Upper Limit
Hay c mt cch tnh d nh hn l: nhu cu v Vitamin A vo khong
6gamma trn 1Kg th trng. (1gamma = 0,001mg).
Nguyn nhn thiu vitamin A
C th ly Vitamin A t thc n v c d tr ch yu gan. Thiu
Vitamin A ch xy ra khi lng Vitamin A n vo khng v Vitamin A d tr
b ht. Cc nguyn nhn gy thiu Vitamin A gm:

Do n ung thiu Vitamin A: C th khng t tng hp


c Vitamin A m phi ly t thc n, do vy, nguyn nhn chnh gy
thiu Vitamin A l do ch n ngho Vitamin A v Caroten (tin
Vitamin A). Nu ba n Vitamin A nhng li thiu m v du m
cng lm gim kh nng hp thu v chuyn ha Vitamin A. tr ang
b th ngun Vitamin A l sa m, nu trong thi k ny m n thiu
Vitamin A s nh hng trc tip n a tr.

Nhim trng: Tr b nhim trng c bit l ln si, vim


ng h hp, tiu chy v c nhim giun a cng gy thiu Vitamin
A.

Suy dinh dng thng ko theo thiu Vitamin A v c


th thiu m chuyn ha Vitamin A.

Nhim trng v suy dinh dng lm hn ch hp thu, chuyn ha


Vitamin A ng thi lm tng nhu cu s dng Vitamin A, ngc li thiu
Vitamin A s lm tng nguy c b nhim trng v suy dinh dng, nh vy s

to thnh mt vng ln qun lm bnh thm trm trng dn n nguy c t


vong cao.
i tng d b thiu vitamin A

Tr em di 3 tui d b thiu Vitamin A do tr ang ln


nhanh cn nhiu Vitamin A, tui ny do ch nui dng thay i
(giai on n b sung, cai sa) v d mc cc bnh nhim trng nn c
nguy c thiu Vitamin A.

Tr di 5 tui b mc cc bnh si, vim ng h hp


cp, tiu chy ko di v suy dinh dng nng c nguy c thiu Vitamin
A.

B m ang cho con b nht l trong nm u, nu n


ung thiu Vitamin A th trong sa s thiu Vitamin A dn n thiu
Vitamin A con. Tr khng c b m th nguy c thiu Vitamin A
cng cao.

Phng chng thiu vitamin A nh th no?


Bo m n ung y :

Thi k mang thai v cho con b, b m cn n cht,


ch thc n giu Vitamin A, caroten, m, du m. Cho tr b m
thi gian v ch tim chng phng bnh cho tr.

Bo m nui dng tr t khi n b sung, ba n cn c


y cht dinh dng v Vitamin A. Cn s dng nhiu loi thc
phm khc nhau cho phong ph v a dng, ch bin hp dn hp
khu v s gp phn lm tng hp thu. Ch cc loi thc phm giu
Vitamin A v caroten nh: Gan, trng, sa, c, rau l xanh thm, cc
loi qu c mu vng, da cam. Ba n cn cn i, c cht m v
du m gip tng hp thu v chuyn ha Vitamin A.

B sung Vitamin A d phng: Chng trnh Vitamin A


trin khai phn phi vin nang Vitamin A liu cao d phng trn phm vi
ton quc cho tt c cc i tng nh sau:

Tr em t 6-36 thng tui. Mi nm ung hai ln, mi ln


c ung 200.000 n v quc t (tr t 6-11 thng tui ch ung
100.000 n v).

Cc b m trong vng thng u sau cn c ung


mt liu Vitamin A (200.000 n v).

Ngoi ra, tr di 5 tui b mc cc bnh si, vim h hp


cp, tiu chy ko di, suy dinh dng nng cng ng cng nh

trong bnh vin, tr nh di 6 thng tui khng c b m cng u


c ung mt liu Vitamin A.

S dng cc thc phm c tng cng vi cht dinh


dng: Mui It (It c trn vo mui n phng chng cc ri
lon do thiu It). St c trn vo nc mm phng chng thiu
mu dinh dng. Vitamin A cng c trn vo mt s thc phm nh
ng, m n lin, bnh ko phng chng thiu Vitamin A. Hin
nay chng ta ang nghin cu a cc vi cht dinh dng vo thc
phm. Trong nhng nm khng xa th gii php ny l quan trng
gii quyt thiu Vitamin A nc ta.

Gio dc dinh dng: Song song vi cc gii php ni


trn cn y mnh cng tc gio dc dinh dng ti mi ngi dn
bit cch s dng cc ngun thc phm giu vitamin A sn c a vo
ba n hng ngy ca gia nh v ca tr nh.

Khuyn co khi tha Vitamin A:


Do vitamin A ha tan trong cht bo, vic thi lng d tha
hp th vo t n ung l kh khn hn so vi cc vitamin ha tan trong
nc nh cc vitamin B v C. Do vy, c th dn ti ng c vitamin A.
N c th gy bun nn, vng da, d ng, chng bing n, nn ma, nhn
m, au u, tn thng c v bng, u oi v thay i tnh tnh.
Ng c cp tnh ni chung xy ra liu 25.000 IU/kg, v ng c
kinh nin din ra 4.000 IU/kg mi ngy trong thi gian 6-15 thng. Tuy
nhin, ng c gan c th din ra cc mc thp ti 15.000 IU/ngy ti
1,4 triu IU/ngy, vi liu gy ng c trung bnh ngy l 120.000
IU/ngy. nhng ngi c chc nng thn suy gim th 4.000 IU cng
c th gy ra cc tn thng ng k. Vic ung nhiu ru cng c th
lm gia tng c tnh.
Trong cc trng hp kinh nin, rng tc, kh mng nhy, st, mt
ng, mt mi, gim cn, gy xng, thiu mu v tiu chy c th l cc
triu chng hng u gn lin vi ng c t nghim trng.
Cc triu chng ng c ni trn ch xy ra vi dng to thnh
trc (retinoit) ca vitamin A (chng hn t gan), cn cc dng caretonoit
(nh beta caroten trong c rt) khng gy ra cc triu chng nh vy.
Mt nghin cu gn y ch ra mi tng quan gia t trng
khong cht thp ca xng vi lng hp th vitamin A cao:
Acid retinoic (mt cht chuyn ha c hot tnh ca vitamin A) kch thch
s hnh thnh v hot ng ca t bo hy xng (hy ct bo) dn n

tng s tiu xng v hnh thnh xng mng (periosotal bone). Tng
s tiu xng dn n gim mt cht khong xng lm cho xng
gin, km do dai, sc chu lc km nn d gy. Hnh thnh xng
mng gy nn ph i xng (hyperostoris). Hin tng ny thng xy
ra xng t bn tay, t bn chn, cc xng ng khc nh xng
tr, xng chy, xng mc.Cc nghin cu cho thy nhng ngi b
sung mi ngy trn 5.000 IU vitamin A c mt cht khong xng
thp hn 10% so vi ngi b sung mi ngy t hn 5.000 IU vitamin A
v c nguy c gy c xng i cao gp 2,1 ln ngi b sung mi ngy
t hn 1.666 IU vitamin A. Thc t cho thy ngi vng Bc u b sung
vitamin A cao gp 6 ln ngi Nam u v t l gy xng i cng cao
hn (Melthus,1998).Cc nghin cu cng ch ra rng nu b sung
vitamin A mi ngy t 2.000-2.800 IU th mt khong xng t n
mc l tng. B sung cao hn hay thp hn mc ny u khng c li
cho xng (nghin cu Rancho Bernardo, Kim B,1966) T c th rt
ra kt lun: i vi ngi gi hay ngi b long xng, khng nn b
sung thng xuyn vitamin A cng nh khng nn n qu nhiu cc loi
thc phm giu vitamin A. tr em v ngi tr tui nu thiu vitamin A
s b qung g, kh gic mc, lot gic mc, m, tng sng ha, kh da
nn c th b sung vitamin A hoc dng thc phm giu vitamin A
nhng khng nn lm dng.
Tt nht nn b sung di dng tin vitamin A (beta caroten) s an
ton hn.
Nu cn b sung vitamin A (bng n ung hay dng thuc), cn
theo liu khuyn co mi ngy vi nam l 3.000 IU, n 2.300 IU vitamin
A. Nu khng c bnh tt g v ng tiu ha nh hng n qu trnh
hp thu th vi mc n ung bnh thng nh hin nay hoc t
nht cng m bo c 50% nhu cu vitamin A. Ch thiu khi thc n
qu ngho hay hp thu km hoc khi nhu cu tng (b bnh v mt, b
bng...). i vi tr ung vitamin A trong chng trnh b sung vi cht
dinh dng (6 thng mt ln) th khng cn dng thm bt c loi thuc
cha vitamin A no na.
NGUN CUNG CP VITAMIN A:
Ngun cung cp sinh t A ch yu l thc phm xut x t ngun gc
ng vt nh: gan, c bin, b, sa, trng... Thnh phn sinh t A trong thc
phm ng vt c th m nhim hon ho phn ln cc chc nng lit k
on trn, nhng li khng c kh nng phng chng hin tng ung th v x
cng t bo, v kh nng ny khng c m nhim trc tip bi sinh t A m
thng qua mt tc cht tin thn ca sinh t A: beta-caroten, cn gi l tin sinh
t A. Cht ny li ch c trong thc phm rau tri nh: rau dn, c rt, ci broccoli, b r, c chua, t b, u , gc, da hu, khoai ta... Tin sinh t A l thnh
phn lm tri cy c mu vng cam, rau ci c mu xanh thm.

Bng chit tnh hm lng sinh t A


Trng lng
100g
100g
100g
100g
100g
100g
100g

Thc phm
Gan b
Gan heo
Trng g
Rau dn
C rt
C chua
Ci broccoli

Lng sinh t A
6mg
4mg
0,5mg
1mg
1,2mg
0,6mg
0,8mg

Vitamin A v carotenoid trong thc phm, nh hng ca cc qu


trnh bo qun v ch bin ti hm lng Vitamin A trong thc phm:
Nhn chung ht, hm lng carotenoid khng cao. Ring i vi ng,
c bit l ng vng hm lng carotenoid tnh theo beta-caroten t t 60-600
gamma trn 100g ht, ng trng ch c khong 5 gamma.
Trng g l ngun Vitamin A v carotenoid rt qu, tp trung ch yu
lng trng. Ch cn mt lng nh Lipit (ca lng ) b oxi ha l oxi
ha hon ton Vitamin A ca trng. V vy nn bo qun trng nhit thp
v cc thit b cha kh Nit.
Thng thng c Vitamin A v Carotenoid u bn i vi nhit, nhng
nhit cao li ph hy chng gin tip qua hin tng oxi ha m chng u
rt nhy cm.
ng vt cng bo cng cha nhiu Vitamin A.
pH trung tnh v kim, nhit s ph hy d dng cc loi vitamin trong
c Vitamin A v Carotenoid.
Vitamin A v Carotenoid khng bn vi nhit khi c c oxi v nh
sng.

Thi gian gn y duy tr c Vitamin A trong tht, ngi ta cn thm


c Vitamin C v E l nhng vitamin ch tn ti rt t trong tht. Acid Ascorbic l
cht chng oxi ha c kh nng bo v c c Vitamin A v E, do n c th
nhng H trc tip cho cc peroxyt. Trong qu trnh ny Vitamin E ng vai tr
trung gian. Khi nu nng thng thng, cc vitamin tan trong du ch b ph
hy t do tc dng ca oxi khng kh.Vd: s mt Vitamin A gan di 10%.

VITAMIN D
LCH S:
Cc cng trnh nghin cu v Vitamin D c bt u t nm 1916. Ti
nm 1931 ngi ta tng hp thnh cng Vitamin D.
CU TO HA HC:
Vitamin D l dn sut ca strerol. Mt s sterol c gi l tin vitamin D,
v khi cc sterol ny c chiu bng tia t ngoi (cc tia c di sng 280 -310m) th chng chuyn thnh vitamin D. Hin nay ngi ta bit c 6 cht
vitamin D v gi tn l D2, D3, D4, D5, D6 v D7. Tuy nhin ch 2 dng u, D 2
v D3 l ph bin v c ngha hn c.
Vitamin D2 (dn xut ca ergosterol)

Vitamin D3 (dn xut ca colesterol)

Vitamin D2 v D3 l cc tinh th nng chy nhit 115-116 0C, khng


mu, khng ha tan trong nc m ch ha tan trong m v dung mi ca m
nh Cloroform, Benzen, Aceton, Ru
Vitamin D d dng b phn hy khi c mt cc cht oxi ha v acid v c.
Di nh sng th vitamin D2 v D3 c tng hp theo s sau:

CHC NNG SINH HC:


Vitamin D khng ch bo m s pht trin bnh thng ca b xng,
duy tr s cn bng canxi ni mi, duy tr hng nh nng canxi ngoi t bo,
tham gia kim sot nng canxi trong mu cng vi hormon cn gip trng
(PTH) v calcitonin m cn tham gia vo qu trnh bit ha t bo, iu ha min
dch, iu ha huyt p... v phng chng ung th.

L vitamin ca nng...
Ngoi tr tr s sinh, mt phn nhu cu vitamin D ca tr c huy ng
t ngun d tr t khi cn l bo thai, vitamin D c a vo c th qua thc
n nh gan, trng, b, du c thu, c hi, c du... di dng vitamin D hoc
cc cht tin vitamin D (ergosterol v 7 dehydrocholesterol), v c c th tng
hp da. Do vy, vitamin D c mnh danh l vitamin ca nng.
Vitamin D t thc n c c th hp thu phn rut non (ch yu t
trng), ri theo h thng bch mch vo mu. V mt bnh l no gy ri lon
s bi tit mt, chng hn b tc mt, x gan, vim gan... th qu trnh hp thu
vitamin D s b nh hng. V v bt k l do g lm tr ngi ti s hp thu m,
chng hn vim ty, cng s nh hng n s hp thu vitamin D. Tuy nhin,
ba n hng ngy thc s mi ch p ng c mt phn nhu cu vitamin D,
phn cn li l do da tng hp di tc ng quang ha ca tia t ngoi c
trong nh nng mt tri, bin tin cht ca vitamin D l 7 dehydrocholesterol
lp Malpighi ca biu b chuyn thnh tin vitamin D3 (ergocalciferol) ri thnh
vitamin D3 (cholecalciferol).
Qu trnh ny ph thuc vo nhiu nhn t: tui, tin vitamin D3, mu
da, ma, thi gian trong ngy, vng a l... y, nng vitamin D, canxi,
phospho v PTH trong mu l nhng nhn t iu ha sinh tng hp vitamin D.
Khi canxi trong mu gim s kch thch bi tit PTH huy ng canxi t xng
vo mu lm tng canxi trong mu v gim bi tit canxi qua thn, ng thi lm
gim phosphat trong mu. Khi nh nng mt tri qu nhiu hay tip xc lu vi
nh nng mt tri, tin vitamin D s c chuyn thnh dng khng c hot tnh
sinh hc nn khng xy ra tnh trng sn xut tha vitamin D, v khng b ng
c vitamin D.
...v l mt hormon ch thc
Vitamin D c y tnh cht ca mt hormon steroid c in, do c quan
ni tit ( thn) tng hp. Trong c th, qua mt qu trnh bin i thnh dng
c hot tnh sinh hc, vitamin D theo tun hon mu n cc t bo ch rut
v xng... Khi canxi, phospho trong mu gim, PTH huyt thanh tng s kch
thch tng hp vitamin D. Ngc li, canxi mu tng, phosphat c gi li
thn, PTH huyt thanh v vitamin D gim s c ch tng hp vitamin D.
Ti rut: chc nng hormon chnh ca vitamin D l kch thch vn chuyn
canxi v phospho t rut vo mu, tham gia tiu hy xng vi s hp lc ca
PTH. Qu trnh hp thu canxi xy ra sut chiu di ca rut nhng ch yu t
trng. Khi thiu vitamin D, qu trnh ny b ngng tr, c th trong trng thi cn
bng canxi m, s khong ha xng b ri lon. S hp thu phosphat (PO3_)
rut cng chu tc ng ca vitamin D, song so vi canxi, hot ng ny l ph
v s hp thu phosphat phn ln l th ng. Do vy, khi b thiu vitamin D hoc

suy thn gy ri lon chuyn ha vitamin D, s hp thu canxi b ngng li nhng


s hp thu P3O4 rut vn bnh thng.
Ti xng: hormon ny c vai tr quan trng i vi s pht trin bnh
thng ca xng, l thnh phn khng th thiu c cho qu trnh khong
ha xng. Cc nghin cu trn ng vt gi rng, vitamin D tc ng n s
khong ha xng thng qua s bnh thng ha canxi, phospho huyt thanh,
bng cch kch thch qu trnh hp thu ti rut v tng cng tiu xng lm
tng canxi, P3O4 trong dch ngoi bo. V th, trong trng hp ng c vitamin
D ko di s xy ra mt khong lan ta xng.
Nh th, vitamin D c vai tr rt quan trng trong vic duy tr cn bng
canxi ni mi , khi b thiu vitamin D s dn n ri lon chuyn ha mui
khong v s bi tit PTH, thiu ht s khong ha trong xng. Hu qu l,
gim trng lc c, au c, tr em b ci xng, cn ngi ln b long xng.
Mt tim nng ng c quan tm
Tuy cn nhiu iu cha r v phi tip tc nghin cu v cch tc ng
ca n, song hin c kh nhiu bng chng chng t vitamin D l nhn t giu
tim nng trong vic ngn nga v iu tr mt s bnh ung th:
Cc nghin cu labo v trn ng vt mi y cho thy, vitamin D
chn ng s pht trin ca cc t bo bt thng, gip tiu dit cc t bo l
v hn ch s hnh thnh cc mch mu nui dng cc khi u.
Mt s nghin cu cho thy, cc cng ng ng dn c nng
vitamin D trong mu cao hn c t l ung th thp hn, nhng ngi bo ph c
nng vitamin D trong mu thp hn cng c t l ung th cao hn, nhng
ngi b bnh i tho ng cng c xu hng pht trin ung th do chc
nng thn ca h suy yu khng th bin i vitamin D thnh mt dng c hot
tnh sinh hc c.
Cc nhn xt dch t hc cho thy, cc c dn vng ng Bc Hoa K
v cc vng pha Bc bn cu (nh vng Scandinavia) c t l ung th cao hn
nhng ngi sinh sng nhng vng quanh nm nhn c nh nng mt tri,
hay ngi da en c t l ung th cao hn ngi da trng do da ca h c nhiu
sc t hn ngn cn qu trnh tng hp vitamin D da; hoc ngi cao tui
c t l ung th cao hn do kh nng to vitamin D ca da tui ny b suy gim
nhiu.
Cc nghin cu c lp mi y cng pht hin thy, vitamin D gip
c th chng li lymphoma v cc bnh ung th i trng, tuyn tin lit, ung
th phi v c ung th da.

ng lu l cng trnh nghin cu do tin s Edward Giovannucci gio


s y hc v dinh dng hc i hc Harvard ch o cng cho kt lun: khng
mt nhn t no em li li ch chng ung th chc chn nh vitamin D.
NHU CU:
Thay i theo tui, gii, mu da, tnh trng dinh dng... xc nh
c nhu cu ny l khng d, bi mt phn ng k nhu cu c p ng
nh qu trnh tng hp t nh nng mt tri, nn theo cc c vn v dinh dng
ca Chnh ph Hoa K th khu phn thch hp hng ngy ca nhng ngi
di 50 tui l 200 UI, 50-70 tui: 400 UI, trn 70 tui: 600 UI. C kin ngh
khu phn vitamin D dnh cho ngi trng thnh l 1.000 UI/ngy.
V ngun vitamin D trong thin nhin khng nhiu, khng d kim, trong
khi cc vin thuc khng lm tng nng vitamin D trong mu c bao nhiu,
cn cc thc phm b sung hin thi hu ht dng D2, hiu lc km hn D3
nhiu, nn mi ngi cn bit cch tn dng ngun nh nng mt tri, nht l
trong nhng ngy ng thng gi.
Theo cc chuyn gia, mi ngi tm nng 3 ln trong 1 tun l (mi ln
15 pht) l . Nh tm nng vo bui sng trong khong thi gian t khi mt
tri mi mc n 9 gi sng, trnh phi mnh trn bi bin di tri nng. V
ma ng, do ngy ngn, tia nng li chiu qu xin, lng tia t ngoi khng
da to vitamin D nn cn b sung vitamin D3. Nhng ngi c lp da sm
mu, cng cn b sung vitamin D. Vn l b sung khi no v b sung bao
nhiu th khng th t s dng m phi do cc bc s ch nh, bi nu qu liu
s gy tch ly canxi trong c th.
Vy nhng biu hin no cho bit tnh trng c th ang b thiu
vitamin D? Mt s hin tng nh tr c hin tng co git, hay tr c 15
thng tui m vn cha bit i. Tr thng b mt mi, au khi chy, au
xng, chn vng king. Cn vi ngi ln thng biu hin mi c bp,
xng au dn n i li kh khn.

Chn vng king l biu


hin ca tr thiu Vitamin
D.
Bin php phng nga thiu vitamin D tt nht l hng ngy i b u
n t 20 30 pht di nh nng ban mai. Thay i khu phn n theo thc
n giu canxi v vitamin D, hoc c th b sung thuc polyvitamin, trong c
vitamin D.
Cn thn trng khi s dng vitamin D, v lm dng loi thuc ny s
lm tng canxi trong mu gy nn s lng ng canxi khng bnh thng ti
thn, hay ng mch v c vn. C khi cn lm tng canxi nc tiu dn
n thnh mch b ng vi khin tng huyt p. Khi s dng liu cao vitamin D
c th gy ng c m biu hin lm sng l chn n, nn, mt nc, kht, tng
huyt p, gim cn, yu thn, yu c, au khp xng... Trong thi gian mang
thai nu s dng qu liu vitamin D c th dn n ri lon tng trng, d dng
bo thai. Khng s dng vitamin D cho ngi mc bnh lao phi ang thi k
tin trin hoc bnh nhn ang mc bnh rut v d dy, bnh cp v mn
gan v thn, bnh tng canxi trong mu v suy tim.
V nhng l do nu trn m vic s dng vitamin D cn c s ch nh
ca thy thuc, ch khng th ung i tr, ty tin, theo s mch bo v lm
dng.
NGUN:
C hai ngun ch yu cung cp vitamin D cho c th:
- Ngoi sinh (a t bn ngoi vo): n cc loi thc n giu vitamin D
nh gan ng vt, sa, du c... Ngun vitamin D ny c hp thu hng
trng v hi trng nh c vai tr ca mt. Ngoi ra c th b sung vitamin D
bng thuc. Hin nay trn th trng c rt nhiu ch phm c cha vitamin D
(dng vin, dng ha tan trong du) song khi dng cn tham kho kin ca bc
s.
Bng tham kho:
Trng lng
100g
100g
100g
100g

Thc phm

Lng sinh t D

C thu
Gan b
Trng g
Nm rm

15 microgram
1 microgram
2 microgram
2 microgram

Ch : Khi ch bin Vitamin D c th chu c nhit thng


thng.(VD: trng un si 20 pht vn gi nguyn vn c Vitamin D)
- Ni sinh (c th t tng hp vitamin D): y l ngun cung cp vitamin D
ch yu cho c th. Vitamin D c tng hp t cht 7-Dehydrocholesteron
di da di tc dng bc x ca tia cc tm trong nh sng mt tri thnh
cholecalciferol (vitamin D3). V vy nn tip xc vi nh sng mt tri mt cch
thch hp. Ring vi tr em, cn cho tr chi ngoi tri vi thi gian thch hp,
cho tr tm nng vo bui sng sm, ngi ch c nh nng mt tri, khng c
gi la, b bt qun o v t lt v cho tr tip xc vi nh nng ngay t thng
u sau c th tr t tng hp vitamin D.

VITAMIN E
LCH S:
T nm 1922-1923 Evans v Bishop chng minh rng trong thc
phm c cha mt loi Vitamin cn thit i vi qu trnh sinh sn chut. Loi
Vitamin ny khng c trong m c, nc cam v c nhiu trong b, trong rau x
lch hoc cc loi du thc vt khc. n nm 1936 ngi ta tch c t
du mm la m v du bng 3 loi dn xut ca Benzopiran v t tn l nhm
Vitamin E. Khi Vitamin E c cng nhn nh l mt hp cht c tc dng phc
hi kh nng sinh sn, cc nh khoa hc t cho n tn ha hc l tocopherol,
t ting Hy Lp, c ngha l sinh con.
CU TRC, CHC NNG
Vitamin E l mt Vitamin tan trong du, trong thin nhin gm 8 dng
khc nhau ca 2 hp cht: tocopherol v tocotrienol. Trong thc vt, tocopherol
c phn phi rng ri nht, c cu trc vng vi mt chui di bo ha bn
cnh. Tocopherol gm 4 dng: alpha-, beta-, gamma-, v delta-, chng c
phn bit bng s v v tr nhm methyl trn vng. Alpha tocopherol l thnh
phn c hot tnh sinh hc nhiu nht ca Vitamin E. Tocotrienol cng c 4
dng, alpha-, beta-, gamma-, v delta-, c phn bit vi tocopherol nh chui
bn cnh bt bo ha. Cng cn c gi di tn isoprenoid, cc tocotrienol t
c phn b rng ri trong thin nhin.
Cu to ha hc ca -tocopherol nh sau:

- tocopherol khc -tocopherol v tr 7 khng cha nhm Metyl, cn


nhm - tocopherol li khng cha nhm Metyl v tr th nm.
Cc loi tocopherol mi pht hin gn y l c s khc nhau v s
lng ca nhm Metyl v tr 5,7,8.
Trong s 7 loi tocopherol bit th ch c dng , , c hot tnh cao,
cn bn loi khc li c hot lc rt thp.
Tnh cht vt l:
Tocopherol l cht lng khng mu, ha tan rt tt trong du thc
vt, trong ru Etylic, Ete Etylic v Ete du ha.
-tocopherol thin nhin c th kt tinh chm trong ru Metylic
nhit thp -350C. Khi thu c tinh th hnh kim c nhit nng chy 2,53,50C. Tocopherol kh bn vi nhit, n c th chu nhit ti 170 0C trong
khng kh.
Tnh cht ha hc quan trng nht ca Tocopherol l kh nng b oxi
ha bi cc cht oxi ha khc nhau nh FeCl 3 hoc Acid Nitric, khi n to
nn cc sn phm oxi ha khc nhau. Mt sn phm oxi ha quan trng c
to thnh l -tocopherylquinon (HNH).
Dng thin nhin ca Vitamin E, di tn gi RRR-alpha-tocopherol
(trc y c gi l d-alpha-tocopherol) c tm thy t du thc vt v l
mt ng phn lp th n l. Dng c ngun gc tng hp ca Vitamin E chnh
l tt c cc racemic-alpha-tocopherol, l mt hn hp gm 8 ng phn quang
hc. C hai dng t nhin ln dng tng hp ca Vitamin E u c cng mt
cng thc phn t, nhng khc nhau v cu trc trong khng gian 3 chiu. Cc
c quan v cc m trong c th, bao gm phi, gan, t bo hng cu, huyt
tng v no u tin thu nhn Vitamin E ngun gc t nhin hn so vi Vitamin
E ngun gc tng hp.

Vitamin E c o bng ng lng RRR-alpha-tocopherol (a, TE).


Mt a, TE l hot tnh ca 1mg RRR-alpha-tocopherol. 1mg Vitamin E dng t
nhin tng ng vi 1,49 IU v 1mg dng tng hp tng ng vi 1 IU.
Cc nghin cu khng nh ngi dng t nhin ca Vitamin E c
hot tnh sinh hc ln hn dng tng hp. Trong 2 nghin cu c lp ngi,
nghin cu th nht trn nhng ngi ln khe mnh v 22 bnh nhn phu
thut chn lc v nghin cu th hai trn ph n mang thai, cho thy dng t
nhin ca Vitamin E c lu gi li tt hn 2 n 3 ln so vi dng tng hp.
Chc nng chnh ca Vitamin E trong c th l tc ng nh l cht
chng oxy ha - n c xem l hng phng th trc tin chng li qu trnh
peroxyd ha lipid. Vitamin E tc ng mc t bo bo v mng t bo
khi s tn cng ca gc t do lm tn hi n mng t bo n thc s hi
nhp vo lp Lipide kp xung quanh t bo. Nh l mt cht thu dn gc t do,
Vitamin E bo v cc acid bo khng bo ha (PUFA) v cholesterol trong mng
t bo. Cc t bo hng cu (RBCs) t bit c hm lng PUFA cao v Vitamin
E c nhim v bo v RBCs khi b tn huyt. Nh l mt cht chng oxy ha
ni t bo, Vitamin E tit kim selenium, cht ny cha trong enzym glutathion
peroxydase. y l thnh phn khc ca h thng ngng th chng oxy ha ca
c th v bo v nhng cht tng t cht bo khc nh Vitamin A khi b phn
hy.
Thm vo tc ng oxy ha quan trng ca n, Vitamin E cn iu ha
s ngng tp tiu cu bng tc ng c ch hot ng ca cyclooxygenase v
lm gim s sinh tng hp prostaglandin (thromboxan). Vitamin E cng c
nhng tc ng khc trong c th bao gm s chuyn ha nucleic v protein,
chc nng phn bo v sn xut hormon. Nh thut ng Vitamin sinh sn
c cc nh nghin cu trc y t ra, Vitamin E cng cn thit cho s sinh
sn bnh thng.
S HP THU-S THIU HT
Vitamin E, ging nh nhng Vitamin tan trong du khc, c hp thu
cng vi cc acid bo v triglicerides v ty thuc vo s hin din ca du m
trong ch n ung cng nh tc ng ca acid mt. T rut non, Vitamin E
c kt thnh cc chylomicron vn chuyn qua h bch huyt, ti n
c cho l ty sch trn cc t bo nh t bo hng cu. Cng vi vt cn
li ca chylomicron, Vitamin E c qua gan v sau phn phi vo m ca
c th thng qua lipoprotein t trng rt thp (VLDLs), lipprotein t trng thp
(LDLs) v lipprotein t trng cao (HDLs). Vitamin E c phn phi ng u
hn cc Vitamin tan trong du khc trong m c th, vi nng cao tm thy
trong huyt tng, gan, no v m a m (c bit m nu).
S thiu ht Vitamin E lm sng th him, v lin quan n s km hp
thu v tnh bt thng trong vn chuyn lipid. Nhng ngi c chng km hp

thu cht bo nh bnh tiu chy m, chng x ha nang v hi chng sau khi
ct b d dy c th c s thiu ht Vitamin E mn tnh v trm trng. Nhng tr
s sinh thiu thng hoc tr c trng lng khi sinh ra rt thp vi d tr ca c
th thp v suy km hp thu ti rut non cng nh tc pht trin gia tng
cng c nguy c thiu ht Vitamin E. Ngi vi nhng ri lon t bo hng cu
di truyn, v d bnh hng cu lim v nhng bnh nhn b bnh tn huyt, cng
c th b thiu ht Vitamin E. ngi ln, triu chng v nhng du hiu thiu
ht bao gm s thoi ha c, v t bo hng cu (dn n thiu mu tn huyt)
v v sinh. Cc triu chng i km vi hi chng thn kinh tin trin t vic thiu
ht Vitamin E, bao gm bnh hc thn kinh tin trin vi s vng mt hay bin
i cc phn x, s mt iu ha, yu chi v s mt cm gic cnh tay v
chn.
NGUN - NHU CU
Ngun Vitamin E t ch n ung bao gm du thc vt, qu hch v
ht hng dng, mm la m v ht ng cc ni chung. Hm lng alphatocopherol, cht c hot tnh sinh hc cao nht trong 4 tocopherol, thay i cc
ngun thc phm. S ch bin thc phm lm gim lng tocopherol trong thc
phm sau khi ch bin, v d 2/3 Vitamin E c th b mt i trong qu trnh sn
xut du thc vt thng mi. Trong qu trnh xay bt thng thng, mm la
m cha nhiu Vitamin E nht, b loi b. Qu trnh ty trng bt loi i hu ht
nhng g cn li ca vitamin ny.
Thc phm ngun gc ng vt nh tht, c, m ng vt cng nh hu
ht tri cy v rau qu l nhng ngun ngho Vitamin E. Tuy vy, rau l xanh
bao gm rau bina v ci xon c nhng lng Vitamin E ng k.
Trng lng

Thc phm

Lng sinh t E

100g
100g
100g
100g
100g
100g
100g
100g
100g
100g

C thu
Tht g
Du phng
Du u nnh
Du hng dng
Mng ty
u xanh
Ht iu
Tri b
Khoai lang ta

1,2mg
2mg
150mg
15mg
50mg
2mg
3mg
20mg
3mg
15mg

Nhu cu l tng ca sinh t E l 12mg mi ngy. Trong iu kin sinh


hot bnh thng, ch tiu ny c th c p ng d dng vi ch dinh
dng c trng im l ngun thc phm rau ci, khoai lang ta v du thc vt.
Nhu cu v sinh t E gia tng trong trng hp c thai, trn i tng ang cho

con b, vi ngi ang trong tnh trng cng thng thn kinh, ngi khng quen
dng du n thc vt.
Nhu cu Vitamin E gia tng khi PUFA n vo gia tng v c th thay i
gp 4 ln, t 5mg/ngy n hn 20mg/ngy. RDA i vi Vitamin E da trn
lng y thu nhn vo ca Vitamin ny trong ch n ung cn bng l
10mg/d i vi nam gii v 8mg/d i vi ph n. Lng Vitamin thu nhn cao
hn c ngh khi Vitamin ny c dng nh cht dinh dng h tr cho
vic bo v c th chng li cc bnh mn tnh bao gm bnh tim, ung th v
i tho ng.
Vi liu sinh t E ti thiu 800mg mi ngy v trong nhiu thng lin tc
th Vitamin E s tr thnh tc nhn u c c th. (Nhng y l iu kin hu
nh khng c trong thc t tr khi i tng c iu kin cung cp v c tnh
t u c mnh).
CC TNH TRNG M VITAMIN E C TH H TR
Nghin cu v tc ng bo v ca Vitamin E chng li cc bnh mn
tnh, c bit l bnh tim, tiu ng v ung th tp trung vo hot tnh
chng oxy ha mnh ca Vitamin E bo v mng t bo. Cc nh nghin cu
cng cho thy cng hiu ca Vitamin E trong vic gia tng p ng min dch
ngi ln tui. S dng Vitamin E cng c th lm chm s tin trin ca bnh
Alzheimer. Tng t, Vitamin ny cng cho thy n l mt cht b sung quan
trng i vi ph n. Cc nh nghin cu ch ra rng Vitamin E c th iu chnh
cc triu chng bc ha v cc phin toi do mn kinh khc.
Bnh tim
Mt c ch lin quan n bnh tim l s pht trin v tin trin ca
chng x va ng mch. S hp vch ng mch i km vi s to va mch
gy ra cho s oxy ha cc lipprotein t trng thp. Vitamin E l mt cht chng
oxy ha mnh, n c ch s oxy ha cc LDL, v v vy c th c vai tr ng
k trong vic ngn cn bnh tim.
Cc nh nghin cu nghin cu vai tr ca Vitamin E trong bnh tim,
gi thit cho rng liu cao Vitamin E c th lm gim nguy c bnh ny.
Trong 2 nghin cu dch t hc quy m ln, mt bao gm gn 40.000
ngi n ng lm vic trong ngnh y t v mt bao gm gn 90.000 n y t
c chn on khng mc bnh tim hoc cao cholesterol trc , cc nh
nghin cu tm thy rng dng Vitamin E t cc ch phm b sung th gim
nguy c mc bnh mch vnh.
Trong nghin cu trn, nhng ngi n ng lm vic trong ngnh y t
ko di 4 nm, nhng ngi ny c cho dng nhiu hn 100-249IU Vitamin

hng ngy trong t nht 2 nm c mt nguy c b bnh tim thp hn 37%. Tng
t trong nghin cu trn cc n y t trong 8 nm, b sung hng ngy t nht
100IU Vitamin E, gim khong 40% nguy c mc bnh tim nhng ngi
ny.
Mc d 2 nghin cu ny l nghin cu da vo quan st, nhng mt
th nghim lm sng sau khng nh li im ca Vitamin E trong vic
chng li bnh tim.
Trong mt nghin cu m i, i chng vi gi dc, 2.000 bnh nhn
c khng nh c bnh tim trc c cho dng gi dc hoc ch phm b
sung vi liu hoc 800IU hoc 400IU hng ngy. Ch sau mt nm tr liu, bnh
nhn nhm dng ch phm b sung c t l nhi mu c tim khng t vong
gim 77%.
Ung th
Cc gc t do c vai tr trong khi pht v pht trin ung th. Nh l
mt cht thu dn gc t do, Vitamin E trung ha chng v c th c vai tr trong
vic phng nga ung th.
Vitamin E dng nh lm gim nguy c ca nhiu loi ung th, bao gm
ung th tin lit tuyn, cc ung th ming v ung th rut kt. Mt nghin cu
trn 29.000 ngi n ng Phn Lan tui t 50-69 dng b sung hng ngy
50mg Vitamin E trong 5 n 8 nm t l ung th tin lit tuyn thp hn 32% v
nguy c t vong v bnh ny thp hn 41%. L thuyt v tc ng bo v ca
Vitamin E theo cc nh nghin cu ny bao gm:
Bo v chng li s tn hi do cc gc t do bng tc ng
chng oxy ha.

Tc ng tng cng h min dch.

Lm chm li h enzym lin quan n vic lm tng tc


pht trin ca t bo ung th.

i tho ng
Stress oxy ha lin quan n s to thnh gc t do v s peroxy ha
ca mng t bo lm nh hng n tnh lu ng ca mng. Tnh lu ng
ca mng b bin i c th dn n vic chuyn vn glucose km, mt yu t
trong nguyn nhn gy i tho ng.
Vitamin E dng nh ci thin tc ng ca insulin ngi b i tho
ng. Nh l tc ng ca mt cht chng oxy ha, n c th bo v cu trc
mng t bo lng lo khi s gia tng peroxy ha lipide v ngn cn s h hng
chc nng ca cc tc nhn vn chuyn glucose. Cc cng trnh nghin cu v
tc ng ca Vitamin E trn bnh nhn i tho ng s dng khong liu

t 100 IU n 900 IU. Trong mt th nghim lm sng, nhm ngi i tho


ng iu tr nhn 100 IU Vitamin E, v nhng bnh nhn ny cho thy
gim 10% lng hemoglobin nhim glucose v gim 24% nng glucose.
Kh nng min dch
Ngi ta thy rng Vitamin E lm gia tng hot ng ca h min dch
c th do 2 c ch: (1) gim s tng hp prostaglandin v (2) gim s to thnh
gc t do. S gia tng hot ng ca h min dch c th ngn cn cc tnh
trng thoi ha i km vi tui gi. Trong mt nghin cu cho thy dng liu cao
hng ngy Vitamin E lm tng p ng ca h min dch 88 ngi ln khe
mnh trn 65 tui. Nhm ngi ln tui c la chn ngu nhin ny c
cho dng hoc cc liu b sung Vitamin E 60, 200 hoc 800mg hoc gi dc.
Nhng ngi trong nhm nhn 200mg cho thy chc nng ca t bo T c
gia tng l ti u.
Bnh Alzheimer
Cc nh khoa hc ang nghin cu vai tr ca Vitamin E trong vic lm
chm tin trin ca bnh Alzheimer; v mt l thuyt, bnh ny c l c gy
bi s tn thng oxy ha cc t bo thn kinh. Trong mt nghin cu, ngi ta
th nghim tc ng ca Vitamin E, selegiline, gi dc, hoc s kt hp
Vitamin E v dc phm trn nhng bnh nhn Alzheimer v tm thy rng
Vitamin E lm gim s ngi cn nhp vin, mc d t vong khng gim
nhm iu tr bng Vitamin.
Triu chng mn kinh
Cn bc ha l triu chng kh chu v ph bin ph n mn kinh.
Cc nghin cu trong nhng nm 1940 nhn thy rng Vitamin E c hiu qu
trong vic gim cc triu chng vn mch i km lc mn kinh, nhng khng c
nhng nghin cu lm sng no gn y khng nh iu ny. Tuy vy, nhiu
ph n thy rng cc triu chng bng v bc ha c gim khi dng b sung
Vitamin E vi liu 400-800IU mi ngy. Vitamin E cng c th lm gim cc triu
chng lin quan n hi chng tin kinh, c bit trong bnh x nang tuyn v
(FBD). Hin tng u v lnh tnh ny l mt tnh trng mang tnh chu k, chng
thng xy ra trc khi hnh kinh v c th c lm gim vi cc liu Vitamin
E 600IU/ ngy.
CH PHM B SUNG: CC DNG C GI TR
Mt liu Vitamin E iu tr hng ngy 100IU hoc nhiu hn th kh c
c ch t ngun thc phm, v d, 100 IU Vitamin E t thc n s bng 7 tch
u phng v 400IU Vitamin E s tng ng vi 2qt du bp. V vy cc
nghin cu phi s dng Vitamin E dng ch phm b sung.

Theo cc nghin cu, dng t nhin ca Vitamin E iu tr, d-alphatocopherol l dng c hot tnh sinh hc nhiu hn v l dng c c th hp
thu tt nht. Tuy vy mt bo co nghin cu khc li cho rng dng gammatocopherol ca Vitamin E c l l dng hiu qu hn trong vic lm hn ch
nhng tn hi i vi cht bo. Cc nghin cu lm sng khng khng nh
nhng h qu t iu ny trong nghin cu invitro. Cc ch phm b sung
Vitamin E c lit k nh tocopherol hoc tocopheryl. Dng tocopheryl c th
c hn dng nhiu hn, v dng tocopherol c hp th tt hn, nhng nhng
s khc nhau ny th khng c ngha. C 2 dng tocopherol v tocopheryl u
c hot tnh khi dng ung, nhng ch c tocopherol c hp thu khi s dng
ti ch. D-alpha tocopherol acetate l du Vitamin E, thng c s dng di
dng nang gelatin. C 2 dng u c hp thu nh nhau.
C 2 dng Vitamin E tan trong nc v tan trong du u c gi tr.
Dng tan trong nc t hn ng k, nhng cc nghin cu khng chng
minh c rng n c hp thu tt hn dng tan trong du. Trong cc nghin
cu trn bnh nhn b u x to nang nhng ngi ny c cc vn v km
hp thu cht bo do s yu km ca tuyn ty v cn phi c s b sung
Vitamin E ngi ta khng thy c li im ng k khi nhng ngi ny c
cho dng dng ch phm b sung Vitamin E tan trong nc.
MC LIU - C TNH
c tnh ca Vitamin E th him: 50%-70% liu hng ngy c thi ra
phn. Liu hng ngy ngi ln 600-800 IU alpha-tocopherol cho thy khng
c nhng hu qu v sc khe ngn hn hoc di hn.
Mc liu Vitamin E cn bo v PUFAs (cc acid bo khng bo ha)
chng li tn thng do oxy ha t nht l t 0,4-0,8mg Vitamin E/ mi g PUFA.
Nhng lng ln hn Vitamin E cng c th c yu cu (1,5mg/g) trong cc
ch n ung c nng PUFAs trung bnh cao hn. Cc nh nghin cu s
dinh dng ngi nh mc nhu cu Vitamin E cn c vo vic ngn nga
bnh mn tnh, ngh lng Vitamin E a vo c th hng ngy l 135-150
IU. Hot ng chng oxy ha ca Vitamin E th hin 40 IU/ngy, vi mt tc
ng ph thuc liu c ghi nhn liu ln n 800IU/ngy. Vitamin E 200400 IU/ngy lm gim s kt dnh tiu cu thnh mch.
TNG TC THUC - CHT DINH DNG
Vitamin E c th gia tng tc ng ca thuc chng ng, Coumadin
hoc cc cht pha long mu loi indandione. Vitamin E cng c th h tr cho
tc ng c ch s kt tp tiu cu ca asprin.
St v c (sulfat st) tiu hy Vitamin E, nhng cc phc st hu c (v
d st gluconate, peptonate, citrate hay fumarate) khng c bt c tc ng no
trn Vitamin E. ngi thiu mu thiu st, Vitamin E lm gim tc ng ca s

b sung st. Cholestyramine, colestipol v sucrafate c th lm gim s hp thu


Vitamin E . Du khong cng c th lm gim s hp thu Vitamin E.
Cc i tng c nguy c thiu ht Vitamin E
Ngi mc bnh km hp thu cht bo.
Bnh tiu chy m.
X ha to nang.
Ri lon ty tng.
Tr sinh thiu thng v tr s sinh trng lng lc sinh thp.
Bnh nhn thm phn phc mc.
Bnh nhn bnh v mu di truyn (v d bnh thiu mu
hng cu lim).

VITAMIN K
LCH S:
T nm 1929 Dam a ra nhn xt rng g con nui bng thc n
tng hp c chu chng chy mu ng tiu ha v c. Sau nm 1934
Dam chng minh rng yu t hot ng bo v g con khi cc chu chng
ni trn c tnh cht ha tan trong cht bo v dung mi ca cht bo. Yu t
chng chy mu c gi l Vitamin K (Koagulation Vitamin).
CU TRC HA HC:
C 3 hnh thc ca Vitamin K: Vitamin K 1, Vitamin K2 v Vitamin K3.
Chng l dn xut ca Naphtoquinon.
Vitamin K1(Philoquinone)

Vitamin
K2(Menaquinone)

Vitamin K1 ch cha 20 Vitamin K2 cha t 30


nguyn t Cacbon ti 45 nguyn t
nhnh bn.
Cacbon nhnh bn.
Cht du vng nht, kt

Vitamin K3(Menadione)

2-metyl-1,4naphtoquinone

tinh nhit -200C.

Tinh th vng, nng Tinh th vng.


chy 520C.

Khng tan trong nc,


ch tan trong cht bo v
cc dung mi nh ete,
ru Etylic, benzen,
aceton.

Khng tan trong nc,


ch tan trong cht bo Ha tan tt trong dung
v cc dung mi nh mi hu c, khng ha
ete,
ru
Etylic, tan trong nc.
benzen, aceton.

Hnh thnh ch yu trong


thc vt.
L sn phm ca cc vi
khun gy thi.
Hot tnh thp hn hn C hot tnh tng
so vi Vitamin K1(bng ng vi Vitamin K1.
60%)

Vitamin K2 c 3 dng ng phn.


Menaquinone-4

Menaquinone-6

Menaquinone-6

Trng lng phn


t: 444.65

Trng lng phn


t: 580.88

Trng lng phn


t: 580.88

Cng thc ha hc:


C31H40O2

Cng thc ha hc:


C41H56O2

Cng thc ha hc:


C41H56O2

Tn theo h thng
CAS: (E,E,E)-2Methyl-3-(3,7,11,15tetramethyl-2,6,10,14hexadecatetraenyl)1,4-naphthalenedione

Tn theo h thng
CAS: (all-E)-2(3,7,11,15,19,23Hexamethyl2,6,10,14,18,22tetracosahexaenyl)-3methyl-1,4naphthalenedione

Tn theo h thng
CAS: (all-E)-2(3,7,11,15,19,23Hexamethyl2,6,10,14,18,22tetracosahexaenyl)-3methyl-1,4naphthalenedione

Tn gi khc: 2difarnesyl-3-methyl1,4-naphthoquinone

Tn gi khc: 2difarnesyl-3-methyl1,4-naphthoquinone

Tn gi khc:
menatetrenone

Cc Vitamin nhm K u c tnh cht oxi ha-kh: Chng b kh thnh


cc dn xut Hydroquinone v khi oxi ha tr li s chuyn thnh dng Quinone.

Vitamin K b phn hy nhanh di tc dng ca tia t ngoi v khi cu


trc quinone ca n b bin i.
Khi un trong dung dch nc thng Vitamin K kh bn, nhng khi un
nng trong mi trng kim vitamin K b ph hy nhanh chng.
Tng hp Vitamin K:
Vitamin K3: l cht 2-metyl-1,4-naphtoquinone c Sah (1950) tng
hp bng cch metyl ha -naphtylamin v sau oxi ha cht 2-metyl- naphtylamin thu c bng Acid Cromic.
Vitamin K1: tng hp Vitamin K1 c th tin hnh phn ng ngng t
ca ru Phytol vi dn xut 2-metyl-1,4-naphtohydroquinone nh cc cht xc
tc nh Acid Oxalic hoc tt hn dng Kali acid sulfat.
Vitamin K2: khi cy Bact.coli trn mi trng thch c cha Amon Lactat
s to c mt lng ln Vitamin K 2 phng php sn xut Vitamin K 2 trong
k ngh.
CHC NNG SINH HC CA VITAMIN K:
C l rng Vitamin K tham gia vo thnh phn coenzim ca cc enzim xc
tc qu trnh to nn Protrombin l mt loi hp cht protein c vai tr quan
trng trong qu trnh ng mu. Thc vy, s ng mu xy ra theo 3 pha nh
sau:
1. protrombin + protrombokinaza trombokinaza
2. trombikinaza + canxi + protrombin trombin
3. trombin + fibrinogen fibrin
S chuyn fibrinogen thnh fibrin l qu trnh lm cho mu ng.
C th hnh dung vai tr ca Vitamin K trong qu trnh ng mu nh sau:

Ngoi ra, chc nng ca gan cng l yu t c bit quan trng v Vitamin
K s khng c tc dng lm tng vn tc ng mu nu chc nng gan b hn
lon do nhng bnh l no .
Vitamin K cng gip cho canxi hp th d dng, ng thi n cn c chc
nng lin kt canxi vi cc khong cht khc cho xng chc khe. Thiu
vitamin k co th gy ra bnh loang xng.
Ngoai ra, vitamin K co th giup ngn nga soi thn. Do ch n cua
minh, nhng ngi n chay la nhng ngi hp thu mt lng ln vitamin K
nn ho khng mc loai bnh nay.
Vitamin K con c dung iu tri vt thng ngoai da.
Vitamin K bo v ngi cao tui khi x ha ng mch:
X ha ng mch, mt bnh l nguy him dn n cn au tim v
t qu. ng mch bnh thng mm mi, gp li d dng nh ng
nha mm. Trong thnh ng mch c lp c trn, khi co li c tc dng
co bp lm mu lu thng. Mt ng mch b x cng th khng th co
bp c. Tui cao l mt nguyn nhn chnh ca x cng ng mch.
Khi sinh thit t thi mt bnh vin cng lp vo u nhng nm 1900,
nh gii phu bnh hc ngi c Monckeberg nhn thy lp gia thnh
ng mch b vi ha, chnh l c s ca x ha ng mch, khng nhn
thy c.
X ha ng mch xy ra do tui cao, ch khng lin quan g n
cholesterol c. Trong khi x va ng mch li xy ra bn trong thnh
mch, c th nhn thy uc. Vitamin K2 c bit gi khng cho canxi v
phospho lng ng vo ng mch ch v lm o nghch hiu qu ca

thc n khng tt cho tim. Vitamin K dng nh dng qu trnh vi ha


v cng thnh mch mu.
Vitamin K bo v tim mch nhng ngi tr tui:
t t do cn au tim kt hp vi canxi ha ng mch xy ra ch
yu ngi tr. Trong nghin cu tim mch mang tn Fragmingham, mt
nam gii 35 tui b vi ha ng mch ch c nguy c t vong do cn
au tim cp tng gp 7 ln bnh thng. Nhng ngi di 65 tui c
nguy c t vong do cn au tim gp 2 ln nu b vi ha thnh ng
mch ch. Trong mt th nghim trn ng vt, cc nh nghin cu Nht
Bn s dng ch c bit trong 3 tun gy nn x va ng
mch, ri tnh lng canxi lng ng trong thnh ng mch. Mt s ng
vt c cho n thm 100mg/kg cn nng vitamin K. Nhng con vt
khng dng vitamin K th nng canxi khong 17,5mcg/mg, cn vitamin
K gim trung bnh 1mcg/kg. Cc tn thng van tim b thoi lui nhanh
chng bi dng vitamin K.
Ngoi cc chc nng trn Vitamin K cng c tc dng i vi cht protein
co c miozin v nh hng ln tnh cht co gin cng nh tnh cht enzim ca
miozin, n cn lm tng tnh cht co bp ca d dy v rut.
Vitamin K cn m bo vic vn chuyn electron trong qu trnh quang
hp thc vt v qu trnh phosphoryl ha oxi ha ti th ca ng vt.
Vng Vitamin K th hin vai tr ca Vitamin K trong t bo:

NHU CU VITAMIN K:
Cac chuyn gia khuyn rng cac nam thanh nin tui t 14 n 18
cn 75 microgram/ngay va i vi nhng ngi trn 19 cn 120
microgram/ngay.
Nhng ngi bi chng kem hp thu d co nguy c bi thiu hut ngun
vitamin hoc mc cac chng bnh lin quan n tuyn tuy, mt va bnh Celiac
(hin tng c th khng hp th c cht gluten trong ng cc).
Thm vao o, cac loai thuc khac cung co th tng tac vi vitamin K
nh cac loai thuc b sung vitamin A, vitamin E, thuc chng ng mau. Vi vy
nu mun b sung vitamin K khi ang trong thi gian s dung cac loai thuc
trn, ban cn hoi y kin cua cac bac si mt cach cn thn.
Trn thi trng hin nay co 2 loai thuc b sung vitamin K kha ph bin
la vitamin K1 va vitamin K2 tng hp. Ngoai ra con co vitamin K3, loai viatmin
nay co tac dung lam ng mau hiu qua gp 2 ln vitamin K t nhin trong c
th. Tuy nhin loai thuc nay vn cha c Cuc quan ly thuc va thc phm
Hoa Ky chp nhn vi no co th gy ra tac dung phu khng mong mun.

Tht ra chung ta co th d dang hp thu vitamin K t nhin thng qua cac


ba n hang ngay nu chung ta n nhiu rau xanh. Vi vy, vic b sung thm
vitamin nay la khng cn thit. Vi du, mt cc mng ty se cung cp cho ban
114,8% lng vitamin cn thit mi ngay. Cai xon, mt ngun cung cp vitamin
K tt hn, se cung cp cho ban 1.327,6% lng vitamin cn thit.
iu nay khng co nghia la hp thu liu lng vitamin K cao se khng co
nhng phan ng tiu cc nh a cp trn. Nu ban gp vn trong vic
hp thu vitamin K, ban nn thng bao cho bac si bit, c bit trong trng hp
ban ang dung vitamin K theo dang b sung.
Hay n nhiu rau xanh b sung ngun vitamin K
Nguyn nhn gy thiu vitamin K:
Do c th khng c cung cp y : hay gp tr s sinh, vo ngy
th 2 hoc 3. Thiu vitamin K l do sa m ngho vitamin K v vi khun ng
rut cha pht trin to ra vitamin K. V vy nhng tr ny rt d b chy mu
cung rn, xut huyt no, mng no, tiu ho.
Gim hp thu vitamin K : nh cc bnh nhn b i ngoi lng ko di,
ct on d dy, rut, iu tr ko di bng thuc khng sinh, cc bnh gy tc
mt nh si mt, vim ng mt, tc mt..
Thiu vitamin K do vn chuyn: Bnh thng vitamin K c hp thu t
rut, qua h thng tnh mch ca vo gan tham gia qu trnh tng hp cc
yu t ng mu nu trn. Nu c nguyn nhn no cn tr h thng tnh
mch ca th c th gy gim vitamin K.
Thiu vitamin K do s dng cc thuc i khng vi vitamin K nh
Dicoumaron, Sintrom, Wafarin...
iu tr v d phng tnh trng xut huyt do thiu vitamin K ngi
bnh cn c b sung vitamin K bng ng ung hoc tim, kt hp iu tr
cc nguyn nhn gy bnh.
Vitamin K la mt loai vitamin tan trong cht beo rt cn thit cho c
th chung ta. C th co kha nng d tr vitamin K rt hu hiu, nhng nu

s dung vitamin K qua nhiu, no co th tr thanh mt c cht vi c th.


Vi vy, ban nn quan tm n lng vitamin K ma minh b sung cho c
th.
NGUN CUNG CP VITAMIN K:
Ngun t nhin: Vitamin K xut hin ch yu trong cc loi rau c nhiu
l xanh chng hn nh rau ci xon, rau dn, ci bruxen, sp l xanh, sp l
trng, ng ty (mi tu) v x lch Romaine. Ngoi ra, cc loi qu cng cha
nhiu Vitamin K nh kiwi hay b. V Vitamin K cn c trong gan b.
Trng lng
100g
100g
100g
100g
100g
100g
100g

Thc phm
Tht b
Gi u nnh
u xanh
Rau dn
Bng ci
Ci broccoli
C chua

Lng sinh t K
110 microgram
180 microgram
300 microgram
250 microgram
2600 microgram
800 microgram
700 microgram

Cc sn phm qua ch bin: vitamin K2 c rt nhiu trong ph mt


ln men, cc sn phm lm t tng, cc ch phm b sung