You are on page 1of 3

S.D..

Salk Bilimleri Enstits Dergisi Cilt 2/ Say 3/ 2011

MAKALE

Antakya'da nmeye Bal Mortalite


Mortality Due to Stroke in Antakya
*Mustafa YILMAZ, **Nigar YILMAZ
*Mula niversitesi Tp Fakltesi Nroloji AD, Mula, Trkiye **Mula niversitesi Tp Fakltesi Biyokimya AD Mula, Trkiye

zet Ama: nme; dnyada yaygn salk sorunlarnda biridir. nme; iskemik ve intra serebral hemoraji (SH) olarak iki alt gruba ayrlr. Bunlarn olu sebepleri, klinik tablosu ve tedavi stratejileri farkldr. SH Trkiye'de bat lkelerinden sk grlrler ve iskemik inmeye gre mortalitesi daha fazladr. Yntem: almamza Antakya Devlet hastanesine kabul edilen, mortaliteyle seyreden 67 inmeli hasta alnd. Ya, cinsiyet, risk faktrleri, elektrokardiyografi (EKG), kan basnc, ate, hemogram, rutin biyokimya parametreleri, lezyonun lokalizasyonu, klinik ve demografik bulgular deerlendirildi. Bulgular: SH'ye bal mortalite erkeklerde kadnlardan daha fazlayd ve lmlerin yaklak yars ilk 72 saat ierisinde olmaktadr. Sonu: Ya, serebral hasar, ilk deerlendirmedeki bilin durumu, prognoz zerine etkili bulunmutur. nmenin en iyi ekilde medikal tedavisi, vital fonksiyonlarn ve enfeksiyonun kontrolyle en az ekilde sekel kalmaktadr.

Abstract Objectives: Stroke is one of the common health problems in the world. Stroke is classified divided into subtypes: intracerebralhemorrhage (ICH) and brainischemia. Each of these categories can be investigated in different causes, clinical pictures and treatment strategies. ICH ocur smore commonly in Turkey than in other western countries and carries a significantly high mortality than ischemic stroke. Material and Methods: We evaluated 67 patients to with mortality due to stroke who were admitted to the Antakya State Hospital. The factors studied were age, gender, risk factors, electrocardiography (ECG) results, blood pressure, fever, blood cells, biochemistry, localization of the lesion, clinical findings, and demographic characteristics. Results: Mortality due to ICH in men was more than women, with half of the deaths occurring within 72 h from the onset. Conclusion: It was found that age, site and cerebral damage, initial level of consciousness have significant effects on theprognosis. The prognosis of stroke remains frequently poor despite the best medical management, control of vital functions and infections. Keywords: Stroke, mortality, Antakya

Anahtar Kelimeler: nme, mortalite, Antakya

Giri nme; dnya apnda nemli bir salk problemidir ve en sk grlen lm nedenlerindendir(1). Yala birlikte grlme skl artar. nme insidans 55-64 ya aras % 0.3 iken, 75 ya zeri %2 ye kadar kmaktadr(2). nme etyolojisinde, hipertansiyon (HT), Diyabetes Mellitus (DM), kalp hastal, hiperlipidemi, sigara kullanm gibi deitirilebilir risk faktrleri rol oynamaktadr. Genetik ve corafi faktrler de inme skl ve etyolojisi zerinde etkilidir(3). nme; iskemik ve hemorajik olarak iki geni kategoriye ayrlr. Hemoraji; beyin damarlar rptr sonucu beyin parankimi iinde kann birikimi iken, iskemi; emboli, trombs veya hipoperfzyona bal o blgeye kan akmnn durmas yada azalmasdr(4). skemi ve hemorajinin nedenleri, klinik tablo ve tedavi stratejileri birbirinden farkllklar gsterir(3). ntraserebralhemorajiler (SH), tm inmelerin %10'unu oluturur (5,6). lkemizde SH grlme oran literatrde bildirilen pek ok lkeden daha yksektir (7). Bu almann amac, Antakya Devlet Hastanesine kabul edilen inmeli hastalarda mortalite skln ve mortalite zerine etki eden faktrleri incelemektir.
Yazma Adresi/Corresponding: Mustafa Ylmaz Mula niversitesi Tp Fakltesi Mroloji AD, Mula, Trkiye E-mail adresi: mustafayilmaz@mu.edu.tr

Gere ve Yntem 2010 ylnda Antakya Devlet Hastanesi Nroloji Klinii'nde takip edilen inme tans alm hastalarn dosya ve BBT/MRG'leri retrospektif olarak deerlendirildi. almaya 387 inmeli hastadan, youn bakm nitesinde mortaliteyle seyreden 67'si alnd. Hastalarn ya, cinsiyet, risk faktrleri, EKG, kan basnc, ate, hemogram, biyokimya, lezyonun yeri ve bykl, klinik bulgular ve demografik karekteristikleri deerlendirildi. Hematom kitlesinin volm, Bilgisayarl Beyin Tomografisi (BBT) kesitlerinde en geni aplar llerek birbiri ile arplmas sonucu yaklak mililitre (ml) olarak hesapland. Lezyonlar yerleimlerine gre; talamik- bazal ganglion, lober, beyin sap ve serebellar olarak snflandrld. Verilerin deerlendirilmesinde SPSS for Windows 15.0 istatistik paket program kullanld. Kolmogorov smirnov testiyle normal dalma bakld. Karlatrmalarda student's t testi kullanld. Sonular ortalama standart sapma olarak verildi, p <0.05 anlaml, p<0.001 ok anlaml olarak kabul edildi. Bulgular Mortaliteyle seyreden 67 hastann 25'i hemorajik, 42'si iskemikti. 35'i erkek, 32'si kadnd. Lezyonlarn 33' solda, 34' sada idi.
Mracaat tarihi: 26.12.2011 Kabul tarihi: 03.03.2012

145

Antakya'da nmeye Bal Mortalite

M. YILMAZ, N. YILMAZ

Olgularn ya ortalamas 71 14,7 idi. Kadnlar ve erkeklerin ya ortalamalar arasnda fark yoktu (p=0,056). Olgularn ortalama hastanede kal sresi 7,6 6,5 (aralk 1-76) gnd. Hastanemizde inmeye bal mortalite oran %17 bulunmutur. Hemorajik inmelilerin %40', iskemiklerin ise %13' mortal seyretmitir. Hemorajik inme skl %16 bulunmutur. Takibi boyunca 7'si kadn 14 hastada hipoalbminemi,10'u kadn 23 hastada enfeksiyon, 5'i kadn 8 hastada akut bbrek yetmezlii geliti. Literatrde fizyolojik intrakranial kalsifikasyon skl yaklak % 0,3-1,5 olarak bildirilmektedir (8). Bizim olgularmzda 18'i kadn, 31(%46) hastada kalsifikasyon mevcuttu. Bunlarn 22'si iskemik, 9'u hemorajik inmeydi. Kalsikasyon varlnn; kadn-erkekte ve hemorajikiskemik inmede anlaml farkll yoktu. Glaskow koma skoru(GKS) dk olan hastalarda erken mortalite gzlenmitir. Bavuru anndaki GKS'nin de; kadn-erkek, hemorajik-iskemik inmede anlaml farkll yoktu. Tablo 1. Olgularn zgemi zellikleri
Ya (ort yl) Hipertansiyon Diabetesmellitus Hiperkolesterolemi Koroner Arter Hastal Antikoagulan kullanm Kalp Yetmezlii Bbrek Yetmezlii Kadn Erkek 74 68 17 24 13 17 8 2 4 6 2 3 3 2 1 1 Toplam 71 41 30 5 10 5 5 2

Tablo 4. Lezyonun dalmna gre risk faktrleri, hemarajiyse volm ve seyir


skemik inme Hemorajik inme Atrialfibrilasyon Hematomvolm (cm3) nfeksiyon Yat sresi (ort ) Bavuruda Glaskow koma skoru Talamik-Bazal ganglion 8 15 3 21 8 9 8 Lober 30 8 11 69 13 7 9
Beyin sap

Serebeller 4 1 1 1 4 7 1 12 1 1 8

Toplam 42 25 14 33 23 7,5 8,5

Tartma Olgularda ya, geli ve takiplerindeki sistolik kan basnc, lezyonun yeri, hematomun volm, enfeksiyon geliiminin mortaliteye etkisi deerlendirildiinde mortalitedeki en nemli faktrn serebral hasar olduu gsterilmitir. Erkeklerde fazla grlen hemorajik inmeler, bu grupta HT'nin fazla olmasna balanmtr. Ayrca kadnlarda drt kat fazla olan hiperlipidemi iskemik inme skln artrm gzkmektedir. Ya, kardiyak patoloji, DM, metabolik bozukluk da mortalite zerine etkilidir. Alulu ve ark. yapt bir almada serebellar inmede hipertansiyonun %78.1, sigara kullanm ve kalp hastal % 50 oranyla en sk risk faktrleri olarak belirtilmektedir(9). Bizim almamzda da HT, koroner hastalklar ve DM en sk nedenler olarak gzkmekteydi. almamzda yat sresince takip edilen hastalarda mortalite oran %17 olarak bulunmutur. Mortalitenin ilk be gn en yksek olduu, sonraki haftalarda enfeksiyon ve metabolik sorunlar olmazsa mortalitenin dk olduu literatrlerle korele idi(10). Hastalarn radyolojik deerlendirmelerinde intraserebral kalsifikasyonun ok grlmesi dikkatimizi ekti ve bu oran literatrde geen rutin taramalarda bulunanlardan fazla idi (8). nceki almamzda Sleyman Demirel niversitesi Hastanesinde yatan olan SH li hastalarda mortalite oran %33 idi (10). imdiki almamzda ise bu oran %40 olarak bulundu. Mortalite zerine etki eden en nemli faktrn serebral hasar olduu dnlrse, bu almada grlen mortalite ykseklii, hematom volmnn fazla olmasyla aklanabilir. Olgularn % 34'nde enfeksiyon gelitii saptand. Hastanede kal sresinin uzamas; enfeksiyon riskini artrmakta, enfeksiyon ve tedavisi de ek sorunlar ortaya karabilmektedir. almamzda inmeye bal mortalite en fazla 75-84 ya aralnda grlmtr. Yala beraber koroner, pulmoner ve metebolik sorunlarn artmasnn mortalitede etkili olduu dnlmtr. Kadn cinsiyette 75-84 ya aras mortalitenin erkeklerden fazla olmas, kadnlarda yaam sresinin uzun olmasyla aklanabilir. Sonu olarak HT, DM, kalp hastal ve hiperlipidemi gibi deitirilebilir risk faktrleri inme etyolojisinde olduu kadar, inme sonras prognozda da etkilidir. Medikal ve destek tedaviyle serebral hasarn en aza indirilmesi, enfeksiyonun etkili ve hzl tedavisi, vital fonksiyonlarn reglasyonu mortalitenin azaltlmasna katk salayacaktr. 146

Tablo 2. Hastalarn cinsiyet ve ya gruplarna gre dalm


Ya grubu(yl) 0-25 25-34 35-44 45-54 55-64 65-74 75-84 85 ve zeri Kadn 1 1 2 5 6 10 7 Erkek 1 1 1 4 5 9 12 2 Toplam 1 2 2 6 10 15 22 9

Tablo 3. Cinsiyete gre inmenin snflamas ve lokalizasyonu


skemik inme Hemorajik inme Sol hemisfer Sa hemisfer Kadn 22 10 17 15 Erkek 20 15 16 19 Toplam 42 25 33 34

Antakya'da nmeye Bal Mortalite

M. YILMAZ, N. YILMAZ

Kaynaklar 1- Markus HS .Stroke genetics. Hum Mol Genet. 2011 Oct 15;20(R2):R124-31. 2- Bonita R. Epidemiology of stroke. Lancet. 1992;339: 342 9. 3- White H, Boden-Albala B, Wang C, Elkind MS, Rundek T, Wright CB, Sacco RL. Ischemic stroke subtype incidence among whites, blacks, and Hispanics: the Northern Manhattan Study. Circulation. 2005; 111(10):1327-31. 4- Caplan LR. Intra cranial brancha theromatous disease: a neglected, understudied, and under used concept. Neurology. 1989;39(9):1246-50. 5- Lee WC, Joshi AV, Wang Q, Pashos CL, Christensen MC Adv Ther. 2007 Mar-Apr;24(2):258-68. Morbidity and mortality among elderly Americans with different stroke subtypes. Cerebrovasc Dis. 2007;23(2-3):221-8. 6- Hardie K, HankeyGraeme J, Jamrozik K et al. Ten-Year SurvivalAfter First-Ever Stroke in the Perth Community Stroke Study Stroke 2003;34;1842-6. 7- Fogelholm R, Murros K, Rissanen A, et al. Longterm survival after primary intracerebral haem orrhage: a retrospective population based study. J Neurol Neurosurg Psychiatry 2005;76(11):1534-8 8- Resnic D. Bone and joint imaging. Mosby, 1998 s: 18-9 9- Alulu MU, Ycel Y Serebellar nfarktlarda Etyoloji, Lokalizasyon ve Prognoz Dicle Tp Dergisi 2006;33(1): 31-5 10- Ylmaz M, Demirci S. ntraserebral kanamal hastalarda mortaliteyi etkileyen faktrler .J Clin Exp Invest 2011; 2 (4): 404-7.

147