You are on page 1of 38

SISTEM

PENDA WAIA
N
1
SISTEM PENDAWAIAN
Pengenalan :

Sistem Pendawaian ialah satu sistem


pemasangan litar-litar elektrik yang
merangkumi - pengalir, penebat dan
perlindungan mekanik untuk kabel yang
digunakan.
2
Jenis-jenis Sistem Pendawaian

Terdapat pelbagai jenis sistem pendawaian yang


biasa digunakan, di antaranya ialah:
• 1. Sistem Pendawaian Permukaan.
• 2. Sistem Pendawaian Tersembunyi.
• 3. Sistem Pendawaian Pembuluh (kondiut).
• 4. Sistem Pendawaian Sesalur ( trungking).
• 5. Sistem Pendawaian Salur.
• * Jenis sistem pendawaian yang digunakan di
Malaysia dan yang akan
dibincangkan dalam tajuk ini.

3
Jenis-jenis Sistem Pendawaian
( sambungan )

• Lain-lain jenis Sistem Pendawaian:

• 6. Sistem Pendawaian Katenari.


• 7. Sistem Pendawaian Ampaian Grid.
• 8. Sistem Pendawaian Tetupai.
• 9. Sistem Pendawaian Bumi Sepusat.
• 10. Sistem Pendawaian yang bertebatkan
bahan galian.

4
Faktor Pemilihan Sistem
Pendawaian
• 1. Jenis beban yang hendak dipasang- arus
besar / kecil,
pegun/mudahalih.

• 2. Keadaan tempat pemasangan - Jenis


bangunan
lama/baru, kayu/ simen

• 3. Jenis voltan bekalan - 1 fasa atau 3 fasa.

• 4. Masa menyiapkan. - merugikan jika


disiapkan lewat

• 5. Kekemasan & kecantikan - kehendak


pengguna 5
Faktor Pemilihan Sistem
Pendawaian (sambungan )

• 6. Keadaan sekeliling – keadaan


khusus, lembab
/berminyak dll.
• 7. Perubahan & Penambahan litar
akan datang -
kekal /sementara (diubah).
• 8. Tempoh ketahanan pemasangan
- tempoh lama
& kekal /sementara.
• 9. Kos perbelanjaan - kemudahan
dapatkan pekerja /alat- 6
1. Sistem Pendawaian Permukaan

• Sistem pendawaian
permukaan boleh dipasang
secara terus ke dinding dan
siling kayu atau di atas lapik
kayu bagi dinding konkrit

• Kabel yang digunakan


mestilah dari jenis yang
mempunyai tebatan berlapis
( PVK/PVK ).- kerana
terdedah kepada
kerosakkan mekanikal

7
Sistem Pendawaian Permukaan ( sambungan )

• Sistem pendawaian ini


sesuai di tempat yang mana
suhu disekelilingnya tidak
melebihi 65 ºC.

• Pemasangan kabel
dilakukan dengan sokongan
oleh klip ke permukaan
dinding / siling. Sama ada
menggunakan klip kuprum,
aluminium ataupun
plumbum - pastikan bukan
permukaan logam

8
Kebaikan dan kelemahan Pendawaian Permukaan

• Kebaikan: • Kelemahan:

1. Kemas & elok dipandang. 1. Terdedah kepada


2. Sesuai untuk pemasangan kerosakkan mekanikal
kecil ( rumah kediaman ) (terdedah).
3. Pemasangan mudah dan 2. Tidak Tahan suhu panas
cepat disiapkan. dan lembab.
4. Kerja menyelenggara / 5. Sesuai hanya di tempat
tambahan mudah tertentu sahaja.
dilakukan dan tidak 6. Tempoh ketahanan tidak
menjejaskan pendawaian lama.
sedia ada.
5. Kos pendawaian yang
paling murah.

9
Ciri-ciri pemilihan Pendawaian permukaan

• a). Bangunan dibuat daripada - kayu / batu.


• b). Voltan rendah – fasa tunggal.
• c). Bilangan litar akhir – sedikit
• d). Kabel yang dipasang – tidak begitu banyak.
• e). Kurang risiko berlakunya kerosakkan mekanikal.
• f). Kerja pemasangan – dibuat cepat.
• g). Beban kuasa yang digunakan – kecil.
• h). Kos pemasangan – ekonomi / murah.

10
2. Sistem Pendawaian Pembuluh (Konduit).

• Sistem pendawaian yang menggunakan pembuluh yang di


dalamnya akan disalurkan kabel.
• Dipasang di tempat yang terdapat bahaya kerosakan
mekanik, terdedah kepada tindakan kimia, cecair dan di luar
bangunan. ( Kilang-kilang perusahaan, makmal, bengkel dan
sebagainya ).
• Sistem pendawaian ini boleh dipasang sama ada secara
permukaan atau tersembunyi.
• Bilangan kabel yang dipasang dalam sesuatu pembuluh
hendaklah mengikut faktor ruang iaitu tidak melebihi 40%.
• Dawai pancing ( fish tape ) digunakan untuk menarik kabel ke
dalam pembuluh.

11
Sistem Pendawaian Pembuluh ( sambungan )

• Pembuluh yang digunakan dalam sistem


pendawaian ini boleh dibahagikan kepada
beberapa jenis, iaitu:

(a). Pembuluh Logam


(b). Pembuluh bukan logam ( PVK ).
(c). Pembuluh mudah Lentur ( Logam &
PVK).

12
Sistem Pendawaian Pembuluh ( sambungan )

Ciri-ciri pemilihan sistem pendawaian Pembuluh:

• a). Beban / kuasa yang digunakan – besar.


• b). Memerlukan voltan bekalan – 1 fasa & 3 Fasa.
• c). Bangunan kilang, bengkel, bangunan komersial dan
gerai-gerai.
• d). Sistem pendawaian terdedah kepada bahaya
kerosakkan mekanikal.

13
Sistem Pendawaian Pembuluh
( sambungan )
• (a). Pembuluh Logam
• Di antara pembuluh
logam yang digunakan
ialah keluli tolok ringan
(galvani ).
• Pemasangan pembuluh
jenis ini memerlukan
peralatan khas seperti,
alat pembengkok untuk -
membuat bengkokkan
atau ofset, Alat pasung
dan acuan – bagi
membuat bebenang.

14
Sistem Pendawaian Pembuluh
( sambungan )

• Semua serpihan reja-reja


pembuluh perlu
dibersihkan terlebih
dahulu untuk
mengelakkan kabel
tercedera.
• Standard saiz pembuluh
boleh didapati seperti
19mm/20mm, 25mm,
32mm, 40mm dan 50mm.

15
Kebaikan dan kelemahan Pendawaian
Pembuluh Logam:
• Kebaikan: • Kelemahan:

3. Mempunyai perlindungan 1. Bentuk tidak kemas (tidak


mekanik yang lebih baik cantik ).
4. Tahan cuaca dan keadaan 2. Memerlukan pekerja mahir
panas. • Perlukan peralatan khas –
5. Tahan lama dan tahan lasak. mesin pembengkok.
6. Boleh dijadikan pengalir • Kos mahal / tinggi.
keselanjaran bumi • Tempoh menyiapkan lebih
tambahan. lama.
5. Boleh ditanam terus ke
dalam tanah.

16
Sistem Pendawaian Pembuluh
( sambungan )
• (b). Pembuluh Bukan Logam

• Terdapat pembuluh bukan


logam yang biasanya
diperbuat dari bahan plastik
( PVK ) yang tahan dan
sesuai digunakan pada suhu
60º C.
• Pembuluh PVK ini tahan dari
kakisan (karat) dan dapat
mengelakkan sebarang
kebocoran aliran arus jika
menyentuh bahagian-
bahagian yang boleh menjadi
pengalir.

17
Sistem Pendawaian Pembuluh
( sambungan )
• Pembuluh PVk juga boleh
didapati dalam dua jenis,
iaitu pembuluh tegar dan
pembuluh boleh lentur.

• Bagi tujuan membuat ofset


atau bengkokan, pembuluh
boleh dipanaskan terlebih
dahulu atau menggunakan
pegas ( spring ) yang
khas.

18
Kebaikan dan kelemahan Pendawaian
Pembuluh Bukan Logam (PVK)
• Kebaikan: • Kelemahan:

• Tahan kakisan (karat ).  Tidak memberikan


perlindungan mekanik.
 Selamat dari kejutan
elektrik (PVK-penebat)  Mudah rosak jika sering
terkena matahari / hujan
 Kos – murah.

19
Sistem Pendawaian Pembuluh
( sambungan )
• (c). Pembuluh Boleh Lentur
( Logam / PVK ).
• Pembuluh ini sangat berguna
untuk menyambung
pemasangan ke punca-punca
beban yang bergetar,
bergerak, selalu diubahsuai
dan pada kedudukan yang
sempit dan tidak rata.
• Tidak sesuai untuk
memberikan perlindungan
mekanik yang baik.

20
Kebaikan dan kelemahan Pendawaian
Pembuluh Boleh Lentur
• Kebaikan: • Kelemahan:

3. Pemasangan cepat – tidak 3. Mudah terlucut / tercabut


perlu benang. 4. Tidak boleh dipasang pada
jarak jauh.
4. Mudah digayakan
mengikut bentuk yang 5. Mudah patah.
dikehendaki (tiada alat 6. Bukan pengalir
khas). keselanjaran bumi
tambahan (PVK).
5. Dapat elakkan
merebaknya kebakaran –
putus.

21
Sistem Pendawaian Pembuluh
( sambungan )

• Peraturan IEE – Pemasangan Pembuluh :


 Semua pemasangan pembuluh hendaklah disiapkan
terlebih dahulu sebelum kerja-kerja menarik kabel
dilakukan.
 Faktor Ruang mestilah tidak melebihi 40% dari luas
muka keratan pembuluh.
 Satu pemasangan pembuluh mestilah mempunyai tidak
lebih daripada 2 – sesiku pejal, atau 2 selekoh
bengkokkan 90 .
 Jejari dalam selekoh bengkokan pembuluh mestilah
tidak kurang dari 2.5 kali ganda dari ukuran garis pusat
luar pembuluh itu.

22
Sistem Pendawaian Pembuluh
( sambungan )

• Peraturan IEE – Pemasangan Pembuluh :


 Sambungan kabel mestilah dilakukan dalam kotak
sambungan atau kotak-kotak alatambah.
 Semua pemasangan pembuluh mestilah dielakkan dari
terkena air atau dipasang di tempat-tempat yang
terdedah kepada air.
 Kabel-kabel litar Kuasa dan litar lampu perlu diletakkan
di dalam pembuluh yang berasingan.
 Jika pemasangan pembuluh terpaksa melalui /
menembusi lantai / dinding – lubang khas perlu
diadakan.

23
Sistem Pendawaian Pembuluh
( sambungan )

• Peraturan IEE – Pemasangan Pembuluh :


 Semua kesan-kesan kelembapan di dalam
pemasangan pembuluh mestilah dibersihkan
terlebih dahulu sebelum kerja-kerja menarik kabel
dilakukan.
 Penarikan kabel-kabel ke dalam pemasangan
pembuluh yang panjang – dimulakan dari tengah-
tengah sistem tersebut.

24
3. Sistem Pendawaian Tersembunyi.

• Sistem pendawaian ini


dipasang di dalam dinding /
siling konkrit dan tidak
kelihatan langsung kecuali
pada penghujung kabel yang
digunakan untuk sambungan
ke terminal aksesori
pendawaian.
• Pada kebiasaanya
pendawaian ini dibuat ketika
peringkat pembinaan
bangunan. ( sebelum kerja-
kerja menurap simen
dilakukan )

25
Sistem Pendawaian Tersembunyi ( sambungan)

• Sistem pendawaian ini hanya


dibenarkan membawa voltan
rendah sahaja.
• Sistem pendawaian
tersembunyi ini boleh
dibahagikan kepada dua
jenis, iaitu:
1. Sistem pendawaian
tersembunyi – kabel
bertebat.
2. Sistem pendawaian
tersembunyi– pembuluh.

26
Kebaikan dan kelemahan Pendawaian
Tersembunyi.

• Kebaikan: • Kelemahan:

3. Kemas & cantik.- pejabat. 1. Kerja-kerja tambahan –


2. Selamat – tidak terdedah susah dilakukan.
kepada kerosakkan 2. Sukar menentukan punca
mekanikal dan perubahan kerosakan - pembaikan.
cuaca. 5. Bahaya terkena paku atau
5. Tidak memerlukan alat-alat ketukan daripada
tambahan khas. pemasangan lain- gas,air.
6. Tahan lama. 6. Pemasangan perlu
dilakukan semasa
bangunan dibina.

27
4. Sistem Pendawaian Sesalur (Trunking).

• Sistem pendawaian sesalur


menggunakan sesalur logam
atau bahan penebat (PVK)
pada kebiasaannya bersegi
empat dan dipasang secara
menegak atau mendatar di
permukaan dinding.
• Sistem ini dapat menampung
kabel yang banyak di sesuatu
pemasangan yang besar. Di
samping dapat memberikan
perlindungan mekanik yang
tambahan baik.

28
Sistem Pendawaian Sesalur
( sambungan ).
• Sistem ini biasanya
digunakan pada
pemasangan dalam
bangunan-bangunan yang
besar seperti kilang,
sekolah, bengkel, pejabat
dan tempat yang melibatkan
banyak kabel litar dan
bahaya mekanik.
• Faktor ruang sistem
pendawaian sesalur ialah
45%.

29
Kebaikan dan kelemahan Pendawaian
Sesalur:
• Kebaikan: • Kelemahan:

3. Perlindungan mekaniknya 1. Mudah dimasuki habuk &


baik.
kekotoran.
4. Dapat menampung kabel
yang banyak. 2. Memerlukan pekerja mahir.
5. Kerja pemasangan cepat. 5. Kelihatan tidak kemas
6. Tidak mudah dirosakkan (Sesalur tertonjol keluar
oleh perubahan suhu dan macam beroti ).
cuaca.
6. Kos mahal / tinggi.

30
Kabel Bawah Tanah

• Kabel bawah tanah ialah kabel yang ditanam


terus dalam tanah atau dimasukkan ke dalam
paip atau salur terlebih dahulu sebelum di tanam.
• Kabel yang lazimnya digunakan untuk
pemasangan dalam tanah ialah kabel berpenebat
PVK, kabel berpenebat kertas dan bahan mineral.
• Kabel ini ditanam 750mm ke dalam tanah bagi
kabel voltan rendah dan 1000mm bagi kabel
voltan tinggi.

31
Pemasangan Kabel Bawah Tanah

Dijalankan Apabila :

• Kawasan tidak Cukup Untuk Menjalankan


Pemasangan Talian Atas – Kawasan Bandar.

• Terdapat Bahaya Voltan Tinggi Di Pemasangan Talian


Atas – bangunan tinggi

• Kawasan Dari Tiang Dan Talian Bersimpang Siur-


banyak bangunan / tanaman.

32
Pemasangan Kabel Bawah Tanah (sambungan)

• Bahagian Utama Sistem Bawah Tanah:


1. Saluran 4. Kabel
2. Paip/Salur 5. Sambat Kabel
3. Lubang Utama 6. Lurang

33
Kabel Bawah Tanah ( sambungan )

Contoh Pemasangan Kabel bawah tanah:

• (a). Dari papan suis utama ke papan suis sub-utama


• (b). Dari pencawang ke tiang penghantar talian atas
• (c). Dari litar akhir di rumah ke lampu pagar.
• (d). Bekalan untuk lampu-lampu jalan.

34
Kabel Bawah Tanah (sambungan)

• Kebaikan Pemasangan Kabel Bawah Tanah:

• (a). Tidak menggunakan tiang.


• (b). Selamat dari bahaya – dilanggar, tiang patah.
• (c). Kerja pemasangan – cepat.
• (d). Kawasan sekeliling tidak tercemar.
• (e). Kos jangka panjang – murah.
• (f). Tahan lama – 50 tahun.

35
Kabel Bawah Tanah ( sambungan )

• Kelemahan Pemasangan Kabel Bawah Tanah:

• (a). Sukar membuat kerja penyelenggaraan-


korek tanah.
• (b). Guna kabel khas sahaja – Berpenebat bahan
mineral.
• (c). Sukar Kesan kerosakkan – guna alat khas.
• (d). Kos permulaan mahal.

36
Kabel Bawah Tanah ( sambungan )

• Peraturan IEE – Kabel Bawah Tanah:


• 1. Kerja pemasangan kabel bawah tanah
mestilah dijalankan oleh kontraktor
berdaftar sahaja.
• 2. Kabel yang ditanam di dalam tanah mestilah
dilapik dengan batu atau sebarang
tanda yang dapat memberikan amaran
tentang kewujudan kabel tersebut.
• 3. Kabel-kabel yang dipasang mestilah disokong
bagi mengelakkan daripada melendut.
(lendutan – tambah tekanan kepada kabel ).

37
Kabel Bawah Tanah ( sambungan )

• Peraturan IEE – Kabel Bawah Tanah:

• 4. Jika pemasangan membabitkan harta benda


awam atau pihak berkuasa, kebenaran perlu
diperolehi terlebih dahulu – JKR, Telekom,
JBA dll.
• 5. Seberapa yang boleh lubang yang dibuat
biarlah selurus yang boleh dan cukup
ruang untuk pekerja berdiri di sisi kabel itu
nanti.

38