คูม

่ ือการฝึ กปฏิบัติงานวิชาชีพ
เภสัชกรรมโรงพยาบาล
(Manual of Hospital Pharmacy
Professional Practice)
จัดทำาโดย

คณะอนุกรรมการ การฝึ กปฏิบัติงานวิชาชีพ
ภาคบังคับ

ศ่นย์ประสานงานการศึกษาเภสัชศาสตร์แหูง
ประเทศไทย
(ศ.ศ.ภ.ท.)

2

คำานำา
คณะอนุกรรมการฯ ได้จด
ั ทำา “คูมื
่ อการฝึ กปฏิบต
ั งิ านวิชาชีพ

เภสัชกรรมโรงพยาบาล” เล่มนีข
้ น
ึ้ ให้เป็ นค่่มือสำาหรับ อาจารย์

เภสัชกรประจำาแหล่งฝึ ก คณาจารย์ทุกท่าน และนิสิต/นักศึกษา
ใช้ประกอบการฝึ กปฏิบัติงานวิชาชีพเภสัชกรรมโรงพยาบาลทัว

ประเทศ เพือ
่ ให้เข้าใจถึงจุดม่งุ หมายของการฝึ กปฏิบัติงาน ให้
เป็ นแนวทางในการจัดเตรียมการฝึ กปฏิบัติงานและเตรียมตัว
ปฏิบัติงานในระหว่างการฝึ กปฏิบัติงาน
เนือ
้ หาของค่่มือเล่มนีป
้ ระกอบด้วย วัตถุประสงค์ แนวทาง
กิจกรรม และแผนการฝึ กปฏิบัติ

อยูางไรก็ตาม อาจารย์

เภสัชกรประจำาแหลูงฝึ กสามารถปรับเปลียนแผนการฝึ

กปฏิบต
ั งิ าน
ให้เหมาะสมสอดคล้องกับการดำาเนินงานของสถานทีฝึ่ กปฏิบต
ั ิ
งานแตูละแหูงได้โดยให้คงวัตถุประสงค์เดิม
อนึง่ ค่่มอ
ื เล่มนีอ
้ าจยังขาดความสมบ่รณ์ในบางส่วน หาก
อาจารย์เภสัชกรประจำาแหล่งฝึ กจะมีข้อเสนอแนะเพือ
่ ประโยชน์
ในการปรับปรุงต่อไป

อันจะเป็ นประโยชน์ต่อเนือ
่ งถึงการ

พัฒนากระบวนการเรียนการสอนวิชาชีพเภสัชกรรม คณะอนุกร
รมการฯ จะมีความยินดีเป็ นอย่างยิง่ และขอขอบคุณเป็ นอย่าง
3

ภ.1 วัตถุประสงค์เชิงพฤติกรรม 4 .ท. มกราคม 2556 สารบัญ หน้า 1 คำานำา 1 2 การฝึ กปฏิบัติงานวิชาชีพเภสัชกรรมชุมชน 2.ศ.ส่งมา ณ ทีน ่ ด ี ้ ้วย คณะอนุกรรมการ การฝึ กปฏิบัติงานวิชาชีพภาคบังคับ ศ.

3 2.3 การเตรียมการก่อนการฝึ กปฏิบัติงานวิชาชีพ 3 2.6 กิจกรรม 7 2.4 ข้อควรปฏิบัติในระหว่างการฝึ กปฏิบัติงานวิชาชีพ 4-5 2.2 คุณสมบัติของนิสิต/นักศึกษา 3 2.5 ร่ปแบบของการฝึ กปฏิบัติงานวิชาชีพเภสัชกรรม 5 2.7 การวัดและประเมินผล 12 3 แบบบันทึกการฝึ กปฏิบัติงานวิชาชีพเภสัชกรรม 13-41 4 แบบประเมินการฝึ กปฏิบัติงาน 42-50 5 บันทึกลงเวลาการฝึ กปฏิบัติงานวิชาชีพ 51-57 6 แบบประเมินตนเอง 58- 59 7 แบบฝึ กหัด 60-69 8 ภาคผนวก 70 ภาคผนวก 1 แนวทางการบันทึก SOAP 5 .

71-85
ภาคผนวก 2 คำานิยามศัพท์
86
ภาคผนวก 3 รายชือ
่ คณะอนุกรรมการฯ และผ้่ประสานงาน
87-88

6

การฝึ กปฏิบัติงานวิชาชีพเภสัชกรรมโรง
พยาบาล

วัตถุประสงค์
ทัว
่ ไป

เพือ
่ ให้นิสิต/นักศึกษา
1. เข้าใจโครงสร้างองค์กรของโรงพยาบาล
2. ทราบบทบาท หน้าทีแ
่ ละความรับผิดชอบของโรง
พยาบาล
3. ทราบบทบาท หน้าทีแ
่ ละความรับผิดชอบของกลุ่มงาน
เภสัชกรรม/ฝ่ ายเภสัชกรรม
4. เข้าใจงานบริบาลทางเภสัชกรรมในโรงพยาบาล
5. เข้าใจระบบการประกันคุณภาพ หรือ มาตรฐานการให้
บริการเภสัชกรรมโรงพยาบาล
6. ได้เรียนร้ร
่ ะบบประสานงานระหว่างกลุ่มงานและฝ่ าย
ต่างๆในโรงพยาบาล
7. ได้มีโอกาสแลกเปลีย
่ นความคิดเห็นด้านการปฏิบัติงาน
วิชาชีพกับเภสัชกรประจำาแหล่งฝึ ก

7

คุณสมบัติของนิสิต/
นักศึกษา

1. เป็ นนิสิต/นักศึกษาชัน
้ ปี ที ่ 4 คณะเภสัชศาสตร์ซง
ึ่ ผ่าน
การเรียนวิชาต่าง ๆ

ตามหลักส่ตรและมีคุณสมบัติ

เป็ นไปตามข้อกำาหนดของแต่ละสถาบัน
2. ต้องไม่ลงทะเบียนเรียนวิชาอืนใด

ในช่วงวันและเวลาเดียวกันกับ
ทีมีกิจกรรมของการฝึ

กปฏิบัติงานวิชาชีพ
3. ต้องได้รับการยินยอมจากผ้่ปกครองโดยชอบธรรม และ
ได้จัดทำาประกันภัยอุบัติเหตุประเภทใดประเภทหนึง่ ตลอด
ระยะเวลาฝึ กปฏิบัติงานวิชาชีพเป็ นทีเ่ รียบร้อยแล้ว

การเตรียมการกูอนการฝึ ก
ปฏิบัติงานวิชาชีพ
1. การเตรียมการติดต่อ และสอบถามข้อม่ลแหล่งฝึ ก
2. การเตรียมนิสต
ิ /นักศึกษาก่อนออกฝึ กปฏิบต
ั งิ าน นิสต
ิ /
นักศึกษาทุกคนจะได้รบ
ั การปฐมนิเทศเพือ
่ ชีแ
้ จงเนือ
้ หาที ่
เกีย
่ วข้องกับการฝึ กปฏิบัติงานวิชาชีพ ในประเด็นต่อไปนี ้
2.1

วัตถุประสงค์ในการฝึ กปฏิบัติงาน

2.2

ระเบียบ ข้อบังคับในการฝึ กปฏิบัติงาน

2.3

ระบบงาน โครงสร้าง บทบาทหน้าทีใ่ นภาพรวม

ของแหล่งฝึ กระดับต่างๆ
2.4 การประเมินผลการฝึ กปฏิบัติงาน
8

1 ตรงต่อเวลา และใช้เวลาให้เป็ นประโยชน์ต่อการ ฝึ กปฏิบัติงาน 1. นิสิต/นักศึกษาต้องมีความตัง้ ใจ และมีความรับ ผิดชอบทีจ ่ ะฝึ กปฏิบัติงานทีไ่ ด้รับมอบหมายจากอาจารย์เภสัชกร แหล่งฝึ ก 9 . นิสิต/นักศึกษาต้องตัง้ ใจฝึ กปฏิบัติงาน เพือ ่ ให้เกิดทักษะ ในระดับวิชาชีพ (professional skill) โดยม่งุ เน้นการศึกษาใน ลักษณะของ active learning คือ การอภิปรายซักถาม การ สังเกตการณ์ การลงมือปฏิบัติ และการค้นคว้าเอกสารมากกว่า การฝึ กปฏิบัติแบบ passive learning คือ การเข้าฟั งการบรรยาย 3.3 มีความประพฤติดี และรับผิดชอบต่อ หน้าทีท ่ ไี ่ ด้รับมอบหมาย 1.ข้อควรปฏิบัติในระหวูางการฝึ ก ปฏิบัติงานวิชาชีพ 1.4 ปฏิบัติตามจรรยาบรรณแห่งวิชาชีพ 1.5 ให้ความเคารพและปฏิบัติตามกฏระเบียบของแหล่ง ฝึ ก 2. นิสิต/นักศึกษา จะต้องมีกร ิ ิยา มารยาท วินัยและ มนุษยสัมพันธ์ทด ี ่ ี โดย 1.2 มีสม ั มาคารวะ มารยาทอ่อนน้อม พ่ดจาสุภาพ เรียบร้อย ร้จ ่ ก ั กาลเทศะและเอือเฟื ้ ้ อต่อผ้่อน ื่ 1.

ในกรณีทนิ ี ่ สต ิ /นักศึกษามีความขัดแย้งกับเภสัชกร หน้าทีของแหล่ ่ งฝึ ก เพือนนิ ่ สต ิ /นักศึกษา เจ้า ผ้่ป่วยหรือประชาชน ทัว ่ ไป ถึงขัน ้ ทะเลาะเบาะแว้งหรือทำาร้ายร่างกาย อาจารย์ เภสัชกรประจำาแหล่งฝึ กมีสท ิ ธิทจะปรั ี่ บลดคะแนนนิสต ิ /นักศึกษาลง 10 . นิสิต/นักศึกษาต้องฝึ กปฏิบัติงานให้ครบตาม กำาหนดเวลา ในกรณีทจ ี ่ ำานวนชัว ่ โมงการฝึ กปฏิบัติงานไม่ครบ ตามทีค ่ ณะเภสัชศาสตร์กำาหนด นิสิต/นักศึกษาจะต้องทำาการฝึ ก ปฏิบัติเพิม ่ เติม หากไม่ปฏิบัติตามโดยไม่มีเหตุอันควรตาม ดุลยพินิจของอาจารย์เภสัชกรแหล่งฝึ กและอาจารย์คณะ เภสัชศาสตร์ นิสิต/นักศึกษานัน ้ จะถ่กปรับให้ตกในวิชานี ้ 6. ในแต่ละวัน นิสต ิ /นักศึกษาจะต้องลงบันทึก กิจกรรมการฝึ กปฏิบต ั งิ านตามทีกำ ่ าหนดไว้ในสมุดบันทึกการฝึ ก ปฏิบัติงานวิชาชีพทุกขัน ้ ตอน โดยมีอาจารย์เภสัชกรหัวหน้า งาน หรือ ผ้่รับผิดชอบการฝึ กในแต่ละกิจกรรมลงนามกำากับ และนำาส่งสมุดบันทึกการฝึ กปฏิบัติงานกลับมายังคณะ เภสัชศาสตร์ภายในเวลาทีก ่ ำาหนด 5. นิสิต/นักศึกษาต้องปฏิบัติตาม “ระเบียบวูา ด้วยการฝึ กปฏิบต ั งิ านวิชาชีพนิสต ิ /นักศึกษาเภสัชศาสตร์ของ สถาบันทีตนเองสั ่ งกัด” และห้ามนิสต ิ /นักศึกษาประพฤติตนไปในทาง เสือมเสี ่ ยต่อชือเสี ่ ยงของมหาวิทยาลัย ซึง่ ระบุไว้ใน มหาวิทยาลัยวูาด้วยวินัยนิสิต/นักศึกษา” “ข้อบังคับ และข้อบังคับอืน ่ ๆ ทีเ่ กีย ่ วข้องของสถาบันทีต ่ นเองสังกัด 7.4.

ได้ และโปรดแจ้งให้อาจารย์ในสถาบันทีนิ ่ สต ิ /นักศึกษาผ้่นน ั ้ สังกัดได้ รับทราบด้วย 11 .

ในกรณีทน ี ่ ิสิต/นักศึกษากระทำาการทุจริต หรือส่อเจตนา ในทำานองทุจริต ณ แหล่งฝึ ก ไม่ว่าจะเป็ นทรัพย์สินส่วนบุคคล หรือส่วนราชการ (เช่น เงิน ยา พัสดุต่างๆ) ก็ตาม ถือว่า เป็ นการกระทำาผิดทีร ่ ้ายแรงและจะถ่กปรับให้ตกในวิชานีท ้ ันที รวมถึงการดำาเนินคดีตามกฏหมาย 9.นิสต ิ /นักศึกษาทีมี่ ข้อสงสัยเกียวกับการฝึ ่ กปฏิบัติงาน ให้ติดต่อ โดยตรงทีคณะอนุ ่ กรรมการดำาเนินงานการฝึ กปฏิบัติงานวิชาชีพ หรือรองคณบดีฝ่ายวิชาการหรือรองคณบดีทร ี ่ ับผิดชอบการฝึ ก ปฏิบัติงานของแต่ละสถาบัน ร่ปแบบการจัดกิจกรรมการฝึ กปฏิบต ั ิ งานวิชาชีพ การฝึ กปฏิบัติงานวิชาชีพเภสัชกรรมสามารถแบ่งวิธก ี าร เรียนร้ไ่ ด้เป็ น 4 แบบ คือ 1. ห้ามนิสิต/นักศึกษาเล่นการพนัน หรือดืม ่ สุรา ในระหว่างการฝึ กปฏิบัติงานในทุกสถานที ่ หากฝ่ าฝื น ทางคณะ เภสัชศาสตร์จะปรับให้ตกในวิชานีท ้ ันที 10.8. การสัมผัสกับการทำางานของเภสัชกรในแหล่งฝึ ก (exposure) นิสิต/นักศึกษาจะได้ฟังสรุปบรรยาย สังเกตและ สัมผัสกับการทำางานของเภสัชกรในแหล่งฝึ ก แต่ยังไม่สามารถ ปฏิบัติงานได้จริง การฝึ กปฏิบัติงานแบบนีจ ้ ะทำาให้นิสิตเข้าใจ กิจกรรมต่างๆและตระหนักถึงบทบาทของเภสัชกร 12 .

2. การร่วมฝึ กปฏิบัติงาน (participation) นิสิต/นักศึกษาจะ ได้ฝึกปฏิบัติงานจริงตามวิธีปฏิบัติ (work instruction) ของแหล่ง ฝึ กร่วมกับบุคลากรต่างๆ และสามารถปรึกษาเภสัชกรแหล่งฝึ ก (preceptor) เมือ ่ ต้องการหรือตามเวลาทีก ่ ำาหนด การฝึ กปฏิบัติ งานแบบนีจ ้ ะทำาให้นิสิต/นักศึกษามีความเข้าใจและทักษะต่างๆ รวมทัง้ ตระหนักถึงบทบาทของเภสัชกรในการทำากิจกรรมต่างๆ ให้สำาเร็จลุล่วง 3. การฝึ กปฏิบัติงานภายใต้การด่แลของเภสัชกรแหล่งฝึ ก อย่างใกล้ชิด (clerkship) นิสิต/นักศึกษา จะได้ฝึกปฏิบัติงานจริง ตามวิธีปฏิบัติ (work instruction) ของแหล่งฝึ กและได้รับคำา แนะนำาโดยตรงจากเภสัชกรแหล่งฝึ กอย่่ตลอดเวลา การฝึ ก ปฏิบัติงานแบบนีจ ้ ะทำาให้มีความสามารถขัน ้ พืน ้ ฐาน (minimal competency) และซึมซับลักษณะของเภสัชกรแหล่งฝึ กซึง่ เป็ น เภสัชกรต้นแบบ 4. การฝึ กปฏิบัติงานตามทีไ่ ด้รับมอบหมายด้วยตนเอง (independent practice or study) นิสิต/นักศึกษา จะได้ฝึกปฏิบัติ งานบางอย่างตามทีไ่ ด้รับมอบหมายซึง่ จะช่วยฝึ กความคิด สร้างสรรค์ ทักษะต่างๆ และความรับผิดชอบซึง่ มีความสำาคัญ อย่างมากต่อการทำางานของเภสัชกร รวมทัง้ อาจมีการอภิปราย กลุ่มย่อย (small group discussion) เพือ ่ นำาเสนอผลงานหรือข้อ เสนอแนะต่างๆ การฝึ กปฏิบัติงานทัง้ 4 ร่ปแบบนีม ้ ีข้อดีและข้อเสีย รวมทัง้ 13 .

การพัฒนาความร้่ทางวิชาการ (ให้แหล่งฝึ กจัดให้มีเวลา ของการปฐมนิเทศ รวมทัง้ การอภิปรายกลุ่มย่อยเพือ ่ นำา เสนอรายงานวิชาการ และรายงานกรณีศึกษา) การนิเทศงานการฝึ กปฏิบัติงานวิชาชีพ 14 .งานสนับสนุนการบริการเภสัชกรรม เป็ นเวลา 1 สัปดาห์ 2.งานบริการเภสัชกรรมผ้่ป่วยใน เป็ นเวลา 2 สัปดาห์ 4. งานคุ้มครองผ้่บริโภคด้านสาธารณสุข (เพิม ่ เติมสำาหรับ โรงพยาบาลชุมชน ให้แหล่งฝึ ก จัดสรรเวลาตามความ เหมาะสม โดยสามารถฝึ กร่วมกับสำานักงานสาธารณสุข จังหวัดได้) 5.มีข้อจำากัดทัง้ ในแง่ของแหล่งฝึ ก เภสัชกรแหล่งฝึ ก ผ้่ฝึกปฏิบัติ งาน งบประมาณ วัสดุครุภัณฑ์และเวลาทีใ่ ช้ในการฝึ กปฏิบัติงาน อาจารย์แหล่งฝึ กสามารถเลือกให้การฝึ กปฏิบต ั งิ านได้ตามความ เหมาะสมของระดับความรับร้ข ่ องผ้ฝ ่ ึ กปฏิบัติงาน ระยะเวลาของการฝึ ก ระยะเวลาของการฝึ กปฏิบัติงานวิชาชีพเภสัชกรรมโรง พยาบาล รวมทัง้ สิน ้ 5 สัปดาห์ หรือคิดเป็ น 25 วันทำาการโดย ประมาณ นิสิต/นักศึกษาทุกคนควรผ่านการฝึ กปฏิบัติงาน กิจกรรมต่างๆ ของกลุ่มงานเภสัชกรรม/ฝ่ ายเภสัชกรรม โดยจัด แบ่งการฝึ กดังนี ้ คือ 1.งานบริการเภสัชกรรมผ้่ป่วยนอก เป็ นเวลา 2 สัปดาห์ 3.

การฝึ กทักษะโดยปฏิบต ั งิ านจริงด้วยวิธต ี า ่ งๆ คือ การ สังเกตและสัมผัส (exposure) การฝึ กปฏิบต ั งิ านตาม กรอบงานของแหล่งฝึ ก (participation) การฝึ กปฏิบต ั งิ าน ภายใต้การด่แลของเภสัชกรแหล่งฝึ กอย่างใกล้ชด ิ (clerkship) การฝึ กปฏิบต ั งิ านตามทีได้ ่ รบ ั มอบหมายด้วย ตนเอง (independent) 2.อาจารย์จากคณะเภสัชศาสตร์จะออกนิเทศการฝึ กปฏิบัติ งานในพืน ้ ทีท ่ ีน ่ ิสิต/นักศึกษาได้ไปฝึ กปฏิบัติงาน โดยมี วัตถุประสงค์ ดังนี ้ 1. เพือ ่ ให้อาจารย์ผ้่นิเทศได้รับร้่ถงึ สภาพของแหล่งฝึ ก แผนการฝึ กปฏิบต ั ิ แผนการฝึ กปฏิบัติงานกำาหนดให้นิสิต/นักศึกษาเรียนร้่ด้วย เครือ ่ งมือ 3 ชนิด คือ 1.การเรียนร้่ด้วยตนเอง โดยทางคณะฯ ได้จัดทำาแบบ กิจกรรมต่างๆ ให้นิสิต/นักศึกษาได้ค้นคว้าและหาคำา 15 .เพือ ่ ติดตามผลการฝึ กปฏิบัติงานของนิสิต/นักศึกษาตาม แหล่งฝึ กปฏิบัติงานต่างๆ 2.เพือ ่ รับทราบปั ญหาของแหล่งฝึ กและนิสิต/นักศึกษาทีไ่ ป ฝึ กปฏิบัติงาน 3. เพือ ่ ช่วยประสานงานและให้คำาปรึกษาแนะนำา และได้ ร่วมกันหาทางแก้ไขปั ญหาต่างๆ ในการฝึ กปฏิบัติงานกับ เภสัชกรแหล่งฝึ ก 4.

2 ระบบงานสนับสนุนการบริการ เภสัชกรรม 1.3 การบริหารเวชภัณฑ์ E ฝร.การสอบประเมินผล โดยให้นิสิต/นักศึกษาได้สาธิตหรือ ทำากิจกรรมให้เภสัชกรแหล่งฝึ กให้คะแนนเพือ ่ เป็ นการ ทดสอบว่ามีทักษะในสิง่ ทีไ่ ด้ฝึกปฏิบัติได้ดีเพียงใด แผนกิจกรรมการฝึ กปฏิบัติงานมีดังนี ้ การ เรียนร้่ด้วย ตนเอง สอบ ทักษะ (แบบ ประเมิน ฝึ ก กิจกรรม กิจกรรม) กิจกรรมที ่ 1 : งานสนับสนุนการ บริการเภสัชกรรม 1. 2 E ฝร.5 ระบบประสานงานกับกลุ่มงา นอืน ่ ๆในโรงพยาบาล กิจกรรมที ่ 2 : งานบริการเภสัชกรรม ผ้่ปูวยนอก 16 - การ ผล .1 การบริหารงานในฝ่ ายหรือแผนก เภสัชกรรม 1. 1. 3 E/P ฝร.4 Hospital Accreditation และการ ประยุกต์ใช้ 1.ตอบด้วยตนเอง พร้อมให้เภสัชกรแหล่งฝึ กช่วยตรวจให้ ความเห็น ทัง้ นีเ้ พือ ่ ให้การฝึ กปฏิบัติงานเป็ นไปใน ลักษณะ active learning 3. 5 E - E 1. 4.

7 ทักษะ 2. 13 E - P/C นอืน ่ ๆในโรงพยาบาล ฝร.2 ระบบประสานงานกับกลุ่มงา E/P ฝร.3 การใช้ยาและแผนการรักษา และ P/C ฝร.4 ตรวจและวิเคราะห์ใบสัง่ ยาผ้่ป่วย P/C ฝร.5 การประเมินอาการไม่พึงประสงค์ จากการใช้ยา I I ฝร.2.2) .1 ระบบงานบริการเภสัชกรรมผ้่ป่วย E/P ฝร.4 เสนอการแก้ปัญหาการใช้ยาในร่ป แบบ SOAP Note 3.5 การคัดกรองผ้่ป่วยนอกเพือ ่ ให้คำา ปม.1) ปรึกษา 2.3 งานจัดยาและจ่ายยา P/C ฝร. 15 ใน 3.4) (1 ครัง้ ) (แบบ 3. 8 ความร้่ 2. 14 ปั ญหาเกีย ่ วกับการใช้ยาของผ้่ป่วย P/C ฝร.6 ประเมินปั ญหาทีเ่ กีย ่ วกับการใช้ยา ของผ้่ป่วยนอก กิจกรรมที ่ 3 : งานบริการเภสัชกรรม ผ้่ปูวยใน 3. 9 ฝร.6 งานเภสัชสนเทศ 3. 14 3.1 ระบบงานบริการเภสัชกรรมผ้่ป่วย ใน 3. 10 จ่ายยา นอก นอืน ่ ๆในโรงพยาบาล E P/C 2. 16 ประเมิน ผลเป็ น รายงาน กรณี ศึกษา 1 ครัง้ (แบบ ปม.7 การให้สุขศึกษาด้านยากับผ้ป ่ ่ วยใน 17 ปม. 11 นอก และ ในการ 2 ครัง้ (แบบ 2.2 ระบบประสานงานกับกลุ่มงา P/C ฝร.

3) (1 ครัง้ ) (แบบ ปม.4) E = Exposure การสังเกตและสัมผัสกับการทำางานของเภสัชกรในแหล่งฝึ ก P = Participation การฝึ กปฏิบัติงานจริงตามกรอบงานของแหล่งฝึ กร่วมกับบุคลากร ต่างๆ C = Clerkship การฝึ กปฏิบัติงานภายใต้การด่แลของเภสัชกรแหล่งฝึ กอย่างใกล้ชิด I = Independent การฝึ กปฏิบัติงานตามทีไ่ ด้รับมอบหมายด้วยตนเอง 18 . 19 กิจกรรม 5 : การพัฒนาความร้่ทาง วิชาการ 5. 18 I - E/P ฝร.2 งานคุ้มครองผ้่บริโภค E/P ฝร.กิจกรรม 4 : งานคุ้มครองผ้่บริโภค ด้านสาธารณสุข (ถ้ามี) 4.2 รายงานกรณีศึกษาผ้่ป่วย I - (1 ครัง้ ) (แบบ ปม.1 งานเภสัชกรรมชุมชน 4.1 รายงานวิชาการ 5.

เข้าใจระบบประสานงานของงานในกลุ่มงานเภสัชกรรม กับกลุ่มงานอืน ่ ๆในโรงพยาบาล ขั้นตอนการฝึ กปฏิบัติงาน 1. เข้าใจหลักการของ Hospital Accreditation และนำามา ประยุกต์ใช้ได้ 5. เข้าใจระบบประสานงานของงานสนับสนุนการบริการ เภสัชกรรมกับงานบริการเภสัชกรรมผ้่ป่วยนอก/ใน 6. วิเคราะห์ผลการบริหารงานในกลุ่มงานหรือฝ่ าย เภสัชกรรม 3. วางแนวทางในการบริหารเวชภัณฑ์ 4.กิจกรรม 1: งานสนับสนุนการบริการเภสัชกรรม ระยะเวลาฝึ กปฏิบัติงาน 40 ชัว ่ โมง (1 สัปดาห์) วัตถุประสงค์เชิงพฤติกรรม เมือ ่ ผ่านการฝึ กปฏิบัติงาน สนับสนุนการบริการเภสัชกรรมแล้ว นิสิต/นักศึกษาสามารถ 1. หัวหน้าฝ่ ายหรือแผนกเภสัชกรรม (หรืออาจารย์แหล่ง ฝึ ก) แนะนำาโครงสร้างองค์กรและระบบการบริหารงาน ในฝ่ ายหรือแผนกเภสัชกรรม รวมทัง้ ระบบงาน สนับสนุนการบริการเภสัชกรรม 19 . อาจารย์แหล่งฝึ กชีแ ้ จงเกีย ่ วกับการฝึ กปฏิบัติงานใน กิจกรรมนี ้ 2. วิเคราะห์ระบบงานสนับสนุนการบริการเภสัชกรรม 2.

วิเคราะห์สาเหตุและเสนอแนวทางการแก้ไขทีเกี ่ ยวข้ ่ อง กับการบริหารเวชภัณฑ์ ในแบบ ฝร.3. ฝึ กปฏิบัติงานในส่วนสนับสนุนการบริการเภสัชกรรม ในกรณีทม ี ่ ีขอ ้ สงสัยใดๆ ให้ปรึกษาอาจารย์แหล่งฝึ ก 4. 3 6. สรุปแนวคิดและปั ญหาทีส ่ ำาคัญๆของงานสนับสนุนการ บริการเภสัชกรรมตามหัวข้องานย่อยทีม ่ ีอย่่ในแบบ ฝร.5 8. ในวันสุดท้ายของการฝึ กปฏิบัติงานในกิจกรรมนี ้ ให้ สรุปและอภิปรายผลร่วมกับอาจารย์แหล่งฝึ ก 20 . รับผิดชอบกิจกรรมต่างๆตามทีไ่ ด้รับมอบหมาย แล้ว บันทึกผลการปฏิบัติในแบบ ฝร. นิสต ิ /นักศึกษาวิเคราะห์ผลการบริหารงานในฝ่ ายหรือ แผนกเภสัชกรรมในแบบ ฝร. 2 5.4 7. ศึกษาระบบบริหารเวชภัณฑ์พร้อมสรุปเป็ นแผนผัง ระบบบริหารเวชภัณฑ์ในแบบ ฝร. 1.6 9.

การคัดกรองผ้่ป่วยนอกเพือ ่ ให้คำาปรึกษา 6. วางแผนการจัดบริการจ่ายยาผ้่ป่วยนอก 3. วิเคราะห์ระบบประสานงานกับกล่ม ุ งานเภสัชกรรมฝ่ า ยอืน ่ ๆและกล่ม ุ งานอืน ่ ๆในโรงพยาบาล 4.กิจกรรม 2: งานบริการเภสัชกรรมผ้่ปูวยนอก ระยะเวลาฝึ กปฏิบัติงาน 80 ชัว ่ โมง (2 สัปดาห์) วัตถุประสงค์เชิงพฤติกรรม เมือ ่ ผ่านการฝึ กปฏิบต ั งิ านเภสัชกรรม ผ้ป ่ ่ วยนอกแล้วนิสต ิ /นักศึกษาสามารถ 1. เสนอการแก้ปัญหาการใช้ยา ขัน ้ ตอนการฝึ กปฏิบัติงาน 1. วิเคราะห์ใบสัง่ ยาผ้่ป่วยนอก 5. หัวหน้างานบริการเภสัชกรรมผ้่ป่วยนอก (หรืออาจารย์ แหล่งฝึ ก) แนะนำาระบบงานบริการเภสัชกรรมผ้่ป่วย นอก และชีแจงเกี ้ ยวกั ่ บการฝึ กปฏิบต ั งิ านในกิจกรรมนี ้ 2. ประเมินปั ญหาทีเ่ กีย ่ วกับการใช้ยาของผ้่ป่วยนอก 7. ฝึ กปฏิบัติงานในส่วนงานบริการเภสัชกรรมผ้่ป่วยนอก ในกรณีทม ี ่ ีข้อสงสัยใดๆ ให้ปรึกษาอาจารย์แหล่งฝึ ก 21 . วางแผนแก้ไขปั ญหาทีเ่ กีย ่ วกับการใช้ยาของผ้่ป่วยนอก 8. อธิบายและวิเคราะห์ระบบงานบริการเภสัชกรรมผ้่ป่วย นอก 2.

8 5.11 8.1) 10.9 6. วิเคราะห์ใบสัง่ ยาของผ้่ป่วยนอก 2 ใบ ตรวจสอบความ ถ่กต้องสมบ่รณ์ของใบสัง่ ยาและเขียนอธิบายข้อแนะนำา เกีย ่ วกับยาและโรคในแบบ ฝร. อธิบายถึงเป้ าหมายและหลักปฏิบัติทส ี ่ ำาคัญในงาน บริการเภสัชกรรมผ้่ป่วยนอก ตามหัวข้องานย่อยทีม ่ ีอย่่ ในแบบ ฝร.12 (เฉพาะกรณีทไี ่ ด้รับมอบหมายงาน) 9. สอบประเมินทักษะและความร้ใ่ นการจ่ายยาผ้ป ่ ่ วยนอก อย่างน้อยคนละ 2 ครัง้ (แบบ ปม. ศึกษาและวิเคราะห์ถึงหลักการจ่ายยาให้ถ่กต้อง คือ ถ่กโรค ถ่กคน ถ่กขนาด ถ่กวิธี แล้วบันทึก แนวทางในการปฏิบัติทเี ่ ป็ นจริงในแบบ ฝร. รับมอบหมายงานจากอาจารย์แหล่งฝึ ก เช่น การตรวจ สอบยา การส่งมอบยาแก่ผ้่ป่วย เป็ นต้น และบันทึกใน แบบ ฝร. วิเคราะห์ใบสัง่ ยาของผ้่ป่วยนอก 2 ใบทีม ่ ีปัญหาเกีย ่ ว กับการใช้ยาและเขียนอธิบายปั ญหาและการแก้ไขใน แบบ ฝร.7 4. ในวันสุดท้ายของการฝึ กปฏิบต ั งิ านในกิจกรรมนี ้ ให้สรุป และอภิปรายผลร่วมกับอาจารย์แหล่งฝึ ก 22 .10 7. วิเคราะห์ใบสัง่ ยาของผ้่ป่วยนอก 2 ใบทีต ่ ้องคัดกรอง เพือ ่ ให้คำาปรึกษาและเขียนเหตุผลในการคัดกรองใน แบบ ฝร.3.

ศึกษาและวิเคราะห์ระบบงานบริการเภสัชกรรมผ้่ป่วย ใน พร้อมวิจารณ์และให้ข้อเสนอแนะ ในแบบ ฝร. อธิบายระบบงานบริการเภสัชกรรมผ้่ป่วยใน 2. หัวหน้างานบริการเภสัชกรรมผ้่ป่วยใน (หรืออาจารย์ แหล่งฝึ ก) แนะนำาระบบงานบริการเภสัชกรรมผ้่ป่วยใน และชีแ ้ จงเกีย ่ วกับการฝึ กปฏิบัติงานในกิจกรรมนี ้ 2. วิเคราะห์การใช้ยาและแผนการรักษา และปั ญหาเกีย ่ ว กับการใช้ยาของผ้่ป่วยใน 5. วิเคราะห์ระบบประสานงานกับกล่ม ุ งานเภสัชกรรมฝ่ าย อืน ่ และกล่ม ุ งานอืน ่ ๆในโรงพยาบาล 4. ฝึ กปฏิบัติงานในส่วนงานบริการเภสัชกรรมผ้่ป่วยใน ใน กรณีทม ี ่ ีข้อสงสัยใดๆให้ปรึกษาอาจารย์แหล่งฝึ ก 3. การประเมิน บันทึกอาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยา 8.กิจกรรม 3: งานบริการเภสัชกรรมผ้่ปูวยใน ระยะเวลาฝึ กปฏิบัติงาน 80 ชัว ่ โมง (2 สัปดาห์) วัตถุประสงค์เชิงพฤติกรรม เมือ ่ ผ่านการฝึ กปฏิบต ั งิ าน เภสัชกรรมผ้ป ่ ่ วยในแล้ว นิสต ิ /นักศึกษาสามารถ 1. ตอบคำาถามทางยา และการให้สุขศึกษากับผ้่ป่วย ขัน ้ ตอนการฝึ กปฏิบัติงาน 1. วางแผนแก้ไขปั ญหาทีเ่ กีย ่ วกับการใช้ยาของผ้่ป่วยใน 6. เสนอการแก้ปัญหาการใช้ยาในร่ปแบบ SOAP Note 7. วิเคราะห์ระบบงานบริการเภสัชกรรมผ้่ป่วยใน 3.13 23 .

รับมอบหมายงานจากอาจารย์แหล่งฝึ ก เช่น การ ติดตามการใช้ยา การจ่ายยาบนหอผ้่ป่วย เป็ นต้น และบันทึกในแบบ ฝร.4.17 (เฉพาะกรณีทไี ่ ด้รับมอบ หมายงาน) 8. ศึกษาวิเคราะห์จากเวชระเบียนผ้่ป่วยจำานวน 2 ราย แล้วบันทึกผลการรักษา การใช้ยา และวางแผนการ รักษาโดยใช้ SOAP NOTE ในแบบ ฝร. ฝึ กปฏิบัติการให้สุขศึกษากับผ้่ป่วยใน อย่างน้อยคนละ 1 ครัง้ พร้อมให้อาจารย์แหล่งฝึ กประเมินผล (แบบ ปม. ฝึ กปฏิบัติการให้บริการข้อม่ลข่าวสารด้านยาตามแบบ ฝร.14 5.15 6.16 7. ในวันสุดท้ายของการฝึ กปฏิบต ั งิ านในกิจกรรมนี ้ ให้สรุป และอภิปรายผลร่วมกับอาจารย์แหล่งฝึ ก 24 . ศึกษาแนวทางการปฏิบัติในเรือ ่ งการประเมินอาการอัน ไม่พึงประสงค์จากการใช้ยา พร้อมฝึ กปฏิบัติ ในแบบ ฝร.2) 9.

2 งานเกีย ่ วกับสมุนไพร งานแพทย์ และเภสัชกรรม แผนไทย 1.18 25 .กิจกรรม 4: งานคุ้มครองผ้่ ระยะเวลาฝึ กปฏิบัติงาน ให้จัดระยะเวลาสอดแทรกจากปกติ ได้ตามความเหมาะสม และสามารถจัดให้ไป ฝึ กปฏิบัติงานในสำานักงานสาธารณสุขได้ตาม ความเหมาะสม วัตถุประสงค์เชิงพฤติกรรม เมือ ่ ผ่านการฝึ กปฏิบต ั งิ านแล้ว นิสต ิ /นักศึกษาสามารถ 1. อธิบายถึงบทบาทหน้าทีข ่ องงานคุ้มครองผ้่บริโภคด้าน สาธารณสุข ขั้นตอนการฝึ กปฏิบัติงาน 1. อาจารย์แหล่งฝึ กแนะนำาระบบงานเภสัชกรรมชุมชนและ งานสนับสนุนสถานบริการระดับรองพร้อมให้นิสิต/ นักศึกษาฝึ กปฏิบัติตามความเหมาะสม ซึง่ ได้แก่ 1. อธิบายถึงบทบาทหน้าทีง่ านเภสัชกรรมชุมชน 2.4 การนิเทศงานสถานีอนามัย ให้นักศึกษาตอบคำาถามตามแบบฟอร์ม ฝร.3 การสนับสนุนเวชภัณฑ์แก่สถานีอนามัย และ หน่วย บริการสาธารณสุขปฐมภ่มิ (primary care unit) 1.1 งานสนับสนุนสาธารณสุขม่ลฐานทีเ่ กีย ่ วข้องกับฝ่ าย เภสัชกรรม 1.

19 กิจกรรม 5: การพัฒนา ในช่วงของการฝึ กฏิบัติงานให้อาจารย์แหล่งฝึ กจัดให้มี การนำาเสนอรายงานทางวิชาการ พร้อมสอบประเมินผล การนำาเสนอตามแบบประเมิน ปม. รายงานวิชาการ ให้นิสิต/นักศึกษาแต่ละคนคิดหัวข้อทาง วิชาการมานำาเสนออภิปรายคนละ 1 เรือ ่ ง ซึง่ อาจนำามา จากงานพิเศษทีไ่ ด้รับมอบหมาย หรือการตอบคำาถาม ข้อม่ลด้านยา หรือการประเมินอาการอันไม่พึงประสงค์ จากการใช้ยา 26 .2.5 การคุ้มครองผ้่บริโภคตามพรบ.1 การควบคุมก่อนการจำาหน่าย (premarketing control) 2.3 และ 4 ดังนี ้ 1.4 กลวิธีในการดำาเนินงาน 2. อืน ่ ๆ เช่น พรบ. การประกอบโรคศิลปะ เป็ นต้น ให้นักศึกษาตอบคำาถามตามแบบฟอร์ม ฝร. อาจารย์แหล่งฝึ กแนะนำาระบบงานค้ม ุ ครองผ้บ ่ ริโภคให้ทราบ ถึงนโยบาย เป้ าหมายและการติดตาม พร้อมฝึ กปฏิบัติตาม ความเหมาะสม ในกิจกรรมต่อไปนี ้ 2.2 การควบคุมหลังการจำาหน่าย (postmarketing control) 2.3 การเฝ้ าระวังหลังการจำาหน่าย (postmarketing surveillance) 2.

2.การประเมินผลทีเปิ ่ ดเผยให้นส ิ ต ิ /นักศึกษาได้รบ ั ทราบ โดยตรง เพือ ่ การปรับปรุงตนเองในระหว่างการฝึ กปฏิบัติ งานวิชาชีพ ซึง่ ประกอบด้วย แบบประเมินผลคุณลักษณะ ทางวิชาชีพเภสัชกรรม พฤติกรรม แบบประเมินความร้่ ความเข้าใจ และทักษะ การฝึ กปฏิบัติงาน 2. การประเมินจากอาจารย์แหลูงฝึ ก ส่วนดังนี ้ 27 ประกอบด้วย โดยแบ่งเป็ น 4 . รายงานกรณีศึกษาผ้่ปูวย ให้นิสิต/นักศึกษาแต่ละคนคัด เลือกจากรายงานกรณีศึกษาผ้่ป่วย (ฝร.14) มานำาเสนอ อภิปรายคนละ 1 กรณีศก ึ ษา การวัดและ การวัดและประเมินผลการเรียนมี 2 ลักษณะ ดังนี ้ 1.การประเมินผลทีไ่ มูเปิ ดเผย เพือ ่ สรุปผลการฝึ กปฏิบัติงาน ของนิสิต/นักศึกษาว่าสมควรผ่านหรือไม่ผ่านในระดับใด ซึง่ อาจารย์เภสัชกรแหล่งฝึ กเป็ นผ้่ประเมินให้คะแนนส่งให้ กับทางคณะฯ โดยตรง พร้อมให้ขอ ้ เสนอแนะได้โดยอิสระ ในเชิงพฤติกรรมของนิสิต/นักศึกษาแต่ละคน ในการประเมินให้คะแนนสรุปผลการฝึ กปฏิบัติงานของนิสิต/ นักศึกษาว่าสมควรผ่านหรือไม่ผ่านในระดับใด 1.

การประเมินจากอาจารย์คณะเภสัชศาสตร์ เป็ นไป ตามข้อกำาหนดของแต่ละสถาบัน การประเมินผลการฝึ กปฏิบัติงานมีทั ้งการให้คะแนนเป็ น เกรด และเป็ น S และ U ขึ้นกับแต่ละสถาบัน โดยสัดส่วน ของคะแนนทีใ่ ช้ในการประเมินทัง้ จากอาจารย์แหล่งฝึ กและจาก อาจารย์คณะ เภสัชศาสตร์ ให้เป็ นไปตามข้อกำาหนดของ แต่ละสถาบัน 28 .4 การสอบประเมินผลระหว่างฝึ กปฏิบัติงาน โดย อาจารย์แหล่งฝึ กสอบประเมินผลในกิจกรรมทีกำ ่ าหนด หรือมอบหมาย คือ ทักษะและความร้ใ่ นส่งมอบยา การ ให้สข ุ ศึกษา การนำาเสนอรายงานวิชาการและรายงาน กรณีศก ึ ษาผ้ป ่ ่ วย 2.1.2 แบบประเมินความร้่และทักษะการปฏิบัติงานของ นิสิต/นักศึกษา ในภาพรวมตลอดการฝึ กปฏิบัติงาน วิชาชีพ 1.3 การเรียนร้่ด้วยตนเอง (self-directed learning) ประเมินจากการทำาแบบกิจกรรม 1.1 แบบประเมินการปฏิบัติตนของนิสิต/นักศึกษา โดยใช้ แบบประเมินคุณลักษณะทางวิชาชีพเภสัชกรรมของ แต่ละคน ในภาพรวมตลอดการฝึ กปฏิบัติงานวิชาชีพ 1.

แบบบันทึกการฝึ กปฏิบัติงาน (นิสิต/นักศึกษา ต้องส่งบันทึกการฝึ กปฏิบัติงานแก่เภสัชกรแหล่ง ฝึ กอย่างสมำ่าเสมอ การส่งงานไม่ตรงเวลา หรือการรวบยอดส่งงานในวันท้าย ๆ 29 .

ของการฝึ ก จะมีผลต่อการประเมินพฤติกรรม ในด้านความรับ ผิดชอบและความใส่ใจในงานของนิสิต/นักศึกษา) 30 .

โครงสร้างองค์กรและ ระบบการบริหารงาน ฝร. 1 จงวาดแผนผังโครงสร้างและระบบบริหารงานในกลุ่มงานหรือฝ่ าย เภสัชกรรม 31 .

. วันที ่ ...ข้อเสนอแนะของอาจารย์แหล่ง ฝึ ก……………………………………………………………………………....……… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………… ลงชือ ่ อาจารย์แหล่งฝึ ก .................................................... 32 ...................................................

โรงพยาบาล การบริหารงานเภสัชกรรม ฝร. 2 จงวิเคราะห์ผลการดำาเนินงาน (performance) ของกลุ่มงาน เภสัชกรรม โดยให้ระบุถึงตัวชีว้ ัดการดำาเนินงานทีส ่ ำาคัญ (key performance indicators) และวิเคราะห์ปัจจัยแห่งความสำาเร็จ ประกอบการวิเคราะห์ด้วย 33 .

............. มีการฝึ ก  การฝึ ก ไมูมี ข้อเสนอแนะของอาจารย์แหล่ง ฝึ ก……………………………………………………………………………......................................... 34 ...........................................……… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………… ลงชือ ่ อาจารย์แหล่งฝึ ก ......... วันที ่ .....

 Drug supply …………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………… ………………. ……………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ………………. 3 จงสรุปแนวคิดทีใ่ ช้ในการจัดการเรือ ่ งต่อไปนีข ้ องแหล่งฝึ ก รวมถึงจุด เด่นและข้อเสนอแนะในการพัฒนาในแต่ละเรือ ่ ง  Hospital accreditation (HA) or ISO ……………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ………………. …………………………………………………………………………………………… ……………….  Drug procurement ………………………. …………………………………………………………………………………………… ……………….  Drug inventory control …………………………………………………. ………………………………… …………………………………………………………………………………………… ……………….บริการเภสัชกรรม ระบบงานสนับสนุนการ ฝร.…… 35 .

. …………………………………………………………………………………………… ……………….  Drug information service ………………………………………………………………………………. PTC and IC) ………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ………………. ………………………………… 36 .g. …………………………………………………………………………………………… ……………….  Committee involvement (e. …………………………………………………………………………………………… ………………. …………………………………………………………………………………………… ………………. ……………………………………… …………………………………………………………………………………………… ……………….  Drug production and repacking ……………………………….  Primary health care …………………………………………………. …………………………………………………………………………………………… ……………….…………………………………………………………………………………………… ……………….

. ……………………………… …………………………………………………………………………………………… ………………............. 37 ........................…………………………………………………………………………………………… ………………......……… ………………………………………………………………………………………………… ……………………… ลงชือ ่ อาจารย์แหล่งฝึ ก . วันที ่ ............................  อืน ่ ๆ (โปรดระบุ)…………………………………………………………......... …………………………………………………………………………………………… ………………....................  มีการฝึ ก การฝึ ก  ไมูมี ข้อเสนอแนะของอาจารย์แหล่ง ฝึ ก……………………………………………………………………………..............

การบริหาร เวชภัณฑ์ ฝร. 4 จงวาดแผนผังระบบบริหารเวชภัณฑ์ตงั ้ แต่ขน ั ้ ตอนการจัดซือ ้ จนถึง การเก็บในคลังเวชภัณฑ์ 38 .

..................................……… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………… ลงชือ ่ อาจารย์แหล่งฝึ ก ............ข้อเสนอแนะของอาจารย์แหล่ง ฝึ ก……………………………………………………………………………............ 39 .................. วันที ่ ...................................

................................... ................................. ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ……………………… 2... ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… 40 .......................................................................... ยาหมด อายุ......... ยาขาด สต๊อค...... ........................................................................... 5 จงวิเคราะห์ปัจจัยเชิงสาเหตุและแนวทางแก้ไขของปั ญหาในการ บริหารเวชภัณฑ์ดงั นี ้ 1.....การบริหาร ความเสีย ่ ง ฝร....................

............................. ......................... ปั ญหาคุณภาพของยาทีจ ่ ัด ซือ ้ ............ ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ……………………… 41 .....……………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ……………………… 3....................................

......................................................... 42 .............................. มีการฝึ ก การฝึ ก  ไมูมี ข้อเสนอแนะของอาจารย์แหล่ง ฝึ ก…………………………………………………………………………….....................……… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………… ลงชือ ่ อาจารย์แหล่งฝึ ก . วันที ่ ..

6 ในงานสนับสนุนการบริการเภสัชกรรม  งานทีไ่ ด้รับมอบหมาย ……………………………………………. ………………………………………. …………………………………………………………………….. …………………………………………………………………………………………… ………………. ……………………………………….……………. ปั ญหาและการแก้ไข (ถ้ามี) ………………………………………. ………………………………………. …………………………………… ……………………………………………………………………... …………………………………………………………………………………………… ………………. ประโยชน์ทไี ่ ด้รับ …………………………………………………. ……………………………………… ……………………………………………………………………. ………………………………………. 43 . ……………….……… …………………………………………………………………………………………… ……………….งานพิเศษ ทีไ่ ด้รับมอบหมาย ฝร. …………………………………………………………………….

ประโยชน์ทไี ่ ด้รับ ………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… 44 .……… …………………………………………………………………………………………… ………………... …………………………………… …………………………………………………………………………………………… ………………. …………………………………………………………………………………………… ………………. ………………………………………………………………………. ………………………………………………. …………………………………………………………………………………………… ………………. ปั ญหาและการแก้ไข (ถ้ามี) ………………………………………. ……………………………………… ………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………… ………………. ……………………………………. …………………………………….ความคิดเห็นของอาจารย์แหล่งฝึ ก (ถ้ามี) …………………….….  งานทีไ่ ด้รับมอบหมาย ………………………….

ความคิดเห็นของอาจารย์แหล่งฝึ ก (ถ้ามี) ……………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ……………….………………. …………………………… วันที ่………. …………………………………………………………………………………………… ………………..………………………………………………… 45 .  มีการฝึ ก  ไมูมีการฝึ ก ลงชือ ่ อาจารย์แหล่งฝึ ก ………. …………………………………………………………………………………………… ………………..

........ …………………………………………………………………………………………… ………………......งานบริการ เภสัชกรรมผ้่ปูวยนอก ฝร.. …………………………………………………………………………………………… ………………... …………………………………………………………………………………………… ………………........................ 46 ..... …………………………………………………………………………………………… ………………............. ……………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ………………..  การตรวจสอบยาโดยเภสัชกร……………………………...... 7 จงระบุถึงเป้ าหมายและหลักปฏิบัติทส ี ่ ำาคัญในงานบริการผ้่ป่วยนอก ดังต่อไปนี ้  การจ่ายยาโดยเภสัชกร .... …………………………………………………………………………………………… ………………............ …………………………………………………………………………………………… ……………….................... …………………………………………………………………………………………… ………………........

…………………………………….………… …………………………………………………………………………………………… ……………….. …………………………………………………………………………………………… ………………..…………………………………………………………………………………………… ……………….....…………….  การให้คำาปรึกษาด้านยา โดยเภสัชกร.. …………………………………………………………………………………………… ………………. …………………………………………………………………………………………… ………………. …………………………………………………………………………………………… ………………. 47 . …………………………………………………………………………………………… ………………. ……………………………… …………………………………………………………………………………………… ……………….. …………………………………………………………………………………………… ……………….  อืน ่ ๆ (โปรดระบุ)…………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………… ……………….

..................... 48 ............. ข้อเสนอแนะของอาจารย์แหล่ง ฝึ ก……………………………………………………………………………....................……… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………… ลงชือ ่ อาจารย์แหล่งฝึ ก ............. วันที ่ .................................…………………………………………………………………………………………… ………………. …………………………………………………………………………………………… ………………............

ระบบการ จูายยาผ้่ปูวยนอก ฝร. 8 การบริหารความเสีย ่ งในการจ่ายยาผ้่ป่วยนอก เพือ ่ การจ่ายยาให้ถ่ก โรค ถ่กคน ถ่กขนาด ถ่กวิธี มีหลักสำาคัญอย่างไรบ้าง (ให้ระบุ ประเภทความเสีย ่ งและการป้ องกัน) 49 .

..................................................................……… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………… ลงชือ ่ อาจารย์แหล่งฝึ ก ................. วันที ่ .............ข้อเสนอแนะของอาจารย์แหล่ง ฝึ ก……………………………………………………………………………............ 50 ...

...................... ………………………………………………………………………………………………… …………………....... ยา (ขนาด/ความแรง/ เหตุผล จำานวน) และ วิธีใช้ยา ข้อแนะนำาการ ใช้ยา 51 ........... 9..วิเคราะห์ ใบสัง ่ ยาผ้่ปูวยนอก ฝร............1 โรคหรืออาการทีม ่ าพบแพทย์ ทีเ่ ป็ นไปได้จากการวิเคราะห์ใบสัง่ ยา คือ .

........ ………………………………………………………………………………………………… 52 ............................................. วันที ่ .............2 โรคหรืออาการทีม ่ าพบแพย์ ทีเ่ ป็ นไปได้จากการวิเคราะห์ใบสัง่ ยา คือ ……………………………………….................... วิเคราะห์ ใบสัง ่ ยาผ้่ปูวยนอก (ตูอ) ฝร....... 9.....……… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………… ลงชือ ่ อาจารย์แหล่งฝึ ก ..............ข้อแนะนำาการปฏิบัติตัว ข้อเสนอแนะของอาจารย์แหล่ง ฝึ ก……………………………………………………………………………...

.. ยา (ขนาด/ความแรง/ เหตุผล จำานวน) และ วิธีใช้ยา ข้อแนะนำาการ ใช้ยา 53 .……………….

........................……… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………… ลงชือ ่ อาจารย์แหล่งฝึ ก ................................................................ วันที ่ ..........ข้อแนะนำาการปฏิบัติตัว ข้อเสนอแนะของอาจารย์แหล่ง ฝึ ก……………………………………………………………………………............ 54 .

... ยา (ขนาด/ความแรง/ เหตุผล จำานวน) และ วิธีใช้ยา ข้อแนะนำาการ ใช้ยา 55 ....1 โรคหรืออาการทีม ่ าพบแพทย์ ทีเ่ ป็ นไปได้จากการวิเคราะห์ใบสัง่ ยา คือ .เพือ ่ ให้คำาปรึกษา การคัดกรองใบสัง ่ ยาผ้่ปูวยนอก ฝร....… ………………………………………………………………………………………………… …………..……………………………………... 10.

........ ………………………………………………………………………………………………… …………………................................เหตุผลในการคัดกรองผ้่ปูวยเพือ ่ ให้คำาปรึกษา และคำาปรึกษาทีใ่ ห้ ………………………………………………………………………………………………… …………………........ 56 . ข้อเสนอแนะของอาจารย์แหล่ง ฝึ ก…………………………………………………………………………….............. ………………………………………………………………………………………………… ………………….... วันที ่ ..... ………………………………………………………………………………………………… …………………................................. ………………………………………………………………………………………………… …………………...............……… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………… ลงชือ ่ อาจารย์แหล่งฝึ ก .

ยา (ขนาด/ความแรง/ เหตุผล จำานวน) และ วิธีใช้ยา ข้อแนะนำาการ ใช้ยา 57 . ……..… ………………………………………………………………………………………..…………………………..2 โรคหรืออาการทีม ่ าพบแพทย์ ทีเ่ ป็ นไปได้จากการวิเคราะห์ใบสัง่ ยา คือ …………. …………………….การคัดกรองใบสัง ่ ยาผ้่ปูวย นอกเพือ ่ ให้คำาปรึกษา (ตูอ) ฝร. 10.

เหตุผลในการคัดกรองผ้่ปูวยเพือ ่ ให้คำาปรึกษา ให้ และคำาปรึกษาที ่ ………………………………………………………………………………………………… ………………….. ………………………………………………………………………………………………… …………………. ………………………………………………………………………………………………… ………………….. ………………………………………………………………………………………………… …………………....……… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………… ลงชือ ่ อาจารย์แหล่งฝึ ก 58 . ข้อเสนอแนะของอาจารย์แหล่ง ฝึ ก……………………………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………… ………………….

.................................... วันที ่ ....................................................................... 59 ...

…….1 โรคหรืออาการทีม ่ าพบแพทย์ ทีเ่ ป็ นไปได้จากการวิเคราะห์ใบสัง่ ยา คือ . 11.ปั ญหาทีเ่ กีย ่ วกับ การใช้ยาและการแก้ไข ฝร.…………………………………….… ………………………………………………………………………………….... ยา (ขนาด/ความแรง/ เหตุผล จำานวน) และ วิธีใช้ยา ข้อแนะนำาการ ใช้ยา 60 . ………………………….

.ปั ญหาเกีย ่ วกับการใช้ยาและการแก้ไข ………………………………………………………………………………………………… ………………….................................……… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………… ลงชือ ่ อาจารย์แหล่งฝึ ก ............. ………………………………………………………………………………………………… …………………............. ………………………………………………………………………………………………… …………………...... ข้อเสนอแนะของอาจารย์แหล่ง ฝึ ก…………………………………………………………………………….................. วันที ่ ....... ………………………………………………………………………………………………… …………………........ ………………………………………………………………………………………………… …………………. 61 .....................

………………………………………………………………………………………………… …………. ยา (ขนาด/ความแรง/ เหตุผล จำานวน) และ วิธีใช้ยา ข้อแนะนำาการ ใช้ยา 62 ..2 โรคหรืออาการทีม ่ าพบแพทย์ ทีเ่ ป็ นไปได้จากการวิเคราะห์ใบสัง่ ยา คือ ………………………………………... ……. 11.ยาและการแก้ไข (ตูอ) ปั ญหาทีเ่ กีย ่ วกับการใช้ ฝร.

........................ ………………………………………………………………………………………………… …………………..……… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………… ลงชือ ่ อาจารย์แหล่งฝึ ก ................. ………………………………………………………………………………………………… ………………….... ………………………………………………………………………………………………… …………………...........ปั ญหาเกีย ่ วกับการใช้ยาและการแก้ไข ………………………………………………………………………………………………… …………………......... ………………………………………………………………………………………………… …………………...................... ข้อเสนอแนะของอาจารย์แหล่ง ฝึ ก……………………………………………………………………………........ วันที ่ .................... 63 ....

…………………………………… …………………………………………………………………………………………… ………………. …………………………………………………………………………………………… ………………. ประโยชน์ทไี ่ ด้รับ ………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ………………. 12 ในงานบริการเภสัชกรรมผ้่ปูวยนอก  งานทีไ่ ด้รับมอบหมาย …………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………………… ………………. …………………………………………………………………………………………… ………………. ความคิดเห็นของอาจารย์แหล่งฝึ ก (ถ้ามี) 64 . …………………………………………………………………………………………… ……………….……….งานพิเศษทีไ่ ด้รับ มอบหมาย ฝร.. …………………………………………………………………………………………… ………………. ปั ญหาและการแก้ไข (ถ้ามี) ……………………………………….

………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
……………….
……………………………………………………………………………………………
……………….

งานทีไ่ ด้รับมอบหมาย
………………………………………………………………………….………
……………………………………………………………………………………………

……………….
……………………………………………………………………………………………
……………….
……………………………………………………………………………………………
……………….
ปั ญหาและการแก้ไข (ถ้ามี) ………………………………………..
……………………………………
……………………………………………………………………………………………
……………….
……………………………………………………………………………………………
……………….
ประโยชน์ทไี ่ ด้รับ
…………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
……………….
65

……………………………………………………………………………………………
……………….
ความคิดเห็นของอาจารย์แหล่งฝึ ก (ถ้ามี)
………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………
……………….
……………………………………………………………………………………………
……………….

มีการฝึ ก

การฝึ ก
ลงชือ
่ อาจารย์แหล่งฝึ ก ………..
……………………………
วันที ่ ……………………………………….…………………

66

ไมูมี

การ

จูายยาผ้่ปูวยใน
1.

ฝร. 13

จงระบุถึงความแตกต่างระหว่างระบบการจ่ายยาแบบ Floor

Stock กับ Unit Dose
…………………………………………………………………………………………………
………………….
…………………………………………………………………………………………………
………………….
…………………………………………………………………………………………………
………………….
…………………………………………………………………………………………………
………………….
…………………………………………………………………………………………………
………………….
…………………………………………………………………………………………………
………………….
…………………………………………………………………………………………………
………………….
…………………………………………………………………………………………………
………………….
…………………………………………………………………………………………………
………………….
…………………………………………………………………………………………………
………………….
67

………………………………………………………………………………………………… …………………. ………………………………………………………………………………………………… …………………. ………………………………………………………………………………………………… ………………….จงวิเคราะห์ว่าระบบจ่ายยาผ้่ป่วยในของโรงพยาบาลเป็ นแบบ ใด พร้อมนำาเสนอจุดเด่น และข้อเสนอแนะในการพัฒนา ………………………………………………………………………………………………… …………………. ………………………………………………………………………………………………… 68 . ………………………………………………………………………………………………… …………………. ………………………………………………………………………………………………… …………………. ………………………………………………………………………………………………… …………………. 2. ………………………………………………………………………………………………… ………………….………………………………………………………………………………………………… …………………. ………………………………………………………………………………………………… ………………….

วันที ่ ........................................……… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………… ลงชือ ่ อาจารย์แหล่งฝึ ก ....... ข้อเสนอแนะของอาจารย์แหล่ง ฝึ ก……………………………………………………………………………. 69 . ………………………………………………………………………………………………… …………………................. ………………………………………………………………………………………………… ………………….…………………...............................................

14.1-1 Patient Profile Bed: Ward/Hospital: Age: Admitted date: Discharged date: Occupation: Allergies: Wt/Ht: CC: (อาการสำาคัญ) BSA: PI: (ประวัติการเจ็บป่ วยในปั จจุบัน) PMH: (ประวัติการเจ็บป่ วยในอดีต/การใช้ยา) PE: (ผลการตรวจร่างกาย) 70 .บันทึกการใช้ ยาและแผนการรักษา ฝร.

inhaler ) _____ Impaired liver. (e. or swallowing _____ Forgetfulness _____ Drug allergy or drugs _____ _____ intake _____ _____ Hand deformities Stress. 14.LAB: (ผลการตรวจทางห้องปฏิบัติการ) DRP risk factors _____ Elderly _____ Poor compliance _____ Particular patient (pregnancy.1-2 บันทึกการสัง ่ ใช้ยา Drug Dosage Regimen 71 เหตุผลในการสัง ่ จูายยา . breast feeding.g. depression. GI or thyroid function Alcohol _____ Narrow _____ Special drug _____ Other: Genetic disease บันทึกการใช้ยา และแผนการรักษา ฝร. or child) _____ Living alone _____ Difficulty in seeing. digoxin) _____ Multiple diseases Impaired cardiac function admin. anxiety.g. hostility _____ _____ Obesity Diet _____ Smoking _____ Impaired renal function therapeutic drug (e. hearing.

บันทึกการใช้ยา และแผนการรักษา ฝร. 14.1-3 (ด่วิธีการเขียนทีผ ่ นวกที ่ 1 หน้า 69) 72 .

…………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………. S&O: …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………. …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………. …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………. A: …………………………………………………………………………………………… 73 .SOAPNOTE …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………. Problem List …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ………………………………………….

.............2-1 74 .................. …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………........................ 14...........…………………………………………………………………………………………… …………………………………………....... วันที ่ .... ข้อเสนอแนะของอาจารย์แหล่ง ฝึ ก……………………………………………………………………………...... …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ………………………………………….....……… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………… ลงชือ ่ อาจารย์แหล่งฝึ ก . P: …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………... บันทึกการใช้ยา และแผนการรักษา ฝร.........................

Patient Profile Bed: Ward/Hospital: Age: Admitted date: Discharged date: Occupation: Allergies: Wt/Ht: CC: (อาการสำาคัญ) BSA: PI: (ประวัติการเจ็บป่ วยในปั จจุบัน) PMH: (ประวัติการเจ็บป่ วยในอดีต/การใช้ยา) PE: (ผลการตรวจร่างกาย) LAB: (ผลการตรวจทางห้องปฏิบัติการ) 75 .

depression. hostility _____ Impaired renal function therapeutic drug (e. 14.g. hearing. breast feeding. GI or thyroid function _____ Other: Genetic disease บันทึกการใช้ ยาและแผนการรักษา ฝร.DRP risk factors _____ Elderly _____ Poor compliance _____ Particular patient (pregnancy. (e.g. digoxin) _____ Multiple diseases Impaired cardiac function Alcohol _____ Narrow _____ Special drug admin. anxiety. or child) _____ Living alone _____ Difficulty in seeing. inhaler ) _____ Impaired liver.2-2 บันทึกการสัง ่ ใช้ยา Drug Dosage Regimen 76 เหตุผลในการสัง ่ จูายยา . or swallowing _____ Forgetfulness _____ Drug allergy or drugs _____ _____ intake _____ _____ Hand deformities _____ _____ Obesity Diet _____ Smoking Stress.

บันทึกการใช้ ยาและแผนการรักษา ฝร.2-3 SOAP NOTE …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………. …………………………………………………………………………………………… 77 . 14.

…………………………………………………………………………………………… …………………………………………. 78 . …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………. Problem List …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………. A: …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………. …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………. …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… …………………………………………. S&O: …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ………………………………………….

........ เพศ ………….. วันที ่ ..................……… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………… ลงชือ ่ อาจารย์แหล่งฝึ ก ...P: …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ………………………………………….......................15-1 ADR Probability Scale (Naranjo’s Algorithm) ผ้่ปูวยอายุ ................................... ส่ง ................. ปี กก........................ แบบบันทึกการประเมินอาการ ไมูพึงประสงค์จากการใช้ยา ฝร.. ซม.......... …………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ………………………………………….. ข้อเสนอแนะของอาจารย์แหล่ง ฝึ ก…………………………………………………………………………….......... .. อาการแพ้ยาทีพ ่ บ 79 นำ้าหนัก.......

..... ............................. .......................…………………………………………………………………………………………… ……………....................................... .. ประวัติการแพ้ยา ……………………………………………………………………………………………..................................... อาการไม่พึงประสงค์ดีขน ึ้ + เมือ ่ หยุดยาทีส ่ งสัยหรือเมือ ่ ให้ 1 4...................... .............................. เคยมีสรุปหรือรายงาน ADR ใ ชู ไมูใ ชู +1 0 ไมู ทราบ 0 เกียวกับยาที ่ สงสัยมาแล้ว ่ 2................................... อาการไม่พงึ ประสงค์เกิดขึน ้ + หลังได้รบ ั ยาทีสงสั ่ ย 2 -1 0 0 0 -1 0 วันทีเ่ ริม ่ ใช้ยา วันทีห ่ ยุดยา 3............... ....... ……………..... โรคประจำาตัว ..................... ยา................... ยา.......... ....................................... รายการประเมิน 1............................ ................ อาการไม่พึงประสงค์ดัง + ยาต้านทีเ่ ฉพาะเจาะจง กล่าวเกิดขึน ้ อีกเมือ ่ ได้รับยาที ่ 2 80 ยา….......................

.. ผ้่ประเมิน …………………………………… 81  ออกบัตรแพ้ ..... อาการไม่พึงประสงค์นน ั ้ มี + หลักฐานทีไ่ ด้รับการยืนยันโดย 1 วิธีอันเหมาะสม รวมคะแนน ผลการประเมิน: ใช่แน่นอน (Definite) ≥ 9 น่าจะใช่ (Probable) = 5-8 เป็ นไปได้ (Possible) = 1-4 ไม่นา ่ จะใช่ (Doubtful) ≤ 0 การแก้ไขทีไ่ ด้ดำาเนินการหลังพบอาการอันไมูพึงประสงค์ ยา  แจ้งให้ผ้่ป่วยทราบ  อืน ่ ๆ.... สามารถตรวจวัดระดับยา + 0 0 + 0 0 + 0 0 0 0 สามารถเกิดจากสาเหตุอน ื่ นอกเหนือจากยาทีส ่ งสัย ใหม่เมือได้รับยาหลอก ่ ในเลือดหรือของเหลวใน 1 ร่างกายว่ามีความเข้มข้นที ่ ทำาให้เกิดพิษ 8. อาการไม่พึงประสงค์ รุนแรงขึน ้ เมือ ่ เพิม ่ ขนาดยา 1 หรือลดลงเมือ ่ ลดขนาดยา 9.สงสัยเข้าไปใหม่ 5...... อาการไม่พึงประสงค์ -1 +2 0 6...... อาการไม่พึงประสงค์เกิดขึนได้ ้ -1 +1 0 7. ผ้่ป่วยเคยเกิดอาการไม่พึง ประสงค์เช่นนีม ้ าแล้วเมือ ่ ได้รับ 1 ยาในครัง้ ก่อน 10.

วันที ่ ………………………………………… Causality Algorithm of Thai FDA Causalit y Time relationship to drug administration Certain Plausible relationship Concurrent disease or other drugs or chemicals Response to Response to dechalleng rechallenge e Definitive Cannot provide explanation Clinically plausible pharmacologically or phenomenologicall y Probabl e Reasonable time sequence Possible Reasonable time Unlikely to be attributed Not required Lacking or - reasonable Provide explanation sequence Unlikely Clinically unclear Improbable Provide plausible relationship explanation 82 - - .

......................................……… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………… ลงชือ ่ อาจารย์แหล่งฝึ ก ............................ วันที ่ ...........................ข้อเสนอแนะของอาจารย์แหล่ง ฝึ ก……………………………………………………………………………........ 83 ฝร .. ขูาวสารด้านยา วันทีร ่ ับคำาถาม การให้บริการข้อม่ล ....16 วันทีต ่ อบ ................................................

.............................................................................................. .......................................... KEY WORD................................................................................................. ........................... ชือ ่ ผ้่ถาม .......................................... คำาตอบ 84 .................... อาชีพ ( ( ) แพทย์ ) พยาบาล ผ้่รับคำาถาม ( ) ทันตแพทย์ ( ) เภสัชกร ( ) อืน ่ ๆระบุ ...................................................... ................................................ ผ้่ตอบคำาถาม ......................................... .............................................. ........................................................................................................... คำาถาม .......................................................... ............................................ ประเภทคำาถาม ( ) Identification & Availability ( ) Pharmacokinetics ( ) Interaction ( ) Therapeutic use & Pharmacotherapy ( ) Pharmaceutics ( ) ADR & Side effect ( ) Toxicity/poisoning ( ) Pregnancy/Lactation ( ) Dosage/Administration ( ) Herbal/Conventional medicine ( ) Others........................................................................ ...................................................................... ทีท ่ ำางาน ........คำาถาม ................................. ...................................................................

..................................................................... ................................... ................................... เอกสารอ้างอิง 85 ................................................................................................................... .... ...................................... ...................................... ..... ....................................................................................................................................... ..................... ....................................................................................................... ......................................................................................................................................................................................................... .................................................................................................... .......... ................................................................................ ....................................................................... ................................................ ...... ............ .............. ............................................................................................................................................................................................................................................................................ ....................................................................................................... .............................................. .................................................................................

.......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... .......……… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………… ลงชือ ่ อาจารย์แหล่งฝึ ก . ................................................  มีการฝึ ก การฝึ ก  ไมูมี ข้อเสนอแนะของอาจารย์แหล่ง ฝึ ก…………………………………………………………………………….............................................................................................................................................. วันที ่ ............................... ................................ ..................................... 86 ........ ................................................. ................................. .

…………………………………………………………………………………………… ………………. 17 ในงานบริการ เภสัชกรรมผ้่ปูวยใน  งานทีไ่ ด้รับมอบหมาย …………………………………………………………………………. ประโยชน์ทไี ่ ด้รับ ………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ………………. …………………………………… …………………………………………………………………………………………… ………………. …………………………………………………………………………………………… ………………. ปั ญหาและการแก้ไข (ถ้ามี) ………………………………………. …………………………………………………………………………………………… ……………….……… …………………………………………………………………………………………… ………………..งานพิเศษทีไ่ ด้ รับมอบหมาย ฝร. …………………………………………………………………………………………… 87 .

………… …………………………………………………………………………………………… ………………. …………………………………………………………………………………………… ………………. …………………………………………………………………………………………… ……………….  งานทีไ่ ด้รับมอบหมาย. ปั ญหาและการแก้ไข (ถ้ามี) ………………………………………..………………. ประโยชน์ทไี ่ ด้รับ ………………………………………………………………………………………… 88 . ความคิดเห็นของอาจารย์แหล่งฝึ ก (ถ้ามี) ……………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ………………. …………………………………………………………………………………………… ………………. ………………………………………………………………………. …………………………………… …………………………………………………………………………………………… ………………. …………………………………………………………………………………………… ……………….

..  มีการฝึ ก การฝึ ก  ไมูมี ลงชือ ่ อาจารย์แหล่งฝึ ก………...... PCU) แนวคิดของ PCU 89 .. ความคิดเห็นของอาจารย์แหล่งฝึ ก (ถ้ามี) ……………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………… ………………. วัน ที ่…………………………………… ฝร. 18 แนวคิด และปั ญหางานเภสัชกรรมชุมชนและงาน สนับสนุนสถานบริการระดับรอง จงสรุปแนวคิด บทบาทของเภสัชกร จุดเด่น รวมทัง้ เสนอแนะวิธีการ พัฒนางานเภสัชกรรมชุมชนและงานสนับสนุนสถานบริการระดับรองดัง ต่อไปนี ้ 1..………………………….... หนูวยบริการสาธารณสุขปฐมภ่มิ (Primary care unit. …………………………………………………………………………………………… ……………….. …………………………………………………………………………………………… ……………….....…………………………………………………………………………………………… ……………….

งานแพทย์/เภสัชกรรมแผนไทย แนวคิดของงานแพทย์/เภสัชกรรมแผนไทย ………………………………………………………………………………………………… ……………… ………………………………………………………………………………………………… ……………… 90 .………………………………………………………………………………………………… ……………… ………………………………………………………………………………………………… ……………… ………………………………………………………………………………………………… ……………… บทบาทของเภสัชกรใน PCU ………………………………………………………………………………………………… ……………… ………………………………………………………………………………………………… ……………… ………………………………………………………………………………………………… ……………… ………………………………………………………………………………………………… ……………… ปั ญหา/อุปสรรคและแนวทางแก้ไข ………………………………………………………………………………………………… ……………… ………………………………………………………………………………………………… ……………… 2.

..................................………………………………………………………………………………………………… ……………… บทบาทของเภสัชกรในงานแพทย์/เภสัชกรรมแผนไทย ………………………………………………………………………………………………… ……………… ………………………………………………………………………………………………… ……………… ………………………………………………………………………………………………… ……………… ………………………………………………………………………………………………… ……………… ปั ญหา/อุปสรรคและแนวทางแก้ไข ………………………………………………………………………………………………… ……………… ………………………………………………………………………………………………… ………………  มีการฝึ ก การฝึ ก  ไมูมี ข้อเสนอแนะของอาจารย์แหล่ง ฝึ ก……………………………………………………………………………..... วันที ่ 91 ....................……… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………… ลงชือ ่ อาจารย์แหล่งฝึ ก .................

........................ เภสัชกรและงาน คุ้มครองผ้่บริโภค ฝร....... 19 จงวิเคราะห์บทบาทของเภสัชกรในงานคุ้มครองผ้่บริโภค ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… 92 ......

.......................................... 93 ..............................……… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………… ลงชือ ่ อาจารย์แหล่งฝึ ก ........... วันที ่ ......………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………  มีการฝึ ก การฝึ ก  ไมูมี ข้อเสนอแนะของอาจารย์แหล่ง ฝึ ก……………………………………………………………………………......................

) ได้ปรับปรุงวิธีการประเมินผลนิสิต/นักศึกษาฝึ กฏิบัติ งานใหม่เพือ ่ ให้การประเมินผลสามารถใช้ประโยชน์ทง ั ้ ต่อตัว นิสิต/นักศึกษาในการพัฒนาปรับปรุงตนเอง และสามารถใช้ใน การประเมินผลการเรียนการสอนว่าผ่านหรือไม่ผ่านในระดับใด จึงได้จัดทำาชุดการประเมินผลเป็ น 2 ลักษณะดังนี ้ 1.ศ.ท.5) แบบประเมินความร้่ ความเข้าใจ และทักษะการฝึ ก ปฏิบัติงาน (ปม.คำาชีแ ้ จงการประเมินผล สำาหรับอาจารย์เภสัชกรแหลูงฝึ ก ----------------------- เรียน อาจารย์เภสัชกรประจำาแหลูงฝึ ก ด้วยคณะอนุกรรมการการฝึ กปฏิบัติงานวิชาชีพเภสัชกรรม ศ่นย์ประสานงานการศึกษาเภสัชศาสตร์แห่งประเทศไทย (ศ.2) แบบประเมินการนำาเสนอรายงานวิชาการ (ปม.3) แบบประเมินรายงานกรณีศึกษาผ้่ป่วย (ปม.6) แบบประเมินผลดังกล่าวบรรจุอย่่ในค่่มือการ 94 . การประเมินผลทีเ่ ปิ ดเผย สามารถเปิ ดเผยให้นิสิต/ นักศึกษาได้รับทราบโดยตรง เพือ ่ การปรับปรุงตนเองในระหว่าง การฝึ กปฏิบัติงานวิชาชีพ ซึง่ ประกอบด้วย แบบประเมินทักษะ และความร้่ในการจ่ายยา (ปม.1) แบบประเมินทักษะการให้ สุขศึกษา (ปม.ภ.4) แบบ ประเมินผลคุณลักษณะทางวิชาชีพเภสัชกรรม-พฤติกรรม (ปม.

7) เพือ ่ สรุปผลการฝึ กปฏิบัติงาน ของนิสิต/นักศึกษาว่าสมควรผ่านหรือไม่ผ่านในระดับใด (ร้อย ละ) และอาจารย์เภสัชกรแหล่งฝึ กสามารถให้ขอ ้ เสนอแนะในเชิง พฤติกรรมของนิสต ิ /นักศึกษาแต่ละคนได้โดยอิสระเพือ ่ ให้ทางคณะ ได้รบ ั ทราบและดำาเนินการต่อไป แบบประเมินผลนีจะได้ ้ ใส่ซองปิ ด ผนึกถึงอาจารย์เภสัชกรแหล่งฝึ กโดยตรง เมือ ่ อาจารย์เภสัชกร แหล่งฝึ กได้ประเมินผลเรียบร้อยแล้วให้ปิดผนึกส่งคืนกลับมายัง คณะเภสัชศาสตร์ของแต่ละสถาบัน จึงเรียนมาเพือ ่ โปรดทราบ คณะอนุกรรมการการฝึ กปฏิบัติงานวิชาชีพ ภาคบังคับ ศ่นย์ประสานงานการศึกษาเภสัชศาสตร์แหูงประเทศไทย (ศ.ภ.ท.ศ. การประเมินผลทีไ่ มูเปิ ดเผย คือแบบสรุปประเมินผลการ ฝึ กปฏิบัติงานในภาพรวม (ปม.) มกราคม 255 95 .ฝึ กปฏิบัติงาน เมือ ่ อาจารย์เภสัชกรแหล่งฝึ กได้ประเมินผล เรียบร้อยแล้วให้จด ั ส่งคืนให้นิสิต/นักศึกษารับทราบโดยตรง 2.

การนับจำานวนเม็ดยาด้วยถาดนับ 5. การระบุตัวผ้่ป่วยหรือผ้่ใช้ยาทีแ ่ ท้ 7. การเลือกใช้ภาชนะถ่กต้องเหมาะ สม 3.1. การตรวจซำา้ เพือลดความคลาด ่ เคลือนทางยา ่ 6. การอธิบายวิธีการใช้ยาขณะส่ง มอบยา 96 พอ ใช้ ดี ดี ประเ ก ไมูได้ มา มิน . การจัดเตรียมยาตามใบสัง่ ก่อน จ่ายยา 2. ต้อง หัวข้อการประเมิน ปรับ ปรุง ทักษะในการจูายยา 1.แบบ ปม. กริยาท่าทางในการสนทนากับผ้่ 8. การเตรียม/เขียนฉลากยาและติด ฉลากช่วย 4.1 แบบประเมินทักษะและความร้่ในการจูายยา ครั้งที ่ 1 (ประเมินในสัปดาห์ที ่ 1 หรือ 2) . ข้อความทีใช้ ่ สอมี ื่ ความเหมาะสม ใช้ จริง ป่ วย คำาทีเข้ ่ าใจง่ายไม่คลุมเคลือ 9. สัมภาษณ์ประวัตแ ิ พ้ยา 8.

ความร้่เกีย ่ วกับการปฏิบัติตนของ ผ้่ป่วย 5.......... and Cost effective ข้อแนะนำาเพือ ่ การปรับปรุงและพัฒนา .................... ความร้่เกีย ่ วกับโรคหรืออาการ 2........................ การปิ ดบทสนทนา จบการให้ บริการ ความร้่ความเข้าใจในการจูายยา 1................................................. ........................ ......... 97 ................................................................................................................................................................. Aadherence...................................... ความร้่ความเข้าใจของนิสิตใน ภาพรวม หมายเหตุ IESAC คือ Iindication............................... .......... ความร้่เกีย ่ วกับยาทีจ ่ ่าย หรือการ ให้คำาแนะนำาเพิม ่ เติม 4................ Safety.......................................................................... การให้เหตุผลในการจ่ายยา (IESAC) 3................................................................ การสอบถามความเข้าใจของผ้่ มารับบริการต่อการใช้ยาให้ถ่กต้อง ตรงกัน 11.....................................10..... ................................... ...... ...................................................... Eeffective.........................................................

........ การนับจำานวนเม็ดยาด้วยถาดนับ 5.................................. แบบ ปม......... การเลือกใช้ภาชนะถ่กต้องเหมาะ สม 3...................................................................... การจัดเตรียมยาตามใบสัง่ ก่อน จ่ายยา 2... ..........2 แบบประเมินทักษะและความร้่ในการจูายยา ครั้งที ่ 2 (ประเมินในสัปดาห์ที ่ 5) ต้อง หัวข้อการประเมิน ปรับ ปรุง ทักษะในการจูายยา 1....................................... การเตรียม/เขียนฉลากยาและติด ฉลากช่วย 4.................... การตรวจซำา้ เพือลดความคลาด ่ เคลือนทางยา ่ 6........... ลงชือ ่ อาจารย์แหล่งฝึ กผ้่ประเมินผล ......... การระบุตัวผ้่ป่วยหรือผ้่ใช้ยาทีแ ่ ท้ 98 พอ ใช้ ดี ดี ประเ มา มิน ก ไมูได้ .................. วันที ่ .....................................................1............

กริยาท่าทางในการสนทนากับผ้่ ป่ วย 8. สัมภาษณ์ประวัตแ ิ พ้ยา 8. ความร้่เกีย ่ วกับยาทีจ ่ ่าย หรือการ ให้คำาแนะนำาเพิม ่ เติม 4. ข้อความทีใช้ ่ สอมี ื่ ความเหมาะสม ใช้ คำาทีเข้ ่ าใจง่ายไม่คลุมเคลือ 9. การปิ ดบทสนทนา จบการให้ บริการ ความร้่ความเข้าใจในการจูายยา 1. การให้เหตุผลในการจ่ายยา (IESAC) 3. Aadherence. การสอบถามความเข้าใจของผ้่ มารับบริการต่อการใช้ยาให้ถ่กต้อง ตรงกัน 11. การอธิบายวิธีการใช้ยาขณะส่ง มอบยา 10. Eeffective. ความร้่เกีย ่ วกับโรคหรืออาการ 2.จริง 7. and Cost effective 99 . ความร้่ความเข้าใจของนิสิตใน ภาพรวม หมายเหตุ IESAC คือ Iindication. Safety. ความร้่เกีย ่ วกับการปฏิบัติตนของ ผ้่ป่วย 5.

....................................................................................................................................................................................................................... .................................................2 แบบประเมินการให้ความร้่ด้านยาแกูประชาชนผ้่มารับบริการ หัวข้อ เรือ ่ ง....................................................................................................... ................................................... ..................................... ...................................... ................................................................. ............................................................. ราย 100 จำานวน ......................................................................................................................................................................................................................................................ข้อแนะนำาเพือ ่ การปรับปรุงและพัฒนา ........ วันที ่ ................................................................................................................................................................. ................................................... สถานที ่ . ลงชือ ่ อาจารย์แหล่งฝึ กผ้่ประเมินผล ............................................................................ ประชาชนทีร ่ ับบริการสือ ่ ................. ............. แบบ ปม................... ............................................................................................................. วันที ่ . ร่ปแบบสือ ่ ทีใ่ ช้ .................................................................

..................................................... ความเหมาะสมของสือ ่ ทีใ่ ช้ 2........ ความน่าสนใจของเรือ ่ งทีน ่ ำาเสนอ 3....... ............................................................................... ...................................... ............................................................................................................................................................................................. .............................................................................. ...................................... ความสวยงามดึงด่ดใจของสือ ่ 6.............................................................. 101 .................................. ภาษาทีใ่ ช้ในสือ ่ เข้าใจได้ง่าย ไม่ ทำาให้เกิดการสับสน เหมาะกับ ประชาชนกลุ่มเป้าหมาย ข้อแนะนำาเพือ ่ การปรับปรุงและพัฒนา ............. ความถ่กต้องอ้างอิงกับหลัก วิชาการทีเ่ ป็ นทีย ่ อมรับ ทันสมัย 4............................................................................................... ความเหมาะสมด้านปริมาณเนือ ้ หา ทีส ่ อ ื่ ออกไป (เหมาะสมกับ สถานการณ์ ความรับได้ของกลุ่มเป้า หมาย เวลา และสถานที ่) 5..................................................................ต้อง หัวข้อการประเมิน ปรับ ปรุง พอ ใช้ ดี ดี ประเมิ ก ไมูได้ มา น 1................................................................................................................................................................... ..... .......

..................................................................................................................................................................................................................................... กลูุมเป้าหมาย ...................... ลงชือ ่ อาจารย์แหล่งฝึ กผ้่ประเมินผล ......................................................... วันที ่ ........................................................................ วันที ่ ............... ราย ร่ปแบบสือ ่ ทีใ่ ช้ ......... ...... แบบ ปม..................................... 102 สถานที ่ .................3 แบบประเมินการนำาเสนอทางวิชาการ หัวข้อ เรือ ่ ง............................................... ................................................................................................................................................................................................................................................................... ........ ................ จำานวน ...................................

........................... ความน่าสนใจของเรือ ่ งทีน ่ ำาเสนอ 3...................................................................................................ต้อง หัวข้อการประเมิน ปรับ ปรุง พอ ใช้ ดี ดี มา ก ประเมิน ไมูได้ 1....... ความถ่กต้องอ้างอิงกับหลัก วิชาการทีเ่ ป็ นทีย ่ อมรับ ทันสมัย 4....................... .............................................................................. ความเหมาะสมด้านปริมาณเนือ ้ หา ทีส ่ อ ื่ ออกไป (เหมาะสมกับ สถานการณ์ ความรับได้ของกลุ่มเป้า หมาย เวลา และสถานที )่ 5................................. ......................................................................................... ........................................... ...................... ........ ความร้่ความเข้าใจในเนือ ้ หาทีน ่ ำา เสนอ 6.............................................................................................................................................................................................. ................................................. 103 .............................. ความสามารถ-ทักษะในการนำา เสนอ (วัจน/อวัจนภาษา) 7........................................................... ความเหมาะสมของสือ ่ ทีใ่ ช้ 2.............................................................. การคิดวิเคราะห์และการตอบ คำาถาม ข้อแนะนำาเพือ ่ การปรับปรุงและพัฒนา .

... ............ ................................................. …………………………............................................................... วันที ่ ....................................4 แบบประเมินการนำาเสนอกรณีศึกษา ชือ ่ เรือ ่ ง ……………………………………………......................... .................................................................................... ลงชือ ่ อาจารย์แหล่งฝึ กผ้่ประเมินผล ..................................................................................................................... แบบ ปม.................................................... หัวข้อการประเมิน 104 วันทีน ่ ำาเสนอ ต้อง พอ ปรับ ใช้ ดี ดี ประเมิ มา น ...........................................................................................................................

Aadherence. Eeffective. การคิดวิเคราะห์และการตอบ คำาถาม 7. ความเหมาะสมด้านปริมาณเนือ ้ หา ทีส ่ อ ื่ ออกไป (เหมาะสมกับ สถานการณ์ ความรับได้ของกลุ่มเป้า หมาย เวลา และสถานที ่) 5. ความร้่ความเข้าใจทีเ่ กีย ่ วข้องกับ กรณีศึกษา 7.ปรุง ก ไมูได้ 1. ความถ่กต้องอ้างอิงกับหลัก วิชาการทีเ่ ป็ นทีย ่ อมรับ ทันสมัย 4. and Cost effective 105 . ความน่าสนใจของกรณีศึกษา 3.4 ความร้่เกีย ่ วกับการปฏิบัติตน 7. Safety.1 ความร้่เกีย ่ วกับโรคหรืออาการ 7.3 ความร้่เกีย ่ วกับยาทีจ ่ ่าย หรือ 7.5 ความร้่ความเข้าใจของนิสิตใน จ่าย (IESAC) การให้คำาแนะนำาเพิม ่ เติม ของผ้่ป่วย ภาพรวม หมายเหตุ IESAC คือ Iindication. ความเหมาะสมของสือ ่ ทีใ่ ช้ 2. ความสามารถ-ทักษะในการนำา เสนอ (วัจน/อวัจนภาษา) 6.2 การให้เหตุผลในการเลือกยาที ่ 7.

................... ........................................ ชือ ่ นิสิต/ นักศึกษา…............................................................................ 106 ................................................. .......................................................................................................................... ...............................................................................................................……............................................................................... ................5 แบบประเมินคุณลักษณะทางวิชาชีพ เภสัชกรรม – พฤติกรรม (โรงพยาบาล) ชือ ่ แหลูงฝึ ก …………………………............................................................................................................................... ......................................................................................................................... ..............................................................................................................................................................................................................……................................................................................................. วันที ่ ................................... ........................... .............. ................................................................................................................... ......................................................................................................................... ลงชือ ่ อาจารย์แหล่งฝึ กผ้่ประเมินผล ...ข้อแนะนำาเพือ ่ การปรับปรุงและพัฒนา ......... แบบ ปม.................

สัปดาห์ที ่ 1 สัปดาห์ที ่ 5 ปรั บ หัวข้อการประเมิน 1. ความใฝู ร้่ 2..1 ทัศนคติต่อวิชาชีพที ่ ฝึ กปฏิบัติงาน 107 พ อ ใช้ (2 ) ดี (3 ) ดี มา ก (4 ) ปรั บ ปรุ ง (1 ) พ อ ใช้ (2 ) ดี ดี มา (3 ) ก( 4) .. ……………………………………………….3 ความกระตือรือร้นใน การเรียนร้่ 3..1 การแสวงหาความร้่ เพิม ่ เติม 2.......2 ความสนใจและใส่ใจ 1..5 ความมีนาำ้ ใจต่อเพือ ่ น ร่วมงาน 2.3 ความรับผิดชอบงาน ในการทำางาน 1....……………. พฤติกรรม 1..... ความเป็ นวิชาชีพ 3. ฝึ กระหวูางวันที ่.....4 มารยาทในการปฏิบัติ งาน 1.ผลัดที ่...1 ปรุ ง (1 ) ตรงต่อเวลา 1.....2 การริเริม ่ สร้างงาน 2.

.4 ความเป็ นผ้่นำา 3.……… ………………………………………………………………………………………….) อาจารย์แหล่งฝึ ก/ ประทับตราหน่วยงาน วันที ่ …………………………. ……………… 108 . ทักษะการสือ ่ สาร 4.5 การปฏิบัติตาม 3.3 ความสัมพันธ์กับเพือ ่ น ร่วมงาน 3...3..2 การแต่งกาย 3. 1 การสือ ่ สารด้วยวาจา 4.2 การใช้ท่าทาง นำาเสียง ้ ใบหน้า และอวจนภาษาอืน่ ข้อเสนอแนะ …………………………………………………………………………………………… ……….. (……………………………………….……… ลงชือ ่ ………………………………………….6 ความสามารถในการ ระเบียบของหน่วยงาน แสดงความคิดเห็น 4. ……….

.....4 การติดตามและเฝ้ าระวังอาการไม่พึง ประสงค์จากการใช้ยา 1....... งานบริการเภสัชกรรมผ้่ปูวยนอก 2........3 การคัดกรองผ้่รับบริการเพือ ่ ให้ 109 ปรับ ปรุง (1) พอ ใช้ (2) ดี (3) ดี มาก (4) .............7 งานอืน ่ ๆ (โปรด ระบุ). 2.....6 และทักษะการฝึ กปฏิบัติ งาน (โรงพยาบาล) ชือ ่ แหลูงฝึ ก ………………………………………….3 Hospital Accreditation 1................. ฝึ กระหวูางวันที ่.แบบประเมินความร้่ ความเข้าใจ แบบ ปม...................1 ระบบการให้บริการผ้่ป่วยนอก 2..……............6 งานผลิต 1......................5 บริการเภสัชสนเทศ 1...........2 การจัดยาตามใบสัง่ และจ่ายยา 2.... ........2 งานบริหารเวชภัณฑ์ 1. ผลัดที ่.. ……………………………………………………….........1 ระบบบริหารงานของฝ่ ายหรือแผนก 1..... งานสนับสนุนการบริการเภสัชกรรม 1.………...ชือ ่ นิสิต/ นักศึกษา…. หัวข้อการประเมิน ไมูมี การ ฝึ ก 1....

....………… ………………………………………………………………………………………………………… ……….2 การจัดยาตามใบสัง่ และจ่ายยา 3........ ........4 ปั ญหาเกี ย ่ วกับ การใช้ ย าของผ้่ ป่ วยนอก 2..... ambulatory clinic 2.......3 การร่วมทีมด่แลผ้่ป่วย..... ข้อเสนอแนะ ………………………………………………………………………………………………………… …………....... งานคุ้มครองผ้่บริโภคด้าน สาธารณสุข (ถ้ามี) 4.3 อื่ น ๆ (โ ป ร ด ร ะ บุ ) …………………………………………………....... 4.........1 ระบบการให้บริการผ้่ป่วยใน 3....…………… ล 110 ง ชื่ อ ....1 งานเภสัชกรรมชุมชน 4..5 อื่ น ๆ (โ ป ร ด ร ะ บุ ) ………………………………………………… 3...คำาปรึกษา.4 อืน ่ ๆ (โปรด ระบุ) .. clinical pharmacy 3...2 งานคุ้มครองผ้่บริโภค 4.. งานบริการเภสัชกรรมผ้่ปูวยใน 3..

....………………………………………………...7 ร่ป 1 แบบสรุปการประเมินผลการฝึ กปฏิบัติงานในภาพรวม ชือ ่ แหลูงฝึ ก …………………………… ชือ ่ นิสิต/ นักศึกษา….. การส่งงาน สมำ่าเสมอ........... ....................... พฤติกรรมและการปฏิบัติตนของ นิสิต/นักศึกษา 2........... ฝึ กระหวูางวันที ่...... ………………………………………………………......…………………… ปม............................... การเรียนร้่ด้วยตนเอง (self-directed คะแนน) .......……..... ผลัดที ่........ () อาจารย์ แ หล่ ง ฝึ ก/ประทั บ ตราหน่วยงาน วันที ่ …………………………...... คะแนนทีไ่ ด้ (ร้อย ละ) หัวข้อการประเมิน (คะแนนข้อละ 100 1... learning) (ได้แก่ การประเมินผลจากการทำา แบบกิจกรรมในค่่มือ...... ความกระตือรือร้นในการ เรียนร้่) 111 ............

....... ความคิดเห็นหรือข้อเสนอแนะของอาจารย์แหลูงฝึ กตูอนิสิต/ นักศึกษา …………………………………………………………………………………………… ……………… …………………………………………………………………………………………… ……………… …………………….... 112 .. ลงชือ ่ …..........3. โดยอาจารย์แหล่งฝึ ก สอบประเมินผลในกิจกรรมทีกำ ่ าหนดหรือ มอบหมาย เช่น ทักษะและความร้ใ่ น ........) อาจารย์ แหล่งฝึ ก/ประทับตราหน่วยงาน วันที ่……………………………………. การจ่ายยา สือ ่ ความร้ส ่ ป ่ ระชาชน และ รายงานกรณีศก ึ ษาผ้ป ่ ่ วย (Case report) คะแนนรวม (400 คะแนน) ......………………….................................... ความร้่และทักษะในการฝึ กปฏิบัติ งาน 4 การสอบประเมินผลระหว่างฝึ ก ปฏิบัติงาน ...... (…………………………………………….

……… หมายเหตุ : เนือ ่ งจากการประเมินผลผ่านเป็ นข้อกำาหนดของ แต่ละสถาบัน ทีอ ่ าจมีความแตกต่างกัน ดังนัน ้ แหล่งฝึ กอาจใช้เกณฑ์ กลางในการประเมินผลดังนี ้ % % < 60 % ดีมาก ค่าคะแนนควรอย่่ในช่วง 80 – 100 % ดี ค่าคะแนนควรอย่่ในช่วง 70 – 79 พอใช้ ค่าคะแนนควรอย่่ในช่วง 60 – 69 ต้องปรับปรุง ค่าคะแนนควรอย่่ในช่วง เมือ ่ ประเมินผลเรียบร้อยแล้วให้ปิดผนึกส่งคืนกลับมายังคณะเภสัชศาสตร์ ของแต่ละสถาบัน 113 .

บันทึกลงเวลาการฝึ กปฏิบัติงานวิชาชีพ (นิสิต/นักศึกษา ต้องสูงบันทึกการฝึ กปฏิบต ั ิงานแกูเภสัชกร แหลูงฝึ กอยูางสมำ่าเสมอ) กิจกรรม วันที ่ ชูวงเช้า ลายเซ็น ชูวงบูาย จ. 114 อาจารย์ แหลูงฝึ ก หมายเ หตุ . พฤ. พ. อ.

อ. บันทึกลงเวลาการฝึ กปฏิบัติงานวิชาชีพ กิจกรรม วันที ่ ชูวงเช้า ลายเซ็น ชูวงบูาย จ. พ.ศ. 115 อาจารย์ แหลูงฝึ ก หมายเ หตุ .

116 อาจารย์ แหลูงฝึ ก หมายเ หตุ .พฤ. ศ. บันทึกลงเวลาการฝึ กปฏิบัติงานวิชาชีพ กิจกรรม วันที ่ ชูวงเช้า ลายเซ็น ชูวงบูาย จ. อ.

117 อาจารย์ แหลูงฝึ ก หมายเ หตุ . บันทึกลงเวลาการฝึ กปฏิบัติงานวิชาชีพ กิจกรรม วันที ่ ชูวงเช้า ลายเซ็น ชูวงบูาย จ. พฤ.พ. ศ.

ศ. พฤ. พ. บันทึกลงเวลาการฝึ กปฏิบัติงานวิชาชีพ วันที ่ กิจกรรม ชูวงเช้า ลายเซ็น ชูวงบูาย 118 อาจารย์ แหลูงฝึ ก หมายเ หตุ .อ.

จ. อ. ศ. พฤ. แบบขออนุญาตลาการฝึ กปฏิบัติงาน วันที ่ 119 . พ.

...... ..... .................................................................... ความเห็นของเภสัชกรผ้่ควบคุมการฝึ กปฏิบัติงานของ นักศึกษา รายละเอียดกิจกรรมการฝึ กปฏิบัติงาน  อนุญาต 120 .....................ชือ ่ นิสิต/นักศึกษา รหัส สถานทีฝ ่ ึ กปฏิบัติงาน ช่วงเวลาทีฝ ่ ึ กปฏิบัติงาน ขออนุญาตลาการฝึ กปฏิบัติงานในวันที ่ ถึงวันที ่รวม วัน เหตุผลในการลา และขออนุญาตฝึ กปฏิบัติงานชดเชยในวันที ่ ถึงวันที ่รวม วัน ในระหว่างทีล ่ าฝึ กปฏิบัติงานสามารถติดต่อข้าพเจ้า ได้ที ่....................................................................................โทรศัพท์................

 ไม่อนุญาต เนือ ่ งจาก ลงชือ ่ …………. 121 .) วันที ่…………………………………………….………………………………เภสัชกร (…………………………………………….

ใบรวมจำานวนชัว ่ โมงฝึ กปฏิบัติงานวิชาชีพทาง เภสัชศาสตร์ ชือ ่ นิสิต/ นักศึกษา…………………………………………………………. สถิติการลา ลาปู วย คิดเป็ น ลากิจ มาสาย (วัน) ขาด รวมจำานวนทีฝ ่ ึก หมายเหตุ ชัว ่ โมง 122 วัน .ช่วงเวลาที ่ ฝึ กงาน……………………………………………………. สถานทีฝ ่ ึ กปฏิบัติ งาน………………………………………………………………………………….รหัส……………… …………… ผลัดที ่………………………….

) เภสัชกรผ้่ประสานงานการฝึ กหรือเภสัชกรผ้่ด่แล ในปี การศึกษา 2555-2556 นักศึกษาต้องมีจำานวนวันในการ ฝึ ก ผลัดที ่ 1 ฝึ กไม่น้อยกว่า 25 วันทำาการ (1 วันต้องไม่น้อย กว่า 8 ชม) ผลัดที ่ 2 ฝึ กไม่น้อยกว่า 25 วันทำาการ (1 วันต้องไม่น้อย กว่า 8 ชม) 123 .. (……………………………………………..ลงชือ ่ …………………………………………….

เอาใจใส่ติดตามการใช้ยาของผ้่ ป่ วย 13. อย่่ช่วยงานหลังเลิกงาน 3.แบบประเมินตนเองของนักศึกษา 1. ส่งงานตามเวลาทีก ่ ำาหนด 7. มาก่อนเวลา 2. กระตือรือร้นในการฝึ กงาน 8. แสวงหาความร้่เพิม ่ เติมอย่่เสมอ 6. พ่ดจาไพเราะทัง้ ต่อผ้่ร่วมงานและ ใช้บริการ 9. แต่งกายถ่กระเบียบ 5. แสดงความคิดเห็นในเชิง สร้างสรรค์ 10. มาฝึ กงานในวันหยุด 4. ช่วยเหลืองานของแหล่งฝึ กโดย ไม่เกีย ่ งงอน 12. ได้รับคำาชมจากพีเ่ ภสัชกรแหล่ง ฝึ ก 124 บาง บูอย เป็ น ครั้ง ครั้ง ประจำา ครัง ้ ) ครัง ้ ) ครัง ้ ) (1-2 (3-5 ( > 5 . ช่วยเหลือเพือ ่ นร่วมงาน 11. พฤติกรรมทีน ่ ูาชืน ่ ชม ไมู พฤติกรรม เคย 1.

............................................... หมายเหตุ ข้อ 13 และ ข้อ 14 ถ้ามีให้ระบุเหตุการณ์ด้วย .............................................................................................................. ได้รับคำาชมจากผ้่มาใช้บริการ 15............................................................................................................................................14.......................................................................................................................... อืน ่ ๆ ... (เภสัชกรผ้่ควบคุมการฝึ ก ปฏิบัติงาน) 125 ................................................................................... .............................................................................................................................................................................................. (นักศึกษาผ้่ ประเมินตนเอง) ................................. ลงชือ ่ ........................ ลงชือ ่ ....................................................................... ................... ............. .......................................................................................... ............................................................................................................................................................................................ ................................... .............................. .............................................................. .............................................................. .....................

แบบประเมินตนเองของนักศึกษา
2. พฤติกรรมทีค
่ วรปรับปรุง
ไมู

พฤติกรรม

เคย

1. ลาหยุด
2. มาสาย
3. กลับก่อนเวลาเลิกงาน
4. นอนหลับระหว่างเวลาฝึ กปฏิบัติ
งาน

5. ไม่สวมเสือ
้ กาวน์
6. ไม่ติดป้ายชือ

7. คุยโทรศัพท์มือถือในเวลาฝึ กงาน
8. chat/ hi5/ facebook/ twitter/
blackberry / เล่นเกมส์ ระหว่าง
ฝึ กงาน

9. เบือ
่ หน่ายต่อการฝึ กงาน
10. หงุดหงิดรำาคาญผ้่มารับบริการ
11. ความผิดพลาดจากความไม่
รอบคอบในการปฏิบัติงาน เช่น

จ่ายยาผิด นับยาผิด เขียนซองยา

หรือส่งมอบยาผิด ทอนเงิน/คิดเงิน
ล่กค้าผิด ฯลฯ
12. ได้รับคำาตักเตือนจากอาจารย์
126

บาง

บูอย

(1-2

(3-5

ครั้ง

ครั้ง)

เป็ น

ครั้ง

ประจำา

ครั้ง)

ครั้ง)

( > 5

แหล่งฝึ ก

.........................................................
..............................

.........................................................
..............................
13. อืน
่ ๆ
.........................................................
..............................

.........................................................
..............................

ลงชือ
่ ..................................................................

(นิสต
ิ /

นักศึกษาผ้่ประเมินตนเอง)
....................................................................................................................
....................................................................................................................
....................................................................................................................
....................................................................................................................
......................................................................

ลงชือ
่ ..................................................................
(เภสัชกรผ้่ควบคุม

การฝึ กปฏิบัติงาน)
127

แบบฝึ กหัดสำาหรับนิสิต/นักศึกษา
วัตถุประสงค์
เพือ
่ ให้นิสิต/นักศึกษา ทำาการศึกษาเรียนร้่ด้วยตนเองใน
ระหว่างการฝึ กปฏิบัติงาน

คำาสัง่ ให้นักศึกษาสำารวจยาทีม
่ ี ณ แหล่งฝึ กแล้วบันทึก
ตัวอย่างยาซึง่ มีคุณสมบัติตามทีร
่ ะบุในตารางต่อไปนี ้

หมายเหตุ
1. ร่ปแบบเภสัชภัณฑ์ให้เขียนเป็ นคำาศัพท์ภาษาอังกฤษด้วยคำา
เต็ม ห้ามย่อ เช่น tab ให้เขียน tablet
2. เขียนชือ
่ สามัญทางยาให้ถ่กต้อง
3. นักศึกษาอาจวาดร่ปประกอบได้เพือ
่ การทบทวนในภายหลัง
4. ให้ระบุรายการยาในแต่ละประเภทอย่างน้อย 2 ชือ
่ (กรณีที ่
แหล่งฝึ กไม่มียาในประเภทใดประเภทหนึง่ ให้ค้นข้อม่ลจาก
แหล่งอืน
่ แทน)

128

ในแหลูงฝึ กปฏิบัติงาน มียาใดทีต ่ ้องเก็บรักษาในอุณหภ่มิ เหลูานี ้ ร่ปแบบ สภาวะ ชือ ่ สามัญทางยา การเก็บ และชือ ่ การค้า เภสั ช ภัณ ฑ์ ช่องแช่ 129 ประโยชน์ทาง ยา .

แข็ง (-25 ถึง10οC) ต้่เย็น (2-8 C) ο อุณหภ่มิ ห้อง Paracetamol Tablets (Tylenol) Analgesic& antipyreti cs 130 .

131 .

ในแหลูงฝึ กปฏิบัติงาน มียาใดทีต ่ ้องเก็บในภาชนะบรรจุเหลูา นี ้ 132 .

ร่ปแบบ ภาชนะบรรจุ ชือ ่ สามัญทางยา และชือ ่ การ ค้า เภ สัช ภั ณ ฑ์ ภาชนะป้ องกัน แสง บรรจุภัณฑ์กัน เด็กเปิ ด 133 ประโยชน์ ทางยา .

(child resistant packaging) ในแหลูงฝึ กปฏิบัติงานมี รายการยาทีห ่ ้ามแบูง/บดหรือเคีย ้ ว เม็ดยา ชือ ่ สามัญทางยา และชือ ่ ห้าม หักแบูง หรือ แตูห้าม ร่ปแบบเภสัชภัณฑ์ แบูง/บด การค้า Controlled release dosage forms 134 ได้ เคีย ้ ว บดหรือ เม็ดยา เคีย ้ ว .

ตัวอย่าง Ambroxol (Mucosolvan Retard capsules  Tablets 300 mg  75 mg PL) Enteric-Coated Dosage Forms Aspirin (Aspent) 135 .

ชือ ่ สามัญทางยา และ ขนาดยา ชือ ่ การค้า รายการยาทีต ่ ้องเคีย ้ ว เม็ดยา รายการยาทีต ่ ้องผสม หรือละลายนำา ้ ก่อนรับ ประทาน 136 ประโยชน์ทางยา .

รายการยาทีม ่ ีลักษณะ เป็ น soft gelatin capsules รายการยาทีม ่ ีลักษณะ เป็ น Hard gelatin capsules จงยกตัวอยูางยาทีแ ่ บูงตามประเภทยาตามกฏหมาย ทีม ่ ีใน แหลูงฝึ กปฏิบัติงาน ดังนี ้ ประเภท ชือ ่ สามัญทางยา ความ ขนาด ของยา และชือ ่ การค้า แรง บรรจุ ยา อันตราย 137 ข้อบูงใช้ .

ยาสามัญ ประจำา บ้าน ยาควบคุม พิเศษ วัตถุออก ฤทธิต ์ ่อจิต ประสาท ประเภท 2 138 .

ยาเสพติด ประเภท 3 ยาบรรจุ เสร็จที ่ ไม่ใช่ยา อันตราย และยา ควบคุม พิเศษ จงยกตัวอยูางยาทีค ่ วรจูายพร้อมฉลากชูวยหรือคำาแนะนำา พิเศษในการใช้ยาตูอไปนี ้ ฉลากชูวยหรือ คำาแนะนำาพิเศษ ในการใช้ยา ชือ ่ สามัญทางยาและชือ ่ การ ค้า อาจทำาให้ง่วง นอน ไม่ควรขับ รถหรือทำางาน เกีย ่ วกับ เครือ ่ งจักร 139 ประโยชน์ทางยา .

หลีกเลีย ่ งการดืม ่ แอลกอฮอล์ ระหว่างกินยานี ้ กินยาพร้อมหรือ หลังอาหารทันที กินยาหนึง่ ชัว ่ โมง ก่อนอาหารหรือ ช่วงท้องว่าง หาก ลืมให้กินหลัง อาหาร 2 ชัว ่ โมง ห้ามดืม ่ นม ยา หรืออาหารทีม ่ ี ธาตุเหล็กหรือยา ลดกรดพร้อมกับ ยานี ้ กินยานีต ้ ิดต่อกัน ทุกวันจนยาหมด 140 .

...... เม็ดใน 1 สัปดาห์ (ระบุ จำานวนเม็ด สำาหรับยาแต่ละ ชนิดด้วย) ดืม ่ นำา ้ ตามมากๆ หลีกเลีย ่ งไม่ให้ผิว สัมผัสแสงไฟหรือ แสงอาทิตย์ โดยตรง 141 ประโยชน์ทางยา .ฉลากชูวยหรือ คำาแนะนำาพิเศษ ในการใช้ยา ชือ ่ สามัญทางยาและชือ ่ การ ค้า ห้ามกินเกิน.เม็ด ใน 24 ชัว ่ โมง หรือ.

ยานีอ ้ าจทำาให้ ปั สสาวะเปลีย ่ นสี ยานีอ ้ าจทำาให้ อุจจาระเปลีย ่ นสี อมใต้ลน ิ ้ เมือ ่ มี อาการ ละลายนำา ้ หรือ ผสมนำา ้ ก่อนรับ ประทานยา ใช้อม ห้ามเคีย ้ ว จงยกตัวอยูางยาทีม ่ ีเทคนิคพิเศษในการใช้ ประเภท ยา ชือ ่ สามัญทางยาและชือ ่ การค้า ประโยชน์ทาง ยา นักศึกษาเคยให้ คำาแนะนำาการใช้ ยานีแ ้ กูผ้่ใช้ 142 .

บริการในการ ฝึ กงานครั้งนีห ้ รือ ไมู ยาหยอด ตา ยาขีผ ้ ง ึ้ ป้ ายตา ยาหยอด ห่ ยาพ่นส่ด (Inhaler) ยาพ่น จม่ก (Nasal spray) 143 .

ยาหยอด จม่ก (Nasal drop) ยาส่ด กำาหนด ขนาด (Metered dose inhaler) ยาอมใต้ ลิน ้ นักศึกษาเคยให้ คำาแนะนำาการใช้ ประเภท ยา ชือ ่ สามัญทางยา ประโยชน์ทาง และชือ ่ การค้า ยา ยานีแ ้ กูผ้่ใช้ บริการในการ ฝึ กงานครั้งนีห ้ รือ ไมู ยาเหน็บ 144 .

ช่อง คลอด ยาเหน็บ ทวาร หนัก ยาฉีด อินซ่ลิน ยานำา ้ เชือ ่ ม ชนิดผง แห้ง ยาเม็ด คุม 145 .

กำาเนิด หมาก ฝรัง่ นิโคติน แผ่นแปะ 146 .

ภาคผนวก 147 .

ภาคผนวกที ่ 1 แนวทางการเขียนบันทึก SOAP ปวีณา สนธิสมบัติ ในการให้บริบาลทางเภสัชกรรม เภสัชกรมีหน้าทีส ่ ืบค้น แก้ไขและป้ องกันปั ญหาทีเ่ กิดจากการ ใช้ยาการ สืบค้นปั ญหาทีเ่ กิดจากการใช้ยาต้องเริม ่ จากการรวบรวม ข้อม่ลทีไ่ ด้รับจากการสัมภาษณ์ผ้่ป่วย ญาติของผ้่ป่วย แพทย์ผ้่ ด่แลรักษาผ้่ป่วย การตรวจร่างกายผ้่ป่วย และผลตรวจทางห้อง ปฏิบัติการ แฟ้มประวัติผ้่ป่วย การเข้าร่วมทีมรักษาพยาบาล ผลทีไ่ ด้รับจากการตรวจติดตามประสิทธิภาพและความ ปลอดภัยจากการใช้ยาของผ้่ป่วย นัน ่ คือ เภสัชกรจำาเป็ นต้อง ด่แลผ้่ป่วยอย่างต่อเนือ ่ ง เพราะปั ญหาทีเ่ กิดจากการใช้ยาอาจ เกิดขึน ้ ในช่วงใดช่วงหนึง่ ของการใช้ยาหรือเกิดขึน ้ ในช่วงหลัง ๆ ของการใช้ยาก็ได้ เช่น การเกิดโลหิตจาง (anemia) จากการรับ ประทานยา zidovudine เป็ นระยะเวลานาน ๆ เมือ ่ พบปั ญหา เภสัชกรต้องแก้ไขปั ญหาทีเ่ กิดจากการใช้ ยา โดยบางปั ญหาสามารถแก้ไขทีพ ่ ฤติกรรมของผ้่ป่วยได้ โดยตรงจากการให้ความร้่อย่างต่อเนือ ่ ง เช่น ความจำาเป็ นใน การรับประทานยาลดระดับความดันโลหิตอย่างต่อเนือ ่ งแม้ว่าจะ ไม่มีอาการแสดง ทัง้ นีเ้ พือ ่ ให้ลดความเสีย ่ งในการเกิดโรค แทรกซ้อนทางหัวใจและหลอดเลือดได้ บางปั ญหาเภสัชกร 148 .

สามารถแก้ไขได้เอง เช่น แนะนำาวิธีการใช้ยาพ่นทีถ ่ ่กต้อง สำาหรับผ้่ป่วยโรคหืด แนะนำาให้แยกเวลาในการรับประทานยา ofloxacin กับ antacid ห่างกันอย่างน้อย 2 ชัว ่ โมง หรือ จัด ตารางรับประทานยาให้เหมาะสมกับชีวิตประจำาวันของผ้่ป่วย และบางปั ญหาอาจต้องประสานงานร่วมกับบุคลากรด้าน สาธารณสุขอืน ่ แล้วดำาเนินการแก้ไขร่วมกัน เช่น การสัง่ จ่ายยา aspirin สำาหรับผ้่ป่วยเบาหวานทีม ่ ีความเสีย ่ งในการเกิดโรค หัวใจและหลอดเลือด ในบางกรณี การป้องกันปั ญหาทีเ่ กิดจากการใช้ยา บางครัง้ ปั ญหาที ่ เกิดจากการใช้ยายังไม่เกิด แต่มีแนวโน้มทีจ ่ ะเกิด เภสัชกรจะ ต้องหาทางป้ องกันไม่ให้ปัญหาดังกล่าวขึน ้ เช่น การเฝ้ าระวัง ระดับ creatinine ในซีรัมอย่างใกล้ชิดในผ้่ป่วยทีไ่ ด้รับ amphotericin B ชนิดฉีดเข้าหลอดเลือดดำาในการรักษา cryptococcal meningitis และด่แลให้ผ้่ป่วยได้รับ sodium chloride อย่างเพียงพอในระหว่างการได้รับ amphotericin B เพือ ่ ป้ องกันการเกิดความเป็ นพิษต่อไตหรือ การเฝ้ าระวังการ เกิดความเป็ นพิษจาก digoxin ในผ้่ป่วยทีไ่ ด้รับ digoxin ร่วมกับ ยา furosemide จากการมีระดับ โพแทสเซียมในเลือดตำ่า การค้นหาปั ญหาทีเ่ กิดจากการใช้ยานัน ้ เภสัชกรจะต้องมี ความเข้าใจในตัวผ้่ป่วย โรคทีผ ่ ้่ป่วยเป็ น ยาทีผ ่ ้่ป่วยได้รับ ประสิทธิภาพและความปลอดภัยของยาทีผ ่ ้่ป่วยใช้อย่่หรือกำาลัง จะใช้ ผลการตรวจทางห้องปฏิบัติการทีเ่ กีย ่ วข้องเป็ นอย่างดี จึง จะสามารถนำาความร้่นน ั ้ มาวางแผนแก้ไขปั ญหาทีเ่ กิดหรือเลือก 149 .

ใช้ยาทีเ่ หมาะสมกับผ้่ป่วยแต่ละราย นอกจากนี ้ ยังมีการศึกษา ค้นคว้าวิจัยกันอย่างต่อเนือ ่ งถึงยาทีม ่ ีประสิทธิภาพและความ ปลอดภัยมากขึน ้ ในการรักษาโรคทีเ่ กิดขึน ้ ในปั จจุบัน ทำาให้มียา หลากหลายชนิดทีม ่ ีข้อบ่งใช้เดียวกัน แต่มีความแตกต่างกันใน แง่ เภสัชวิทยา เภสัชจลนศาสตร์ เภสัชพลศาสตร์ ร่ปแบบของ ยา ประสิทธิภาพ ความปลอดภัยและข้อห้ามใช้ จึงเป็ นโอกาสดี ของ เภสัชกรทีจ ่ ะให้คำาแนะนำาปรึกษาแก่แพทย์ ในการเลือกใช้ยาให้เหมาะสมแก่ผ้่ป่วยแต่ละราย นอกจาก นี ้ เภสัชกรยังต้องมีทักษะในการสือ ่ สารทัง้ กับผ้่ป่วยและ บุคลากรด้านสาธารณสุขเป็ นอย่างดีด้วย อย่างไรก็ตาม การให้ บริบาลทางเภสัชกรรมแก่ผ้่ป่วยยังเป็ นบทบาทใหม่ทง ั ้ ในวิชาชีพ เภสัชกรรมเองและวิชาชีพอืน ่ เภสัชกรผ้่ปฏิบัติงานด้านนีต ้ ้องมี ความมุ่งมัน ่ ในการปฏิบัติงาน ทัง้ นีเ้ พือ ่ ผลประโยชน์ส่งสุดทีจ ่ ะ เกิดแก่ผ้่ป่วยให้ได้รบ ั ยาทีม ่ ีประสิทธิภาพส่งทีส ่ ุด มีความ ปลอดภัยมากทีส ่ ุด และเหมาะสมกับเศรษฐกิจของผ้่ป่วยให้มาก ทีส ่ ุด สัมภาษณ์ผ้่ป่วย/ผ้่ ใกล้ชิด แฟ้มประวัติผ้่ป่วย สหสาขาวิชาชีพ ข้อม่ลของผ้่ป่วย ปั ญหาทีเ่ กิดจากการใช้ยา แก้ไขปั ญหาทีเ่ กิดจาก การใช้ยา ป้องกันปั ญหาทีเ่ กิดจาก การใช้ยา ประสิทธิภาพของยามากทีส ่ ุด ความปลอดภัยจากการใช้ยามากทีส ่ ุด ให้คำาแนะนำาในการใช้ยาหรือการ ปฏิบัติตนทีถ ่ ่กต้อง 150 .

DTPs) 3 การดำาเนินการแก้ไขปั ญหาทีเ่ กิดขึน ้ อย่างเป็ นระบบ โดยใช้ร่ป แบบการบันทึก SOAP การรวบรวมและการบันทึกข้อม่ลของผ้่ปูวย ข้อม่ลของผ้่ป่วยได้จากการรวบรวมหาเพิม ่ เติมโดยวิธี สัมภาษณ์ผ้่ป่วย ค้นประวัติเก่าผ้่ป่วย ศึกษาแฟ้มการรักษาผ้่ ป่ วย ติดต่อแพทย์ เภสัชกร หรือ บุคลากรด้านสาธารณสุขอืน ่ ๆ เพือ ่ ให้ได้ข้อม่ลมากทีส ่ ุดในการนำามาวิเคราะห์ ประเมิน แผนการรักษาผ้่ป่วย อย่างไรก็ตาม เภสัชกรควรคิดวิเคราะห์ เพือ ่ หาข้อม่ลทีจ ่ ำาเป็ นและสำาคัญเท่านัน ้ เพือ ่ ให้การทำางานมี 151 .2 ปั ญหาทีเ่ กิดจากการใช้ยา (Drug Therapy Problems.2 การประเมินความถ่กต้องและความน่าเชือ ่ ถือของข้อม่ล 2 การระบุปัญหาของผ้่ป่วย 2.1 ข้อม่ลทีต ่ ้องการรวบรวม โดยพิจารณาความจำาเป็ น และสำาคัญของข้อม่ล 1.การติดตามผลการใช้ยา ผลการรักษาถ่กต้อง ตามต้องการ ใช่ ผ้่ป่วยมีคุณภาพชีวิตทีด ่ ี ไม่ใช่ แผนภ่มิที ่ 1 ความรับผิดชอบของเภสัชกรในงานบริบาลทาง เภสัชกรรม การให้บริบาลทางเภสัชกรรมอย่างเป็ นระบบ 1 การรวบรวมข้อม่ลของผ้่ป่วย 1.1 ปั ญหาทีเ่ กีย ่ วกับโรค (medical problems) 2.

CC (Chief Complaint หรือ อาการนำา หรือ อาการ สำาคัญ) เป็ นข้อม่ลสัน ้ ๆ เกีย ่ วกับอาการเจ็บป่ วยทีน ่ ำาผ้่ป่วย มายังสถานบริการ ควรบันทึกตามคำาพ่ดของผ้่ป่วย ตัวอย่าง: “ปวดบัน ้ เอวมา 2 วันแล้ว มีไข้ หนาวสัน ่ ” .HPI (History of Present Illness หรือ PI หรือ ประวัติ ความเจ็บป่ วยในปั จจุบัน) เป็ นคำาอธิบายเพิม ่ เติม เกีย ่ วกับ อาการสำาคัญ ตัง้ แต่ ตำาแหน่งทีเ่ ป็ น เวลาทีเ่ กิดอาการ (onset) ระยะเวลาทีเ่ ป็ น (duration) ความรุนแรงของอาการ ความ สัมพันธ์ของอาการกับการได้รับยาหรือสิง่ อืน ่ ๆ หรือการเกิด อาการนำาซึง่ อาจเป็ นสาเหตุของอาการนัน ้ อิทธิพลของอาการ ดังกล่าวกับการดำาเนินชีวิตประจำาวัน ควรบรรยายตามลำาดับ เหตุการณ์จากปั จจุบันย้อนกลับไปในอดีต และรวมอาการเจ็บ ป่ วยในอดีตทีอ ่ าจเกีย ่ วข้องกับอาการปั จจุบันและการรักษาใน HPI ได้ ตัวอย่าง: ไม่มีประวัติยกของหนักในช่วง 1 อาทิตย์ทีผ ่ ่านมา ปั สสาวะ ขุ่น มีตะกอน มีไข้ส่งเมื่อ 2 วันทีแ ่ ล้ว รับประทานยาแก้ ปวด แล้วแต่ยังมีอาการปวดบัน ้ เอวอย่่ 152 .ข้อม่ลส่วนตัวของผ้่ป่วย ได้แก่ ชือ ่ อายุ เพศ เชือ ้ ชาติ ศาสนา .ประสิทธิภาพมากทีส ่ ุด .

PMH (Past Medical History ห รื อ PMHx ห รื อ โ ร ค ประจำาตัวและประวัติความเจ็บป่ วยในอดีต ) เป็ นข้อม่ลความเจ็บ ป่ วยทีเ่ คยเป็ นมาก่อนในช่วงวัยเยาว์ และวัยผ้่ใหญ่ โรคประจำา ตัวทีเ่ ป็ นอย่่ ถ้าเป็ นไปได้ให้ระบุปีทีไ่ ด้รับการวินิจฉัยด้วย รวมถึง การเข้ารับการผ่าตัด และ การเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล ตัวอย่าง: โรคเบาหวาน ได้รับการวินิจฉัยเมือ ่ ปี 2537 โรคความดันโลหิตส่ง ได้รับการวินิจฉัยเมือ ่ ปี 2541 ปี ทีแ ่ ล้ว ตรวจพบนิว ่ ในไต และได้รับการผ่าตัดเอานิว ่ ออก .FH (Family History หรือ ประวัติความเจ็บป่ วยของบุคคล ในครอบครัว) เป็ นข้อม่ลเกีย ่ วกับ สุขภาพของบิดามารดา ญาติ พีน ่ ้อง ทีม ่ ีอาการหรือโรคทีอ ่ าจเป็ นผลทางพันธุกรรม เช่น โรค เบาหวาน โรคหลอดเลือดหัวใจ โรคมะเร็ง หรือ โรคอ้วน ถ้ามี ผ้่เสียชีวิตจากโรคดังกล่าว ควรสอบถามอายุขณะเสียชีวิตด้วย ตัวอย่าง: 153 .1 เดือนก่อน มีประวัติปวดบัน ้ เอวและมีไข้ส่งคล้ายกับครัง้ นี ้ มารับการรักษาที ่ โรงพยาบาลนี ้ ได้รับยากินเป็ นแคปซ่ลสีขาว กลับบ้าน รับประทานยาติดต่อกันจนหมด .

มารดาเป็ นเบาหวาน และ ต้อกระจก บิดาเป็ นมะเร็งปอด (เสียชีวิตเมือ ่ อายุ ๖๒) .SH (Social History หรือ พฤติกรรมทางสังคม) เป็ น ข้อม่ลเกีย ่ วการส่บบุหรี ่ การดืม ่ แอลกอฮอล์ และการใช้สารเสพ ติดของผ้่ป่วย รวมถึงปริมาณการใช้และระยะเวลาทีใ่ ช้ สถานภาพสมรส จำานวนบุตร การศึกษา อาชีพ งานอดิเรก ภ่มิลำาเนา พฤติกรรมการรับประทานอาหาร ปั จจัยหรือ พฤติกรรมเสีย ่ ง เช่น พฤติกรรมทางเพศ สัตว์เลีย ้ ง สิง่ แวดล้อม ประวัติการเดินทางไปในสถานทีท ่ เี ่ ป็ น endemic area ตัวอย่าง: ไม่ส่บบุหรี ่ ไม่ดม ื่ เหล้า อาชีพค้าขาย ชอบรับประทานขนม หวานและอาหารมัน ๆ .ALL (Drug or Food Allergy หรือ การแพ้ยาหรืออาหาร ) เป็ นข้อม่ลเกีย ่ วกับยา อาหาร สัตว์เลีย ้ ง หรือ สิง่ แวดล้อม ทีผ ่ ้่ ป่ วยเคยได้รับหรือสัมผัสแล้วมีอาการอันไม่พึงประสงค์ พร้อม ทัง้ ระบุอาการแสดงด้วย เภสัชกรต้องประเมินความเป็ นไปได้ ของอาการแพ้ทผ ี ่ ้่ป่วยแจ้งด้วย เช่น คลืน ่ ไส้ อาเจียนไม่ใช่ อาการแพ้ยา ตัวอย่าง: Penicillin (หายใจไม่ออก) 154 .

MED (Medication History หรือ ประวัติการใช้ยา) เป็ น ข้อม่ลเกีย ่ วกับยาทุกชนิด รวมทัง้ ยาสมุนไพร ทัง้ ทีซ ่ อ ื้ ใช้เองและ ได้รับจากบุคลากรสาธารณสุขประกอบด้วย รายชือ ่ ยา ขนาด ใช้ยา ความถีใ่ นการใช้ยา ระยะเวลาในการใช้ยา รวมถึงวัน เดือนปี ทีเ่ ริม ่ ใช้ยาและหยุดใช้ยา ความร่วมมือในการใช้ยาของผ้่ ป่ วย (Adherence) ตัวอย่าง: Glibenclamide 5 มิลลิกรัม รับประทานวันละ 2 ครัง้ ก่อน อาหาร– ตัง้ แต่ปี 2538 Metformin 500 มิลลิกรัม วันละ 2 ครัง้ ร่วมกับ glibenclamide – ตัง้ แต่ 5 เดือนทีแ ่ ล้ว แต่ยานีม ้ ักทำาให้เกิด อาการคลืน ่ ไส้ อาเจียน จึงไม่ค่อยรับประทาน Hydrochlorothiazide (HCTZ) 50 มิลลิกรัม วันละ 1 ครัง้ – ตัง้ แต่ปี 2541 .ROS (Review of System หรือ การทบทวนอาการตาม ระบบอวัยวะ) เป็ นข้อม่ลทีร ่ ะบุถึงความผิดปกติหรือปกติของทุก ระบบจากการตรวจร่างกายโดยแพทย์ ตัวอย่าง: กดบัน ้ เอวด้านหลังแล้วผ้่ป่วยแสดงอาการปวด 155 ..

MS/Ext (Musculoskeletal and extremities) .Abd (Abdomen) .Lab (Laboratory Data หรือ ผลการตรวจทางห้องปฏิบัติ การ) เป็ นข้อม่ลทีแ ่ สดงผลการตรวจเลือด ของเหลว และสาร คัดหลัง่ ต่าง ๆ เช่น ปั สสาวะ อุจจาระ นำา ้ ไขสันหลัง เสมหะ ระดับยาในเลือด เป็ นต้น 156 .Chest (General. Eyes.HEENT (Head.Neuro (Neurologic) .Gen/Rect (Genitalia/Rectum) .Skin (Integumentary) . chest and breast exam) .CV (Cardiovascular) . Ears.. Nose and Throat) .PE (Physical Examination หรือ ผลการตรวจร่างกาย ) เป็ นข้อม่ลทีไ่ ด้จากการตรวจร่างกายของผ้่ป่วยตามอาการ สำาคัญและประวัติการเจ็บป่ วยโดยแพทย์ ด้วยวิธี กด คลำา เคาะ ด่ และฟั ง ส่วนส่งและนำา ้ หนักของผ้่ป่วย - Gen (General appearance) - VS (Vital signs): Blood pressure Respiratory rate Pulse Temperature .

EKG. 157 . Ultrasound ฯลฯ Problem list ฐานข้อม่ล Chief compliant History of present illness Past medical history Past surgical history Family history Social history Medication history รวม allergies Physical examination Review of systems Results of laboratory tests Serum drug concentrations Diagnostics of health care บั นproviders ทึ ก ของแพทย์ พยาบาล ผ้่เกีย ่ วข้อง เรียงเป็ นหมายเลข อธิ บ ายให้ ต รงกั บ ปั ญหาที เ่ กิ ด ขึน ้ ให้ ากที ่ บุดตามความสำาคัญและ เรียมงลำ าดัส ความเร่งด่วน SOAP notes Subjective Objective Assessment Plans (รวม monitoring และ follow-up) ร่ปที ่ 1 ส่วนประกอบของวิธก ี ารใช้ปัญหาเป็ นตัวตัง้ สู ว นประกอบสำา คั ญ ของวิ ธี ก ารใช้ ปั ญหาเป็ นตั ว ตั ้ ง (problem- oriented method) วิ ธี ก ารใช้ ปั ญหาเป็ นตั ว ตั ้ ง ประกอบด้ ว ย 1 ส่ ว นใหญ่ คื อ problem list และ SOAP note การระบุปัญหาของผ้่ปูวย (problem list) Problem list เป็ นสิง่ ทีเ่ ป็ นปั ญหาของผ้่ป่วย บุคลากรด้าน สาธารณสุขหรือของทัง้ ผ้่ป่วยและบุคลากรด้านสาธารณสุข โดย ปั ญหาทีร ่ ะบุอาจเป็ นโรคหรืออาการทีร ่ ะบุในแฟ้มประวัติผ้่ป่วย อาการทีน ่ ำาผ้่ป่วยมาทีส ่ ถานบริการ ผลตรวจทางห้องปฏิบัตก ิ าร หรือผลการตรวจร่างกายทีผ ่ ิดปกติ และ/หรือปั ญหาทาง เศรษฐกิจ ปั ญหาเหล่านีไ้ ด้จากการรวบรวม chief compliant.. CAT scan. EEG.ผลการตรวจพิเศษอืน ่ ๆ (Special Exams) เป็ นข้อม่ลที ่ แสดงผลการถ่ายภาพรังสี (X-ray).

history of present illness. laboratory results. review of systems. physical examination. serum drug concentrations และ diagnostic procedures และนำามาวิเคราะห์เพือ ่ ระบุปัญหาเป็ น ข้อ ๆ เพือ ่ นำาไปใช้ในการวางแผนด่แลผ้่ป่วยอย่างเป็ นระบบต่อ ไป การระบุปัญหาอาจกระทำาได้หลายวิธี เช่น ปั ญหาทีเ่ กีย ่ วกับ โรค (Medical Problems) ซึง่ เภสัชกรต้องสามารถประเมิน ทบทวนลักษณะอาการของผ้่ป่วย จากผ้่ป่วย แพทย์ หรือ บุคลากรด้านสาธารณสุขอืน ่ ๆ และปั ญหาทีเ่ กิดจากการใช้ ยา (Drug Therapy Problems) ผ้่ป่วยอาจมีหลายปั ญหาแต่มักมี เพียงปั ญหาเดียวทีร ่ ุนแรงทีส ่ ุดหรือต้องการการแก้ไขเร็วทีส ่ ุด ขณะทีม ่ ีหลายปั ญหามีสภาวะคงทีห ่ รือไม่จำาเป็ นต้องได้รับการ แก้ไข แม้ว่าเภสัชกรแต่ละคนอาจระบุปัญหาหรือเรียงลำาดับ ความสำาคัญของปั ญหาได้แตกต่างกัน แต่การแก้ไขปั ญหาควร ต้องเกิดขึน ้ อย่างสมบ่รณ์ส่งผลให้ผ้่ป่วยมีคุณภาพชีวิตทีด ่ ีขน ึ้ ปั ญหาทีเ่ กิดจากการใช้ยามีความสำาคัญสำาหรับเภสัชกร เนือ ่ งจากอาจส่งผลให้ปัญหาทีเ่ กีย ่ วกับโรคไม่สามารถบรรเทาลง หรือหายขาดได้ เนือ ่ งจากผ้่ป่วยไม่ให้ความร่วมมือในการใช้ยา หรือ ไม่รบ ั ประทานยาเนือ ่ งจากกังวลเกีย ่ วกับอาการไม่พึง ประสงค์จากการใช้ยา วิธีทผ ี ่ ้่เขียนแนะนำาคือ ควรเริม ่ จากปั ญหาทีเ่ กีย ่ วกับโรคก่อน โดยเรียงลำาดับตามความสำาคัญหรือความจำาเป็ นเร่งด่วนในการ แก้ปัญหา ทัง้ นี ้ เพือ ่ ให้มีมุมมองร่วมกับแพทย์ และมีเป้ าหมาย 158 . allergy history. past medical history. medical history.

1 เนือ ่ งจากมีอาการหรือโรคทีไ่ ม่ได้รับการ 1. 1 ความเหมาะสมของข้อบ่งใช้ (INDICATION) 1.อันเดียวกัน เช่น ลดความดันลงให้ตำ่ากว่าหรือเท่ากับ 130/80 มิลลิเมตรปรอท และ Fasting Blood Sugar = 70-130 มิลลิกรัม/เดซิลิตร และมีการประเมินปั ญหาทีเ่ กิดจากการใช้ยา สำาหรับโรคดังกล่าวภายใต้ปัญหาทีเ่ กีย ่ วกับโรค หลังจากการระบุปัญหาทีเ่ กิดขึน ้ ของผ้่ป่วยแล้ว ให้เรียง ลำาดับความสำาคัญของปั ญหาทีเ่ กิดขึน ้ โดยเรียงจากปั ญหาทีม ่ ี ความเร่งด่วนทีต ่ ้องแก้ไขหรือเป็ นปั ญหาทีน ่ ำาผ้่ป่วยมาทีส ่ ถาน บริการเป็ นอันดับแรก และให้ปัญหาทีส ่ ามารถควบคุมได้หรือ เป็ นโรคประจำาตัวของผ้่ป่วยทีส ่ ามารถควบคุมได้เป็ นอันดับหลัง ปั ญหาทีเ่ กิดจากการใช้ยา (Drug Therapy Problems.1.1.1.2 เพือ ่ เสริมฤทธิก ์ ับยาเดิมทีใ่ ช้อย่่ในการรักษา รักษา 1. DTPs) “ปรากฏการณ์ไม่พึงประสงค์ใด ๆ ทีเ่ กิดขึน ้ กับผ้่ป่วย เนือ ่ งจากการใช้ยาหรือคาดว่าอาจเกิดจากการใช้ยา ซึง่ ปรากฏการณ์ดังกล่าวอาจส่งผลหรือคาดว่าจะส่งผลต่อการตอบ สนองทีต ่ ้องการของผ้่ป่วย” 1.3 เพื่อ ป้ องกันอาการหรือโรคที อ ่ าจแทรกซ้ อ นขึ้น มาภายหลัง 159 .1 ผ้่ป่วยสมควรได้รับยาเพิม ่ เติม (Need for additional drug therapy) 2 1.

1.1.2.1.1.5 เนื่องจากเป็ นยาทีเ่ ชือ ้ แบคทีเรียมีการดือ ้ ยาทำาให้ การรักษาไม่ได้ผล 160 .1.5 เนือ ่ งจากได้รับการรักษาด้วยยาซำา ้ ซ้อน 1.4 เนื่องจากมียาอื่นทีม ่ ีประสิทธิภาพไม่แตกต่าง แต่ มีความปลอดภัยมากกว่า 2.1 เนือ ่ งจากเป็ นยาทีไ่ ม่มีประสิทธิภาพในการรักษา 2.2.2. ความมีประสิทธิภาพของยาทีใ่ ช้ (EFFICACY) 2.2.4 เนือ ่ งจากสมควรได้รับการรักษาโดยไม่จำาเป็ นต้อง 1.2.2 ผ้่ ป่ วยได้ รั บ ยาที ไ่ ม่ เ หมาะสม (Unnecessary drug therapy) 1.6 เนื่อ งจากได้ รั บ ยารั ก ษาอาการไม่ พึ ง ประสงค์ ที ่ ใช้ยา หลีกเลีย ่ งได้จากยาอีกตัวหนึง่ 2.1 เนือ ่ งจากไม่มีขอ ้ บ่งใช้ในการรักษา 1.3 เนือ ่ งจากมียาอืน ่ ทีม ่ ีประสิทธิภาพไม่แตกต่าง แต่มี ราคาถ่กกว่า 2.1.3 จากการส่ บ บุ ห รี ่ ดื่ ม แอลกอฮอล์ หรื อ ใช้ ส าร เสพติดอืน ่ ๆ 1.2.1 ผ้่ป่วยมีความจำา เป็ นต้องได้รับยา แต่ยาทีถ ่ ่ กเลือ กใช้ ไม่เหมาะสม (Wrong drug) 2.2 เนือ ่ งจากมียาอืน ่ ทีม ่ ีประสิทธิภาพดีกว่า 2.2 เนือ ่ งจากได้รับสารเคมีหรือยาในปริมาณมากโดย อุบัติเหตุหรือความตัง้ ใจ 1.

2.2 3.4 เนื่อ งจากผ้่ ป่ วยมี ปั จจั ย เสี ย ่ งที อ ่ าจเกิ ด อั น ตราย drug reaction) ไป จากการใช้ยาได้ 3.2 เนือ ่ งจากเป็ นยาทีผ ่ ้่ป่วยมีประวัติแพ้ 3.4 เนือ ่ งจากความถีใ่ นการให้ยาห่างเกินไป 2.1.6 เนือ ่ งจากระยะเวลาในการให้ยาสัน ้ เกินไป อาหาร 3.3 เนือ ่ งจากร่ปแบบหรือวิถีการให้ยาไม่เหมาะสม 2.5 เนื่องจากเกิดปฏิกิริยาระหว่างยากับยา หรือ กับ อาหาร 3.1.2 ขนาดใช้ ย าที ผ ่ ้่ ป่ วยได้ รั บ น้ อ ยเกิ น ไป (Dosage too low) 2.1.1.2.4 ขนาดยาทีใ่ ช้ส่งเกินไป (Dosage too high) เนือ ่ งจากขนาดใช้ยามากเกินไป 161 .2.1 เนื่องจากการเพิม ่ หรือลดขนาดการใช้ยาเร็วเกิน 3.3 เนือ ่ งจากเป็ นยาทีห ่ ้ามใช้สำาหรับผ้่ป่วย 3.2 ส่งผลให้ระดับยาในเลือดตำ่ากว่าระดับทีร ่ ักษาได้ 2.2. ความปลอดภัยจากยาทีใ่ ช้ (SAFETY) 3.2.2.1.5 เนื่องจากเกิดปฏิกิริยาระหว่างยากับยา หรือ กับ 2.1 เกิดอาการไม่พึงประสงค์จากการใช้ยา (Adverse 3.2.2.1 ส่งผลให้การรักษาไม่เป็ นไปตามทีต ่ ้องการ 2.

6 ผ้่ป่วยมีเหตุผลอื่น ๆ เช่น ร่ปแบบ รส และกลิน ่ ของ ยาไม่เหมาะสม ตัวอย่าง: (1) Pyelonephritis โดยปั ญหาทีเ่ กิดจากการใช้ยา คือ ต้องการ ยาในการบำาบัดรักษา (2) โรคเบาหวานประเภทที ่ 2 โดยปั ญหาทีเ่ กิดจากการใช้ ยาคือ ผ้่ป่วยไม่ให้ความร่วมมือในการรับประทานยา metformin เนือ ่ งจากอาการคลืน ่ ไส้อาเจียน (nonadherence) ไม่จำากัดการ รับประทานอาหารหวานและมัน และมีความจำาเป็ นทีต ่ ้องได้รับ 162 .2.2.3 เนือ ่ งจากวิถีการให้ยาไม่เหมาะสม 3.2. ADHERANCE) 4.2.2.3.6 เนือ ่ งจากระยะเวลาในการให้ยานานเกินไป อาหาร 4.4 เนือ ่ งจากความถีใ่ นการให้ยามากเกินไป 3.2 ส่งผลให้ระดับยาในเลือดส่งกว่าระดับทีร ่ ักษา 3.1 ผ้่ป่วยไม่ได้รับยา 4.3 ผ้่ป่วยไม่มีเงินพอทีจ ่ ะซือ ้ ยาได้ 4.2 ผ้่ป่วยไม่ปฏิบัติตามคำาแนะนำาในการใช้ยา 4.4 ผ้่ป่วยไม่เข้าใจวิธีการใช้ยาทีถ ่ ่กต้อง 4.5 ผ้่ป่วยปฏิเสธการใช้ยา 4.5 เนื่องจากเกิดปฏิกิริยาระหว่างยากับยา หรือ กับ 3. ความไม่ ร่ ว มมื อ ในการใช้ ย าของผ้่ ป่ วย (COMPLIANCE.

ยา aspirin (enteric-coated) ในการป้ องกันการเกิดหัวใจหลอด เลือด (3) โรคความดันโลหิตส่ง แม้ว่าระดับความดันโลหิต สามารถควบคุมได้ดี แต่การใช้ยา HCTZ ในขนาดส่งกว่า 25 มิลลิกรัม อาจไม่เหมาะสมกับผ้่ป่วยโรคเบาหวาน เนือ ่ งจาก สามารถเพิม ่ ระดับนำา ้ ตาลในเลือดของผ้่ป่วยได้ วิธท ี ง่ี ่ ายขึน ้ ในการระบุปัญหาทีเกิ ่ ดจากการใช้ยา คือ การนำา โรคมาจับค่ก ่ บ ั ยาทีใช้ ่ ในการรักษาโรคนัน ้ แล้วหาปั ญหาทีเกิ ่ ดขึน ้ จากการใช้ยานัน ้ ถ้ายาตัวหนึง่ มีหลายข้อบ่งใช้กต ็ อ ้ งจับค่ก ่ บ ั โรคทุก โรคทีเป็ ่ นข้อบ่งใช้ดว ้ ย การดำาเนินการแก้ไขปั ญหาทีเ่ กิดขึ้นอยูางเป็ นระบบ โดยใช้ ร่ปแบบการบันทึก SOAP SOAP note เ ป็ น ก า ร เ ขี ย น บั น ทึ ก ร่ ป แ บ บ ห นึ่ ง โ ด ย มี วัตถุประสงค์เพือ ่ สือ ่ สารภายในวิชาชีพ เช่น เภสัชกร และอาจารย์คณะเภสัชศาสตร์ เพื่อแสดงแนวทางการประมวล ความคิดของผ้่เขียน SOAP เกีย ่ วกับผ้่ป่วย โรคและยา S (subjective data) เป็ นข้อม่ลทีไ่ ด้จากคำาบอกเล่าของผ้่ ป่ วย ผ้่ใกล้ชิด หรือ ผ้่ด่แล เช่น ปวดศีรษะ อ่อนเพลีย ใจสัน ่ ร้่สึกว่บ อุณหภ่มิร่างกายจากการวัดปรอทเองได้เท่ากับ 38 องศาเซลเซียส โรคประจำาตัว รวมถึงการรักษาเมือ ่ เกิดโรคหรือ าการทีท ่ ำาให้ผ้่ป่วยต้องมารับการรักษาในครัง้ นี ้ ยาทีใ่ ช้เป็ น ประจำา อาการไม่พึงประสงค์ของยาทีเ่ กิดขึน ้ (ถ้ามี) ความร่วม มือในการรับประทานยาของผ้่ป่วย ฯลฯ 163 subjective dataไม่ .

echocardiograms ฯลฯ ข้อม่ลชนิดนีส ้ ามารถตรวจสอบซำา ้ ได้ โดยห้องปฏิบัติการหรือการตรวจร่างกายของผ้่ป่วยโดยบุคลากร ด้านสุขภาพ ข้อม่ล S กับ O ควรมีความครอบคลุมและสอดคล้องกันใน แต่ละปั ญหาทีเ่ กิดขึน ้ แต่ข้อม่ล subjectiveมีความน่าเชือ ่ ถือ น้อยกว่าข้อม่ล objective data ตัวอย่าง เช่น ผ้่ป่วยบอกว่า ตนเองรับประทานยา digoxin ทุกวัน เป็ นข้อม่ล subjective ว่า ผ้่ป่วยให้ความร่วมมือในการใช้ยา แต่เมือ ่ ทำาการตรวจสอบ ระดับยา digoxin ในเลือด ซึง่ เป็ นข้อม่ล objective พบว่ามี ระดับตำ่ากว่าค่าปกติมาก อาจบ่งบอกได้ว่า ผ้่ป่วยไม่ให้ความ ร่วมมือในการรับประทานยา digoxin A (Assessment. Serum creatinine. อุณหภ่มิร่างกาย. Chest X-ray. White Blood Cells. การประเมิน) เป็ นการประเมินการรักษา หรือพัฒนาแผนการรักษาของผ้่ป่วยจากข้อม่ล subjective และ ข้อม่ล objective โดยมีสง ิ ่ ทีต ่ ้องประเมิน คือ สาเหตุ (etiology) ปั จจัยเสีย ่ ง (risk factors) ความรุนแรงของปั ญหา และการ 164 .สามารถพิส่จน์หรือตรวจสอบได้โดยบุคลากรด้านสุขภาพได้ (nonreproducible) เนือ ่ งจากข้อม่ลดังกล่าวขึน ้ กับความทรงจำา และการแปลผลของผ้่ป่วย O (Objective data) เป็ นข้อม่ลทีไ่ ด้จากการแฟ้มประวัติผ้่ ป่ วย ยาทีผ ่ ้่ป่วยได้รับตามใบสัง่ แพทย์ ผลการตรวจร่างกาย ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ และผลการตรวจอืน ่ ๆ เช่น Blood Pressure. Blood Glucose. ตัวเหลือง ตาเหลือง.

รักษาทีไ่ ด้รับหรือควรได้รับตาม IESAC สาเหตุ สาเหตุของปั ญหาเกิดได้กับทุกโรคหรืออาการ เช่น ความ ดันโลหิตส่งของผ้่ป่วยเกิดขึน ้ โดยไม่ทราบสาเหตุ (primary hypertension) ดังนัน ้ สามารถใช้ยาใด ๆ ตามมาตรฐานการ รักษา แต่ถ้าความดันโลหิตของผ้่ป่วยมีค่าส่งขึน ้ จาก chronic kidney disease ระดับรุนแรง ผ้่ป่วยมีความจำาเป็ นต้องได้รับการ รักษาด้วย furosemide ไม่ใช่ยาใด ๆ ตามมาตรฐานการรักษา ผ้่ป่วยโรคปอดอักเสบเกิดจาก Streptococcus pneumoniae ที ่ ดือ ้ ต่อยาหลายชนิด หรือผ้่ป่วยมีความเสีย ่ งในการติดเชือ ้ แกรม ลบและเชือ ้ ทีไ่ ม่ใช้ออกซิเจนจากการมีแผลบริเวณใกล้ทวารหนัก นอกจากนี ้ สาเหตุของโรคหรืออาการสามารถเกิดจากการใช้ ยาได้ด้วย ซึง่ เภสัชกรต้องพยายามนึกถึง drug-induced disease เสมอ ปั จจัยเสีย ่ ง เภสัชกรควรระบุปัจจัยเสีย ่ งสำาหรับปั ญหาทีเ่ กิดขึน ้ เพือ ่ ให้ สามารถนำาไปสรุปสาเหตุ และนำาไปส่่การแก้ไขการเกิดโรค หรืออาการแสดงซำา ้ (อย่่ในแผนการรักษา) ความรุนแรงของปั ญหา เภสัชกรควรประเมินว่าปั ญหาทีเ่ กิดขึน ้ มีความรุนแรงน้อย ปานกลาง หรือมาก เป็ นปั ญหาเฉียบพลันหรือเรือ ้ รัง และเป็ น ปั ญหาจะเกิดต่อไปหรือมีอาการคงทีแ ่ ล้ว ซึง่ จะมีผลต่อความ จำาเป็ นและความเร่งด่วนในการรักษา สำาหรับปั ญหารุนแรง 165 .

เฉียบพลันจำาเป็ นต้องการรักษาอย่างเร่งด่วน ขณะทีป
่ ั ญหาทีม
่ ี
ความรุนแรงน้อยและไม่เป็ นปั ญหาอีกต่อไปนีอ
้ าจต้องการเพียง
การตรวจติดตาม นอกจากนี ้ บางปั ญหาอาจสามารถแก้ไขได้
โดยการปรับเปลีย
่ นพฤติกรรม หรือบางปั ญหาอาจต้องการการ
ตรวจเพิม
่ เติมเพือ
่ การวินิจฉัยทีถ
่ ก
่ ต้องต่อไป

การรักษาทีไ่ ด้รับหรือควรได้รับ

การรักษาทีไ่ ด้รับหรือควรได้รับมักเป็ นสิง่ ทีถ
่ ่กลืมในการนำา
มาประเมินการรักษาทัง้ ทีเ่ ป็ นสิง่ ทีส
่ ำาคัญทีส
่ ุด ในกรณีทผ
ี ่ ้่ป่วยได้
รับการรักษาอย่่แล้ว เช่นได้รับการรักษาโรคเบาหวาน ความดัน
โลหิตส่ง หรือ ไขมันในเลือดส่ง ให้นำาผลระดับนำา
้ ตาลในเลือด
ความดันโลหิต ระดับไขมันในเลือดทีม
่ ีการตรวจวัดจากการมา
รักษาทีแ
่ ผนกผ้่ป่วยนอกมาใช้ในการประเมินตาม IESAC ว่าผ้่
ป่ วยตอบสนองดีจงึ ไม่จำาเป็ นต้องปรับเปลีย
่ นการรักษา แต่
สาเหตุครัง้ นีอ
้ าจเกิดจากการไม่ให้ความร่วมมือในการใช้ยาหรือ
อาหาร จึงควรใช้ยาเดิมต่อไป แต่ปรับเปลีย
่ นพฤติกรรมแทน
หรือต้องเพิม
่ ขนาดยาเดิม เติมยาใหม่ เป็ นต้น นอกจากนี ้ การ
ประเมินการรักษาโรคเฉียบพลันก็สามารถเกิดขึน
้ ได้ เช่น โรค
ปอดอักเสบทีไ่ ม่ตอบสนองต่อการรักษาใน

2-3 วันทีผ
่ ่านมา

จากการใช้ ceftriaxone ต้องได้รับการเปลีย
่ นจาก ceftriaxone
เป็ น ceftazidime เนือ
่ งจากสงสัยการติดเชือ
้ ดือ
้ ยา
ควรประเมินการรักษาของผ้่ป่วยเป็ นสิง่ ทีส
่ ำาคัญทีส
่ ุดทีม
่ ี
ปั ญหาเรือ
้ รังหลายปั ญหาและได้รับการรักษาอย่แ
่ ล้ว เนือ
่ งจาก
การรักษาทีไ่ ด้รับอย่อ
่ าจไม่ใช่การรักษาทีด
่ ีทส
ี ่ ุด จึงอาจต้องการ
166

การรักษาเพิม
่ เติมหรือปรับเปลีย
่ นการรักษา พร้อมทัง้ ให้เหตุผล
ในการเสนอแนะดังกล่าว สิง่ ทีค
่ วรประเมินมีดังต่อไปนี ้
1. เลือกชนิดยา (Optimal therapy; drug of choice)
เภสัชกรจะต้องประเมินความเหมาะสมในการรักษาของ
ผ้่ป่วย เนือ
่ งจากผ้่ป่วยแต่ละรายแตกต่างกัน การใช้เกณฑ์
มาตรฐาน (ยาแนะนำา) ในการรักษาผ้่ป่วยทุกรายอาจไม่เหมาะ
สม เนือ
่ งจากผ้่ป่วยบางรายอาจมีข้อห้ามใช้ยาทีแ
่ นะนำา เช่น
แพ้ยา เกิดปฏิกิริยาระหว่างยา ตับหรือไตมีการทำางานลดลง มี
ความเสีย
่ งในการเกิดอาการไม่พึงประสงค์ มีปัญหาเรือ
่ งความ
ร่วมมือในการใช้ยา หรือมีปัญหาด้านเศรษฐานะ ถ้าผ้่ป่วยใช้ยา
นัน
้ อย่่แล้วให้ประเมินว่ามียาตัวอืน
่ ทีเ่ หมาะสมกับผ้่ป่วยมากกว่า
ยาทีผ
่ ้่ป่วยใช้อย่่หรือไม่
2. เลือกขนาดใช้ยาทีเ่ หมาะสม (Correct dose)
หลังจากเลือกชนิดยาทีเ่ หมาะสมให้กับผ้่ป่วยได้แล้ว
เภสัชกรต้องสามารถแนะนำาขนาดใช้ยาทีเ่ หมาะสมให้กับผ้่ป่วย
ด้วย โดยพิจารณาจากอายุ เพศ นำา
้ หนัก ภาวะการทำางานของ
ตับและไต ยาอืน
่ ทีผ
่ ้่ป่วยได้รับ ระดับยาทีเ่ คยตรวจวัด
คุณสมบัติทางเภสัชจลนศาสตร์และ อืน
่ ๆ
3. เลือกวิธีการใช้ยาทีเ่ หมาะสม (Correct dosage form)
4. หลังจากเลือกขนาดใช้ทเี ่ หมาะสมแล้ว เภสัชกรจะต้อง
เลือกร่ปแบบยา วิธก
ี ารให้ยา และตารางการให้ยา (ความถีใ่ น
การให้ยา) ทีเ่ หมาะกับผ้่ป่วยรายนัน
้ ๆ

ในแง่ ประสิทธิภาพ

ความปลอดภัย (อายุ สภาวะการทำางานของตับและไต ตัง้
167

ครรภ์ ขนาดร่างกาย) การดำาเนินชีวิตประจำาวัน ความสะดวก
ของผ้่ป่วย ความร่วมมือในการใช้ยา และราคา
5. เลือกระยะเวลาในการใช้ยา (Correct duration)
เภสัชกรต้องระบุเวลาในการรักษาให้เหมาะสมกับผ้่ป่วยรายนัน

ๆ ซึง่ อาจสัน
้ หรือยาวนานกว่าการรักษาของบุคคลทัว
่ ไปก็ได้
บางครัง้ อาจต้องให้การรักษาไปตลอดชีวิตจนกว่าจะมีอาการดี
ขึน
้ หรือเมือ
่ มีอาการกำาเริบขึน
้ เท่านัน
้ ถ้าไม่ระระบุระยะเวลาใน
การรักษาทีแ
่ น่นอน ผ้่ป่วยอาจได้รับการรักษาไปตลอดหรือ
ยาวนานกว่าทีค
่ วรจะเป็ นก็ได้
6. พิจารณายาทีผ
่ ้่ป่วยได้รับทัง้ หมด (Drug(s) required)
7. หลังจากพิจารณายาแต่ละตัวในหัวข้อ ก. – ง. แล้ว ให้
พิจารณายาทีผ
่ ้่ป่วยได้รับทัง้ หมดว่ายาทุกขนานทีผ
่ ้่ป่วยได้รับมี
ความจำาเป็ นกับผ้่ป่วยหรือไม่

โดยผ้่ป่วยควรได้รับยาเพือ
่ แก้ไข

หรือป้ องกันปั ญหาทีเ่ กิดขึน
้ เท่านัน
้ ผ้่ป่วยไม่ควรได้รับยาทีไ่ ม่มี
ข้อบ่งใช้

ได้รับยากลุ่มเดียวกัน หรือได้รบ
ั ยาทีม
่ ีปฏิกิริยา

ระหว่างยา ในบางกรณี ยาชนิดเดียวอาจใช้ในการแก้ไขปั ญหา
หลายปั ญหา หรือบางปั ญหาอาจไม่จำาเป็ นต้องใช้ยาในการ
แก้ไขเลย ดังนัน
้ เภสัชกรจึงควรพยายามลดจำานวนชนิดยาให้
น้อยมากทีส
่ ุดและมีประสิทธิภาพมากทีส
่ ุด

ความรูวมมือในการใช้ยา (Compliance, Adherence)

เนือ
่ งจากความล้มเหลวจากการรักษาสามารถเกิดจากความ
ไม่รว
่ มมือในการใช้ยาได้ และแผนการรักษาสำาหรับผ้่ทไี ่ ม่ให้
168

ความร่วมมือในการใช้ยากับผ้่ทใี ่ ห้ความร่วมมือในการใช้ยาแต่ ไม่ตอบสนองต่อการรักษาจะแตกต่างกัน ดังนัน ้ เภสัชกรควรมี การสอบถามอย่างละเอียดถึงความร่วมมือในการใช้ยาของผ้่ ป่ วยเป็ นอย่างไร ลืมรับประทานยาถีเ่ พียงใด ถ้าผ้่ป่วยหยุดการ ใช้ยาเอง ให้ระบุระยะเวลาทีผ ่ ้่ป่วยไม่ได้รับยาด้วย และถ้ามี ปั ญหาดังกล่าวเกิดขึน ้ เภสัชกรควรแก้ไขความร่วมมือในการใช้ ยาดังกล่าวก่อนทีจ ่ ะมีการเปลีย ่ นแปลงการรักษา ขัน ้ ตอนนีเ้ ป็ นขัน ้ ตอนทีย ่ ากทีส ่ ด ุ เนือ ่ งจากเภสัชกรจะต้อง ประมวลข้อม่ลเกีย ่ วกับโรค ยา ผลตรวจทางห้องปฏิบต ั ก ิ าร และ ผ้ป ่ ่ วยเข้าด้วยกัน เพือ ่ กำาหนดแผนการรักษาทีเ่ หมาะสมกับผ้ป ่ ่ วย แต่ละรายต่อไป บ่อยครัง้ ทีผ ่ ป ้่ ่ วยมีโรคหลายโรค มีความผิดปกติ ของการทำางานของตับและไต อายุมาก หรือมีขอ ้ จำากัดอืน ่ ๆ ขณะทีค ่ วามร้ท ่ ไี ่ ด้จากการอ่านตำาราหรือเรียนในห้องเรียนโดย ทัว ่ ไปเป็ นการรักษาเฉพาะโรคใดโรคหนึง่ ของผ้ป ่ ่ วยทีม ่ ก ี าร ทำางานของตับหรือไตปกติ นอกจากนี ้ ยาทีใ่ ช้ในการรักษาโรค หรืออาการเดียวกันยังมีหลายชนิดทีอ ่ าจไม่มค ี วามแตกต่างกัน มากนัก การประยุกต์ใช้ความร้ท ่ ไี ่ ด้จงึ ต้องอาศัยประสบการณ์ การสังเกตและการค้นคว้าเพิม ่ เติมเพือ ่ เลือกใช้วธ ิ ร ี ก ั ษาทีเ่ หมาะ สมทีส ่ ด ุ สำาหรับผ้ป ่ ่ วยรายนัน ้ ๆ ในระยะเวลาทีเ่ หมาะสม 169 .

มีข้อบ่งใช้ (Indication)ที ่ เหมาะสม มี มีประสิทธิภาพ (Effective) มี ได้รับยาซำา ้ ซ้อน ไม่ หยุดยาทีไ่ ม่มีข้อบ่งใช้และ ประเมินผ้่ป่วยใหม่ ไม่ หยุดยาทีซ ่ า ำ้ ซ้อน และ ทำาการประเมิน เพิม ่ ขนาดใช้ยา ให้ยาเพิม ่ หรือ เปลีย ่ นไปใช้ยาอืน ่ แทน เกิด เปลีย ่ นยา ขนาดใช้ยา ตาราง ปฏิกิริยา รับประทานยา หรือ ร่ปแบบของ ระหว่างยา ยา มีอาการไม่พึงประสงค์/แพ้ มี ลดขนาดใช้ยา หรือเปลีย ่ นไปใช้ยา ยา อืน ่ ทีม ่ ีความเป็ นพิษน้อยกว่า (Adverse effect) ไม่มี ขาดความเข้าใจ ในการใช้ยา อธิบายและเขียนวิธีรับประทานยาให้ ใช่ ถ่กต้อง ไม่ใช่ พิ จารณาการใช้เครือ ่ งช่วยจำา เช่น ใช่ เครื อ ่ งตั ด เม็ ด ยา นาฬ ิ กาปลุก บริหารยาไม่ถ่ก ต้อง ไม่ใช่ ไม่ เปลีย ราคาเหมาะสม ่ นไปใช้ยาทีม ่ ีราคาถ่กกว่า แต่มี (Cost ) ประสิทธิภาพไม่แตกต่างกัน แผนภ่มิที ่ 2 แนวทางการแก้ไขปั ญหาทีเ่ กิดจากการใช้ยา P (Plan. แผนการ) เป็ นการวางแผนการดำาเนินการเพือ ่ แก้ ปั ญหา และติดตามผล โดยเภสัชกรจะต้องสามารถเสนอแนะวิธี การรักษาต่าง ๆ ทัง้ ทีต ่ ้องใช้ยาและไม่ต้องใช้ยา เริม ่ ยาใหม่ เปลีย ่ นขนาดใช้ยา หรือหยุดยา ซึง่ ข้อม่ลเหล่านีส ้ ามารถค้นหา ได้จากตำาราทางเภสัชบำาบัด มาตรฐานการรักษาล่าสุดทัง้ ใน และต่างประเทศ (ถ้ามี) วรรณกรรมปฐมภ่มิ ทุติยภ่มิ และตติย ภ่มิ ซึง่ ควรสอดคล้องกับ nursing care plan และ medical care plan ทีเ่ รียกว่า pharmaceutical care plan ซึง่ ควรให้ บุคลากรทางการแพทย์อน ื่ ๆ รวมถึงเภสัชกรอืน ่ ๆ ทราบเพือ ่ วิเคราะห์วิจารณ์ และนำาไปปฏิบัติต่อไป แผนนีป ้ ระกอบด้วย 170 .

บำาบัดโรค เช่น กำาจัดเชือ ้ แบคทีเรียทีเ่ ป็ นสาเหตุของโรค ติดเชือ ้ โดยการเลือกใช้ยาต้านจุลชีพที ่ เหมาะสม 2. หยุดหรือชะลอการดำาเนินของโรค เช่น ควบคุมระดับ นำา ้ ตาลในเลือดของผ้่ป่วยโรคเบาหวาน หรือ ระดับความ ดันโลหิตของผ้่ป่วยโรคความดันโลหิตส่งเพือ ่ ลดความ เสีย ่ งในการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือด 4. ป้ องกันโรคหรืออาการ เช่น การใช้ยาคุมกำาเนิดเพือ ่ ป้ องกันการตัง้ ครรภ์ การให้ยาต้านจุลชีพเพือ ่ ป้ องกันการ ติดเชือ ้ จากการผ่าตัด การใช้ aspirin เพือ ่ ป้ องกันภาวะ แทรกซ้อนจากโรคเบาหวานหรือโรคความดันโลหิตส่ง แผนการรักษา แผนการรักษาอาจประกอบด้วยการรักษาด้วยยา การรักษา โดยไม่ใช้ยา และแผนการวินิจฉัย โดยให้ระบุการรักษาทีด ่ ีทส ี ่ ุด ตามเหตุผลทีร ่ ะบุในส่วน assessment การรักษาด้วยยา ต้องระบุ ชือ ่ ยา ขนาดใช้ ร่ปแบบ ความถีใ่ นการให้ยา และ ระยะเวลาในการใช้ยาทีเ่ หมาะสม 171 .ขัน ้ ตอนนี ้ ประกอบด้วย เป้ าหมายการรักษา แผนการรักษา การตรวจติดตามประสิทธิภาพและความปลอดภัย และ การให้ ความร้่แก่ผ้่ป่วย เป้าหมายการรักษา 1. ขจัด หรือ บรรเทาอาการของโรค เช่น การควบคุม อาการปวดจากมะเร็ง ซึง่ อาการดังกล่าวไม่สามารถ รักษาให้หายขาดได้ 3.

efficacy) เภสัชกรต้องวางแผนตรวจติดตามสิง่ ทีร ่ ะบุว่าผ้่ป่วยมีการ ตอบสนองต่อการรักษาหรือไม่ เช่น ติดตามค่าความดันโลหิต และระดับนำา ้ ตาลในเลือดของผ้่ป่วยโรคความดันโลหิตส่งและ โรคเบาหวาน ตามลำาดับ ว่าเป็ นไปตามเป้ าหมายทีต ่ ้องการ หรือไม่ หรือตรวจติดตามอุณหภ่มิร่างกาย อาการไอ ปริมาณ และสีของเสมหะ อัตราการหายใจ ระดับเม็ดเลือดขาวของผ้่ ป่ วยทีไ่ ด้รับการวินิจฉัยว่าเป็ นปอดอักเสบ การตรวจติ ด ตามประสิ ท ธิ ภ าพจากการใช้ ย าต้ อ งกำา หนด ดั ช นี ชี ว ้ ั ด และความถี ใ่ นการติ ด ตามผลที เ่ หมาะสม โดยทั่ว ไป ดั ช นี ชี ว ้ ั ด มั ก เป็ น S และ O อย่ างไรก็ ต าม ควรพิ จ ารณาการ ตรวจติด ตามตัว ชีว ้ ั ดเหล่ า นี ต ้ ามค่ า ใช้ จ่ า ยที เ่ กิ ด ขึ้น ความเจ็ บ ปวดทีอ ่ าจเกิดขึน ้ กับผ้่ป่วย ความเสีย ่ งในการได้มาซึง่ ตัวชีว้ ัดนัน ้ ๆ ความไวและความน่ า เชื่ อ ถื อ ของเครื่ อ งมื อ ชี ว ้ ัด 172 รวมถึ ง .ทีส ่ ุดสำาหรับผ้่ป่วยรายนัน ้ ๆ ตามการประเมินจาก assessment รักษา โดยยึดหลักเฉพาะเจาะจงกับผ้่ป่วยเฉพาะราย ชัดเจน ปฏิบัติได้จริง แผนการวินิจฉัย เช่น ควรมีการตรวจวัดระดับโพแทสเซียม ในเลือดเพือ ่ ยืนยันการเกิด hypokalemia ในกรณีทผ ี ่ ้่ป่วยใช้ furosemide ร่วมกับ digoxin แล้วเกิดภาวะ dehydration และ ความเป็ นพิษจาก digoxin รักษา การตรวจติดตามประสิทธิภาพและความปลอดภัยจากการ การตอบสนองต่อการรักษา (Response to therapy.

การลดความดั น โลหิ ต ให้ น้ อ ยกว่ า หรื อ เท่ า กั บ 140/90 มิลลิเมตรปรอท ภายในเวลา 3-5 วันหลังจากการเพิม ่ ขนาดใช้ ของยาลดความดันโลหิตสำาหรับการรักษาโรคความดันโลหิตส่ง .การลด WBC และอุ ณ หภ่ มิ ร่ า งกายให้ ล ดลงใกล้ เ คี ย งค่ า ปรกติ ในกรณีรก ั ษาโรคติดเชือ ้ . flank pain แ ละ urine and blood cultures เปลีย ่ นเป็ นผลลบ (negative result) หลัง จากได้ รั บ ยา ต้ า น จุ ล ชี พ เ ป็ น เ ว ล า อ ย่ า ง น้ อ ย 3 วั น สำา ห รั บ ก า ร รั ก ษ า pyelonephritis ความปลอดภัยในการใช้ยา (Untoward reactions) เภสัชกรจะต้องทราบอาการไม่พึงประสงค์หลักหรืออาการ ไม่พึงประสงค์ทร ี ่ ุนแรงของยาทุกชนิดทีผ ่ ้่ป่วยได้รับ พร้อมทัง้ วางแผนตรวจติดตามอาการ อาการแสดง หรือผลตรวจทาง ห้องปฏิบัติการ รวมถึงแจ้งให้ผ้่ป่วยทราบถึงการปฏิบัติตัวเมือ ่ เกิดอาการไม่พึงประสงค์ดังกล่าวขึน ้ เช่น เมือ ่ เกิดผืน ่ ทีเ่ ยือ ่ บุ ช่องปากหรืออวัยวะเพศจากการใช้ nevirapine หรือ cotrimoxazole ให้รีบมาพบแพทย์ ไมูต้องระบุอาการไมูพึง 173 .ลดอ าก าร dysuria.ความถีใ่ นการตรวจติดตามตัวชีว ้ ัดดังกล่าว เช่น ในผ้่ป่วยภาวะ วิ ก ฤติ ที ่อ ย่่ ใ นภาวะ shock อาจต้ อ งมี ก ารตรวจวั ด ความดั น โลหิตทุก 5-15 นาที ในขณะทีผ ่ ้่ป่วยความดันโลหิตส่งทีไ่ ด้รับยา และมี ร ะดั บ ความดั น โลหิ ต อย่่ ใ นเป้ าหมายการรั ก ษา อาจ ต้ อ งการตรวจติ ด ตามความดั น โลหิ ต ทุ ก 2-3 เดื อ น ตั ว อย่ า ง แผนการตรวจติดตามแสดงดังรายละเอียดต่อไปนี ้ .

ติดตามอาการผืน ่ หายใจไม่ออกเนือ ่ งจากหลอดลมตีบ จากยา penicillin หรือ sulfamethoxazole/trimethoprim อาการ ท้องเสีย อาการไอจากการได้รับยากลุ่ม ACE inhibitors ติดตาม BUN/Serum creatinine ทุก 3 วัน การให้ความร้่ผ้่ปูวย ผ้่ป่วยควรได้รับความร้่เรือ ่ งโรค ชือ ่ ยา ข้อบ่งใช้ การบริหาร และการใช้ยาทีถ ่ ่กต้อง ระยะเวลาทีใ่ ช้ยา อาการไม่พึงประสงค์ที ่ อาจเกิ ด ขึ้ น รวมถึ ง วิ ธี ก ารปฏิ บั ติ ต นในกรณี เ กิ ด อาการดั ง กล่ า ว อั น ตรกิ ริ ย าของยา ข้ อ ห้ า มใช้ และการปรั บ เปลี ย ่ นพฤติ ก รรมที ่ เหมาะสม โดยเภสั ช กรไมู จำา เป็ นต้ อ งให้ ค วามร้่ ทุ ก อยู า งในครั้ ง เดียวกัน แต่ควรพยายามเน้นยำ้าหรือให้ข้อม่ลในเรื่องทีจ ่ ำาเป็ นและ สำาคัญก่อน 174 .ประสงค์ทุกชนิดของยาแตูละชนิด แผนการรั ก ษาจะต้ อ งเขี ย นขึ้ น เพื่ อ ติ ด ตามอาการไม่ พึ ง ประสงค์ทีแ ่ ละปฏิกิริยาระหว่ างยาที ส ่ ่ ง ผลให้ เ กิ ด ความเป็ นพิ ษ จากยาด้ว ย โดยเภสัชกรจะต้อ งกำา หนดตั วชีว ้ ัด ทีเ่ หมาะสม (S และ O) และระยะเวลาในการติดตามดังกล่าว .

การปฏิบัติ ตน .วิธีการใช้ยา .ระบุสาเหตุของ จาก ผ้่ป่วย) โรคหรืออาการ ทีเ่ กีย ่ วข้อง แสดง เช่น oยาทีซ ่ อ ื้ ใช้ o secondary เอง hypertension oวิธีรับ o เบาหวาน ประทานยา ประเภทที ่ oความร่วม 2 มือในการใช้ o Streptococcus ยา pneumoniae o เชือ ้ MDR-TB o ยา (druginduced diseases) OBJECTIVE .ให้การ ความ o Adverse ปลอดภั ย รักษาเดิม drug ต่อ หรือ .ป้องกันโรค ว่าการ therapy หรืออาการ รักษาสิน ้ สุด ต้อง Efficac ปรับเปลีย ่ น y การรักษา o Wrong หรือไม่มี drug ประสิทธิภา o Dosage พ too low แผนการ การตรวจ รักษา ติดตาม Safety -.CC. PMH.S และ/ reactions หยุด/ปรับ หรือ O ที ่ o Dosage การรักษา ต้องติดตาม too high เดิม ว่าผ้่ป่วย 175 การให้ความร้่ ผ้่ปูวย .PMH (ข้อม่ล จากบุคลากร ด้าน สาธารณสุข) ทีเ่ กีย ่ วข้อง . All ที ่ เกีย ่ วข้อง Assessment สาเหตุ -Med (ข้อม่ล . SH.การให้ความ ร่วมมือในการ ใช้ยา . HPI.ปั จจัยเสีย ่ งต่อ หรือเวช การเกิดโรคหรือ ระเบียนผ้่ป่วย อาการแสดงนี ้ Plan ประเมินการ เป้าหมาย การตรวจ รักษาทีไ่ ด้รับ การรักษา ติดตาม อยู่แล้ว ประสิทธิภา และ/หรือ พ ประเมินการ บำา บั ด S รักษาทีจ ่ ะได้ โรค และ/หรือ รับ ขจัด O ทีแ ่ สดง Indicati บรรเทา ว่ายามี on อาการ ประสิทธิภา o Need for หยุด พ additional หรือ ชะลอ เป้า therapy การดำาเนิน หมายที ่ o Unnecess ของโรค แสดง ary .รายละเอียดของแบบบันทึก SOAP Subjective/Objective SUBJECTIVE .อาการแสดง หรือ ความ ร้่สึกของผ้่ป่วย ทีเ่ กีย ่ วข้องกับ อาการหรือ โรคทีเ่ ป็ น ปั ญหา . FH.ผลการตรวจ -Med (ข้อม่ล จาก บุคลากรด้าน ปั จจัยเสีย ่ ง สาธารณสุข .อาการไม่พึง ประสงค์ที ่ อาจเกิดขึน ้ และวิธีการ ปฏิบัติเมือ ่ เกิด อาการไม่พึง ประสงค์ .

ร่างกาย (PE) ทีเ่ กีย ่ วข้อง .สมควรได้รับการ จากรพ.ความรุนแรงของ oยาทีก ่ ำาลังได้ โรคหรืออาการ รับอย่ใ่ นโรง แสดง พยาบาล o รุนแรงน้อย oยาทีไ่ ด้รับ o รุนแรงปาน จากคลินิกผ้่ กลาง ป่ วยนอก o รุนแรงมาก ยาทีไ่ ด้รับ .Stable หรือ progressive - 176 Adhere nce Cost .ผลตรวจ ทางห้อง ปฏิบัติการ ทีค ่ วรส่ง เกิดอาการ ไม่พึง ประสงค์ และแพ้ยา .อืน ่ รักษาด้วยยาหรือ เป็ นต้น การปฏิบต ั ิตน .ข้อม่ลจาก เวชระเบียนที ่ เกีย ่ วข้อง ใน/นอก) ที ่ ความรุนแรง เกีย ่ วข้อง .อาการ acute หรือ chronic .ผลตรวจทาง ห้องปฏิบัติ การ (Lab) ที ่ เกีย ่ วข้อง .ระบุชนิด ยา ขนาด ใช้ ร่ป แบบการ บริหารยา .

ภาคผนวกที ่ 2 คำานิยามศัพท์ ปราโมทย์ ตระก่ลเพียรกิจ เหตุการณ์ไมูพึงประสงค์ (adverse event) หมายถึง เหตุการณ์ทีไ่ ม่ต้องการให้เกิดระหว่างการรักษา ด้วยยา แต่ไม่จำาเป็ นว่าจะต้องเกีย ่ วข้องกับยาทีผ ่ ้่ป่วยใช้ก็ได้ อาการไมูพึง ประสงค์ จ ากการใช้ ย า [adverse drug reaction (ADR)] หมายถึ ง การตอบสนองต่ อ ยาที เ่ ป็ นอั น ตรายและไม่ ไ ด้ ตั ้ง ใจ เกิ ด ขึ้ น เมื่ อ ให้ ย าในขนาดปกติ เพื่ อ ป้ องกั น วิ นิ จ ฉั ย หรือรักษาโรค เพือ ่ ปรับการทำางานทางสรีวิทยา โดยไม่รวมถึง การได้รบ ั ยาเกินขนาด หรือการจงใจใช้ยาในทางทีผ ่ ิด เหตุการณ์ไมูพึงประสงค์จากการใช้ยา [adverse drug event (ADE)] หมายถึง อันตรายทีเ่ กิดจากการใช้ยา ความคลาดเคลือ ่ นจากการใช้ยา [medication error (ME)] หมายถึง เหตุการณ์ทีป ่ ้ องกันได้ ซึง่ เป็ นสาเหตุหรือนำาไปส่่ 177 .

ภ. 178 .ศ.การใช้ยาทีไ่ ม่เหมาะสม หรือก่อให้เกิดอันตรายแก่ผ้่ป่วย ขณะ ทีย ่ านัน ้ ยังอย่่ในความด่แลของบุคลากรทางสาธารณสุข ผ้่ป่วย หรื อ ผ้่ บ ริ โ ภค เหตุ ก ารณ์ ดั ง กล่ า วอาจสั ม พั น ธ์ กั บ การปฏิ บั ติ ทางวิชาชีพ ผลิตภัณฑ์สุขภาพ กระบวนการ และระบบต่างๆ ของการใช้ ย า เช่ น การสั่ ง จ่ า ยยา การสื่ อ สาร การเขี ย น ฉลากยา การบรรจุ การเขียนชื่อยา การผลิตยา การจ่ายยา การกระจายยา การให้ความร้่ ตลอดจนการตรวจติดตามผล การใช้ยา ภาคผนวกที ่ 3 รายนามคณะอนุกรรมการการฝึ กปฏิบัติงานวิชาชีพ ภาค บังคับ ศ.ท.

ปี การศึกษา 2555-2556 179 .

จันทิมา 20 ภญ.ja@wu.ลำาดั บที ่ สถา ชือ ่ -นามสกุล บัน 1 ภญ.กรรณิกา ก่ล thitima.ปวีณา 8 ภก.อ.นพรัตน์ นันทรัตน พงศ์ e-mail address amorntus@swu.th.ac.ดร.ดร.ac.ดร.ดร.th .เพลินทิพย์ ภ่ทองกิง่ มข pploenthip@kku.th มม pyptg@mahidol.com พ่ลผล บัตรา ช่รัศมี มันทรานนท์ มวอ ing-on@eau.ศิรินทรา กอแสงเรือง มรส sirinlink@yahoo.com.ac.th.ดร.ac. วราภรณ์ ศกศวัต 3 เมฆินทร์ ภญ.ดร.ac.ปิ ยะวัน วงษ์บุญหนัก 7 ภญ.th ตระก่ล 5 9 จฬ เทียรฑนิธิ มมส pemmarin.อิงอร มพ 180jibjibpharmd@hotmail.ac.ac. 08114 ภญ.ดร.at@wu.com มช.ac.th มศก swarapor@su.ac.com มน nuclerkship@nu.อ.th ภญ.เสถียร 17 ภก.ผศ.อมรทัศน์ สดใส 2 ภญ.อ.th มฉก py-wan@hotmail.ทัดตา ศรีบุญเรือง มอบ 6387138 phnongkh@ubu.ac.ac.อ.ดร.ผศ.น้องเล็ก 16 ภก.th 13 ภญ.สันต์ทีป 18 คุณวราดิศัย มอบ 9772619 มสย sathian.ธิติมา 4 วัฒนวิจิตร กุล ภก.อ.ph@gmail.com มศก nopparat@su.potisarach@hotmai l.th tatta_sri@hotmail.com ภญ.com 19 ภญ.ดร.รศ.com 11 ภก.com มพย sunteep_b@hotmail. 086- 15 ผศ.ดร.ปราโมทย์ เพียรกิจ 6 ภญ.อภิชาติ อธิไภริน มวล apichart.อ.รักษ์เกียรติ 10 ภก.th.w@chula.ดร.th 12 ดร. kungkannika@yahoo.ผศ.ดร. มอ rugkeart.ชุติมา จันทรัตน์ มวล chutima.อ.ac.อ.เปมรินทร์ สนธิสมบัติ จิรันธร โพธิสาราช ภญ.อ.c@psu.อ.อ. มศว amorntus@yahoo.อ.

ac.boo@mahidol.th ทอง มน 055-963647 nuclerkship@nu.th มช 053-944332 pharm.ac.ac.th มศก 034-255800 sawarod@su.th.th มศก 034-255800 yukolpor@su.ac.ac.th คุณจิตตรีพร มน 055 963 734 nuclerkship@nu.CMU@gmail. คุณสุกานดา สี เหลือง คุณกมลธนัสร์ ศรีสุวรรณ คุณนฤมล ค่นิ อาจ คุณอัมพร คำา อินทร์ คุณยุคลพร วาริน ธ์ุ คุณสวรส อย่่เต็ม สุข คุณปั ทมา ทับทิม 181 .psu.รายนามผ้่ประสานงานการฝึ กปฏิบัติงานแตูละสถาบัน ลำาดั สถาบั บ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 ชือ ่ คุณวุฒิพงษ์ นิม ่ นวล น โทรศัพท์ email address จฬ 02-2188450 ole9519@ymail.com มม 02-354-3748 sukanda.ac.com มอ 074-288894 knaremon@pharmacy.th มข 043-202378 kampor@kku.ac.

th มอบ 085-2003266 tanapa.คล้ายแท้ 10 11 12 13 14 15 16 คุณธนาพา เชียงแสน คุณสุนันทา ม่ล ศรี คุณวีราภรณ์ เชย รัมย์ คุณธาริณี ตันตระก่ล คุณฐิติพันธ์ ปรีดิณวัฒน์ คุณกัลยา คำาดี คุณพรพิมล สุคนธชาติ jitteepornt@nu.com มรส มวล 02-9972222 m ต่อ 1423 rsu.ac.com มศว 037-395095 sunantamo@swu.th 182 .t@hcu.th annnany84@windowslive.co มมส 043-754360 มฉก 02-3126300 tarinee.ac.ac.ac.c@hotmail.com 075-672808-9 pphornph@wu.th มพ 086-9100858 pridinawat_ic@hotmail.pharmacy@gmail.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful