You are on page 1of 16

UVOD

Tema ovog seminarskog je vrste cementa i njihova primjena u proizvodnji. Cement je mineralno vezivo, čija je pretežna primjena u građevinarstvu kao vezivo prirodnih ili umjetnih agregata za prozvodnju betona i mortova. Cement je polimorfno anorgansko hidraulično vezivo (Slika 1). Polimorfno znači da je sastavljeno od više minerala različitog sastava i kristaliničnosti koji različito utiču na svojstva gotovog proizvoda. Anorgansko je jer se sastoji od anorganskih oksida kalcija,silicija, aluminija i željeza koji su povezani u različitim molarnim omjerima u C3S, C2S, C3A i C4AF. Hidraulična veziva su ona veziva, koje vežu i strvdnjavaju u dodiru s vodom, svejedno da li se nalaze na zraku ili pod vodom, jer reakcijom s vodom daju stabilne ili netopljive produkte (sve vrste cementa i hidraulično vapno). Vezivo je jer pod utjecajem određenih kemijskih reakcija otvrdne i veže, odnosno povezuje agregat i pijesak u čvrsti beton

Slika 1. Cement Proizvode se razliĉite vrste portland cementa, u zavisnosti od njegove upotrebe, odnosno razliĉite formulacije sa osnovnom komponentom portland cementa. To su svi cementi koji se proizvode mljevenjem portland cementnog klinkera i uz dodatak drugih materijala. Dodatni materijali, u zavisnosti od vrste i koliĉine, mijenjaju svojstva portland cementa. Stabilan rast obilježava ovu industriju u EU, u razdoblju 1998. i 2007. on iznosi 23%

Kamenolom i drobilice u sklopu postrojenja .1 DOBIVANJE CEMENTA Tipićni proces proizvodnje cementa ukljuĉuje sljedeće faze:  Dobivanje sirovina  Drobljenje sirovina  Sušenje  Mljevenje  Fino mješanje sirovina  Peĉenje sirovinskog brašna  HlaĊenje i uskladištenje PC klinkera  Mljevenje klinkera i dodatka  Skladištenje i otprema cementa  Kontrola kakvoće proizvedenog cementa Eksploatacijom mineralne sirovine kreĉnjak i glina vrši se bušenjem i miniranjem. Slika 2. Najćešće su kamenolomi povezani u proizvodni proces i drobilice se nalaze u sklopu postojenja za proizvodnju cementa. (Slika 2).

Izgled rotacione peći Rotaciona peć je u osnovi ĉelićni cilindar promjera nekoliko metara i dužine 50 – 200 metara. Ujednaćeni kemijski sastav mineralne sirovine vrlo je važan za kvalitetu i svojstva cementa. na visokoj temperaturi (1400-1500 °C) u rotacionoj peći nastaje klinker (slika 3). ĉiji omjeri ovise o sastavu pojedine sirovine te vrste cementa koji se proizvodi. Dobiveni klinker se tada melje na dimenzije cementa uz istovremeno dodavanje gipsa i eventualno drugih dodataka. hlaĊenje) a njihov produkt su granule klinkera. Daljnji proces se sastoji od mljevenja potrebnih sirovina na velićinu zrna tipićno ispod 90 μm. Slika 4. Rotacija oko uzdužne osi uzrokuje postupno gibanje materijala s višeg. stoga se mineralna sirovina predhomogenizira. iznutra obložen visokotemperaturnim ciglama. gdje se na koncu ispušta i hladi. tamno smeĊe boje i velićine 1-25 mm (slika 4). Cementni klinker . te doziranja i miješanja istih sirovina. Blago je nagnut na jednu stranu i na donjem kraju opremljen plamenikom. sinteriranje2. dok gornji kraj ĉini ulaz za sirovinu. Iz ovako pripremljene mješavine. tpljenje.Zahtjev je da zrna materijala budu u rasponu 30 – 150 mm. Slika 3. kalcinacija1. U rotacijskoj peći se odvija niz reakcija od kojih su neke vrlo kompleksne (evaporacija volatila. raspadanje postojećih minerala i formiranje novih. hladnijeg kraja prema nižem. Ovako homogenizirani i granulometrijski obraĊeni materijal ĉini ulazni materijal postrojenja u proizvodnji cementa.

Najnovije dostignuće u proizvodnji ovim postupkom je predkalcinator. Radi se o suhom postupku proizvodnje cementa u rotacijskoj peći. . s predgrijaćem i predkalcinatorom. Vertikalne peći se koriste za proizvodnju nekih vrsta specijalnih cemenata. Slika 5. već samo drobljenje jer klinker nastaje taljenjem.Tipićni suvremeni proces proizvodnje cementa prikazan je na slici 5. meĊu koje spada i aluminatni (naziva se još taljenim ili boksitnim cementom). stvorenu koristeći toplinu peći i toplinu hlaĊenja klinkera. Sitne ĉestice mljevene i miješane sirovine u suhom stanju zagrijavaju se u tornju za predgrijavanje ili predgrijaĉu. za proizvodnju cementa koriste se i vertikalne (šahtne) peći gdje nije potrebno mljevenje sirovine. dok je kod rotacionih peći za nastanak klinkera dominantno sinteriranje sitnih mljevenih ĉestica. Predgrijaĉ je niz od 4 do 5 aerociklona gdje sirovinsko brašno prolazi kroz protustruju vrućeg zraka. koja se pri tome djelomiĉno kalcinira i oslobaĊa od vlage prije ulaska u rotacijsku peć. Nakon izlaska iz peći klinker se hladi u ureĊaju za hlaĊenje a toplina dobivena hlaĊenjem se ponovno iskorištava u tornju za predgrijavanje. ureĊaj koji funkcionira na istom principu kao i predgrijać a nalazi se izmeĊu predgrijaĉa i peći. Na taj naĉin je omogućen vrlo efikasan prijenos topline na ĉestice sirovine. Moderni postupak proizvodnje cementa Osim rotacijskih peći. Ovdje se uz dodatak goriva postižu veće temperature te se prije ulaska u peć kalcinira 80-90 % sirovine.

koje pomiješano s vodom i agregatom daje beton. ĉija je pretežna primjena u graĊevinarstvu kao vezivo prirodnih ili umjetnih agregata za prozvodnju betona i maltera.2. To je najvažnije mineralno vezivo. što znaći da vežu i strvdnjavaju u dodiru s vodom.kompozitni cement 1.1 Cementi za opće namjene Cementa za opće namjene prema EN 197-1: 2003 su:  CEM I . kreĉ i gips).1 Podjele cementa Cemet je mineralno vezivo. svejedno da li se nalaze na zraku ili pod vodom.2.  aluminatni cement. Za razliku od nehidraulicnih veziva koja vežu i stvrdnjavaju djelovanjem vode na zraku.  CEM II .pucolanski cement  CEM V . Cementi se prema svom mineralnom i hemijskom sastavu dijele u dvije skupine: Prema namejni cementi se dijele na:  Cementi opće namjene  Cementi posebne namjene 1. Cement je zajedniĉki naziv za sva veziva s izrazito hidrauliĉkim svojstvima.  bijeli cement.2 Cementi za posebne namjene  cementi niske topline hidratacije.portland cemet s miješanim dodacima (kompozitni)  CEM III . a pod vodom ne mogu oĉvrsnuti. jer reakcijom s vodom daju stabilne ili netopljive produkte (sve vrste cementa i hidraulicno vapno).  sulfatno otporni cementi.jer su im produkti reakcija s vodom topljivi spojevi i nestabilni u vodi (glina.ĉisti portland cement.1. .portlandi cement s šljakom (troskom) visoke peći  CEM IV .

3 Oznake za određene vrste cementa               CEM Cement prema normi HRN EN 197-1 I Portland cement II Portland miješani cement A Dodatak 6-20% B Dodatak 21-35% M Miješani dodatak P dodatak prirodni pucolan (tuf) V dodatak silicijski leteći pepeo LL Dodatak vapnanac S dodatak granulirana zgura visoke peći (troska) 32. Kao sirovina mogu poslužiti i laporoviti kreĉnjaci. Sastav za proizvodnju Portland-cementa sastoji se od kreĉnjaka i glinenih minerala. razna punila aditivi i sl 2 CEMENTI ZA OPĆE NAMJENE 2. Mješavina se priprema mljevenjem i homogenizacijom suhim i mokrim postupcima pri ĉemu se dobije sirovinsko brašno.1 Čisti portland cement CEM I Ovaj cement nema drugih sastojaka osim onih koji ulaze u sastav portland cementnog klinkera.5 Razred ĉvrstoće normiran za nakon 28 dana R Visoka rana ĉvrstoća nakon 2 dana N Obiĉna rana ĉvrstoća nakon dva dana sporedni sastojci. 42.pri ĉemu je taj odnos najĉsešće 75-80% CaCO3 i 20-25% gline. pošto ona predstavlja osnov za dobijanje većine drugih vrsta cementa.1. 52.5. izuzev dodataka gipsa koji je neophodan radi regulisanja vremena vezivanja. Ovo je najznaĉajnija vrsta cementa. .5. U svjetskim okvirima od ukupne proizvodnje svih cemenata na portland cement otpada oko 70%. prirodne stijene koje sadrže CaCO3 i glinene minerale u približnom težinskom odnosu 3:1.2. Sirovinska mješavina mora imati odreĊenu finoću mliva i visok stepen homogenosti. Osobine ovih cemenata propisane su odgovarajućim standardima.

kombinacije zgure visoke peći (S) i silicijskog letećeg pepela (V). stupovi i nosaĉi…). do 20% miješanog dodatka. Namijenjen je pripravi betona za sve graĊevinske radove koji se izvode u propisanim uvjetima gradnje za najzahtjevnije armirane i nearmirane betonske konstrukcije (mostovi.2 Kompozitni portland cement CEM II Kompozitni cementi su cementi koji sadrže pored klinkera još jedan ili više glavnih konstituenata ĉiji se sadržaj kreće u granicama 6-35 % ( izuzev silikatne prašine ĉiji sadržaj ne prelazi 10 %). regulator vezivanja (prirodni gips). stanogradnja. do 5% sporednog dodatnog sastojka (punila). silosi). Namjenjen za gradnju inženjerskih graĊevina u cestogradnji (tuneli. 2. TakoĊer je pogodan pri gradnji zahtjevnih graĊevina i konstrukcija gdje tehnologija i dinamika izvoĊenja radova traži brzo skidanje oplate. regulator vezivanja (prirodni gips). Postoje dvije vrste ovih cemenata: CEM II/A i CEMII/B. vijadukti. gradnja zgrada. tuneli. Kombinacija koliĉine i vrste dodataka osigurava mu tražene ĉvrstoće. gdje omogućava brzo oslobaĊanje kalupa. do 35% miješanog dodatka.P) i zgure visoke peći (S). izrada gotovih betonskih elemenata). a pri proizvodnji betona daje dobru obradivost i povećava kemijsku otpornost uz smanjenu toplinu hidratacije u odnosu na ĉisti portlandski cement. kombinacije prirodnog pucolana (tufa . Odlikuje se visokim poĉetnim i završnim ĉvrstoćama te uz svojstvo ranog i brzog prirasta poĉetne ĉvrstoće posebnu primjenu nalazi u proizvodnji betonskih elemenata (željezniĉki pragovi. gradnja inženjerskih industrijskih objekata (industrijske hale. vijadukti). Rotacione peći su ĉešće u upotrebi u kojim se na temperaturama sinterovanja u intervalu 1450-1470 ⁰C . stupovi za dalekovode. CEM II/A sadrži minimalno 80% portlandskog cementnog klinkera. Cementi ĉiji sadržaj glavnih konstituenata ne prelazi 20 % spadaju u grupu A. nekonstrukcijski). mostovi. dobije produkt kojeg nazivamo cementni klinker. CEM II/B Standard sadrži minimalno 65% portlandskog cementnog klinkera. predgotovljeni betonski proizvodi (konstrukcijski. Kombinacija koliĉine i vrste dodataka daje mu usporenu . a cementi kod kojih je sadržaj glavnih konstituenata iznad 21 % u grupu B. Portlandski cement uz dodatak regulatora vezivanja (prirodni gips).Pripremljena sirovinska mješavina se tretira u jamastim ili rotacionim cementnim pećima.

. podzemni radovi kod temeljenja. izrada raznih betonskih podloga i glazura. završni građevinski radovi.a uz dodatak malih koliĉina kreĉa ili klinkera postaju kvalitetna hidrauliĉna veziva. Latentna hidrauliĉna svojstva imaju troske izrazito baznog karaktera i staklaste strukture koje u prisustvu vode lagano oĉvršćavaju. a pogotovo metalurškog cementau odnosu na obiĉni Portland-cement tako da se poveĉava sadržaj SiO2. Da bi se troska koristila kao dodatak cementu.3 Portland-cement sa dodatkom troske i metalurški cement CEM III Cementni sa dodatkom troske i metalurški cementi su hidrauliĉna veziva dobivena mljevenjem Portland klinkera. izrada manje zahtjevnih betonskih konstrukcija u morskom okruženju.reakciju hidratacije (razvija manju toplinu hidratacije). Koristi se za proizvodnju transpornih betona. poslovnihi industrijskih objekata viših razreda završne pritisne čvrstoće. betonske konstrukcije velikog presjeka zapremine. Portland cement s dodatkom troske može sadržavat do 30 % topioniĉke troske. U zavisnosti od koliĉine dodane troske razlikujemo Portland-cement s dodatkom troske i metalurški cement. ona mora posjedovati latentna hidrauliĉna svojstva. a pri proizvodnji betona daje dobru obradivost. te za izradu mortova za zidanje i malterisanje. a smanjuje sadržaj CaO. gipsa i odreĊenih koliĉina topioniĉke troske koja se dobije kao nus proizvod u procesu proizvodnje gvožĊa. Hemijski sastav troske : SiO2 CaO 25-30% Al2O3 15-20% 45-50% Dodatkom odreĊenih koliĉina granulisane troske cementu. lakšu ugradnju i povećanu kemijsku otpornost u odnosu na ĉisti portlandski cement. 2. izgradnja nosivih betonskih konstrukcija stambenih. mijenja se hemijski sastav Portland-cementa sa dodatkom troske. a metalurški cement sadrži preko 30% troske.

vrijeme obradivosti je produženo.   ima odliĉnu obradivost . poslovnih i industrijskih objekata gdje su potrebne veĉe završne ĉvrstoće. ali se ta razlika smanjuje s vremenom i na kraju izjednaĉavaju vrijednosti ĉvrstoća ovih cemenata. radovi u cestogradnji. Vrijeme vezivanja se nalazi u granicama karakteristiĉnim za Portland-cemente. a to omogućava olakšan rad i pripremu veće koliĉine smjese zadana konzistencija postiže se manjim vodocementnim faktorom sposobnost zadržavanja vode je veća pa se smanjuje mogućnost stvaranja pukotina i ”iscvjetavanja”    smanjeno je ”krvarenje” betona . gipsa i odreĊene koliĉine pucolana. ali u kontaktu s vodom i kalcijum hidroksidom (hidratisanim kreĉom) stvaraju produkte s izrazitim hidrauliĉnim svojstvima.Osobine   Zbog smanjenog uĉešća klinkera u cementima sa dodatkom troske smanjuje se i toplota hidratacije. Ove dvije vrste cementa se razlikuju u sadržaju pucolana. 2. dok je kod pucolanskih cemenata ovaj sadržaj iznad 30 %. Pucolani su materije koje same od sebe nemaju hidrauliĉna svojstva. izgradnju stambenih.njega betona je olakšana poboljšana je vodonepropusnost – gips zatvara pore u cementnoj pasti. Kod Portland-cementa sa dodatkom pucolana sadržaj pucolana ne smije prelaziti 30 %. stvara kompaktniju mikrostrukturu što rezultira smanjenom poroznošću ima dobru završnu ĉvrstoću Primjena Betoniranje (temelji. povećava gustoću. Pucolani koji se dodaju cementu mogu bit: . tako da se ova vsta cementa odlikuje niskom toplotom hidratacije. u zidarstvu kao malteri.4 Portland-cement sa dodatkom pucolana i pucolanski cement CEM IV Portland-cement s dodatkom pucolana i pucolanski cement su hidrauliĉna veziva dobivena mljevenjem Portland-klinkera. betonske radove u morskom okruženju i neposrednoj blizini mora. nosivi elementi).

. propusnost vode. sulfatnu otpornost itd. Manje su otporni na niže temperature od betona izgraĊenih od obiĉnog Portland cementa Primjena Pucolanski cement namijenjen je za pripremu betona i morta za sve graĊevinske radove koji se izvode u propisanim uslovima gradnje za armirane i nearmirane betonske objekte nižih razreda ĉvrstoće. kao što su: toplota hidtatacije. što se posebno iskorištava za masivne konstrukcije kao što su brane kod izgradnje hidrocentrala Mehaniĉka ĉvrstoća Portland cementa s dodatkom pucolana i pucolanskog cementa je nešto niža u odnosu na ĉisti Portland-cement. pogotovo ako se traži vodonepropusnost i otpornost na djelovanje otpornih voda.     Vrijeme vezivanja se ne razlikuje puno od vremena vezivanja kod standardnih Portland-cemenata Odlikuju se usporenim oĉvršĉavanjem Dodatkom pucolana cementu smanjuje se toplotu hidratacije. prirodni (pucolani vulkanskog porijekla) i  vještaĉki (leteći pepeo iz termoelektrana) Osobine Dodatak letećeg pepela utiće na neke osobine cementa. a nakon tog perioda ĉvrstoće ovih cemenata postaju veće od ĉvrstoća obiĉnih cemenata. mehaniĉke osobine. Pogodni su i za podzemne i podvodne betonske objekte. TakoĊer se koristi za sve vrste malterisanja.   Kod ovakvih cemenata povećana je sulfatna otpornost kao i vodonepropusnost konstrukcija izgraĊenih od ove vrste. kod 28 dana se izjednaĉuju. Veliku primjenu ima u gradnji porodiĉnih kuća i izradi stabilizacijskih slojeva u cestogradnji.

Prema standardu EN 197-1 pod grupom cementa CEM II omogućaca široku grupu cementa kao što su :    cementi koji sadrže silikatnu prašinu (D) prirodne pucolane (Q) kalcinatni leteći pepo (W) Osim toga moguće je pri proizvodnji cementa koristiti više glavnih konstituenata. Poculani ( P.2. . Novi standardi dozvoljavaju proizvodnju cementa s visokim sadržajem latentnih hidrauliĉnih materijala (pucolana) i internih materijala. a sadržaj ostalih konstituenata: Visokopećna troska od 50 %. (CEM II/A-M ili CEM II /B-M).Q) ili leteći pepeo (V) do 50 % . U cementu CEM V/B sadržaj Portland cementog klinkera ne smije prelaziti 38 %. 3 CEMENTI ZA POSEBNE NAMJENE 3.5 Kompozitni CEM V Cement CEM V/A sadrži 40-64 % Portland-cementnog klinkera i 18-30 % visokopećne troske.Q)i/ili silikatnog letećeg pepela (V). C3A ima takoĊer visoku toplotu hidratacije pa je njegova koliĉina ograniĉena sa 7 %. 55 % pucolana i do 80 % mješavine granulisane visokopećne troske i pucolana. 95 % granulisane visokopećne troske. kao i pucolana (P.1 cement niske toplote hidratacije C3 S C2 S C3 A max 35 % min 40 % max 7 % Razlog ovakvim ograniĉenjima u pogledu saržaja C3S i C2S je taj sto C2S ima puno nižu toplotu hidratacije u odnosu na C3S. pri ĉemu se taj cement obilježava slovom M. Tako mogu biti proizvedeni cementi koji sadrže 35 % kreĉnjaka.

2 cement velike sulfatne otpornosti C3 S C3 A max 50 % max 5 % C4AF + 2 C3A max 20 % Za ovaj tip cementa bitno je da sadržaj C3A bude što niži .3 Bijeli Portland-cement Posebnu vrstu Portland-cementa ĉine bijeli Portland-cementi koji se koriste u dekorativne svrhe za lijepljenje bijelih mermernih ploĉa na fasadne površine. Cementni kamen dobiven oĉvršĉavanjem bijelog kamena je izvanredno bijele boje. halojzit ili pirofilit pod uslovom da imaju nizak sadržaj pomenutog željeznog oksida. Kao bazne komponente koriste se kreĉnjaci koji ne smiju sadržavati više od 0. vrijeme vezivanja. kao i za popunjavanje fuga. Po svojim osobinama (hidrauliĉnost.05 % željeznog oksida. a nikako u mlinovima s ĉeliĉnim kuglama. Za proizvodnju bijelog Portland-cementa je bitno da se mljevenje klinkera i sirovina vrši u mlinovima sa kuglama napravljenih od posebnih keramiĉkih materijala . za razliku od ostalih Portland-cementa koji daju kamen sive boje. 3. jer u fazi stvaranja etringita izaziva jaka unutrašnja naprezanja u hidratisanom cementnom kompozitu koja mogu dovesti do destrukcije cementnog kompozita. a kao kisele komponente mogu koristiti tuf. jer bi trošenjem ĉeliĉnih kugla moglo doći do povećanja sadržaja željeza u cementu što bi za posljedicu imalo gubljenje karakteristiĉne bijele boje ovog cementa.3. Osobine   Visok stepen bjeline Pouzdan razvoj ĉvrstoće  Osigurava visoku trajnost i trajnu ljepotu  Visoka otpornost na vlagu . Za proizvodnju bijelog Portlandcementa koriste se sirovine koje imaju izrazito nizak sadržaj željeznog oksida. ĉvrstoća) bijeli Portlant-cement odgovara standardnom Portland cementu.

Aluminatni cementi sa nižim i umjerenim sadržajem Al2O3 proizvode se metodom topljenja. .) 3. Omogućuje bolje miješanje boja i toniranje. CaO itd. Aluminatni cementi su posebna grupa cemenata i oni ne spadaju u grupu Portland-cementa..Glavna komponenta u aluminatnom cementu je Al2O3 ĉiji se sadržaj kreće od 40 do 80 %.kemijske proizvode (ljepila. SiO2. fug masa.4 Aluminatni cementi Aluminatni cement je otkriven krajem 19.... jer su se javljali mnogi problemi oko izgradnje željezniĉke pruge na jugu Francuske i Alžira. tako da su nosioci hidrauliĉnih svojstava aluminatnog cementa kalcijum aluminati. osigurava bogate i istovjetne boje  Nudi odliĉna svojstva prilikom završne obrade površine  Prikladan za proizvodnju svih vrsti betona zbog smanjenog zahtijeva za vodom. boljom obradivosti i visokom pritisnom ĉvrstoćom Primjena  Arhitektonski beton iz mobilnih miješalica (transportni betoni)  Sve vrste maltera  Proizvodnju betonskih elemenata  Betonske proizvode (oploĉnici.. Sirovina od kojih se proizvode Portland i aluminatni cement se dosta razlikuju u hemijskom i faznom sastavu ovih cemenata. MgO. proizvodi za kuću i vrt . Ostali oksidi koji se nalaze u aluminatnom cementu su Fe2O3. Za proizvodnju koriste se dvije metode ( topljenje ili sinterovanje sirovinske mješavine) u zavisnosti od sadržaja aluminijum oksida Al2O3. a aluminatni cementi sa visokim sadržajem Al2O3 metodom sinterovanja. . Sirovine za proizvodnju aluminatnog cementa su boksit i kreĉnjak. Stoljeća od strane Francuza Bieda i Paviana koji su pokušavali da razviju cement koji će biti otporan na sulfatno djelovaje. estrih.)  GraĊevinsko . iz razloga pruga prolazila kroz anhidridne stijeneCaSO4. rubnjaci. umjetni kamen.

Osobine       Normalno vezivanje. morsku i moĉvarnu vodu Otporni na slabije kiseline pH>3 Visoka abraziona otpornost Toplotna otpornost do 1500 ⁰C Primjena      Za izradu dijelova konstrukcija koji dolaze u kontakt sa raznim hemikalijama Za izradu vatrostalnih betona Za izradu kanalizacionih cijevovoda za odvod otpadnih materijala U industriji ĉelika Za izradu tunela Mana je što se ovi cementi ne mogu koristiti prilikom izgradnje masivnih objekata kao što su brane hidrocentrala i u podruĉjima s tropskom klimom zbog visokih temperatura. . ali visoko rano oĉvršćavanje Mogu se koristiti i na temperaturama do -10 ⁰C Otporni na sulfatne rastvore. Dok je prednost da se upotrebom aluminatnog cementa moguće vršiti betoniranje i na temperaturama nižim od 0⁰ C pa ĉak i do -10 ⁰C.

.hr/userDocsImages/dokumenti/Nexe_cement_HR_09032011.org/wiki/Cement 4 http://www.LITERATURA 1 Petrovski.nexe. Zenica. I.. 2006 2 http://www. P.wikipedia.com/doc/7253820/Sastojci-betona 3 http://hr. CEMENTI I DRUGA NEORGANSAKA MINERALNA VEZIVA. Bušatlić.pdf#page=9 .scribd.

........................................................................................................................ 15 ............. 11 3 CEMENTI ZA POSEBNE NAMJENE .............. 13 3....................................................... 10 2.................................................. 11 3....................................................................................................................2 Kompozitni portland cement CEM II............................................................... 14 LITERATURA ..............................4 Portland-cement sa dodatkom pucolana i pucolanski cement CEM IV ... 7 2................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 12 Osobine.....................................3 Bijeli Portland-cement............................................ 1 1 DOBIVANJE CEMENTA .............................. 12 Primjena ...........................................................5 Kompozitni CEM V .........................................................................1 Podjele cementa....................................2..................... 11 3................................................ 8 Osobine..........................................1 Ĉisti portland cement CEM I ........................................................................................................................................................... 13 Osobine.............................................3 Portland-cement sa dodatkom troske i metalurški cement CEM III ... 9 2.... 5 1.................................................................................................................................................... 6 2................... 12 3............................1 cement niske toplote hidratacije ............................................................................................................................................................................. 5 1.......2 cement velike sulfatne otpornosti . 9 Primjena ........................................................................................................... 9 Osobine........ 14 Primjena ..........................................................................................................................4 Aluminatni cementi ................................................................................. 5 1................................................................................................1 Cementi za opće namjene ..........................................2 Cementi za posebne namjene ............................................................................................... 6 2 CEMENTI ZA OPĆE NAMJENE ...............................................................2.................................................... 10 Primjena ..2............................................................ 2 1.................................3 Oznake za odreĊene vrste cementa ...............SADRŽAJ UVOD ......................... 6 2................................................