You are on page 1of 157

TrËn chiÕn V©n §ån TrËn

chiÕn V©n §ån

TrËn chiÕn
V©n §ån

VÒ quª
*********
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
Gi÷a thµnh Phè H¹ Long cã mét ng«i xa tÝt ngoµi h¶i ®¶o, n¬i NguyÔn Chinh sinh
nhµ hai tÇng n»m bªn ®¹i lé Lý Th¸nh T«ng, ra vµ lín lªn ë ®ã. N¬i cã nhiÒu phong c¶nh
®Êy lµ ng«i nhµ cña nhµ v¨n nhµ b¸o vµ mét b·i biÓn ®Ñp tuyÖt vêi n»m c¹nh
NguyÔn Chinh. biÓn ®«ng mªnh m«ng.

§ªm ®· vÒ khuya, chiÕc ®ång hå quû Häc hÕt cÊp 3 råi vµo ®¹i häc. Khi hÕt
chu«ng treo trªn têng lóc nµy ®· ®iÓm 12 ch¬ng tr×nh 5 n¨m, anh xin ®îc nhËp ngò
tiÕng. VËy mµ NguyÔn Chinh n»m trªn giêng ®Ó vµo Nam chiÕn ®Êu chèng Mü cøu níc.
vÉn cßn thao thøc kh«ng sao ngñ ®îc. Lµ v× Qua nh÷ng n¨m th¸ng chiÕn ®Êu gian khæ,
tõ l©u l¾m anh kh«ng cã dÞp vÒ th¨m quª NguyÔn Chinh ®· lµm trßn nghÜa vô cña
nªn rÊt nhí. Nçi nhí quª cø ®au ®¸u trong mét ngêi lÝnh. N¨m 1975 niÒm Nam ®îc
lßng, chØ mong khi nµo cã dÞp thuËn tiÖn lµ hoµn toµn gi¶i phãng ®Êt níc thèng nhÊt,
sÏ vÒ th¨m quª mét lÇn. ChiÒu nay mét tin anh chuyÓn ngµnh vÒ c¬ quan b¸o chÝ tØnh
vui võa ®Õn, anh ®îc c¬ quan cö ®i dù nhµ.
ngµy lÔ héi truyÒn thèng cña V©n §ån, Tõ ngµy ®i bé ®éi ®Õn khi vÒ tÝnh ra
nh©n dÞp x· ®îc ®ãn nhËn b»ng “xÕp h¹ng ®· mêi mÊy n¨m råi, khi vÒ v× ®iÒu kiÖn
di tÝch lÞch sö v¨n hãa” do Bé v¨n hãa th«ng c«ng t¸c bËn, hoµn c¶nh kinh tÕ cßn nhiÒu
tin cÊp, tæ chøc vµo ngµy 16 th¸ng 6 ©m c¸i ph¶i lo nªn anh cha thÓ vÒ th¨m quª ®îc,
lÞch. §©y lµ lÔ héi cña lµng anh, mét c¸i lµng
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
nhng tÊt c¶ nh÷ng kû niÖm xa vÉn cßn in suy nghÜ liªn miªn, NguyÔn Chinh ngñ thiÕp
®Ëm trong ký øc. ®i lóc nµo kh«ng biÕt. Khi tØnh dËy thÊy trêi
Tuy ë mét miÒn h¶i ®¶o xa x«i, nhng ®· s¸ng, liÒn véi vµng trë dËy röa mÆt ®¸nh
c¸ch ®©y hµng ngh×n n¨m vÒ tríc, V©n §ån r¨ng xong ®©u ®Êy, anh liÒn ngåi vµo bµn
quª anh ®· cã mét truyÒn thèng v¨n hãa vµ ¨n ®iÓm t©m qua loa chót Ýt, råi sau ®ã
nh÷ng cèng hiÕn lín lao cho sù nghiÖp gi÷ cïng anh em trong ®oµn xuèng tµu ®i ra
g×n ®Êt níc, ph¸t triÓn th«ng th¬ng, ®ã lµ ®¶o.
“Th¬ng C¶ng V©n §ån”, th¬ng c¶ng ®Çu Ngåi trªn boong tµu vµo mét buæi s¸ng
tiªn cña níc ViÖt Nam ®îc x©y dùng vµo cuèi mïa h¹, bÇu trêi trong xanh, giã tõ ngoµi
nh÷ng n¨m 1149 díi thêi vua Lý Anh T«ng vµ kh¬i nhÌ nhÑ thæi vµo lµm mÆt vÞnh l¨n t¨n
“ChiÕn Th¾ng V©n §ån” ®¸nh tan ®¹o gîn sãng. NguyÔn Chinh thÊy lßng vui ph¬i
qu©n viÖn binh, viÖn l¬ng cña tªn tíng phíi. H«m nay anh sÏ ®îc mét buæi tho¶i m¸i,
Nguyªn M«ng ¤ M· Nhi, Tr¬ng V¨n Hæ, vµo th¶nh th¬i tha hå mµ ng¾m c¶nh vÞnh H¹
n¨m 1287 - 1288; mét truyÒn thèng thËt Long vµ B¸i Tö Long. Tµu vît qua nh÷ng ®¶o
®¸ng tù hµo. NghÜ m×nh hiÖn giê ®ang ®¸, qua cét 5 - cét 8 råi Vòng §Òn, Hßn §òa.
c«ng t¸c, lµ nhµ b¸o nhµ v¨n, nªn NguyÔn Cµng ra gi÷a vÞnh NguyÔn Chinh cµng thÊy
Chinh muèn cã mét c¸i g× ®ã ®Ó ®ãng gãp vò trô bao lµ vµ bÇu trêi cao xanh lång léng.
cho quª h¬ng. LÇn nµy thËt lµ mét dÞp tèt Nh÷ng ¸ng m©y m¶nh nhÑ l÷ng lê tr«i
thÓ thùc hiÖn nh÷ng íc muèn tõ l©u. Cø m·i trªn kh«ng trung nh nh÷ng gi¶i lôa mang
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
nhiÒu mµu s¾c, khi th× hîp l¹i, nhng cã lóc cho mét bøc tranh thªm tuyÖt mÜ. §øng xa
l¹i tan lo·ng ra t¹o nªn mét c¶nh s¾c mu«n tho¸ng nh×n c¶nh vËt nh mê nh ¶o, khi Èn
mµu mu«n vÎ. Nh×n xa xa thÊy thÊp tho¸ng khi hiÖn. Nhng khi ®Õn gÇn th× nh÷ng
cã nh÷ng c¸nh buåm n©u lít nhÑ ªm xu«i h×nh thï cña c¸c ngän nói in h×nh xuèng
trªn mÆt vÞnh, tr«ng chóng tùa nh nh÷ng mÆt níc trong xanh tr«ng cµng ngo¹n môc,
con ®¹i bµng to lín ®ang xo¶i c¸nh bay lµ lµ ch¼ng kh¸c nh÷ng hßn gi¶ S¬n vÏ trong c¸c
trªn mÆt níc. bøc tranh thñy m¹c cña nh÷ng danh häa tµi
R¶i r¸c ®ã ®©y lµ nh÷ng chiÕc thuyÒn ba. Phong c¶nh thËt nªn th¬. NguyÔn Chinh
mòng bÐ tÑo ®ang lîn lê xu«i ngîc, tr«i næi quay sang nãi víi b¹n : C¶nh vÞnh ®Ñp thÕ
bång bÒnh bªn nh÷ng ®¶o ®¸. Gi÷a vÞnh nµy th¶o nµo ngµy xa khi NguyÔn Tr·i qua
níc xanh mªnh m«ng. Bªn tr¸i bªn ph¶i vÞnh ®©y «ng ®· ph¶i thèt lªn :
lµ nh÷ng dÉy ®¸ v«i trïng ®iÖp, nèi tiÕp “§êng ®Õn V©n §ån l¾m nói sao
nhau nh bøc têng thµnh tr¶i dµi, «m Êp bao Kú quan ®Êt dùng gi÷a trêi cao
bäc chung quanh, t¹o cho mÆt vÞnh ch¼ng Mét vïng biÕc thÉm g¬ng lång bãng...”
kh¸c g× mét chiÕc g¬ng lín. Trong kho¶ng Ngêi b¹n anh h×nh nh còng ®¬ng chiªm
mªnh m«ng Êy ®«i khi mäc lªn nh÷ng hßn ngìng kú quan H¹ Long nãi : C¸c cô ta xa qu¶
nói ®¸ ®øng lÎ mét m×nh, trªn nói c©y cá thËt ®· cã mét con m¾t tinh tÕ.
mäc xanh rên. Thiªn nhiªn h×nh nh muèn t¹o Tµu ch¹y qua nói §òa, vît hßn Cá ®Õn
nªn nh÷ng nÐt chÊm ph¸ nµy ®Ó ®iÓm t« hßn NÐt. §©y lµ mét ph¸o ®µi gi÷a VÞnh
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
®ang ®øng c¹nh biÓn, c¹nh trêi, NguyÔn Tµu ch¹y mÊt h¬n mét tiÕng ®ång hå
Chinh nghe nãi : mÊy chôc n¨m vÒ tríc, míi vît qua mÆt vÞnh ®Õn d·y nói sËp pËt x·
nh÷ng ngêi lÝnh biªn phßng lµm nhiÖm vô ë (Cèng §«ng). C¸c cô xa nãi r»ng n¬i ®©y
®©y thêng ph¶i chÌo thuyÒn vµo ®Êt liÒn bÈy t¸m tr¨m n¨m vÒ tríc trªn nói x©y dùng
n¬i c¸ch xa hßn ®¶o ®Õn h¬n mét c©y sè nhiÒu ng«i chïa rÊt to vµ ®Ñp. Chïa x©y ë
míi lÊy ®îc níc ngät ®Ó ¨n, uèng, t¾m giÆt. ngoµi h¶i ®¶o, l¹i cã mét phong c¶nh kú
Cã mét lÇn B¸c Hå ra th¨m ®¶o thÊy vËy, quan non bång, níc nhîc n»m bªn vÞnh H¹
B¸c th¬ng c¸c ch¸u bé ®éi ph¶i ®i lÊy níc Long vµ vÞnh B¸i Tö Long, nªn håi ®ã kh¸ch
xa, B¸c liÒn trá tay xuèng mét chç díi khe ®¸ th¬ng còng nh nh©n d©n miÒn h¶i ®¶o vµ
råi b¶o “C¸c ch¸u cø ®µo giÕng ë chç nµy lµ c¸c n¬i trong níc hµng n¨m vÉn kÐo vÒ ®©y
kh¾c cã níc ngät dïng hµng ngµy”. Nghe B¸c trÈy héi rÊt ®«ng. Nh÷ng ngêi ®i trÈy héi
d¹y thÕ, c¸c chó bé ®éi liÒn hß nhau mang thêng ph¶i vît qua nh÷ng ngän ®åi träc
xÎng cuèc ra ®µo gi÷a n¬i tay B¸c trá. Qu¶ thoai tho¶i trªn nói kia. ë trªn ®ã hiÖn nay
nhiªn m¹ch níc ch¶y ra trong v¾t. Tõ ®ã mét vÉn cßn dÊu vÕt cña nh÷ng ®êng mßn cò,
khÈu giÕng níc rÊt trong vµ ngät ngay bªn nhng cá th× ®· mäc kÝn lèi ®i. Cßn ®Òn
c¹nh ®ån biªn phßng, ®ñ dïng cho c¶ mét chïa, còng nh nh÷ng ngän b¶o th¸p x©y
®¬n vÞ ®ãng qu©n. LÝnh ta vui síng, phÊn dùng vµo kho¶ng thêi Lý - TrÇn th× b©y giê
khëi hß reo vµ hä kh«ng bao giê quªn ¬n B¸c còng chØ cßn l¹i dÊu vÕt cña nh÷ng nÒn
Hå ®· chØ b¶o. mãng cò.
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
Tµu vît qua Th¾ng Lîi - Cèng Yªn råi hÇu hÕt c¸c vÞ l·nh tô cña §¶ng vµ Nhµ níc ta
®Õn ®¶o Ngäc Võng. Ngêi b¹n anh tá ra am nh Hå Chñ tÞch, B¸c T«n §øc Th¾ng, Tæng
hiÓu vÒ hßn ®¶o nµy quay sang nãi víi bÝ th Lª DuÈn, §¹i tíng Vâ Nguyªn Gi¸p, chñ
NguyÔn Chinh : CËu biÕt kh«ng? Ngäc Võng tÞch Trêng Chinh, NguyÔn L¬ng B»ng, Thñ t-
kh«ng chØ lµ mét hßn ®¶o ®Ñp vÒ phong íng Ph¹m V¨n §ång v.v ®Òu ®· ®Æt ch©n
c¶nh, mµ cßn lµ mét ph¸o ®µi mÆt biÓn rÊt lªn th¨m ®¶o.
quan träng, nh»m ng¨n chÆn tµu chiÕn giÆc B¸c Hå ®· gäi ®¶o Ngäc Võng víi c¸i tªn
tõ xa, ®Ó b¶o vÖ cho c¸c thµnh phè H¹ Long, tr×u mÕn lµ “Hßn ®¶o Ngäc”. §Õn ®©y
C¸t Bµ, H¶i Phßng. N¨m 1946 - 1947 giÆc vÞnh H¹ Long khuÊt dÇn, mét kh«ng gian míi
Ph¸p ®· lîi dông con ®êng biÓn nµy ®a ®îc më ra, ®ã lµ mét c¶nh s«ng biÓn mªnh
qu©n ®¸nh vµo thÞ x· Hång Gai dïng n¬i m«ng, v¬n xa tr¶i dµi. Tríc mÆt NguyÔn
nµy lµm bµn ®¹p ®Ó tiÕn s©u vµo ®Êt liÒn. Chinh lµ nh÷ng d·y nói ®Êt, nói ®¸ mang
N¨m 1954 khi §iÖn Biªn phñ ®ang bÞ qu©n nhiÒu mµu s¾c : xanh lam, biÕc thÉm, ngän
ta bao v©y, qu©n ®éi ViÔn Chinh Ph¸p vµ cao ngän thÊp, d·y ng¾n, d·y dµi víi nh÷ng
bän Can ThiÖp Mü cÊu kÕt víi nhau chóng ®· b·i c¸t vµng rùc n¾ng n»m tùa kÒ díi ch©n
®a h¹m ®éi 7 cña Mü vît qua cöa biÓn nµy nh÷ng ngän nói xanh xanh.
tiÕn s©u vµo trong VÞnh H¹ Long, ®Þnh cøu §©y nói Géi, nói Sång, kia sao ba Sao
nguy cho sù thÊt b¹i cña ®Õ quèc Ph¸p ë án, §ång hå, GiÕng bÑ, Giá suèi, Giá ngßi xa
§iÖn Biªn Phñ. Tõ Hßa B×nh lËp l¹i tíi nay, n÷a lµ Phîng hoµng Mai m¸c, NguyÔn Chinh
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
nghe nãi : Xa Lª, M¹c ®¸nh nhau, nhµ M¹c bÞ ®¶o nhá bÐ n»m s¸t biÓn §«ng nµy mang
thÊt thñ ph¶i ch¹y ra ®©y lËp nªn bao nhiªu mµu s¾c cña mét thÞ trÊn nhá. §¶o n»m tùa
thµnh tr× kiªn cè ë miÒn h¶i ®¶o nµy, ®Ó lng vµo nói V©n vµ nói LiÔu Mai, chªnh
b¶o vÖ sù tån t¹i cho nh÷ng v¬ng triÒu cuèi chÕch vÒ phÝa ®«ng nam lµ hai ngäi nói
cïng cña hä, cho nªn ngµy nay nh©n d©n §éng ®ån vµ Khe Luån n»m quay ®Çu l¹i víi
vÉn gäi nh÷ng ng«i thµnh ®æ n¸t ®ã lµ nhau; n»m gi÷a hai ngän nói ®Êy lµ mét b·i
“Thµnh nhµ M¹c”. c¸t thñy tinh, gi÷a b·i c¸t l¹i næi nªn mét gß
Cø m¶i mª ng¾m nh×n phong c¶nh, nói trßn. §øng ngoµi xa nh×n vµo tr«ng
suy ngÉm vÒ qua khø hiÖn t¹i, NguyÔn Chinh chóng tùa nh mét ®éi rång tranh nhau viªn
quªn b½ng ®i tiÕn tr×nh cña tµu ch¹y, nªn ngäc. Tríc mÆt ®¶o tr«ng ra gi÷a n¬i tµu
ch¼ng mÊy chèc xø së cña V©n §ån ®· hiÖn anh ®ang ch¹y lµ vÞnh V©n §ån phãng
ra tríc m¾t. Tõ lóc rêi ®¶o ra ®i anh kh«ng kho¸ng, níc xanh vêi vîi mªnh m«ng. Bªn tr¸i
cã dÞp vÒ, kh«ng h×nh dung næi quª h¬ng ®¶o lµ mét ngän ®åi thoai tho¶i ch¹y dµi,
m×nh b©y giê nh thÕ nµo ? Nay ®øng ngoµi tiÕp gi¸p víi nã lµ mét b·i c¸t vµng ch¹y vÒ
nh×n vµo trong ®¶o anh thÊy ®· ®æi kh¸c phÝa nam ®Ó råi r¸p gianh víi ngän nói §ång
rÊt nhiÒu. Nh÷ng ng«i nhµ tranh kh«ng cßn lµng cao sõng s÷ng v¬n xa ®Õn tËn YÕn
n÷a, chØ thÊy toµn nh÷ng ng«i nhµ lîp ngãi H¶i. TÊt c¶ võa lµm mét bøc b×nh phong che
®á t¬i mäc liÒn nhau san s¸t, têng v«i chë ng¨n chÆn sãng giã biÓn §«ng, l¹i võa
tr¾ng xãa díi ¸nh chiÒu hÌ, khiÕn cho hßn t¹o nªn mét b·i t¾m lý tëng mét c¶nh ®Ñp,
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
mét m«i trêng khÝ hËu sinh th¸i cã mét søc nhÞp cÇu nèi liÒn th¬ng trÊn V©n §ån cïng
quyÕn rò du kh¸ch vµo h¹ng nhÊt nh× cña víi c¸c níc trªn thÕ giíi ®Õn quan hÖ, lµm ¨n
tØnh Qu¶ng Ninh. Nh÷ng ®åi c¸t nh÷ng bu«n b¸n vµ còng lµ phªn ®Ëu ®Ó b¶o vÖ
ngän nói nµy cßn t¹o d¸ng lµm nªn mét thÕ mÆt ngoµi nh mét cöa ¶i ë vïng biªn c¬ng
tay ngai, nh che ch¾n l¹i, nh «m trïm vÞnh cña tæ quèc. N»m gi÷a vÞnh h¬i chÕch vÒ
phÝa t©y lµ ba ngän nói : Sao ba trong, sao
V©n §ån vµo lßng m×nh. Mét lßng vÞnh
ba ngoµi vµ sao án ; nã võa nh mét qu¶ Ên,
kh«ng chØ cã ®Ñp ®Ï th¬ méng, mµ cßn
mét thanh kiÕm, c©y bót hay lä nghiªn mùc
chøa chÊt biÕt bao tµi nguyªn phong phó nh
lµm c¸i thÕ ¸n tiÒn cho ®¶o, nãi nh c¸ch nãi
ngäc trai, ®åi måi, san h«, t«m rång, cua bÓ cña c¸c thÇy ®Þa lý, l¹i võa t«n thªm c¶nh
h¶i s©m, bµo ng, s¸ sóng, gµ ghim vµ nhiÒu ®Ñp cho vÞnh V©n §ån. Ba bÒ bèn bªn,
h¶i ®Æc s¶n kh¸c cã gi¸ trÞ kinh tÕ cao. ®»ng sau, ®»ng tríc cña ®¶o V©n ®Òu cã
Bªn ph¶i cña ®¶o lµ d·y nói C¸i Bµn, nói non «m Êp, s«ng biÓn ch¶y quanh,
kÐo dµi trïng ®iÖp tõ ®«ng sang t©y. C¹nh nh÷ng ngän nói ë ®»ng sau lµng vµ ba ngän
nã lµ ngän nói nh©n nghÜa cao vßi väi tr«ng sao ba c¸c cô ®Þa lý xa gäi nã lµ tam thai,
xa tùa nh ngän nói Th¸i S¬n bªn Trung Quèc ngò nh¹c. Mét lµng quª mµ ®»ng tríc cã tam
mµ ngêi ta thêng vÏ trong c¸c bøc tranh. Díi thai, ®»ng sau cã ngò nh¹c lµ mét vïng ®Êt
ch©n nói lµ dßng s«ng Mang ªm dÞu, hiÒn ®Ñp (TiÒn tam thai hËu ngò nh¹c) lµ vËy.
hßa, kÝn ®¸o lµm chç lu th«ng cho tµu Mµu xanh cña nói, mµu biÕc cña biÓn,
thuyÒn xu«i ngîc vµo ra. Xa kia nã ®· lµm mµu tr¾ng lung linh cña b·i c¸t thñy tinh,
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
mµu vµng cña b·i c¸t vµng v©y quanh hßn chôc chiÕc xe « t«, c«ng n«ng ®ang hèi h¶
®¶o nhá. ngîc xu«i, chiÕc chë kh¸ch bé hµnh, chiÕc
Trªn ®¶o lµ nh÷ng c©y dõa, phi lao, chë ®Êt ®¸, than cñi gç, t¹o cho ®¶o mét
b¹ch ®µn cïng víi nhiÒu c©y ¨n qu¶ kh¸c bÇu kh«ng khÝ lao ®éng khÈn tr¬ng, h¨ng
mäc lªn, v¬n cao nh ®Ó ®iÓm t« cho nh÷ng say phÊn khëi.
ng«i ®×nh chïa, nghÌ miÕu mang d¸ng dÊp Nh×n thÊy c¶nh quª h¬ng ®æi míi
cæ kÝnh xa ®îc x©y dùng ë gi÷a lµng. kh¸c h¼n mÊy chôc n¨m vÒ tríc, NguyÔn
Trong vÞnh tµu bÌ xu«i ngîc, nhén dÞp Chinh thÊy lßng båi håi xóc ®éng, ch©n bíc
vµo ra cã chiÕc träng t¶i hai ba tr¨m tÊn. trªn cÇu tµu mµ lßng ngÈn ng¬, b©ng
TiÕng cßi tµu Nam - B¾c, tiÕng m¸y næ × khu©ng xao xuyÕn.
Çm cña nh÷ng tµu thuyÒn ®¸nh c¸. TiÕng Khi ®oµn ®Õn lµm viÖc víi c¸c c¸n bé
gäi nhau Ý íi, tiÕng nãi cêi Çm Ü cña nh÷ng ®Þa ph¬ng xong, nhng ®îc biÕt thêi gian
ng d©n hßa quyÖn víi nhau, tÊt c¶ ®· t¹o vµo chÝnh héi cßn vµi ngµy n÷a, nªn sau khi
nªn mét c¶nh thiªn nhiªn t¬i ®Ñp, hßa dïng c¬m ë nhµ kh¸ch xong, thÊy trêi ®· gÇn
b×nh, h¹nh phóc cña mét miÒn h¶i ®¶o tèi, NguyÔn Chinh liÒn b¸o c¸o lý do xin
trong nh÷ng ngµy s¾p bíc vµo lÔ héi. phÐp ®oµn, råi sau ®ã mét m×nh l÷ng
Con tµu tõ tõ cËp bÕn, hµnh kh¸ch trªn th÷ng ®i ra th¨m biÓn.
tµu nhén nhÞp bíc lªn. Trªn ®êng lµng kÎ qua Ra th¨m biÓn
ngêi l¹i ®«ng vui, ®©y ch¬i bi a, kia bãng *******************

bµn, tiÕng ®µn h¸t Karaoke trÇm bçng råi xe


ngùa, xe «m, xe bß, xe ®¹p cïng víi hµng
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
BiÓn V©n §ån vµo mét ®ªm r»m mïa mÑ ra ®©y nhÆt cñi, b¾t èc, mÑ thêng b¶o
h¹, tr¨ng khuya v»ng vÆc táa kh¾p kh«ng anh “N¬i ®ã lµ ®êng ch©n trêi, nÕu ®i ra
gian. ®îc chç Êy sÏ cã ®êng ®i lªn trêi”. NghÜ l¹i
BiÓn ngËp ¸nh tr¨ng, tõng ®ît sãng nèi thËt buån cêi, v× anh cø tëng lêi mÑ nãi lµ
®u«i nhau x« vµo bê c¸t nhÑ nhµng ªm ¶; thËt, b©y giê qua tuæi ng©y th¬, l¹i ®·
tr¨ng chiÕu vµo nh÷ng ngän sãng ®ang vç nhiÒu tõng tr¶i, nh×n biÓn quª m×nh vµo
bê tr«ng ãng ¸nh nh d¸t b¹c; tiÕng sãng × mét ®ªm tr¨ng thËt lµ ®Ñp. Lµn giã h¾t hiu
Çm díi biÓn, hßa lÉn tiÕng th«ng reo vi vót thæi nhÑ ®a mïi s¬ng mÆn cña biÓn vµo
trªn nh÷ng ®åi c¸t, t¹o nªn mét ©m thanh kh«ngkhÝ m¸t lµnh, lµm cho NguyÔn Chinh
khã t¶. Cã lóc nh th× thÇm, lóc l¹i nh tiÕng thªm thi vÞ. Ngoµi kia, tõng tèp nam n÷
®µn, tiÕng s¸o hßa nhÞp ®©u ®©y. Nhng thanh niªn ra t¾m biÓn, hä ®ang vui ®ïa díi
råi cã lóc sãng vç m¹nh vµo nh÷ng dÆng ®¸ tr¨ng, n»m ngåi ch¹y nh¶y trªn b·i c¸t tr¾ng
díi ven ghÒnh cña biÓn, l¹i trçi lªn nh÷ng phau, råi l¹i rñi nhau xuèng biÓn, b¬i léi díi
©m vang hïng tr¸ng nh tiÕng trèng, tiÕng nh÷ng lµn níc trong xanh m¸t rîi. NiÒm ®am
cång tõ n¬i xa väng l¹i. mª cña nh÷ng ®«i trai g¸i ra t¾m biÓn ®·
§øng trªn bê nh×n ra kh¬i xa lµ c¶ mét lµm vui l©y ®Õn tÊt c¶ mäi ngêi ®ang cã
vïng trêi níc bao la, xa tÝt kh«ng biÕt ®Õn mÆt n¬i ®©y.
tËn n¬i ®©y Êy, mêng tîng nh trêi níc dÝnh HÕt nh×n c¶nh ®Ñp cña biÓn kh¬i bao
liÒn víi nhau. Khi cßn bÐ NguyÔn Chinh theo la, NguyÔn Chinh l¹i trÌo lªn ®åi c¸t nh×n
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
vµo tríc mÆt lµng, n¬i con s«ng V©n lÊp theo níc vµo vÞnh ¨n, råi l¹i theo níc triÒu
l¸nh ¸nh b¹c ®ang ªm ®Òm tr«i díi bãng bu«ng xuèng bÞ m¾c kÑt trong d¹u, cã khi
tr¨ng r»m. vÞnh V©n §ån kh«ng chØ dùa vµo hµng mÊy tÊn. Nh×n c¶nh ®ªm r»m ngoµi
nói non trïng ®iÖp ®Ó t¹o nªn mét c¶nh non kh¬i trong léng, l¹i quay vµo nh×n c¶nh lµng
xanh níc biÕc, nã cßn lµ n¬i giao ®iÓm gi÷a xãm. Nh÷ng ng«i nhµ x©y cÊt bªn bê tr«ng
hai con s«ng : S«ng Mang ë phÝa §«ng vµ nh d·y phè ch¹y dµi lÊp lãa díi tr¨ng, NguyÔn
s«ng Mai M¸c ë phÝa Nam héi tô vÒ vông Chinh thèt lªn : ¤i ! V©n §ån, n¬i biªn ¶i
“lßng lµ” (vÞnh V©n §ån) t¹o nªn mét nguån ngµy xa vµ lµ qu¸ khø t¬i ®Ñp nh trong sö
phï du, h¶i t¶o bÐo bë, n¬i sinh sèng cña c¸c s¸ch ®· viÕt ; lµ th¬ng c¶ng ®Çu tiªn cña n-
lo¹i h¶i s©m, s¸ sïng, trai sß, ngao, èc hÊp íc ViÖt, l¹i cã mét chiÕn c«ng lÉy lõng vµo
dÉn c¸c loµi t«m c¸ vµ h¶i s¶n nh : t«m thuë Lý TrÇn ®ã . Nh÷ng trai thanh g¸i lÞch
rång, cua bÓ, ghÑ hoa, mùc lang, mùc èng. cña ®Êt ®Õ ®«, nh÷ng ngêi giµu cã cña
Cßn c¸ th× ngoµi chim, thu, nhô ®Ð ra cßn ®Êt liÒn ngµy xa ®Õn ë ®©y, nh÷ng phån
cã rÊt nhiÒu lo¹i c¸ kh¸c. Lóc cßn bÐ mçi vinh ®«ng ®óc, tµu bÌ bu«n b¸n vµo ra vµ
buæi s¸ng thøc dËy, NguyÔn Chinh nh×n ra g¸i LiÔu Mai - trai V©n §ån cã tiÕng xinh
con s«ng V©n tríc lµng thÊy bao nhiªu lµ d¹u ®Ñp, khoÎ m¹nh, tuÊn tó kh«i ng« xa ®©u
c¸. Ngêi ta ken l¨ng lµm d¹u, cø mçi chiÒu vÒ råi. B©y giê anh chØ cßn ®îc thëng thøc
cã nh÷ng thuyÒn chë c¸ ®Çy ¾p. Cã khÈu nh÷ng d ©m trong c©u chuyÖn truyÒn
d¹u khi trë trêi, hay con níc th¬m, c¸ mùc thuyÕt cña c¸c cô nãi l¹i cho anh nghe.
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
¤i ! V©n §ån, n¬i ®Þa linh, nh©n kiÖt Ngâ cò l©u dµi bãng tÞch d¬ng”
víi TrÇn Kh¸nh D, Ph¹m C«ng ChÝnh, vËy mµ NguyÔn Chinh biÕt c¸ch ®©y mÊy chôc
nay cßn ®©u dÊu tÝch cña ®¹i b¶n doanh n¨m vÒ tríc nhµ kh¶o cæ häc §ç V¨n Ninh ®·
Lßng Dinh, cïng víi th¬ng c¶ng V©n §ån. Cßn ®Õn n¬i nµy ®Ó t×m l¹i dÊu vÕt xa cña quª
®©u dÊu tÝch kÝch ch×m, gi¸o g·y trªn anh. Nhng ®¹i thÓ «ng còng chØ míi t×m
dßng s«ng Mang oanh liÖt thuë xa, mµ nay thÊy Th¬ng C¶ng V©n §ån vµ mét sè chøng
chØ cßn mét c¸i lµng nh thµnh phè ven biÓn tÝch vÒ v¨n hãa V©n §ån, cßn nh trËn chiÕn
víi khÝ hËu hiÒn hßa, n¬i th¾ng ®Þa ®Ó s«ng Mang oanh liÖt, ®á m¸u qu©n Nguyªn,
kh¸ch xa ®Õn du lÞch tham quan. Gi÷a mµu th× «ng còng míi chØ t×m thÊy lê mê dÊu
xanh thiªn nhiªn V©n S¬n vµ YÕn H¶i víi vÕt, nh t¸c gi¶ ®· ®Æt tiªu ®Ò cho quyÓn
tiÕng väng cña giã biÓn m¬n man ph¶ vµo s¸ch. VËy cßn nh÷ng g×, g× n÷a ®ang n»m
v¸ch nói §ång lµng ®· lµm cho NguyÔn Chinh s©u trong lßng ®Êt, v¬ng v·i trong truyÒn
bít ®i phÇn nuèi tiÕc vÒ qu¸ khø anh hïng, thuyÕt vµ in ®Ëm dÊu Ên trªn c¸c ®Þa danh
phån vinh, t¬i ®Ñp cña V©n §ån ®· ®i vµo cña nói non, s«ng biÓn V©n §ån.
dÜ v·ng. Tíi lóc nµy anh míi hiÓu hÕt ý NguyÔn Chinh lÇn nµy vÒ quª, kh«ng
nghÜa vµ c¶m phôc tµi th¬ cña bµ huyÖn chØ víi danh nghÜa cña mét ®¹i biÓu ®îc
Thanh Quan xa, víi nçi niÒm hoµi c¶m cña mêi, t©m tr¹ng cña mét ngêi du lÞch th¨m
Bµ, vÒ mét ®Õ ®« chèn cò : quan, mµ anh chÝnh lµ mét ngêi con sinh ra
‘Lèi xa xe ngùa hån thu th¶o vµ lín lªn trªn m¶nh ®Êt nµy, ph¶i cã g× ®Ó
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
®ãng gãp cho chiÒu s©u vµ bÒ dµy cña lÞch ngµy, nªn nh×n rÊt râ mÆt ngêi; cô giµ tuæi
sö quª h¬ng. Cßn ®ang ph©n v©n nghÜ tr¹c 70, nhng tr«ng cßn vÎ nhanh nhÑn qu¾c
ngîi, l¬ l·ng nh×n ra phÝa ch©n trêi ®Ó t×m thíc. ThÊy anh bíc ®Õn gÇn, cô giµ lªn tiÕng
nguån c¶m høng, bçng anh ph¸t hiÖn thÊy hái : ¤ng ngêi ë ®©u ? ra ®©y ch¬i sao
xa xa n¬i cuèi b·i, cã ¸nh löa lËp loÌ võa loÐ kh«ng t¾m biÓn mµ l¹i xuèng ®©y cã viÖc
lªn, ¸nh löa ®· gîi cho NguyÔn Chinh mét nçi g×. NguyÔn Chinh tr¶ lêi khiªm tèn. Tha cô
thÌm së thÝch. Anh liÒn mãc tói lÊy gãi thuèc ch¸u lµ ngêi quª ®©y, nhng xa quª ®· mÊy
l¸ ra ®Ó hót, may nhê ngän khãi cña thuèc chôc n¨m råi cha vÒ th¨m ®îc, lÇn nµy míi
mµ cã thÓ gîi cho anh mét ®Ò tµi t©m cã dÞp vÒ. Ch¸u tranh thñ ra th¨m biÓn, ngåi
®¾c. Nhng khi sê ®Õn diªm th× kh«ng biÕt mét m×nh ë b·i c¸t trªn kia ®Þnh ch©m
®· ®Ó quªn ®©u mÊt, anh ®µnh men theo ®iÕu thuèc hót ®Ó ng¾m c¶nh cho vui, nh-
bê c¸t t×m ®Õn ngêi võa bËt lªn ¸nh löa ®Ó ng khi sê ®Õn diªm th× kh«ng biÕt ®· ®Ó
ch©m nhê. Khi ®i ®Õn gÇn ch©n nói thÊy quªn ®©u mÊt. Ch¸u ®Õn xin cô cho ch©m
trªn m« ®¸ c¹nh bê biÓn cã mét ngêi ®ang nhê ®iÕu thuèc. Cô giµ ®a bËt löa cho anh.
ngåi, trªn m«i ngËm ®iÕu thuèc l¸ ®ang Sau khi NguyÔn Chinh ch©m xong ®iÕu
ph× phÌo nh¶ khãi. Cø tëng lµ mét thanh niªn thuèc cô míi hái : NguyÔn Chinh liÒn tr×nh
cña ®Êt liÒn ®i xem héi, råi ra ®©y ng¾m bµy ®Ó cô râ. Sau khi nhËn ra anh lµ ngêi
c¶nh, nhng khi ®Õn gÇn hãa ra lµ mét cô ch¸u gäi m×nh b»ng b¸c, cô l¹i hái tiÕp : VËy
giµ. ¸nh tr¨ng r»m v»ng vÆc, soi s¸ng nh ban hiÖn nay ch¸u lµm c«ng t¸c g× vµ ë ®©u ?
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
NguyÔn Chinh nãi : Ch¸u ®ang c«ng t¸c ë chÇu Tiªn ¾t còng ph¶i m¬i, mêi l¨m n¨m
tßa so¹n b¸o cña TØnh, ch¸u võa lµm b¸o l¹i n÷a. Cô cêi vµ nãi : §Êy lµ ch¸u ®éng viªn
võa viÕt v¨n. Cô giµ tá ra rÊt phÊn khëi gËt b¸c th«i, chø thêi oanh liÖt nay cßn ®©u ?
®Çu nãi : VËy ra h«m nay b¸c rÊt may m¾n Tuæi giµ søc yÕu råi, ch¼ng lµm ®îc g× gióp
®îc gÆp anh ch¸u hä, l¹i lµ nhµ v¨n, nhµ b¸o. ®ì con ch¸u gióp Ých x· héi th× ®Ó cho líp
Hai b¸c ch¸u vui mõng, hå hëi hái th¨m søc trÎ thay m×nh. Tre giµ th× m¨ng mäc mµ,
khoÎ c«ng viÖc gia ®×nh cña nhau xong, nhng b¸c xin hái : VËy nhµ v¨n, nhµ b¸o lÇn
NguyÔn Chinh hái cô : Tha B¸c ®ªm h«m nµy ra ch¬i, ch¸u cã ®Þnh viÕt g× vÒ quª h-
khuya v¾ng B¸c ngåi cã mét m×nh ë ®©y, ¬ng V©n §ån, tha b¸c quª h¬ng ta nhiÒu c¸i
vËy B¸c ®i c©u, lµm líi hay cã viÖc g× kh¸c. ®¸ng viÕt l¾m, thêi xa còng cã, mµ thêi nay
Cô giµ nãi : kh«ng ph¶i thÕ ! Nhµ b¸c ë gÇn l¹i cµng nhiÒu. Ch¸u xa quª ®· l©u, nay vÒ
®©y th«i, thÊy ®ªm nay tr¨ng ®Ñp, l¹i nghe thÊy cã nhiÒu ®æi thay míi l¹ rÊt lÊy lµm
tiÕng cêi vui rén r· cña c¸nh nam n÷ thanh mõng. ViÖc ngµy nay th× ®· cã anh em kh¸c
niªn, nhí l¹i m×nh còng ®· tr¶i qua mét thêi lµm, riªng ch¸u chØ ao íc mong sao cã ®îc
trai trÎ nh thÕ, nay tuæi ®· 70 ch¼ng bao mét sè t liÖu ®Ó viÕt vÒ lÞch sö xa xa cña
l©u n÷a còng vÒ câi vÜnh h»ng mu«n thuë, quª m×nh. Cô giµ gËt ®Çu ra chiÒu ®¾c ý,
nªn b¸c ra ®©y ®Ó dèi giµ tÝ chót. NguyÔn cô b¶o : Ch¸u nãi rÊt ®óng, b¸c cho r»ng thÕ
Chinh nãi : Tha b¸c, ch¸u tr«ng b¸c cßn m¹nh míi ph¶i. Mçi con ngêi ta ai còng ®Òu cã
khoÎ, tr¸ng kiÖn l¾m, nÕu cã vÒ chÇu PhËt, tr¸ch nhiÖm víi quª h¬ng, ®Êt níc ®Ó cïng
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
®¾p cho nã, kÓ c¶ h«m nay ngµy mai vµ c¶ nµo ? vµ nÕu viÕt th× cã g× ®¶m b¶o cho
qu¸ khø ®i n÷a, nÕu nh nã cã mét truyÒn ngêi ®äc, hoÆc ngêi nghe thÊy tho¶i m¸i,
thèng tèt ®Ñp. TiÕc r»ng b¸c kh«ng cã v¨n kh«ng bÞ gß Ðp ®Ó chÊp nhËn mét sù kiÖn
hãa, l¹i ®· giµ råi, nÕu kh«ng B¸c sÏ viÕt vÒ ®· c¸ch ®©y hµng b¶y t¸m tr¨m n¨m. Cô nãi
mét trËn chiÕn V©n §ån vµo thêi nhµ TrÇn, : §óng thÕ ®Êy ch¸u ¹ ! Nhng ch¸u muèn
®Æc biÖt lµ trËn ®¸nh th¾ng qu©n Nguyªn nghe chuyÖn mµ kh«ng chª b¸c lµ thao thao
trªn dßng s«ng Mang, Cöa Lôc víi mét sè bÊt tuyÖt, th× xin mêi ch¸u vÒ nhµ B¸c ch¬i
truyÒn thuyÕt, chøng tÝch, ®Þa danh ®· cã míi cã thêi gian ®Ó nãi chuyÖn. ThÊy «ng
s½n trong tay. Céng víi nh÷ng gi¶ thuyÕt cã B¸c nãi vËy NguyÔn Chinh rÊt lÊy lµm phÊn
lý cã t×nh, chø nh tõ tríc tíi nay, c¸c sö s¸ch khëi, bÌn nhËn lêi ngay. Anh theo ch©n cô ra
viÕt vÒ trËn ®¸nh nµy cha ®îc tháa ®¸ng. vÒ, hy väng sÏ cã ®îc nh÷ng thu ho¹ch míi
ThÊy cô nãi nh thÕ, NguyÔn Chinh mÎ ë sù hiÓu biÕt cña mét «ng B¸c l·o n«ng
thÇm nghÜ : Kh«ng biÕt «ng b¸c m×nh nãi b¶n ®Þa. Tõ b·i biÓn vµo ®Õn nhµ cô ph¶i v-
nh vËy cã qu¸ kh«ng, vÒ sù hiÓu biÕt cña ît qua mét ®åi c¸t réng, xa chõng ba bèn
b¸c. M×nh ®ang cÇn mét sè t liÖu ®Ó viÕt tr¨m mÐt. Nhµ cô mét ng«i nhµ n¨m gian lîp
vÒ ®Ò tµi nµy, hay lµ cø trß chuyÖn víi b¸c, ngãi réng r·i, s¹ch sÏ tho¸ng m¸t. Cô b¶o con
biÕt ®©u may ra ch¼ng s¸ng tá ®îc mét sè ch¸u dän bµn ghÕ ra ngåi ngoµi s©n. Trµ níc
vÊn ®Ò cÇn thiÕt. Anh liÒn hái cô : VËy theo xong xu«i, tr¨ng ®· lªn ®Õn ®Ønh ®Çu,
b¸c th× trËn ®¸nh ë V©n §ån x¶y ra nh thÕ ®ang lóc v»ng vÆc s¸ng. Giã nåm nam thæi
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
nhÑ ®a vµo nh÷ng mïi h¬ng thoang tho¶ng thêi TrÇn trë vÒ tríc kh¸ chÝnh x¸c, têng tËn,
cña hoa lý, hoa nhµi, lµm cho t©m hån nhng tõ khi Hå Qóy Ly cíp ng«i nhµ TrÇn, th×
NguyÔn Chinh thªm s¶ng kho¸i : Cô giµ b¾t sÜ phu vµ d©n chóng thêi bÊy giê kh«ng
®Çu vµo chuyÖn, cô nãi : B¸c lµ mét ngêi phôc nhµ Hå, nh©n ®Êy nhµ Minh ®· dùa
d©n d· quª mïa, trong khi nãi cã ®iÒu g× s¬ vµo cí ®ã, sai Tr¬ng Phô mang qu©n sang
xuÊt xin nhµ v¨n, nhµ b¸o ®õng cêi. NguyÔn nãi phao lªn r»ng sang gióp nhµ TrÇn ®Ó
Chinh tha : §©y lµ mét c©u chuyÖn ®Ó ch¸u diÖt nhµ Hå”, v× thÕ mµ cha con Hå Quý Ly
t×m hiÓu vÒ lÞch sö cña quª h¬ng, ch¸u rÊt tuy tµi giái cuèi cïng còng bÞ thÊt b¹i.
mong muèn ®îc nghe. Qua c©u chuyÖn B¸c Nhng sau khi diÖt xong nhµ Hå, qu©n
nãi, nhÊt ®Þnh sÏ gióp ch¸u hiÓu vÒ truyÒn Minh liÒn chiÕm cø níc ta, b¾t d©n ta lµm
thuyÕt, ®Þa danh, chøng tÝch cña quª nhµ, n« lÖ, lªn rõng t×m ngµ v«i, xuèng biÓn mß
nh÷ng ®iÒu mµ ch¸u cha hiÓu, ®Ó bæ sung ngäc trai, chÕ ®é hµ kh¾c cña nhµ Minh ®·
cho viÖc viÕt l¸ch sau nµy. Nghe anh nãi vËy, lµm cho d©n t×nh khæ nhôc lÇm than.
cô giµ ngåi trÇm ng©m trong gi©y l¸t råi nãi Chóng kh«ng chØ thu hÕt cña c¶i, ch©u b¸u,
: B¸c tuy Ýt v¨n hãa, nhng rÊt ham mª ®äc b¹c vµng cña níc ta mang vÒ níc chóng, mµ
s¸ch. Nh÷ng s¸ch B¸c hay ®äc lµ sö cña ta con thu hÕt s¸ch, sö cña ta tõ thêi nhµ Hå trë
vµ s¸ch cña Tµu. B¸c thÊy sö cña ta thêng cã vÒ tríc, thø nµo ®em ®îc chóng mang vÒ n-
c¸c bµi tùa, bµi b¹t cña c¸c t¸c gi¶, c¸c cô íc, thø nµo kh«ng ®em ®îc chóng cho ®èt
viÕt r»ng : Sö s¸ch xa cña ViÖt Nam viÕt tõ s¹ch, nh»m hñy diÖt v¨n hãa tinh thÇn tõ
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
ngµn xa cña d©n téc ta. Cho m·i ®Õn khi n¨m 1149 díi thêi vua Lý Anh T«ng, thÕ nhng
nhµ Lª ®¸nh ®uæi ®îc qu©n Minh vÒ níc, ®Þa ®iÓm chÝnh cña Th¬ng C¶ng nµy sau
c¸c sö gia míi dÇn dÇn thu gom nh÷ng thø ®ã còng bÞ mÊt hót trªn sö s¸ch hµng mÊy
cßn sãt l¹i, ®Ó phôc håi chÝnh sö, song còng tr¨m n¨m. M·i vÒ sau c¸c nhµ kh¶o cæ trªn
bÞ t¶n m¹n hÕt, mÊt m¸t nhiÒu. Nhng sau thÕ giíi vµ c¸c nhµ lµm kh¶o cæ cña níc ta
®ã l¹i x¶y ra chiÕn tranh víi Chiªm thµnh, råi ph¶i t×m m·i ®Õn hµng tr¨m n¨m, võa qua
Lª, M¹c, TrÞnh NguyÔn ®¸nh nhau hµng tr¨m míi t×m ra, mµ vÉn cßn nhiÒu ý kiÕn cha
n¨m, kinh thµnh Th¨ng Long lu«n lu«n bÞ thèng nhÊt. V× vËy mµ trËn chiÕn V©n §ån,
®èt ph¸, v× vËy mµ sö s¸ch ngµy cµng bÞ mét sù nghiÖp vâ c«ng to lín gãp phÇn ®¸nh
hao h¹i. ViÖc t×m kiÕm l¹i cµng ngµy cµng tan 50 v¹n qu©n Nguyªn, tíi nay sö s¸ch viÕt
tam sao thÊt b¶n. V× phÇn nhiÒu cø ph¶i vÉn cßn cã chç l¬ m¬. Cã s¸ch viÕt V©n §ån
dùa vµo sö cña níc ngoµi, nhÊt lµ sö cña Tµu, S¬n - cã s¸ch viÕt Nam V©n §ån - l¹i cã s¸ch
nªn kh«ng thÓ nµo chÝnh x¸c, têng tËn ®îc. viÕt §ån S¬n. Mét trËn chiÕn nh vËy mµ
NguyÔn Chinh nghe xong lªn tiÕng hái : B¸c kh«ng biÕt ®Ó viÕt râ vÒ thêi gian, kh«ng
cã thÓ cho mét vµi thø dô : Cô nãi, b¸c cø lÊy gian, ®Þa ®iÓm, c¸ch ®¸nh, ®¸nh b»ng ph-
mét vµi viÖc ë quª h¬ng lµm thÝ dô th× kh¸c ¬ng tiÖn tiÖn g×.
râ. Chê cô nãi xong, NguyÔn Chinh l¹i nªn
VÒ C¶ng V©n §ån, mét th¬ng C¶ng tiÕng : Tha b¸c ch¸u còng nghÜ nh b¸c vµ ®·
®Çu tiªn cña níc ViÖt Nam thµnh lËp vµo ®Ó t©m t×m hiÓu rÊt nhiÒu vÒ trËn chiÕn
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
th¾ng oanh liÖt nµy, nhng còng nh ngêi ®i vµ viÕt vÒ ®Ò tµi quª h¬ng. Nhng råi sau
trong rõng rËm, kh«ng cã lèi ra, h«m nay xin ®ã th× giÊc ngñ còng ®Õn víi NguyÔn
b¸c cho ch¸u lÜnh héi mét vµi ý kiÕn hiÓu Chinh, mét giÊc ngñ ngoµi h¶i ®¶o muén,
biÕt ®Ó tham kh¶o, cô nãi : PhÇn trªn b¸c nhng sao thÊy ngon lµnh vµ s¶ng kho¸n t©m
®· nãi liªn miªn t¶n m¹n kh¸ nhiÒu, ch¾c g× hån.
ch¸u cßn c¶m høng ®Ó nghe tiÕp, h¬n n÷a Cho m·i ®Õn s¸u, b¶y giê s¸ng h«m sau
®ªm còng ®· khuya l¾m, hay lµ b¸c ch¸u ta anh míi ®îc cô ®¸nh thøc trë dËy. Cô mêi
h·y g¸c l¹i, ®Ó ®Õn s¸ng ngµy mai h·y nãi anh ®i ¨n s¸ng; sau khi c¬m níc xong, hai
tiÕp. Cßn b©y giê ta ®i ngñ kÎo mÖt. BiÕt b¸c ch¸u l¹i ngåi bµn luËn. Anh nãi víi cô : Th-
r»ng c©u chuyÖn cßn dµi, cã thøc ®ªm chót a b¸c, viÕt vÒ lÞch sö rÊt khã, kh«ng thÓ
n÷a còng kh«ng hÕt chuyÖn, NguyÔn Chinh xuyªn t¹c ®îc, xuyªn t¹c lÞch sö lµ mét ®iÒu
®µnh nhËn lêi ngñ l¹i qua ®ªm ë nhµ cô. Lªn rÊt tai h¹i, còng nh b¸c võa nãi h«m qua,
giêng n»m råi, nhng anh ph¶i mÊt kh¸ l©u ch¸u thÊy nh÷ng nhµ viÕt sö cña ta nh Ng«
®Ó suy nghÜ vÒ mét «ng b¸c hä. Tuy tuæi SÜ Liªn, Phan Huy Chó, Lª V¨n Hu, Lª Quý §«n
®· 70 mµ vÉn cßn nhiÖt huyÕt víi quª h¬ng, ®Òu lµ nh÷ng ngêi cã t©m huyÕt, c¸c cô ®·
vÉn cßn mét niÒm tù hµo vÒ d©n téc, tù t«n mÊt rÊt nhiÒu c«ng phu cho viÖc su tÇm bæ
vÒ ®Êt níc, tù träng vÒ lÞch sö cha «ng. §©y cøu ®Ó x©y dùng cho sö cña níc nhµ, vËy
lµ mét ®iÒu khuyÕn khÝch, ®éng viªn thóc mµ c¸c cô vÉn ph¶i dùa vµo truyÒn thuyÕt,
giôc anh quan t©m h¬n n÷a, ®Ó t×m hiÓu thu thËp thªm trong d©n gian, råi gãp nhÆt
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
nh÷ng s¸ch sö bÞ thÊt l¹c cßn l¹i ®Ó chän hïng, lµ nh©n nghÜa, dòng c¶m mu trÝ, tµi
läc, råi míi viÕt ra ®Ó phôc håi sö liÖu, mÆt giái : mµ hä l¹i h¹ thÊp hä xuèng lµ bän cíp n-
kh¸c gÆp chç t liÖu cßn thiÕu còng kh«ng íc, ®éc ¸c, tham lam, tµn b¹o vµ ngu xuÈn.
tr¸nh khái ph¶i dùa vµo sö cña Tµu míi cã Cho nªn ta kh«ng thÓ tin thëng hoµn toµn
®Çy ®ñ cø liÖu ®Ó bæ sung, NguyÔn Chinh vµo sö cña hä. Sau ®©y b¸c sÏ trÝch mét sè
võa nãi ®Õn ®©y cô giµ bçng gi¬ tay ng¨n ®o¹n trong sö cña ta vµ sö cña nhµ Nguyªn
l¹i ng¾t lêi anh råi nãi: Êy ®Êy ! chÝnh v× ®Ó ch¸u thÊy nh÷ng ghi chÐp kh¸c nhau vµ
vËy nªn sö ta míi cã chç sai lÖch. B¸c cho kh«ng râ rµng chÝnh x¸c cña sö Tµu vµ sö ta.
r»ng sö viÕt lµ ph¶i viÕt ®óng, nhng tuú Nãi vÒ ®Þa ®iÓm, sö ta ghi : ¤ M· Nhi t¹m
theo tõng hoµn c¶nh cña mçi níc, cø nh sö th¾ng ë cöa An Bang lµ kÐo ngay qu©n
cña ta víi nh÷ng lý do trªn ®· nãi, phÇn theo B¹ch §»ng tiÕn vµo V¹n KiÕp, trong lóc
nhiÒu ph¶i dùa vµo truyÒn thuyÕt d©n gian, ®ã ®oµn thuyÒn l¬ng cña Tr¬ng V¨n Hæ
dùa vµo sö s¸ch cò cßn sãt l¹i vµ phÇn n÷a cßn cha tíi “§ån S¬n” vµ thuyÒn l¬ng cña Tr-
ph¶i dùa vµo sö s¸ch cña Tµu. Nhng thùc ra ¬ng V¨n Hæ th¸ng 12 míi tíi “§ån S¬n”. NÕu
sö cña bän phong kiÕn Trung Hoa tríc kia, khi vËy ngµy nay ta cho trËn ®¸nh cã thÓ lµ ë
hä viÕt vÒ ®Êt níc hä th× kh«ng bao giê hä §å S¬n H¶i Phßng, chø kh«ng ph¶i ë V©n
viÕt sai, nhng khi viÕt vÒ ®Êt níc ta th× §ån - Qu¶ng Ninh.
kh«ng bao giê hä l¹i viÕt ®óng. Kh«ng bao Cßn vÒ trËn ®¸nh qu©n Nguyªn bÞ
giê hä l¹i ®Ò cao ta lµ mét d©n téc anh thua, th× sö cña ta ghi : §¸nh ®¾m thuyÒn
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
l¬ng, giÆc chÕt ®uèi nhiÒu v« kÓ ta thu ®- danh chøng tÝch nµy cßn l¹i, th× trËn nµy ta
îc thuyÒn bÌ l¬ng thùc, khÝ giíi, kÓ c¶ binh ®¸nh giÆc b»ng kÕ háa c«ng, mµ ®Þa
phï Ên kiÕm cña bän tíng giÆc. Ngîc víi sö ®iÓm chÝnh lµ ë hai n¬i : Mét lµ dßng s«ng
cña ta, sö cña nhµ Nguyªn l¹i viÕt kh¸c “®Õn Mang “V©n §ån”, hai lµ cöa Lôc Thñy “Hßn
Cöa Lôc thuyÒn giÆc thªm nhiÒu, chõng Gai” nghe cô nãi thÕ NguyÔn Chinh bçng
kh«ng ®Þch næi, l¹i thªm thuyÒn nÆng söng sèt thèt lªn : Tha b¸c, b¸c nãi sao ? NÕu
kh«ng thÓ ®i ®îc, bÌn vÊt g¹o xuèng biÓn råi cho r»ng ®Þa ®iÓm ta ®¸nh qu©n Nguyªn
ch¹y vÒ Quúnh Ch©u”. Xem ®©y râ rµng lµ lµ ë trªn dßng s«ng Mang th× cßn cã thÓ
cã m©u thuÇn gi÷a sö ta vµ sö cña nhµ chÊp nhËn ®îc, nhng cã lý nµo l¹i lµ trËn
Nguyªn. NÕu theo nguyªn sö th× trËn nµy ®¸nh b»ng háa c«ng. Sö s¸ch tõ tríc tíi nay
qu©n tíng cña hä kh«ng chÕt ngêi nµo vµ kh«ng sö nµo nãi ®Õn, kÓ c¶ sö cña ta vµ sö
còng kh«ng bÞ b¾t ngêi nµo, mµ chØ vÊt g¹o cña Trung Quèc. ThÊy NguyÔn Chinh nãi vËy,
xuèng biÓn råi ch¹y vÒ Quúnh Ch©u, thuyÒn cô giµ vÉn ngåi trÇm ng©m trong gi©y l©u,
bÌ vÉn cßn nguyªn vÑn. NguyÔn Chinh hái cô råi míi lªn tiÕng : Nh ch¸u ®· biÕt, sö cña ta
: VËy theo b¸c th× trËn nµy ta th¾ng giÆc th× tam sao thÊt b¶n, mét phÇn ph¶i dùa
®Þa ®iÓm chÝnh cña trËn ®¸nh lµ ë ®©u. vµo sö cña nhµ Nguyªn vµ bé An nam chÝ lîc
§¸nh b»ng c¸ch nµo? mµ t¹i sao chóng l¹i cña Lª Tr¾c, nhng Lª Tr¾c th× ®· ch¹y sang
ph¶i xuyªn t¹c sù thËt. Cô nãi : C¨n cø theo hµng giÆc Nguyªn ngay tríc khi x¶y ra trËn
truyÒn thuyÕt ®Þa ph¬ng, víi nh÷ng ®Þa chiÕn V©n §ån, th× lµm g× mµ biÕt ®îc
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
trËn ®¸nh x¶y ra nh thÕ nµo, mµ dï Lª Tr¾c trong c¸c trËn ®¸nh. Qu©n cña chóng chØ
cã biÕt còng kh«ng d¸m viÕt. Cßn sö cña ®i ®¸nh ngêi vµ ®èt ngêi.
nhµ Nguyªn th× hä l¹i cè t×nh dÊu ®i sù Hä lµ nh÷ng bËc thÇy mu mÑo trong
thËt. NguyÔn Chinh nãi : B¸c cã thÓ cho ch¸u chiÕn tranh vµ chiÕn thuËt ®¸nh háa c«ng.
biÕt mét vµi lý do. Cô nãi : Hä cø tëng dÊu §¹i biÓu trong nh÷ng trËn ®¸nh háa c«ng lín
®i sù thËt nh vËy th× mu«n ®êi sÏ che dÊu nhÊt trong lÞch sö Trung Quèc lµ trËn xÝch
®îc c¸i ngu trong chiÕn cuéc s«ng Mang, Lôc mÝch. Gia C¸t Lîng vµ Chu Du ®· lËp kÕ tiªu
Thñy. Môc ®Ých kh«ng biÕt, hoÆc viÕt diÖt hµng tr¨m v¹n qu©n cña Tµo Th¸o. VËy
kh«ng ®óng sù thËt nh vËy, cßn nh»m lµm cã ®êi nµo l¹i ngu dèt ®Ó ®Õn nçi bÞ ®èt
cho c¸c níc ch hÇu lóc bÊy giê vµ ngêi ®êi ch¸y ë s«ng Mang, Lôc Thñy b»ng trËn háa
sau, kh«ng ai biÕt ®Õn c¸i nhôc mu«n thña c«ng. NÕu nh÷ng ngêi viÕt sö thêi Nguyªn,
nµy. NhÊp xong chÐn trµ, cô l¹i nãi tiÕp: §äc sau lóc qu©n Nguyªn bÞ thua trËn ë ViÖt
sö cña Trung Hoa mµ ta biÕt ®îc, th× suèt tõ Nam ch¹y vÒ, l¹i ®¸m viÕt vµo sö lµ : Qu©n
thêi chiÕn quèc ®Õn vÒ sau, tr¶i qua bao tíng cña Thiªn triÒu bÞ tiªu diÖt s¹ch ë V©n
triÒu ®¹i thÞnh trÞ nh TÇn, H¸n, TÊn, Tuú, §- §ån v× chiÕn lîc háa c«ng cña TrÇn Kh¸nh D
êng, Tèng, Nguyªn, Minh, Thanh, Trung Quèc vµ thuyÒn bÌ cña chóng bÞ thiªu ch¸y s¹ch
®Òu mang qu©n ®i x©m lîc c¸c níc l©n bëi mu trÝ cña vua t«i nhµ TrÇn, th× B¸c
bang, ®Ó th«n tÝnh hä. ChiÕn quèc s¸ch vµ ®¸m nãi ch¾c r»ng, ngêi viÕt sö nÕu kh«ng
binh ph¸p T«n Ng« lµ nh÷ng bé cÈm nang bÞ chÐm ®Çu, th× chÝ Ýt còng ph¶i ®îc
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
®em ra “Ho¹n” nh nhµ viÕt sö T M· Thiªn ®êi chuyÖn, liÒn hái cô mét c©u nh»m ®a cô
H¸n. V× thÕ mµ hä ®· lê tÞt ®i kh«ng d¸m vµo mét thÕ bÝ, thö xem cô tr¶ lêi ra sao ?
viÕt râ vÒ sù thËt cña cuéc chiÕn b¹i ë s«ng bÌn nãi : Tha b¸c ch¸u nghe qua nh÷ng lêi
Mang - Lôc Thñy. B¸c ph©n gi¶i vÒ gi¸ trÞ sö liÖu cña sö ta vµ
ThÊy NguyÔn Chinh cø ch¨m chó ngåi sö cña phong kiÕn Trung Hoa lµ rÊt cã lý,
nghe, cô ngõng mét l¸t råi l¹i cao høng nãi song chøng minh, lý gi¶i cho mét trËn ®¸nh
tiÕp : Nhng dï sao th× nh÷ng chøng tÝch, b»ng háa c«ng trong cuéc chiÕn V©n §ån l¹i
truyÒn thuyÕt, ®Þa danh vÉn cßn. Ch¾c kh«ng ®¬n gi¶n. NÕu ta chØ g¸n ghÐp cho
ch¾n c¸c nhµ nghiªn cøu sö, kh¶o cæ, qu©n cã chuyÖn, th× cã ngêi hái : VËy lÊy cí g×
sù häc cña níc ta sÏ kh«ng chøng minh ®Ó ®Ó kh¼ng ®Þnh hoÆc gi¶ thuyÕt cho trËn
cho mäi ngêi ViÖt Nam chóng ta biÕt râ h¬n ®¸nh nµy. LÞch sö c¸ch nay trªn 700 n¨m,
vÒ trËn chiÕn th¾ng oanh liÖt Êy, ®Ó tù B¸c ch¸u ta kh«ng thÓ nãi cho vui vµ viÕt
hµo vÒ d©n téc, ®Êt níc vÒ cha «ng chóng bõa trªn s¸ch vë ®îc. Nghe NguyÔn Chinh
ta. nãi vËy, cô giµ cêi khµ khµ mét c¸ch ®«n
Ngåi nghe cô nãi, NguyÔn Chinh thÇm hËu, råi thong th¶ nãi : Nhµ v¨n, nhµ b¸o
nghÜ :Mét «ng giµ d©n d· quª mïa, quanh muèn su tÇm, t×m hiÓu, sao cha chi ®·
n¨m chµi líi, lµm ruéng l¹i cã nh÷ng suy nãng véi, hay ch¸u cho B¸c lµ mét kÎ lo¹n
nghÜ t¸o b¹o nh vËy, hay «ng B¸c m×nh ng«n ch¨ng ? H«m nay kh«ng ph¶i lµ ch¸u,
còng chØ nãi ®Ó cho cã b¹n mµ nãi cho vui mµ lµ ngêi kh¸c th× B¸c ®· tù ¸i råi ®Êy.
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
NguyÔn Chinh biÕt ®· lì lêi, liÒn khiªm tèn îc kh«ng? Theo B¸c miÔn lµ ph¶i chøng minh
nãi : NÕu vËy B¸c ®· th«ng c¶m cho ch¸u råi mét c¸ch cã c¬ së; xem ®äc nh÷ng s¸ch cò
vµ còng xin B¸c cho ch¸u biÕt thªm ®iÒu c¸c cô xa viÕt l¹i, t×m hiÓu truyÒn thuyÕt,
nµy : B¸c cho r»ng trËn V©n §ån ngoµi chøng tÝch, ®Þa danh h¼n hoi vµ cã quan
truyÒn thuyÕt, chøng tÝch, ®Þa danh ra cÇn ®iÓm ®óng ®¾n.
ph¶i ®Æt gi¶ thuyÕt. VËy b¸c cho r»ng NguyÔn Chinh thÊy cø lý luËn m·i nh
nh÷ng c©u chuyÖn mµ B¸c s¾p nãi ra ë vËy cã khi l¹i sa vµo nh÷ng chuyÖn kh¸c
®©y, cã g× lµ chñ quan vµ cã g× lµ kh¸ch kh«ng dÝnh lÝu vµo phÇn chÝnh cña c©u
quan. Cô giµ mØn cêi råi nãi : TÊt nhiªn lµ cã chuyÖn, anh liÒn nh¾c khÐo ®Ó cô nãi vµo
c¶, bëi v× B¸c víi ch¸u ®Òu lµ nh÷ng ngêi phÇn chñ yÕu.
sinh ra sau trËn chiÕn th¾ng nµy trªn 700 Cô nãi : Ch¸u ®äc vµ nghiªn cøu sö
n¨m, cho nªn ta còng ch¼ng kh¸c g× c¸c nhiÒu h¬n B¸c, nhng h«m nay B¸c xin ®îc
nhµ nghiªn cøu vÒ sö häc, vÒ kh¶o cæ häc. móa r×u qua m¾t thî. B¸c sÏ dùa vµo nh÷ng
Hä sinh ra sau nh÷ng biÕn cè, sù kiÖn, hiÖn chøng tÝch, truyÒn thuyÕt ®Þa danh, sö ký
tîng, hiÖn vËt hµng ngh×n, hµng triÖu n¨m, cïng víi quan ®iÓm chñ quan cña m×nh ®Ó
vËy mµ c¸c nhµ Êy viÕt, c¸c nhµ Êy nãi ta nãi vµ sau ®ã ch¸u muèn cho B¸c nãi kiÓu
vÉn cø tin, nghe cø häc hái ë hä. VËy nÕu ta g× còng ®îc. ChuyÖn bÞa ra, hoÆc nãi phÐt
®ßi hä ph¶i sinh ra trong thêi ®¹i Hïng V- ch¼ng h¹n. Råi cô l¹i nãi tiÕp : ®äc s¸ch, B¸c
¬ng, thêi ®¹i hai bµ Trng, bµ TriÖu th× cã ®- ch¸u ta ®Òu biÕt. ¤ng TrÇn Kh¸nh D lµ mét
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
vÞ tíng tµi ba vò dòng, v× vËy Thîng Hoµng råi hái : B¸c nãi trËn nµy ta ®¸nh giÆc b»ng
Th¸nh T«ng vµ vua Nh©n T«ng míi giao cho kÕ háa c«ng, vËy xin B¸c cho biÕt : ®Þa
«ng lµm Phã tíng träng tr¸ch V©n §ån, ®Ó ®iÓm chÝnh cña trËn ®¸nh lµ ë chç nµo vµ
chØ ®¹o mét kÕ ho¹ch cã tÇm chiÕn lîc to ®¸nh b»ng háa c«ng trªn s«ng th× ®¸nh
lín, gãp phÇn quan träng cho viÖc quÐt s¹ch b»ng c¸ch nµo ®îc. Theo ch¸u nghÜ th×
qu©n Nguyªn ra khái bê câi níc ta. NguyÔn kh«ng khi nµo qu©n Nguyªn l¹i ®Ó cho ta
Chinh ®· ®äc nhiÒu sö s¸ch nãi vÒ TrÇn thùc hiÖn ®îc kÕ ho¹ch Êy. Bän chóng còng
Kh¸nh D, nhng h«m nay anh muèn ®îc nghe rÊt mu mÑo x¶o quyÖt l¾m chø. Nh÷ng mu
«ng B¸c nãi vÒ TrÇn Kh¸nh D ®¸nh giÆc ë sÜ giái ®i kÌm víi chóng thiÕu g×, cã lÏ nµo
V©n §ån nªn vÉn ch¨m chó ngåi nghe. l¹i ®Ó m¾c lõa mu kÕ cña ta. Ch¸u thÊy cã
NguyÔn Chinh th× n«n nãng muèn biÕt trËn s¸ch biÕt trËn nµy ta ®¸nh giÆc lµ ë Cöa Lôc
chiÕn x¶y ra nh thÕ nµo, nhng «ng b¸c th× hoÆc ë cöa An Bang vµ ta ®· lõa cho qu©n
l¹i cø kÐo dµi c©u chuyÖn, cô nãi : Víi con Nguyªn ®a hÕt chiÕn thuyÒn vµ thuyÒn l-
m¾t nhµ tíng, nªn sau khi ®Õn V©n §ån, ¬ng vµo vông §©ng, giÕng ®¸y ë bªn trong
«ng liÒn ®i quan s¸t ®Þa h×nh kh¾p vïng Hßn Gai Hoµnh Bå ®Ó tiªu diÖt, th× vÉn cã
vµ ®· ph¸t hiÖn ra con s«ng n¬i ®©y chÝnh lý h¬n chø ¹. Chê cho NguyÔn Chinh nãi
lµ mét trËn ®Þa cã mét kh«ng hai, nÕu biÕt xong, cô nh×n anh mét lóc råi míi thñng
dïng kÕ háa c«ng ®¸nh qu©n Nguyªn, cô th¼ng nãi mét c¸ch chËm r·i. Xin nhµ b¸o
võa nãi ®Õn ®©y NguyÔn Chinh ng¾t lêi cô nhµ v¨n th«ng c¶m cho nh÷ng gi¶ thiÕt chñ
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
quan cña B¸c vµ nh ch¸u ®· biÕt : TrÇn vµo chØ cã mét con ®êng, rÊt dÔ bÞ phôc
Kh¸nh D lµ mét vÞ tíng giái nªn kh«ng bao binh cña ta chÆn bªn ngoµi vµ phôc binh
giê «ng h×nh thµnh mét trËn ®¸nh cÇu may. chung quanh nói ®Ó ®¸nh óp. Lóc bÊy giê
Vông §©ng GiÕng §¸y kh«ng ph¶i lµ n¬i lý t- 50 v¹n qu©n Nguyªn kh«ng ®¸nh mµ ph¶i
ëng cho trËn ®¸nh quan träng nµy, trõ trêng rót lµ nhiÖm vô diÖt ®oµn thuyÒn viÖn l¬ng
hîp vÒ mïa giã b·o buéc giÆc ph¶i cho cña giÆc, mµ vua TrÇn ®· tin tëng giao cho
thuyÒn vµo ®Ëu t¹i ®ã ®Ó tr¸nh b·o. Nhng TrÇn Kh¸nh D, nÕu «ng kh«ng lµm trßn tr¸ch
trËn ®¸nh l¹i x¶y ra gi÷a mïa ®«ng, tõ th¸ng nhiÖm, th× ®· cã trung sø mang xiÒng ra
11 ©m lÞch n¨m 1287 ®Õn th¸ng 2 n¨m V©n §ån xiÒng Kh¸nh D vÒ kinh ®Ó trÞ téi
1288 th× lµm g× cã giã b·o x¶y ra, v× vËy vµ nh vËy ch¾c Kh¸nh D mÊt ®Çu. Nghe «ng
mµ TrÇn Kh¸nh D kh«ng bao giê bè trÝ trËn B¸c nãi vËy NguyÔn Chinh cµng n«n nãng,
®Þa mai phôc ë ®©y, mµ ®· vËy ®Õn khi cµng muèn biÕt ngay côc diÖn trËn V©n §ån
®· biÕt qu©n Nguyªn cho thuyÒn vµo ®Ëu Kh¸nh D ®¸nh giÆc b»ng háa c«ng nh thÕ
t¹i ®ã, th× Kh¸nh D lµm sao huy ®éng kÞp nµo ? Anh nãi : Tha B¸c vËy th× b©y giê B¸c
mét lùc lîng lín ®Ó tiªu diÖt chóng. Mµ qu©n cã thÓ vµo ®Ò ngay cho trËn ®¸nh ®îc råi
Nguyªn còng kh«ng d¹i g× cho mÊy tr¨m chø ¹, cô nãi :Ngµy mai ®· bíc vµo ngµy héi
chiÕc thuyÒn vµo ®ã ®Ó ®Ëu. Vông §©ng, truyÒn thèng, nh÷ng h×nh ¶nh trªn 2 chiÕc
GiÕng §¸y s«ng hÑp, v× só vÑt ®· mäc ngËp thuyÒn chÌo b¬i ®· diÔn t¶ l¹i trËn thñy
b·i, chung quanh l¹i cã nói non bao bäc. Ra chiÕn ngµy xa, còng cã tíng so¸i qu©n sÜ y
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
thËt ®Ó kû niÖm vµ võa råi ngµy héi ríc thÇn liÖu cho ®êi sau vµ ®Ó cho nh÷ng ngêi h«m
tõ nghÌ vÒ ®×nh, còng ®em nh÷ng ®å b¸t nay cha râ, muèn t×m hiÓu vÒ trËn ®¸nh
biÓu nh vâng, läng kiÕm m©u, cã nghÜa lµ nµy ®Ó thÊy tù hµo vÒ «ng cha ta xa rÊt tµi
18 thø binh khÝ, cßn gäi lµ thËp b¸t ban vâ trÝ, cã c«ng ®¸nh giÆc gi÷ níc, ®Ó khái phô
nghÖ, hai hµng qu©n ®i theo nghªnh gi¸ c«ng ¬n cña c¸c cô.
mét chiÕc kiÖu B¸t Cèng, ®ã lµ anh em «ng ******
Ph¹m C«ng ChÝnh ®i ®ãn «ng TrÇn Kh¸nh D Ngµy h«m sau, sau khi xem héi xong,
vÒ ®×nh ®Ó dù héi, ®· biÓu hiÖn lµ mét NguyÔn Chinh quay l¹i nhµ «ng B¸c ®Ó chµo
chøng tÝch cã liªn quan ®Õn trËn chiÕn vµ tõ biÖt cô vµ gia ®×nh råi vÒ Hßn Gai. Nhí
c¸c vÞ tíng ngµy xa ®¸nh qu©n Nguyªn, chø lêi hÑn h«m tríc, cô giµ liÒn lÊy quyÒn s¸ch
kh«ng chØ riªng cã truyÒn thuyÕt mµ th«i. ®a cho NguyÔn Chinh. Anh tr©n träng nhËn
Nhng nãi chuyÖn th× dµi l¾m, mµ vÉn quyÓn s¸ch cña «ng B¸c vµ nhiÒu lÇn tá lêi
kh«ng hÕt, kh«ng rµnh m¹ch, râ rµng. Theo c¸m ¬n cô. Anh høa sÏ g×n gi÷ cÈn thËn coi
B¸c sau khi ch¸u xem héi råi quay sang nh mét quyÓn CÈm nang ®Ó nghiªn cøu sau
®©y, B¸c sÏ cho ch¸u mîn quyÓn s¸ch mµ nµy.
B¸c ®· thu thËp t liÖu, truyÒn thuyÕt nghiªn *****
cøu s¸ch vë hµng chôc n¨m qua ®Ó viÕt ra, Trong mÊy ngµy ra quª, võa ®îc th¨m
ch¸u ®em vÒ chän läc, ®èi chiÕu nÕu cã biÓn, nãi chuyÖn víi «ng b¸c, råi dù nh÷ng
thÓ sö dông ®îc, ch¸u viÕt l¹i ®Ó lµm tµi ngµy lÔ héi, NguyÔn Chinh rÊt phÊn khëi,
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
nhng còng thÊy h¬i mÖt. Tuy vËy khi vÒ T«i kh«ng cã tham väng lµm ngêi viÕt
®Õn nhµ anh ®· véi më ba l« lÊy quyÓn v¨n hoÆc ngêi nghiªn cøu sö, bëi tr×nh ®é
s¸ch mµ «ng b¸c ®· tÆng ra ngåi ®äc, hãa v¨n hãa cã h¹n.
ra cô ®· viÕt c©u chuyÖn vÒ lÞch sö chiÕn Nhng khi ®äc sö, t«i thÊy díi thêi nhµ
th¾ng V©n §ån, víi nh÷ng dßng tù sù t©m TrÇn lµ mét triÒu ®¹i v¨n tµi, vâ dòng, ®Æc
biÖt lµ chiÕn c«ng ba lÇn ®¸nh th¾ng qu©n
huyÕt cña mét «ng giµ ®· cuèn hót anh theo
Nguyªn. ThÊy ®îc sù mu lîc tµi giái cña «ng
dßng diÔn biÕn cña trËn ®¸nh th¾ng giÆc
cha ta trong c¸c trËn ®¸nh ®Ó chèng l¹i mét
Nguyªn c¸ch ®©y h¬n 700 n¨m vÒ tríc, Cô
kÎ thï hung b¹o, cã mét søc m¹nh ghª gím
viÕt.... chinh phôc c¶ toµn cÇu. VËy mµ khi ®Õn
x©m lîc níc ta th× bÞ thÊt b¹i mét c¸ch nhôc
nh·. C¶ ba lÇn sang x©m lîc ®Òu bÞ thua
ch¹y, m¶nh gi¸p kh«ng cßn. Tiªu biÓu nhÊt
vÉn lµ nh÷ng trËn ®¸nh th¾ng qu©n
nguyªn lÇn thø ba, mµ ®Æc biÖt lµ trËn
th¾ng V©n §ån Lôc Thuû Theo sö s¸ch, còng
nh c«ng b»ng mµ nãi, th× chÝnh nh÷ng trËn
MÊy dßng tù sù vÒ trËn chiÕn th¾ng
V©n §ån Lôc Thuû chiÕn th¾ng ë V©n §ån ®· lµm tiÒn ®Ò cho
* * ************************** chiÕn th¾ng B¹ch §»ng lÞch sö vµ gãp phÇn
to lín cho viÖc tiªu diÖt hoµn toµn 50 v¹n
qu©n giÆc Nguyªn M«ng, lµm cho triÒu
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
®×nh nhµ Nguyªn kiÖt quÖ nh©n tµi, vËt V©n §ån l¹i kh«ng ®îc ghi râ rµng têng tËn.
lùc, kh«ng cßn kh¶ n¨ng tiÕp tôc t¸i hiÖn Ph¶i ch¨ng sau khi qu©n Minh thu ®èt hÕt
©m mu mang qu©n sang ®¸nh níc ta mét s¸ch sö cña ta ghi chÐp vÒ c¸c trËn ®¸nh
lÇn n÷a ®Ó tr¶ thï, röa nhôc. qu©n Nguyªn ë thêi TrÇn cho ®Õn khi Lª Lîi
Vua Nguyªn Hèt TÊt LiÖt mang danh lµ ®¸nh ®uæi ®îc qu©n Minh ra khái níc ta råi
vÞ vua anh hïng, dòng lîc l¹i c¨m ghÐt An khi ®ã c¸c nhµ lµm sö míi t×m l¹i t liÖu ®Ó
Nam ®Õn tËn x¬ng tuû, vËy mµ kh«ng d¸m phôc håi chÝnh sö th× V©n §ån ë xa kinh ®«
®éng binh lÇn thø 4, ®ñ chøng tá «ng cha ta qu¸, v× lµ miÒn biÓn, thêi xa xe cé tµu bÌ
tµi giái ®Õn mùc nµo. kh«ng cã nh b©y giê, nã ch¼ng kh¸c nh
Tuy vËy chiÕn th¾ng V©n §ån dÉu cã ngµy nay ta ra ®¶o Trêng Sa hay B¹ch Long
c«ng lín nh trªn ®· nãi, song chØ ®îc s¸ch sö VÜ vËy. §êng rÊt khã ®i, v× vËy c¸c cô lµm
ghi cã vµi dßng s¬ lîc, rÊt khã t×m biÕt mét sö ng¹i ®i t×m hiÓu su tÇm, nªn míi ®Ó cho
c¸ch cô thÓ, chÝnh x¸c vÒ thêi gian, kh«ng trËn ®¸nh nµy bÞ mai mét.
gian, ®Þa ®iÓm, c¸ch tr¸nh, ®¸nh b»ng ph- T«i lµ ngêi V©n §ån, quª t«i n»m s¸t víi
¬ng tiÖn g×? diÖt ®îc bao nhiªu binh s«ng Mang, n¬i mµ 713 n¨m vÒ tríc, trËn
thuyÒn vµ bao nhiªu qu©n tíng Nguyªn chiÕn V©n §ån ®· sÈy ra ë ®©y. Nh÷ng tªn
M«ng. §ã thËt lµ mét ®iÒu ®¸ng tiÕc. nói, tªn S«ng, ®×nh, chïa, nghÌ, miÕu, ngµy
T¹i sao c¸c trËn B¹ch §»ng, Néi Bµng, lÔ héi ë quª t«i c¸i g× còng g¾n bã víi trËn
N÷ Nhi, Kh©u CÊp th× sö viÕt rÊt râ rµng vÒ chiÕn V©n §ån, cã rÊt nhiÒu truyÒn thuyÕt
thêi gian, kh«ng gian, ®Þa ®iÓm, c¸ch chøng tÝch, t liÖu chøng minh cho trËn
®¸nh, ®¸nh b»ng ph¬ng tiÖn g×, mµ trËn ®¸nh.
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
Bëi vËy, mÆc dï tr×nh ®é kh«ng cã, h¬n vÒ trËn chiÕn “V©n §ån” “S«ng Mang,
nhng v× t«i yªu quý thiÕt tha chiÕn c«ng Lôc Thuû” ®Ó thªm tù hµo vÒ truyÒn thèng
cña «ng cha, nªn t«i m¹nh d¹n thu thËp, cãp cha «ng. §ã chÝnh lµ lý do vµ nguyÖn väng
nhÆt truyÒn thuyÕt chøng tÝch, t liÖu cßn cña t«i. KÝnh mong c¸c vÞ nh÷ng ngêi quan
cã ®îc ®Õn ngµy nay, vµ dùa vµo nh÷ng t©m ®Õn lÞch sö chiÕn th¾ng V©n §ån,
trang viÕt trong §¹i ViÖt sö ký toµn th vµ c¸c th«ng c¶m cho sù hiÓu biÕt cã h¹n vÒ mäi
sö ký kh¸c, viÕt vÒ trËn ®¸nh nµy ë ®êi mÆt trong quyÓn B¶n Th¶o nµy, mµ tham
TrÇn, råi h cÊu thªm chót Ýt ®Ó viÕt ra gia chØ gi¸o gãp ý, phª b×nh bæ xung cho
quyÓn “ B¶n Th¶o” nhá nµy, nh kiÓu ngêi nh÷ng thiÕu xãt vµ nghÌo nµn vÒ v¨n ho¸,
cµy vì mét tÊm ruéng, chø kh«ng d¸m nãi v¨n phong, v¨n ph¹m, tõ ng÷. T«i viÕt chê
®Õn ®¸nh thøc mét trang sö hµo hïng cña mong vµ xin ch©n thµnh c¶m ¬n c¸c vÞ nhµ
trËn chiÕn V©n §ån Lôc Thuû. Hy väng mét v¨n, nhµ sö gãp ý gióp ®ì.
ngµy nµo ®ã, cã nhµ nghiªn cøu sö, nhµ v¨n
th¬, kh¶o cæ nµo ®Ó m¾t ®Õn hoÆc cã Quan L¹n, ngµy 10 th¸ng 6
n¨m 1990
t©m huyÕt mµ ®Õn quª t«i ®Ó su tÇm, §«ng X¸, ngµy 10 th¸ng 6
nghiªn cøu råi viÕt vÒ trËn chiÕn th¾ng nµy n¨m 2001
chu ®¸o h¬n, t« ®Ëm thªm cho chiÒu dµy Ngêi viÕt quyÓn b¶n th¶o
lÞch sö oanh liÖt chèng x©m lîc cña «ng cha,
®Ó khái quªn ¬n ngêi xa ®· cã c«ng ®¸nh Ph¹m §×nh DiÔm
giÆc gi÷ níc, khái phô lßng nh÷ng ngêi h«m PhÇn I
nay vµ líp ngêi mai sau muèn biÕt râ h¬n, kü
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
Sau khi b×nh ®Þnh xong Nam Tèng, níc Tho¸t Hoan sî qu¸ ph¶i chui vµo èng
Tèng ®· bÞ Chóa M«ng Cæ thu vÒ mét mèi, ®ång råi cho qu©n kÐo míi ch¹y tho¸t ®îc
Hèt TÊt LiÖt lªn ng«i xng lµm Hoµng §Õ, lËp vÒ níc.
ra nhµ Nguyªn. §¸nh th¾ng giÆc lÇn thø hai xong, vua
Tõ ®ã trong tay cã binh hïng tíng m¹nh, TrÇn liÒn xuèng chiÕu lÖnh cho nh©n d©n
l¹i r¶nh tay kh«ng ph¶i lo viÖc ®¸nh dÑp c¶ níc ¨n mõng chiÕn th¾ng. XÐt ®Þnh ngêi
Nam Tèng n÷a, vua Nguyªn liÒn nghÜ ngay cã c«ng, ph¹t kÎ nµo kh«ng lµm trßn tr¸ch
®Õn viÖc th«n tÝnh §¹i ViÖt lÇn thø hai. nhiÖm, ®¹i x¸ thiªn h¹.
Phong cho con trai lµ th¸i tö Tho¸t Hoan lµm Vua TrÇn ®æi niªn hiÖu lµ “ Trïng Hng
TrÊn Nam V¬ng, A Lý H¶i Nha lµm nguyªn n¨m thø nhÊt”. Tuy ®· 2 lÇn ®¸nh th¾ng
so¸i vµ chän thªm nhiÒu tíng giái kh¸c cÇm giÆc nhng hai vua TrÇn vÉn canh c¸nh lo
®Çu 50 v¹n qu©n quyÕt lÇn nµy sÏ san qu©n Nguyªn l¹i mang qu©n sang ®¸nh b¸o
ph¼ng §¹i ViÖt lµm bµn ®¹p ®Ó tiÕp tôc thï lÇn n÷a, liÒn cho triÖu thîng tíng Th¸i S
mang qu©n th«n tÝnh c¸c níc Ph¬ng Nam TrÇn Quang Kh¶i vµ tiÕt chÕ Hng §¹o ®¹i V-
kh¸c. ¬ng TrÇn Quèc TuÊn vµo cung ®µm ®¹o.
Binh hïng tíng m¹nh, qu©n ®«ng Tho¸t Buæi tèi mïa thu vua t«i ngåi thëng ngo¹n
Hoan cho r»ng chØ trong vßng mét th¸ng lµ n¬i hoa viªn. Tr¨ng thanh giã m¸t hoa në
cã thÓ chiÕm cø xong §¹i ViÖt. Nhng rót côc ®Çy vên, h¬ng th¬m ngµo ng¹t. Uèng xong
Tho¸t Hoan ®· bÞ ®¹o qu©n tinh nhuÖ, mu vµi tuÇn rîu, ®ang lóc chuyÖn trß vui vÎ, vua
TrÇn bçng hái hai vÞ quèc c«ng : “ Võa qua
trÝ tµi giái cña hai vua TrÇn vµ tiÕt chÕ Hng
Tho¸t Hoan mang qu©n sang ®¸nh ta ®· bÞ
§¹o §¹i V¬ng TrÇn Quèc TuÊn ®¸nh cho ®¹i b¹i.
thua, qu©n tan tíng ch¹y. Nhng hai vÞ quèc
c«ng bµn xem, liÖu giÆc cßn d¸m mang
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
qu©n sang ®¸nh ta mét lÇn n÷a”. ThÊy th- ThÊy hai vua nãi vËy, Hng ®¹o V¬ng
îng hoµng hái vËy, Hng §¹o V¬ng ngÉm nghÜ liÒn tiÕp : "Ngay tõ thêi ®Çu, Chóa M«ng Cæ
mét lóc råi nãi : T©u thîng hoµng vµ Quan lµ thµnh c¸t T H·n, Oa Kho¸t §µi råi ®Õn
Gia theo ý t«i th× dï giÆc Nguyªn cã bÞ ta M«ng Kha víi mét ®éi qu©n du môc, tõ §¹i
®¸nh cho thua hai lÇn, nhng binh lùc ë trong H·n cha ®Õn §¹i H·n con råi ®Õn §¹i H·n
níc chóng vÉn cßn hïng m¹nh l¾m. D©n ch¸u, chóng ®· mang qu©n ®¸nh chiÕm hÕt
®«ng gÊp hµng chôc lÇn níc ta, chóng cã c¸c níc nh Nai Man, T©y H¹, chiÕm lÜnh T©n
thÓ huy ®éng hµng chôc v¹n qu©n chØ C¬ng råi tiÕn sang phÝa §«ng ®¸nh níc Kim,
trong vßng mét hai th¸ng, l¬ng thùc trong n- quay sang T©y diÖt T©y Liªu. Sau ®ã l¹i
íc chóng vÉn cßn råi rµo, khÝ cô qu©n nhu mang qu©n sang ®¸nh chiÕm nh÷ng níc cã
kh«ng thiÕu. H¬n n÷a b¶n chÊt cña giÆc binh hïng tíng m¹nh nh ®Õ quèc Kh«xReM¬,
Nguyªn dï cã chÕt nÕt vÉn kh«ng chõa. Cø ¸pganittan, PaKÝtTan vµ níc Nga, chiÕm cø
lÊy g¬ng tõ ®êi «ng cha cña chóng mµ xÐt TriÒu Tiªn, HungGaRi, Ba Lan, §øc, uy hiÕp
th× sÏ thÊy. Nãi ®Õn ®©y Hng §¹o V¬ng Ph¸p, Anh, La M· råi quay sang diÖt níc §¹i Lý
TrÇn Quèc To¶n nh×n hai vua nh cã ý muèn ®¸nh Tèng. Thu phôc ®Êt Tèng cha xong
t©u bµy mét c¸ch cÆn kÏ h¬n ®Ó thÊy râ d· chóng ®· cho Ngét L¬ng Hîp Thai mang
t©m cña giÆc Nguyªn. BiÕt ý cña Hng §¹o §¹i qu©n sang ®¸nh ta vµ Chiªm Thµnh". ThÊy
V¬ng, Thîng Hoµng liÒn nãi khuyÕn khÝch: “ hai vua vµ Thîng tíng Th¸i S TrÇn Quag Kh¶i
Muèn ®¸nh th¾ng giÆc th× ph¶i hiÓu ©m ngåi nghe ch¨m chó Hng §¹o V¬ng nãi tiÕp :
mu, b¶n chÊt cña giÆc. BiÕt ®Þch biÕt ta "Non mêi v¹n qu©n cña Ngét L¬ng Hîp Thai
tr¨m trËn ®¸nh tr¨m trËn th¾ng”. TiÕt chÕ cø ®¸nh ta kh«ng ®îc bÞ thua ch¹y vÒ, lÏ ra
nãi hÕt nh÷ng g× ®· biÕt vÒ giÆc mµ ®Ò chóng ph¶i lÊy ®ã lµm bµi häc. Nhng khi
phßng. diÖt xong Nam Tèng chóng l¹i tiÕp tôc cho
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
Tho¸t Hoan mang 50 v¹n qu©n sang ®¸nh còng nghÜ nh vËy: Hèt TÊt LiÖt lµ mét tªn
ta. vua tham b¹o. Ngay anh em chó b¸c ruét thÞt
Trong lóc trong níc Nguyªn cßn gÆp nhµ chóng mµ chóng cßn ®¸nh giÕt nhau
nhiÒu khã kh¨n mµ Hèt TÊt LiÖt vÉn kh«ng ®Ó tranh quyÒn, ®o¹t ng«i. VËy th× ®Êt níc
quªn mang qu©n sang x©m chiÕm §¹i ViÖt. ta vµ c¸c níc Ph¬ng Nam lµ nh÷ng miÕng
LÇn ®Çu bÞ thua cho lµ Ýt qu©n kh«ng måi bÐo bë chóng kh«ng thÓ bá. Ngay sau
th¾ng ®îc ta, nªn lÇn sau ph¶i ®a qu©n khi cha thu phôc xong ®©t Tèng, Hèt TÊt
®«ng gÊp hµng chôc lÇn lÇn tríc, nhng 50 LiÖt ®· véi vµng xng lµm Hoµng ®Õ råi lËp
v¹n qu©n Êy vÉn bÞ thua, cµng thua giÆc ra nhµ Nguyªn ®Ó chèng l¹i anh em hä
cµng tøc, cµng c¨m hËn ta. H¬n n÷a lßng hµng. Huèng hå hai lÇn mang qu©n sang
tham v« ®¸y cña Hèt TÊt LiÖt ®©u chØ cã ®¸nh ta chóng bÞ thua ®au, bÞ nhôc mµ
th«n tÝnh mét níc §¹i ViÖt, mµ chóng cßn kh«ng röa hËn ®îc th× lµm sao Hèt TÊt LiÖt
muèn th«n tÝnh tÊt c¶ c¸c níc Ph¬ng Nam cã thÓ ¨n ngon ngñ yªn cho ®îc. L¹i cßn sî bÞ
réng lín nµy. Cho nªn t«i cho r»ng chØ khi c¸c níc ch hÇu chª cêi, kh«ng chÞu khuÊt
nµo chóng bÞ thua kiÖt quÖ, binh lùc kh«ng phôc, kh«ng chÞu tiÕn cèng. NÕu vËy th× §¹i
cßn, l¬ng thùc c¹n kiÖt, d©n chóng o¸n ghÐt ®Õ Nguyªn M«ng cßn ®©u uy danh vµ cßn
chiÕn tranh, kh«ng chÞu ®i phu, ®i lÝnh. ra thÓ thèng g× n÷a, cho nªn ngay tõ b©y
C¸c ®¹i thÇn, tíng sÜ sî thua, sî chÕt kh«ng giê theo t«i triÒu ®×nh sÏ xuèng chiÕu cho
d¸m bµn viÖc dÊy binh, ra søc can ng¨n may c¸c v¬ng hÇu, t«n thÊt, tíng sÜ vµ c¸c gia
ra Hèt TÊt LiÖt míi bá ®îc cuång väng x©m binh, gia tíng ë c¸c Lé, TrÊn, H¬ng Êp ph¶i
lîc. tæ chøc c¸c ®éi qu©n cho luyÖn tËp vâ
ThÊy Hng §¹o v¬ng TrÇn Quèc TuÊn nãi nghÖ cho tinh nhuÖ ®Ó khi cã giÆc ®Õn ta
xong vua quay hái Th¸i s TrÇn Quang Kh¶i : “ míi cã thÓ ®¸nh ®îc giÆc ®Ó b¶o vÖ H¬ng
ý Th¸i S thÕ nµo?” TrÇn Quang Kh¶i tiÕp : T«i Êp xãm lµng ®Êt níc.
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
Sau khi hai vua nghe hai vÞ Quèc C«ng nh vËy. Cha con TrÇn Huyªn thËt qu¸ ®¸ng,
ph©n tÝch vÒ giÆc thËt cÆn kÏ, kü cµng rÊt ®· kh«ng sang chÇu, kh«ng nép cèng l¹i cßn
lÊy lµm hµi lßng. Vua nãi : "Nghe hai vÞ Quèc cho qu©n chèng l¹i thiªn triÒu. Mét ®Êt níc
C«ng bµn luËn nh ®äc ®îc gan ruét cña Nam man nhá bÐ mµ d¸m ng¹o m¹n chèng l¹i
giÆc, nªn ta kh«ng thÓ coi thêng viÖc phßng ta. BiÕt bao d©n téc trªn qu¶ ®Êt nµy, tõ
bÞ. VËy th× tõ nay gi÷a níc ta vµ nhµ §«ng sang T©y khi thÊy vã ngùa qu©n ta tíi
Nguyªn viÖc bang giao vÉn cø vê tiÕn hµnh ®©u lµ bän chóng r¹p nh cá d¹i quú gèi ®Çu
b×nh thêng nh cò. Ta sÏ cö nh÷ng viªn quan hµng. §· vËy, lÇn nµy ta sÏ dèc hÕt binh lùc
cã tµi v¨n vâ cho ®i sø nhµ Nguyªn, mét lµ ®iÒu thªm nhiÒu tíng tµi, l¬ng th¶o, khÝ cô
kÐo dµi thêi gian hoµ ho·n ®Ó x©y dùng thuyÒn chiÕn, mét th¸ng kh«ng ®¸nh th¾ng
®Êt níc, söa sang binh bÞ, tÝch tr÷ l¬ng ta ph¶i ®¸nh mét n¨m, kú cho khi nµo quÐt
th¶o, tuyÓn mé, luyÖn tËp thªm qu©n sÜ, s¹ch Nam man vµ b»ng bÊt kú gi¸ nµo còng
hai lµ nh©n ®ã th¨m dß ®éng tÜnh th¸m quyÕt b¾t b»ng ®îc cha con TrÇn Ho¶ng
thÝnh qu©n t×nh cña giÆc ®Ó nÕu chóng ®em vÒ trÞ téi míi th«i. Cho TrÇn Ých T¾c,
cã ©m mu hµnh ®éng g× ta ®· biÕt tríc mµ TrÇn B¸ ý, TrÇn V¨n Léng, L¹i Ých Khuy lËp
liÖu kÕ ®Ò phßng". Hai vÞ ®¹i thÇn nghe hai s½n mét triÒu ®×nh riªng ®Ó khi qu©n ta
vua bµn ®Þnh xong liÒn tõ t¹ ra vÒ. th¾ng trËn th× thay thÕ bän chóng mµ lµm
Nay nãi vÒ chóa Nguyªn khi thÊy con vua An Nam. C¸c quan ®¹i thÇn trong khu
trai thua trËn ch¹y vÒ, qu©n thua tíng chÕt, mËt viÖn muèn lÊy lßng Hoµng ®Õ ®Òu r¨m
Hèt TÊt LiÖt lÊy lµm bùc tøc, liÒn cho triÖu r¾p nghe theo.
c¸c quan ®¹i thÇn vµo häp trong khu mËt Sau ®ã giao cho tÊt c¶ c¸c lé trÊn ®iÒu
viÖn, bµn c¸ch cho qu©n sang ®¸nh b¸o thï. ®éng binh m·, thu vÐt l¬ng thùc; lÖnh cho
Vua Nguyªn nãi : "Ta kh«ng ngê cuéc ra tØnh Hå Qu¶ng ®ãng 300 chiÕn thuyÒn, c¸c
qu©n lÇn nµy cña Th¸i Tö l¹i sÈy ra th¶m b¹i lé Quúnh Ch©u Nam Ninh 200 chiÕc. Ngoµi
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
ra cßn ®ãng thªm 200 chiÕc thuyÒn lín ®ñ hïng m¹nh l¹i cã nhiÒu l¬ng th¶o ®ñ ®¶m
chë 70 v¹n th¹ch l¬ng. b¶o ch¾c ch¾n cho viÖc ®¸nh chiÕm §¹i
Sau gÇn ba n¨m thu l¬ng vÐt lÝnh ®Õn ViÖt lÇn nµy sÏ ®em l¹i th¾ng lîi hoµn toµn.
cuèi 1287 khi thÊy qu©n l¬ng thuyÒn bÌ khÝ V× vËy Hoµng ®Õ nhµ Nguyªn yªn trÝ phen
cô ®Çy ®ñ, Hèt TÊt LiÖt liÒn truyÒn lÖnh nµy 50 v¹n qu©n hïng m¹nh Êy sÏ lµm cá níc
cÊt binh. VÉn cho Tho¸t Hoan lµm trÊn Nam Nam.
V¬ng, ¸o Lç XÝch lµm nguyªn so¸i thay cho A
PhÇn II
Lý H¶i Nha võa èm chÕt. Th¨ng chøc cho ¤ Nay nãi s¬ vÒ triÒu ®×nh §¹i ViÖt
M· Nhi, Phµn TiÕp, A Lý Quü ThuËn, DiÖc
H¾c Mª Th¸t lµm tham tri chÝnh sù ®Ó chØ Tõ khi Tho¸t Hoan thua trËn ch¹y vÒ;
®¹o lùc lîng thuû qu©n. vèn biÕt d· t©m cña giÆc nªn vua t«i nhµ
N¨m m¬i v¹n qu©n theo lÖnh Hoµng
TrÇn cµng ch¨m lo luyÖn tËp qu©n sÜ,
®Õ chia lµm 3 ®êng å ¹t kÐo ®i. Tho¸t
Hoan, ¸o Lç XÝch chØ huy 40 v¹n qu©n bé chØnh ®èn binh bÞ, tÝch tr÷ l¬ng th¶o ®Ò
theo ®êng Léc Ch©u, Léc B×nh tõ §«ng B¾c phßng chóa Nguyªn l¹i mang qu©n sang
®¸nh sang. ®¸nh b¸o thï.
§¹o qu©n trong do ¤ M· Nhi, Phµn TiÕp
Vua t«i ®oµn kÕt, trªn díi mét lßng, th
chØ huy ®em 6 v¹n qu©n h¬n 500 chiÕn
thuyÒn víi 200 chiÕc thuyÒn lín chë 70 v¹n ho·n søc d©n, khuyÕn khÝch n«ng tang, më
th¹ch l¬ng theo ®êng V©n §ån ®¸nh vµo. mang nghÒ nghiÖp, lµm cho n«ng th¬ng
Cßn viªn h÷u thõa ¸i Lç th× chØ huy 4 v¹n
®Òu ph¸t triÓn.
qu©n kþ tõ V©n Nam theo ®êng T©y b¾c
®¸nh xuèng. Víi thÕ trËn 3 mÆt gi¸p c«ng V× vËy mµ d©n chóng c¶ níc phÊn khëi
gåm 3 lùc lîng bé binh, thuû binh, kþ binh lµm ¨n, nhµ nhµ no Êm vui vÎ. D©n sinh ë
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
c¸c l¬ng Êp ngµy ®ªm ®îc luyÖn tËp c¸c söa mang binh sang ®¸nh §¹i ViÖt. Nay mai
m«n vâ nghÖ c«n quyÒn, cìi ngùa b¾n cung, giÆc sÏ ph¹m vµo bê câi níc ta.
phãng lao nÐm ®¸, ®Ó phßng khi cã giÆc NhËn ®îc tin khÈn cÊp ®ã vua TrÇn liÒn
®Õn th× kh«ng chØ b¶o vÖ ®îc xãm lµng cho triÖu c¸c quan vµo triÒu ®Ó bµn kÕ
vµ cßn cã thÓ bæ xung binh lÝnh cho qu©n chèng giÆc. Chê c¸c quan an to¹ xong ®©u
®éi cña triÒu ®×nh ®¸nh giÆc. Ngoµi sè ®Êy vua míi ph¸n r»ng : Tõ l©u TrÉm vÉn
qu©n cña nhµ vua ra cßn cã qu©n b¶n bé biÕt d· t©m vµ tham väng cña chóa t«i nhµ
vµ gia ®inh, gia tíng cña c¸c quan tíng trong Nguyªn. Kh«ng lóc nµo lµ chóng kh«ng nu«i
c¶ níc, nÕu khi cÇn ®Õn §¹i ViÖt còng cã s½n ý ®å th«n tÝnh §¹i ViÖt ta. MÊy lÇn tríc
hµng chôc v¹n qu©n lÝnh rÊt tinh nhuÖ gåm mang qu©n sang ®Òu bÞ thua ®au nªn
: Bé binh, thuû binh, kþ binh vµ thîng binh. chóng cµng h»n häc muèn ®¸nh ta ®Ó b¸o
Vua TrÇn cßn lu«n lu«n cho sø thÇn ®i thï röa nhôc. Nay Hèt TÊt LiÖt ®· xuèng lÖnh
l¹i trao ®æi th tõ víi triÒu ®×nh nhµ Nguyªn. khëi binh, ch¼ng cßn bao l©u n÷a giÆc sÏ
Kh«ng chØ giao h¶o ®Ó tr¸nh xÈy ra xung x©m nhËp l·nh thæ níc ta. VËy c¸c khanh h·y
®ét mµ cßn ®Ó n¾m v÷ng t×nh h×nh bµn xem thÕ giÆc m¹nh yÕu vµ cã kÕ g×
qu©n c¬ vµ mu ®å cña hä. ®¸nh b¹i ®îc chóng h·y ®a ra bµn ®Ó TrÉm
Bçng mét h«m cã tin tõ ngoµi biªn ¶i vµ triÒu ®×nh lo toan ®Þnh liÖu.
b¸o vÒ cho biÕt : Chóa Nguyªn ®ang s¾p Nãi xong nhµ vua nh×n kh¾p lît v¨n vâ
b¸ quan råi nghÜ thÇm : Nh÷ng bÇy t«i l¬ng
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
®èng qu¸n thÕ anh hïng vÉn cßn ®Çy triÒu. toµn tµi n¨ng vît bËc, khÝ ph¸ch h¬n ngêi kia
Tuy tuæi cao nhng tr«ng hä vÉn cßn qu¾c lµ niÒm tin tëng vµ lµ chç dùa v÷ng ch¾c
thíc hiªn ngang trµn ®µy khÝ ph¸ch. §©y cña triÒu ®×nh. GiÆc Nguyªn lÇn nµy dï cã
thóc phô thîng tíng Th¸i S TrÇn Quang Kh¶i, qu©n ®«ng, tíng m¹nh hung h·n tµn b¹o nh-
kia Quèc c«ng tiÕt chÕ Hng §¹o V¬ng TrÇn ng ta ®· cã nh÷ng bÒ t«i trung dòng tµi ba,
Quèc TuÊn, ngoµi ra cßn cã c¸c v¬ng hÇu vâ cïng víi thÕ níc lßng d©n nh hiÖn nay th×
tíng nh TrÇn NhËt DuËt, TrÇn Kh¸nh D, Ph¹m giÆc Nguyªn còng khã bÒ mµ thùc hiÖn ®îc
Ngò L·o, TrÇn Quèc T¶ng, TrÇn Quèc NghiÔn, tham väng cña chóng.
NguyÔn Kho¸i, TrÇn Quèc B¶o, TrÇn Toµn, D· Nhµ vua cßn ®ang nghÜ ngîi bçng thÊy
Tîng YÕt Kiªu, NguyÔn Xu©n, §ç Hµnh vv… Hng §¹o V¬ng TrÇn Quèc TuÊn bíc ra t©u :
Lµ nh÷ng ngêi trong hai cuéc chiÕn T©u Thîng Hoµng cïng Quan gia, thÇn cho
chèng qu©n Nguyªn lÇn tríc ®· x¶ th©n v× r»ng n¨m nay ta ®¸nh giÆc nhµn. Vua tin t-
níc lËp nªn bao chiÕn c«ng hiÓn h¸ch, l¹i lµ ëng nh×n TiÕt chÕ, thÊy r©u tãc «ng ®· b¹c
nh÷ng nhµ chiÕn lîc, häc vÊn uyªn th©m cã ph¬, ngêi lµ mét vÞ nguyªn l·o quèc c«ng
nhiÒu kinh nghiÖm ®¸nh nhau víi giÆc. tiÕt chÕ l¹i lµ mét quèc trîng, quèc cøu, vua
Trong sè ®ã cã ngêi uy väng rÊt lín kh«ng c¶m ®éng hái : Sao TiÕt chÕ l¹i cho r»ng
chØ ®èi víi triÒu ®×nh d©n chóng trong c¶ n¨m nay giÆc dÔ ®¸nh. Hng §¹o V¬ng T©u :
níc mµ ngay qu©n tíng cña nhµ nguyªn còng ThÇn còng míi ®îc tin tõ kinh ®« nhµ
ph¶i kÝnh nÓ. Nh÷ng con ngêi v¨n vâ kiªm Nguyªn b¸o vÒ cho biÕt : LÇn nµy Hèt TÊt
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
LiÖt cho 50 v¹n binh sang ®¸nh níc ta, tªn t- cïng bän tíng míi sang ®· kh«ng tµi giái h¬n
íng chØ huy ®¹o qu©n nµy ch¼ng ph¶i lµ ai bän A Lý H¶i Nha l¹i còng kh«ng quªn sù thÊt
kh¸c mµ còng chÝnh lµ tªn b¹i tíng Tho¸t b¹i lÇn tríc mµ cßn run sî vÒ c¸i chÕt cña
Hoan. ThÇn cho r»ng còng nh mÊy lÇn tríc H»ng Qu¸n, Toa §« nªn kh«ng cã lßng muèn
mµ th«i, giÆc l¹i chñ quan cËy m¹nh mµ ®¸nh. §ã lµ c¸i yÕu thø nhÊt.
nãng véi muèn ®¸nh th¾ng ta ngay. ThiÕt Hai lµ : Dï chóng cã qu©n ®«ng, tíng
nghÜ so víi ta lÇn nµy qu©n Nguyªn cã mÊy m¹nh nhng ta ®¸nh chóng l¹i theo ph¬ng lîc
c¸i yÕu. Vua TrÇn ng¾t lêi «ng råi hái: TiÕt nh cò: lÊy ®o¶n chÕ trêng, lÊy nhµn chê
chÕ cã thÓ nãi râ nh÷ng c¸i yÕu cña giÆc nhäc, võa ®¸nh võa lui, tr¸nh chç m¹nh,
®Ó TrÉm vµ triÒu ®×nh nghe ®îc ch¨ng? H- ®¸nh chç yÕu. Søc m¹nh cña qu©n Nguyªn
ng §¹o V¬ng t©u : chñ yÕu lµ kþ binh víi tµi cìi ngùa b¾n cung.
Mét lµ: n¨m nay giÆc mang qu©n Së trêng Êy nÕu ®em sö dông ë ®ång b»ng
sang th× qu©n ta ®· quen ®¸nh dÑp, mµ th× qu©n ta khã ®¬ng næi, nhng ®Þa
qu©n hä th× ng¹i ®¸nh nhau xa, v¶ chi ba h×nh thÕ trËn cña ta kh«ng cho phÐp chóng
n¨m vÒ tríc ®i víi Tho¸t Hoan cßn cã A Lý H¶i lµm viÖc Êy. Ta ph¶i l«i chóng lªn rõng,
Nha, Toa §«, cïng bän Lý H»ng, Lý Qu¸n lµ xuèng ven b·i lÇy hoÆc trªn biÓn, trªn s«ng
nh÷ng tªn tíng sõng sá, tµi giái l¹i cã nhiÒu ®Ó ®¸nh. VËy th× vã ngùa kþ binh vµ tµi
kinh nghiÖm ®¸nh nhau vËy mµ cßn thua. b¾n cung tªn cña giÆc Nguyªn lµm sao cã
LÇn nµy sang ta, bän Êy ®· chÕt, Tho¸t Hoan thÓ thi thè ®îc. Huèng chi ta còng cã ®Çy
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
®ñ bé binh, thuû binh, kþ binh thiÖn chiÕn thÊt b¹i. Mong Thîng Hoµng vµ Quan gia an
l¹i cßn h¬n h¼n chóng vÒ tîng binh. Mµ t©m. Tuy thÊy Hng §¹o V¬ng TrÇn Quèc TuÊn
qu©n kþ cña ta ®©u cã kÐm qu©n Nguyªn t©u bµy nh vËy vua TrÇn vÉn cha yªn t©m
vÒ tµi cìi ngùa b¾n cung. Ta l¹i cßn cã tªn bÌn hái tiÕp : TrÉm thÊy sang ®¸nh ta lÇn
tÈm thuèc ®éc ®· b¾n tróng lµ giÆc ph¶i nµy giÆc kh«ng chØ cã qu©n bé, qu©n kþ
chÕt (nh trêng hîp bän Lý H»ng, Lý Qu¸n) nªn ®«ng mµ chóng cßn cã mét lùc lîng thuû
chóng rÊt sî bé binh cña ta. qu©n hïng m¹nh gåm hµng chôc v¹n tªn l¹i
Ba lµ : NÕu chóng ®¸nh mµ kh«ng mang theo rÊt nhiÒu l¬ng th¶o. Nghe nãi ®i
th¾ng ®îc ta ngay ph¶i ®¸nh nhau kÐo dµi, kÌm víi ¤ M· Nhi, Phµn TiÕp cßn cã nhiÒu tíng
khi hÕt mïa ®«ng thêi tiÕt sang xu©n trêi giái nh bän M· VÞ, Tr¬ng Ngäc, Lu Khuª, T¹
ma rÇm rÒ, khÝ hËu dÇn dÇn thay ®æi, nam H÷u Khuª, Tõ Kh¸nh, PhÝ Cung Th×n, TÝch
s¬n chíng khÝ thuû thæ kh«ng quen qu©n LÖ C¬, A Lý Quü ThuËn, §ao §¹i Minh. Tr¬ng
giÆc sÏ sinh ra èm ®au bÖnh tËt, dÞch tÔ V¨n Hæ võa lµm mét mòi tiÕn c«ng m¹nh vÒ
ph¸t sinh l¹i bÞ giam gi÷ trong c¸c thµnh tr×, ®êng thuû võa ¸p t¶i mang theo 70 v¹n
¨n ®ãi mÆc rÐt do ®ã chóng sÏ chÕt dÇn th¹ch l¬ng(1). NÕu bän nµy vµo ®îc níc ta sÏ
chÕt mßn ®©m ra sî sÖt ch¸n n¶n hoang cã ®Çy ®ñ l¬ng ¨n ®Ó ®¸nh ta l©u dµi. ¢m
mang, mÊt hÕt nhuÖ khÝ ®Õn lóc bÊy giê ta mu cña bän Tho¸t Hoan kh¸c h¼n mÊy lÇn
míi dông kÕ vµ dïng lùc lîng m¹nh ®Ó v©y tríc ®©y lµ mét mèi lo lín mµ ta kh«ng thÓ
thµnh diÖt viÖn, ch¾c ch¾n chóng sÏ ph¶i coi thêng ®îc. ThÊy vua TrÇn vÉn cßn lo
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
l¾ng vÒ thÕ m¹nh cña giÆc Nguyªn, Nh©n v©y. GiÆc hÕt l¬ng thùc tÊt ph¶i cho qu©n
HuÖ V¬ng TrÇn Kh¸nh D véi bíc ra t©u : T©u ra ngoµi cíp l¬ng. Cíp l¬ng kh«ng ®îc l¹i bÞ
Thîng Hoµng cïng Quan gia thÇn nghe triÒu qu©n phôc s½n ®Ó ®¸nh lùc lîng dÇn dÇn
®×nh bµn vÒ ®¸nh giÆc, chç yÕu m¹nh cña bÞ hao tæn, ch¾c lßng qu©n sÏ sinh hoang
qu©n Nguyªn th× TiÕt chÕ Hng §¹o V¬ng ®· mang ch¸n n¶n, ë kh«ng ®îc rót kh«ng xong,
nh×n xa thÊy réng mµ chØ râ ra råi, còng ®Õn lóc Êy Tho¸t Hoan chØ cßn tr«ng chê
theo ý thÇn th× giÆc Nguyªn dï cã binh hïng vµo sè viÖn binh, viÖn l¬ng mang tõ níc
tíng m¹nh, nhng chóng mang qu©n ®i s©u chóng sang b»ng ®êng thuû ®Ó bæ sung
vµo níc ta, l¬ng thùc mang theo kh«ng ®ñ cho lùc lîng bÞ hao hôt vµ còng míi cã c¸i ¨n
¨n, ®êng bé tiÕp vËn l¹i khã kh¨n. Mµ ta th× ®Ó tiÕp tôc cuéc chiÕn.
rót kinh nghiÖm nh nh÷ng lÇn tríc, l¹i h« hµo TrÇn Kh¸nh D võa nãi ®Õn ®©y vua
d©n chóng lµm kÕ thanh d· ®Ó cïng gióp TrÇn bçng ng¾t lêi «ng råi hái : NÕu vËy
triÒu ®×nh ®¸nh giÆc. Buæi ®Çu khi giÆc theo ý khanh th× ta ph¶i lµm thÕ nµo ®Ó
míi kÐo qu©n sang ta sÏ kh«ng ®¸nh l¹i ®¸nh th¾ng ®îc giÆc? Kh¸nh D ®¸p : T©u
quan gia trong binh ph¸p ®· cã c©u : “ TËn l-
chóng mµ chØ rót lui ®Ó b¶o toµn lùc lîng.
¬ng th× v« kÕ” theo ý thÇn kh«ng g× b»ng
GiÆc ®ãng qu©n bªn ngoµi kh«ng d¸m
tõ b©y giê triÒu ®×nh sÏ cö mét tíng giái
®ãng, buéc chóng ph¶i vµo ®ãng qu©n ë mang mét ®¹o thuû qu©n thiÖn chiÕn ra ¸n
trong c¸c thµnh tr× bá trèng, nh vËy tù ng÷ cöa ¶i V©n §ån råi dïng mu kÕ ®Ó diÖt
chóng ta ®· h×nh thµnh mét c¸i thÕ bÞ bao toµn thuyÒn viÖn l¬ng cña giÆc. NÕu ®¸nh
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
th¾ng ®îc chóng qu©n ta sÏ cã thªm l¬ng Kh¸nh D t©u vËy Thîng Hoµng ©u yÕm
thùc khÝ giíi ®Ó t¨ng cêng lùc lîng cña ta, nh×n «ng råi nãi : LÇn nµy ra ®ã Khanh sÏ
mµ khi qu©n giÆc ®· mÊt l¬ng th× qu©n ta gÆp nhiÒu khã kh¨n l¾m ®ã. Tr¸ch nhiÖm
kh«ng ®¸nh chóng còng ph¶i ch¹y. Lóc ®ã ta th× nÆng nÒ, v× ph¶i ®¬ng ®Çu víi mét
sÏ cho qu©n phôc ë nh÷ng n¬i giÆc ph¶i rót lùc lîng thuû qu©n hïng m¹nh cña giÆc. L¹i
qua ®Ó diÖt. NÕu nh÷ng viÖc trªn ®©y xa triÒu ®×nh mµ biªn ¶i th× ë mét miÒn
triÒu ®×nh trï liÖu sím vµ lµm ®óng nh kÕ biÓn, biªn giíi xa x«i bèn mïa sãng giã ®êng
®· bµn th× dï Tho¸t Hoan cã tµi giái ®Õn giao lu gi÷a ®Êt liÒn vµ h¶i ®¶o mu«n vµn
mÊy h¾n còng ph¶i bã tay chÞu chÕt. Nh c¸ch trë, viÖc trao ®æi qu©n c¬ gi÷a Khanh
vËy tham väng ®iªn cuång cña bän M«ng víi triÒu ®×nh kh«ng dÔ dµng g× mét
Th¸t muèn chiÕm níc ta sÏ kh«ng bao giê m×nh ph¶i lo toan ®Þnh liÖu. VËy ta dÆn
thùc hiÖn ®îc. Vua TrÇn Nh©n T«n vµ Thîng ®iÒu nµy khi ra ®ã Khanh nªn nhí : Tríc hÕt
Hoµng Th¸nh T«n nghe Kh¸nh D nãi xong rÊt ph¶i vç vÒ tíng sÜ lµm cho trªn díi mét lßng
lÊy lµm mõng. Vua ph¸n: Lêi c¸c khanh bµn ph¶i yªu th¬ng d©n chóng. Lµm cho hä biÕt
rÊt hîp ý TrÉm, vËy nay TrÉm phong cho TrÇn c¨m ghÐt qu©n giÆc, tin tëng vµo triÒu
Kh¸nh D lµm phã tíng giao cho tæng qu¶n ®×nh ®Ó hä mang hÕt søc lùc hoÆc cã mu
thuû bé ch dinh, toµn trÊn V©n §ån kh¾p l¹ kÕ hay gióp ta ®¸nh qu©n Nguyªn mau
vïng §«ng H¶i ®Ó diÖt viÖn binh cña giÆc ®Õn th¾ng lîi, sím ca khóc kh¶i hoµn, Thîng
ng¬i d¸m nhËn kh«ng? TrÇn Kh¸nh D dËp hoµng nãi xong nh ®Ó cho TrÇn Kh¸nh D yªn
®Çu l¹y t¹ råi t©u: NÕu triÒu ®×nh ®· tin t©m lo c«ng viÖc ngoµi biªn vua TrÇn Nh©n
cËy mµ giao cho thÇn träng tr¸ch nµy thÇn T«n l¹i tiÕp lêi Thîng Hoµng c¨n dÆn Kh¸nh
®©u d¸m kh«ng hÕt lßng b¸o ®¸p. Nghe D thªm : Lµ tíng ë ngoµi biªn viÖc qu©n c¬
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
nÕu ®îi lÖnh vua ë xa nhiÒu khi sÏ háng Kh¸nh D vÒ kiÓm ®iÓm binh m· vµ chuÈn bÞ
viÖc. VËy cho phÐp Khanh ®îc quyÒn quyÕt mang qu©n ra V©n §ån cßn Hng §¹o V¬ng
®o¸n mäi viÖc trong mu kÕ ®¸nh giÆc. Tuú TrÇn Quèc TuÊn th× héi c¸c tíng l¹i ®Ó giao
c¬ mµ øng biÕn råi t©u tr×nh trÉm vµ triÒu viÖc chÊn gi÷ c¸c n¬i. Hng §¹o V¬ng nãi cïng
®×nh sau còng ®îc. Sö sù b»ng mäi c¸ch, mäi ngêi : Ta ®· ®îc nhËn lÖnh khëi binh ®Ó
nhng dÉu thÕ nµo Khanh còng ph¶i diÖt ®îc ®¸nh tan giÆc gi÷, c¸c «ng h·y cïng ta trªn
®¹o viÖn binh, viÖn l¬ng cña giÆc, chí phô díi mét lßng, mang hÕt t©m can, trÝ lùc ®Ó
lßng tin cËy cña TrÉm. Giao nhiÖm vô cho ®Òn nî níc tr¶ ¬n vua, cøu d©n chóng khái
Kh¸nh D xong, vua TrÇn quay sang Hng §¹o r¬i vµo tay bän M«ng Th¸t. Quan gia vµ triÒu
V¬ng TrÇn Quèc TuÊn, vua nãi : TrÉm ®ang ®×nh ®· biÕt râ ®¹o qu©n xuÊt ph¸t tõ
lo mÆt V©n §ån kh«ng cã tíng giái ®Ó giao Trïng Kh¸nh V©n Nam do tªn H÷u Thõa ¸i Lç
träng tr¸ch, nay ®îc Kh¸nh D ®¶m nhËn chØ huy, nhÊt ®Þnh chóng sÏ tiÕn theo däc
TrÉm rÊt lÊy lµm v÷ng t©m. Duy chØ cßn s«ng Thao mµ vµo miÒn T©y B¾c. VËy tíng
mÆt trong, vËy TrÉm giao toµn bé c«ng viÖc qu©n Chiªu V¨n V¬ng, TrÇn NhËt DuËt lµ ng-
cho TiÕt ChÕ. Kh¾p mét vïng §«ng b¾c vµ êi am hiÓu ®Þa thÕ vïng nµy, l¹i cã quan hÖ
T©y b¾c mªnh m«ng, nói cao rõng s©u, TiÕt tèt víi c¸c tï trëng, thñ lÜnh miÒn nói tíng
ChÕ ph¶i lo chu toµn trong viÖc ®iÒu binh qu©n h·y mang mét v¹n qu©n lªn ®ã ®Ó
khiÓn tíng. Th¸i s TrÇn Quang Kh¶i sÏ cïng víi kÕt hîp víi hä cïng chèng giÆc. Cßn ®¹o
TiÕt ChÕ hé gi¸ Thîng Hoµng vµ TrÉm ®Ó qu©n lín cña Tho¸t Hoan, ¸o Lç XÝch tÊt ph¶i
cïng bµn mu ®Þnh kÕ ®¸nh lui qu©n giÆc ®i theo ®êng T Minh mµ vµo Léc Ch©u, Léc
vua nãi xong thÊy kh«ng cßn ai t©u tr×nh B×nh, L¹ng S¬n víi sè qu©n 40 v¹n, ®©y lµ
g× n÷a liÒn cho b·i chÇu. H«m sau TrÇn mét lùc lîng m¹nh ta kh«ng thÓ coi thêng. V×
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
vËy, t«i vµ thîng tíng th¸i s TrÇn Quang Kh¶i, B©y giê nãi qua vÒ th©n thÕ vµ sù
®iÖn tiÒn Nguyªn suý Ph¹m Ngò L·o, tíng nghiÖp cña tíng TrÇn Kh¸nh D. ¤ng lµ mét
qu©n NguyÔn Kho¸i, TrÇn Quèc B¶o vv… sÏ ngêi v¨n vâ song toµn, rÊt giái binh ph¸p.
võa ph¶i hé gi¸ hai vua, võa lo viÖc phßng ChÝnh v× vËy nªn khi Hng §¹o V¬ng TrÇn
gi÷ vµ t×m kÕ ®¸nh giÆc, chê khi nµo phã
Quèc TuÊn viÕt quyÓn v¹n kiÕp t«ng bÝ
tíng TrÇn Kh¸nh D ®¸nh tan ®¹o qu©n l¬ng
truyÒn th, «ng ®· lµ ngêi ®îc mêi viÕt ®Ò
cña ¤ M· Nhi, Phµn TiÕp, Tr¬ng V¨n Hæ ë
V©n §ån lóc bÊy giê ta sÏ tËp trung binh lùc tùa cho quyÓn s¸ch nµy.
l¹i ®Ó diÖt bän Tho¸t Hoan, ¸o Lç XÝch c¸c t- - Cuèi n¨m 1257, khi nhµ Nguyªn ®a
íng thÊy thÕ nµo ? mäi ngêi nghe xong ai qu©n sang ®¸nh §¹i ViÖt lÇn thø nhÊt, Kh¸nh
nÊy ®Òu nãi : Bæn phËn kÎ lµm tíng cã lÖnh D lóc ®ã h·y cßn trÎ tuæi nhng rÊt dòng c¶m
lµ ®i cã giÆc lµ ®¸nh, b¶o vÖ non s«ng gi÷
vµ mu trÝ, ®· dÉn qu©n ®¸nh óp kþ binh
g×n bê câi, ®ã lµ tr¸ch nhiÖm. Chóng t«i
giÆc ë §«ng bé ®Çu, lËp ®îc c«ng lín. Vua
kh«ng sî nguy hiÓm kh«ng nÒ gian khæ. TÊt
c¶ xin tu©n lÖnh TiÕt ChÕ. TrÇn rÊt lÊy lµm yªu mÕn lËp lµm Trëng tö
nghÜa nam, phong cho tíc Nh©n huÖ v¬ng.
Sau khi giÆc Nguyªn thua ch¹y, th× ngêi
man ë miÒn nói l¹i lµm ph¶n triÒu ®×nh,
PhÇn III «ng ®îc cö ®i ®¸nh dÑp, th¾ng lín trë vÒ.
Th©n thÕ sù nghiÖp TrÇn Kh¸nh D
Tõ ®ã ®îc phong thîng vÞ hÇu ¸o tÝa, phiªu
kþ tíng qu©n, råi l¹i ®îc cÊt lªn lµm chøc
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
ph¸n thñ. Lµ NghÜa tö cña vua l¹i ®îc phong mµ cßn mang lÔ vËt ®Õn d©ng tiÕn. TriÒu
nhiÒu chøc tíc nh vËy, nÕu kh«ng ph¶i lµ ng- ®×nh lÊy n¬i ®©y lµm n¬i giao tiÕp c¸c sø
êi tµi giái vµ cã c«ng lín. Trong triÒu TrÇn lóc thÇn cña c¸c níc l©n bang, v× thÕ nªn cµng
bÊy giê, ngoµi Thîng tíng Th¸i s TrÇn Quang sÇm uÊt ch¼ng kÐm chèn kinh kú. Nã cßn lµ
Kh¶i vµ Quèc c«ng TiÕt ChÕ Hng §¹o V¬ng mét n¬i danh th¾ng b·i biÓn, nói s«ng non
TrÇn Quèc TuÊn ra hái ®· mÊy ai ®îc phong níc kú thó, cã nhiÒu s¶n vËt quý hiÕm, l¹i
c¶ tíc V¬ng lÉn tíc hÇu. C«ng danh cña tíng l¾m chïa chiÒn. Trong c¸c ng«i chïa thêng cã
TrÇn Kh¸nh D kÓ còng ®· vît bùc. nh÷ng vÞ cao t¨ng, Tæ S danh tiÕng nh vua
Tõ khi giÆc thua trËn ®Êt níc §¹i ViÖt TrÇn hoÆc anh em T«n ThÊt nhµ vua ®Õn
gÇn 30 n¨m kh«ng cã chiÕn tranh binh löa, trô tr×. Hµng n¨m chïa vÉn thêng tæ chøc lÔ
nh©n d©n yªn æn lµm ¨n. Nhng c¸c vua héi rÊt lín, nªn kh¸ch thËp ph¬ng trong níc
TrÇn vÉn ph¶i lu«n ®Ò phßng chóa t«i nhµ vµ ngêi níc ngoµi ®Õn d©ng h¬ng lÔ phËt,
Nguyªn l¹i mang qu©n sang ®¸nh. V©n §ån trÈy héi rÊt ®«ng khiÕn cho n¬i ®©y cµng
tuy ë mét miÒn h¶i ®¶o, nhng l¹i lµ mét cöa phån vinh, ®« héi h¬n. Vua chóa nhµ
¶i quan träng vÒ ®êng biÓn, lµ mét th¬ng Nguyªn thêng lîi dông c¬ héi nµy ®Ó ®a ng-
trÊn lín vµ duy nhÊt cña §¹i ViÖt ®Ó quan hÖ êi vµo th¨m dß, th¸m thÝnh qu©n c¬, vÏ b¶n
bu«n b¸n víi c¸c níc chung quanh. Nh©n d©n ®å nh÷ng n¬i träng yÕu, chê dÞp khëi sù.
ë ®©y ®«ng ®óc trï phó, thuyÒn bu«n cña BiÕt vËy, vua TrÇn coi V©n §ån lµ mét cöa ¶i
c¸c níc ®Õn n¬i nµy kh«ng chØ cã bu«n b¸n, träng yÕu, nªn ph¶i cö mét vÞ tíng tµi kiªm
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
v¨n vâ ra trÊn nhËm, võa ®Ò phßng biªn câi nh©n cña «ng cã g©y nªn chuyÖn nµy, th×
cã biÕn, võa tiÕp sø thÇn cña c¸c níc ®Õn Kh¸nh D vÉn ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm ®· vi
giao h¶o. ChÝnh v× thÕ nªn TrÇn Kh¸nh D ®· ph¹m vµo luËt níc. ¤ng bÞ triÒu ®×nh tr¸ch
®îc triÒu ®×nh cö ra trÊn nhËm n¬i ®©y. ph¹t, c¸ch hÕt chøc tíc, tÞch thu gia s¶n råi
Vïng biªn ¶i quan träng bao nhiªu th× luËt lÖ ®uæi vÒ lµm d©n thêng, tõ ®ã sèng ë ChÝ
cña triÒu ®×nh cµng nghiªm ngÆt bÊy Linh.
nhiªu. C¸c quan ra trÊn nhËm l¹i cµng ph¶i Sau khi bÞ ®uæi may ®îc kÕ thõa c¬
gi÷ nghiªm phÐp níc, ai vi ph¹m ®Òu ph¶i nghiÖp cña cha lµ Thîng tíng TrÇn Phã DuyÖt
bÞ ph¹t nÆng. TrÇn Kh¸nh D kh«ng chØ lµ nªn ®êi sèng vÉn rÊt sung tóc phong lu.
mét vÞ tíng cã tµi mµ cßn giái viÖc kinh - Tõ ngµy sÈy ra sù kiÖn V©n §ån bÞ
doanh bu«n b¸n. Lµ mét nhµ bu«n lín l¹i cã triÒu ®×nh tr¸ch ph¹t ®uæi vÒ, Kh¸nh D
quyÒn thÕ gia nh©n trong nhµ gióp «ng viÖc vÉn an phËn thñ thêng, cïng vî con vui thó
bu«n b¸n rÊt ®«ng, hä ®· lîi dông ®Þa vÞ c¶nh ®iÒn viªn n¬i quª nhµ. Tuy vËy chÝ khÝ
cña TrÇn Kh¸nh D ®Ó quan hÖ víi c¸c thuyÒn anh hïng vµ lßng yªu níc vÉn cßn tiÒm Èn
bu«n níc ngoµi mét c¸ch tr¸i phÐp; thªm vµo trong con ngêi nµy, nhng chÕt nçi thêi oanh
®ã «ng cßn m¾c mét sè viÖc sai tr¸i kh¸c liÖt nay cßn ®©u?
n÷a. Tuy kh«ng lµm g× ph¬ng h¹i tíi lîi Ých Kh¸nh D cã tµi n¨ng, muèn ®em thi thè
cña triÒu ®×nh ®Êt níc song khi bÞ ph¸t víi ®êi ®Ó phß vua gióp níc, chø sèng c¶nh
gi¸c vua liÒn cö ngêi ra xem xÐt cho dï gia ®iÒn viªn ®èi víi «ng ch¼ng qua còng chØ
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
lµ ®iÒu bÊt ®¾c dÜ. Kh¸nh D thõa biÕt t©m x«n xao, lo viÖc cÊt dÊu cña c¶i, l¬ng thùc,
®Þa cña bän vua chóa Nguyªn M«ng, lóc nµo lo viÖc ch¹y giÆc. T«i nghe nãi vua TrÇn cïng
chóng còng cã thÓ mang qu©n sang x©m l- c¸c V¬ng hÇu, Vâ tíng ®ang häp héi nghÞ ë
îc. ¤ng c¨m ghÐt bän giÆc M«ng Th¸t v× B×nh Than ®Ó bµn kÕ chèng giÆc. Tõ lóc
chóng rÊt d· man tµn ¸c. Nªn tuy bÞ téi ph¶i nghe ®îc tin Êy trong lßng Kh¸nh D bçng
vÒ quª, mµ lóc nµo còng vÉn quan t©m tíi thÊy nÆng trÜu u t, suèt ®ªm tr»n träc
thêi cuéc. Nh÷ng gia nh©n gióp viÖc trong kh«ng sao ngñ ®îc. ¤ng thë ng¾n than dµi,
nhµ ®Òu lµ nh÷ng ngêi t©m phóc th©n tÝn, hÕt n»m l¹i dËy, lo cho vËn mÖnh ®Êt níc,
vâ nghÖ tinh th«ng, hiÓu s©u biÕt réng, hä nÕu bÞ r¬i vµo tay bän giÆc Nguyªn, «ng
gióp «ng tõ viÖc lµm ¨n ®Õn t×nh h×nh suy nghÜ : Råi ®©y cìi vã ngùa hung tµn vµ
thÕ sù. bµn tay tµn ¸c ®Ém m¸u cña chóng, nh©n
Mét ngµy kia, Kh¸nh D ®ang ngåi trong d©n tr¸nh sao khái bÞ c¶nh ®Çu r¬i, m¸u
th phßng ®äc s¸ch, bçng thÊy gia nh©n ch¹y ch¶y, nhµ cöa tan hoang. Ta dï cã tµi trÝ,
vÒ b¸o cho «ng biÕt mét tin d÷: Nguy råi gia muèn ®ãng gãp víi triÒu ®×nh, bµn mu
gia ¬i! Hèt TÊt LiÖt ®ang s¾p cö binh sang tÝnh kÕ ®Ó ®¸nh tan qu©n x©m lîc, nhng
®¸nh níc ta, thÕ giÆc lÇn nµy m¹nh l¾m. nay nhµ vua cïng c¸c quan v¨n vâ trong triÒu
Kh¸nh D gäi chóng vµo hái nhá: T¹i sao ng¬i ®ang häp Héi nghÞ ë B×nh Than, chung
biÕt. T. Kiªn ®¸p : HiÖn nay trong thµnh quanh ®îc b¶o vÖ nghiªm mËt, con chim bay
ngoµi néi, ®©u ®©u ngêi ta còng bµn t¸n qua còng kh«ng lät, cã c¸ch nµo gÆp ®îc
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
vua TrÇn ®Ó gi·i bµy t©m huyÕt. May mµ ®- h×nh ¶nh Êy gîi lªn, lµm thøc dËy nh÷ng hµo
îc nhµ vua th¬ng ®Õn, cho m×nh mang hÕt khÝ n¨m xa trong t©m hån mét vÞ tíng tµi
tµi trÝ ra ®ãng gãp ®Ó ®¸nh ®uæi qu©n ba ®ang bÞ quÉn thêi, khiÕn cho Kh¸nh D
Nguyªn ra khái bê câi, th× dï cã ph¶i chÕt ta cµng thªm ®au ®ín, hèi hËn cø ngåi yªn nh
còng kh«ng ©n hËn. Lµ nghÜa tö cña vua, mét pho tîng ®¸ kh«ng hÒ nhóc nhÝch. M·i
vÒ v¨n ®· ®îc phong ®Õn V¬ng, HÇu. VÒ vâ ®Õn khi thÊy mét bµn tay mÒm m¹i n¾m
lµ Phiªu kþ tíng qu©n, ®· x«ng pha bao trËn lÊy tay «ng råi hái: Tíng c«ng cã ®iÒu chi lo
m¹c, coi c¸i chÕt nhÑ tùa l«ng hång, vËy mµ nghÜ, phiÒn muén mµ kh«ng cho thiÕp biÕt,
b©y giê ph¶i ngåi bã gèi trong mét xã rõng ®Ó cïng san sÎ. ¤ng giËt m×nh quay l¹i tëng
ChÝ Linh. Ngoµi kia tiÕng trèng tiÕng cång ai, tÐ ra lµ phu nh©n, ngêi vî yªu quý cña
vang dËy, cê xÝ rîp trêi, thuyÒn chiÕn ®ãng «ng. Phu nh©n n»m ë phßng bªn thÊy chång
chËt mét khóc s«ng dµi hµng chôc dÆm, lµm hÕt n»m l¹i dËy, råi thë ng¾n than dµi, bµ
cho Kh¸nh D nhí l¹i mét thêi oanh liÖt ®· lÊy lµm l¹ nghÜ bông : Kh«ng biÕt Tíng C«ng
qua, khiÕn «ng cµng thªm v« cïng buån b·, ta h«m nay cã chuyÖn chi mµ t©m tÝnh l¹i
suy nghÜ m«ng lung. Cµng nghÜ cµng thÊy bÊt thêng nh vËy, bÌn rãn rÐn ®Õn bªn «ng
ruét rèi nh t¬ vß. Cho m·i ®Õn gÇn s¸ng, råi cÇm tay mµ hái : Khi nhËn ra vî m×nh
vÉn kh«ng tµi nµo chÆp m¾t ®îc. BÕn B×nh «ng liÒn ®¸p : Ta ®ang nghÜ vÒ viÖc giÆc
Than n¬i vua ngù vµ c¸c quan v¨n vâ ®ang Th¸t l¹i s¾p mang qu©n sang dµy xÐo lªn
tõ kh¾p chèn kÐo vÒ ®©y héi häp, nh÷ng quª h¬ng, ®Êt níc th©n yªu cña chóng ta.
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
Phu nh©n nghe chång nãi vËy giËt m×nh lo lÖ cho bän chã m¸ Nguyªn M«ng, ®Ó cho câi
l¾ng, råi t×m lêi an ñi «ng. Theo thiÕp lßng tan n¸t, suèt ®êi «m mét c¸i nhôc mÊt
nghÜ: ViÖc Êy ®· cã triÒu ®×nh lo liÖu, tíng níc. Phu nh©n nãi : ThiÕp biÕt l¾m! Tµi trÝ
c«ng bËn t©m pháng cã Ých g×. ¤ng thë dµi cña Tíng c«ng cã thÓ ®ãng gãp ®îc nhiÒu
b¶o phu nh©n : Lóc quèc biÕn th× thÊt phu viÖc lín víi triÒu ®×nh, ®Êt níc ®Ó ®¸nh
h÷u tr¸ch, vËy sao phu nh©n l¹i b¶o ta tan qu©n giÆc; nhng lóc nµy m×nh lµ ngêi
kh«ng ph¶i bËn t©m. Ta ®êng ®êng mét ®ang cã téi, dï cho tíng c«ng cã t©m huyÕt
th©n nam tö, ch¼ng g× còng ®· tõng lµ mét víi níc víi vua cã c¬ mu dòng lîc, nhng triÒu
®¹i tíng qu©n, bao phen vµo sinh ra tö, lµm ®×nh liÖu cã bao dung träng dông. VËy th×,
cho giÆc Nguyªn cïng nh÷ng bän ph¶n phóc së nguyÖn cña Tíng C«ng cïng ®µnh ph¶i
ph¶i khiÕp sî. VËy mµ nay khi thÊy lò giÆc ®Ó cho mai mét. DÉu tíng c«ng cã tµi thao l-
kÐo sang l¹i ph¶i ngåi bã gèi trong mét xã îc, chÐm tíng gi÷ thµnh, nhng kh«ng cã ®Êt
rõng ChÝ Linh nµy, ®Ó nh×n chóng tµn ph¸ dông vâ, th× còng vÉn kh«ng b»ng mét kÎ
®Êt níc, giÕt h¹i d©n chóng, h·m hiÕp vî thÊt phu kia.
con, ®èt ph¸ nhµ cöa hay sao? Ngõng mét Kh¸nh D nghe phu nh©n nãi vËy ngåi
l¸t «ng l¹i nãi : Vµ råi c¶ tÊm th©n ta n÷a s÷ng ngêi ra suy nghÜ mét lóc, råi lÈm bÈm:
còng n»m trong d©n chóng; khi giÆc ®Õn “Phu nh©n nãi ®óng! Nhng kh«ng lÏ con ng-
tr¸nh sao khái th¶m ho¹. NÕu chóng kh«ng êi nh ta khi qu©n giÆc kÐo vµo dµy xÐo lªn
giÕt, th× còng b¾t ®i phu, ®i lÝnh, lµm n« quª h¬ng ®Êt níc, l¹i kh«ng b»ng mét kÎ thÊt
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
phu sao? VËy th× xØ nhôc qu¸ l¾m! Thµ kh«ng bao giê trë l¹i ChÝ Linh. Nãi ®o¹n, «ng
r»ng ta kh«ng nh×n thÊy trêi ®Êt n÷a cßn v¸c m¸i chÌo tiÕn ra chç bê s«ng, n¬i cã buéc
h¬n! mét con thuyÒn nhá. ¤ng cëi d©y buéc, råi
Suy nghÜ mét lóc, råi «ng l¹i nãi tiÕp cho thuyÒn lao theo dßng níc vun vót tiÕn
nhng ta tin r»ng hai vua lµ nh÷ng bËc anh vÒ phÝa B×nh Than, n¬i vua TrÇn vµ c¸c
minh nh©n hËu, biÕt träng dông hiÒn tµi, quan ®ang häp.
chØ v× ta lÇm lçi, nªn míi sÈy ra c¬ sù dêng MÆc cho thuyÒn chiÕn ®ãng chËt mét
nµy, chø triÒu ®×nh nµo cã ghÐt bá chi ta. khóc s«ng. Qu©n lÝnh tuÇn tra ra vµo nh
Nãi ®Õn ®©y, trong ®Çu Kh¸nh D bçng loÐ m¾c cöi, Kh¸nh D vÉn kh«ng sî sÖt, cø cho
lªn mét tia hy väng ngé nghÜnh, «ng µ lªn thuyÒn lao bõa vµo chç chóng ®ang canh
mét tiÕng: “ Ta nghÜ ra råi”. ¤ng liÒn gäi gia gi÷. ThÊy qu©n lÝnh trªn c¸c thuyÒn chiÕn
nh©n, sai chóng lÊy ra mét m¸i chÌo mét ngêi nµo còng l¨m l¨m tay g¬m, tay d¸o
chiÕc ¸o t¬i, vµ chiÕc nãn l¸, «ng ®éi nãn nh×n «ng mét c¸ch ngê vùc, «ng vÉn cÊt
mÆc ¸o råi dÆn vî con: Phu nh©n vµ c¸c con tiÕng h¸t nghªu ngao :
ë nhµ tr«ng nom trang tr¹i, nhµ cöa, ta ®i Mét g¸nh cµn kh«n vît suèi ngµn
chuyÕn nµy cã thÓ sÏ gÆp ®îc vua TrÇn ®Ó Mong cho d©n chóng khái lÇm than
gi·i bµy t©m huyÕt, xin ®îc ®íi téi lËp c«ng Tµi cao chÝ c¶ ®µnh mai mét
®¸nh tan qu©n giÆc, chuéc l¹i nh÷ng lçi íc ®îc vua hiÒn tá t©m can
lÇm cò ®Ó thanh danh sù nghiÖp hoÆc ta sÏ
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
Quan qu©n thÊy mét «ng l·o l¹ lïng, «ng giµ, mét mÆt cho ngêi vÒ phi b¸o cho
chÌo thuyÒn quanh ®ã h¸t nghªu ngao, liÒn vua vµ triÒu ®×nh biÕt.
gäi vµ nãi : L·o giµ kia, cã biÕt ®©y lµ ®©u Thîng Hoµng Th¸nh T«ng, vua Nh©n
kh«ng? Muèn h¸t nªn t×m chç kh¸c mµ h¸t, T«ng vµ c¸c quan ®ang häp, nhËn ®îc tin
chø ®©y kh«ng ph¶i lµ chç cña l·o. ¤ng giµ b¸o: Cã kÎ gian tÕ lät vµo th¸m thÝnh qu©n
nãi : S«ng biÓn, ®Êt níc cña ta, ta h¸t, c¸c c¬. Vua liÒn cho gäi vµo hái : KÎ gian tÕ vµo
ngêi cã quyÒn g×! Qu©n canh giËn l¾m nãi: b»ng c¸ch nµo? Chóng cã bao nhiªu ngêi, th¸i
L·o giµ cøng cæ, ®©y lµ chç qu©n c¬ kh«ng ®é cña chóng ra sao? Qu©n canh cø thËt
ai ®îc ®Õn gÇn vïng nµy. Ta b¶o ng¬i, ng¬i t×nh bÈm l¹i : h¾n ®i chØ cã mét m×nh trªn
kh«ng nghe, ta sÏ sai trãi ng¬i l¹i ®ã ! ¤ng con thuyÒn nhá, khÈu khÝ kh¸c h¼n ngêi th-
giµ vÉn kh«ng sî h·i b¶o qu©n lÝnh. §Õn Hng êng. Khi hái ®¸p toµn xng lµ l·o phu, l¹i cßn
§¹o V¬ng TrÇn Quèc TuÊn còng cha bao giê h¸t nghªu ngao th¬ phó. Vua hái : H¸t nh thÕ
nãi ®iÒu xÊc xîc Êy víi l·o phu, huèng chi c¸c nµo vµ nãi nh÷ng g×? Qu©n canh liÒn kÓ l¹i
ng¬i sao d¸m l¸o vËy? ®Çu ®u«i. Vua TrÇn nghe xong sinh nghi
Nãi råi «ng vÉn cø ®ñng ®Ønh cho nghÜ bông: Sao l¹i cã kÎ l¹ lïng nh thÕ. H×nh
thuyÒn chÌo ®i chÌo l¹i, quanh quÈn gÇn ®ã, d¸ng, th¸i ®é, khÈu khÝ Êy kh«ng ph¶i lµ
th¸i ®é rÊt l¹ lïng. Chóng kh«ng biÕt ngay khÈu khÝ cña mét ngêi d©n thêng, nhng l¹i
gian ra sao, mét mÆt cho thuyÒn ®uæi b¾t còng kh«ng thÓ lµ kÎ gian tÕ, v× ban ngµy kÎ
gian sao d¸m ®êng ®ét vµo ®©y cã mét
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
m×nh. VËy th× kÎ ®ã lµ ai? Vua thÇm ®o¸n: kh«ng thÓ nµo lÇm lÉn ®îc ®èi víi hai vua
Hay lµ TrÇn Kh¸nh D ch¨ng? Lêi trong bµi h¸t vµ triÒu thÇn v¨n vâ, ®ã chÝnh lµ TrÇn
vµ khÈu khÝ nµy chØ cã thÓ lµ TrÇn Kh¸nh D; Kh¸nh D, ngêi con nu«i yªu quý cña Thîng
mµ vïng ChÝ Linh l¹i lµ n¬i lu tró sau khi Hoµng. N¨m xa v× ph¹m vµo luËt níc mµ bÞ
Kh¸nh D bÞ c¸ch chøc ®uæi vÒ. Nay ta c¸ch chøc ®uæi vÒ. Bëi v× qu©n ph¸p v«
®ang cÇn ngêi tµi ®Ó ®¸nh giÆc, nÕu ph¶i th©n, buéc nhµ vua ph¶i lµm nh vËy, nhng
lµ TrÇn Kh¸nh D th× hay biÕt mÊy. thùc ra tõ bÊy ®Õn nay vua vÉn th¬ng nhí
NghÜ vËy, vua liÒn truyÒn lÖnh cho vµ träng c¸i tµi cña TrÇn Kh¸nh D. Nay thÊy
quan qu©n ph¶i b¾t kú ®îc kÎ ®· d¸m m¹o Kh¸nh D ¨n mÆc lam lò quú l¹y díi thÒm, Th-
muéi vµo chç qu©n trung. îng Hoµng ®éng lßng th¬ng xãt, nhá ®«i
Qu©n lÝnh r¨m r¾p tu©n lÖnh vµ cuèi hµng lÖ, bíc xuèng díi thÒm n©ng Kh¸nh D
cïng ®· b¾t ®îc tªn gian tÕ, ®ang dÉn vµo dËy, råi sai lÊy ¸o bµo kho¸c lªn m×nh Kh¸nh
®Ó nhµ vua trÞ téi. Tõ xa hai vua vµ c¸c D vµ cho «ng ®îc ngåi bµn viÖc ®¸nh giÆc.
quan ®· nh×n thÊy tªn gian tÕ hai tay bÞ Cuéc x©m lîc lÇn thø hai cña qu©n Nguyªn
trãi, tuy ¨n mÆc lam lò, ¸o t¬i nãn l¸ nhng ®¸nh vµo §¹i ViÖt ®· bÞ ®¹i h¹i vµ TrÇn
tr«ng d¸ng ®iÖu vÉn b×nh tÜnh ung dung. Kh¸nh D ®· ®ãng gãp cho triÒu ®×nh rÊt
Khi tªn gian tÕ ®Õn gÇn, vua sai lét ¸o t¬i, nhiÒu c«ng lao. Nay thÊy Kh¸nh D ®øng ra
nãn l¸ ra th× «i th«i; mét con ngêi hiªn nhËn viÖc träng tr¸ch ¸n ng÷ V©n §ån ®Ó
ngang qu¾c thíc, ®«i m¾t s¸ng long lanh, diÖt viÖn binh, viÖn l¬ng cña giÆc, l¹i bµn
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
kÕ ®¸nh rÊt hîp ý nhµ vua, nªn vua cµng tin §oµn thuyÒn vît qua B¹ch §»ng ®Õn nói
tëng Kh¸nh D sÏ lµm trßn tr¸ch nhiÖm lín lao Bµi Th¬, råi vòng ®Òn. Kh¸nh D cho ®oµn
nµy. thuyÒn chiÕn dõng l¹i vµo tËn trong ®ã ®Ó
nghØ ®ªm. Qu©n sÜ phÊn khëi nh×n ra
kh¬i xa, thÊy mét vïng trêi níc mªnh m«ng,
PhÇn iv mÆt s«ng ph¼ng lÆng, toµn c¶nh VÞnh lµ
TrÇn Kh¸nh D mang qu©n ra V©n §ån
mét bøc tranh lín, ba bÒ bèn bªn s¬n thuû
C«ng chÝnh bµn mu ®Ó diÖt giÆc
thËt h÷u t×nh. Thiªn nhiªn kh«ng biÕt t¹o
Sau khi ®· nhËn nhiÖm vô ra trÊn nhËn dùng tù bao giê mµ c¶nh m©y tr«i níc biÕc,
V©n §ån, TrÇn Kh¸nh D ®îc nhµ vua cho vÒ víi nh÷ng c¸nh buåm, nh÷ng con thuyÒn lê
th¨m nhµ Ýt ngµy. Khi hÕt h¹n «ng liÒn tõ l÷ng ngîc xu«i. Tõng ®µn h¶i ©u tung c¸nh
biÖt vî con, råi lªn kinh ®« lÜnh mÖnh mang bay lînn, chim chãc rÝu rÝt hãt vang trªn
®¹o qu©n thuû chiÕn hïng m¹nh tiÕn ra nh÷ng ngän nói ®¸ v«i xanh r× c©y cá, t¹o
V©n §ån. §oµn thuyÒn chiÕn rÇm ré theo nªn nh÷ng nÐt chÊm ph¸, tr«ng tùa mét bøc
s«ng Hång tiÕn xuèng ChÝ Linh, §«ng TriÒu, tranh thuû m¹c. C¶nh ®Ñp tuyÖt vêi nh mét
tinh kú ®á rùc khÝ thÕ oai hïng. D©n chóng bång lai ®¶o, lµm cho qu©n lÝnh quªn ®i
ë hai bªn bê s«ng thÊy ®oµn thuyÒn chiÕn c¶nh chiÕn tranh trËn m¹c, nçi nhí nhµ vµ
cña TriÒu ®×nh trÈy ®i nh níc lÊy lµm phÊn nh÷ng khã nhäc vÊt v¶ trªn con ®êng tõ
khëi hß reo, trÎ giµ, trai g¸i ®øng chËt hai Th¨ng Long ®Õn ®©y trong mÊy ngµy qua.
bªn bê s«ng, d¬ tay phÊt nãn chµo mõng. ThuyÒn chiÕn dµn thµnh trËn thÕ ®Ëu
xong ®©u ®Êy, TrÇn Kh¸nh D liÒn cho triÖu
c¸c tíng ®Õn so¸i thuyÒn bµn viÖc.
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
ThÊy mäi ngêi ®· tÒ tùu ®«ng ®ñ råi GiÆc cha ®Õn th× phßng, võa nghi
«ng nãi : MÊy ngµy qua ta ra qu©n l¹i ®îc binh, võa lµm thÕ û dèc, ®Ó chê khi giÆc
sãng lÆng, giã ªm thËt lµ mét ®iÒu may ®Õn lµ ta ®· s½n sµng øng chiÕn ®îc ngay.
m¾n. ChËm l¾m lµ hai ngµy, nÕu kh«ng Nãi ®Õn ®©y Kh¸nh D ngõng l¹i nh
chØ mét ngµy ®êng n÷a lµ qu©n ta ®· tíi th¨m dß ý kiÕn cña mäi ngêi nhng thÊy c¸c t-
V©n §ån. ViÖc qu©n c¬ kh«ng biÕt ®©u íng kh«ng ai nãi g×, «ng l¹i nãi tiÕp: vïng cöa
mµ lêng tríc ®îc, song ta còng ph¶i bµn, ®Ó Suèt trªn bé cã nói non hiÓm trë, díi s«ng lµ
lo bè trÝ binh lùc ë nh÷ng n¬i hiÓm yÕu, nh÷ng d·y ®¸ v«i trïng ®iÖp, s«ng l¹ch
chê xem ®éng tÜnh cña giÆc ra sao, sau ®ã ch»ng chÞt, ®ã lµ lîi thÕ cña ta. Song nÕu
ta sÏ cã kÕ ®Ó tiªu diÖt chóng. Cßn b©y giê buæi ®Çu kh«ng biÕt bè trÝ binh lùc, th×
h·y t¹m thêi cho Hng §¹o V¬ng TrÇn Quèc khi giÆc ®Õn sÏ ®èi phã kh«ng kÞp.
T¶ng ®em mét v¹n qu©n vµ 200 thuyÒn V× vËy Tíng qu©n nªn thùc thi ngay mét sè
chiÕn ra ®ãng gi÷ t¹i vïng cöa Suèt, ®Ó ¸n c«ng viÖc :
ng÷ n¬i nµy. N¬i ®©y rÊt xung yÕu hoÆc - Qu©n kþ th× cho phôc binh trªn ®Êt
gi¶ giÆc cã liÒu lÜnh ®i vµo con ®êng Êy liÒn.
ch¨ng? Sau khi qu©n tíi ®ã, «ng h·y lËp - Qu©n cung ná th× phôc trªn c¸c ngän
ngay trËn thÕ : Nh÷ng thuyÒn chiÕn lín sÏ nói ®¸ v«i.
chia lµm nhiÒu ®éi, dµn hµng ngang trªn §Ó khi giÆc vµo th× kÕt hîp víi c¸c ®éi
s«ng lu©n phiªn ®æi chç, lóc tiÕn lóc lui, thuyÒn chiÕn mµ ®¸nh chóng, khiÕn cho
®Ó yÓm trî cho nhau. qu©n ta cã Ýt ho¸ nhiÒu, yÕu ho¸ m¹nh. §Ó
lµm cho trËn thÕ vïng nµy v÷ng nh bµn
th¹ch, giÆc kh«ng thÓ nµo qua lät, th× ngoµi
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
viÖc trªn ra, ta sÏ cho qu©n ®ãng thªm c¸c Hai «ng sÏ mang sè qu©n nµy ra Ðm chÆt
thuyÒn chiÕn nhá, chÌo võa nhanh võa nhÑ, vïng V¹n Ninh, §a Mç, L·ng S¬n phßng gi÷ ë
lËp thµnh nhiÒu ®éi, nóp trong c¸c hÎm ®¸ ®ã, råi cho qu©n ®i th¨m dß ®éng tÜnh
v«i, kÕt hîp víi qu©n cung ná trªn nói x«ng cña giÆc. NÕu thÊy cã g× kh¸c l¹, sÏ cho ngêi
ra ®¸nh chóng lóc bÊt ngê. GiÆc bÊt thÇn bÞ vÒ ngay V©n §ån vµ cöa Suèt b¸o cho ta vµ
®¸nh bèn phÝa sÏ hoang mang, kh«ng biÕt tíng qu©n TrÇn Quèc T¶ng biÕt, ®Ó cã kÕ
qu©n ta nhiÒu Ýt, m¹nh yÕu ra sao, sÏ kh«ng ®èi phã. C¸c tíng lÊy lµm l¹, cha hiÓu ý cña
d¸m vît qua ®Êy, mµ ph¶i ®i theo con ®êng Phã tíng nh thÕ nµo l¹i bè trÝ binh lùc nh vËy.
ta ®· v¹ch s½n cho chóng. Bän do th¸m cña ¤ng b¶o nhá víi c¸c tíng r»ng: Së dÜ ta ®Ó
giÆc kh«ng thiÕu, biÕt ®îc qu©n ta bè trÝ sè qu©n ë V©n §ån Ýt chÝnh lµ lµm cho
nh vËy, chóng sÏ t×m c¸ch b¸o cho nhau giÆc biÕt lùc lîng cña ta ë ®ã ®¬n máng
biÕt, nªn dï cã hung h¨ng cËy m¹nh chóng ®Ó ®¸nh, chóng sÏ cho qu©n vµo theo con
còng biÕt sî. ®êng nµy, ®· kh«ng ph¶i ®¸nh nhau víi mét
TrÇn Quèc T¶ng cïng víi c¸c tíng nghe lùc lîng m¹nh, qu©n sÜ chóng l¹i bít ®îc th-
xong ®Òu nãi: Phã tíng bµi binh bè trËn nh ¬ng vong thiÖt h¹i, tiÕn qu©n ®îc nhanh
thÕ, tin r»ng giÆc sÏ kh«ng d¸m liÒu m¹ng h¬n. ë V©n §ån qu©n ta tuy Ýt, nhng ta sÏ
®Ó ®i qua ®ã. Nhng sè qu©n mµ phã tíng dùa vµo lùc lîng d©n chóng. N¬i ®©y lµ mét
bè trÝ ë V©n §ån l¹i qu¸ Ýt, nÕu giÆc ®i vïng thîng vâ cã tiÕng tõ xa, nhiÒu nh©n tµi,
theo con ®êng Êy mµ vµo th× phã tíng lÊy l¹i s½n nh©n vËt lùc. D©n chóng ë ®ã hä
®©u ra ®ñ binh lùc ®Ó cù ®Þch. rÊt c¨m ghÐt bän x©m lîc M«ng Th¸t, nªn
TrÇn Kh¸nh D nãi: Kh«ng chØ cã thÕ mµ s½n sµng gióp TriÒu ®×nh ®Ó ®¸nh th¾ng
th«i, ta l¹i gi¶i giao mét phÇn sè qu©n cßn l¹i giÆc. NÕu cÇn ta sÏ dùa vµo søc m¹nh cña
ë V©n §ån cho hai tíng TrÇn Toµn, TrÇn §a. d©n, giÆc kh«ng hiÓu ®îc ®iÒu nµy, do ®ã
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
chóng sÏ sinh ra chñ quan kiªu c¨ng, coi th- cuéc chiÕn s¾p xÈy ra, nªn viÖc bu«n b¸n
êng qu©n ta, c¸c tíng nghe xong ai nÊy ®Òu ph¶i t¹m ®×nh ho·n l¹i, ®Ó söa so¹n cho
nãi : Phã tíng liÖu ®o¸n nh thÕ thËt chóng
nh÷ng trËn ®¸nh quan träng. C¸c tíng lÜnh
t«i kh«ng hiÓu ®îc mu c¬ nµy. NÕu nh Phã t-
nhµ TrÇn ®· rêi hÕt tõ thñ phñ trÊn V©n §ån
íng kh«ng nãi ra cho biÕt. Bµn ®Þnh xong
xu«i, Kh¸nh D b¶o: §óng giê DÇn s¸ng ngµy vµ Tr¹i LiÔu Mai, chuyÓn sang ®Þa phËn
mai ba ®¹o qu©n sÏ xuÊt ph¸t lªn ®êng. C¸c Lßng Dinh, ®ãng trong mét thung lòng réng
tíng v©ng lÖnh ra vÒ.
cña d·y nói C¸i Bµn. N¬i ®©y cã thÕ chøa
§Çu canh n¨m ®ªm h«m Êy, khi qu©n
lÝnh ®ang cßn, m¬ mµng trong giÊc ngñ, ®îc hµng v¹n qu©n lÝnh, chung quanh thung
bçng thÊy mét tiÕng ph¸o lÖnh næ vang, råi lòng lµ doanh tr¹i ®ãng qu©n vµ kho tµng
hiÖu lÖnh ®îc ban ra: “TÊt c¶ chuÈn bÞ lªn khÝ giíi. Ngoµi bÕn s«ng thuyÒn chiÕn ®Ëu
®êng”.
san s¸t hai bªn bê ®Ó chê lÖnh. §ªm nay
§oµn thuyÒn c¸nh Ðn c¬ nµo ®éi Êy lao
®i vïn vôt, nh»m ba híng : Cöa Suèt (1) - V©n tiÕng trèng cÇm canh ë c¸c tr¹i qu©n lÝnh
§ån - L·ng S¬n (2) th¼ng tiÕn. ®· ®iÓm canh hai. VËy mµ Phã tíng TrÇn
Kh¸nh D vÉn cha ®i ngñ, «ng cßn ®ang
PhÇn V
TrÇn Kh¸nh D – Ph¹m C«ng ChÝnh nghÜ kÕ ®Ó ph¸ giÆc. Tuy ®· cã trï liÖu
Vµ kÕ s¸ch trËn V©n §ån
tÝnh to¸n tríc, ®Ó buéc thuû qu©n giÆc
V©n §ån lµ mét vïng biªn viÔn, xa x«i, ph¶i theo con ®êng V©n §ån mµ vµo cho dÔ
nhng tõ l©u n¬i ®©y vÉn ®· lµ mét th¬ng ®¸nh, nªn «ng ®· cö tíng TrÇn Quèc T¶ng
c¶ng lín, duy nhÊt cña níc §¹i ViÖt. Nay v× mang qu©n Ðm chÆt vïng cöa Suèt. L¹i sai
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
hai tíng TrÇn Toµn, TrÇn §a mang qu©n ra ¸n tin tëng giao cho träng tr¸ch rÊt quan träng
ng÷ vïng V¹n Ninh. Song kÕ s¸ch ®¸nh bän ¤ quyÕt kh«ng thÓ ®Ó sÈy ra thÊt b¹i, «ng
M· Nhi, Phµn TiÕp, Tr¬ng V¨n Hæ tíi nay «ng ®øng dËy ch¾p hai tay ra sau lng ®i ®i, l¹i
vÉn cßn ph©n v©n cha thÓ quyÕt ®o¸n. l¹i … §Õn lóc nµy «ng míi thÊy tr¸ch nhiÖm
§¸nh nh thÕ nµo ®Ó diÖt s¹ch bän thuû cña m×nh thËt nÆng nÒ, ®óng nh lêi Thîng
qu©n, l¹i thu gän sè l¬ng th¶o mµ giÆc Hoµng vµ Quan gia ®· dÆn khi cßn ë triÒu
mang theo? §¸nh thÕ nµo ®Ó ch¾c th¾ng, ®×nh. B»ng c¸ch nµo «ng còng ph¶i ®¸nh
mµ tíng sÜ cña m×nh Ýt bÞ th¬ng vong. §ã th¾ng ®¹o thuû qu©n cña giÆc, ®Ó tuyÖt
lµ hai ®iÒu lµm cho Phã tíng ph¶i suy nghÜ ®êng tiÕp tÕ l¬ng th¶o cho Tho¸t Hoan. Nh-
c©n nh¾c kü cµng. B×nh sinh ®øng tríc mäi ng c¾t ®îc c¸i d¹ dµy cña chóng ®©u ph¶i
hiÓm nguy vµ sù ®èi mÆt víi bän tíng giÆc dÔ.
Nguyªn M«ng, hay lóc ®îc lÖnh mang qu©n Víi 6 v¹n qu©n ®i yÓm trî, cïng hµng
®i t¶o trõ bän ph¶n phóc, «ng cã thÓ dòng chôc tªn tíng sõng sá, l·o luyÖn, Hèt TÊt LiÖt
c¶m vung g¬m nh»m th¼ng vµo chç mu«n ®· trï liÖu tÊt c¶ ®êng ®i níc bíc; dèc hÕt tµi
qu©n cña giÆc mµ x«ng tíi, kh«ng cÇn ph¶i lùc cho cuéc chiÕn; kh«ng chØ ®¸nh chiÕm
®¾n ®o suy nghÜ. §¹i ViÖt lµm quËn huyÖn ®Ó më ®êng
VËy mµ giê ®©y sù viÖc l¹i kh«ng thÓ xuèng phÝa Nam mµ cßn ®Ó röa s¹ch vÕt
tÝnh liÖu mét c¸ch tuú tiÖn ®îc. KÕ s¸ch «ng nh¬ hai lÇn bÞ ®¹i b¹i.
®a ra bµn b¹c víi triÒu ®×nh vµ ®îc hai vua
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
Trong ®¹o thuû qu©n nµy, ngoµi ¤ M· ChÝnh : V× trong cuéc chiÕn chèng qu©n
Nhi, Phµn TiÕp cßn cã nhiÒu tíng giái kh¸c vµ Nguyªn lÇn thø hai ba anh em Ph¹m C«ng
nh÷ng mu sÜ cã h¹ng. So víi ta qu©n cña ChÝnh, Ph¹m Quý C«ng vµ Ph¹m ThuÇn Dông
chóng l¹i ®«ng gÊp ba bèn lÇn. NÕu mu«n ®· ®îc lÖnh cïng «ng mang qu©n vµo NghÖ
mét ®Ó sÈy ra hao binh tæn tíng, mµ giÆc An t¨ng cêng cho ®éi qu©n cña TrÇn Quang
l¹i vît ®îc qua ®©y th× ®Êt níc råi sÏ ra sao, Kh¶i ®Ó ®¸nh Toa §«. Khi vµo tíi n¬i ba anh
tr¸ch nhiÖm cña ngêi lµm tíng ®èi víi triÒu em Ph¹m C«ng ChÝnh ®· cïng víi TrÇn Kh¸nh
®×nh sÏ nh thÕ nµo? Nhng tíng giái nh TrÇn D ®¸nh cho bän Toa §«, §êng Ngét §·i ë trªn
Quèc T¶ng, TrÇn Toµn, TrÇn §a th× mçi ngêi nói VÖ S¬n lµm cho chóng bÞ thiÖt h¹i nÆng
®· ®îc giao träng tr¸ch ¸n ng÷ c¸c n¬i l¹i ë ph¶i mang qu©n bá ch¹y khái n¬i nµy mµ
xa. Nh÷ng tíng cßn l¹i ë ®©y cã ba anh em kh«ng thÓ chiÕm ®îc NghÖ An. Toa §« ¤ M·
Ph¹m C«ng ChÝnh, TrÇn §¨ng Ninh, Hoµng Nhi ®¸nh ph¶i kÐo qu©n ra Thiªn Trêng
Ba, §ç TÊn Th©n; «ng cÇn ph¶i bµn tÝnh víi Th¨ng Long råi sau ®ã bÞ qu©n cña tíng
hä míi mong cã kÕ hay? Nhng b©y giê ®ªm TrÇn Quang Kh¶i, Kh¸nh D ®uæi theo cïng
®· vÒ khuya? Bçng «ng nghÜ ®Õn Ph¹m qu©n cña triÒu ®×nh ®¸nh tan ®¹o qu©n
C«ng ChÝnh, ngêi nµy cã thÓ gióp «ng bµn nµy ë T©y KÕt. Toa §« bÞ chÐm ®Çu chØ
mu tÝnh kÕ ®Ó ph¸ giÆc. ¤ng liÒn sai qu©n cßn ¤ M· Nhi ch¹y tho¸t th©n vÒ níc. Cuéc
hÇu ®i triÖu Ph¹m C«ng ChÝnh. T¹i sao TrÇn chiÕn lÇn thø hai chèng qu©n Nguyªn kÕt
Kh¸nh D chØ cho triÖu mét m×nh Ph¹m C«ng thóc, 50 v¹n qu©n cña Tho¸t Hoan khi bÞ
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
thÊt b¹i ch¹y vÒ, ba anh em Ph¹m C«ng cña ta, mµ cßn khèng chÕ kh«ng cho qu©n
ChÝnh ®· lËp thªm nhiÒu chiÕn c«ng kh¸c ta theo ®êng biÓn rót ra ngoµi nh lÇn tríc,v
n÷a. Khi TrÇn Kh¸nh D sai qu©n hÇu ®Õn vµ chóng l¹i cßn b¶o vÖ cho 70 v¹n th¹ch l-
triÖu th× ba anh em Ph¹m C«ng ChÝnh ¬ng mang theo. V× vËy mµ Phã Tíng rÊt
®ang ngåi bµn luËn. Ph¹m Quý C«ng nãi : thËn träng kh«ng thÓ coi thêng ©m mu cña
Qu©n giÆc ®ang dôc dÞch s¾p kÐo vµo níc giÆc. Nhng ch¾c Phã tíng còng ®ang ®Þnh
ta, phã tíng ®îc triÒu ®×nh cö ra diÖt giÆc, liÖu kÕ ®¸nh. Theo anh th× chèng l¹i víi
mµ tíi nay sao vÉn cha thÊy cã kÕ g× ®Ó 500, 600 chiÕn thuyÒn vµ 6, 7 v¹n qu©n
ph¸ giÆc. Ph¹m C«ng ChÝnh nãi : §¹o thuû thuû cña giÆc qu¶ thùc kh«ng ph¶i dÔ. Ba
qu©n do ¤ M· Nhi, Phµn TiÕp cÇm ®Çu sang anh em cßn ®ang bµn luËn bçng thÊy qu©n
níc ta lÇn nµy rÊt m¹nh, qu©n ®«ng, l¹i ®em vµo b¸o: Phã tíng cho qu©n hÇu ®Õn triÖu
nhiÒu tíng giái, chóng cßn mang theo rÊt Ph¹m C«ng ChÝnh vµo dinh bµn viÖc, «ng véi
nhiÒu l¬ng th¶o. Môc ®Ých mang nhiÒu l- vµng ®éi mò mÆc ¸o råi theo qu©n hÇu
¬ng th¶o lµ ®Ó cã ®ñ l¬ng thùc ®¸nh ta ®- ®Õn gÆp phã tíng. Ph¹m C«ng ChÝnh lµ ngêi
îc l©u dµi. §¹o thuû qu©n nµy cßn lµm mét V©n §ån. ¤ng cã ba anh em, ba ngêi lµ con
c¸i thÕ gäng k×m, ®Ó phèi hîp víi ®¹o qu©n trai cña mét tr¹i chñ. ¤ng cha tuy kh«ng ph¶i
V©n Nam ë T©y B¾c vµ cïng víi ®¹o qu©n lµ v¨n quan vâ tíng trong triÒu nhng vâ nghÖ
cña Tho¸t Hoan ë T Minh, Léc Ch©u, Léc siªu quÇn, häc vÊn uyªn th©m, c¶ TrÊn V©n
B×nh kh«ng chØ ®Ó ®Ì bÑp lùc lîng bé binh §ån ®Òu biÕt tiÕng. Tôc truyÒn mét h«m cã
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
ngêi kh¸ch ®Õn ch¬i nhµ. Tr¹i chñ lµ ngêi cã ng kh«ng biÕt «ng ta muèn cho con ch¸u lµm
nghÜa khÝ, l¹i cã lßng hµo hiÖp, nªn ®èi víi vua hay lµm thÇn ®Ó ta gióp mét tay.
kh¸ch dï sang hay hÌn, «ng còng ®ãn tiÕp rÊt Nh©n lóc ngåi ®µm ®¹o trµ níc, kh¸ch
©n cÇn, quý träng. Kh«ng ngê vÞ kh¸ch l¹i lµ liÒn ngá ý tèt ®ã víi tr¹i chñ. Nghe xong tr¹i
ngêi rÊt giái thuËt phong thuû. Mét h«m, chñ nãi : Con ngêi ta ë ®êi ®· cã quy luËt
cïng tr¹i chñ ®i d¹o ch¬i quanh vïng LiÔu sinh tån, ai giái l¾m ch¼ng qua còng chØ
Mai, t×nh cê nh×n thÊy mét con ®Êt ®Ñp, sèng ®îc ®Õn tr¨m n¨m, råi l¹i quay vÒ víi
kh¸ch nghÜ bông: Con ®Êt tuy ®Ñp, nhng ®Êt. Cho nªn, khi cßn sèng mµ lµm ®îc
cã chç ®¸ng tiÕc! NÕu nhµ nµo cã phóc lín, nh÷ng viÖc phi thêng, gióp níc, gióp d©n
mµ ®em mé «ng cha ®Õn t¸ng t¹i n¬i ®©y, ®Ó ®îc lu danh mu«n thña, th× vÉn h¬n
sau nµy con ch¸u cã lµm ®îc ®Õn bËc §Õ V- lµm mét vÞ ®Õ v¬ng vinh hoa phó quý mét
¬ng, giái l¾m còng chØ ®îc mét ®êi. Nhng thêi, nh bãng c©u qua cöa sæ, ch¼ng cã g×
nÕu lµm quan, lµm thÇn th× con ch¸u dßng lu danh hËu thÕ. Kh¸ch nãi: NÕu vËy cã khã
hä sÏ ®îc lu danh l©u dµi m·i m·i. Dï thêi thÕ g×? T«i chØ cÇn ®Æt ph¬ng híng chÖch ®i
cã thay triÒu ®æi tr¹i ®Õn thÕ nµo ®i n÷a, mét ch÷, th× con ch¸u «ng sÏ cã phóc léc dµi
d©n chóng vÉn ca ngîi c«ng ®øc, tiÕng l©u. ThÕ råi, sau ®ã tr¹i chñ ®· nhê ngêi
th¬m ®Ó ®Õn mu«n ®êi, khãi h¬ng kh«ng kh¸ch ®em ng«i mé bè ®Õn t¸ng t¹i ngän
bao giê røt. Ta xem nhµ nµy cã phóc lín, nh- nói §Çu Nhßng. Tõ ®ã trë ®i, gia ®×nh hä
Ph¹m lµm ¨n mçi ngµy mét thÞnh vîng. Con
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
ch¸u trong nhµ th«ng minh häc giái, kÓ c¶ uèng. ¤ng nãi víi C«ng ChÝnh : Ta mêi tíng
vÒ v¨n th¬, tõ phó ®Õn c¸c s¸ch lôc thao qu©n tíi ®©y lµ ®Ó bµn viÖc ®¸nh qu©n
tam lîc, cø xem qua vµi lÇn ®· thuéc. Cßn vÒ Nguyªn. Nh tíng qu©n ®· biÕt, sím muén g×
vâ nghÖ c«n quyÒn, v× cã nghiÖp cha giÆc còng sÏ vµo níc ta vµ sÏ ®i qua ®©y,
truyÒn thô, nªn häc ®©u biÕt ®Êy. Khi giÆc bëi vËy ta ®ang lo l¾ng cho kÕ s¸ch tiªu
Nguyªn mang qu©n sang ®¸nh §¹i ViÖt lÇn diÖt bän chóng.
thø hai, c¸c «ng ®· tham gia vµo viÖc ®¸nh Ph¹m C«ng ChÝnh hái : VËy ch¾c Phã t-
giÆc vµ lËp nhiÒu c«ng tr¹ng. V× vËy mµ íng ®· trï liÖu ph¬ng s¸ch ®Ó chèng giÆc
Phã tíng TrÇn Kh¸nh D rÊt tin tëng vµo trÝ råi? Kh¸nh D nãi : V× ta còng cha nghÜ ra ®-
lùc, tµi n¨ng cña ba anh em hä Ph¹m, ®Æc îc kÕ nµo kh¶ dÜ, nªn míi cho triÖu tíng
biÖt lµ Ph¹m C«ng ChÝnh, nªn míi cho qu©n qu©n tíi ®Ó cïng ta bµn luËn. C«ng ChÝnh
hÇu ®i triÖu. nãi : Phã tíng lµ bËc tµi giái, mÊy bËn chèng
ThÊy b¸o Ph¹m C«ng ChÝnh ®· ®Õn, qu©n Nguyªn lÇn tríc, Phã tíng ®· x«ng pha
TrÇn Kh¸nh D vui mõng ra ®ãn. C«ng ChÝnh nhiÒu trËn m¹c, cø ra qu©n lµ th¾ng giÆc.
ch¾p tay v¸i chµo råi nãi : Tha Phã Tíng Bän ¤ M· Nhi, Phµn TiÕp ®©u ph¶i lµ ®èi
ch¼ng hay ®ªm khuya cã viÖc g× cÇn kÝp thñ cña Phã tíng. TrÇn Kh¸nh D nãi: C«ng
mµ Phã tíng cho gäi ChÝnh nµy. Kh¸nh D ra ChÝnh ®õng qu¸ khen ta phông mÖnh triÒu
hiÖu cho C«ng ChÝnh ngåi tríc ¸n th, råi sai ®×nh ra träng trÊn n¬i ®©y, lµ mang mét
qu©n hÇu bng trµ lªn hai ngêi cïng ngåi tr¸ch nhiÖm nÆng nÒ. V× së dÜ mÉy lÇn tríc
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
qu©n Nguyªn sang ®¸nh ta ®Òu bÞ thua lµ Nãi ®Õn ®©y TrÇn Kh¸nh D nghÜ bông
do chóng thiÕu l¬ng. Nay Hèt TÊt LiÖt ®· : Ta sÏ gîi cho viªn tíng trÎ nµy nãi ra hÕt
biÕt ®iÒu ®ã, nªn lÇn nµy ph¶i ®iÒu ®éng nh÷ng ®iÒu suy nghÜ cña m×nh. ¤ng nãi
mét sè lín l¬ng th¶o mang theo, l¹i huy tiÕp : LÇn nµy thuû qu©n giÆc vµo níc ta,
®éng mét lùc lîng thuû qu©n hïng m¹nh võa tÊt chóng ph¶i ®i qua ba ng· ®êng s«ng vµ
®Ó chÕ ngù lùc lîng thuû qu©n cña ta, võa ®êng biÓn. Mét lµ : NÕu xuÊt ph¸t tõ bê
b¶o vÖ thuyÒn l¬ng, bëi vËy viÖc ta ®ang lo biÓn Kh©m Ch©u, chóng sÏ ®i th¼ng tíi V¹n
nghÜ kh«ng ph¶i lµ sî bän giÆc Nguyªn Ninh, vît qua L·ng S¬n, råi theo ®êng Cöa
M«ng, mµ chÝnh lµ cho ®¹i cuéc cña ®Êt n- Suèt mµ vµo(1). Hai lµ : Tõ Kh©m Ch©u vît
íc. HuyÕt m¹ch cña Tho¸t Hoan trong cuéc qua C« T«, C¸t Bµ råi vît qua §¹i Bµng V¹n óc
chiÕn nµy, kh«ng ph¶i chØ cÇn ®Õn mÊy ®Ó ®Õn ChÝ Linh. Ba lµ : còng tõ §a Mç,
v¹n qu©n cña ¤ M· Nhi, Phµn TiÕp mµ th«i; L·ng S¬n råi vît qua s«ng ThiÕp H¶i ®Ó ®Õn
mµ c¸i nã cßn cÇn h¬n n÷a ®ã lµ 70 v¹n cöa biÓn Néi Giang(2) mµ vµo V©n §ån. VËy
th¹ch l¬ng. VËy nªn ph¶i lµm thÕ nµo ®Ó theo ý C«ng ChÝnh th× giÆc sÏ ®i ®êng nµo
diÖt s¹ch bän thuû qu©n vµ ®o¹t b»ng ®îc trªn h¬n, mµ mçi con ®êng chóng ®i qua
sè l¬ng thùc mµ giÆc mang theo. V× thÕ, th× ta sÏ dïng kÕ g× ®Ó ®¸nh th¾ng qu©n
nªn ta kh«ng d¸m khinh xuÊt trong viÖc trï Nguyªn.
liÖu kÕ s¸ch ®Ó ®¸nh chóng. Ph¹m C«ng ChÝnh ngåi trÇm ng©m suy
nghÜ mét lóc råi ®¸p: "T«i tin r»ng con ®êng
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
biÓn C« T« giÆc sÏ kh«ng d¸m ®i qua, bëi ph¸t tõ Kh©m Ch©u ra ®i, nÕu ®îc giã xu«i,
nay ®ang lµ mïa ®«ng, thêng hay cã giã mïa l¹i kh«ng gÆp trë ng¹i g× ë däc ®êng th×
§«ng B¾c thæi vÒ, ngoµi kh¬i sãng lín giã chËm l¾m còng chØ ®é 4- 5 ngµy lµ ®· cã
to, thuyÒn l¬ng giÆc th× thuyÒn buåm chë thÓ cËp bÕn V©n §ån". ThÊy phã tíng ngåi
nÆng, l¹i sî thuû qu©n ta phôcc s½n ë c¸c nghe cø gËt ®Çu t¸n thëng, nh ®îc khÝch lÖ
®¶o ®ãn ®¸nh, v× vËy mµ chóng kh«ng Ph¹m C«ng ChÝnh l¹i nãi tiÕp : B¶n chÊt cña
d¸m m¹o hiÓm ra kh¬i. Cßn con ®êng Cöa giÆc Nguyªn bao giê còng kiªu c¨ng cËy
Suèt, th× Phã tíng ®· cho qu©n tËp trung m¹nh coi thêng qu©n ta; mµ theo kÕ cña
®«ng, Ðm chÆt l¹i cã hai tíng TrÇn Toµn, Phã tíng th× bao nhiªu lùc lîng m¹nh ta ®Òu
TrÇn §a lu«n lu«n chÆn ®¸nh. N¬i ®©y cã cho tËp trung t¹i cöa Suèt, l¹i cµng lµm chóng
nhiÒu ®¶o ®¸, s«ng l¹ch ch»ng chÞt khã ®i, chñ quan h¬n, ®Ó cã quyÕt t©m ®i vµo
dï chóng cã liÒu m¹ng vît qua còng khã lßng con ®êng V©n §ån: ThÊy Ph¹m C«ng ChÝnh
vît ®îc. TrÇn Kh¸nh D hái : "VËy theo tíng nãi ®óng ý m×nh, Kh¸nh D mõng l¾m hái
qu©n th× giÆc sÏ ®i qua con ®êng V©n §ån tiÕp: VËy nÕu ¤ M· Nhi mang qu©n ®i qua
mµ vµo"? ®©y th× ta dïng kÕ g× ®Ó ph¸ giÆc?
Ph¹m C«ng ChÝnh ®¸p : "ChÝnh ph¶i, ThÊy Phã tíng hái vËy nhng C«ng ChÝnh
v× con ®êng V©n §ån dÔ ®i, mµ qu©n vÇn ngåi yªn suy nghÜ kh«ng tr¶ lêi. TrÇn
Nguyªn l¹i th«ng thuéc ®êng lèi nµy nh trong Kh¸nh D chê m·i sèt ruét, míi b¶o C«ng
lßng bµn tay. Tµu thuyÒn cña chóng xuÊt ChÝnh r»ng: C¶ níc ®ang tr«ng cËy vµo trËn
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
®¸nh nµy, nÕu kh«ng cã kÕ hay ®Ó ®¸nh H¸n khi xa, nay xem ra n¬i ®©y níc triÒu lªn
th¾ng giÆc th× 70 v¹n th¹ch l¬ng cïng víi sè xuèng rÊt b×nh thêng kh«ng cã níc ch¶y
qu©n 6 v¹n cña ¤ M· Nhi sÏ vµo ®îc Th¨ng m¹nh, nªn kh«ng thÓ thùc hiÖn ®îc kÕ ®ã.
Long. NghÜ ®Õn cuéc chiÕn tranh lÇn tríc L¹i tÝnh ®Õn kÕ phôc binh ®¸nh óp, nhng
Kh¸nh D rÊt lÊy lµm c¨m giËn qu©n Nguyªn, xem ra còng kh«ng æn. NgÆt v× qu©n
«ng nãi: Lò qu©n tµn ¸c hung b¹o nµy n¨m x- Nguyªn thÕ m¹nh, lùc lîng thuû qu©n giÆc
a kÐo vµo ®· tµn s¸t d· man d©n chóng, lÇn nµy kh«ng chØ qu©n ®«ng, mµ cßn cã
khai quËt må m¶ nhµ vua. LÇn nµy nÕu nhiÒu tíng giái vÒ thuû chiÕn.
Tho¸t Hoan cã nhiÒu l¬ng thùc ®Ó kÐo dµi ¤ M· Nhi, Phµn TiÕp ®· ®¸nh nhau víi ta
cuéc chiÕn råi ®©y ®Êt níc sÏ ra sao? Råi nhiÒu lÇn nªn còng ®· rót ra ®îc nh÷ng bµi
chóng sÏ cßn lµm nh÷ng g× n÷a. ¤ng thæ lé häc ®Ých ®¸ng, l¹i cã nhiÒu mu sÜ giái ®i
hÕt suy nghÜ cña m×nh víi C«ng ChÝnh : Ta kÌm gióp kÕ, nªn còng khã lõa ®îc chóng.
còng ®· nghÜ nh Tíng qu©n vÒ híng ®i lÇn XÐt kü vÒ mäi mÆt ta thÊy lîi thÕ vÉn
nµy cña thuû qu©n giÆc nªn ®· xem xÐt thuéc vÒ qu©n Nguyªn kh«ng chõng ta l¹i ®-
®Þa h×nh ®Ó bµy thÕ trËn, nªn cßn thÊy cã a thÞt vµo miÖng cäp. Ngõng mét l¸t «ng l¹i
mét sè khã kh¨n nªn cha yªu t©m. Tríc kia ta nãi : Duy chØ cßn mét kÕ hay nhÊt ®ã lµ lËp
cø nghÜ däc con s«ng nµy tõ cöa biÓn Néi mét trËn ®Þa ho¶ c«ng. Nhng xem ra còng
Giang ®Õn ngän nói Dai víi chiÒu dµi 40 – 50 thÊy khã lµm v× c¶ thuyÒn chiÕn vµ thuyÒn
dÆm mµ chiÒu ngang chØ réng ®é hai ba l¬ng cña qu©n Nguyªn cã ®Õn trªn 700
dÆm th× cã thÓ dïng kÕ ®ãng cäc gi÷a chiÕc. NÕu chóng cø nèi ®uèi nhau mµ ch¹y
lßng s«ng nh Ng« QuyÒn ®¸nh qu©n Nam trªn khóc s«ng nµy th× lÊy g× ®Ó ®èt
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
chóng cho xuÓ. Nghe kh¸nh D nãi Ph¹m C«ng ®¸nh th× míi mong th¾ng ®îc giÆc. KÕ mu
ChÝnh biÕt Phã tíng ®ang rÊt thËn träng vµ khi ®· bµy ra ph¶i nh»m vµo chç giÆc kh«ng
lo l¾ng cho trËn ®¸nh nµy, nhng kh«ng biÕt bao giê ngê tíi, th× tr¨m trËn ®¸nh tr¨m trËn
ý m×nh ®a ra cã ®îc Phã tíng chÊp nhËn th¾ng. Nay nghe Phã tíng ph©n tÝch c¸c
kh«ng, nªn vÉn cßn ®¾n ®o suy nghÜ : §Õn thÕ m¹nh yÕu, ®îc thua, gi÷a ta vµ giÆc ®ñ
khi thÊy TrÇn Kh¸nh D ®· ngõng lêi «ng míi biÕt Phã tíng rÊt thËn träng, cã tÇm m¾t
phÊn khëi nãi: Tha Phã tíng,kh«ng ph¶i nh×n xa thÊy réng biÕt ngêi biÕt m×nh, l¹i
ChÝnh nµy kh«ng biÕt lo cïng chñ tíng, ngÆt nghe Phã tíng bµn kÕ ®¸nh ho¶ c«ng th×
v× qu©n giÆc ®«ng, thÕ giÆc m¹nh, trËn qu¶ thËt lµ mét kÕ hay, mµ giÆc Nguyªn sÏ
®¸nh l¹i rÊt quan träng. kh«ng bao giê ngê tíi. TrÇn K¸nh D mõng
NÕu lêi bµn l¹i kh«ng suy nghÜ, mu kÕ l¾m hái, vËy theo ý tíng qu©n th× ta sÏ lËp
kh«ng hay th× chØ lµm cho Phã tíng thªm mét trËn ho¶ c«ng. C«ng ChÝnh ®¸p : §óng
bËn lßng, mµ cßn thiÖt h¹i ®Õn sinh m¹ng t- vËy. Kh¸nh D nãi: §¸nh ho¶ c«ng ®©u ph¶i lµ
íng sÜ, lµm háng kÕ ho¹ch cña triÒu ®×nh chuyÖn dÔ. Ngµy xa Chu Du lõa ®îc Tµo
®Ó dÉn ®Õn thÊt b¹i th× téi Êy kh«ng ph¶i Th¸o ghÐp c¸c thuyÒn chiÕn l¹i víi nhau nªn
nhá. V× vËy, lóc nµy t«i ph¶i c©n nh¾c thËt dÔ ®èt. Nay qu©n Nguyªn cã trªn 700 chiÕc
kü råi míi d¸m nãi. TrÇn Kh¸nh D rÊt tin tëng thuyÒn, l¹i ch¹y nèi ®u«i nhau trªn mét con
C«ng ChÝnh ,liÒn khuyÕn khÝch ®Ó xem s«ng dµi n¨m s¸u m¬i dÆm th× lÊy ®©u ra
«ng cã kÕ g× hay nãi ra xem thö. ThÊy vËy nguyªn liÖu, chÊt ch¸y ®Ó cã thÓ lµm ®îc
C«ng ChÝnh rÊt phÊn khëi liÒn nãi: Theo t«i viÖc Êy.
nghÜ, qu©n ta Ýt nªn ph¶i dïng mu kÕ ®Ó
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
Nhng tíng qu©n còng nghÜ nh vËy th× ch¼ng kh¸c g× mét ®«i b¹n chÝ th©n ®ang
ta tin r»ng «ng ch¾c sÏ cã kÕ hay gióp ta nhµn du ng¾m c¶nh, Kh¸nh D ®øng trªn nói
®ã, h·y cø bµn tiÕp ®i ta thÊy c«ng viÖc cÇn cao, phãng tÇm m¾t nh×n ra biÓn kh¬i bao
kÝp l¾m råi, kh«ng thÓ chÇn chõ ®îc n÷a. la, l¹i quay nh×n däc theo con s«ng hun hót,
Ph¹m C«ng ChÝnh nãi: B©y giê ®ªm ®· l÷ng lê b×nh lÆng tr«i tõ B¾c vÒ Nam, råi
khuya l¾m nÕu cã bµn thªm n÷a e r»ng
tõ Nam vÒ B¾c. Hai bªn lµ hai d·y nói, ngän
còng cha kÕt qu¶ g×, xin cho ®Ó ®Õn ngµy
cao ngän thÊp ®iÖp trïng, nèi tiÕp nhau ch¹y
mai, t«i sÏ cïng Phã tíng ®i xem xÐt kü l¹i
dµi ®uæi theo con s«ng nhá; võa nh chë che
vïng nµy råi sÏ bµn tÝnh, th× míi cã thÓ ch¾c
gi«ng b·o cña sãng níc biÓn ®«ng trµn vµo,
ch¾n ®îc Kh¸nh D thÊy C«ng ChÝnh nãi vËy
cho lµ ph¶i, liÒn gËt ®Çu ng thuËn. l¹i nh ng¨n c¸ch c¸i gi¸ rÐt l¹nh lïng cña H¹
Sau ®ã C«ng ChÝnh c¸o tõ Phã tíng ra vÒ. Long vµ B¸i Tö Long ®em ®Õn. Nh×n hai d·y

PhÇn VI nói «m Êp con s«ng Mang th¬ méng vµo


Xem xÐt ®Þa h×nh c«ng chÝnh bµn kÕ lßng m×nh, Kh¸nh D thÇm nghÜ : Nã kh«ng
lËp trËn ho¶ c«ng
chØ vÉn lµm nhÞp cÇu nèi liÒn Th¬ng trÊn
- Suèt ngµy sau ®ã TrÇn Kh¸nh D, Ph¹m V©n §ån víi c¸c níc chung quanh ®Õn quan
C«ng ChÝnh ®i trªn mét chiÕc l©u thuyÒn, hÖ bu«n b¸n, mµ cã thÓ n¬i ®©y mét ngµy
quan s¸t ®Þa thÕ kh¾p vïng ®Ó t×m kÕ lËp kia sÏ lµm nªn mét chiÕn tÝch lÞch sö hµo
trËn ho¶ c«ng. Lóc ngåi trªn thuyÒn lóc trÌo hïng cho d©n téc. ¤ng quay l¹i nh×n viªn t-
lªn c¸c ngän nói cao ®Ó xem xÐt. Hai ngêi íng trÎ, thÊy C«ng ChÝnh còng ®ang trÇm t
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
suy nghÜ, «ng nãi : cã nh÷ng buæi ®i nh thÓ gi¶i quyÕt ®îc ®ã lµ nguyªn liÖu vµ ph-
thÕ nµy, ta míi thÊy hÕt vÎ ®Ñp hïng vÜ cña ¬ng tiÖn cÇn thiÕt nhÊt cho trËn ®¸nh nµy.
V©n §ån, non xanh níc biÕc, s«ng biÓn n¬i Nay t«i cã mét kÕ män võa nghÜ ra muèn
®©y, kh«ng thÓ ®Ó cho bän giÆc Nguyªn tr×nh lªn, kh«ng biÕt ý Phã tíng thÕ nµo?
M«ng ®Õn du ngo¹n, mµ ph¶i nhÊn ch×m TrÇn Kh¸nh D nãi : ViÖc ®¸nh th¾ng ®îc
chóng xuèng tËn biÓn s©u, ®Ó cho hÕt giÆc, mµ tíng sÜ tr¸nh ®îc th¬ng vong Ýt bÞ
tham väng bµnh tríng ®iªn cuång. tæn thÊt lµ ®iÒu bÊy nay lµm ta ph¶i lao
Råi «ng nãi tiÕp : t©m khæ trÝ ®Ó t×m kÕ ®¸nh. §· cã kÕ hay
- Nh÷ng tin tøc mµ ta míi nhËn ®îc, th× th× tíng qu©n cø ®a ra bµn dï khã kh¨n ®Õn
hiÖn nay Tho¸t Hoan ®ang chuÈn bÞ hîp mÊy còng ph¶i lµm ngay vµ lµm cho kú ®îc.
qu©n ë Lai T©n, råi sau ®ã sÏ chia ®êng Ph¹m C«ng ChÝnh nãi : MÊy ngµy qua
sang ®¸nh ta. VËy tíng qu©n cã kÕ g× hay theo cïng Phã tíng ®i xem xÐt suèt tõ bê Néi
h·y ®a ra cïng nhau bµn b¹c ®Ó kÞp cã kÕ Giang ®Õn bÕn s«ng Mang, t«i thÊy nã cã
s¸ch chÆn giÆc, nÕu chËm trÔ ta e råi trë chiÒu dµi ®Õn 40 n¨m m¬i dÆm ®êng
tay kh«ng kÞp. s«ng, mµ hai bªn s«ng l¹i cã 2 d·y nói cao
C«ng ChÝnh nãi : Tha Phã tíng tÊt c¶ kÐo theo, ch¼ng kh¸c g× 2 bøc trêng thµnh,
mäi kÕ s¸ch mµ Phã tíng ®· trï liÖu tõ tríc tíi ®ã lµ mét lîi thÕ thiªn nhiªn, nhng ®iÒu
nay qu¶ thùc ChÝnh nµy rÊt lÊy lµm kh©m quan träng mµ Phã tíng ®ang cÇn ®Ó ®¸nh
phôc, duy chØ cã mét ®iÒu mµ phã tíng cha th¾ng giÆc trËn nµy chÝnh lµ trªn ngän 2
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
d·y nói nµy tuy cã nhiÒu c©y to, nhng tõ lng huy ®éng lùc lîng d©n chóng toµn trÊn V©n
chõng nói trë xuèng l¹i mäc rÊt nhiÒu tre nøa §ån tham gia vµo trËn ®¸nh nµy, cã lÏ ph¶i
bæi tranh. NÕu Phã tíng lîi dông thø vËt liÖu giao cho 3 anh em tíng qu©n.
Êy ®ãng bÌ ®Ó ®¸nh mét trËn ho¶ c«ng th× Cßn c¸c viÖc kh¸c nh ®iÒu qu©n cña
lµm võa nhanh, võa tiÖn mµ kh«ng cã mét triÒu ®×nh ®i mai phôc c¸c n¬i, vËn
n¬i nµo cã ®iÒu kiÖn thuËn lîi h¬n. chuyÓn vËt liÖu chÊt ch¸y, l¬ng thùc ®Õn
Råi nh sî cã ngêi nghe ®îc, Ph¹m C«ng vò khÝ tõ ®Êt liÒn ra, th× sÏ giao cho c¸c t-
ChÝnh bÌn h¹ giäng nãi nhá víi Phã tíng vÒ ý íng kh¸c. C«ng ChÝnh thÊy thÕ nµo Ph¹m
nghÜ cña m×nh nghe C«ng ChÝnh nãi xong, C«ng ChÝnh nãi : Cßn mét ®iÒu rÊt quan
Kh¸nh D v« cïng mõng rì liÒn «m chÇm lÊy träng n÷a, nÕu Phã tíng kh«ng bµn tÝnh kü
Ph¹m C«ng ChÝnh mµ nãi : Mét kho b¸u ë t«i e r»ng th¾ng lîi tuy cã thu ®îc nhng
ngay tríc m¾t, thÕ mµ l©u nay ta kh«ng hÒ kh«ng trän vÑn, råi «ng chËm r·i nh¾c l¹i lêi
nghÜ tíi : NÕu vËy trêi kh«ng chØ cho ta kho Kh¸nh D nãi h«m tríc: Phã tíng ch¼ng ®· b¶o
b¸u, mµ cßn cho ta Ph¹m C«ng ChÝnh ®Ó lµ kh«ng lo viÖc ¤ M· Nhi, Phµn TiÕp mang
hiÕn kÕ lËp mu tiªu diÖt giÆc, phen nµy ¤ M· mÊy v¹n qu©n vµo t¶ng viªn cho Tho¸t Hoan
Nhi, Phµn TiÕp cã tµi trêi råi còng kh«ng b»ng lo viÖc 70 v¹n th¹ch l¬ng cña Tr¬ng
tho¸t khái tay ta. V¨n Hæ sÏ ®Õn ®îc Th¨ng Long ®ã sao. VËy
¤ng nãi tiÕp víi Ph¹m C«ng ChÝnh : Tuy mµ võa qua ta còng míi bµn lËp kÕ ho¶ c«ng
thÕ nhng viÖc ®ãng bÌ, lËp trËn cïng víi viÖc ®Ó diÖt giÆc, chø cha tÝnh ®Õn nh÷ng
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
viÖc kh¸c cã thÓ sÈy ra. TrÇn Kh¸nh D hái: Tho¸t Hoan. VËy th× bao nhiªu mu kÕ c«ng
VËy cßn nh÷ng viÖc g× n÷a? C«ng ChÝnh søc ta bá ra trong trËn ®¸nh nµy coi nh míi
®¸p vÝ nh ¤ M· Nhi, Phµn TiÕp mang qu©n chØ ®¹t ®îc mét nöa. TrÇn Kh¸nh D nãi:
thuû tiÕn tríc ®Ó më ®êng råi th× ®oµn C«ng ChÝnh nghÜ xa nh thÕ lµ ®óng, v×
thuyÒn l¬ng cña Tr¬ng V¨n Hæ vÉn ®i sau. vËy nªn ta ®· tÝnh tríc lµ ph¶i t×m c¸ch
Nh vËy toµn bé thuyÒn chiÕn giÆc sÏ lät vµo ®¸nh ®Ó dô giÆc lµm cho chóng chñ quan
trËn ®Þa phôc s½n cña qu©n ta tríc. Con coi thêng ta th× míi dÔ ®¸nh, viÖc ®iÒu
s«ng nµy tuy cã dµi nhng kh«ng réng chóng ®éng qu©n sÜ ®ãng t¹i cöa Suèt nhiÒu ®Ó
sÏ nèi ®u«i nhau ®Ó ®i. ¸n ng÷ kh«ng cho chóng ®i theo ®êng Êy
V× vËy 500 chiÕc thuyÒn chiÕn lät vµo mµ buéc chóng ph¶i ®i ®êng bªn nµy vµ
trËn ®Þa råi th× ®oµn thuyÒn l¬ng ®i sau còng ®Ó cho ¤ M· Nhi biÕt râ qu©n ta bè trÝ
vÉn ph¶i ë ngoµi trËn vµ còng cã thÓ chóng ë V©n §ån Ýt dÔ ®¸nh vµ dÔ ®i qua. Ta
®i chËm ch¹p sÏ c¸ch ®oµn thuyÒn chiÕn rÊt còng ®· cã mÑo s½n giao cho hai tíng TrÇn
xa. Lóc Êy ta ®¸nh nhau víi ®éi qu©n ®i tríc Toµn, TrÇn §a chÆn ®¸nh ®Ó cho qu©n tiªn
nÕu chóng cã thÊt b¹i th× ®oµn thuyÒn l- phong cña ¤ M· Nhi ph¶i thua mét vµi trËn
¬ng vÉn cßn ë sau lng, nÕu Tr¬ng V¨n Hæ ®Ó h¾n tøc giËn mµ mang sè qu©n thiÖn
biÕt ®îc ¤ M· Nhi ®· b¹i trËn tÊt chóng sÏ lui chiÕn ®i tríc. Råi ta sÏ gi¶ thua ®Ó chóng
l¹i ®Ó cã kÕ ho¹ch b¶o vÖ thuyÒn l¬ng, råi th¾ng ta vµi trËn n÷a, chóng tëng ta kh«ng
sau ®ã t×m c¸ch kh¸c ®Ó tiÕp vËn cho cßn qu©n vµ kh¶ n¨ng chèng l¹i n÷a sÏ yªn
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
trÝ tiÕn tríc. Sau ®ã ta míi lËp kÕ diÖt qu©n ®éi qu©n cña ta ra ®¸nh nhau ®Òu bÞ thua
®i b¶o vÖ thuyÒn l¬ng, trËt l¹i chØ cßn ch¹y vµ khi qu©n Nguyªn ®· vît ®îc qua
®oµn thuyÒn l¬ng ®i sau lóc ®ã ta míi cho s«ng Mang th× biÓn réng s«ng dµi më ra,
chóng vµo trËn ®Ó diÖt cho dÔ vµ míi cã giÆc sÏ chñ quan cho lµ qu©n ta Ýt l¹i ®· bÞ
thÓ thu gän ®îc sè l¬ng th¶o vò khÝ mµ ®¸nh b¹i, ®oµn thuyÒn l¬ng cïng bän ®i
chóng mang sang. Ta sÏ kh«ng ®Ó lé cho b¶o vÖ ¸p t¶i ®i sau còng cßn mÊy v¹n tªn
giÆc biÕt lùc lîng qu©n ta nhiÒu Ýt ra sao, th× dï qu©n ta cã cßn Ýt nhiÒu mµ ta ®¸nh
mµ chØ nªn cho nh÷ng binh thuyÒn nhá ra còng kh«ng th¾ng næi chóng. Bëi vËy ¤ M·
khiªu chiÕn, råi phôc binh ®¸nh óp ban Nhi sÏ yªn t©m vît ®i tríc kh«ng cÇn ph¶i
®ªm, ®Ó diÖt bít lùc lîng cña chóng lµm cho phßng bÞ. §Õn khi Êy, ta l¹i tÝnh kÕ dô bän
bíc tiÕn cña qu©n Nguyªn ph¶i chËm l¹i. b¶o vÖ, t¸ch chóng ra xa ®oµn thuyÒn l¬ng
Buéc giÆc ph¶i å ¹t ®a lùc lîng m¹nh tiÕn mµ ®¸nh, cuèi cïng trËt l¹i chØ cßn mÊy tr¨m
®¸nh qu©n ta, nh©n ®ã c¸c binh thuyÒn chiÕc thuyÒn l¬ng cña Tr¬ng V¨n Hæ ®Õn
nhá cña ta nÕu ®¸nh gi¶ thua ®Ó nhö giÆc, lóc Êy ta míi dïng kÕ nh ®· bµn ë trªn vµ sau
cèt sao lõa cho ¤ M· Nhi mang sè qu©n ®i ®ã dï cho ¤ M· Nhi, Phµn TiÕp cã biÕt Tr¬ng
tríc vît khái s«ng Mang. N¬i ®©y lµ mét con V¨n Hæ bÞ ®¹i b¹i mµ quay binh l¹i øng cøu
s«ng ®éc ®¹o l¹i cã nhiÒu ®¸ ngÇm ch¬ng th× chuyÖn ®· råi, chóng lµm sao cã thÓ
c¸t. GiÆc sî phôc binh qu©n ta ®¸nh óp, nªn xoay chuyÓn ®îc t×nh thÕ n÷a.
ph¶i thËn träng ®Ò phßng. Nhng khi nh÷ng
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
Nghe TrÇn Kh¸nh D nãi xong Ph¹m C«ng Non ngµn cao vót chõ, Tr¶i dµi bªn s«ng
ChÝnh thèt lªn: Nghe Phã tíng nãi t«i cho Ta ho¹ch trËn ®å, chõ c¸c tíng lËp c«ng
r»ng ®©y lµ mét mu kÕ tuyÖt vêi. NÕu K×a lò giÆc Nguyªn chõ, c¸c ng¬i biÕt
qu©n Nguyªn chñ quan coi thêng qu©n ta kh«ng?
th× ch¾c ch¾n chóng kh«ng tr¸nh khái thÊt Qu©n d©n §¹i ViÖt chõ, Trªn díi mét lßng.
b¹i. Phã tíng nãi: Tríc kia ta ®· nghÜ ra nhiÒu QuyÕt t©m quÐt s¹ch chõ, hÕt bän tµn hung
c¸ch ®¸nh ®Ó lõa giÆc Nguyªn nhng v× cßn Sãng níc s«ng Mang chõ, N¬i ®©y oai hïng
nhiÒu khã kh¨n trong viÖc ®¸nh háa c«ng. Nay mai bän bay chõ, Ch«n th©y gi÷a dßng
Nay C«ng ChÝnh ®· gióp ta gi¶i quyÕt trän Hìi Hèt TÊt LiÖt chõ, Ng¬i ®õng íc mong …
vÑn c«ng viÖc nµy. Ta yªm t©m l¾m råi nhÊt §©y trÊn V©n §ån chõ, ThÕ trËn lËp xong.
®Þnh sÏ lµm cho giÆc bÞ m¾c lõa vµo mu Ta h¸t bµi ca chõ, nhÊt ®Þnh thµnh c«ng
kÕ cña ta. Ngµy mai sÏ lÖnh cho c¸c tíng y §Êt níc thanh b×nh chõ, Bãng giÆc s¹ch
kÕ mµ thi hµnh. kh«ng

Sau ®ã «ng sai qu©n hÇu mang rîu ra Ca xong bµi h¸t phó thÊy trêi ®· vÒ

cïng C«ng ChÝnh ngåi uèng. Khi rîu ®· ngµ chiÒu, «ng b¶o qu©n lÝnh cho thuyÒn quay

ngµ thÊy trong lßng phÊn chÊn TrÇn Kh¸nh vÒ Dinh ®Ó «ng cßn héi c¸c tíng ®Ó bµn,

D vui vÎ ®øng dËy trá tay vÒ ph¬ng B¾c mµ viÖc lËp trËn. Trªn ®êng vÒ Ph¹m C«ng

®äc bµi phó nh sau : ChÝnh thÊy Phã tíng h«m nay vui vÎ, lßng

Trêi biÓn xanh xanh chõ, Xa vêi mªnh m«ng


TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
còng thÊy l©ng l©ng, phÊn chÊn liÒn ®äc qu©n do ¤ M· Nhi, Phµn TiÕp chØ huy cïng

tiÕp mÊy c©u th¬ : víi ®oµn thuyÒn l¬ng cña Tr¬ng V¨n Hæ th×

Non s«ng gÊm vãc lµ ®©y, xuÊt ph¸t tõ Kh©m Ch©u, ®i theo ®êng V¹n

DÇu cho d·i mËt ph¬i th©y còng ®µnh Ninh(1) mµ vµo V©n §ån. §¹o qu©n thuû nµy

§¸nh cho giÆc Th¸t tan tµnh, tiÕn chia lµm hai c¸nh. C¸nh thø nhÊt do ¤ M·

Gi÷ g×n non níc thanh b×nh ngµn n¨m. Nhi, Phµn TiÕp chØ huy mang mét v¹n n¨m
ngh×n qu©n vµ 150 chiÕc thuyÒn chiÕn.
C¸nh thø hai mang bèn v¹n n¨m ngh×n
PhÇn vi qu©n vµ 500 thuyÒn, võa thuyÒn chiÕn võa

Ngµy 28/10 n¨m §Þnh Hîi, ba ®¹o qu©n thuyÒn chë l¬ng. Do c¸c tíng M· VÞ, Lu Khª,

thuû bé Nguyªn M«ng ®· b¾t ®Çu lªn ®êng Tr¬ng Ngäc, PhÝ Cung Th×n, Tr¬ng V¨n Hæ

sang ®¸nh §¹i ViÖt. cÇm ®Çu.

§¹o qu©n V©n nam do H÷u thõa ¸i Lç Ngµy 12 th¸ng 11 thuû qu©n giÆc vît

chØ huy mang 4 v¹n qu©n ®i th¼ng tõ V©n qua cöa biÓn Kh©m Ch©u tiÕn ®Õn gÇn biªn

nam mµ tiÕn vµo T©y B¾c. giíi §¹i ViÖt th× ®Ëu l¹i.

Cßn TrÊn nam v¬ng Tho¸t Hoan sau khi ¤ M· Nhi cho gäi c¸c tíng ®Õn th¬ng

chia qu©n víi ¤ M· Nhi ë Lai t©n th× ®em nghÞ. H¾n nãi : Th¸i tö tõ khi khi mang

40 v¹n ®¹i qu©n theo ®êng Léc Ch©u, Léc qu©n tiÕn vµo ®Êt Giao ChØ tíi nay ®· ®îc

B×nh, L¹ng S¬n mµ vµo §«ng B¾c. §¹o thuû gÇn nöa th¸ng. NÕu kh«ng gÆp trë ng¹i g×
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
trªn däc ®êng ®i, th× b©y giê ®· yªn trÝ Tham chÝnh Phµn TiÕp nãi : Qu©n ta
®ãng ®¹i b¶n doanh ë V¹n kiÕp. Ta tin r»ng ®· gÇn ®Õn L·ng S¬n, §a Mç råi, vïng ®Êt
lÇn nµy vua t«i nhµ TrÇn nghe tiÕng qu©n ta nµy rÊt träng yÕu cña Giao ChØ, ch¾c bän
kÐo sang ch¾c ph¶i khiÕp sî mµ rót ch¹y. Quèc TuÊn, Kh¸nh D ®· cã phßng bÞ. T¹m
Chóa Thîng ®· tiªu liÖu tÝnh tríc, v× sî khã thêi §« ®èc h·y nªn chia binh tiÕn vµo ®Ó
kh¨n trong viÖc vËn chuyÓn l¬ng th¶o b»ng th¨m dß ®éng tÜnh, xem lùc lîng cña chóng
®êng bé, nªn ®· cho chóng ta mang qu©n l- m¹nh yÕu ra sao, råi sÏ ®a hÕt qu©n tiÕn
¬ng theo ®êng nµy ®Ó tiÕp øng. Trªn ®êng vµo sau ®Ó kÞp héi binh víi TrÊn Nam V¬ng
®i, nÕu Th¸i tö kh«ng cíp ®îc l¬ng thùc ë ë V¹n KiÕp.
däc ®êng hoÆc cha ®o¹t ®îc c¸c kho l¬ng ¤ M· Nhi nãi : Tham ChÝnh bµn thÕ
th¶o cña bän TrÇn Quèc TuÊn th× sè l¬ng còng ph¶i, vËy nay ta cö hai tíng T¹ H÷u
mµ chóng ta mang theo ®©y vÉn ®ñ dïng Khuª vµ Bå Tý Thµnh lµm tiªn phong ®i tríc
trong vµi th¸ng. Khi ®· b×nh ®Þnh xong dÊt ®Ó më ®êng. T¹ H÷u Khuª hái : Vµo V¹n
Giao ChØ, b¾t sèng vua t«i nhµ TrÇn råi th× KiÕp cã hai con ®êng, vËy ®« ®èc chän h-
ch¼ng ph¶i lo g× n÷a. VËy tríc khi tiÕn íng ®i nµo xin cho biÕt. ¤ M· Nhi nãi : C¸c
qu©n vµo ®Êt nµy, c¸c «ng thÊy cã viÖc g× «ng cø vît qua L·ng S¬n, theo s«ng ThiÕp
lo ng¹i cÇn ph¶i bµn ®Þnh, th× cø viÖc ®a H¶i tiÕn th¼ng ®Õn Néi Giang(1) mµ vµo
ra ®Ó ta cïng bµn. V©n §ån, nÕu kh«ng cã g× trë ng¹i th× ®Ëu
l¹i ®ã nghØ ng¬i chê ta.
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
§Ó kÝch thÝch lßng tham muèn cña bän ThÊy ®« ®èc lµ mét viªn tíng giµ khÐt
tíng Nguyªn ®Ó chóng tiÕn qu©n nhanh tiÕng tµn ¸c giÕt ngêi kh«ng biÕt gím tay,
h¬n, ¤ M· Nhi l¹i nãi : V©n §ån lµ chèn giao l- lóc nµy l¹i ®ang mang träng tr¸ch chØ huy
u ®« héi, n¬i bu«n b¸n lín nhÊt cña Giao mét ®¹o qu©n lín, mµ vÉn lu«n nghÜ ®Õn
chØ, c¶nh ®Ñp, ngêi ®«ng, sÇm uÊt ch¼ng cña c¶i, b¹c vµng, ch©u b¸u, g¸i ®Ñp rîu
kÐm chèn kinh kú. Ngäc trai ch©u b¸u, gÊm ngon, nªn nh÷ng tªn tíng trÎ nhµ Nguyªn
vãc lôa lµ, s¬n hµo h¶i vÞ kh«ng thiÕu thø cµng thªm h¨m hë phÊn chÊn. Nghe ®« ®èc
g×. Nã cßn lµ n¬i V¬ng T«n c«ng tö, c«ng nãi vËy chóng hÝ höng chØ muèn tiÕn qu©n
chóa, tiÓu th c¶ níc ra ®©y bu«n b¸n ¨n thËt nhanh ®Õn V©n §ån ®Ó thëng thøc
ch¬i. ¤i g¸i ®Ñp, rîu ngon, Cao l©u töu qu¸n, cña l¹ vµ cíp bãc cña c¶i, cña nh©n d©n n¬i
ch¼ng thÓ n¬i nµo b× kÞp. Ta cßn cha biÕt th¬ng trÊn nµy.
trai V©n §ån th× nh thÕ nµo? Nhng nghe L¹i nh ®Ó trÊn an thªm cho c¸c tíng ¤
Giao chØ cã c©u: “ G¸i LiÔu Mai, Trai V©n M· Nhi nãi tiÕp: Qu©n do th¸m ®· b¸o vÒ
§ån” ®ñ biÕt con g¸i n¬i ®©y ®Ñp l¾m, cho ta biÕt: Bao nhiªu binh m· qu©n Giao
nÕu kh«ng ph¶i lµ tuyÖt thÕ giai nh©n. C¸c ChØ ®· tËp trung hÕt t¹i vïng Cöa Suèt, sè
«ng cè g¾ng lªn! Ta còng muèn ®i nhanh qu©n phßng bÞ ë V©n §ån kh«ng ®¸ng lµ
®Õn TrÊn V©n §ån ®Ó nghØ ng¬i mét vµi bao, nhng dï Kh¸nh D cã tËp trung qu©n mét
®ªm ë ®ã cho t©m hån ®îc th¶nh th¬i ®«i chç, th× mét chäi bèn, chóng còng kh«ng
chót, råi sÏ tiÕn qu©n còng cha muén. thÓ nµo th¾ng næi qu©n ta.
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
Phµn TiÕp lµ mét tªn tíng biÕt lo xa, H¾n phao tin nh vËy ®Ó ®¸nh lõa
thÊy ¤ M· Nhi nãi vËy bÌn lªn tiÕng : §« ®èc qu©n ta, nhng thùc th× chóng l¹i tËp trung ë
nªn thËn träng kh«ng thÓ coi thêng bän Giao V©n §ån th× sao? Lu Khuª còng tiÕp lêi : §-
chØ, mµ ta ®· biÕt Kh¸nh D lµ mét con ngêi êng V©n §ån tuy dÔ ®i, nhng n¬i ®ã chØ cã
l¾m mu nhiÒu kÕ. mét con ®êng ®éc ®¹o, l¹i l¾m ®¸ ngÇm,
LÇn nµy ra ®©y h¾n ®îc vua cña h¾n ch¬ng c¸t. NÕu cã g× bÊt tr¾c sÈy ra qu©n
träng dông ®îc TrÇn Quèc TuÊn tin dïng; ®ã Kh¸nh D vÝt chÆt hai bªn ®Çu ®u«i l¹i ®Ó
lµ ®iÒu lµm chóng ta ph¶i suy nghÜ vµ thËn ®¸nh, th× ta khã bÒ xoay së, xin ®« ®èc
träng víi viªn tíng nµy. xem xÐt l¹i.
¤ M· Nhi nãi : Cha ch¾c Kh¸nh D ®· lµm ¤ M· Nhi thÊy c¸c tíng cø bµn ra t¸n vµo
nªn trß trèng g×, nÕu binh lùc m¹nh l¹i cho m·i nh vËy th× c¶ cêi b¶o : C¸c «ng qu¸ lo xa
®ãng tÊt c¶ ë vïng Cöa Suèt. Kh¸nh D sî ta ®Êy; kh«ng ph¶i ta chØ cho qu©n ®i do
®i theo con ®êng Êy mµ vµo V¹n KiÕp, nªn th¸m kh«ng th«i, mµ ta cßn cã ngêi t©m
míi tËp trung qu©n t¹i ®ã ®Ó c¶n bíc qu©n phóc n»m trong qu©n doanh cña TrÇn Quèc
ta. Nhng ta d¹i g× ®i theo con ®êng Êy ®Ó T¶ng. Ta thõa biÕt chóng ®· bè trÝ mét lùc l-
m¾c mu chóng. M· vÞ thÊy ¤ M· Nhi nãi vËy îng m¹nh ë ®©y. Nh÷ng chç hiÓm yÕu
bÌn lªn tiÕng : Tha ®« ®èc trong binh ph¸p chóng ®Òu cho qu©n mai phôc s½n. Vïng
®· cã c©u : “H H Thùc Thùc”, biÕt ®©u ®ã cöa Suèt ®¶o ®¸ nhiÒu, s«ng l¹ch ch»ng
l¹i lµ mu kÕ cña Kh¸nh D. chÞt khã ®i ta kh«ng biÕt ®©u mµ lÇn. NÕu
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
®i con ®êng Êy cã kh¸c chi lät vµo b¸t qu¸i bÊt giê chèng ®ì kh«ng næi, ph¶i mang
trËn ®å; cã qua ®îc còng hao binh tæn tíng, qu©n th¸o ch¹y. Hai tíng nhµ TrÇn cho qu©n
mµ kh«ng biÕt ®Õn bao giê míi vît ®îc qua ®uæi theo chÐm giÕt qu©n Nguyªn t¬i bêi,
®©y. Th¸i tö ®ang nãng lßng chê ta, mµ chñ 5000 qu©n ba phÇn chØ cßn mét, qu©n
yÕu lµ chê l¬ng th¶o; nÕu chÇn chõ, chËm TrÇn cßn thu ®îc hµng chôc thuyÒn chiÕn,
chÔ e r»ng qu©n kh«ng cã l¬ng th× cµng khÝ cô. T¹ H÷u Khuª vµ Bå Tý Thµnh «m ®Çu
®«ng cµng nguy khèn. Th«i c¸c «ng ®õng m¸u ch¹y vÒ ®Õn nöa ®êng th× gÆp Tr¬ng
bµn c·i n÷a. Ngäc cïng víi TrÇn Träng §¹t mang qu©n sang
Nãi ®o¹n, ¤ M· Nhi liÒn truyÒn lÖnh cho ®Õn tiÕp øng. Chóng bµn nhau ®ãng binh
hai tíng T¹ H÷u Khuª vµ Bå Tý Khµnh ®em l¹i råi cho ngêi vÒ b¸o ®Ó ¤ M· Nhi biÕt tin
5000 qu©n ®i tríc. Ngµy 18/11 ( n¨m §inh thÊt trËn.
Hîi ) hai tíng Nguyªn lÜnh mÖnh mang qu©n Bªn nµy Phã tíng TrÇn Kh¸nh D ®îc tin
®i. Buæi s¸ng h«m ®ã, bçng nhiªn s¬ng mï th¾ng trËn, «ng rÊt lÊy lµm mõng nãi : §©y
bu«ng xuèng phñ kÝn mÆt s«ng. T¹ H÷u cha ph¶i lµ trËn th¾ng lín, nhng lµ trËn
Khuª vµ Bå Tý Thµnh ®ang ®i bçng mÊt hÕt th¾ng ®Çu tiªn, nã sÏ g©y khÝ thÕ phÊn
ph¬ng híng, nhng vÉn ®µnh cø ph¶i cho chÊn cho qu©n ta vµ lµm cho giÆc hoang
qu©n dß dÉm tiÕn vµo. Bän chóng gÇn tíi mang lo sî.
L·ng S¬n liÒn bÞ phôc binh cña tíng TrÇn Nhng råi, víi sè qu©n ®«ng, tíng nhiÒu,
Toµn, TrÇn §a ®æ ra ®¸nh óp. GiÆc bÞ ®¸nh ¤ M· Nhi nhÊt ®Þnh sÏ tiÕn qu©n å ¹t ®¸nh
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
ta, ®Ó lÊy l¹i nhuÖ khÝ cho ba qu©n. B©y vµ Tíng qu©n cã bÞ mÊt ®Çu ®Õn tr¨m lÇn,
giê lµ mïa ®«ng, ®ang lóc s¬ng mï gi¨ng còng vÉn kh«ng chuéc ®îc hÕt téi lçi. Råi
kÝn mÆt s«ng, giÆc sî phôc binh cña ta cha «ng nãi tiÕp : Trong binh ph¸p cã nãi : “Phµm
ch¾c ®· d¸m tiÕn qu©n ngay. C¸c tíng chí ngêi cÇm qu©n giái, th× kh«ng cÇn bµy
nªn ham ®¸nh mµ chØ khua chiªng, ®¸nh trËn, ngêi giái bµy trËn th× kh«ng cÇn ®¸nh.
trèng, ®Ó nghi binh. Chóng kh«ng biÕt Ngêi giái ®¸nh th× kh«ng thua, ngêi khÐo
qu©n ta nhiÒu Ýt ra sao, l¹i sî ta cã mu mÑo thua th× kh«ng chÕt”. Ta Ýt nhiÒu cã ®äc
g× nªn ph¶i chê mï tan råi míi d¸m hµnh binh th, binh ph¸p, nhng b¸t qu¸i ®å, hoµng
®éng. Ta sÏ cã c¸ch ®¸nh ®Ó chóng thua xµ trËn l¹i kh«ng hîp víi ®Þa thÕ n¬i ®©y,
thªm mét vµi trËn n÷a, nãi xong «ng truyÒn nªn ta rÊt lÊy lµm bÝ kÕ, nay ®îc C«ng
lÖnh cho c¸c tíng y kÕ «ng dÆn mµ thi hµnh. ChÝnh gióp ta bµy c¸ch ®¸nh giÆc, lËp trËn,
Khi mäi ngêi ®· nhËn lÖnh ®i råi, «ng cã ®Çy ®ñ c¶ nh÷ng phÐp t¾c mµ trong
míi quay sang hái Ph¹m C«ng ChÝnh: TrËn binh ph¸p cha nãi. Cßn thªm ®îc c¸i bÊt ngê,
®Þa ho¶ c«ng cã cßn g× ph¶i lo n÷a kh«ng? vÒ kiÕm nguyªn vËt liÖu ®Ó ®¸nh ho¶
C«ng ChÝnh ®¸p: Tha Phã tíng ®· xong xu«i c«ng, võa ®ì tèn kÐm c«ng quü, l¹i dùa ®îc
tÊt c¶ tõ l©u. Kh¸nh D nãi: VËy th× hay qu¸ : vµo søc d©n c¶ vÒ nh©n tµi, vËt lùc. Võa
Ta ®ang lo, nÕu cha hoµn chØnh sÏ mÊt hÕt lµm cho hä phÊn chÊn, tin tëng gióp ®ì triÒu
thêi c¬. Qu©n giÆc ®· ®Õn s¸t n¸ch mµ ®×nh ®¸nh giÆc, l¹i ®éng viªn khÝ thÕ
trËn ®Þa cha xong, ®Ó sÈy ra thÊt b¹i th× ta qu©n sÜ cña ta. §iÒu Êy chøng tá r»ng, tíng
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
qu©n lµ mét ngêi rÊt th«ng minh, tµi giái. Con thuyÒn vît qua ®¶o C¸nh Nh¹n
NÕu trËn nµy th¾ng lín th× c«ng ®Çu ph¶i ®Õn tËn cöa biÓn Néi Giang, trªn s«ng s¬ng
thuéc vÒ tíng qu©n ®ã. Ph¹m C«ng ChÝnh mï cßn gi¨ng nh¹t nhng vÉn nh×n thÊy bê.
nãi : C¸i lîi thÕ vÉn lµ ta cã hai d·y nói cao Phãng tÇm m¾t quan s¸t c¶ mét chiÒu dµi
hai bªn lµm lªn bøc têng thµnh, mµ trong ®ã trËn ®Þa, ®©u ®©u Kh¸nh D còng chØ
l¹i chøa chÊt nhiÒu nguyªn liÖu lµm chÊt nh×n thÊy mét mµu xanh, mê mê b¸t ng¸t
®èt. VËy lµ trêi gióp Phã tíng ®Ó ph¸ giÆc, cña só vÑt mäc lªn theo hai bªn bê ghÒnh
chø ChÝnh nµy ®©u cã tµi c¸n g× mµ d¸m nói, tuyÖt nhiªn kh«ng thÊy bãng mét chiÕc
nhËn lêi khen cña Phã tíng. TrÇn Kh¸nh D nãi thuyÒn bu«n nµo qua l¹i. Lóc b×nh thêng, th-
: Tíng qu©n nãi vËy lµ rÊt khiªm tèn ®Êy. ¬ng c¶ng V©n §ån tÊp nËp thuyÒn bÌ lµ vËy,
Th«i ®îc, «ng h·y vÒ lo liÖu thªm cho trËn mµ nay thi tho¶ng míi cã mét vµi chiÕc
®Þa ®îc chu toµn ®i ®·, cßn viÖc hay dë thuyÒn tuÇn tiÔu trªn s«ng, hoÆc tiÕp vËn l-
ph¶i chê khi ph¸ xong giÆc bÊy giê sÏ râ. ¬ng th¶o, khÝ cô ®i qua. KiÓm tra trËn ®Þa
Ngµy mai ta sÏ cïng Tíng qu©n ®i duyÖt l¹i xong ®©u ®Êy, TrÇn Kh¸nh D rÊt lÊy lµm
trËn ®Þa mét lÇn n÷a. hµi lßng víi Ph¹m C«ng ChÝnh: ¤ng qu¶ thËt
Nh ®· nãi víi Ph¹m C«ng ChÝnh h«m tr- lµ mét ngêi tµi trÝ, kh¾p vïng V©n §ån
íc. Ngµy h«m sau TrÇn Kh¸nh D lªn ®êng ®Ó kh«ng thÓ cã ngêi thø hai. §Õn nh ta ®· cïng
duyÖt l¹i trËn ®Þa. «ng bµy ra lËp trËn ®Þa, thÕ mµ ban ngµy
®øng ngoµi nh×n vµo, C«ng ChÝnh cßn
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
®¸nh lõa ®îc c¶ m¾t ta. VËy th× qu©n d©n binh. Nh÷ng trai tr¸ng kháe m¹nh ®Òu
Nguyªn lµm sao mµ ph¸t hiÖn ®îc. B©y giê ®· ®îc tËp tµnh thªm c¸c m«n vâ nghÖ, b¾n
viÖc bè trÝ trËn ®Þa ®· ®îc chu toµn, ta yªn cung, phãng lao, nÐm ®¸ råi sÏ ®a ®i mai
t©m l¾m råi. Cø dÇn dÇn, chê ngµy nµo trêi phôc ë c¸c n¬i. HÇu hÕt c¸c thuyÒn bÌ lín
bu«ng giã lµ mï tan, qu©n Nguyªn sÏ kÐo nhá cña d©n, ®Òu ®· ®îc träng dông vµo
®Õn, lóc ®ã ta míi ®a chóng vµo trËn. Nhng viÖc vËn chuyÓn l¬ng th¶o, vËt liÖu qu©n
®©y míi chØ lµ trËn ®Þa ho¶ c«ng, vËy cßn lÝnh. KhÝ thÕ d©n chóng lóc nµy s«i ®éng
qu©n phôc ë c¸c n¬i «ng ®· bè trÝ nh thÕ phÊn chÊn l¾m, nÕu giÆc ®Õn, lµ hä sÏ gãp
nµo? Ph¹m C«ng ChÝnh nãi: Ngoµi ®éi qu©n hÕt c«ng søc, x¬ng m¸u cña m×nh cho viÖc
cña TriÒu ®×nh chóng t«i kh«ng cã tr¸ch chiÕn th¾ng qu©n Nguyªn, mong Phã tíng
nhiÖm. Riªng d©n binh th× ®· cã mÆt ®Çy cø an t©m. Nghe xong, Kh¸nh D rÊt mõng vµ
®ñ, ®ang phôc s½n trªn c¸c triÒn nói, vµ c¶m ®éng, «ng nãi : D©n chóng n¬i ®©y
chung quanh trËn ®Þa. Cßn l¹i tÊt c¶ lµ qu¶ thËt ®· cho ta mét chç dùa v÷ng ch¾c,
nh÷ng ngêi d©n V©n §ån, tõ ®µn «ng, ®µn kh«ng chØ lµm cho tíng sÜ cña ta thªm phÊn
bµ, trÎ giµ, trai g¸i nÕu cßn søc kháe hä còng chÊn, tin tëng vµo chiÕn th¾ng nay mai, mµ
®· ®Õn ®©y ®ãng gãp c«ng søc cña m×nh chÝnh hä míi lµ nh÷ng ngêi ®· ®ãng gãp
cïng víi TriÒu ®×nh ®¸nh giÆc. Hä lªn rõng phÇn lín sù thµnh c«ng trong viÖc tiÖu diÖt
lÊy tre nøa, bæi tranh vÒ ®ãng bÌ; nhËn viÖc qu©n Nguyªn lÇn nµy.
nÊu c¬m, g¸nh níc, phôc vô qu©n binh vµ
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
Råi «ng b¶o víi C«ng ChÝnh : C«ng viÖc trªn s«ng. Ngµy 18/11 khi míi bíc ch©n vµo
ë ®©y coi nh ta ®· xong, b©y giê tíng qu©n §¹i ViÖt, bän T¹ H÷u Khuª bÞ l¹c trong s¬ng
h·y ®em binh ®i gÊp ra L·ng S¬n kÕt hîp víi mï ®· mét lÇn bÞ thÊt b¹i, nªn cø hËm høc
qu©n cña tíng TrÇn Toµn ®Ó thùc thi mu kÕ chØ chê mï tan lµ cho qu©n tiÕn vµo. M·i
lõa giÆc, mµ ta ®· giao tõ tríc. Ph¹m C«ng ®Õn ngµy 25/11 tuy s¬ng mï vÉn cßn phñ
ChÝnh lÜnh lÖnh mang qu©n ®i liÒn. TrÇn tr¾ng trªn c¸c ngän nói, tr«ng ch¼ng kh¸c
Kh¸nh D l¹i cö tíng TrÇn §¨ng Minh mang mËt nh÷ng vµnh kh¨n tang, nhng díi lßng s«ng
lÖnh sang Cöa Suèt ®Ó TrÇn Quèc T¶ng th× mï ®· nh¹t dÇn. Chóng thÊy mï tan, ¤ M·
chuÈn bÞ cho trËn ®¸nh s¾p tíi ë cöa biÓn Nhi liÒn lÖnh cho TrÇn Träng §¹t mang qu©n
Lôc Thñy. tiÕn vµo.
- Trong nh÷ng ngµy qua, thêi gian cø NhËn ®îc lÖnh, TrÇn Träng §¹t bµn cho
chÇm chËm tr«i ®i, xa xa vÒ phÝa L·ng S¬n, tiÕn qu©n ngay nhng T¹ H÷u Khuª vµ Bå Tý
§a Mç ®«i lóc ré lªn tiÕng trèng tiÕng cång Thµnh mÊy h«m tríc ®· bÞ qu©n TrÇn ®¸nh
vµ tiÕng qu©n reo, nhng chiÕn trËn l¹i kh«ng thua mét trËn t¶ t¬i, ®Õn nay vÉn cßn thÊy
hÒ xÈy ra, v× c¶ hai bªn cïng kiÒm chÕ ®Ó sî, nªn bµn ngang : Trêi ®· s¾p tèi, nÕu cho
th¨m dß lùc lîng cña nhau, t×nh thÕ ch¼ng qu©n ®i vµo ban ®ªm e cã phôc binh sÏ
kh¸c mét ngßi næ chËm. kh«ng lîi, chi b»ng ®Ó ®Õn ngµy mai h·y
Sù v¾ng lÆng c¨ng th¼ng Êy chØ do tiÕn qu©n th× kh«ng lo g× c¶. Träng §¹t nãi
mét lÏ; s¬ng mï vÉn cßn bao phñ dÇy ®Æc : Bän TrÇn Toµn còng chØ lõa ta ®îc mét lÇn
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
th«i, v× ta bÞ l¹c trong x¬ng mï, l¹i chñ quan m¹nh miÖng víi bän T¹ H÷u Khuª, l¹i thÊy
coi thêng chóng, nªn míi bÞ ®¸nh bÊt ngê. ®éi qu©n nµy còng kh«ng nhiÒu, nªn h«
Nay ta ®· gép binh thµnh mét lùc lîng m¹nh, qu©n cho thuyÒn x«ng tíi ®ãn ®¸nh qu©n
l¹i cã phßng bÞ chu ®¸o, TrÇn Toµn giái l¾m TrÇn. Míi giao tranh ®îc Ýt hiÖp thÊy thÕ yÕu
còng chØ cã ®é vµi ba ngh×n qu©n sao kh«ng thÓ chèng cù næi, TrÇn Toµn liÒn h«
d¸m cù l¹i qu©n ta. NÕu c¸c «ng sî chóng, qu©n chÌo thuyÒn rót ch¹y. ThuyÒn cña
th× t«i vµ Tíng qu©n Tr¬ng Ngäc mang binh qu©n TrÇn thon nhá chÌo rÊt nhanh, bän tíng
®i tríc, hai «ng ®i sau tiÕng øng. BÞ TrÇn Nguyªn h« qu©n ®uæi theo, nhng thuyÒn
Träng §¹t nãi khÝch, l¹i cßn nhËn viÖc mang lín chÌo chËm kh«ng sao ®uæi kÞp. §ang lóc
qu©n ®i tríc, nªn T¹ H÷u Khuª vµ Bå Tý ®uæi theo kh«ng phßng bÞ, bçng thÊy hai
Thµnh còng thÊy yªn t©m. ThÕ tåi, chóng bªn t¶ h÷u tiÕng reo hß vang dËy, hai ®éi
lÖnh cho qu©n sÜ nhæ neo, nh»m híng L·ng thñy qu©n x«ng ra, chiªng trèng vang trêi,
S¬n tiÕn ®Õn. Yªn trÝ TrÇn Toµn sÏ kh«ng råi cung ná trªn c¸c thuyÒn chiÕn cña qu©n
tÝnh tíi viÖc bän chóng l¹i tiÕn qu©n vµo lóc TrÇn cø thi nhau nhÌ thuyÒn qu©n Nguyªn
nµy. Kh«ng ngê vµo kho¶ng canh hai, thÊy lï mµ b¾n.
lï mét ®éi thñy qu©n gåm nh÷ng chiÕc - Vµo lóc bÊt thÇn, bän TrÇn Träng §¹t
thuyÒn c¸nh Ðn thon nhá x«ng ra, nh»m cha biÕt xö trÝ ra sao, th× ®µng sau lng
gi÷a ®éi h×nh qu©n Nguyªn ®¸nh tíi. TrÇn chóng qu©n TrÇn còng Ëp tíi ®¸nh tËp hËu.
Träng §¹t lÊy lµm chét d¹, nhng v× ®· trãt nãi §éi qu©n ®i tríc ®ang rót ch¹y thÊy vËy
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
còng quay binh l¹i ®¸nh. ThÕ lµ ba bÒ bèn ®îc mi th× ta quyÕt mæ bông, ¨n gan mi míi
bªn ®Òu cã qu©n TrÇn, giÆc Nguyªn bÞ bao h¶ d¹. Sau ®ã h¾n cho ®ßi ba tíng vµo hái
v©y vµo gi÷a, ®µnh høng chÞu tªn ná cña c¬ sù ®Çu ®u«i, råi sai ®em TrÇn Träng §¹t
qu©n TrÇn b¾n sang nh ma. ra chÐm. Tham chÝnh Phµn TiÕp can : NÕu
Bän TrÇn Träng §¹t hoang mang bèi rèi, chÐm TrÇn Träng §¹t lóc nµy e kh«ng cã lîi, §«
chØ cßn c¸ch më mét ®êng m¸u tho¸t ch¹y. ®èc nªn tha téi ®Ó TrÇn Träng §¹t ®íi téi lËp
Tªn tíng Bå Tý Thµnh bÞ tªn b¾n chÕt, TrÇn c«ng. C¸c tíng kh¸c còng xóm vµo can ng¨n
Träng §¹t còng bÞ th¬ng. T¹ H÷u Khuª, Tr¬ng m·i, ¤ M· Nhi míi tha téi chÕt cho TrÇn Träng
Ngäc thóc qu©n chÌo thuyÒn ch¹y tho¸t ®îc §¹t. H¾n nãi : Míi ra qu©n mµ ta ®· bÞ thua
ra ngoµi, chóng bÌn thu nhÆt tµn qu©n kiÓm hai trËn, kh«ng biÕt råi ®©y bän Giao ChØ
®iÓm l¹i thÊy mÊt qu¸ nöa, vµ hµng chôc cßn cã mu m« g× n÷a ®Ó c¶n bíc qu©n ta.
chiÕc thuyÒn chiÕn. T¹ H÷u Khuª lo l¾ng Phen nµy ta sÏ xuÊt hÕt binh lùc quyÕt ®Ì
tr¸ch TrÇn Träng §¹t : T«i ®· khuyªn nhng «ng bÑp sù kh¸ng cù cña chóng. BÞ thua hai trËn
kh«ng nghe, v× t«i biÕt bän Giao ChØ rÊt ¤ M· Nhi tøc giËn m¸u muèn trµo lªn tËn cæ.
nhiÒu quû kÕ mu ma kh«ng biÕt ®©u mµ l- ¤ M· Nhi tøc giËn lµ ph¶i, bëi b¶n chÊt ®· lµ
êng. Phen nµy biÕt nãi l¹i víi §« §èc ra sao? mét tªn tíng M«ng Cæ tµn b¹o, l¹i cËy vâ
TrÇn Träng §¹t nÝn thinh kh«ng d¸m nãi g×. ¤ nghÖ cao siªu, cÇm n¾m trong tay mét lùc l-
M· Nhi ®îc tin thÊt trËn b¸o vÒ tøc l¾m, h¾n îng thñy qu©n hïng m¹nh, quan träng, gåm
gÇm lªn : GiËn thay tªn TrÇn Toµn! Ta mµ tãm n¨m s¸u v¹n tªn, hµng chôc viªn tíng giái. Hèt
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
TÊt LiÖt dèc tói vµo canh b¹c nµy, nªn ®· ®Õn ngµy 28/11 sÏ héi qu©n víi Tho¸t Hoan
®iÒu ®éng v¬ vÐt hÕt mÊy v¹n qu©n thñy ë V¹n KiÕp theo ®óng kú hÑn. Nhng ®· gÇn
cïng 500 thuyÕn chiÕn cña 3 tØnh Giang hÕt th¸ng 11 råi mµ cø ph¶i nhÝch dÇn tõng
Hoµi, Giang T©y, Hå Qu¶ng hµng v¹n qu©n bíc g©y nhiÒu khã kh¨n cho ý ®Þnh ®¸nh
ë ®¶o H¶i Nam. Råi lÊy bän h¶i ®¹o vËn l- nhanh, th¾ng nhanh cña Tho¸t Hoan, nªn ¤
¬ng lµ V¹n hé hÇu Tr¬ng V¨n Hæ, PhÝ Cung M· Nhi cµng lo l¾ng ph¶i cÊp tèc cho héi c¸c
Th×n, §¹o §¹i Minh cïng nh÷ng bän tíng giái tíng l¹i ®Ó bµn mu tÝnh kÕ ®èi phã víi qu©n
kh¸c nh TrÇn Träng §¹t, An Phñ Sø Lé, Quúnh TrÇn. ¤ M· Nhi b¶o víi c¸c tíng r»ng: NÕu
Ch©u, T¹ H÷u Khuª tæng qu¶n qu©n V©n qu©n ta cø ®¸nh nhau d»ng dai víi bän Giao
Nam Ninh, Bå Tý Thµnh tæng qu¶n qu©n ChØ m·i nh thÕ nµy chØ thªm hao binh tæn
d©n Diªn Lan. tíng, mµ kh«ng biÕt ®Õn bao giê míi tíi ®îc
Ngoµi ra cßn cã nh÷ng tíng giái kh¸c V¹n KiÕp, ®Ó héi binh víi TrÊn Nam V¬ng.
nh : M· vÞ Tõ Kh¸nh, Tr¬ng Ngäc, Lu Khuª, Chi b»ng ta tËp trung hÕt binh lùc ®Ó cïng
TÝch LÖ C¬, §iÒn Nguyªn So¸i, DiÖt H¾c Mª tiÕn ®¸nh th× bän Kh¸nh D, TrÇn Toµn dï cã
Th¸t, A Lý Quü ThuËn vv ... l¹i phong h¾n mu ma chíc quû g× còng kh«ng th¾ng næi.
cïng Phµn TiÕp lµm tham tri chÝnh sù, víi Phµn TiÕp cïng bän tíng Nguyªn ®Òu
chøc ®« ®èc. ThÕ mµ bÞ ®éi qu©n nhá bÐ cho lµ ph¶i liÒn ph©n cho M· VÞ, Tõ Kh¸nh,
cña TrÇn Toµn ®¸nh cho thua liÓng xiÓng. Tr¬ng Ngäc, Lu Khuª ®i tiÒn ®¹o, ¤ M· Nhi,
§ang nãng lßng muèn ®i nhanh ®Ó kÞp Phµn TiÕp ®i liÒn ®Ó tiÕp øng. PhÝ Cung
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
Th×n, §ao §¹i Minh, TrÇn Träng §¹t, T¹ H÷u ¤ M· Nhi s¾p xÕp l¹i qu©n tíng nh»m
Khuª ®i sau ®Ó b¶o vÖ ®oµn thuyÒn l¬ng ®Ó cho lÇn tiÕn qu©n nµy kh«ng bÞ s¬ hë
cña Tr¬ng V¨n Hæ. nh mÊy lÇn tríc n÷a. §« §èc ®· ra qu©n lµ
Bµn ®Þnh xong, ¤ M· Nhi cho qu©n chØ cã chiÕn th¾ng, kh«ng cã chiÕn b¹i.
xuÊt ph¸t. TrÇn Kh¸nh D võa nhËn ®îc tin ®· MÊy tr¨m chiÕc thuyÒn chiÕn tÇng tÇng, líp
th¾ng giÆc thªm trËn n÷a, l¹i biÕt ¤ M· Nhi líp chia theo ®éi h×nh ®Ó cøu øng lÉn nhau,
dù ®Þnh tËp trung qu©n ®¸nh xuèng «ng tiÕn lui phÐp t¾c. V× sî Kh¸nh D, TrÇn Toµn
liÒn b¶o víi c¸c tíng: ViÖc ®¸nh ¤ M· Nhi ra hay dïng phôc binh ®¸nh óp ban ®ªm nªn ¤
xa ®oµn thuyÒn l¬ng lµ dÞp nµy ®©y. Ta ®· M· Nhi kh«ng d¸m khinh xuÊt, bÌn b¶o c¸c t-
chuÈn bÞ ®ãn chóng tõ tríc, c¸c «ng h·y íng cho qu©n lÝnh ¨n uèng no nª råi ®i ngñ
mang qu©n ®i ngay, cø ý kÕ mµ thi hµnh. sím ®Ó lÊy søc, b¾t ®Çu tõ cuèi canh ba míi
¤ng dÆn dß cÆn kÏ mäi ngêi ph¶i thËt khÐo ®îc xuÊt ph¸t. ¤ M· Nhi tÝnh to¸n, tõ L·ng
nÐo, kh«ng ®îc ®Ó lé cho giÆc nghi ngê kÕ S¬n ®Õn ThiÕp H¶i s«ng réng nói xa, cèt
®¸nh cña m×nh. ¤ng nãi tiÕp nhÊt ®Þnh lÇn cho qu©n ®i thËt nhanh, vît qua ®îc VÜnh
nµy ¤ M· Nhi sÏ bÞ ta lõa mét trËn n÷a, ®Ó S¬n, ThiÕp H¶i lµ s¾p ®Õn cöa biÓn Néi
råi y ph¶i tù th©n dÉn qu©n ®i tríc cho mµ Giang, khi Êy trêi ®· s¸ng. Tõ Néi Giang ®Õn
xem. Nghe xong ai nÊy véi vµng dÉn qu©n V©n §ån s«ng tuy cã hÑp nhng ®· lµ ban
®i gÊp. ngµy, qu©n TrÇn tr«ng thÊy lùc lîng cña y ®·
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
khiÕp sî ch¹y trèn råi, cßn ®©u gan mËt mµ b¶o Hèt TÊt LiÖt : nÕu muèn sèng ph¶i h¹
d¸m chèng l¹i. lÖnh rót qu©n ngay, may ra chóng bay cßn
Cuèi canh ba, ¤ M· Nhi ph¸t lÖnh cho ®îc toµn tÝnh m¹ng mµ vÒ víi vî con. NÕu
qu©n triÓn khai ®éi h×nh kÐo ®i, qu©n t- kh«ng ta sÏ cho chóng mµy lµm måi cho c¸
íng s¸t khÝ ®»ng ®»ng, ngËm t¨m tiÕn vµo. hÕt.
Dßng s«ng thËt mªnh mang ªm ¶, ngoµi M· VÞ, Lu Khuª, Tr¬ng Ngäc tøc sïi bät
thuyÒn chiÕn cña qu©n Nguyªn ra, kh«ng mÐp, chóng tr«ng thÊy TrÇn Toµn, Ph¹m
mét ®éng tÜnh, kh«ng mét bãng thuyÒn C«ng ChÝnh ®· c¨m tøc muèn ¨n gan uèng
chµi, thuyÒn chiÕn nµo cña qu©n TrÇn qua m¸u råi, nay l¹i cßn nãi nh÷ng lêi hçn xîc, v«
l¹i. lÔ ®èi víi Hoµng ®Õ Thiªn triÒu vµ ®« ®èc
Qu¸ canh t tiÒn ®¹o qu©n Nguyªn ®i cña h¾n, liÒn kh«ng nãi n¨ng chi c¶ hß
gÇn tíi ®¶o Hßm mêi bçng thÊy thuyÒn qu©n chÌo thuyÒn x«ng tíi ®¸nh hai tíng. Hai
chiÕn qu©n TrÇn kÐo ®Õn. Díi ¸nh s¸ng cña bªn ®¸nh nhau ®Õn trªn chôc hiÖp cha
nh÷ng ngän ®uèc qu©n Nguyªn nh×n thÊy ph©n th¾ng b¹i. Qu©n Nguyªn cËy ®«ng hß
®øng trªn ®Çu thuyÒn lµ hai tíng TrÇn Toµn, ®oµn thuyÒn chiÕn x«ng vµo ®Þnh v©y
Ph¹m C«ng ChÝnh, hai ngêi trá tay vÒ phÝa chÆt ®Ó b¾t sèng hai tíng.
qu©n Nguyªn mµ m¾ng r»ng: Bè qu©n Th¸t TrÇn Toµn, C«ng ChÝnh thÊy sau lng bän
§¸t chã m¸ kia! Mau gäi hai tªn ¤ M· Nhi, M· VÞ trèng trËn næi Çm Çm, biÕt lµ ¤ M·
Phµn TiÕp ra ®©y ®èi ®Þch víi ta; råi vÒ Nhi, Phµn TiÕp ®ang xua qu©n ®Õn tiÕp
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
øng, hai tíng bÌn lµm ra vÎ bèi rèi, khoa ®ao ChÝnh, bän M· VÞ liÒn cho qu©n t¶n ra hai
®¸nh vïi mét lóc råi thóc qu©n chÌo thuyÒn bªn ®Ó ®uæi th× ®· kh«ng thÊy thuyÒn
rót ch¹y. chiÕn cña qu©n TrÇn ®©u n÷a. Lóc nµy ®·
M· vÞ h« qu©n ®uæi theo, qu©n lÝnh gÇn hÕt canh n¨m, trêi vÉn cßn tèi, nÕu tiÕn
cè søc ®uæi m·i mµ vÉn kh«ng sao ®uæi qu©n ngay e r»ng TrÇn Toµn l¹i cã mu kÕ g×
kÞp. §ang ®uæi bçng nhiªn thÊy mét ph¸t n÷a ch¨ng, nªn ®µnh ph¶i dõng binh l¹i chê
ph¸o lÖnh næ vang, nh×n vÒ phÝa tríc kh«ng trêi s¸ng mµ kh«ng d¸m tiÕn véi.
thÊy thuyÒn cña TrÇn Toµn vµ Ph¹m C«ng Qu©n lÝnh Nguyªn võa bÞ chÕt võa bÞ
ChÝnh ®©u n÷a, chØ thÊy mét d·y s«ng th¬ng vong nhiÒu v« kÓ. Tªn tíng Tr¬ng
ngang tríc mÆt ngän löa bèc cao ch¸y s¸ng Ngäc còng bÞ tªn b¾n bÞ th¬ng nhng kh«ng
kh¾p mét vïng, ch¾n h¼n mÊt lèi ®i. L¹i chÕt.
thÊy hai bªn sên, tríc mÆt tiÕng trèng trËn, Th× ra sau khi TrÇn Toµn, Ph¹m C«ng
tiÕng reo hß vang dËy, tªn má kh«ng biÕt tõ ChÝnh x«ng ra nhö giÆc th× TrÇn §a, Ph¹m
®©u b¾n xèi x¶ vµo c¸c thuyÒn chiÕn cña Quý C«ng, Ph¹m ThuÇn Dông, TrÇn §¨ng Ninh
chóng nh ma. Qu©n Nguyªn bèi rèi kh«ng ®· cho nh÷ng bÌ nøa nhá ra ch¾n ngang
biÕt xö trÝ ra sao, cø «m ®Çu chÞu trËn, v× s«ng, c¸c bÌ nøa ®îc ph¬i kh« ®· l©u ngµy,
®µng tríc mÆt ®· bÞ c¸c bÌ nøa ch¾n l¹i ®îc chÊt lªn ®ã toµn bæi tranh, ®· cã tÈm
ngang, muèn tiÕn mµ kh«ng tiÕn ®îc. BiÕt s½n diªm tiªu, lu hoµng chØ ®Ó chõa ra cã
®· m¾c mu kÕ cña TrÇn Toµn, Ph¹m C«ng mét lèi ®i cho hai tíng ch¹y vÒ. Hai bªn lèi ®i
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
®· cã treo ®Ìn lµm hiÖu. Khi qu©n TrÇn vît thuyÒn chiÕn cña chóng bÞ tªn b¾n ®øa
®îc qua bÌ ch¹y vÒ, qu©n phôc ë hai bªn míi chÕt, ®øa bÞ th¬ng n»m ngæn ngang trªn
khÐp c¸c bÌ nøa l¹i bÞt kÝn lèi ®i, råi dïng tªn c¸c s¹p thuyÒn ®ang kªu la khãc thÐt. Nh×n
löa b¾n vµo bÌ nøa. V× ®· cã tÈm s½n chÊt thÊy c¶nh Êy, ¤ M· Nhi tøc giËn ®«i m¾t trîn
ch¸y vµo cá kh«, bæi tranh råi, nªn khi b¾t trõng tãc r©u dùng ngîc, khÝ tøc bèc lªn lµm
löa chóng ch¸y rÊt nhanh. h¾n tèi t¨m mÆt mòi ng· l¨n ra bÊt tØnh.
Khi qu©n Nguyªn ®uæi ®Õn, thuyÒn Qu©n lÝnh sî h·i, vùc chñ tíng vµo trong
víng bÌ nøa kh«ng sao vît ®îc, l¹i bÞ lãa m¾t khoang thuyÒn thuèc thang ch÷a ch¹y. ¤ M·
v× löa ch¸y s¸ng kh«ng nh×n thÊy g× tríc Nhi n»m liÖt m·i ®Õn ngµy h«m sau søc
mÆt vµ chung quanh, mÊt c¶ ph¬ng híng kháe míi ®îc håi phôc. Y cho héi c¸c tíng l¹i
nªn ®©m ra hoang mang hçn lo¹n. Lîi dông råi nãi: LÇn nµy ta quyÕt kh«ng ®Ó cho bän
t×nh thÕ Êy TrÇn Toµn, Ph¹m C«ng ChÝnh míi TrÇn Toµn, Ph¹m C«ng ChÝnh tho¸t khái tay
quay binh l¹i kÕt hîp cïng víi qu©n phôc hai ta. Ta sÏ cïng víi Phµn tham ChÝnh, TÝch §¹i
bªn t¶ h÷u dïng tªn ná tËp trung b¾n vµo V¬ng, §iÒn nguyªn So¸i, DiÖc H¾c Mª Th¸t,
c¸c thuyÒn chiÕn giÆc. A Lý Quü ThuËn mang qu©n ®i tríc. M· VÞ, L-
ë ®µng sau Phµn TiÕp, ¤ M· Nhi thÊy ®· u Khuª, Tr¬ng Ngäc, Tõ Kh¸nh vµ c¸c tíng ®i
gÆp ®îc qu©n TrÇn liÒn h« c¸c tíng chÌo sau chî chiÕn. Ta thÒ sÏ diÖt hÕt bän Giao
thuyÒn x«ng lªn trî chiÕn. Nµo ngê khi ®Õn ChØ míi h¶ d¹, råi lÖnh cho hai c¸nh qu©n
n¬i th× chØ thÊy bän qu©n lÝnh ®i trªn c¸c cïng tiÒn. Bän tíng Nguyªn thÊy ®« ®èc tøc
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
qu¸ hãa khïng, nªn ®· lµm nh÷ng viÖc hµnh Khanh D bè trÝ cho hai tíng ¸n ng÷ ®Ó chê
binh tr¸i víi lÏ thêng, nhng còng mÆc, ®Ó giÆc.
chñ tíng muèn lµm g× th× lµm mµ kh«ng - Khi ¤ M· Nhi ®a qu©n tíi gÇn cöa biÓn

d¸m can ng¨n, bµn c·i chØ r¨m r¾p tu©n Néi Giang ®· gÆp ngay thuyÒn chiÕn qu©n

theo. TrÇn, h¾n trîn m¾t, nghiÕn r¨ng c¨m giËn


hß hÐt thóc qu©n x«ng tíi, Ph¹m C«ng ChÝnh
ra tiÕp chiÕn, ®¸nh nhau cha ®îc mÊy hiÖp,
thÊy thuyÒn chiÕn giÆc tiÕn ®Õn mçi lóc
mét ®«ng, xÐt thÊy kh«ng thÓ nµo ®Þch

PhÇn vii næi chóng, l¹i nhí lêi dÆn cña phã tíng lµ chØ
Hai tíng hä ph¹m chñ quan bÞ h¹i cèt ®¸nh ®Ó dô giÆc. ¤ng liÒn h« qu©n
« m· nhi thõa th¾ng kÐo qu©n ®i
chÌo thuyÒn rót ch¹y theo lèi Néi Giang ®Ó
- S¸ng ngµy h«m sau ¤ M· Nhi mang ra biÓn ®«ng. Qu©n Nguyªn r¸o riÕt ®uæi
qu©n vît qua s«ng ThiÕp H¶i ®Õn gÇn cöa theo, quyÕt diÖt hÕt ®éi qu©n cña Ph¹m
Néi Giang. Bªn tr¸i Néi Giang cã mét ng¸ch
C«ng ChÝnh, nhng «ng ®· ch¹y xa ra biÓn.
s«ng nhá ¨n th«ng ra BiÓn §«ng. Qua cöa Néi
Nh×n thÊy trêi níc §¹i d¬ng mªnh m«ng xa
Giang(1) chõng mÊy dÆm theo híng T©y B¾c
vêi tÝp t¾p, sãng thÐt n¬i ch©n ghÒnh níc
vÒ phÝa tay ph¶i, l¹i cã mét nh¸nh s«ng nhá
ch¶y vµo VÞnh B¸i Tö Long ®ã gäi lµ ng¸ch tung tr¾ng xãa, chóng sî C«ng ChÝnh cã mu

C¸i Su«i. Hai n¬i nµy ®· ®îc Phã tíng TrÇn mÑo g× nªn kh«ng d¸m ®uæi ra xa ®µnh
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
ph¶i quay vÒ. ThÊy Ph¹m C«ng ChÝnh thua men theo c¸c d·y ®¸ v«i cña VÞnh B¸i Tö
ch¹y råi, ¤ M· Nhi l¹i tiÕp tôc cho qu©n theo Long mµ ch¹y. Qu©n Nguyªn kh«ng tµi nµo
híng Trµ Ngä tiÕn xuèng. §ang ®i, bçng l¹i ®uæi kÞp, qua bªn kia lµ ®Þa phËn Cöa
thÊy c¸nh qu©n cña 2 tíng TrÇn Toµn, TrÇn §a Suèt, n¬i c¸c lùc lîng m¹nh cña tíng TrÇn
®æ ra chÆn ®êng, hai bªn x«ng tíi gi¸p Quèc T¶ng ®ang ®ãng gi÷, mµ bªn nµy th×
chiÕn. Hai tíng TrÇn tuy vò dòng nhng nh÷ng d·y ®¸ v«i liªn tiÕp nhau nh b¸t óp,
thuyÒn nhá, qu©n Ýt kh«ng thÓ nµo ®Þch s«ng l¹ch ch»ng chÞt kh«ng biÕt ®©u mµ
næi bän tíng Nguyªn, h¬n n÷a ¤ M· Nhi l¹i lÇn. NÕu ®uæi s©u vµo trong VÞnh mµ TrÇn
rÊt c¨m giËn TrÇn Toµn, nªn h« c¸c tíng å ¹t Toµn l¹i cã mu kÕ g× hoÆc cã phôc binh
chÌo thuyÒn x«ng tíi v©y ®¸nh tíi tÊp nh»m trong ®ã ®æ ra ®¸nh óp th× rÊt nguy khèn.
b¾t sèng hai tíng TrÇn. §éi qu©n nhá bÐ cña Bëi vËy ¤ M· Nhi kh«ng d¸m ®uæi s©u vµo
TrÇn Toµn, TrÇn §a chèc l¸t bÞ rèi lo¹n. ThÊy trong VÞnh n÷a, mµ ra lÖnh rót qu©n vÒ
nguy, l¹i nghÜ ®Õn tr¸ch nhiÖm ra ®¸nh cèt cho nhanh.
yÕu chØ lõa giÆc, mµ qu©n sÜ th× mét sè Nh©n ®µ chiÕn th¾ng trong hai trËn
®· bÞ th¬ng vong, nÕu kh«ng rót ch¹y cho võa qua, ¤ M· Nhi l¹i ra lÖnh thóc qu©n lÝnh
nhanh th× khã b¶o toµn ®îc lùc lîng, hai tíng theo híng Tr¹i Quang Ch©u tiÕn xuèng. §ang
liÒn b¶o nhau næi hiÖu rót qu©n. ®i l¹i thÊy tríc mÆt mÊy ®éi thuyÒn chiÕn
¤ M· Nhi, Phµn TiÕp thóc qu©n ®uæi qu©n TrÇn ®ang ®Ëu ¸n ng÷ trªn s«ng.
riÕt, thuyÒn chiÕn qu©n TrÇn cè søc chÌo, cø ThÊy trêi ®· s¾p tèi, mµ qu©n sÜ tõ s¸ng tíi
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
giê ®¸nh nhau mÊy trËn liªn tiÕp ®· thÊm ®îc ý ®Þnh cña ¤ M· Nhi l¹i nghÜ ®Õn tr¸ch
mÖt, cha ®îc nghØ ng¬i ¨n uèng g×; l¹i sî nhiÖm cña m×nh chØ ®îc ra khiªu chiÕn lõa
®ªm tèi Kh¸nh D hay dïng mÑo ®Ó lõa cho ¤ M· Nhi vît qua ®©y cµng nhanh cµng
chóng nªn ¤ M· Nhi kh«ng d¸m tiÕn n÷a, bÌn tèt; liÒn lµm ra vÎ luèng cuèng, chÐm bËy
cho qu©n dõng l¹i thæi nÊu ¨n uèng, nghØ mÊy ®êng ®ao råi h« qu©n chÌo thËt nhanh
ng¬i ®Ó lÊy søc. rót ch¹y. Qu©n Nguyªn å ¹t ra søc chÌo ®uæi.
Mê s¸ng h«m sau, ¤ M· Nhi thøc dËy Võa vît qua s«ng Mang, ®Õn ngang d·y nói
thóc chÌo thuyÒn å ¹t x«ng lªn ®¸nh vµo ®éi C¸nh Nh¹n, bçng thÊy hai ®éi binh thuyÒn tõ
h×nh qu©n TrÇn ®ang ®ãng ¸n ng÷ tríc VÞnh V©n §ån tiÕn ®Õn. §øng trªn tµu
mÆt. ChÆn giÆc ë T©y lµ qu©n cña tíng thuyÒn lµ hai tíng Ph¹m Quý C«ng vµ Ph¹m
Hoµng Ba, TrÇn §¨ng Minh, §ç TÊn Th©n. ThuÇn Dông, ¤ M· Nhi bá qu©n ®ang rót
ThÊy thuyÒn chiÕn cña c¸c «ng ra tiÕp cËn, ch¹y, quay sang ®ãn ®¸nh hai tíng hä Ph¹m.
qu©n Nguyªn kh¸c nµo hæ ®ãi, x«ng tíi v©y MÆc cho hµng tr¨m thuyÒn chiÕn cña qu©n
®¸nh tíi tÊp. C¸c tíng nhµ TrÇn kh«ng sî h·i Nguyªn trµn ®Õn, hai tíng vÉn hïng dòng
®¸nh nhau víi giÆc rÊt quyÕt liÖt. ¤ M· Nhi hiªn ngang, thóc qu©n chÌo thuyÒn x«ng tíi
®øng ngoµi trËn thÊy vËy nãng m¸u, liÒn ®¸nh nhau víi giÆc. MÊy tªn tú tíng qu©n
vÉy bän M· VÞ ®em qu©n xong lªn nh»m Nguyªn bÞ Ph¹m Quý C«ng vµ Ph¹m ThuÇn
v©y chÆt ®Ó b¾t sèng mÊy tíng nhµ TrÇn. Dông chÐm chÕt, TÝch LÖ C¬ vµ §iÒn
Hoµng Ba, TrÇn §¨ng Minh, §ç TÊn Th©n biÕt Nguyªn So¸i thÊy vËy liÒn x«ng ra tiÕp
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
chiÕn, hai bªn giao tranh víi nhau trªn m¬i ng vÉn kh«ng thÓ nµo ra tho¸t khái vßng
hiÖp, hai tíng hä Ph¹m cµng ®¸nh cµng v©y, liÒn bÞ chóng b¾t ®îc.
h¨ng, bän TÝch LÖ C¬ kh«ng sao ®Þch næi, BiÕt hai anh em hä Ph¹m lµ nh÷ng ngêi
cµng ®¸nh cµng thÊy hoang mang, ch©n tay tµi giái, chóng dô hai «ng vÒ hµng. Nhng
r· rêi, ®êng ®ao rèi lo¹n, chØ chËm thªm Ph¹m Quý C«ng vµ Ph¹m ThuÇn Dông ®· chöi
chót n÷a lµ bän chóng sÏ bÞ toi m¹ng. ¤ M· vµo mÆt chóng: Chóng ta ®©u ph¶i lµ
Nhi thÊy nguy, võa tøc, võa lo sî cho tÝnh nh÷ng kÎ tham sèng sî chÕt, kh«ng may bÞ
m¹ng mét th©n v¬ng cña Hoµng §Õ, liÒn h« sa vµo tay c¸c ngêi, th× chØ cßn lÊy c¸i chÕt
c¸c tíng hÕt th¶y x«ng vµo trî chiÕn. M·i ham ®Ó ®Òn nî níc. Bän chã Nguyªn M«ng chóng
®¸nh, quªn mÊt nhiÖm vô cña m×nh chØ ®- bay cø viÖc ®a anh em ta ra chÐm kh«ng
îc ra ®¸nh ®Ó dô giÆc, l¹i kh«ng biÕt r»ng ph¶i nãi nhiÒu lêi v« Ých. Dô hµng m·i kh«ng
chóng ®ang hß nhau v©y chÆt hai anh em ®îc, ¤ M· Nhi liÒn ®em hai tíng hä Ph¹m ra
vµo gi÷a ®Ó b¾t sèng. Khi biÕt ®îc thÕ chÐm, råi vøt x¸c xuèng s«ng. Qu©n lÝnh
nguy, Ph¹m Quý C«ng liÒn b¶o Ph¹m ThuÇn võa chÕt võa bÞ b¾t, sè cßn l¹i bá ch¹y tan
Dông më mét ®êng ®¸nh ra ®¸nh ra ®Ó rót t¸c theo hai ng¶ Phîng Hoµng, Mai M¸c. Th©y
ch¹y. Nhng ®· muén mÊt råi, dï hai tíng cã t¶ x¸c hai «ng Ýt ngµy sau tr«i vµo bê díi ch©n
xung h÷u ®ét ®¸nh ra, chÐm giÕt qu©n hai d·y nói §«ng Hå vµ Sao án. Nh©n d©n
Nguyªn t¬i bêi m¸u giÆc ít ®Ém ¸o gi¸p, nh- V©n §ån th¬ng tiÕc, ®ãn thi hµi ®em lªn
hai d·y nói ®ã ®Ó mai t¸ng råi lËp miÕu thê,
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
tõ ®ã ®Õn nay ngµy nµo còng ®Õn ®èt h- ®i ®êng Cöa Suèt mµ vµo V¹n KiÕp, nªn míi
¬ng tëng niÖm kh«ng bao giê røt. sang ®ã ®Ó chØ huy qu©n sÜ, chø nÕu viªn
Qua hai ngµy ®¸nh tan c¸c ®¹o binh tíng Êy mµ cã mÆt ë ®©y th× cha ch¾c ta
thuyÒn cña qu©n TrÇn, diÖt hai tíng hä ®· ®¸nh th¾ng nhanh chãng vµ vît qua
Ph¹m, tuy vËy ¤ M· Nhi vÉn kh«ng thÊy tíng ®©y ®îc dÔ dµng nh vËy.
TrÇn Kh¸nh D xuÊt hiÖn trong mÊy trËn võa §Ó tiÕn qu©n cho nhanh vµo b¸o tin
qua, nªn kh«ng d¸m vµo th¬ng c¶ng V©n mõng cho Th¸i tö, ta t¹m thêi h·y mang qu©n
§ån ®Ó nghØ ng¬i hëng l¹c vµ ¨n cíp nh lóc ®i tríc giao cho c¸c tíng M· VÞ, Lu Khuª, Tr-
ban ®Çu míi bíc ch©n vµo §¹i ViÖt ®· ¬ng Ngäc, Tõ Kh¸nh, §ao §¹i Ninh, TrÇn Träng
huyªnh hoang nãi víi c¸c tíng, mµ ph¶i chia §¹t, T¹ H÷u Khuª ë l¹i ®i sau cïng víi PhÝ
qu©n ra mai phôc. V× sî TrÇn Kh¸nh D ®Õn Cung Th×n, Tr¬ng V¨n Hæ ®Ó b¶o vÖ
®¸nh óp ban ®ªm, nhng chê m·i ®Õn s¸ng thuyÒn l¬ng, dÆn c¸c «ng Êy cø dÇn dµ
vÉn kh«ng thÊy ®éng tÜnh g×, ¤ M· Nhi nãi tuÇn tù mµ tiÕn, nhng ph¶i cÈn thËn ®Ò
víi tíng sÜ: Ta ®o¸n cã sai ®©u? TrÇn Kh¸nh phßng, kh«ng ®îc coi thêng bän tµn qu©n
D lµ mét viªn tíng l·o luyÖn tµi giái, vâ nghÖ cña TrÇn Kh¸nh D. Phµn TiÕp nãi: §« ®èc cø
siªu quÇn l¹i l¾m mu mÑo, nªn vua h¾n míi yªn t©m, ngoµi mét v¹n n¨m ngh×n qu©n
cö lµm phã tíng sai ra ®©y ®Ó c¶n bíc mµ ®« ®èc ®· mang ®i th× sè qu©n ë
qu©n ta. VËy mµ mÊy trËn ®¸nh võa råi vÉn ®©y vÉn cßn trªn bèn v¹n chóng t«i sÏ lÖnh
kh«ng thÊy Kh¸nh D ®©u c¶; ch¾c y sî ta cho 4 tíng mang 2 v¹n ®i tríc dän ®êng, cßn
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
h¬n hai v¹n ®i sau do c¸c tíng Tr¬ng V¨n Nhi cßn quªn mÊt 50 v¹n qu©n trong chuyÕn
Hæ, PhÝ Cung Th×n, TrÇn Träng §¹t, Tõ ®i nµy chØ tr«ng cËy vµo sè l¬ng th¶o Êy
Kh¸nh, §ao §¹i Ninh chØ ®¹o ®Ó yÓm trî th× míi cã thÓ ®¸nh th¾ng An Nam.
cßn lo g× n÷a. Nãi råi cho ngêi mang lÖnh Hèt TÊt LiÖt ®· sai lÇm khi dïng ¤ M·
®Õn cöa biÓn Néi Giang truyÒn cho bän M· Nhi lµm ®« ®èc, chØ huy mét ®¹o thñy
VÞ. Bµn xong, ¤ M· Nhi cho qu©n theo híng qu©n quan träng. Mét tªn tíng h÷u dòng, v«
H¹ Long, Lôc Thuû ®i th¼ng mét m¹ch vÒ mu, nªn míi kh«ng biÕt r»ng : TrÇn Kh¸nh D
V¹n KiÕp, kh«ng hÒ ngo¸i ®Çu tr«ng l¹i. ®· mÊt bao t©m lùc míi lõa ®îc y mang
- Kh«ng ph¶i ¤ M· Nhi kh«ng biÕt TrÇn qu©n ®i tríc, víi môc ®Ých chÝnh lµ nh»m
Kh¸nh D lµ mét vÞ tíng giái, l¾m mu nhiÒu t¸ch ®oµn thuyÒn chiÕn cña y ra xa ®oµn
kÕ mµ chØ v× y vèn vÉn cËy qu©n ®«ng t- thuyÒn l¬ng ®Ó diÖt cho dÔ.
íng m¹nh, l¹i ®· ®¸nh th¾ng liªn tiÕp mÊy ChØ tiÕc cho hai tíng hä Ph¹m v× m¶i
trËn liÒn, diÖt qu©n giÕt tíng bªn ®Þch nh ham ®¸nh ®Ó ®Õn nçi giÆc v©y h·m råi s¸t
®i vµo chç kh«ng ngêi, nªn míi sinh ra chñ h¹i. Nghe ®îc tin d÷ nµy TrÇn Kh¸nh D võa lo
quan, kiªu c¨ng dÉn ®Õn mï qu¸ng. võa buån. Lo v× råi ®©y triÒu ®×nh kh«ng
- Tù th©n ®« ®èc mang qu©n ®i tríc hiÓu râ nguyªn nh©n do thÕ nµo sÏ tr¸ch
®· lµ ®iÒu tr¸i víi lÏ hµnh binh, bá l¹i thuyÒn ph¹t, buån phiÒn, th¬ng tiÕc ®· ®Ó thiÖt
l¬ng trong lóc nµy l¹i lµ ®iÒu tèi kþ ®èi víi mÊt hai tíng giái vµ qu©n lÝnh cña m×nh bÞ
nh÷ng ngêi lµm tíng cã mu c¬ dòng lîc. ¤ M· tö trËn.
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
Ph¹m C«ng ChÝnh khi biÕt hai em bÞ ®· tha téi cho chóng ta. Ph¹m C«ng ChÝnh
giÆc giÕt, ngÊt ®i håi l©u míi tØnh. ¤ng nãi nãi : DÉu sao th× Phã tíng còng thÓ t×nh,
víi TrÇn Kh¸nh D : Mèi thï nµy ®èi víi bän cho t«i ®îc mang qu©n ra quyÕt mét trËn
M«ng Th¸t lµ kh«ng thÓ ®éi trêi chung, t«i sèng m¸i víi giÆc, tríc lµ ®Òn nî níc, sau lµ
cßn sèng ngµy nµo lµ quyÕt tr¶ b»ng ®îc. tr¶ thï cho hai em, dï cã ph¶i ph¬i th©y
Xin Phã tíng cho t«i mang qu©n ra ®ãn ngoµi chiÕn ®Þa t«i còng cam lßng. TrÇn
®¸nh bän M· VÞ ®Ó tiªu diÖt hÕt bän chóng. Kh¸nh D nãi: Tíng qu©n h·y d»n lßng, kh«ng
Kh¸nh D nãi : Qua hai ngµy ®¸nh nhau víi nªn nãng n¶y mµ lµm háng ®Õn viÖc lín nay
giÆc lµ chØ cèt lõa cho ¤ M· Nhi mang qu©n mai. B©y giê tíng qu©n xin mang binh ra
®i qua ®©y tríc; vËy mµ bÞ thiÖt h¹i mÊt ®¸nh nhau víi giÆc, nÕu gÆp chóng tíng
hai tíng ta rÊt lÊy lµm ®au lßng, th¬ng tiÕc, qu©n l¹i c¨m giËn, nãng véi chØ muèn tr¶
v× lÏ, viÖc kh«ng ®¸ng ®Õn nçi Êy nhng l¹i thï; ®· vËy trong khi giao tranh sÏ mÊt hÕt
®· sÈy ra. Tõ nay c¸c «ng kh«ng nªn ®Ó sù tØnh t¸o, dÉn ®Õn thÊt b¹i. VËy th×, bóa
viÖc lÆp l¹i nh vËy n÷a, mµ ph¶i coi ®ã lµ r×u cña TriÒu ®×nh sÏ cµng reo nÆng xuèng
mét bµi häc ®Ó chiªm nghiÖm. ®Çu Kh¸nh D.
NÕu hai tíng kh«ng ham ®¸nh, th× ¤ M· Th©n ta ®©u sî chi sèng chÕt, nhng
vît qua ®©y mµ vÒ héi qu©n víi Tho¸t Hoan, mÖnh vua kh«ng hoµn thµnh, kÕ ho¹ch trËn
ta coi ®ã lµ mét th¾ng lîi bíc ®Çu. Nay c¬ ®¸nh bÞ ®æ vì, giÆc Nguyªn sÏ cã ®Çy ®ñ
sù sÈy ra nh thÕ nµy, ch¾c g× triÒu ®×nh qu©n l¬ng ®Ó kÐo dµi cuéc chiÕn trªn ®Êt
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
níc nµy. Non s«ng gÊm vãc r¬i vµo tay giÆc, còng ngu«i ®i phÇn nµo nçi buån ®au thï
vua t«i thÇn d©n sÏ bÞ b¾t bÞ giÕt, lµm n« hËn, bÌn t¹ Kh¸nh D mµ r»ng: T«i trong lóc
lÖ cho chóng. Bän M«ng Th¸t tµn b¹o h¬n qu¸ buån ®au, l¹i c¨m giËn qu©n giÆc, nªn
thó d÷, cíp ®îc thµnh, chiÕm ®îc ®Êt, nãng véi ®· nãi ra nh÷ng ®iÒu kh«ng suy
chóng sÏ tµn s¸t, giÕt trãc kh«ng kÓ trÎ giµ nghÜ, tý n÷a lµm háng ®Õn viÖc lín cña
trai g¸i, thËm chÝ cã n¬i chóng kh«ng ®Ó TriÒu ®×nh giao phã. Tõ nay trë ®i ChÝnh
sèng sãt mét ngêi. nµy xin nhÊt nhÊt nghe theo mÖnh lÖnh cña
Tíng qu©n thö nghÜ mµ xem : Bæn Phã tíng, mµ kh«ng bao giê cßn d¸m nghÜ
phËn cña ngêi lµm tíng ®©u chØ nghÜ ®Õn ®Õn nh÷ng ®iÒu cµn rë n÷a.
th©n m×nh vµ lîi Ých thï o¸n riªng t. ViÖc Tõ lóc TrÇn Kh¸nh D dïng lêi lÏ ph©n gi¶i
nµy ta ®· cã sí t©u vÒ TriÒu nãi râ ý ®å th× Ph¹m C«ng ChÝnh ®· b×nh t©m l¹i thÊy
chiÕn lîc trËn ®¸nh nay mai, cïng víi lý do hèi hËn v× nh÷ng suy nghÜ vµ viÖc lµm
sÈy ra sù thÊt b¹i võa qua. Ta cßn ®ang chê n«ng næi cña m×nh. ThÊy vËy Phã tíng liÒn
®Ó xem triÒu ®×nh ®Þnh liÖu ra sao? Tõ bµn víi Ph¹m C«ng ChÝnh, «ng nãi: Võa qua,
nay trë ®i c¸c tíng ®õng ®Ó lÆp l¹i nh÷ng tuy ta ®· dô ®îc ¤ M· Nhi mang qu©n ®i tríc
sai lÇm nh tríc n÷a mµ cµng mang thªm téi råi, nhng bän b¶o vÖ ¸p t¶i thuyÒn l¬ng
nÆng. ®ang ®i sau còng vÉn cßn mÊy v¹n qu©n.
ThÊy TrÇn Kh¸nh D ph©n gi¶i, nãi ra Ph¶i lµm thÕ nµo dô ®îc bän M· VÞ vît tríc ®i
nh÷ng lêi t©m huyÕt Êy, Ph¹m C«ng ChÝnh qua ®©y mét lÇn n÷a, th× viÖc diÖt ®oµn
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
thuyÒn chë l¬ng cña Tr¬ng V¨n Hæ míi ®em Tíng qu©n cèt lõa cho chóng ®uæi
l¹i th¾ng lîi mét c¸ch ch¾c ch¾n. Trong kia theo ®Õn Tr¹i Ngäc Võng, råi lùa chiÒu vît
tõ cöa Lôc Thñy trë ra, ta ®· lÖnh cho tíng qua s«ng híng hãa mµ vÒ ®Ó t¨ng viÖn cho
TrÇn Quèc T¶ng mang binh tíng vµo phôc c¸nh qu©n cña ta ë Nam V©n §ån mµ diÖt
s½n t¹i ®ã råi. Ta l¹i còng ®· viÕt sí t©u vÒ Tr¬ng V¨n Hæ.
xin triÒu ®×nh ®iÒu thªm binh tíng ra trî lùc Hai ngêi cßn ®ang bµn nhau, bçng thÊy
®Ó cïng víi TrÇn Quèc T¶ng ®ãn ®¸nh c¸nh qu©n canh vµo b¸o: Cã Trung sø mang chiÕu
qu©n cña bän M· VÞ, Lu Khuª. B©y giê chØ chØ cña nhµ vua ®Õn. TrÇn Kh¸nh D véi
cßn viÖc dô bän chóng bá l¹i Tr¬ng V¨n Hæ ë vµng mÆc ¸o ®éi mò råi bµy h¬ng ¸n ra
®µng sau, mµ mang qu©n ®i tríc. ViÖc nµy nghªnh tiÕp. Trung sø vµo dinh råi më chiÕu
ngoµi tíng qu©n vµ TrÇn Toµn kh«ng ai h¬n chØ ra tuyªn ®äc. Trong chiÕu cã ®o¹n viÕt:
®îc, nhng ta muèn ®Ó TrÇn Toµn ë l¹i ®¸nh “ Ta sai ng¬i ra ¸n ng÷ V©n §ån lµ ®Ó ng¨n
sau lng khãa ®u«i ®oµn thuyÒn l¬ng kh«ng chÆn ®¹o qu©n l¬ng cña ¤ M· Nhi, Phµn
®Ó cho chóng tÈu tho¸t ®îc chiÕc nµo. VËy TiÕp, Tr¬ng V¨n Hæ. Nay ng¬i kh«ng nh÷ng
tíng qu©n h·y cïng víi tíng §ç TÊn Th©n chän ®Ó cho ¤ M· Nhi, Phµn TiÕp vµo ®îc V¹n
mét ®éi qu©n c¶m tö, ®¸nh giái chÌo nhanh KÕp, mµ cßn ®Ó mÊt hai tíng, thiÖt h¹i bao
ra dô giÆc. ThÊy qu©n ta Ýt, chóng sÏ chñ nhiªu qu©n sÜ, lµm háng kÕ ho¹ch cña TriÒu
quan ham ®uæi ®Ó b¾t sèng nh»m lËp ®×nh. Qu©n ph¸p v« th©n! Ng¬i ph¶i vÒ
c«ng d©ng cho bän Tho¸t Hoan.
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
TriÒu ngay ®Ó chÞu qu©n lÖnh. “ Kh©m Trung sø nãi : ¤ng ph¶i vÒ TriÒu ngay
Thö”. ®Ó chÞu qu©n lÖnh, hay cßn cã ®iÒu g×
§äc chiÕu xong, trung sø sai ®a xiÒng muèn nãi?
®Ó xiÒng Kh¸nh D mang vÒ kinh chÞu téi. TrÇn Kh¸nh D tha : Song t«i nghÜ sù
Kh¸nh D quú l¹y Kh©m sø mµ nãi r»ng : thiÖt h¹i võa qua tuy cã lín thËt, nhng còng
T«i muèn mang hÕt trÝ lùc ra ®¸nh giÆc, ®· lµm cho giÆc chñ quan coi thêng qu©n
®Ó b¸o ®¸p ¬n vua vµ TriÒu ®×nh. C«ng ta. Bän ¤ M· Nhi tuy cã mang mét v¹n n¨m
viÖc ngoµi biªn vµ kÕ ®¸nh qu©n Nguyªn t«i ngh×n qu©n ®i tríc, nhng sè qu©n cßn l¹i ë
®· lo liÖu vµ xÕp s¾p chu toµn c¶, duy cã V©n §ån vÉn cßn h¬n bèn v¹n. Mµ thùc ra
viÖc lõa cho ¤ M· Nhi mang qu©n ®i tríc, th× sè qu©n trªn bèn m¬i n¨m v¹n qu©n
®Ó bít ®i mét lùc lîng m¹nh cña giÆc, l¹i cña bän Tho¸t Hoan, ¸o Lç XÝch ®ang ®ãng
khiÕn chóng sinh kiªu c¨ng, kh«ng quan t©m ë V¹n KiÕp Th¨ng Long míi lµ mét lùc lîng
®Õn ®oµn viÖn l¬ng ®i sau, ®Ó ta dÔ bÒ träng yÕu ®¸ng lo ng¹i nguy c¬ cßn mÊt cña
diÖt bän Tr¬ng V¨n Hæ. Kh«ng ngê hai tíng ®Êt níc nµy chÝnh lµ lùc lîng mµ bän Tho¸t
®îc lÖnh ra khiªu chiÕn ®Ó dô giÆc, l¹i m¶i Hoan, ¸o Lç XÝch ®ang n¾m gi÷ trong tay,
ham ®¸nh, quªn mÊt lêi dÆn, kh«ng theo m- cïng víi ®oµn thuyÒn viÖn l¬ng cña Tr¬ng
u kÕ, nªn míi ®Ó sÈy ra nh÷ng thiÖt h¹i V¨n Hæ. NÕu lÊy qu©n luËt mµ xö th× t«i
®¸ng tiÕc nµy. xin chÞu téi. Nhng nÕu trung sø th¬ng t×nh
t¹m ho·n cho t«i trong vßng vµi ba ngµy n÷a,
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
®Ó t«i lËp kÕ tiªu diÖt toµn bé qu©n l¬ng tÝnh mÖnh ta còng kh«ng tr¸nh khái bóa r×u
cña giÆc th× dï Tho¸t Hoan cã 50 v¹n qu©n qu©n ph¸p.
hay nhiÒu h¬n n÷a, nhng l¬ng thùc ®· mÊt, Kh¸nh D nãi : NÕu ®îc Trung sø th¬ng
trong qu©n kh«ng cã ¨n, ngoµi viÖn bÞ diÖt ®Õn th× xin mêi ngµi, h·y xem xÐt kÕ ®¸nh
th× chóng cã tíng giái, qu©n ®«ng pháng cã vµ trËn ®Þa t«i ®· bµy s½n cho giÆc
Ých g×. Nguyªn. Nãi råi, «ng sai qu©n hÇu bng b¶n
NÕu trong vßng vµi ba ngµy, t«i kh«ng ®å, thÕ trËn ra ®Ó Trung sø xem xÐt.
diÖt ®îc ®oµn thuyÒn l¬ng cña Tr¬ng V¨n Sau khi xem xong, Trung sø nãi : NÕu
Hæ th× t«i sÏ xin cam chÞu bóa r×u cña theo ®óng kÕ ®¸nh nµy, th× qu©n Nguyªn
TriÒu ®×nh còng cha muén. sÏ kh«ng cã ®êng ®Ó tho¸t cã ®Êt ®Ó ch«n.
Trung sø nghe xong, míi hái Kh¸nh D Lóc n·y nÕu ta kh«ng xem xÐt l¹i mµ ®a «ng
r»ng : ¤ng cã b¶o ®¶m víi ta trong vµi ba vÒ chÞu mÖnh vua, th× TriÒu ®×nh sÏ mÊt
ngµy tíi sÏ diÖt ®îc ®oµn thuyÒn l¬ng cña ®i mét danh tíng tµi ba, mµ ®Êt níc nµy råi
Tr¬ng V¨n Hæ hay kh«ng? kh«ng biÕt sÏ ra sao. Th«i! Phã tíng h·y ®i
NÕu nÓ t×nh Phã tíng mµ còng lµ viÖc thùc thi kÕ ho¹ch. Ta chê ®©y ®Ó nghe tin
lín mÖnh hÖ ®Õn ®Êt níc, ta sÏ y theo lêi xin th¾ng trËn.
cña tíng qu©n ®Ó t©u vÒ TriÒu ®×nh. Nh- V× Trung sø thÊy bän Tr¬ng V¨n Hæ vµ
ng nÕu sù viÖc diÖt ®Þch kh«ng thµnh, th× bé phËn thñy qu©n ®i b¶o vÖ cña giÆc, vÉn
cha tíi V©n §ån. NÕu TrÇn Kh¸nh D ®¸nh tan
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
®îc toµn bé ®¹o qu©n l¬ng nµy cña chóng lîng qu©n ta Kh¸nh D l¹i giao cho TrÇn Quèc
th× chiÕn th¾ng ë V©n §ån sÏ gãp phÇn T¶ng ®em sang ¸n ng÷ vïng Cöa Suèt, th×
®¸nh tan ®¹o qu©n lín cña Tho¸t Hoan ë lÊy ®©u ra qu©n mµ ng¨n chÆn ®¸nh tan
Th¨ng Long. ¤ng liÒn viÕt biÓu v¨n cho ngêi ®îc ®¹o qu©n l¬ng cña M· VÞ, Tr¬ng V¨n
®i ngay vÒ TriÒu t©u vua, xin cho thªm Hæ.
qu©n ra phôc s½n ë cöa Lôc Thñy ®Ó chê NÕu sè qu©n l¬ng nµy l¹i vµo hßa nhËp
bän M· VÞ. ®îc víi Tho¸t Hoan th× qu©n ta mu«n phÇn
Thùc ra, khi nhËn ®îc tê biÓu cña TrÇn nguy ngËp.
Kh¸nh D t©u vÒ sù thÊt b¹i cña hai tíng hä Ph¶i triÖu ngay TrÇn Kh¸nh D vÒ TriÒu
Ph¹m vµ ¤ M· Nhi ®· tho¸t vµo ®îc V¹n KiÕp, chÞu téi, råi cö tíng kh¸c ra thay y! TiÕt chÕ
vua TrÇn vµ TriÒu ®×nh rÊt lÊy lµm lo l¾ng. Hng §¹o V¬ng thÊy vua TrÇn qu¸ lo l¾ng liÒn
Vua nãi: VËy lµ ba lùc lîng bé binh, thñy binh, t©u r»ng : ThÇn thiÕt nghÜ : Kh¸nh D lµ mét
kþ binh giÆc ®· hîp qu©n ®îc víi nhau råi, con ngêi tµi ba dòng lîc, ch¼ng ai h¬n ®îc
nhÊt ®Þnh chóng sÏ lµm cho ta khèn ®èn. ®Ó thay thÕ «ng ta; ch¾c cã nguyªn ñy chi
ViÖc ng¨n chÆn vµ tiªu diÖt ®éi qu©n l¬ng ®©y, mµ trong biÓu t©u cña Kh¸nh D cha
giÆc ®· kh«ng lµm ®îc, l¹i cßn ®Ó thiÖt mÊt nãi râ hÕt ®îc. BÖ h¹ h·y nªn cö Trung sø
hai tíng giái, lµm mÊt nhuÖ khÝ cña qu©n ta. mang chiÕu ra, nãi lµ ®Ó b¾t Kh¸nh D vÒ
B©y giê, bän M· VÞ, Tr¬ng Ngäc víi sè kinh hái téi, xem «ng ta cã ph¶n øng g×
qu©n ®i b¶o vÖ vÉn cßn h¬n 4 v¹n, mµ lùc trong kÕ ®¸nh nay mai. Theo ý thÇn: “KhiÕn
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
tíng kh«ng b»ng khÝch tíng”. Nh©n dÞp nµy
®Ó Kh¸nh D mang hÕt tµi trÝ, søc lùc ra
®¸nh giÆc. BiÕt ®©u Kh¸nh D ®· cã mu kÕ
®¸nh qu©n Nguyªn trong nay mai, mµ ta vê
b¾t Kh¸nh D còng lµ ®Ó cho giÆc tëng thËt,
cµng sinh ra chñ quan, kiªu c¨ng thªm, t¹o
phÇn viii
c¬ héi cho Kh¸nh D ®¸nh th¾ng giÆc dÔ M· vÞ chñ quan bÞ ®¹i b¹i
Lôc thñy oai hïng sö s¸ch ghi
dµng h¬n. NÕu trËn nµy qña thùc Kh¸nh D
kh«ng ®¸nh th¾ng ®îc giÆc th× TriÒu Ngµy 28 th¸ng ch¹p n¨m §inh Hîi. Giã

®×nh sÏ trÞ téi sau còng cha muén. Vua TrÇn l¹nh hun hót thæi, bÇu trêi m©y gi¨ng gi¨ng,

nghe xong lêi t©u cña Hng §¹o V¬ng cho lµ u ¸m kh«ng mét sîi n¾ng nh b¸o hiÖu cho

ph¶i : LiÒn cö Trung sø mang chiÕu chØ ra giÆc Nguyªn mét sù ch¼ng lµnh s¾p sÈy ra

V©n §ån, råi dÆn Trung sø cø y kÕ vua mµ víi chóng.

thi hµnh. Khi ®Õn n¬i, Trung sø biÕt t×nh Bän M· VÞ thõa th¾ng ®ang chuÈn bÞ

h×nh nh vËy míi yªn t©m, liÒn th¶o biÓu göi mang qu©n tiÕn vµo V©n §ån. Chóng ®©u

vÒ t©u vua xin thªm qu©n ra trî lùc, råi ngåi biÕt lóc nµy tõ cöa biÓn Néi Giang ®Õn cöa

ë V©n §ån ®Ó chê tin th¾ng trËn. s«ng Lôc Thñy dµi hµng 100 dÆm, trËn ®Þa
qu©n TrÇn ®· bè trÝ s½n sµng.
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
¤ M· Nhi ®· vît khái s«ng Mang, nhng y V©n §ån l¹i ®Ó nãi sau, mµ nay h·y nãi vÒ
chØ m¶i mª ®uæi ®¸nh, chÐm giÕt qu©n trËn Lôc Thñy.
TrÇn råi ®i th¼ng ®©u cã ngã ngµng ®Ó ý Sè lµ sau khi nhËn ®îc biÓu tÊu cña
®Õn 2 bªn bê s«ng, c¸i bÉy cña TrÇn Kh¸nh Trung Sø vµ TrÇn Kh¸nh D t©u vÒ, nãi râ kÕ
D ®· gi¨ng ra. TrÇn Toµn, Ph¹m C«ng ChÝnh ho¹ch ®¸nh qu©n Nguyªn vµ xin binh ra
vµ c¸c tíng liªn tiÕp bÞ thua trËn ph¶i rót phôc s½n ë cöa Lôc Thñy ®Ó ®¸nh bän M·
ch¹y ®· lµm cho chóng vui mõng víi th¾ng lîi VÞ, TriÒu ®×nh rÊt mõng, liÒn cö ngay c¸c t-
gi¶ t¹o bíc ®Çu; lµ Èn dÊu mét mu lîc tuyÖt íng mang qu©n ra gióp søc. TrÇn Quèc
vêi, mét kÕ ®¸nh thÇn diÖu, mµ qu©n TrÇn NghiÔn mang binh thuyÒn ra phôc s½n tõ
®· chuÈn bÞ tõ mÊy th¸ng nay, khiÕn chóng ®¶o TuÇn Ch©u ®Õn d·y nói truyÒn ®¨ng
kh«ng bao giê nghÜ tíi. ChÝnh v× kh«ng ngê Bµi Th¬. Hai tíng D· Tîng YÕt Kiªu còng mang
tíi, nªn ¤ M· Nhi ®· bá l¹i M· VÞ, Tr¬ng V¨n Thñy binh mai phôc tõ Hang §Çu Gç trë ra
Hæ mµ mang qu©n ®i tríc vµ bän M· VÞ míi biÓn. Ban ®ªm nÕu tr«ng thÊy hiÖu löa vµ
coi sè tµn qu©n cña TrÇn Kh¸nh D cßn sãt l¹i trèng trËn næi lªn th× ®em qu©n ®¸nh Ëp
ë V©n §ån chØ lµ cá r¸c kh«ng ®¸ng kÓ. tíi chÆn ®êng tiÕn qu©n cña giÆc vµ gi÷
VËy ®Ó biÕt viÖc qu©n TrÇn ®· chuÈn kh«ng cho chóng ch¹y ra biÓn. Trªn bé cã t-
bÞ c¸ch ®¸nh ra sao trong hai trËn chiÕn íng NguyÔn Kho¸i ®em mÊy ngh×n qu©n kþ
s¾p tíi, tríc hÕt h·y t¹m g¸c trËn ®¸nh ë phôc s½n hai bªn bê s«ng tõ nói truyÒn
®¨ng Bµi Th¬, Hang gai trë ra phÝa vòng
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
®Òn. NÕu thÊy thuyÒn giÆc ®· lät hÕt vµo ch¶y níc m¾t, khiÕn chóng kh«ng lµm chñ
trËn ®Þa th× næi trèng hß reo ®Ó thÞ uy, ®îc vò khÝ, mÊt hÕt nhuÖ khÝ chiÕn ®Êu.
råi dïng tªn ná b¾n chÆn kh«ng cho chóng HÇu hÕt c¸c ngän nói ®¸, nói ®Êt däc
ch¹y lªn nói. §µng sau trËn tõ phÝa vòng theo hai bªn bê s«ng mµ thuyÒn chiÕn giÆc
®Òn, Hßa C¬, Hßn tµu trë ra cã binh thuyÒn ph¶i ®i qua, ®Òu cã qu©n cung ná vµ c¸c
cña tíng TrÇn Quèc To¶n mai phôc trÊn gi÷, thuyÒn chiÕn qu©n TrÇn s½n sµng chê ®ãn.
kh«ng cho giÆc lïi l¹i ®Ó th¸o ch¹y. Cho GiÆc muèn qua cöa Lôc Thñy nhÊt thiÕt ph¶i
3.000 qu©n cung ná phôc s½n trªn c¸c ngän ®i theo hai con ®êng. Bªn trong Tõ vòng
nói ®¸ v«i, suèt tõ vòng ®Òn vµo ®Õn CÆp ®Õn men theo d·y nói ®Êt ë phÝa bªn t¶ vµ
Long cÆp Hò vµ suèt vïng giÕng cèi, Hang d·y nói ®¸ n»m phÝa bªn h÷u ®Ó vµo nói
gai ®Õn d·y nói truyÒn ®¨ng Bµi Th¬ vµ c¸c truyÒn ®¨ng Bµi Th¬. Con ®êng bªn ngoµi
ngän nói ®¸ trë ra biÓn. Khi cã hiÖu lÖnh sÏ còng tõ vòng ®Òn, vît qua c¸c d·y ®¸ v«i ë
dïng m¸y b¾n ®¸, tªn ná b¾n xuèng ®Çu hai bªn t¶, h÷u mµ vµo cöa Lôc Thñy.
giÆc, sö dông mét sè tªn ná cã mang nh÷ng TrËn ®å ®· ®îc ho¹ch ®Þnh chu ®¸o
mòi tªn löa kÌm bïi nhïi ®· tÈm s½n diªm tiªu, nh vËy, mµ giÆc nµo cã thÓ ngê tíi. Khi ¤ M·
lu hoµng, nhùa th«ng b¾n vµo nh÷ng c¸nh Nhi kÐo qu©n ra ®i, liÒn giao cho bän M· VÞ
buåm, mui thuyÒn ®Ó ®èt thuyÒn chiÕn ë l¹i b¶o vÖ thuyÒn l¬ng, nªn buéc M· VÞ cø
giÆc, g©y báng g©y khãi lµm cho giÆc ph¶i dÇn dµ chê ®îi bän Tr¬ng V¨n Hæ vÉn
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
× ¹ch ®i sau v× thÕ mµ M· VÞ kh«ng thÓ ®i Sî C«ng ChÝnh nhí ®Õn mèi thï hai em
nhanh ®îc. mµ mÊt b×nh tÜnh quªn nhiÖm vô, TrÇn
Ngµy 28 th¸ng ch¹p n¨m §inh Hîi, Tr¬ng Kh¸nh D nh¾c nhë Ph¹m C«ng ChÝnh : LÇn
V¨n Hæ ®Õn Néi Giang an toµn, kh«ng gÆp nµy ra trËn, tíng qu©n nªn nhí r»ng : 70 v¹n
trë ng¹i g×, liÒn bµn víi M· VÞ, Tr¬ng Ngäc, th¹ch l¬ng, 350 thuyÒn chiÕn, 200 chiÕc
Lu Khuª r»ng : Bän TrÇn Kh¸nh D qu¶ thËt ®· thuyÒn chë cïng víi h¬n 4 v¹n qu©n nµy,
th¶m b¹i, sî h·i mµ ch¹y hÕt råi, vËy ta l¹i Tho¸t Hoan ®ang mái m¾t tr«ng chê sù
nghe nãi TrÇn Kh¸nh D bÞ gäi vÒ kinh chÞu thµnh b¹i ®îc thua ®Òu tr«ng ®îi ë ®éi
téi vËy ta nªn kÐo qu©n ®i lu«n kÎo ®« ®èc qu©n nµy. NÕu ®Ó chóng ®i tho¸t lµ chóng
mong chê, bµn xong råi chóng chia lµm hai ta cã téi. VËy h«m nay ra trËn, tíng qu©n
c¸nh kÐo ®i. ThuyÒn chiÕn qu©n Nguyªn tõ ph¶i thËt tØnh t¸o, quªn ®i thï hËn riªng t,
tõ nèi ®u«i nhau theo dßng s«ng tiÕn xuèng. mµ coi trËn ®¸nh nµy lµ quan hÖ ®Õn vËn
ThÊy thuyÒn giÆc dôc dÞch s¾p kÐo mÖnh ®Êt níc, ®Õn toµn bé cuéc chiÕn
qu©n ®i, c¸c chßi quan s¸t trªn c¸c ngän nói chèng qu©n Nguyªn. Ph¹m C«ng ChÝnh nhÊt
§éng Chôp, Cao Lß véi cÊp b¸o vÒ §¹i b¶n nhÊt tu©n theo lêi dÆn cña Phã tíng råi cïng
doanh. Phã tíng TrÇn Kh¸nh D ®îc tin, liÒn víi §ç TÊn Th©n lÜnh mÖnh mang qu©n ®i.
lÖnh cho hai tíng Ph¹m C«ng ChÝnh vµ §ç
TÊn Th©n mang qu©n ra ®¸nh ®Ó dô giÆc.
PhÇn ix
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
®éi n÷ binh ra qu©n lõa giÆc ®êng g¬m, c¸ch phãng lao, nÐm ®¸ gia
bän m· vÞ cËy m¹nh m¾c mu
truyÒn. Nµng rÊt s¸ng d¹, l¹i can trêng nªn
Tríc khi s¾p sÈy ra trËn Lôc Thñy còng tiÕp thu rÊt nhanh chãng, ch¼ng bao l©u ®·
cÇn nãi qua vÒ ®éi n÷ binh ë V©n §ån ®· trë thµnh mét n÷ lu anh tuÊn, cã s¾c cã tµi,
gãp phÇn vµo chiÕn th¾ng qu©n Nguyªn. vâ nghÖ tinh th«ng. Nµng kh«ng chØ häc vâ
Nay nãi vÒ Ph¹m C«ng ChÝnh : ¤ng cã ba ng- nghÖ, cìi ngùa b¾n cung mµ cßn häc chÌo
êi con, hai trai vµ mét g¸i. Hai con trai tuæi thuyÒn, ®¸nh líi. Thôy Nga cã nhiÒu b¹n bÌ,
cßn nhá, duy cã ngêi con g¸i lín tªn gäi Thôy nhng duy cã mét ngêi b¹n th©n thiÕt nhÊt
Nga, n¨m Êyt ®· 20 tuæi xu©n xanh mÆt tªn gäi Thïy D¬ng lµ con g¸i cña tíng §ç TÊn
hoa da phÊn, xinh ®Ñp tuyÖt vêi l¹i nÕt na Th©n, xinh ®Ñp ch¼ng kÐm Thôy Nga, hai
thïy mÞ, nªn rÊt ®îc mÑ cha yªu mÕn. Tõ bÐ ngêi ch¼ng mÊy lóc rêi ra nhau. Khi míi 14 –
sèng trong mét gia ®×nh nhµ tíng quyÒn 15 tuæi Thôy Nga ®· nãi víi Thïy D¬ng r»ng :
quý phong lu, c«ng viÖc cña Nµng chØ lµ §Êt níc ta lóc nµo giÆc còng nhßm ngã, nÕu
dÖt cöi thªu thïa, nªn nhiÒu lóc còng thÊy cã dÞp chóng ch¼ng tha g× mµ kh«ng mang
nhµn ch¸n. Tuy lµ con g¸i nhng nµng l¹i thÝch qu©n sang x©m chiÕm. Chóng m×nh th©n
häc vâ nghÖ c«n quyÒn, Ph¹m C«ng ChÝnh g¸i, khi giÆc ®Õn th× cha anh ®i ra trËn
rÊt yªu chiÒu con g¸i nªn ngoµi viÖc mêi m¹c, th¾ng th× kh«ng sao, ch¼ng may nÕu
thÇy d¹y vâ ra, nh÷ng lóc rçi r·i viÖc qu©n, bÞ thua, giÆc sÏ ®Õn tµn ph¸ quª h¬ng, b¾t
«ng thêng d¹y thªm cho con nh÷ng thÕ vâ, bí chÐm giÕt d©n chóng. ChÞ em m×nh
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
còng ë trong sè ®ã, l¹i cã chót nhan s¾c, ra ngoµi ®ã võa luyÖn tËp vâ nghÖ c«n
ch¾c nã kh«ng tha, råi còng ®Õn bÞ b¾t bí, quyÒn, phãng lao nÐm ®¸, b¾n cung ná
bÞ lµm nhôc mµ th«i v× vËy chÞ em ph¶i rñ xong l¹i xuèng biÓn tËp b¬i léi, lóc tËp chÌo
nhau luyÖn tËp vâ nghÖ cho tinh th«ng, chÌo thuyÒn, l©u dÇn ®· thµnh th¹o l¾m ch¼ng
thuyÒn cho giái, råi sÏ xin cha cho lËp mét kÐm con trai.
®éi n÷ binh, rñi mµ sau nµy sù biÕn cã sÈy MÊy n¨m tríc giÆc Nguyªn mang qu©n
ra, ta cã thÓ võa gióp ®ì cha anh ®¸nh sang ®¸nh, nhng lóc ®ã hai nµng tuæi h·y
giÆc, l¹i b¶o vÖ ®îc th©n m×nh khái bÞ cßn nhá, giÆc l¹i ë xa. Råi sau ®ã giÆc bÞ
chóng lµm nhôc, em thÊy thÕ nµo ? Thïy D- qu©n TrÇn ®¸nh thua ch¹y nªn cha cã dÞp
¬ng nghe Thôy Nga nãi xong liÒn ®¸p : lËp c«ng, bëi vËy hai nµng cµng n¨ng luyÖn
NghÜ nh chÞ thËt ph¶i l¾m, chóng ta nªn rñ tËp. B©y giê th× ®· cã thÓ ra trËn vµ ®¸nh
nhiÒu chÞ em cïng tËp luyÖn míi cã thÓ lµm nhau ®îc víi giÆc, nÕu chóng cßn mang
nªn chuyÖn ®îc. qu©n ®Õn.
Quª h¬ng hai nµng ë gÇn bÕn s«ng, l¹i Mét h«m Thôy Nga thÊy cha ®ang ngåi
s¸t biÓn, phong c¶nh s«ng biÓn ë ®©y võa nãi chuyÖn víi kh¸ch nÐt mÆt cã chiÒu suy
s¹ch ®Ñp, l¹i cã nh÷ng b·i c¸t tr¾ng tinh, nghÜ lo l¾ng, nµng liÒn rãn rÐn ®Õn ®øng
réng dµi b¸t ng¸t thuËn tiÖn cho viÖc luyÖn sau bøc b×nh phong ®Ó nghe trém, xem
vâ, nªn nh÷ng buæi chiÒu rçi r·i, hoÆc cha víi kh¸ch nãi chuyÖn g×? Nghe xong
nh÷ng ®ªm tr¨ng ®Ñp hai nµng cïng chÞ em nµng biÕt giÆc Nguyªn s¾p mang qu©n
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
sang. Nay mai cha bè sÏ ra trËn ®Ó chèng chÌo thuyÒn ®Õn doanh tr¹i qu©n TrÇn ra
giÆc. Nµng liÒn ®Õn gÆp Thïy D¬ng bµn m¾t cha ®Ó xin ®îc cha cho ra ®¸nh giÆc.
nhau lËp mÊy ®éi thuyÒn toµn n÷ binh, tÝch Ph¹m C«ng ChÝnh vµ §ç TÊn Th©n nghe hai
cùc tËp luyÖn cho thËt thµnh th¹o, ®Ó khi con nãi xong liÒn b¶o; cha biÕt c¸c con cã
giÆc ®Õn cã thÓ gióp ®ì cha anh ®îc phÇn chÝ khÝ, l¹i biÕt lo cho d©n cho níc, biÕt c¨m
nµo. Tõ ®ã trªn bÕn s«ng V©n lóc nµo còng ghÐt qu©n giÆc lµ ®iÒu chóng ta rÊt mõng.
cã nh÷ng ®éi thuyÒn toµn con g¸i b¬i chÌo Song giÆc Nguyªn lµ bän hung d÷ tµn ¸c, l¹i
tËp luyÖn. thÕ m¹nh qu©n ®«ng, hai chó c¸c con tµi
Bçng mét h«m hai nµng ®îc tin giÆc giái nh vËy mµ cßn bÞ sa vµo tay giÆc. C¸c
Nguyªn ®· mang qu©n sang ®¸nh; tiÕp ®ã con lµ phËn g¸i, liÔu yÕu ®µo t¬ ®Þch sao
tin tøc l¹i dån dËp ®a vÒ; thñy qu©n giÆc sÏ næi chóng. NÕu ra ®¸nh nhau víi giÆc sÏ
theo ®êng V©n §ån ®¸nh vµo. Råi mét tin cÇm ch¾c c¸i chÕt trong tay, mµ nÕu l¹i ®Ó
nh sÐt ®¸nh, ®a ®Õn tai hai nµng: ¤ M· Nhi chóng b¾t ®îc sÏ ®em ra lµm nhôc, thay
®· mang qu©n vît qua V©n §ån, chóng sÏ nhau dµy vß h·m hiÕp. Chóng ta lµ cha mÑ,
®¸nh ta mÊy ®éi binh thuyÒn cña qu©n lÏ nµo ®Ó cho c¸c con ®i vµo chç chÕt, hai
TrÇn, giÕt chÕt hai tíng Ph¹m Quý C«ng vµ nµng khãc mµ nãi: Phô th©n ¬i mèi thï cèt
Ph¹m ThuÇn Dông. Nghe xong hai nµng bµng nhôc cña hai chó ®· kh«ng tr¶ ®îc, nÕu ®Ó
hoµng khãc than buån b·, võa th¬ng tiÕc hai giÆc vµo chóng còng sÏ tµn ph¸ quª h¬ng,
chó võa c¨m giËn qu©n giÆc, liÒn bµn nhau ®Õn lóc Êy th× chóng con còng kh«ng tr¸nh
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
khái bÞ b¾t bí, h·m hiÕp bÞ chóng lµm nhôc. ®i tríc, nh»m bít ®i thªm mét lùc lîng m¹nh
Cha cø cho chóng con ra ®¸nh giÆc, th«i n÷a cña ®éi b¶o vÖ qu©n l¬ng, th× ®¸nh
th× ®µng nµo còng chÕt, nhng thµ chÕt chóng míi ch¾c th¾ng. NÕu c¸c con ®· cã
vinh cßn h¬n sèng nhôc. Nghe hai nµng n»n lßng v× níc nh vËy th× ta cã kÕ nµy : Qu©n
n× nãi m·i cÇm lßng kh«ng ®îc, mµ xÐt ra do th¸m võa b¸o vÒ cho biÕt : bän M· VÞ
còng cã lý, Ph¹m C«ng ChÝnh ®µnh ph¶i ®ang söa so¹n s¾p ®em qu©n vît qua
nhËn lêi cho con ra trËn, nhng «ng nghÜ ra ®©y, vËy hai con sÏ mang qu©n ra ®¸nh tr-
mét kÕ, míi b¶o Thôy Nga vµ Thïy D¬ng íc, råi gi¶ thua ®Ó dô chóng. GiÆc Nguyªn
r»ng: Võa qua ¤ M· Nhi mang qu©n ®i qua tuy lµ bän tµn ¸c, hung b¹o nhng toµn lµ bän
®©y ®îc dÔ dµng, ch¼ng qua chóng bÞ Phã h¸o s¾c. Chóng thÊy ®µn bµ con g¸i ra trËn,
tíng dïng mÑo, lõa cho ®éi qu©n nµy vît ®i tÊt sÏ sinh ra chñ quan coi thêng, råi ham
tríc, ®Ó bít ®i mét lùc lîng m¹nh, sau ®ã sÏ ®uæi mµ b¾t sèng nh»m ®Ó tháa m·n nhôc
diÖt ®oµn thuyÒn l¬ng cña Tr¬ng V¨n Hæ väng. NÕu c¸c con cã ra trËn th× kh«ng ®îc
cho dÔ. Hai chó chóng con ®îc lÖnh ra khiªu ham ®¸nh, chØ t×m c¸ch lµm cho chóng tøc
chiÕn råi gi¶ thua ®Ó lõa chóng, nhng chØ giËn, råi lõa cho chóng ®uæi theo. Sau ®ã,
v× ham ®¸nh nªn míi sa vµo tay chóng vµ cha vµ B¸c sÏ ra tiÕp chiÕn cho c¸c con, ®Ó
bÞ chóng h·m h¹i. Nay mai cha vµ B¸c §ç l¹i sÏ ®èi phã víi chóng. Khi Êy, c¸c con sÏ chÌo
®îc lÖnh mang qu©n ra khiªu chiÕn lõa ®éi thuyÒn quay vÒ héi víi c¸nh qu©n cña ta
qu©n cña bän M· VÞ ®Ó chóng mang qu©n ®ang phôc s½n ë phÝa Nam s«ng Mang vµ
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
Th¬ng c¶ng V©n §ån mµ diÖt bän Tr¬ng V¨n mµ ®i ®©u. VËy ta cø yªn t©m mµ tiÕn vµo
Hæ. kh«ng sî g× c¶. Lu Khuª nãi : Tuy vËy còng
ThÊy cha nãi vËy Thôy Nga mõng l¾m, kh«ng nªn qu¸ coi thêng bän Kh¸nh D, chóng
liÒn b¶o Thïy D¬ng: Chóng ta ph¶i vÒ ngay ta mang qu©n ®i tríc kh«ng chØ lµm tiªn
b©y giê mµ tËp hîp chÞ em, ®a qu©n sang phong ®Ó më ®êng mµ tr¸ch nhiÖm lín lµ
kh«ng nªn chËm trÔ, nhì ra cha ta l¹i thay ph¶i b¶o vÖ thuyÒn l¬ng nªn chØ ®i dÇn
®æi ý ®Þnh th× háng hÕt. Nãi råi hai nµng dµ, võa th¨m dß ®Ò phßng bÊt ch¾c sÈy ra,
liÒn tõ biÖt cha mµ ra vÒ. võa ph¶i chê ®îi c¸c tíng Tõ Kh¸nh, PhÝ Cung
S¸ng h«m Êy bän M· VÞ mang hai v¹n Th×n, Tr¬ng V¨n Hæ; mµ còng nªn ®i vµo
qu©n ®i tríc. Tuy hung h¨ng cËy m¹nh, song ban ngµy chø kh«ng nªn ®i vµo ban ®ªm, dï
vÉn cßn sî d ©m c¸i oai cña nh÷ng trËn cã ph¶i chËm trÔ ®«i chót. Bµn xong, qu©n
®¸nh phñ ®Çu ë vïng L·ng S¬n, §a Mç nªn tíng më trèng, dong buåm tiÕn ®i; yªn trÝ
®· bµn kü víi nhau c¸ch ®i ®ãn, ®èi phã. §Ó ®i ban ngµy th× sÏ kh«ng cã mét sù chèng
trÊn an qu©n sÜ, M· VÞ nãi : Võa qua §« ®èc tr¶ nµo trªn dßng s«ng hoang v¾ng nµy.
tiÕn qu©n khiÕn cho bän Giao ChØ hÔ tr«ng Tõ bÕn Néi Giang vît qua ®Õn Cao Lß,
thÊy qu©n ta lµ khiÕp sî ch¹y dµi. HiÖn nay Trµ Ngä råi C¸i Su«i, vÉn ch¼ng thÊy cã
TrÇn Kh¸nh D chØ cßn vµi ngh×n qu©n vµ chuyÖn g× sÈy ra, liÒn thóc qu©n chÌo thËt
mÊy chôc thuyÒn chiÕn, ®ang cßn m¾c nhanh vµo V©n §ån nghØ ng¬i ®Ó chê Tr-
canh gi÷ vïng cöa Suèt, ch¾c kh«ng d¸m bá ¬ng V¨n Hæ. Trêi ®· ng¶ tra, qu©n Nguyªn
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
vît qua Tr¹i Quang Ch©u chØ cßn vµi dÆm tho¶ chÝ. §©y lµ mãn quµ cña Kh¸nh D mang
n÷a lµ ®Õn Th¬ng C¶ng V©n §ån, ®oµn ®Õn tÆng anh em ta.
thuyÒn cña M· VÞ võa lät s«ng Mang, bçng Nãi råi, liÒn xua qu©n chÌo thuyÒn tiÕn
gÆp ngay hai ®éi thuyÒn chiÕn qu©n TrÇn. ®Õn, Thuþ Nga trá g¬m sang thuyÒn giÆc
Bän tíng Nguyªn nh×n thÊy ®øng trªn råi lín tiÕng m¾ng r»ng : Bän giÆc Th¸t §¸t
®Çu thuyÒn lµ hai n÷ tíng, tuy cÇm g¬m lng chã m¸ kia, h«m nay chóng ta sÏ b¨m th©y
®eo cung tªn, bªn c¹nh chç ®øng cã ®Æt bän bay ®Ó tr¶ thï cho hai chó chóng ta ®·
®¸ c¾m toµn nh÷ng mòi lao nhän. Trªn hai bÞ chóng mµy s¸t h¹i, ®Êt trêi kh«ng thÓ
®éi thuyÒn, qu©n lÝnh toµn lµ n÷ binh, nai dung tha bän cíp níc. Råi dôc : C¸c em h·y
nÞt gän gµng. M· VÞ, Lu Khuª thÊy hai n÷ t- chÌo thuyÒn tiÕn lªn ®Ó chóng ta giÕt hÕt
íng mÆt ®Ñp nh hoa ra ®èi trËn, l¹i thÊy bän cÈu trÖ.
®éi n÷ binh ngêi n·o còng xinh ®Ñp th× hÝ Nghe tiÕng chöi cña hai tíng ch¼ng
höng mõng rì b¶o nhau r»ng : Nghe §« ®èc kh¸c tiÕng oanh hãt, chóng kh«ng thÊy tøc
nãi: G¸i LiÔu Mai xinh ®Ñp nhÊt Giao ChØ, giËn chót nµo, mµ chØ nghÜ ®Õn chuyÖn
nay tËn m¾t nh×n thÊy míi biÕt lêi §« §èc b¾t sèng. T¹ H÷u Khuª cho thuyÒn x«ng lªn
nãi qu¶ kh«ng sai. TrÇn Kh¸nh D bÝ kÕ hÕt tríc ®¸nh nhau víi Thuþ Nga vµ Thuú D¬ng.
qu©n råi, nªn míi ph¶i cho bän ®µn bµ, con Míi cha ®Çy chôc hiÖp, Thuþ Nga vµ Thuú D-
g¸i nµy ra trËn ®Ó chèng ®ì. A Ha! Ta sÏ b¾t ¬ng thÊy thuyền chiÕn qu©n nguyªn kÐo
hÕt bän chóng mang vÒ, ®Ó vui vÇy cho ®Õn ngµy cµng ®«ng, biÕt kh«ng thÓ ®¸nh
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
nhau kÐo dµi ®îc n÷a, liÒn nh¸y m¾t ra rèi, chóng cho lui thuyÒn l¹i, hai nµng thõa
hiÖu cho nhau vµ ®éi n÷ binh råi cïng rót dÞp ®ã liÒn h« ®éi n÷ binh chÌo gÊp ®Ó
nh÷ng mòi lao ra nhÊt ho¹t nh»m vµo T¹ ch¹y.
H÷u Khuª vµ qu©n lÝnh giÆc mµ phãng tíi. Khi ®· lÊy ®îc b×nh tÜnh trë l¹i, qu©n
§ang ®¸nh nhau T¹ H÷u Khuª chñ quan coi Nguyªn liÒn hß nhau cè søc chÌo ®uæi. §·
thêng hai nµng bçng thÊy thuyÒn cña hai n÷ quen nghÒ s«ng níc thuyÒn nhÑ, l¹i ®îc
tíng lui l¹i råi thÊy Thôy Nga vµ Thïy D¬ng luyÖn tËp thµnh th¹o tõ l©u, nªn thuyÒn cña
dõng kiÕm lo¸ng mét c¸i ®· thÊy nh÷ng mòi hai nµng chÌo rÊt nhanh qu©n Nguyªn kh«ng
lao nhän phãng sang. Tëng Thôy Nga phãng sao ®uæi kÞp. ThÊy vËy c¸c tíng M· VÞ, T¹
lao b»ng tay ph¶i, T¹ H÷u Khuª liÒn nÐ H÷u Khuª nh hæ mÊt måi, tøc giËn gÇm
m×nh sang bªn ®Ó ®¸nh kh«ng dÌ hai nµng thÐt, ®èc thóc qu©n sÜ cè søc chÌo ®uæi,
d¬ tay ph¶i lµ ®Ó lõa T¹ H÷u Khuª, råi dïng kh«ng ®Ó cho hai n÷ tíng ch¹y tho¸t. Mét lóc
tay tr¸i phãng tiÕp ra hai mòi lao cßn l¹i. T¹ sau thÊy kho¶ng c¸ch gi÷a hai ®éi thuyÒn
H÷u Khuª bÞ mét mòi lao c¾m vµo vai ¸o, dÇn dÇn rót ng¾n l¹i, qu©n Nguyªn mõng hÝ
mét mòi c¾m trªn chám mò lµm h¾n ho¶ng höng ch¾c mÈm phen nµy b¾t ®îc hai n÷ t-
hån suýt chÕt. íng xinh ®Ñp.
Qu©n Nguyªn trong khi bÊt ngê mét sè §uæi ®· gÇn kÞp, bçng qu©n Nguyªn
bÞ lao ®©m tróng cã ®øa chÕt, nhiÒu ®øa nh×n thÊy hai ®éi thuyÒn lín tõ phÝa sau
bÞ th¬ng. Qua mét tho¸ng hoang mang bèi Nam x«ng ®Õn c¶n ®êng, ®øng trªn ®Çu
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
thuyÒn lµ hai tíng Ph¹m C«ng ChÝnh vµ §ç khoa ®ao chÐm tíi tÊp, lµm cho M· VÞ tèi
TÊn Th©n. M· VÞ, T¹ H÷u Khuª tøc giËn hÇm t¨m mÆt mòi, luèng cuèng suýt n÷a th× bÞ
hÇm, liÒn bá thuyÒn cña hai nµng, råi s¸p Ph¹m C«ng ChÝnh chÐm chÕt.
vµo ®¸nh nhau víi hai tíng nhµ TrÇn. Ph¹m Ho¶ng qu¸ M· VÞ h« qu©n lïi thuyÒn l¹i
C«ng ChÝnh hÐt to lªn r»ng : Bí qu©n cÈu ®Þnh ch¹y, Ph¹m C«ng ChÝnh nghÜ bông :
trÖ Th¸t §¸t kia! H«m nay chóng mµy cã ch¹y Nã bÞ mÊy ®êng ®ao cña ta sî mµ ch¹y, nÕu
®»ng trêi còng kh«ng tho¸t khái tay ta. ta ®uæi theo, Tr¬ng Ngäc, Lu Khuª l¹i kÐo
Nh×n thÊy qu©n TrÇn Ýt, thuyÒn chiÕn l¹i ®Õn v©y ®¸nh, ch¾c lµ kh«ng thÓ tho¸t ®-
nhá bÐ, M· VÞ, T¹ H÷u Khuª coi thêng, h« îc. §¸nh ®· kh«ng th¾ng ®îc chóng, mµ nÕu
qu©n trµn xuèng v©y ®¸nh hai tíng. Ph¹m l¹i bÞ chÕt díi lìi g¬m cña giÆc, th× ®·
C«ng ChÝnh cïng víi §ç TÊn Th©n b×nh tÜnh ch¼ng Ých lîi g× mµ vÉn cßn mang téi víi
chèng cù. TriÒu ®×nh. Lóc nµy ph¶i nªn tØnh t¸o míi
Hai bªn ®¸nh nhau ®îc mét lóc thÊy ®îc nghÜ vËy «ng liÒn dõng thuyÒn l¹i
trêi ®· gÇn chiÒu mµ thuyÒn chiÕn cña bän kh«ng d¸m ®uæi.
Tr¬ng Ngäc, Lu Khuª trµn xuèng tiÕp øng §µng sau bän Tr¬ng Ngäc dÉn qu©n
cho M· VÞ ®· s¾p ®Õn n¬i, Ph¹m C«ng tiÕp øng ®· ®Õn n¬i M· VÞ, T¹ H÷u Khuª
ChÝnh liÒn thÐt to lªn r»ng : M· VÞ tr«ng thÊy cã qu©n ®Õn cøu liÒn hîp qu©n víi Tr-
®©y! Ta sÏ giÕt hÕt bän mi ®Ó tr¶ thï cho ¬ng Ngäc, Lu Khuª råi quay l¹i ®uæi ®¸nh
hai em ta. Nãi råi dïng hÕt søc b×nh sinh qu©n TrÇn. Ph¹m C«ng ChÝnh, §ç TÊn Th©n
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
gi¶ thua chÌo thuyÒn rót ch¹y. Bän tíng nhng thÊy trêi ®· s¾p tèi, cã cho qu©n
Nguyªn yªn trÝ lµ qu©n TrÇn thÊy qu©n ®uæi n÷a còng cha ch¾c ®· nªn c«ng c¸n
m×nh trµn xuèng ®«ng qu¸, nªn sî mµ ch¹y, g×, kh«ng khÐo l¹i m¾c vµo quû kÕ cña
liÒn thóc qu©n chÌo thËt nhanh ®uæi theo Ph¹m C«ng ChÝnh, bÌn cho qu©n dõng l¹i
®Ó b¾t hai tíng. nghØ ng¬i ¨n uèng.
BiÕt qu©n Nguyªn ®· bÞ lõa, hai tíng Xong ®©u ®Êy, chóng l¹i bµn nhau : Tõ
TrÇn l¹i cµng thóc qu©n chÌo thËt nhanh h¬n ®©y ®Õn ChÝ Linh s«ng réng biÓn dµi. Khi
n÷a mµ ch¹y. Qu©n Nguyªn kh«ng tµi nµo §« §èc ®i qua ®· diÖt hÕt qu©n TrÇn ra ng¨n
®uæi kÞp. Ph¹m C«ng ChÝnh cho thuyÒn vît c¶n; võa råi Ph¹m C«ng ChÝnh l¹i liÒu m¹ng
theo Híng hãa(1). Vßng sang d·y Hang quan, mang qu©n ra ®¸nh còng ph¶i thua ch¹y, ta
råi ngîc dßng soi s©u mµ ch¹y vÒ cöa V¹n cßn sî g× n÷a mµ kh«ng cho qu©n tiÕn ®i.
Tµi. Tuy vò dòng can trêng, l¹i cã mèi thï hai Bµn ®Þnh xong, liÒn cho qu©n theo híng H¹
em kh«ng thÓ ®éi trêi chung víi giÆc, nhng Long mµ tiÕn vµo.
Ph¹m C«ng ChÝnh nhí lêi Phã tíng c¨n dÆn, M· VÞ, Tr¬ng Ngäc ®· quªn mÊt lêi bµn
nghÜ ®Õn viÖc níc lµ träng, nªn kh«ng d¸m cña Lu Khuª h«m tríc, l¹i còng kh«ng ngê
ham ®¸nh mµ ph¶i lµm theo mu kÕ ®Ó lõa trËn Lôc Thñy ®ang s½n sµng ®ãn chóng.
giÆc. Mét ngµy ®¸nh nhau víi Ph¹m C«ng
Bän M· VÞ kh«ng b¾t sèng ®îc Ph¹m ChÝnh qu©n Nguyªn ®· mái mÖt, mµ bän t-
C«ng ChÝnh vµ §ç TÊn Th©n lÊy lµm cay có, íng Nguyªn vÉn kh«ng cho qu©n ®îc nghØ
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
ng¬i, b¾t ph¶i chÌo thËt nhanh ®Ó kÞp vµo bÊt thÇn x«ng ra ®¸nh óp, th× nh÷ng s«ng
héi qu©n víi TrÊn Nam V¬ng vµ §« ®èc, l¹ch ch»ng chÞt, nh÷ng d·y ®¸ ®å xé kia,
qu©n lÝnh ch¸n n¶n, ch©n tay r· rêi, buéc nh che ch¾n hÕt c¶ kh«ng cßn lèi cho
ph¶i tu©n theo. §· hÕt canh hai, ®oµn thuyÒn ch¹y, th× ph¶i xö trÝ ra sao trong lóc
thuyÒn chiÕn qu©n Nguyªn vÉn cha vµo ®ªm tèi nµy. Bän tíng giÆc h×nh nh ®· biÕt
®Õn vòng ®Òn, may sao lóc nµy giã §«ng sî, nhng v× trãt cìi trªn m×nh hæ råi, ch¼ng
b¾c næi lªn nhÌ nhÑ thuyÒn giÆc ®îc giã lÏ ®Ëu thuyÒn ®ãng qu©n l¹i ®©y qua
xu«i tõ tõ lít tíi. Qu©n sÜ nhê cã giã thuËn, ®ªm, nÕu vËy cµng nguy hiÓm h¬n. Nhng
®îc bu«ng tay chÌo rÊt lÊy lµm vui síng. Tuy råi, chóng lÊy l¹i b×nh tÜnh, v× thÊy bèn bÒ
vËy, nh×n vµo nh÷ng d·y ®¸ v«i trong ®ªm yªn ¾ng kh«ng cã mét dÊu hiÖu g× ®¸ng
tèi, chØ thÊy bãng nói sÉm ®en, mê ¶o, khi nghi vÊn. Tõ ®©y ®Õn ChÝ Linh, nÕu cø ®µ
Èn khi hiÖn, trïng trïng, ®iÖp ®iÖp, kh«ng thuËn buåm xu«i giã nµy, chØ mai kia lµ ®·
cã lÊy mét bãng thuyÒn qua l¹i, c¶nh vËt cã thÓ héi qu©n víi TrÊn Nam V¬ng, cïng §«
thËt tÜnh lÆng, nhng sao cø gîn lªn trong trÝ §èc, mµ cßn cho r»ng : Ngoµi ®¹o binh thñy
tëng tîng cña bän chóng mét sù rên rîn, cña TrÇn Kh¸nh D ra, th× binh lÝnh cña TrÇn
hoang v¾ng ®¸ng sî. Qu©n tíng Nguyªn b¶o Quèc TuÊn ®ang cßn ph¶i ®èi phã víi h¬n
nhau : Mçi d·y ®¸ v«i nh mét ph¸o ®µi kia, 40 v¹n qu©n cña Th¸i Tö, th× lÊy ®©u ra
võa Èn nÊp, võa cã thÓ tiÕn c«ng ®îc, nÕu qu©n mµ mai phôc ë chç nµy. LiÒn cho
binh thuyÒn qu©n TrÇn phôc s½n ®©u ®Êy qu©n cø viÖc theo hai ®êng mµ tiÕn, ®i ®-
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
îc mét lóc, bçng nhiªn thÊy tríc mÆt, trªn nói vïng trêi. Qu©n phôc trªn c¸c ngän nói ®¸, ë
trèng trËn næi Çm Çm, råi sau ®ã kh«ng hai bªn bê s«ng, dïng m¸y b¾n ®¸, tªn ná cø
biÕt c¬ man nµo thuyÒn chiÕn cña qu©n nhÌ thuyÒn qu©n Nguyªn mµ b¾n xuèng tíi
TrÇn ®Ìn ®uèc s¸ng rùc, tõ phÝa s«ng Lôc tÊp, råi nh÷ng mòi tªn löa cã kÌm theo bïi
Thñy kÐo ®Õn vÝt chÆn mÊt ®êng ®i, nhïi ®· tÈm lu hoµng diªm tiªu, nhùa th«ng
tiÕng trèng chiªng, tiÕng hß reo vang dËy. cø liªn tiÕp nh»m vµo nh÷ng c¸nh buåm
Nh÷ng tiÕng rao Êy, l¹i ®îc tiÕng lÆp l¹i cña ®ang no giã mµ b¾n, ®îc löa b¾n vµo ch¸y
nh÷ng d·y nói ®¸ v«i, cø Çm Çm chuyÓn lªn bïng bïng. Nh÷ng tµn löa trªn c¸c c¸nh
®éng. Ba bÒ, bèn bªn nh÷ng ©m thanh cø buåm bÞ ch¸y cø thÕ r¬i xuèng, lµm cho
dËy lªn truyÒn ®i kh«ng røt, lµm cho kh«ng qu©n Nguyªn ho¶ng lo¹n, chØ cßn viÖc ®a
gian ®Êt trêi vïng nµy kh«ng cßn ®©u lµ ph- g¬m ®ao, kiÕm kÝch lªn g¹t ®ì nh÷ng tµn
¬ng híng. §«ng t©y nam b¾c, ®µng tríc löa ®ang ch¸y r¬i xuèng, nÐm vµo ®Çu vµo
®µng sau, trªn nói díi s«ng, n¬i nµo còng cã m×nh.
tiÕng trèng, tiÕng cång vµ tiÕng qu©n reo. BÇu trêi Lôc Thñy lóc nµy lµ mét mµn
Kh«ng biÕt qu©n TrÇn nhiÒu Ýt ra sao, löa khãi, ®· vËy, khi nh×n thÊy bän tíng
nhng cø nghe nh÷ng tiÕng hß reo vang lªn Nguyªn ®i trªn c¸c thuyÒn lín cã cê suý ghi
Êy, khiÕn qu©n Nguyªn kinh sî, h·i hïng. Råi râ tíng hiÖu, l¹i bè trÝ l©u thuyÒn kh¸c h¼n
trªn c¸c triÒn cao cña nói ®¸, nói ®Êt löa thuyÒn cña qu©n lÝnh, nhê cã löa s¸ng tr«ng
khãi bèc lªn ngïn ngôt, lµm s¸ng rùc c¶ mét rÊt râ, nªn qu©n TrÇn cø nh»m tÊt c¶ vµo
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
thuyÒn chiÕn cña bän tíng Nguyªn mµ b¾n Quèc B¶o, TrÇn Quèc NghiÔn, TrÇn Quèc
xuèng. Qu©n tíng Nguyªn M«ng lóc nµy T¶ng vµ nh÷ng ®éi binh thuyÒn cña D· tîng
ph¸ch l¹c hån xiªu. Qu©n cung ná b¾n YÕt Kiªu, qu©n Nguyªn chØ nghe nãi ®Õn
xuèng còng ®· lµm cho chóng ho¶ng hån råi, tªn vµ nghe thÊy tiÕng h« “ S¸t th¸t” vang
bçng l¹i thÊy chung quanh vµ tríc mÆt trêi dËy níc còng ®ñ ngùc ®Ëp ch©n run råi,
thuyÒn chiÕn qu©n TrÇn do c¸c tíng TrÇn cßn nãi chi ®¸nh ®Êm, mµ chØ «m ®Çu chê
Quèc B¶o, D· tîng YÕt Kiªu, TrÇn Quèc tªn ná b¾n vµo, hoÆc t×m ®êng th¸o ch¹y.
NghiÔn ®ang hß reo x«ng tíi, ¸p s¸t vßng Cµng m¬ mµng víi chiÕn th¾ng gi¶ t¹o bao
v©y, ®µng sau qu©n cña tíng TrÇn Quèc nhiªu, cµng kiªu ng¹o khinh thêng qu©n
T¶ng ®¸nh trµn vµo, tiÕng hß hÐt, tiÕng ®Þch bao nhiªu th× lóc nµy chóng cµng
trèng, tiÕng cång cµng nh trêi long ®Êt në. ho¶ng lo¹n bÊy nhiªu.
§¸nh nhau víi mu«n vµn mòi tªn vµ m¸y Than «i! Nh÷ng chiÕn tíng kiªu hïng víi
b¾n ®¸ trªn nói cao b¾n xuèng; ®¸nh nhau hai v¹n qu©n binh, hai tr¨m thuyÒn chiÕn,
víi tµn löa trªn nh÷ng c¸nh buåm bay ®Õn mµ giÆc Nguyªn chØ cßn c¸ch «m nhau
cïng víi khãi ®en dµy ®Æc lµm ch¶y níc khãc, råi bµn c¸ch ph¸ v©y më mét ®êng
m¾t kh«ng më m¾t ra ®îc, ®ã lµ nh÷ng tªn m¸u ®Ó ch¹y ra ngoµi, nhng vÉn kh«ng thÓ
giÆc v« h×nh kh«ng cã con ngêi, kh«ng ®èi nµo ra tho¸t. M· VÞ, Tr¬ng Ngäc, Lu Khuª, T¹
thñ ®· khèn ®èn thay, l¹i cßn gÆp ph¶i H÷u Khuª, cïng c¸c viªn tíng kh¸c b¶o nhau:
nh÷ng viªn tíng tµi ba kiªu dòng nh TrÇn Th«i! ®· ®Õn níc nµy chØ cßn c¸ch xuèng
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
thuyÒn con mµ ch¹y ra biÓn, hoÆc chui vµo ¬ng n»m ngæn ngang trªn c¸c s¹p thuyÒn.
nói ®· mµ trèn, may ra míi tho¸t th©n ®îc. C¸c tíng TrÇn thÊy qu©n Nguyªn rÖu r·
ThÕ lµ mÆc cho th¬ng tÝch ®Çy kh«ng cßn søc chèng cù, liÒn x«ng vµo trong
m×nh, mÆc cho qu©n lÝnh khãc thÐt, tËn t×m bän tíng Nguyªn mµ diÖt.
thuyÒn chiÕn næi tr«i, bän tíng Nguyªn cëi Nhng kh«ng thÊy chóng ®©u c¶, liÒn
bá quÇn ¸o, thay h×nh ®æi d¹ng råi ®èc tung hoµnh chÐm gÕt qu©n Nguyªn mét håi,
thóc mét sè tö ®Ö, qu©n hÇu t©m phóc khiÕn cho vïng nµy kh¾p tõ cöa s«ng Lôc
Thñy trë ra, m¸u giÆc ®á loang, th©y tr«i
nh¶y xuèng thuyÒn con ch¹y ra biÓn nhng
tõng bÌ. Tr«ng thÊy qu©n Nguyªn kh«ng cßn
còng kh«ng tho¸t ra ®îc, ®µnh ph¶i chui vµo søc kh¸ng cù, ®øa sèng sãt kªu khãc nh ri,
nói ®¸ Èn nÊp chê thêi. Sau khi chiÕn trËn ®øa bÞ th¬ng ®au ®ín rªn la tr«ng rÊt th¶m
®· yªn, chØ cã M· VÞ, T¹ H÷u Khuª t×m ®- th¬ng, c¸c tíng nhµ TrÇn ®éng lßng tr¾c Èn
liÒn b¶o nhau : Th«i, kh«ng chÐm giÕt n÷a,
êng trèn tho¸t ®îc ra biÓn cßn Lu Khuª, Tr-
mµ chØ b¾t chóng lµm tï binh ®Ó më lîng
¬ng Ngäc bÞ qu©n TrÇn ®uæi riÕt kh«ng
hiÕu sinh, tha m¹ng sèng cho chóng, mµ
ch¹y ®îc ra biÓn, bÞ qu©n TrÇn b¾t lµm tï còng lµ ®Ó cho Hèt TÊt LiÖt biÕt r»ng : §¹i
binh. ViÖt lµ mét d©n téc anh hïng, biÕt träng
Qu©n Nguyªn mÊt tíng, nh r¾n mÊt nh©n nghÜa, nhng kÎ nµo tham tµn hung b¹o
muèn giÊy ®éng can qua th× chØ chuèc lÊy
®Çu, mÊy tr¨m thuyÒn chiÕn tan t¸c mçi
thèng khæ cho nh©n d©n níc chóng. Nh÷ng
chiÕc mét n¬i kh«ng ngêi cÇm l¸i. Qu©n binh sÜ kia, chØ v× tham väng ®iªn cuång
lÝnh bÞ cung ná b¾n, ®øa chÕt, ®øa bÞ th- cña bän b¹o chóa Nguyªn M«ng, mµ hä ph¶i
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
®em th©n ra chèn sa trêng, chÞu c¶nh cha ®¸nh giÆc, gãp phÇn lµm nªn trËn chiÕn
mÑ ph¶i xa con, vî ph¶i l×a chång ®Ó chÕt th¾ng huy hoµng nµy. Ngµy nay nh÷ng du
th¶m n¬i xø ngêi. Ta kh«ng v× thÕ mµ giÕt
kh¸ch chÌo thuyÒn th¾ng c¶nh VÞnh H¹ Long
chãc hä, ®Ó hä cßn cã c¬ héi vÒ víi vî con,
h·y ngÈng ®Çu nh×n lªn nh÷ng ngän nói
xum häp víi gia ®×nh lµng xãm, g©y hßa
hiÕu cho c¶ hai d©n téc. cao hoÆc trÌo lªn ®ã mµ xem ®Ó thÊy
Bµn ®Þnh xong liÒn b¾t chóng tËp nh÷ng ®èng ®¸ cuéi ®¸nh qu©n Nguyªn
trung vµo mét chç ®Ó giao cho TriÒu ®×nh vÉn cßn v¬ng vít l¹i, mµ chiªm ngìng ®Ó
®Þnh liÖu. biÕt r»ng n¬i ®©y ®· cã mét thêi oanh liÖt
TrËn Lôc Thñy ®¸nh nhau th¾ng lín, ®Ó tù hµo kh«ng chØ riªng c¶nh ®Ñp H¹ Long
bän M· VÞ cã ngê ®©u th¶m häa l¹i ®Õn víi mµ cßn cã nh÷ng chiÕn c«ng hiÓn h¸ch nh
chóng bÊt cËp nh vËy. ChØ míi qua cã mét trªn.
®ªm, mµ hai v¹n qun, hµng chôc viªn tíng,
hai tr¨m chiÕn thuyÒn. VËy mµ chÞu th¶m
b¹i, kh«ng cßn mét m¶nh gi¸p mang vÒ,
kh«ng mét nguån tin nµo ®Õn tai chñ tíng. phÇn x
v¨n hæ ma lanh ®îc tho¸t chÕt
TrËn Lôc Thñy ®· ®i vµo lÞch sö oai hïng nh v©n ®ån m¸u giÆc ®á loang s«ng
vËy. Nh÷ng ngän nói ®¸ v«i, nh÷ng d·y nói
®Êt, s«ng níc n¬i ®©y suèt tõ vòng ®Òn Nay l¹i nãi vÒ ®oµn thuyÒn l¬ng cña

®Õn nói truyÒn ®¨ng Bµi Th¬, B·i Ch¸y, Tr¬ng V¨n Hæ. Sau khi bän M· VÞ ham ®uæi
TuÇn Ch©u, Hang ®Çu gç còng ®· gãp phÇn ®¸nh Ph¹m C«ng ChÝnh, chóng ®· bá quªn
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
®oµn thuyÒn l¬ng. Cø tëng r»ng Tr¬ng V¨n h¾n yªn trÝ phen nµy qu©n TrÇn ®· thËt sù
Hæ vÉn mang qu©n tiÕn theo sau, nµo ngê thÊt b¹i hoµn toµn råi, nªn kh«ng cßn ph¶i lo
Tr¬ng V¨n Hæ l¹i lµ mét tªn h¶i ®¹o ma lanh, ng¹i g× n÷a, míi ung dung cho c¶ ®oµn
h¾n cø ú ¹ch ®i sau chê cho bän M· VÞ, Tr- thuyÒn th¼ng híng V©n §ån tiÕn xuèng.
¬ng Ngäc mang qu©n ®i tríc chÞu ®ßn ®Ó Tr¬ng V¨n Hæ ®©u cã ngê r»ng : N¬i
më ®êng. §· kh«ng ph¶i ®¸nh nhau, kh«ng ®©y lµ mét c¸i bÉy ®ang gi¬ng s½n ®Ó
bÞ tæn thÊt mµ vÉn cã c«ng th× viÖc g× chê ®ãn chóng. H«m ®ã tuy vµo mét ngµy
ph¶i tiÕn véi. H¬n n÷a thuyÒn l¬ng chë cuèi ®«ng, tiÕt trêi l¹nh gi¸, rÐt buèt, nhng
nÆng, cã muèn ®i nhanh còng kh«ng ®îc, qu©n tíng Nguyªn M«ng ®îc sëi Êm b»ng
cho nªn khi ®o¹n hËu qu©n cña M· VÞ ®· vît nh÷ng trËn th¾ng võa qua cña ¤ M· Nhi,
qua ®¶o C¸nh Nh¹n råi, mµ thuyÒn l¬ng cña Phµn TiÕp, råi ®Õn M· VÞ, Lu Khuª, Tr¬ng
Tr¬ng V¨n Hæ vÉn cha rêi khái cöa biÓn Néi Ngäc, nªn rÊt lÊy lµm phÊn chÊn. Khi hoµng
Giang. Chßi quan s¸t c¸c n¬i lu«n cÊp b¸o h«n võa ng¶ bãng bÊt chît giã ®«ng b¾c nhÌ
tõng bíc ®i cña bän Tr¬ng V¨n Hæ. Phã tíng nhÑ thæi vÒ, nh m¬n trín thóc dôc qu©n
vµ Trung sø ®øng chØ huy trªn gß nói truyÒn Nguyªn c¬ héi tèt ®· ®Õn. ThÕ lµ tÊt c¶
lÖnh cho qu©n phôc c¸c n¬i chuÈn bÞ s½n nh÷ng c¸nh buåm thuyÒn ®îc kÐo lªn,
sµng ®Ó giÖt giÆc. M·i ®Õn tra ngµy h«m chóng no giã c¨ng phång ®Èy ®oµn thuyÒn
®ã, Tr¬ng V¨n Hæ khi thÊy bän M· VÞ, Lu chiÕn vµ thuyÒn l¬ng lao ®i vïn vôt.
Khuª th¾ng trËn råi kÐo qu©n ®i th¼ng,
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
Bãng tèi ®· dÇn dÇn trµn ngËp kh«ng x©m lîc Nguyªn M«ng. Lóc nµy trªn kh¾p
gian, nhng nh÷ng ¸nh sao trªn trêi vÉn soi râ trËn ®Þa cña qu©n TrÇn, nh÷ng bã l¸ xanh
®êng ®i cho qu©n Nguyªn tiÕn vµo trËn phñ trªn c¸c bÌ nøa ®· ®îc th¸o bá. Nh÷ng
®Þa. Bän Tr¬ng V¨n Hæ vÉn biÕt n¬i ®©y chiÕc d©y neo, neo bÌ ®· ®îc chÆt ®øt.
vµ con s«ng nµy lµ mét con ®êng ®éc ®¹o, Buåm bÌ ®· ®îc kÐo lªn, bæi tranh, diªm tiªu,
cÇn ph¶i ®Ò phßng. Song l¹i cho r»ng qu©n lu hoµng, nhùa th«ng ®· ®îc chÊt xÕp ®Çy
TrÇn kh«ng cßn søc kh¸ng cù nªn ®· t×m ®- ¾p trªn c¸c bÌ nøa ®ang chê hiÖu lÖnh ®Ó
êng rót ch¹y hÕt råi, chø ®©u cã hay r»ng ph¸t háa. Trªn lng chõng nói, g¬m gi¸o ®·
trªn nh÷ng triÒn nói xanh ®en kia, díi s½n sµng, cung tªn ®îc n¾p s½n. Hai bªn
nh÷ng ven ghÒnh, b·i ®¸ suèt hai bªn bê ®Çu ®u«i trËn ®¸nh bao nhiªu thuyÒn lín
s«ng nµy, ®ang lµ c¶ mét sù sèng ®éng, nhá vµ qu©n tíng nhµ TrÇn ®ang dÇn dÇn
kh«ng ph¸t ra b»ng ©m thanh, tiÕng nãi ®Ó khÐp chÆt vßng v©y, khÝ thÕ khÈn tr¬ng,
cho giÆc nghe râ vµ biÕt ®îc chuyÖn g× oai hïng chØ cßn chê lÖnh lµ lao vµo giÕt
s¾p sÈy ra víi chóng, mµ nã ®ang biÓu hiÖn giÆc. H¬n 350 thuyÒn l¬ng thuyÒn chiÕn
mét mu lîc tuyÖt vêi tiÒm Èn s¾p thiªu ®èt qu©n Nguyªn ®· vît ®îc 3 – 40 dÆm ®êng
vµ nhÊn ch×m hµng v¹n qu©n tíng vµ tham s«ng råi, vËy mµ giê ®©y, vïng nµy vÉn im
väng cña chóng trªn dßng s«ng th¬ méng lÆng nh tê. Ngoµi tiÕng giã xao ®éng cét
nµy. Dßng s«ng chØ ªm ¸i h÷u t×nh víi ngêi buåm, tiÕng níc rÐo bªn m¹n thuyÒn, cïng víi
d©n §¹i ViÖt, nhng v« t×nh vµ c¨m ghÐt bän nh÷ng triÖu lÖnh cña bän tíng M«ng Th¸t
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
ph¸t ra ®Ó chØ huy qu©n lÝnh, th× ch¼ng cña ¤ M· Nhi, Phµn TÕp míi bÞ th¶m b¹i trªn
cã g× n÷a hÕt. Qu©n tíng giÆc thÊy yªn khóc s«ng B¹ch §»ng lÞch sö.
t©m, v÷ng d¹, m¬ ngµy tiÕn vµo kinh thµnh §oµn thuyÒn chiÕn, thuyÒn l¬ng cña
Th¨ng Long ®¸ s¾p tíi gÇn kÒ nay mai, ®Ó giÆc ®ang nèi ®u«i nhau rïng rïng theo
tha hå v¬ vÐt, cíp bãc, tµn s¸t, h·m hiÕp ng- dßng s«ng Mang tiÕn xuèng. Chóng ®îc níc,
êi Giao ChØ, nh chóng ®· lµm mÊy chôc n¨m ®îc giã nªn ch¹y rÊt nhanh. TiÒn qu©n s¾p
qua trªn ®Êt níc Pa nÝt Tan, Lai man, T©y vît qua d·y nói Soi muén, qu©n tíng nhµ
H¹, Uèc Ghen Tr¬ vµ §¹i lý vv … Nguyªn ®ang m¬ mµng trong viÔn c¶nh nay
Nhng chóng cã biÕt ®©u sù nghiÖp ¨n mai, th× bçng ®©u trªn kh«ng trung xuÊt
cíp, cïng víi tÝnh d· man, tµn ¸c, tham lam hiÖn tõng lo¹t tªn löa b¾n giao nhau, PhÝ
cña chóng ®· s¾p ch«n vïi trong bông c¸ Cung Th×n, Tõ Kh¸nh, Tr¬ng V¨n Hæ lÊy lµm
s«ng Mang vµ trËn V©n §ån lõng danh sÏ ®i chét d¹, nhng råi kh«ng thÊy g× kh¸c l¹ xÈy
vµo lÞch sö oai hïng m·i m·i. ChiÕn th¾ng ra, liÒn trÊn an qu©n sÜ: §Êy chØ lµ nh÷ng
s«ng Mang sÏ c¾t ®øt c¸i d¹ dµy tham lam, löa ma, chø qu©n TrÇn cßn ®©u binh lùc mµ
hiÕu chiÕn cña bän bµnh tríng Nguyªn M«ng, d¸m c¶n bíc chèng l¹i qu©n ta. Nãi cha døt
tªn ®Õ quèc hung h·n mét thêi cña thÕ kû lêi bçng thÊy trªn nói mét håi trèng trËn næi
thø 13 vµ còng nhê cã chiÕn th¾ng s«ng lªn råi ba bÒ bèn bªn tiÕng trèng, tiÕng
Mang mµ sau ®ã mét lÇn n÷a thñy qu©n cång, thanh la, tï vµ vang dËy. Qu©n Nguyªn
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
hån vÝa kh«ng cßn, hß nhau chuÈn bÞ binh t¶ng nhùa th«ng chÊt xÕp trªn ®ã ch¶y lò ra
khÝ ®Ó øng phã víi qu©n TrÇn. cø thÕ bèc ch¸y rõng rùc, tr«i næi lan trµn
TiÕng hß reo mçi lóc mét to, mét nhiÒu, kh¾p n¬i trªn s«ng, tr«ng ch¼ng kh¸c g×
kÐo dµi theo hai bªn triÒn nói. Tr«ng vÒ phÝa mét biÓn löa. ThuyÒn chiÕn qu©n Nguyªn
tríc mÆt, thÊy ngän löa bèc lªn ch¸y s¸ng ®ãng b»ng gç v¸n, ch¹y buåm, khi x« d¹t vµo
ngÊt trêi ch¾n ngang con s«ng, kh«ng cã ®- c¸c bÌ nøa, bÞ c¸c khèi nhùa th«ng b¸m vµo
êng tiÕn n÷a. ThuyÒn chiÕn qu©n Nguyªn lµm chÊt dÉn háa cµng ch¸y nhanh. Giã næi
®ang no giã ch¹y nhanh, thÊy vËy hèt lªn mçi lóc mét to, mÊy tr¨m thuyÒn chiÕn,
ho¶ng, véi vµng kh«ng k×m l¹i ®îc n÷a, cø thuyÒn l¬ng ®ang d¬ng buåm no giã, cø
thÕ lao bõa vµo c¸c bÌ nøa ®ang ch¸y. Qu©n thÕ ®©m xÇm vµo nhau, mÆc cho Tõ
TrÇn kh«ng thÊy, chØ thÊy tiÕng reo hß Kh¸nh, PhÝ Cung Th×n, §¹o §¹i Minh, TrÇn
kh¾p chung quanh vµ löa ch¸y s¸ng ngÊt trêi Träng §¹t, Tr¬ng V¨n Hæ cã hß hÐt ®Õn
trªn kh¾p mÆt s«ng tríc mÆt. BÌ nøa tÇng kh¶n cæ, b¾t bän lÝnh chiÕn xuèng buåm
tÇng líp líp cho¸n hÕt lèi ®i, trªn c¸c bÌ nøa bá neo, th× sè phËn giÆc Th¸t vÉn ®· ®îc
Êy kh«ng biÕt qu©n TrÇn ®· chÊt chøa bao ®Þnh ®o¹t. Nh÷ng thuyÒn ch¹y sau vÉn cø
nhiªu cá kh«, bæi tranh, lu hoµng, diªm tiªu, ïn ïn dÇn tíi. §êng tiÕn kh«ng cã, ®êng lïi
nhùa th«ng mµ khi tªn löa b¾n vµo bèc ch¸y còng kh«ng cø thÕ x« d¹t vµo nhau ®Ó råi
rÊt nhanh. Råi nh÷ng bÌ nøa lín cø dÇn dÇn chiÕc nä ®èt ch¸y chiÕc kia. Qu©n Nguyªn
vì ra tõng m·ng, tõng m·ng nhá, råi nh÷ng la thÐt t×m ®êng th¸o ch¹y nhng kh«ng biÕt
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
ch¹y ®i ®©u, vît qua c¸c bÌ nøa kh«ng vît ®- n¬i ®ang rõng rùc ch¸y, víi mét mµn löa
îc, nhÈy xuèng s«ng trèn ch¹y th× c¸c bÌ nøa, khãi.
bÌ cá bÞ löa ch¸y ®· lµm cho ®øt tung hÕt Bèn ph¬ng t¸m híng kh«ng chØ lµ trËn
d©y ch»ng, d©y buéc, tr«i næi t¶n m¸t trªn ®å b¸t qu¸i, lµ thiªn la ®Þa vâng cña mét
kh¾p mÆt s«ng. Mçi bÌ nøa, bÌ cá l¹i câng thÕ trËn tÇm thêng, ®Ó cho bän tíng Nguyªn
trªn m×nh nh÷ng m¶ng nhùa th«ng b¸m vµo M«ng t×m cöa sinh, cöa tö ®Ó ph¸ trËn. TrËn
®ang ch¸y rõng rùc, lµm cho qu©n Nguyªn háa c«ng cña TrÇn Kh¸nh D, Ph¹m C«ng
kh«ng d¸m nh¶y xuèng s«ng vµ còng kh«ng ChÝnh bµy ra lµ ®Ó cho qu©n Nguyªn tr«ng
cßn hy väng trèn tho¸t. Chung quanh trèng thÊy c¸i chÕt mµ ph¶i ngåi chê chÕt, nh×n
trËn vang trêi, tríc mÆt thuyÒn chiÕn qu©n thÊy c¸i chÕt nhng vÉn ph¶i lao vµo ®Õ
TrÇn ïn ïn kÐo tíi ngµy cµng ®«ng, cung ná chÕt, nh nh÷ng con thiªu th©n lao ®Çu vµo
trªn c¸c thuyÒn chiÕn qu©n TrÇn cø nhÌ ®¸m löa.
thuyÒn chiÕn qu©n Nguyn mµ xèi x¶ b¾n Lóc nµy tiÕng hß hÐt kh¾p trªn nói, díi
vµo nh ma. Kh«ng cßn ®êng tho¸t ra ngoµi s«ng cµng ré lªn n¬i nµo còng cã. TiÕng
qu©n tíng Nguyªn M«ng hß nhau cho thuyÒn trèng, tiÕng cång hßa cïng víi tÕng næ trªn
®©m xÇm vµo hai bªn bê ®Ó ch¹y lªn nói. c¸c bÌ nøa cø Çm Çm rung chuyÓn lµm cho
Nhng khi nh×n vµo hai bªn bê s«ng n¬i gi¸p qu©n Nguyªn tëng chõng ®Êt sËp trêi
ghÒnh nói, còng chØ nh×n thÊy bÌ nøa kh¾p nghiªng. Cïng víi nh÷ng ©m thanh Êy lµ
nh÷ng lo¹t ma tªn tõ hai bªn sên nói b¾n
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
xuèng, tõ ngoµi thuyÒn chiÕn b¾n vµo. Löa ¬ng c¸t nãi trªn, chiÕc nä ®¾m chång lªn
cµng ch¸y s¸ng qu©n TrÇn b¾n cµng chÝnh chiÕc kia. Nguy hiÓm vµ khèn ®èn nhÊt cho
x¸c, qu©n Nguyªn v« cïng ho¶ng lo¹n. §ang qu©n Nguyªn trong trËn ®¸nh nµy lµ d·y ®¸
khi bÊt ngê bÞ ®¸nh l¹i nh×n thÊy trªn s«ng ngÇm vïng Soi sÆt. §ã lµ mét dÆng ®¸ lín
kÐo dµi hµng mÊy chôc dÆm lóc nµy ®· chiÕm mÊt 3/4 chiÒu ngang cña con s«ng
biÕn thµnh mét biÓn löa, Tõ Kh¸nh, PhÝ Cung Mang, chØ chõa l¹i mét lèi nhá réng ®é non
Th×n, §ao §¹i Minh, Tr¬ng V¨n Hæ, TrÇn chôc trîng cho thuyÒn qua l¹i trªn s«ng.
Träng §¹t cµng sî h·i cuèng cuång, ch©n tay Ban ngµy vµo nh÷ng lóc b×nh thêng
rông rêi, chia nhau lao hÕt bªn nä sang bªn thuyÒn bÌ vît qua ®©y ngêi cÇm l¸i chØ ch¹y
kia, hß hÕt qu©n lÝnh t×m ®êng th¸o ch¹y. trÖch ®êng mét chót còng dÔ bÞ va vµo ®¸
Khèn nçi s«ng th× hÑp, l¹i l¾m ®¸ ngÇm ngÇm vì n¸t huèng chi lóc nµy ®ang lµ ®ªm
kh«ng dÔ g× vît qua ®îc. C¸ch Néi Giang tèi, bän giÆc bÞ ¸nh löa lµm cho lãa m¾t
chõng 10 dÆm trë ®i lµ ®· gÆp ph¶i nh÷ng thuyÒn giÆc ïn ïn kÐo ®Õn ®©y hoang
d·y ®¸ ngÇm vïng Bß Vµng, V¹n Bãng, c¸c mang kh«ng nh×n thÊy g×, cø lao bõa vµo
ch¬ng c¸t kÐo dµi suèt tõ Cöa §èi ®Õn d·y dÆng ®¸ nµy, ®¾m chång chÊt lªn nhau
nói Soi sÆt. Qu©n Nguyªn ®ang ë vµo mét lµm cho khóc s«ng bÞ t¾c nghÏn, khiÕn
t×nh thÕ bÞ ®¸nh bÊt ngê, bÞ thua, giÆc l¹i nh÷ng chiÕc ch¹y sau còng kh«ng thÓ nµo v-
hoang mang hèt ho¶ng ®· cho thuyÒn lao ît qua ®îc chØ cßn chê tªn ná cña qu©n TrÇn
bõa vµo nh÷ng dÆng ®¸ ngÇm nh÷ng ch- ë trªn nói b¾n xuèng.
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
Phã tíng vµ Trung sø ®øng trªn gß cao Nhng mÆc cho bän tíng Nguyªn hung
chØ huy trËn ®¸nh, tr«ng thÊy bän Tr¬ng h·n tµn b¹o cã móa may quay cuång, mang
V¨n Hæ, PhÝ Cung Th×n ®ang ®iªn cuång hÕt tµi ba, së trêng ra ®Ó ®ì ®ßn, ®ao th-
x«ng x¸o kh¾p tõ bªn nä sang bªn kia, liÒn ¬ng kiÕm kÝch cã móa tÝt lªn ®Ó che phñ
lÖnh cho qu©n lÝnh c¸c n¬i tËp trung cung th©n m×nh, th× nh÷ng mòi tªn ma qu¸i vÉn
ná cø nh»m vµo thuyÒn chiÕn cña bän tíng cø g¨m vµo quÇn ¸o, m×nh mÈy chóng nh
giÆc mµ b¾n. l«ng nhÝm, r©u tãc bÞ ch¸y xÐm, kh«ng cßn
Bän chóng nh¸o nhµo khiÕp ®¶m, ®ao h¬i søc ®Ó chèng ®ì n÷a.
th¬ng vµ søc m¹nh cña bän tíng Nguyªn chØ ThÊy t×nh h×nh nguy ngËp ®· ®Õn níc
khoe tµi vò dòng ë trªn bé. Vµo lóc b×nh th- cïng ®êng Tr¬ng V¨n Hæ thÊt väng nãi : c¶
êng, chø lóc nµy ch¼ng cßn ý nghÜa g× cuéc ®êi h¶i ®¹o ngang däc, giang hå, ta ch-
n÷a. V× tríc mÆt chóng kh«ng cã qu©n tíng a tõng bao giê gÆp ph¶i c¶nh ngé khèn cïng
nhµ TrÇn, kh«ng ngêi ®èi thñ mµ chØ cã ®Õn thÕ nµy. Råi ngöa mÆt than r»ng : ¤i!
nh÷ng trËn ma tªn vun vót bay tíi vµ nh÷ng ®Êt Giao ChØ! ¤i! bän Kh¸nh D! Cø tëng c¸c
vång löa ch¸y s¸ng rùc trêi. Suèt tõ ®«ng ng¬i chØ lµ mét bän man ri, mäi rî, nµo ngê
sang t©y, tõ Nam sang B¾c chØ thÊy tiÕng bän bay ma qu¸i kh«n lêng. Bao nhiªu n¨m ta
trèng thóc, qu©n reo lµm chãi tai nhøc ãc. tung hoµnh trªn biÓn c¶ kh«ng mét kÎ d¸m
Th¬ng ®ao cña chóng mua lªn chØ nh»m g¹t vuèt r©u hïm, vËy mµ nay m¾c ph¶i quû kÕ
®ì nh÷ng lo¹t ma tªn. cña c¸c ng¬i, kh«ng lÏ tÊt c¶ chóng ta cïng
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
mÊy v¹n qu©n l¹i ph¶i vïi x¬ng trong c¸i ao nh¶y xuèng s«ng b¬i vµo. MÊy tªn tïy tïng ®i
nhá bÐ nµy hay sao? Than xong h¾n b¶o víi theo thÊy chñ tíng lµm thÕ nµo còng b¾t ch-
c¸c tíng : Bän ta ph¶i mau mau t×m c¸ch íc lµm theo, nªn ®· tho¸t ®îc mét sè tªn.
tho¸t ra khái n¬i ®©y kh«ng th× tÝnh m¹ng Vïng ®îng c¸t Quang Ch©u ®· cøu sèng
sÏ kh«ng cßn. mÊy tªn h¶i ®¹o ma lanh Tr¬ng V¨n Hæ, PhÝ
ThÕ lµ kÖ th©y 350 chiÕc thuyÒn l¬ng, Chung Th×n, Tõ Kh¸nh; v× n¬i ®©y cã mét
thuyÒn chiÕn, h¬n 2 v¹n qu©n lÝnh ®ang b·i c¸t réng dµi, mäc toµn cá thanh hao, toµn
gµo khãc om sßm cïng víi 70 v¹n th¹ch l¬ng, sim m¸i, vît ®îc qua b·i c¸t lµ ®Õn biÓn
bän tíng Nguyªn chØ nghÜ ®Õn viÖc t×m ®- ®«ng. Khi trèn khái vßng v©y vµo ®îc bê,
êng th¸o ch¹y. Th¬ng cho §ao §¹i Minh, TrÇn bän Tr¬ng V¨n Hæ liÒn bß l¨n, chui nhñi vît
Träng §¹t vµ mét sè tªn tíng kh¸c cha kÞp qua qu©n phôc trªn bé mµ ch¹y ra biÓn.
trèn ra khái trËn dÞa ®· bÞ tªn ná cña qu©n Ngoµi Êy cã mét sè thuyÒn ®¸nh c¸ cña ng
TrÇn b¾n chÕt trong chç lo¹n qu©n. Cßn l¹i d©n ®ang ®Ëu ®Ó tr¸nh giÆc. Bän chóng
Tr¬ng V¨n Hæ, PhÝ Cung Th×n, Tõ Kh¸nh sau liÒn cíp thuyÒn cña d©n råi ®ang ®ªm trèn
khi rót ®îc c¸c mòi tªn ná b¾n g¨m vµo ngêi ch¹y vÒ Quúnh Ch©u. ThÕ lµ bän tíng
ra may sao chóng kiÕm ®îc mét sè quÇn ¸o Nguyªn ®øa chÕt, ®øa ®· ch¹y. Qu©n lÝnh
mang sang tiÕp vËn cho Tho¸t Hoan, liÒn lÊy lóc nµy nh r¾n mÊt ®Çu kh«ng ®êng tiÕn
quÊn hÕt vµo ngêi tõ ch©n ®Õn ®Çu chØ tho¸i, «m nhau khãc nh ri.
®Ó thß ra hai con m¾t råi thóc bän lÝnh hÇu
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
Qu©n TrÇn ®¹i th¾ng x«ng vµo chØ ngêi ra óy l¹o c¸c tíng vµ qu©n sÜ, råi lÖnh
viÖc thu nhÆt chiÕn lîi phÈm thuyÒn bÌ, l- cho TrÇn Kh¸nh D mang qu©n vÒ ¸n ng÷ ë
¬ng thùc, khÝ cô, lõa ngùa vµ b¾t sèng tï An bang chê diÖt ®¹o thñy qu©n cña ¤ M·
binh. Nhi, Phµn TiÕp.
Nh©n d©n toµn trÊn V©n §ån ®îc tin
qu©n m×nh ®· ®¸nh th¾ng qu©n Nguyªn, phÇn xi
m· nhi, phµn tiÐp mang qu©n ch¹y
hß reo chµo mõng th¾ng lîi, råi hä rñ nhau ra b¹ch ®»ng sãng dËy diÖt nguyªn m«ng
xin gióp qu©n TrÇn b¾t sèng tï binh thu
- Nay nãi vÒ ®¹o qu©n cña chñ tíng
nhÆt thuyÒn bÌ, vËn chuyÓn l¬ng thùc, lõa
Tho¸t Hoan.
ngùa, khÝ cô ®em lªn xÕp vµo kho tµng ë
Tõ khi chia qu©n ë Lai T©n ra ®i, Tho¸t
V©n §ån chê ngµy chuyÓn vÒ kinh thµnh
Hoan cho qu©n tiÕn vµo Léc Ch©u, nhng
nép cho triÒu ®×nh.
thÊy c¶ ®¹i qu©n ®Òu ®i cïng mét ®êng
TrËn ®¸nh diÔn ra chØ qua cã h¬n mét
võa chËm ch¹p, l¹i kh«ng më ®îc ra ngoµi
®ªm mµ h¬n hai v¹n qu©n Nguyªn bÞ ®a
®Ó ®¸nh chiÕm c¸c thµnh tr×, Tho¸t Hoan
vÒ tr¹i tï binh ë V©n §ån, cßn hÇu hÕt n»m
liÒn b¶o víi c¸c tíng: Ta muèn ®¸nh thËt
trong bông c¸ s«ng Mang. TrÇn Kh¸nh D vµ
nhanh nh con giã lèc lµm cho qu©n Giao
Trung sø sau khi th¾ng trËn liÒn viÕt tiÖp
kh«ng kÞp cøu øng ®îc lÉn nhau, chØ cã
b¸o vÒ hai vua vµ triÒu ®×nh biÕt tin ®¹i
ch¹y dµi, råi xÕp d¸o mµ quy hµng cho
th¾ng ë Lôc Thñy vµ V©n §ån. Vua liÒn cö
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
nhanh, nªn ph¶i chia qu©n lµm nhiÒu ®êng qu©n víi nhau ®óng kú hÑn. Tëng ®¹i qu©n
mµ ®i míi ®îc. cña TiÕt chÕ TrÇn Hng §¹o cßn ®ãng ë ®ã,
VËy nay ta giao cho TrÞnh H÷u Thõa vµ Tho¸t Hoan liÒn bµn víi c¸c tíng tËp trung 30
Bét La Hîp §¸p NhÜ ®em mét v¹n qu©n tiÕn v¹n qu©n ®¸nh vµo V¹n KÕp. Nhng Hng §¹o
theo ®êng phÝa t©y qua VÜnh B×nh, Chi v¬ng TrÇn Quèc TuÊn ®· kÐo qu©n rót khái
L¨ng mµ xuèng V¹n KiÕp. Cßn B×nh Ch¬ng V¹n KiÕp tõ l©u. Vµo ®îc V¹n KiÕp råi mµ
nguyªn so¸i ¸o Lç XÝch th× ®em mét v¹n Tho¸t Hoan vÉn sî kh«ng d¸m mang qu©n
qu©n theo ®êng phÝa ®«ng qua cöa ¶i n÷ vµo ®ãng trong thµnh ph¶i ®ãng qu©n bªn
nhi, cïng ®Õn V¹n KiÕp. ë ®ã ®· cã mét v¹n ngoµi ®Ó chuÈn bÞ tiÕn vÒ Th¨ng Long.
qu©n tiªn phong cña tíng A B¸t XÝch ®i më Tho¸t Hoan cø mong ngãng bän M· VÞ, Tr¬ng
®êng ®ang chê. §Õn ®ã c¸c tíng sÏ nhËp V¨n Hæ vµ h¹ chØ mang l¬ng th¶o tíi ®Ó
qu©n lµm mét, ®ãn ®îi ta mang ®¹i qu©n cïng ®i mét thÓ, nhng chê m·i vÉn kh«ng
®Õn sau. Tõ h«m chia qu©n ra ®i, qu©n thÊy. Tho¸t Hoan cã biÕt ®©u r»ng trong khi
Nguyªn lu«n lu«n ph¶i ®¸nh nhau víi qu©n ®¹i qu©n cña y ®¸nh ®©u th¾ng ®Êy th×
TrÇn ®Õn mÊy chôc trËn, ®¸nh ®©u th¾ng phÝa bªn nµy tõ V©n §ån ®Õn cöa s«ng Lôc
®Êy. Qua h¬n nöa th¸ng giao tranh ngµy 28 Thñy chiÕn thuyÒn cña M· VÞ, Tõ Kh¸nh, Tr-
th¸ng ch¹p ®· tíi ®îc V¹n KÕp, qu©n cña ¬ng V¨n Hæ ®· bÞ qu©n cña Tíng TrÇn
Tho¸t Hoan, ¸o Lç XÝch, A B¸t XÝch, TrÞnh Kh¸nh D ®¸nh cho tan t¸c, l¬ng th¶o thuyÒn
B»ng Phi råi ®Õn ¤ M· Nhi, Phµn TiÕp ®· héi bÌ vò khÝ ®· bÞ lät hÕt vµo tay qu©n TrÇn.
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
Cßn bªn kia vÒ phÝa Néi bµng do viªn ®¹i t- mµ ph¶i ®a hÕt qu©n ra ngoµi thµnh ®uæi
íng H¹ ChØ cÇm ®Çu víi 7500 qu©n ®i yÓm b¾t chóa t«i nhµ TrÇn, ®¸nh chiÕm Ýt nhiÒu
trî, hé tèng cho ®oµn xe cé vËn chuyÓn l¬ng thùc mµ ®îi Tr¬ng V¨n Hæ ®Õn; lóc Êy
qu©n l¬ng qu©n khu, khÝ gií ®i sau b»ng ta mí cã ®Çy ®ñ søc m¹nh ®Ó ®¸nh ph¸ c¸c
®êng bé còng ®· bÞ qu©n TrÇn ®¸nh cho thµnh tr× kh¸c buéc bän chóng ph¶i quú gèi
tan t¸c. Chê m·i kh«ng thÊy bän qu©n l¬ng, ®Çu hµng.
ngµy 29 th¸ng ch¹p Tho¸t Hoan cho qu©n tõ Bµn xong, Tho¸t Hoan tù m×nh cÇm
bê b¾c s«ng Hång Hµ tiÕn vÒ thµnh Th¨ng qu©n tiÕn xuèng phÝa T©y s«ng Hång, lÖnh
Long. Khi ®Õn n¬i chØ thÊy cöa thµnh bá cho A B¸t XÝch ®em bé binh tõ V¹n KiÕp tíi,
trèng, trong thµnh kh«ng cã lÊy mét bãng ¤ M· Nhi mang thñy binh theo dßng s«ng
ngêi. Qu©n TrÇn ®· rót ra ngoµi thµnh, råi Hång tiÕn lªn. Hai vua TrÇn thÊy thÕ giÆc
theo s«ng Hång tiÕn xuèng phÝa nam, trong m¹nh nh Ëy, liÒn ®em ®¹i qu©n rót hÕt vÒ
thµnh kho tµng trèng rçng, kh«ng cã thãc cöa Thiªn Trêng. Tho¸t Hoan mang qu©n
g¹o, mäi thø ¨n còng ®Òu kh«ng cã. Tho¸t ®uæi theo, vua TrÇn thÊy Tho¸t Hoan mang
Hoan ng¸n ngÈm b¶o víi c¸c tíng: Nay lµ qu©n ®uæi liÒn ®a hÕt ®¹i qu©n ch¹y ra
ngµy tÕt nguyªn ®¸n, nhng chóng ta còng biÓn. Tho¸t Hoan ®uæi m·i kh«ng b¾t ®îc
kh«ng thÓ ®ãng qu©n ë trong thµnh ®îc. vua TrÇn, v« cïng bùc tøc nhng còng ®µnh
NÕu ta ®a qu©n vµo ®ãng ë trong ®ã cã chÞu. Søc m¹nh cña mÊy chôc v¹n qu©n mµ
kh¸c g× ®em th©n m×nh nhèt vµo trong rä, Tho¸t Hoan ®Þnh ®Ì bÑp qu©n TrÇn lóc nµy
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
ch¼ng kh¸c g× mét ngän gi¸o dïng hÕt søc Tho¸t Hoan l¹i ph¶i mang qu©n vÒ ®ãng ë
m¹nh ®©m vµo chç trèng. Muèn ®¸nh ngoµi thµnh Th¨ng Long.
nhanh th¾ng nhanh nhng kh«ng cã ®èi thñ. Qu©n lÝnh kh«ng ®îc ¨n tÕt, cø lu«n
Tho¸t Hoan hËm hùc nãi víi ¤ M· Nhi, ¸o Lç ph¶i hµnh qu©n ®i ®¸nh nhau, ph¶i ¨n ®ãi,
XÝch : Tõ khi mang qu©n sang ®©y ®· liªn mÆc rÐt mµ ®ªm nµo qu©n TrÇn còng cø
tôc h¬n mét th¸ng trêi rßng r·, lóc ®¸nh vµo bÊt thÇn ®¸nh ph¸, lµm cho chóng mÊt ¨n
V¹n KiÕp lóc ®¸nh xuèng Th¨ng Long mµ vÉn mÊt ngñ, sinh ra sî sÖt ch¸n n¶n hoang
kh«ng b¾t ®îc bän TrÇn Huyªn, TrÇn Quèc mang. ThÊy t×nh h×nh nh vËy, Tho¸t Hoan
TuÊn; ngay ®Õn c¶ bän Ph¹m Ngò L·o, TrÇn lo sî b¶o víi ¤ M· Nhi «ng lµ ®« ®èc mang
NhËt DuËt còng kh«ng biÕt chóng trèn vµo mÊy v¹n binh ®i cèt ®Ó b¶o vÖ cho ®oµn
ph¬ng nµo. Ta cèt t×m ®¸nh chóng, nhng thuyÒn chë l¬ng, vËy mµ b©y giê thuyÒn l-
chóng cø t×m ®êng trèn ch¹y, lÈn tr¸nh nh l- ¬ng vÉn kh«ng thÊy ®Õn lµ cí lµm sao! ¤ng
¬n th× ®¸nh nhau víi ai? ThuyÒn l¬ng cha ph¶i lËp tøc ®a ngay thñy qu©n ra biÓn
tíi, d©n chóng còng ch¹y hÕt, c¸i ¨n ngµy t×m ®ãn b»ng ®îc Tr¬ng V¨n Hæ vÒ, nÕu
dÇn c¹n. Cø ®µ nµy nay mai ta biÕt tr«ng kh«ng chí tr¸ch ta lµ tµn nhÉn.
cËy vµo ®©u ®Ó cã l¬ng ¨n, chi b»ng l¹i ¤ M· Nhi - Phµn TiÕp thÊy chñ tíng nãi
ph¶i quay vÒ Th¨ng Long ®Ó t×m kÕ kh¸c, vËy sî to¸t må h«i, véi vµng lÖnh cho ®éi
mµ chê ®îi Tr¬ng V¨n Hæ råi sÏ tÝnh sau. thñy binh cÊp tèc ra V©n §ån t×m Tr¬ng V¨n
ThÕ lµ ngµy 4 tÕt ( n¨m Êy) TrÊn Nam V¬ng Hæ. ¤ M· Nhi ®i råi, Tho¸t Hoan l¹i lÖnh cho
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
¸o Lç XÝch vµ A B¸t XÝch ®em qu©n vµo nói kh«ng cíp ®îc l¬ng thùc, Tho¸t Hoan cµng
lïng sôc, cíp ph¸ l¬ng thùc cña d©n mang vÒ hoang mang ho¶ng sî, ruét gan nh löa ®èt
phôc vô cho lò qu©n ®ang ®ãi. ¸o Lç XÝch h¾n nghÜ bông : VËy ®µnh chØ cßn tr«ng
nãi: T«i ®ang gi÷ chøc B×nh Ch¬ng ChÝnh cËy vµo Tr¬ng V¨n Hæ.
sù, l¹i lµ Nguyªn So¸i cïng Th¸i Tö chØ ®¹o Cßn nãi vÒ ¤ M· Nhi, Phµn TiÕp sau khi
®¹i qu©n, nay ®i råi mµ qu©n cña bän TrÇn thÊy Tho¸t Hoan nãi vËy sî qu¸ cho qu©n ®i
Quèc TuÊn l¹i kÐo ®Õn ®¸nh th× Th¸i tö gÊp theo s«ng Hång xuèng cöa §¹i bµng, råi
tÝnh sao? Theo t«i, chØ nªn ph¸i tíng tiªn theo ven bÓn mµ ngîc vÒ phÝa An bang. Nh-
phong A B¸t XÝch ®i lµ ®ñ. Tho¸t Hoan nãi : ng võa tíi Th¸p S¬n th× gÆp qu©n cña hai
Lóc nµy l¬ng ®· c¹n, qu©n sÜ s¾p chÕt ®ãi vua TrÇn ®ang phôc s½n ë ®ã ®uæi ®¸nh.
nay mai, b©y giê kh«ng thÓ nãi ®Õn ¤ M· Nhi mang qu©n ch¹y tho¸t ®îc vÒ cöa
ChuyÖn B×nh Ch¬ng, hay nguyªn so¸i. ¸o Lç An bang, nhng cø vÈn v¬, v¬ vÈn t×m hoµi,
XÝch biÕt cã nãi n÷a còng v« Ých, ®µnh mµ vÉn kh«ng thÊy ®oµn thuyÒn l¬ng ®©u
cïng A B¸t XÝch dÉn qu©n ®i. §· qua mÊy c¶, liÒn bµn víi Phµn TiÕp cho thuyÒn quay
ngµy lïng sôc vµo c¸c lµng, nhng d©n chóng vÒ. Lóc nµy ë nhµ, Tho¸t Hoan chê m·i kh«ng
khi trèn ch¹y ®· mang hÕt l¬ng thùc vµo thÊy ¤ M· Nhi vÒ cµng hoang mang bèi rèi,
rõng nói ®Ó ¨n, sè cßn l¹i còng ®· ®em thÊt väng ®· ®Õn chç tét cïng, nghÜ bông:
ch«n dÊu hÕt, nªn bän ¸o Lç XÝch ch¼ng v¬ B©y giê nÕu ta cø ®ãng qu©n ë Th¨ng Long
vÐt ®îc g× ®µnh ph¶i mang qu©n vÒ. ThÊy th× thËt nguy hiÓm, TrÇn Quèc TuÊn tuy cha
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
mang qu©n ®Õn ®¸nh lín, mµ chØ v©y h·m ®oµn thuyÒn chë l¬ng cña V¹n Hé ®©u c¶,
bªn ngoµi th«i, còng ®ñ lµm cho binh sÜ cña mµ cho ngêi ®i th¨m dß tin tøc còng tuyÖt
ta ®ãi kh¸t lo sî, råi kh«ng khÐo l¹i bá thµnh v« ©m tÝn, mong TrÊn Nam V¬ng tha téi. ¤
ra hµng hÕt th× thËt lµ ®¹i häa; chi b»ng rót M· Nhi võa nãi xong th× ®îc tin b¸o: Mét sè
hÕt qu©n vÒ ®ãng ë V¹n KiÕp chê ¤ M· Nhi, qu©n tíng Nguyªn ë V©n §ån bÞ qu©n TrÇn
Tr¬ng V¨n Hæ xem sao, råi sau sÏ tÝnh liÖu. ®¸nh b¹i b¾t lµm tï binh, nay ®îc tha vÒ xin
Vµo Th¨ng Long tõ ngµy 4 th¸ng giªng vµo ra m¾t. Tho¸t Hoan nöa tin nöa ngê cã
cho ®Õn ngµy 2 th¸ng 2 th× rót, tÝnh ra lµ lý nµo nh vËy ®îc. ChØ míi cã Ýt ngµy tríc
mét th¸ng mµ kh«ng kiÕm ch¸c ®îc g×, l¹i ®©y, qu©n TrÇn ®¸nh nhau víi ¤ M· Nhi cßn
ph¶i quay vÒ V¹n KiÕp. Nhng Tho¸t Hoan e sî thua ch¹y t¸n lo¹n, kÎ vµo nóp trong nói ®¸,
kh«ng d¸m cho qu©n vµo ®ãng trong thµnh ®øa ch¹y ra biÓn. VËy mµ nay mÊy tr¨m
mµ ph¶i ®ãng qu©n ë bªn ngoµi. VÒ V¹n chiÕn thuyÒn h¬n 4 v¹n qu©n lÝnh hµng
KiÕp chê m·i còng ch¼ng thÊy tin tøc ¤ M· chôc viªn tíng giái, l¹i cã thÓ th¶m b¹i nhanh
Nhi, vËy mµ ®ªm nµo qu©n TrÇn còng tíi nh thÕ ®îc th× thËt lµ ®iÒu phi lý. LiÒn cho
®¸nh óp c¸c doanh tr¹i lµm cho qu©n tíng gäi bän tï binh vµo hái, míi biÕt hÕt sù viÖc ë
Nguyªn M«ng cµng mÊt ¨n, mÊt ngñ khæ së V©n §ån. Nghe ®îc c¸i tin sÐt ®¸nh ngang
kh«n cïng. Nöa th¸ng sau ¤ M· Nhi míi vÒ ra tai nµy; Tho¸t Hoan võa sî võa tøc, ng· l¨n ra
m¾t Tho¸t Hoan råi nãi: Chóng t«i ra ®i tõ ngÊt ®i håi l©u míi tØnh. Nghe ®îc tin nµy
bÊy ®Õn nay t×m m·i ch¼ng thÊy t¨m h¬i ch¼ng cø Tho¸t Hoan mµ ngay ®Õn tÊt c¶
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
bän tíng t¸ sõng sá cña nhµ níc Nguyªn M«ng mÊt th× chóng sÏ lÊy g× ¨n ®Ó kÐo dµi cuéc
®· tõng ngåi trªn lng chiÕn m·, tung hoµnh chiÕn. §óng nh dù ®o¸n cña vua TrÇn, nghe
x«ng pha trªn kh¾p c¸c mÆt trËn tõ tríc tíi ®îc tin mÊt l¬ng, Tho¸t Hoan sî qu¸ ngÊt ®i,
nay, coi c¸i chÕt nhÑ tùa l«ng hång, còng khi tØnh l¹i h¾n ngöa mÆt mµ than r»ng:
ph¶i dËt m×nh sën g¸y, hån vÝa lªn m©y. ThÕ lµ tiªu tan hy väng, sù nghiÖp kh«ng
Trong sè tï binh cã hai tíng sõng sá lµ Lu cßn. ¤i! Kh«ng ph¶i ta vµ tíng sÜ bÊt tµi, mµ
Khuª vµ Tr¬ng Ngäc, khi vua TrÇn ra lÖnh ch¼ng qua ®Êt níc ma qu¸i nµy nã lµm cho
th¶ chóng vÒ cã ngêi can vua: Tr¬ng Ngäc, chóng ta bÞ mª hoÆc, nay ph¶i cïng ®êng
Lu Khuª lµ hai viªn tíng giái cña qu©n hÕt hèi, tiÕn tho¸i lìng nan. B©y giê kh«ng
Nguyªn, nÕu th¶ cho bän chóng vÒ víi Tho¸t biÕt sÏ tÝnh sao ®©y! Than xong Tho¸t Hoan
Hoan cã kh¸c nµo hæ thªm c¸nh, vua nãi: næi giËn ®ïng ®ïng, h¹ lÖnh cho qu©n sÜ
NÕu nã tµi giái ®· kh«ng bÞ ta b¾t ®îc ®èt ph¸ hÕt doanh tr¹i, råi chuÈn bÞ kÐo
Tho¸t Hoan b©y giê cã kh¸c g× con hæ bÞ qu©n vÒ níc. Bän tíng Nguyªn xóm l¹i can
nhèt trong còi nÕu ta tha cho bän nµy vÒ ng¨n; ¸o Lç XÝch nãi : NÕu chóng ta kh«ng
®Ó nã nãi l¹i viÖc thua trËn ë V©n §ån cho thÓ ®ãng qu©n trªn ®Êt níc nµy ®îc n÷a
Tho¸t Hoan nghe ch¾c nã sÏ sî mÊt mËt mµ mµ ph¶i rót vÒ, th× nªn t×m c¸ch gi÷ cho
ph¶i mang qu©n rót ch¹y cho nhanh; bëi 50 bän Giao ChØ kh«ng biÕt lµ ta rót qu©n, th×
v¹n qu©n ®«ng Êy chØ tr«ng cËy vµo sè l- míi ®ì sÈy ra th¬ng vong, thiÖt h¹i. Trong
¬ng thùc cña Tr¬ng V¨n Hæ, nay l¬ng ®· viÖc binh, kþ nhÊt lµ rót lui mµ ®Ó cho kÎ
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
®Þch biÕt. NÕu Th¸i tö tøc giËn, nãng n¶y nghe. ¸o Lç XÝch bµn riªng víi Tho¸t Hoan
mµ cho ®èt hÕt doanh tr¹i lµ ta ®· s¬ hë lé r»ng: B©y giê b»ng c¸ch lµ Th¸i Tö sÏ ph¶i
c¸i yÕu cña ta. Bän TrÇn Quèc TuÊn rÊt ranh lµm kÕ nghi binh, ®Ó ®¸nh lõa qu©n TrÇn.
m·nh, kh«ng ngoan quû quyÖt, chóng sÏ cho Tho¸t Hoan hái: C¸ch nghi binh nh thÕ nµ? ¸o
r»ng: NÕu ta cßn ®ãng qu©n ë ®©y th× Lç XÝch nãi: Th¸i Tö nªn chia binh lµm hai ®-
kh«ng bao giê l¹i ®èt tr¹i, mµ ®èt tr¹i tøc lµ êng kÐo vÒ. Cho c¸nh qu©n thñy ®i tríc
s¾p rót lui trèn ch¹y. Chóng sÏ bè trÝ phôc theo ®êng An nam V©n §ån tiÕn ra, cïng lóc
binh ®Ó chÆn ®êng rót, råi cho qu©n ®uæi cö lu«n mét tíng kh¸c mang vµi ngµn qu©n
®¸nh tËp hËu sau lng qu©n ta, mµ nÕu ®Ó ®i bé, nãi lµ ®Ó yÓm trî cho ®¹o thñy
cho sù viÖc sÈy ra nh vËy th× thËt tai häa qu©n. Giao chØ tëng ta hµnh binh nh mäi
kh«n lêng. Nghe ¸o Lç XÝch vµ c¸c tíng nãi khi ®Ó t×m ®¸nh qu©n TrÇn nªn chóng
vËy Tho¸t Hoan sùc tØnh ngé, ®øng ngÈn kh«ng d¸m ®¸nh ta. Khi qua ®îc Om boong,
ngêi ra mét lóc l©u råi míi b¶o c¸c tíng r»ng: V©n §ån råi lµ ta ®· ra ®Õn biÓn gÇn biªn
Ta quÉn trÝ l¾m råi, kh«ng tÝnh to¸n g× ®îc giíi; qu©n ta nh©n ®ã sÏ ®i lu«n vÒ níc, cßn
n÷a. VËy b©y giê c¸c «ng sÏ bµn xem lµm qu©n bé ®i yÓm trî lóc Êy sÏ quay trë l¹i V¹n
c¸ch nµo ®Ó rót qu©n vÒ níc ®îc an toµn? ¤ KiÕp, ®Ó cïng rót vÒ víi ®¹i qu©n. ¸o Lç
M· Nhi, Phµn TiÕp bµn: B©y giê nªn bá ®êng XÝch l¹i nãi tiÕp: T«i tin r»ng: TrÇn Quèc TuÊn
thñy, cho tÊt c¶ lªn bé råi cïng rót vÒ lµ thîng thÊy thñy qu©n ta kÐo ®i, chóng sÏ tËp
s¸ch. Nhng Tho¸t Hoan vµ ¸o Lç XÝch kh«ng trung qu©n ®uæi theo th¨m dß, chø cha
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
d¸m ®¸nh ngay; cßn ®Ó nh»m khi nµo cã Tho¸t Hoan nghe xong cho lµ ph¶i, bÌn
thêi c¬ bän chóng míi hµnh ®éng. Lóc ®ã h¹ lÖnh cho ¤ M· Nhi - Phµn TiÕp mang thñy
bé binh ta sÏ r¶nh tay kÐo qu©n vÒ, mµ qu©n theo ®êng §«ng TriÒu tiÕn xuèng cöa
kh«ng sî chóng phôc binh, hoÆc ®¸nh tËp An bang, råi qua V©n §ån mµ vÒ níc, l¹i sai
hËu qu©n ta n÷a. Tho¸t Han hái: VËy nÕu H÷u Thõa TrÞnh B»ng Phi cïng Th¸p XuÊt
TrÇn Quèc TuÊn biÕt vµ tËp trung qu©n mang 5000 qu©n bé ®i theo däc 2 bªn bê
®uæi ®¸nh ¤ M· Nhi, Phµn TiÕp th× hai tíng lµm kÕ nghi binh gi¶ vê yÓm trî, ®Ó ®¸nh
Êy ®Þch sao næi thñy qu©n cña Giao ChØ. l¹c híng qu©n TrÇn. Nhng Tho¸t Hoan ®·
¸o Lç XÝch nãi: Lóc nµy ta kh«ng nªn c©u lÖ kh«ng ®¸nh lõa ®îc vua t«i nhµ TrÇn, v× khi
n÷a, cho dï thñy qu©n cña ¤ M· Nhi, Phµn TrÇn Kh¸nh D ®¸nh tan ®éi qu©n l¬ng cña
TiÕp cã bÞ thÊt b¹i th× chØ mÊt vµi ba v¹n M· VÞ, Tr¬ng V¨n Hæ th× vua TrÇn ®· ®o¸n

qu©n víi vµi viªn tíng, nhng nÕu mÊy chôc r»ng: Víi t×nh thÕ nµy sím muén g× Tho¸t

v¹n qu©n bé vµ qu©n kþ ë ®©y mµ l©m Hoan còng ph¶i mang qu©n th¸o ch¹y vÒ n-

vµo c¶nh bÞ ®¸nh th× tai häa sÏ cßn lín nh íc, nªn ®· truyÒn cho Hng §¹o V¬ng TrÇn
Quèc TuÊn sai c¸c tíng phôc qu©n trªn c¸c
thÕ nµo? V¶ chi, Th¸i Tö l¹i lµ dßng dâi l¸
nÎo ®êng bé mµ Tho¸t Hoan ph¶i ®i qua ®Ó
ngäc cµnh vµng, tÊm th©n quý träng dêng
diÖt. Ph¹m Ngò L·o, TrÇn NhËt DuËt, TrÇn
Êy kh«ng thÓ mang vµi v¹n qu©n cña ¤ M·
NghiÔn ®îc lÖnh sai qu©n ®µo hè gi÷a ®-
Nhi, Phµn TiÕp mµ ®æi ®îc.
êng rót, ®Ó bÉy ngêi vµ ngùa cña giÆc. Cßn
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
ë ngoµi biÓn, vua ®· lÖnh cho TrÇn Kh¸nh D, Kinh ThÇy trë xuèng, råi b¾t chóng ph¶i
TrÇn Quèc T¶ng, tËp trung qu©n vÒ ®ãng ë theo s«ng §¸ B¹c mµ xuèng B¹ch §»ng, dïng
cöa An bang ®Ó chê diÖt thñy qu©n giÆc. khóc s«ng rõng réng lín nµy ®Ó bè trÝ trËn
L¹i sai qu©n sÜ lªn rõng chÐm gç mang vÒ ®¸nh th× míi cã thÓ diÖt hÕt ®îc toµn bé
®Ïo nhän, chuÈn bÞ c¾m xuèng lßng s«ng mÊy tr¨m thuyÒn chiÕn cña giÆc. Vua TrÇn
lõa qu©n giÆc, b¾t chóng ph¶i chui vµo nãi: Tõ xa níc ta ®· mÊy lÇn ®¸nh thñy qu©n
trËn ®Þa cäc gç nµy mµ ®¸nh, chuÈn bÞ kÕ giÆc trªn s«ng B¹ch §»ng, nhng chØ ®¸nh
®¸nh ®· xong. Hng ®¹o V¬ng t©u víi vua: khi chóng tõ ngoµi vµo. LÇn nµy ta ®¸nh
ThÇn xin th©n ®Õn vïng B¹ch §»ng, Trµng giÆc l¹i tõ trong ®¸nh ra, hai c¸ch ®¸nh kh¸c
Kªnh, §¸ B¹c ®Ó xem xÐt l¹i ®êng rót qu©n nhau cho nªn TiÕt chÕ ra xem xÐt ®Þa h×nh
ra biÓn cña ¤ M· Nhi. Mét lµ xem kü l¹i ®Þa cho kü ®Ó bµy binh bè trËn lµ ph¶i l¾m.
thÕ ë ®©y cïng níc thñy triÒu lªn xuèng vµo TrÇn Quèc TuÊn l¹y chµo t¹m biÖt hai vua råi
ngµy giê nµo thuËn tiÖn nhÊt, ®Ó lõa thñy ra ®i, khi ®Õn B¹ch §»ng thÊy khóc s«ng
qu©n giÆc vµo trËn. Hai lµ tõ Kinh ThÇy - §¸ rõng réng lín, n¬i ®©y s«ng réng sãng to, cã
B¹c trë ra l¹i cã mÊy con ®êng ®i ra biÓn, nói cao, cã rõng, l¹i cã nhiÒu ng¸ch s«ng con
nÕu chóng kh«ng ®i qua s«ng B¹ch §»ng mµ rÊt thuËn lîi cho viÖc ®Æt phôc binh, kÓ c¶
ra, l¹i vît s«ng Gi¸, s«ng Chanh ®Ó ra cöa trªn bé vµ díi níc, «ng mõng l¾m nãi víi c¸c t-
Nam triÖu, råi sau ®ã l¹i vît qua Th¸p S¬n(1) íng cïng ®i : “¤ M· Nhi nhÊt ®Þnh ph¶i thÊt
mµ ra biÓn th× ta khã ®¸nh th¾ng ®îc b¹i trªn khóc s«ng nµy” nãi xong, Hng ®¹o v-
chóng. ThÇn muèn chÆn giÆc tõ cöa s«ng
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
¬ng cho truyÒn quay vÒ t©u l¹i víi vua TrÇn. ®¸nh nµy. C¸c tíng TrÇn NhËt DuËt, Ph¹m
Vua ph¸n: TiÕt chÕ h·y lÖnh cho c¸c tíng Ngò L·o mang qu©n ®i phôc s½n trªn c¸c
thùc thi kÕ ho¹ch ngay, kh«ng nªn ®Ó chËm ng¶ ®êng bé chê Tho¸t Hoan mang qu©n
trÔ. Quèc TuÊn lui vÒ råi truyÒn lÖnh cho D· rót ch¹y th× ®æ ra diÖt chóng. Cßn c¸c c¸nh
tîng YÕt Kiªu sai qu©n mang cäc gç c¾m qu©n ë B¹ch §»ng, sau khi ®· §¸nh tan ®¹o
xuèng c¸c lßng s«ng ®· ®Þnh, sau ®ã mang thñy qu©n cña ¤ M· Nhi sÏ chia lµm hai ®êng
qu©n vÒ ¸n ng÷ cöa s«ng Chanh, chÆn ®uæi ®¸nh Tho¸t Hoan. C¸nh qu©n ®i theo
kh«ng cho giÆc vît qua s«ng Chanh ®Ó ra ®êng phÝa t©y sÏ ®¸nh tõ V¹n KiÕp ®Õn Chi
cöa Nam triÖu. TrÇn Quèc T¶ng mang qu©n L¨ng, cßn c¸nh qu©n phÝa ®«ng sÏ ®¸nh tõ
tõ cöa Lôc Thñy vµo gi÷ kh«ng cho giÆc vît V¹n KiÕp lªn Néi bµng, N÷ Nhi, Kh©u CÊp.
qua s«ng B¹ch §»ng ®Ó ch¹y ra biÓn. TrÇn §iÒu binh xong, TiÕt chÕ Hng §¹o V¬ng dÆn
Kh¸nh D th× ®ãn gi÷ s«ng Rõng, chê khi 4 tíng TrÇn Quèc B¶o, §ç Hµnh, NguyÔn
nµo c¸c c¸nh qu©n cña Tíng TrÇn Quèc B¶o, Kho¸i vµ NguyÔn Xu©n r»ng: LÇn nµy giao
NguyÔn Kho¸i, §ç Hµnh, NguyÔn Xu©n ®ang cho c¸c tíng ra khiªu chiÕn lµ cèt ®Ó gi÷
phôc s½n ë Tróc §éng, §¸ B¹c, Trµng Kªnh, ch©n bän ¤ M· Nhi, Phµn TiÕp kh«ng cho
Kinh ThÇy ®¸nh xuèng, sÏ kÕt hîp dån giÆc chóng ®îc vît nhanh ®Ó ra biÓn, chê khi nµo
vµo khóc s«ng B¹ch §»ng mµ diÖt. Qu©n cña con níc cêng lªn, ta cã lÖnh míi ®îc gi¶ thua
hai vua vµ Th¸i s TrÇn Quang Kh¶i, còng cïng cho giÆc ®uæi theo mµ lõa cho chóng ®i
®¹o qu©n cña TiÕt ChÕ Hng ®¹o V¬ng sÏ tïy vµo khóc s«ng B¹ch §»ng. Cßn c¸c tíng ®îc
c¬ øng biÕn ®a qu©n ra hç trî cho trËn
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
cö ra ¸n ng÷ s«ng Chanh, s«ng Rót ph¶i gi÷ ¤ M· Nhi thÊy t×nh h×nh bÊt lîi, nÕu
thËt chÆt, kh«ng ®îc ®Ó cho giÆc vît qua ®Ó toµn bé binh thuyÒn ïn t¾c l¹i ë ®©y
cöa Nam triÖu mµ ra. C¸c tíng ph¶i ghi nhí, mµ kh«ng ch¹y nhanh ra biÓn th× rÊt nguy
kh«ng ®îc tr¸i qu©n lÖnh. TiÕt chÕ Hng ®¹o khèn, liÒn lÖnh cho c¸c tíng theo s«ng B¹ch
V¬ng xÕp ®Æt võa xong th× vua TrÇn nhËn §»ng ®¸nh xuèng. ¤ M· Nhi ®Þnh ®¸nh qua
®îc tin b¸o; ngµy 27 th¸ng 2 ¤ M· Nhi, Phµn s«ng B¹ch §»ng råi vît qua s«ng Chanh mµ ra
TiÕp ®· b¾t ®Çu mang qu©n ®i. Vua lÖnh biÓn cho nhanh. Kh«ng ngê qu©n Nguyªn
cho c¸c tíng ®em binh ra chÆn giÆc. Qu©n võa ®uæi ®Õn B¹ch §»ng, bçng thÊy ba bÒ
Nguyªn bÞ qu©n TrÇn v©y ®¸nh kh«ng sao bèn bªn, trªn bé, díi thuyÒn cê xÝ rîp trêi,
tiÕn ®îc, ®¸nh nhau suèt b¶y ngµy ®ªm kh«ng biÕt c¬ man nµo lµ thuyÒn chiÕn cña
qu©n TrÇn cø lóc tiÕn, lóc lui. Khi ®Õn khóc qu©n TrÇn kÐo ®Õn v©y chÆt chóng vµo
s«ng B¹ch §»ng gÇn s«ng Gi¸ c¸c tíng §ç gi÷a, chiªng trèng rÇm trêi, tiÕng h« s¸t th¸t
Hµnh, TrÇn Quèc B¶o lóc ®ã míi gi¶ thua rót dËy ®Êt. GiÆc Nguyªn bÞ ®¸nh kh«ng sao gì
ch¹y vÒ cöa s«ng B¹ch §»ng. Tíng giÆc Lu ra ®Ó ch¹y ®îc n÷a, v× hai khóc s«ng
Khuª kh«ng d¸m ®uæi theo, chóng cho Chanh, s«ng Rót thuyÒn chiÕn qu©n TrÇn
qu©n ®i vµo s«ng Gi¸, nhng liÒn bÞ c¸c tíng ®ang ®ãng ¸n ng÷ t¹i ®ã ®¸nh, kh«ng cho
®ang ®ãng ë ®©y chÆn ®¸nh quyÕt liÖt chóng rót ra theo con ®êng nµy.
kh«ng thÓ vît qua ®îc. Tham ChÝnh Phµn TiÕp thÊy nguy qu¸
liÒn ®a binh thuyÒn vµo bê, råi kÐo qu©n
®Þnh ch¹y lªn ngän nói Trµng Kªnh, råi dïng
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
m¸y b¾n ®¸, tªn ná ®Ó b¾n ph¸ yÓm trî ch¸y nh÷ng thuyÒn chiÕn cha bÞ ®¾m. Tªn
cho bän thñy qu©n ë díi níc. Nhng Phµn TiÕp ná b¾n vµo chóng nh ma, qu©n Nguyªn lóc
®· bÞ qu©n cña hai tíng TrÇn Quèc B¶o vµ nµy tiÕn còng kh«ng tiÕn ®îc, mµ lui còng
§ç Hµnh v©y chÆt kh«ng thÓ tho¸t ra ®îc. kh«ng lui ®îc n÷a, qu©n TrÇn l¹i tiÕn ®Õn
Lóc nµy ë s«ng Chanh c¸c chiÕn thuyÒn cña mçi lóc mét ®«ng, tha hå chÐm giÕt.
qu©n Th¸nh dùc do tíng NguyÔn Kho¸i chØ ThuyÒn giÆc kh«ng tµi nµo nhóc nhÝch ®îc
huy ®ãn ®¸nh phÝa tríc, mét ®¹o thñy qu©n n÷a, toµn bé thñy qu©n trªn c¸c thuyÒn
lín cña vua TrÇn tõ s«ng §¸ B¹c tiÕn tíi ®¸nh chiÕn ®µnh ngåi chê chÕt. MÊy tr¨m thuyÒn
m¹nh vµ sau lng giÆc, khi thÊy thuyÒn cña chiÕn giÆc chiÕc vì chiÕc bÞ ®¾m. Tíng §ç
bän ¤ M· Nhi ®· ch¹y gÇn ®Õn cöa s«ng Hµnh x«ng ®Õn b¾t sèng ®îc ¤ M· Nhi, TÝch
Chanh, NguyÔn Kho¸i liÒn lui binh vÒ phÝa LÖ C¬, cßn Phµn TiÕp sau khi ®Þnh ch¹y lªn
s«ng B¹ch §»ng chÆn cöa s«ng Chanh kh«ng nói nhng kh«ng lªn ®îc, liÒn më mét ®êng
cho chóng ch¹y tho¸t ra cöa Nam TriÖu. ¤ M· m¸u ch¹y xuèng thuyÒn ®Ó vît ra biÓn, nhng
Nhi kh«ng biÕt tëng qu©n TrÇn kh«ng gi÷ còng kh«ng ch¹y tho¸t, liÒn bÞ hai tíng TrÇn
s«ng Chanh, liÒn cho qu©n cø thÕ tiÕn Quèc B¶o vµ §ç Hµnh ®¸nh cho bÞ träng th-
xuèng ®Ó theo s«ng B¹ch §»ng mµ ra. Trong ¬ng r¬i xuèng s«ng.
lóc nµy níc s«ng ®ang rót xuèng nh th¸c Qu©n TrÇn liÒn dïng c©u liªm mãc lªn
®æ, thuyÒn giÆc võa ®Õn ®©y liÒn bÞ va råi b¾t sèng. Bän SÇm §o¹n - §iÒn Nguyªn
vµo b·i cäc ngÇm ®¾m ngæn ngang. Nh÷ng So¸i vµ nh÷ng tªn tíng kh¸c cßn sèng sãt
thuyÒn ®i sau víng thuyÒn ®i tríc bÞ ®¾m còng ®Òu bÞ b¾t sèng hÕt.
kh«ng vît qua ®îc n÷a, cø thÕ ïn t¾c l¹i gi÷a MÊy tr¨m thuyÒn chiÕn cïng khÝ giíi lõa
dßng s«ng níc xiÕt. Trong lóc ®ã qu©n TrÇn ngùa vµo tay qu©n TrÇn hÕt. Qu©n sÜ nhµ
liÒn th¶ c¸c bÌ háa c«ng cho tr«i ra ®Ó ®èt
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
TrÇn vui mõng b¾t gi¶i bän tíng giÆc vÒ ®Ó khi bän Quèc TuÊn quay trë l¹i, th× ta
kinh ®Ó chê ngµy xö téi. kh«ng cßn c¬ héi tho¸t ra n÷a. Nãi ®o¹n ra
lÖnh: sai §¹t Lç Hoa XÝch, TÝch §« Nhi lµm
tiÒn bé, ®em 5000 qu©n theo ®êng Chi
L¨ng mµ ch¹y, ®Ó ®¸nh l¹c híng ®uæi theo
lèi Néi bµng mµ vÒ níc. Sai A B¸t XÝch lµm
tiªn phong, cßn Tr¬ng Qu©n th× mang 5000
phÇn xii
tho¸t hoan tho¸t chÕt ch¹y vÒ níc qu©n ®i b¶o vÖ phÝa sau ®Ó chÆn ®êng
nguyªn chóa mang con ra chÐm ®Çu
®uæi theo cña Hng §¹o V¬ng TrÇn Quèc
Nay nãi vÒ ®¹o qu©n cña Tho¸t Hoan. TuÊn vµ tíng Ph¹m Ngò L·o. Ph©n c«ng ®©u
Sau khi ¤ M· Nhi mang qu©n ®i ®îc 10 ngµy ®ã, Tho¸t Hoan, ¸o Lç XÝch dÉn qu©n rót
mµ vÉn kh«ng thÊy tin tøc g×; Tho¸t Hoan ®i. TÝch §« Nhi võa ®Õn cöa Hµm Nª bÞ tíng
cho r»ng: ®¹i bé phËn qu©n thñy cña m×nh TrÇn NhËt DuËt ®ãn ®êng chÆn ®¸nh
®· tho¸t ra biÓn mét c¸ch ªm thÊm råi, mµ kh«ng vît ®îc qua cöa Hµm Nª, TÝch §« Nhi
qu©n TrÇn còng kh«ng thÊy ®éng tÜnh g×, ph¶i mang bän qu©n ®ãi kh¸t ch¹y th¸o
liÒn nãi víi c¸c tíng: Cã khi bän Quèc TuÊn ®· th©n vÒ phÝa Néi bµng t×m gÆp Tho¸t
dån hÕt qu©n ra biÓn ®Ó ®uæi qu©n ta Hoan.
råi, nh©n lóc nµy lµ thêi c¬ thuËn lîi nhÊt Tho¸t Hoan tõ khi ë V¹n KiÕp rót ch¹y ®·
®Ó ta rót qu©n. NÕu kh«ng rót cho nhanh, ®îc ba ngµy, võa tíi cöa quan Néi bµng th×
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
bÞ qu©n cña TiÕt ChÕ Hng §¹o V¬ng ®ãn tróng ba mòi tªn ®éc l¨n tõ trªn ngùa xuèng
®¸nh. Bän Lu ThÕ Anh, §¸p N¹t XÝch liÒu mµ chÕt.
chÕt ®¸nh më ®êng, mong ch¹y tho¸t khái §êng Ngét §·i, Mai ThÕ Anh, TiÕt V¨n
vßng v©y. Nhng suèt tõ cöa ¶i N÷ Nhi ®Õn ChÝnh gÆp ®¹i qu©n cña hai vua vµ TrÇn H-
Néi bµng Kh©u CÊp, qu©n cña hai vua TrÇn ng §¹o v©y chÆt, råi b¾t sèng mang vÒ.
vµ Hng ®¹o V¬ng gåm h¬n 30 v¹n ®· chÆn Qu©n sÜ phÇn sa xuèng hè chÕt, võa bÞ
suèt däc ®êng rót cña qu©n Nguyªn. Kh¾p qu©n TrÇn b¾n tªn ®éc chÕt, th©y n»m
mÆt ®êng tõ N÷ Nhi, Kh©u CÊp ®Õn Léc ®Çy ®êng sè cßn l¹i b¾t lµm tï binh. ChØ cã
B×nh, Hng ®¹o V¬ng cho qu©n ®µo hè ®Ó Tho¸t Hoan, ¸o Lç XÝch, ¸i Lç vµ h¹ chØ lµ
bÉy ngùa cña giÆc. tho¸t ch¹y ®îc vÒ níc cïng víi vµi tr¨m tªn
ThÊy vËy, bän Tho¸t Hoan sî qu¸ kh«ng qu©n vµ bän Vua quan bï nh×n TrÇn Ých
d¸m ®i qua ®êng lín, liÒn b¾t Hoµng KiÖn T¾c, TrÇn Tó Ho·n, TrÇn V¨n Léng, L¹i Ých
lµm híng ®¹o dÉn ®êng, ch¹y theo ®êng t¾t Khuy. Nhng v× ®ãi kh¸t bÖnh tËt, l¹i sî h·i,
®Ó qua vïng §¬n Kú, Léc Ch©u mµ vÒ. A B¸t nªn cha vÒ ®Õn nhµ th× hai tªn tíng ¸i Lç vµ
XÝch lµ tªn tíng sõng sá Tho¸t Hoan cho ®i H¹ ChØ ®· chÕt trªn däc ®êng ®i.
tiÒn ®¹o, gÆp ngay tíng TrÇn NhËt DuËt hai Tho¸t Hoan khi ra ®i mang 50 v¹n
bªn ®¸nh nhau, A B¸t XÝch ®uèi søc kh«ng qu©n, mÊy chôc viªn tíng, 500 thuyÒn
®Þch næi quay ngùa bá ch¹y, TrÇn NhËt chiÕn, 200 chiÕc thuyÒn chë, víi gÇn 100
DuËt gi¬ng cung b¾n theo A B¸t XÝch bÞ v¹n th¹ch l¬ng, cïng xe cé, vó khÝ lõa ngùa,
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
qu©n trang qu©n dông, nay thua trËn trë vÒ khÝ, l¬ng thùc, thuyÒn bÌ chi cho cuéc chiÕn
b¬ phê, ®ãi kh¸t, quÇn ¸o t¶ t¬i, ®iÓm l¹i tranh. VËy mµ b©y giê th©n ta, th©n tµn
qu©n sÜ tíng t¸ thÊy chØ cßn cã mét B×nh ma d¹i, cßn ®©u hµo khÝ n¨m xa, cßn ®©u
Ch¬ng Nguyªn So¸i ¸o Lç XÝch vµ mÊy chôc l¸ ngäc cµnh vµng víi TrÊn Nam - Th¸i Tö. ¤i!
tªn qu©n. C¶m thÊy nhôc nh· ®au ®¬n qu¸, ®Êt níc Nam man! d©n téc ma quû, nã
liÒn rót g¬m ra ®Þnh tù vÉn. ¸o Lç XÝch kh«ng chØ lµm cho ta b¹i liÖt th©n danh, mµ
thÊy vËy liÒn lÊy thanh g¬m ra ®Þnh tù vÉn. ®Õn nhµ níc §¹i ®Õ Nguyªn M«ng mÊy chôc
¸o Lç XÝch thÊy vËy liÒn dËt lÊy thanh g¬m, n¨m qua ngù trÞ suèt c¶ gÇm trêi tr¸i ®Êt,
råi khuyªn gi¶i can ng¨n: ViÖc binh thua ®îc nay còng trë thµnh con hæ quÌ quÆt èm
lµ lÏ thêng. Thua trËn nµy ta bµy trËn kh¸c. ®au. Ta cßn muèn sèng lµm g×?
Th¸i tö kh«ng nªn phÝ hoµi tÊm th©n ngh×n Than thÕ råi, nhng cuèi cïng Tho¸t Hoan
vµng. T«i tin r»ng chóa thîng sÏ tha téi cho còng kh«ng d¸m chÕt, liÒn cïng víi ¸o Lç
chóng ta vµ biÕt ®©u l¹i ®îc cÇm qu©n XÝch kÐo nhau vÒ phôc mÖnh Hèt TÊt LiÖt.
sang ®¸nh Giao ChØ mét lÇn n÷a. §Õn lóc Chóa Nguyªn ®îc tin b¸o: TrÊn Nam V-
®ã chóng ta sÏ phôc thï röa hËn cho trËn ¬ng Tho¸t Hoan vµ B×nh Ch¬ng Nguyªn
thua nµy. Tho¸t Hoan nãi: ta cßn ®©u søc So¸i ¸o Lç XÝch ®i Chinh Nam ®· vÒ, ®ang
lùc, dòng lîc ®Ó m¬ méng h·o huyÒn. Hai ®øng ®îi ngoµi cöa Ngä m«n xin vµo phôc
lÇn sang ®¸nh An Nam hai lÇn bÞ thÊt b¹i. chØ. Chóa Nguyªn h¹ lÖnh cho vµo. Tr«ng
Mét tr¨m v¹n qu©n bao nhiªu tiÒn cña, vò thÊy hai tªn b¹i tíng mÆt vâ m×nh gÇy, ©u
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
sÇu ñ rò, phôc l¹y díi thÒm kh«ng d¸m ngãc hä lµ mét d©n téc Nam man nhá bÐ; ®·
®Çu dËy. Nguyªn Chóa tøc giËn hÇm hÇm kh«ng biÕt vuèt ve nhêng nhÞn, l¹i g©y nªn
trá tay vµo mÆt Tho¸t Hoan - ¸o Lç XÝch, Hèt cuéc binh ®ao, lµm cho hä tøc giËn sinh ra
TÊt LiÖt nãi: C¸c ng¬i cßn d¸m v¸c mÆt vÒ bÊt kÝnh, coi thêng thiªn triÒu. §ã lµ lçi
®©y gÆp ta ®Ó lµm g× cho bÈn m¾t ta. Ta chung, kh«ng riªng g× Th¸i Tö. V¶ ch¨ng dï
kh«ng cã nh÷ng ®øa con bÊt tµi, v« dông ®· sao Th¸i Tö còng lµ con cña Hoµng §Õ, dßng
lµm « danh tiªn tæ, lµm tiªu tan uy vò lÉy dâi l¸ ngäc cµnh vµng. NÕu ®em Th¸i Tö ra
lõng cña nhµ níc Nguyªn M«ng, qu©n bay chÐm ®Çu ®Ó h¶ c¬n giËn, BÖ h¹ h¸ ®Ó
h·y lét hÕt mò ¸o cña chóng råi mang ra cho c¸c níc ch hÇu sÏ sinh suy nghÜ con ®Î
ngoµi thµnh xö tr¶m! røt ruét mµ BÖ h¹ cßn mang ra chÐm ®Çu,
C¸c quan trong triÒu thÊy Hoµng ®Õ v× thua trËn ®Õn ®çi ph¶i giÕt con. Chóng
tøc giËn muèn ®em con ra chÐm sî qóa xóm thÇn thiÕt nghÜ nh vËy vµ cÇu xin BÖ h¹ lÊy
vµo can ng¨n : Th¸i Tö kh«ng ph¶i lµ kÎ bÊt lîng H¶i Hµ ra ¬n trêi bÓ, tha téi chÕt cho
tµi. Tõ tríc tíi nay ®· bao phen ngåi trªn yªn Th¸i Tö, mµ chØ nªn c¸ch chøc TrÊn Nam V-
ngùa Chinh ph¹t c¸c níc Man Di, ®¸nh ®©u ¬ng ®Ó nghiªm phÐp níc lµ ®ñ. Nguyªn
th¾ng ®Êy, ch¼ng qua Giao ChØ lµ ®Êt chóa thÊy c¸c quan ®Òu xóm vµo can ng¨n
viªm chíng, ®êng lèi khã ®i, nói rõng hiÓm vµ v¹ch ra nh÷ng ®iÒu cã lý, lßng còng thÊy
trë. D©n téc hä l¹i lµ mét d©n téc kiÖt hiÖt ngu«i ngu«i, ®µnh tha téi chÐm cho hai ng-
tõ vua ®Õn d©n, mµ chóng ta l¹i coi thêng êi. Nhng lét hÕt chøc tíc TrÊn Nam v¬ng cña
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
Tho¸t Hoan, råi b¾t ®µy ®i D¬ng Ch©u vµ vïi n¬i xø l¹ D¬ng Ch©u, Giang T©y, kh«ng
cÊm suèt ®êi tõ nay ®Õn khi chÕt kh«ng ngêi biÕt ®Õn.
bao giê ®îc nh×n mÆt bè lµ ®¹i ®Õ Nguyªn L¹i nãi vÒ Hèt TÊt LiÖt sau khi ®uæi
M«ng Hèt TÊt LiÖt n÷a. Cßn ¸o Lç XÝch còng con lét chøc cña bän tíng b¹i trËn, chóa
bÞ lét hÕt chøc B×nh Ch¬ng ChÝnh Sù ®« Nguyªn võa buån võa tøc. Buån v× thua
nguyªn so¸i, cïng chøc T¶ thõa hµnh tØnh Hå qu©n mÊt tíng, tøc v× Nam man v« lÔ, ba
Qu¶ng ®Ó ®µy ®i Giang T©y. m¬i n¨m trêi bÞ chinh ph¹t mµ chóng d¸m
Tho¸t Hoan - ¸o Lç XÝch ®îc tha téi ng¹o m¹n, coi thêng thiªn triÒu, kh«ng chÞu
chÕt mõng qu¸ lñi thñi ra vÒ. Tuy cßn sèng ®Çu hµng quú gèi. Ba lÇn ®i chinh ph¹t ba
nhng than «i! Th¬ng thay cho hai tíng anh lÇn bÞ thÊt b¹i, c¸i sau cßn ®au h¬n c¸i tríc,
hïng dòng lîc ®· mÊy chôc n¨m trêi cÇm g- qu©n tíng t¶ t¬i, m¶nh gi¸p kh«ng cßn. Hèt
¬m lªn ngùa, Nam t¶o B¾c trõ, vã ngùa ®i TÊt LiÖt nghÜ bông: NÕu lóc nµy ta chïn bíc
®Õn ®©u lµ c«ng thµnh ®Õn ®ã, khÐt n¶n lßng th× c¸c níc ch hÇu cïng bän Man di,
tiÕng ch hÇu anh tµi vâ dòng, ®i ®Õn ®©u mäi rî sÏ cßn coi thiªn triÒu ra g× n÷a. Nhng
d©n chóng chØ míi nghe tªn ®· khiÕp ®¶m nÕu l¹i thu l¬ng vÐt lÝnh sang ®¸nh dÑp
kinh hån, ngùc ®Ëp ch©n run. mét lÇn n÷a th× liÖu cã chiÕn th¾ng ®îc
VËy mµ giê ®©y ®· thµnh mét kÎ téi kh«ng hay l¹i bÞ thÊt b¹i nh nh÷ng lÇn tríc
®å ®µy ®äa nµo ®©u cha mÑ vî con, nµo th× sÏ ra sao? Cµng nghÜ cµng c¨m giËn vua
®©u anh em bÌ b¹n th©n x¸c råi ra sÏ ch«n t«i TrÇn Huyªn - TrÇn Quèc TuÊn. Nhng kh«ng
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
®îc; kh«ng thÓ chÞu nhôc víi bän Giao ChØ tuÕ! Chóng thÇn ¨n léc níc, hëng ¬n vua, t¹i
mäi rî. Ta sÏ bµn víi c¸c quan trong khu mËt sao kh«ng biÕt c¸i nhôc quèc thÓ. BiÕt níc
viÖn ®Ó mang qu©n sang chinh ph¹t bän nhôc tÊt ph¶i röa nhôc cho níc; song xÐt cho
chóng mét lÇn n÷a. ThÕ lµ ngµy h«m sau cïng th× chiÕn tranh, trËn m¹c ph¶i liÖu søc
Chóa Nguyªn véi cho thiÕt triÒu ®Ó bµn m×nh, biÕt ®Þch biÕt ta, tr¨m trËn ®¸nh
tr¨m trËn th¾ng. ThÕ mµ hiÖn nay nãi vÒ
viÖc mang qu©n ®i chinh ph¹t.
trong níc th× søc ta cã h¹n, kho ®ôn l¬ng
Nhng sau khi chóa Nguyªn nãi ra ý
thùc, tiÒn cña, qu©n lÝnh ®· ®æ vµo chØ
®Þnh cña m×nh, th× tõ v¨n quan ®Õn vâ t-
trong cã ba n¨m mµ sÈy ra hai cuéc chinh
íng, ngêi nµo còng thÊy run sî, ng¸n ngÈm, ph¹t, hµng tr¨m v¹n binh lÝnh, hµng tr¨m viªn
cø tëng Hoµng ®Õ cña m×nh míi ph¸t rå hay tíng lín nhá ra ®i mµ vÉn kh«ng mang l¹i mét
sao, mµ l¹i cßn d¸m ®a ra c¸c viÖc ®éi ®¸ kÕt qu¶ nµo, chØ nh×n thÊy th¶m b¹i. B©y
v¸ trêi Êy. ThÊy c¸c quan, ngËm t¨m kh«ng ai giê d©n t×nh, binh lÝnh cø thÊy nãi ®Õn
nãi g×, Hèt TÊt LiÖt bùc däc v« cïng liÒn hái chiÕn tranh lµ sî h·i, v× chång con hä hÕt líp
r»ng: T¹i sao c¸c khanh cø ®øng yªn nh nµy ®Õn líp kh¸c, chØ thÊy cã ®i mµ kh«ng
thÊy cã vÒ. N¬i th«n cïng xãm v¾ng, cho
phçng vËy, hay c¸c ngêi kh«ng biÕt c¨m tøc
®Õn phè x· thÞ thµnh, kh«ng cßn nghe thÊy
bän Giao ChØ Nam man.
tiÕng ®µn s¸o thanh b×nh mµ chØ nghe
Hoµng ®Õ võa hái xong, bçng thÊy mét thÊy tiÕng khãc than, ai o¸n, cïng víi nh÷ng
viªn ®¹i thÇn khóm nóm bíc ra t©u: Mu«n vµnh kh¨n tang tr¾ng trªn ®Çu. Mµ níc
t©u th¸nh thîng, hoµng ®Õ bÖ h¹ v¹n v¹n ®Þch th× nh©n d©n hä ®ång t©m nhÊt
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
trÝ, tr¨m ngêi nh mét, l¹i gan d¹ phi thêng lóc bÊy giê ®õng cã hèi.
kh«n ngoan quû quyÖt, tµi giái mu m«, hä Tõ ®ã trë ®i nh©n d©n hai níc yªn æn
biÕt ta nhng ta kh«ng bÕt g× vÒ hä. Cho nªn lµm ¨n. KÓ c¶ khi Hèt TÊt LiÖt cßn sèng,
chóng thÇn tù nghÜ: nÕu cã v¬ vÐt ®îc ®Çy còng nh sau khi y chÕt råi, ®Õn c¸c ®êi vua
®ñ binh nhung lùc lîng mµ mang qu©n ®i Nguyªn vÒ sau lµ kho¶ng 50 n¨m. Vua chóa
n÷a, ch¾c sù th¶m b¹i sÏ cßn to lín h¬n. Nguyªn - M«ng kh«ng cßn bao giê d¸m m¬ t-
Chóng thÇn xin chÕt díi g¬m BÖ h¹ mµ ph¬i ëng ®Õn viÖc chinh ph¹t ®Êt níc An nam xa
gan d·i mËt, kh«ng d¸m dèi lõa, chØ cÇu x«i, mµ anh hïng n÷a.
mong BÖ h¹ b·i binh, nèi l¹i giao h¶o, ®Ó phÇn kÕt
hèt tÊt liÖt «m lßng chÞu hËn
nh©n d©n hai níc ®îc sèng c¶nh thanh ®¹i viÖt anh hïng kÕ giái, ®¸nh hay
b×nh thÞnh trÞ. Hèt TÊt LiÖt nghe t©u còng
thÊy cã lý, chÝnh b¶n th©n Hoµng ®Õ còng Trong cuéc chiÕn chèng qu©n Nguyªn
chØ thÊy h»n häc, bùc tøc mµ th«i, chø nghÜ M«ng x©m lîc lÇn thø ba qu©n d©n ®êi
®Õn chuyÖn Nam ChÝnh th× Hoµng ®Õ TrÇn kh«ng chØ ®¸nh giái mµ cßn ®¸nh hay.
còng thÊy sî ngÇm. LiÒn nãi chèng chÕ r»ng: Mçi trËn mét kiÓu ®¸nh, kh«ng trËn
NÕu c¸c khanh ®· nãi vËy, trÉm còng t¹m nµo gièng trËn nµo. GiÆc tuy qu©n ®«ng, t-
thêi tha cho bän vua t«i TrÇn Huyªn. Nhng íng tuy m¹nh cã nhiÒu mu sÜ giái theo gióp
b¶o chóng ph¶i nép cèng ®Çy ®ñ, ®Òu
®Ó bµy mu tÝnh kÕ, cã mét quyÕt t©m cao;
®Ìu, nãi g× ph¶i nghe theo, kh«ng ®îc tr¸i
l¹i cßn mang theo mét t tëng phôc thï röa
mÖnh thiªn triÒu. NÕu kh«ng ta quyÕt sÏ
hËn vµ rót ®îc nhiÒu kinh nghÖm cña nh÷ng
mang binh chinh ph¹t, quÐt s¹ch Nam man
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
lÇn ®¸nh tríc. Kh«ng nh÷ng chØ ®a nhÒu V× vèn biÕt thÕ giÆc m¹nh, qu©n giÆc
qu©n bé, mµ cßn ®a nhiÒu chiÕn thuyÒn, ®«ng vµ chóng muèn ®¸nh nhanh th¾ng
binh lÝnh ®Ó t¨ng cêng cho ®¹o thñy qu©n. nhanh, nÕu ta ®¬ng ®Çu víi chóng ngay khi
Víi 50 v¹n qu©n trong ®ã cã 6 v¹n qu©n chóng míi kÐo qu©n vµo tÊt sÏ thÊt b¹i. V×
thñy, 500 thuyÒn chiÕn vµ 200 chiÕc thuyÒn vËy nªn ph¶i t×m ra c¸ch ®¸nh hay, phï hîp
(1)
lín, 70 v¹n th¹ch l¬ng . NÕu ngêi lµm tíng víi së trêng cña ta, víi søc ta, ®Þa h×nh cña
thêi bÊy giê mµ yÕu bãng vÝa, nghe nãi còng ta lµ ®iÒu quan träng khi chóng võa mang
®· thÊy run sî vµ lóng tóng vÒ chiÕn lîc. VËy qu©n sang, qu©n ta chØ cã gi¶ vê ch¹y, v×
mµ «ng cha ta vÉn chiÕn th¾ng qu©n vËy kh«ng thÊy bãng mét viªn tíng nµo cña
Nguyªn mét c¸ch rßn r·, th¬ng vong l¹i Ýt, ta ra ®èi mÆt víi chóng, mµ nÕu cã ph¶i ra
tiÒn cña søc lùc bá ra kh«ng nhiÒu cho trËn ®èi mÆt ch¼ng qua còng chØ lµ mét kÕ
®¸nh, thêi gian chiÕn ®Êu ng¾n, ®¸nh l¹i lõa. Nhng kh«n ngoan tµi giái, mu trÝ trong
rÊt nhµn nh·, chñ ®éng. Cã mÊy trËn chØ cuéc chiÕn nµy ph¶i nãi ®Õn trËn chiÕn
®¸nh cã mét ®ªm mµ diÖt mÊy v¹n qu©n V©n §ån - Lôc Thñy. Vua t«i ®êi TrÇn lµ
giÆc(2), diÖt rÊt gän, rÊt nhanh. nh÷ng ngêi lµm nªn lÞch sö thêi Êy, còng nh
Ngµy nay ta ph¶i c«ng nhËn «ng cha ta nh÷ng ngêi ®êi sau, khi nghiªn cøu vÒ trËn
xa ®¸nh giÆc rÊt khoa häc s¸ng t¹o nhiÒu chiÕn nµy ai còng cho r»ng : TrËn chiÕn
mu mÑo, lµm cho giÆc lu«n lu«n bÞ bÊt ngê. th¾ng V©n §ån ®· lµm tiÒn ®Ò cho trËn
chiÕn th¾ng B¹ch ®»ng. Vµ chÝnh trËn
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
chiÕn th¾ng V©n §ån ®· gãp phÇn to lín íng vµ nh÷ng ngêi ®· cã c«ng ®¸nh th¾ng
quan träng kh«ng chØ ®¸nh tan 50 v¹n qu©n Nguyªn mang l¹i vinh quang ®êi ®êi
qu©n cña Tho¸t Hoan, ®uæi chóng ra khái vµ sù thanh b×nh cho nh©n d©n V©n §ån,
bê câi níc ta, mµ cßn lµm cho ®Õ quèc còng nh nh©n d©n c¶ níc. Ngµy héi tõ 10 –
Nguyªn M«ng dÇn dÇn suy yÕu, kh«ng cßn 20 th¸ng 6 ©m lÞch ë V©n §ån m·i m·i ghi
kh¶ n¨ng søc lùc, t¸i hÖn ©m mu th«n tÝnh ®Ëm d¸u Ên kh«ng thÓ phai mê.
níc ta vÒ sau nµy, còng nh th«n tÝnh c¸c níc Sau nµy nhµ vua ®· xuèng chiÕu s¾c
ë khu vùc §«ng Nam ¸, mµ trong kÕ ho¹ch phong cho TrÇn Kh¸nh D lµm thµnh hoµng
cña TriÒu ®×nh nhµ Nguyªn tríc kia ®· v¹ch n¬i Th¬ng trÊn V©n §ån. Ba anh em Ph¹m
ra. C«ng ChÝnh, Ph¹m Quý C«ng, Ph¹m ThuÇn
Sau khi ®¸nh th¾ng qu©n Nguyªn Dông ®îc phong lµm thÇn. Nh©n d©n t« t-
xong, c¶ níc §¹i ViÖt h©n hoan ¨n mõng îng vµ lËp miÕu ë bèn n¬i. Tõ ®ã tíi nay ®·
chiÕn th¾ng, th× nh©n d©n V©n §ån còng tr¶i qua h¬n 700 n¨m mµ nh©n d©n vÉn
më héi chÌo b¬i, ®Ó diÔn t¶ l¹i quang c¶nh ngµy ngµy h¬ng khãi kh«ng bao giê røt, ®Ó
trËn chiÕn th¾ng s«ng Mang V©n §ån - Lôc ®êi ®êi nhí c«ng ¬n c¸c «ng ®· lµm nªn
Thñy B¹ch §»ng. TiÕng trèng, tiÕng cång lÞch sö V©n §ån, ng¨n chÆn sù x©m lîc ®iªn
vang dËy, cê xÝ rîp trêi, nh©n d©n 18 x· cuång cña bän bµnh tríng hiÕu chiÕn Nguyªn
thuéc trÊn V©n §ån kÐo vÒ Trung t©m th- M«ng, chÊm døt n¹n binh ®ao mang l¹i cuéc
¬ng trÊn dù héi. Hä cung h« ®ãn chµo Phã t- sèng Êm no vµ sù thanh b×nh m·i m·i.
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
Ngµy nay du kh¸ch ®Õn V©n §ån vµo ®Þa danh liÖt kª sau ®©y ®Ó chiªm ngìng
nh÷ng ngµy héi ngµy lÔ, ch¼ng mÊy ngêi lµ vµ t×m hiÓu. Sau ®©y lµ vµi dßng chøng
quªn ®Õn ®×nh, chïa, nghÌ miÕu ®Ó th¾p minh sù liªn quan ®Õn trËn chiÕn th¾ng
h¬ng tëng niÖm c¸c vÞ anh hïng Êy. Nhng cã V©n §ån mµ nay vÉn cßn l¹i dÊu Ên. §· h¬n
mét ®iÒu lµm hä b¨n kho¨n lµ: VÒ thêi gian, 713 n¨m sau chiÕn th¾ng V©n §ån th×
kh«ng gian, ®Þa ®iÓm chÝnh x¸c cña trËn nh÷ng tªn nói tªn s«ng, vông b·i, cån d¹n ë
®¸nh lµ ë nh÷ng chç nµo? c¸ch ®¸nh ra vïng nµy, mµ trong c¸c trËn ®¸nh ®· nãi ë
sao? Cã g× ®Ó chøng minh cho trËn ®¸nh trªn kia, còng thµnh tªn gäi lÞch sö. §îc in
nµy? Nh÷ng dÊu Ên ghi l¹i ®Õn ngµy nay cã dÊu Ên cña nh÷ng trËn ®¸nh quang vinh Êy,
cßn g× kh«ng? Vµ ë ®©u ®Ó hä ®Õn chiªm nªn h¬n 700 n¨m qua, kÓ tõ ngµy xuÊt sø nã
ngìng, t×m hiÓu, nghiªn cøu thªm gãp phÇn vÉn gi÷ nguyªn tªn kh«ng hÒ thay ®æi. §Ó
lµm cho lÞch sö chiÕn th¾ng V©n §ån – Lôc liÖt kª s¬ bé mét vµi n¬i cã liªn quan, ®Õn
Thñy ®îc t« ®Ëm thªm nh÷ng nÐt míi, vÎ trËn chiÕn nµy, xin mêi ®éc gi¶ lÇn theo dÊu
vang h¬n. Th× ®©y ®· cã nh÷ng ngµy héi vÕt t×m ®Õn chiªm ngìng ®ã lµ : S«ng
chÌo b¬i nh ®· nãi ë trªn tõ ngµy 10 ®Õn Mang. Dßng s«ng lµm nªn chiÕn th¾ng V©n
ngµy 20 th¸ng 6 ©m lÞch hµng n¨m, vµ du §ån hiÖn vÉn cßn ®ã. Vµ vÉn gäi lµ s«ng
kh¸ch nµo muèn biÕt râ thªm, s©u h¬n, t- Mang ( cha hiÓu ý nghÜa t¹i sao c¸c cô ®Æt
êng tËn h¬n, kh«ng chØ tai nghe mµ m¾t tªn lµ s«ng Mang)
cßn thÊy th× xin mêi c¸c vÞ sÏ ®Õn nh÷ng

18
2
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
§¶o c¸i bµn - Lßng dinh lßng Dinh ch¶y ra. Bªn ngoµi con ngßi cã mét
dÆng ®¸ ch¾n ngang s«ng, níc triÒu ë ®©y
ë V©n §ån ngµy nay cã mét hßn ®¶o
gäi tªn lµ ®¶o C¸i Bµn vµ trong lßng ®¶o c¸i khi lªn khi xuèng, níc cø ch¶y ®Õn dÆng ®¸
bµn th× ngêi ta gäi lµ Lßng Dinh. TruyÒn nµy lµ bÞ ng¨n l¹i nªn dßng níc cø ch¶y cuén
thuyÕt kÓ l¹i : v× ®Ó gi÷ bÝ mËt cho trËn trßn, khi ®¸o lªn khi ®¸o xuèng, nh©n d©n
®¸nh qu©n Nguyªn cïng víi viÖc chØ huy
ë ®©y gäi theo tiÕng ®Þa ph¬ng lµ níc “
qu©n sÜ ®îc thuËn tiÖn, dÔ dµng nªn Phã t-
íng TrÇn Kh¸nh D ®· cho dêi dinh thù cña c¸c C¶o Lµu”. V× víng ph¶i dÆng ®¸ nªn thuyÒn
tíng tõ Tr¹i LiÔu Mai, sang mét vïng nói cao chiÕn qu©n Nguyªn bÞ ®¾m nhiÒu ë ®©y.
hiÓm trë, réng lín ®Ó ngµy ®ªm cïng c¸c t- Qu©n giÆc bÞ chÕt ®uèi kh«ng biÕt bao
íng bµn tÝnh viÖc ®¸nh giÆc vµ bµy binh bè nhiªu mµ kÓ. X¸c chóng víng ph¶i d·y ®¸ nµy
trËn; luyÖn tËp qu©n sÜ cïng ë ®©y. Do
kh«ng tr«i ®i ®îc, v× níc ch¶y cø ®¸o ®i
viÖc bµn kÕ ®¸nh giÆc vµ Dinh Thù cña cña
c¸c tíng, doanh tr¹i cña qu©n lÝnh tËp trung ®¸o l¹i, cuèi cïng mang x¸c chóng tr«i theo
c¶ ë ®©y, nªn sau khi qu©n ta ®¸nh th¾ng con ngßi nµy mµ vµo, chång chÊt xÕp ®èng
qu©n Nguyªn råi nh©n d©n vÉn cø quen gäi lªn ®ã, hÕt líp nä l¹i ®Õn líp kia. Mïi khÐt
nói nµy lµ nói C¸i Bµn vµ c¸i lßng s©u cña
cña thÞt ch¸y, mïi h«i thèi cña x¸c giÆc bÞ
ngän nói nµy lµ lßng Dinh.
thèi r÷a trªn ghÒnh trªn b·i chËt cøng c¶ con
Khe v¹n kinh
ngßi, lµm cho nh©n d©n kinh sî hµng n¨m
Tªn V¹n Kinh. V× ë ®©y cã mét con
trêi kh«ng d¸m bÐn m¶ng ®Õn lµm ¨n, liÒn
ngßi lín, ph¸t nguån tõ mét c¸i khe níc lín tõ
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
®Æt tªn cho con ngßi mét c¸i tªn míi, gäi lµ líp nä ®Õn líp kia. Cuèi cïng nh÷ng x¸c chÕt
khe “ V¹n Kinh” ( mét v¹n lÇn kinh sî). Êy bÞ thèi r÷a hÕt thÞt chØ cßn l¹i nh÷ng
Tríc kia nã lµ mét V¹n Chµi, thuyÒn ®èng x¬ng tr¾ng, xÕp chÊt ®èng trªn
®¸nh c¸ thêng ®Ëu t¹i ®ã, nay v× mïi h«i ghÒnh b·i cña d·y ®¸ nµy. V× tiÕng ®Þa ph-
thèi, l¹i l¾m hån ma, x¸c giÆc lµm hä kinh sî ¬ng gäi ®¸ lµ cån nªn míi ®Æt tªn cho nã lµ
nªn ®æi tªn nh vËy. cån Sµng cån DÇn, ý nãi ®©y lµ n¬i sµng
thÞt giÆc chØ ®Ó l¹i x¬ng, hoÆc trËn ®¸nh
Cån sµng cån dÇn
nµy ®· dÇn tan x¬ng qu©n x©m lîc.
§ã còng chÝnh lµ d·y ®¸ n»m ch¾n Bê lao
ngang con s«ng Mang, n»m phÝa bªn ngoµi Bê lao n»m bªn ngoµi, c¹nh thung lòng
khe V¹n Kinh, dµi ®é 700 - 800 mÐt. Khi lßng Dinh. N¬i ®©y gÇn bê s«ng, qu©n TrÇn
thuyÒn giÆc ®Õn ®©y
18 va ph¶i dÆng ®¸ ®· cho lËp nhiÒu kho18 tµng ®Ó chøa khÝ cô.
nµy, nªn bÞ ®¾m bÞ3 chÕt nhiÒu. Th©y x¸c Tre nøa vµ vËt chÕ t¸c4ra nh÷ng mòi lao, mòi
giÆc bÞ chÕt cø tr«i theo níc triÒu khi lªn khi tªn ná, ®Æc biÖt thêi Êy n¬i ®©y hay dïng
xuèng. DÆng ®¸ n»m ngang s«ng nªn cø níc lao lµm vò khÝ. TrÇn Kh¸nh D vµ Ph¹m C«ng
lªn chóng tr«i lªn, råi d¹t vµo ghÒnh ®¸ bªn ChÝnh ®· huy ®éng d©n binh vµ qu©n binh
nµy. lªn rõng chÐm tre nøa ®em vÒ ®Ïo vãt, chÕ
Khi níc xuèng l¹i tr«i xuèng, råi d¹t vµo t¸c ra nh÷ng mòi lao ®Ó ®¸nh giÆc. Sau khi
ghÒnh ®¸ bªn kia. Cø thÕ xÕp thµnh líp, hÕt chÕ t¸c, nh÷ng mòi lao nhän ®îc xÕp cÊt
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
vµo c¸c kho tµng lËp ë c¹nh bê s«ng, råi sau trèng ®Ó ra mÖnh lÖnh vµ chØ huy suèt
®ã cho c¸c thuyÒn vµo chë nh÷ng mòi lao trËn ®¸nh. Bëi vËy sau nµy tr¸i nói ®· cã c¸i
vµ tªn ná ë ®©y ®em ®i c¸c n¬i ph©n ph¸t tªn gäi lÞch sö lµ Lßng Trèng.
cho qu©n lÝnh vµ d©n binh ®¸nh giÆc. Nªn
Hßn trôi
sau nµy n¬i ®©y ®· thµnh tªn gäi lµ Bê Lao.
18
Cã nghÜa “ C¸i kho chøa lao ë bªn bê s«ng”. Hßn Trôi c¸ch lßng trèng kho¶ng chõng 6
Lßng trèng 4 – 5 c©y sè ë vÒ phÝa ®«ng x· Minh Ch©u
Nã lµ mét ngän nói kh«ng cao kh«ng ngµy nay, ®ã lµ mét ngän nói nhá, gi¸p víi
thÊp, n»m s¸t lßng Dinh. Díi ch©n ngän nói con s«ng cöa §èi ch¶y th«ng ra biÓn ®«ng.
lµ dßng s«ng Mang. Khi thuyÒn l¬ng Tr¬ng V× sî qu©n Nguyªn thua trËn sÏ theo ®êng
nµy ch¹y ra biÓn, nªn qu©n TrÇn ®· cho c¸c
V¨n Hæ tiÕn vµo trËn ®Þa qu©n ta th× tíng
bÌ nøa phôc s½n ë ®©y. Khi chiÕn trËn sÈy
TrÇn Kh¸nh D vµ Trung sø dêi khái Lßng Dinh
ra, ®· cho c¸c bÌ nøa ra chÆn ngay con s«ng
ra ®ãng trªn ngän nói nµy ®Ó chØ huy trËn
nµy ®Ó giÆc kh«ng vît qua ®îc. N¬i ®©y
®¸nh. Thêi Êy tiÕng trèng võa lµ hiÖu lÖnh toµn mét b·i c¸t tr¾ng thñy tinh, kh«ng cã
®Ó ®¸nh giÆc, võa g©y khÝ thÕ cho ba mét c©y só vÑt nµo mäc lªn ®îc ë bªn ch©n
qu©n thªm h¨ng h¸i, l¹i võa ¸p ®¶o tinh thÇn ghÒnh, khiÕn bÌ nøa ph¶i ®Ëu s¸t vµo ch©n
qu©n giÆc. Khi míi b¾t ®Çu më mµn trËn nói, råi dïng l¸ xanh phñ lªn cho khái lé.
®¸nh V©n §ån, TrÇn Kh¸nh D ®· cho næi Cho nªn khi cã lÖnh ph¸t háa, bÌ nøa
hiÖu trèng ®Çu tiªn ë ®©y vµ «ng ®· dïng ®Ëu s¸t mÆt ghÒnh löa ch¸y bèc lªn bÞ giã
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
to qu¹t m¹nh, qu¹t vµo rõng lµm cho c¸nh tªn cho dÆng ®¸ nµy lµ Hßn Cån bÌ ®Ó kû
rõng nµy bÞ l¸i löa, lµm ch¸y trôi hÕt c©y niÖm trËn ®¸nh.
cèi, nh©n viÖc nµy ngêi ta míi ®Æt tªn cho Cån vµnh - cöa néi
ngän nói nµy lµ Hßn Trôi. ë ®©y lµ cöa biÓn Néi Giang, mµ ngµy
Cån bÌ
nay ngêi ta thêng vÉn gäi lµ Cöa Vµnh. Díi
Nã lµ mét d·y ®¸ dµi n»m ch¾n ngang
lßng s«ng ë gi÷a con s«ng nµy, còng cã mét
s«ng, ®Çu bªn ®«ng c¸ch ngän nói Dai
d·y ®¸ ngÇm, nªn còng gäi lµ chç cã hßn cån
qu·ng chõng mét tr¨m mÐt, gi÷a qu¶ng c¸ch
ë gi÷a s«ng nµy lµ Cån Vµnh. Cöa biÓn Néi
lµ mét kho¶ng s«ng nhá. Cßn ®Çu bªn T©y
Giang lµ mét ng¸ch s«ng ch¶y tr«ng ra biÓn
c¸ch ngän nói ®Êt ®á chõng 6 - 700 mÐt
®«ng v× vËy mµ ngêi ta gäi nã lµ cöa biÓn.
gi÷a kho¶ng c¸ch còng cã mét con s«ng
Bªn kia s«ng vÒ phÝa Nam ë phÝa tay tr¸i lµ
réng chõng Êy. Tíng TrÇn Kh¸nh D ®· lîi dông
d·y nói Ba Mïn. Cßn bªn ph¶i lµ d·y nói §«ng
®Þa h×nh nµy, cho bÌ nøa vµo phôc s½n hai
Ma Trµ Ngä C¸i Lim. ThuyÒn chiÕn qu©n
bªn ®Çu ®u«i dÆng ®¸, ®Ó chÆn ®øng
TrÇn ®· Ðm s½n hai n¬i nµy ®Ó chê, khi
thuyÒn chiÕn giÆc, kh«ng cho chóng vît qua
giÆc ®· lät qua khái18
®©y mµ vµo trong trËn 18
®©y mµ diÖt. Nã võa lµ n¬i lËp trËn ®Þa bÌ 7 8
råi, th× bªn kia sÏ cho thuyÒn chiÕn vßng
nøa tr«ng l¹i gièng nh c¸i bÌ n»m ë gi÷a
sang vµ bªn nµy sÏ cho thuyÒn chiÕn vµnh
s«ng, nªn nh©n d©n ë ®©y sau ®ã ®Æt
l¹i, ®Ó khãa ®u«i qu©n Nguyªn mµ ®¸nh
®Ó chóng kh«ng thÓ lïi ®îc l¹i mµ ch¹y vÒ
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
L·ng S¬n, mµ còng kh«ng vît ®îc qua cöa biÓn ®«ng, cßn ngän §éng Chôp n»m bªn
Néi Giang ®Ó ra biÓn mµ ch¹y vÒ níc. Sau trong s«ng, tiÕp gi¸p víi ®¹i b¶n doanh cña
khi ®¸nh th¾ng giÆc ë gi÷a dßng s«ng Êy Phã tíng TrÇn Kh¸nh D ë Lßng Dinh. Tõ §éng
cã d·y ®¸ ngÇm nµy, v× kh«ng bao giê næi Chôp ®i bé hoÆc ®i ngùa ph¶i xa chõng 4 -
5 c©y sè míi ®Õn Lßng Dinh. §øng trªn hai
trªn mÆt níc ®Ó nh×n thÊy. Nªn thuyÒn bÌ
ngän nói nµy cã thÓ quan s¸t ®îc kh¾p vïng
qua l¹i nh¾c nhë nhau ®¸nh khái bÞ va vµo
biÓn tõ nói Ngäc V¹n Ninh ®Õn vïng biÓn C«
dÆng ®¸ nµy nªn ®· ®Æt mét c¸i mèc víi T«. V× vËy qu©n TrÇn ®· ®Æt 2 tr¹m quan
mét c¸i tªn míi, cã ý nghÜa vÒ lÞch sö, míi s¸t ë trªn hai ngän nói ®ã, ®Ó ph¸t hiÖn tµu
®Æt tªn lµ hßn Cån Vµnh vµ cöa biÓn còng giÆc tõ xa. V©n §ån thuë Êy cã 2 ngêi cã
gäi lµ Cöa Vµnh. ( TiÕng ®Þa ph¬ng vßng ®«i m¾t rÊt tinh têng, cã thÓ nh×n xa ®îc
mÊy chôc dÆm c¸c «ng ®· ®îc cö lªn nói
sang vßng l¹i còng thêng gäi lµ Vµnh Sang
lµm nhiÖm vô quan träng Êy. Hä ph©n c«ng
Vµnh L¹i nªn míi ®Æt tªn Cån Vµnh lµ nh
cho ngêi cã con m¾t tinh têng nhÊt, ®îc
thÕ). ®øng canh trªn nói cao (§éng Chôp) cßn ngêi
kia th× canh trªn thÊp bªn ngoµi ( Cao Lß).
®éng chôp - cao lß Khi bªn nói thÊp ( Cao Lß) ph¸t hiÖn thÊy
giÆc x©m nhËp vµo vïng biÓn C« T«, th× sÏ
Còng theo truyÒn thuyÕt, ®ã lµ 2 ngän
b¸o cho ngän nói cao (§éng Chôp) biÕt ®Ó
nói cao nhÊt cña vïng nµy ngän nói bªn trong
®a tin vÒ tr¹i b¶n doanh cña Phã Tíng. NÕu
vµ mét ngon nói cña ngän d·y nói bªn ngoµi
gÆp lóc ban ngµy th× ®èt khãi, gÆp lóc ban
cña V©n §ån. Ngän Cao Lß th× n»m s¸t víi
®ªm th× ®èt löa ®Ó lµm hiÖu. Cã quy íc
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
mçi ®èng khãi hoÆc ®èng löa to nhá lµ bao trËn bªn kia tõ nói Dai C¸nh Nh¹n, §Êt ®á, soi
nhiªu tµu chiÕn. §éng Chôp cã tr¸ch nhiÖm muén, Cån bÌ trë l¹i DÆng Soi SÆt, Cån
tæng hîp tin tøc, råi cho ngùa lu tinh vÒ b¸o, Sµng, qu©n Nguyªn tiÕn lªn kh«ng tiÕn ®îc,
nhng muèn cho nhanh th× ®èt löa hoÆc ch¹y lªn nói kh«ng ch¹y ®îc, thÕ lµ thuyÒn
®èt khãi. Ngêi ta thêng quen gäi hai «ng
giÆc bÞ ïn t¾c l¹i, råi bÞ diÖt hÕt, th× ë
b»ng c¸i tªn lµ Phã nhßm, cßn tªn thùc th×
®µng ®u«i trËn giÆc còng ë t×nh thÕ bÞ
kh«ng biÕt. Nhng trong dßng hä NguyÔn ë
Quan L¹n ngµy nay cã ngêi nãi: Tæ tiªn cô khãa ®u«i vµ bÞ diÖt s¹ch.
cÆm cña hä tríc ®©y ghi trong gia ph¶ còng Th©y x¸c chóng tr«i næi ngæn ngang,
cã tªn gäi lµ NguyÔn §øc Nhßm, kh«ng biÕt råi cuèi cïng chóng tr«i d¹t rÊt nhiÒu vµo c¸c
cã ®óng lµ cô Phã Nhßm Êy kh«ng. gÒnh d·i ë ®©y. V× lµ mét n¬i xa x«i, hÎo
Nói ®«ng ma
l¸nh, d©n chóng Ýt ®Õn ®ã lµm ¨n. Nhng
Xin nãi thªm vÒ chuyÖn nói §«ng Ma.
mçi khi cã ai ®i lµm ¨n mµ ®Õn ®ã th× dï
Nói §«ng ma n»m gÇn nói Trµ Ngä. TruyÒn
®i trªn s«ng, hay ®· lµm l¸n tr¹i trªn ch©n
thuyÕt nãi r»ng: Khi qu©n phôc cña qu©n
ghÒnh ®Ó ë, thÊy trong lóc ®ªm tèi n¬i
TrÇn phôc ë hai bªn bê s«ng V¹n giµ, cöa Néi
19
®©y thêng xuÊt hiÖn mu«n vµn ®èm löa, to
bªn kia vµ bê C¸i Lim §«ng Ma bªn nµy, ®Ó 0
cã, bÐ cã, to th× b»ng chiÕc ræ r¸, mµ bÐ
vßng l¹i khãa ®u«i qu©n Nguyªn, th× chÝnh
còng b»ng chiÕc Êm, chiÕc chÐn. §«i lóc cßn
lµ lóc mÊy v¹n qu©n cña chóng ®· lät thám
gÆp nh÷ng bãng h×nh ngêi, cã ngêi côt
vµo hÕt trong trËn ®Þa cña qu©n ta råi. §Çu
ch©n tay, cã ngêi côt ®Çu trªn cæ chØ cã
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
ngän ®Ìn s¸ng. Nh÷ng bãng ma tr¬i Êy Phãng lao nÐm ®¸ ®· thµnh m«n vâ truyÒn
nhiÒu qu¸, ®Õn nçi ph¶i ®Æt cho ngän nói thèng cña ngêi V©n §ån.
®ã mét c¸i tªn xøng ®¸ng. Nªn sau nµy ngêi Mét ( vïng) miÒn h¶i ®¶o xa ®i liÒn cã
ta cø theo ®ã mµ quen gäi ngän nói Êy lµ nhiÒu giÆc cíp, nhÊt lµ bän cíp biÓn. Khi
nói §«ng Ma (cã nghÜa lµ ngän nói nhiÒu ma qu©n binh nhµ Vua ®· rót khái ®©y. N¬i
19
hoÆc nói l¾m ma ë vÒ phÝa ®«ng) vv… nµy kh«ng cã binh lÝnh b¶o vÖ, v× vËy trai
2
tr¸ng ë vïng nµy cµng ph¶i gi÷ truyÒn thèng
Phãng lao - nÐm ®¸ - kho ®¸ cuéi xa, hä ph¶i lu«n lu«n luyÖn tËp lo¹i vò khÝ Êy
Nh©n nãi vÒ ®Þa danh Bê Lao. ë ®©y ®Ó b¶o vÖ xãm lµng vµ b¶o vÖ c¸ nh©n gia
còng xin nãi thªm vÒ chuyÖn ngêi V©n §ån ®×nh m×nh. V©n §ån chung quanh lµ s«ng
dïng lao lµm vò khÝ. níc, ®éng bíc ch©n ®i lµ ph¶i ®i b»ng
ChÝnh nhê cã trËn chiÕn V©n §ån, nªn thuyÒn. Bu«n b¸n, lµm nghÒ chµi líi, lªn rõng
chÐm gç, nøa ®Òu ph¶i ®i thuyÒn. V× vËy
nh÷ng ngêi d©n ë ®©y mµ phÇn ®«ng lµ
sö dông lo¹i vò khÝ nµo phï hîp nhÊt, tiÖn lîi
trai tr¸ng thêi ®ã ®Òu ®îc xung vµo lµm
nhÊt, kh«ng ph¶i mua b¸n b»ng tiÒn mµ l¹i
d©n binh. §îc luyÖn tËp vâ nghÖ, b¾n cung
dÔ t×m kiÕm nguyªn liÖu tù m×nh cã thÓ
ná, mµ ®Æc biÖt lµ m«n phãng lao, nÐm ®¸ chÕ t¸c ra ®îc. §ã lµ nh÷ng mòi lao nhän,
hä rÊt giái. Sau cuéc chiÕn kh«ng cã v¹n binh lµm tõ c©y tre, c©y nøa hä lÊy trªn rõng vÒ,
®ao n÷a nhng hä vÉn truyÒn d¹y cho nhau. ph¬i kh«, vãt nhän bã l¹i thµnh bã ®Ó s½n
trong nhµ. NÕu muèn cho nh÷ng nói lao s¸t
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
thñy hiÖu nghiÖm, hä ®em tÈm thuèc ®éc nh÷ng mòi lao chÝnh x¸c phãng ®i l¹i phãng
vµo c¸c mòi lao vµ hä nhÆt ®¸ cuéi vÒ ®Ó b»ng tay tr¸i, råi cø thÒ liªn tiÕp hä phãng
thµnh ®èng, khi giÆc cíp ®Õn cíp ph¸, hä sÏ lao b»ng c¶ hai tay. KÎ ®Þch lÇn ®Çu nÐ
dïng nh÷ng vò khÝ nµy cïng bµ con trong tr¸nh ®· bÞ lõa ®©m ra hoang mang bèi rèi,
lµng ®¸nh giÆc ®Ó tù vÖ. Khi ®i thuyÒn cø thÕ mµ chÞu trËn.
lµm ¨n trªn s«ng, trªn biÓn hä còng chuÈn bÞ Ngêi nÐm ®¸ còng vËy, cho nªn khi bÞ
nh vËy. Mçi chiÕc thuyÒn cã vµi ba bã lao nh÷ng mòi lao vµ ®¸ cuéi phãng nÐm sang
nhän vãt s½n vµ vµi ®èng ®¸ cuéi, ®Ó ë hai nh ma rµo, th× kÎ ®Þch mét lµ chóng ph¶i
bªn m¹n thuyÒn, nÕu cã vµi ba chiÕc thuyÒn t×m ®êng th¸o ch¹y hai lµ bÞ b¾t, v× vËy
cïng ®i lµm ¨n víi nhau cµng tèt, nÕu kh«ng ngµy xa bän giÆc cíp rÊt sî ngêi V©n §ån Ýt
th× mét m×nh còng cã thÓ chiÕn ®Êu ®Ó khi d¸m ®Õn ¨n cíp, ¨n hiÕp thuyÒn cña hä,
tù vÖ ®îc. TruyÒn thuyÕt nãi r»ng: Ngêi V©n nhÊt lµ khi hä l¹i cã nhÒu chiÕc thuyÒn ®i víi
§ån xa rÊt giái phãng lao, nÐm ®¸ b»ng c¶ nhau. Ngµy xa V©n §ån sau khi ®· ®¸nh
hai tay vµ phãng rÊt chÝnh x¸c. th¾ng qu©n Nguyªn vÉn cßn thõa l¹i mét
Khi ph¸t hiÖn thÊy cã kÎ gian, hä ph©n kho ®¸ cuéi ë C¶ng §«ng hå Quan L¹n ngµy
c«ng nhau ®øng bªn c¸c bã lao nhän vµ nay nã ®Õn hµng mÊy tr¨m tÊn. Ngêi xa
19
®èng ®¸ cuéi, chuÈn bÞ s½n sµng. Rót hai nhÆt ®¸ nµy mang 3 vÒ ®ã ®ãng vµo thµnh
mòi lao cÇm s½n trong tay nh»m phãng vµo kho b·i, ®Ó råi mang ®i c¸c n¬i ph©n ph¸t
kÎ ®Þch. Tríc tiªn d¬ tay ph¶i lªn vê phãng cho kh¾p mÆt trËn ®Ó ®¸nh giÆc nhng ch-
®i, kÎ ®Þch m¾c mu nÐ m×nh sang bªn tr¸i a dïng tíi nªn hiÖn vÉn cßn l¹i ®Õn ngµy nay.
®Ó tr¸nh, nhng ®ã chØ lµ mÑo lõa, thùc ra C¸ch ®©y kho¶ng 4 - 50 n¨m vÒ tríc c¸c
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
thuyÒn ë V©n §ån khi ®i trªn s«ng vÉn cßn
dù tr÷ thø vò khÝ nµy, nh÷ng bã lao vµ MÊy dßng tù sù vÒ trËn chiÕn th¾ngV©n
§ån
nh÷ng ®èng ®¸ cuéi hoÆc ®¸ xanh ®Ó ë
Lôc Thuû................................................................ ................1
hai bªn m¹n thuyÒn ®Ó phßng giÆc cíp.
PhÇn I....................................................... .............................5
Nhng tõ nh÷ng n¨m chèng Ph¸p, chèng
PhÇn II : Nay nãi s¬ vÒ triÒu ®inh §¹i ViÖt
Mü ®Õn nay v× cã sóng èng b¶o vÖ nªn c¸c .......................................................................................... ............12
thuyÒn míi bá thø vò khÝ nµy mµ kh«ng dïng PhÇn III : Th©n thÕ sù nghiÖp TrÇn Kh¸nh
®Õn nã n÷a. B©y giê cã ai ®Õn Quan L¹n D.............................................................................. ....................24
V©n §ån ®Òu hái c¸c cô tõ 60 tuæi trë lªn ai PhÇn IV : TrÇn Kh¸nh D mang Qu©n ra V©n
ai còng ®Òu biÕt chuyÖn nµy. §ån
C«ng chÝnh bµn mu ®Ó diÖt giÆc..................37
PhÇn V : TrÇn Kh¸nh D - Ph¹m C«ng ChÝnh
vµ kÕ s¸ch TrËn V©n §ån....................... ..................42
PhÇn VI : Xem xÐt ®Þa h×nh c«ng chÝnh
bµn kÕ
lËp trËn háa c«ng........................................ ...................57
PhÇn VII : Hai tíng Hä Ph¹m chñ quan bÞ h¹i
« m· nhi thõa th¾ng kÐo qu©n ®i..................90
PhÇn VIII : M· VÞ Chñ quan bÞ ®¹i b¹i lôc
thñy
oai hïng sö s¸ch ghi
Phô lôc
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
.......................................................................................... ............ .......................................................................................... ............
109 182
PhÇn IX : §éi n÷ binh ra qu©n lõa giÆc bä Khe V¹n Kinh
m· .......................................................................................... ............

vÞ cËy m¹nh m¾c mu 182


.......................................................................................... ............ Cån sµng cån dÇn
114 ..................................................................................... .................

PhÇn X : V¨n Hæ Mai Lanh ®îc tho¸t chÕt 183

V©n §ån M¸u giÆc ®á loang s«ng Lßng Trèng


..................................................................................... .................
.......................................................................................... ............
135 185

PhÇn XI : M· nhi, Phµn TiÐpmang qu©n ch¹y Hßn Trôi


..................................................................................... .................
B¹ch §»ng sãng dËy diÖt nguyªn M«ng 186
.......................................................................................... ............
148 Cån BÌ
..................................................................................... .................
phÇn XII : tho¸t hoan tho¸t chÕt ch¹y vÒ níc 186
nguyªn chóa mang con ra chÐm ®Çu Cån vµnh - Cöa Néi
.......................................................................................... ............ ..................................................................................... .................
167 187
PhÇn kÕt : Hèt TÊt LiÖt «m lßng chÞu hËn §éng chôp - Cao lß
®¹i viÖt anh hïng kÕ giái, ®¸nh hay ..................................................................................... .................

.......................................................................................... ............ 188


177 Nói §«ng Ma
§¶o c¸i bµn - Lßng Dinh
TrËn chiÕn V©n §ån TrËn
chiÕn V©n §ån
..................................................................................... .................
190
Phãng Lao - NÐm ®¸ - Kho ®¸ cuéi
..................................................................................... .................
191

19

Related Interests