1

Luyen thi ĐH 2010 ths.Nguyễn Dương 093 252 8949

HÀM SỐ
1. TÍNH ĐƠN ĐIỆU CỦA HÀM SỐ
Dạng 1: Tính đơn điệu của hàm số
I. Kiến thức cơ bản
1. Định nghĩa
Giả sử hàm số y = f(x) xác định trên K:
+ Hàm số y = f(x) được gọi đồng biến trên khoảng K nếu:
1 2 1 2 1 2
, , ( ) ( ) x x K x x f x f x ¬ e < ¬ <
+ Hàm số y = f(x) được gọi là nghịch biến trên khoảng K nếu:
1 2 1 2 1 2
, , ( ) ( ) x x K x x f x f x ¬ e < ¬ >
2. Qui tắc xét tính đơn điệu
a. Định lí
Cho hàm số y = f(x) có đạo hàm trên K:
+ Nếu f’(x) > 0 với mọi x thuộc K thì hàm số đồng biến
+ Nếu f’(x) < 0 với mọi x thuộc K thì hàm số nghịch biến
b. Qui tắc
B1: Tìm tập xác định của hàm số
B2: Tính đạo hàm của hàm số. Tìm các điểm x
i
(i = 1, 2,…,n) mà tại đó đạo hàm bằng 0 hoặc không
xác định.
B3: Sắp xếp các điểm x
i
theo thứ tự tăng dần và lập bảng biến thiên.
B4: Nêu kết luận về các khoảng đồng biến, nghịch biến.
II. Các ví dụ
Loại 1: Xét sự biến thiên của hàm số
Ví dụ 1. Xét sự đồng biến và nghịc biến của hàm số:
3 2 2
4 2
1 1
. y = 2 2 b. y = -x 3 4 e. y = x( 3), (x > 0)
3 2
x - 1
c. y = x 2 3 . y =
x +1
a x x x x x
x d
÷ ÷ + + + ÷
÷ +

Ví dụ 2. Xét sự biến thiên của các hàm số sau:
2 3 4 2 3 2
2
2
. y = 3x 8 b. y = x 8 5 c. y = x 6 9
3- 2x x 2 3
. y = e. y = f. y = 25-x
x + 7 1
a x x x x
x
d
x
÷ + + ÷ +
÷ +
+

Loại 2: Chứng minh hàm số đồng biến hoặc nghịch biến trên khoảng xác định.
Phương pháp
+ Dựa vào định lí.
Ví dụ 3.
Chứng minh hàm số
2
2 y x x = ÷ nghịch biến trên đoạn [1; 2]
Ví dụ 4
a. Chứng minh hàm số
2
9 y x = ÷ đồng biến trên nửa khoảng [3; +·).
b. Hàm số
4
y x
x
= + nghịc biến trên mỗi nửa khoảng [-2; 0) và (0;2]
Ví dụ 5. Chứng minh rằng
a. Hàm số
3
2 1
x
y
x
÷
=
+
nghịch biến trên mỗi khoảng xác định của nó.
b. Hàm số
2
2 3
2 1
x x
y
x
+
=
+
đồng biến trên mỗi khoảng xác định của nó.
c. Hàm số
2
8 y x x = ÷ + + nghịch biến trên R.


2
Dạng 2. Tìm giá trị của tham số để một hàm số cho trước đồng biến, nghịch biến trên khoảng xác định cho
trước
Phương pháp:
+ Sử dụng qui tắc xét tính đơn điêu của hàm số.
+ Sử dụng định lí dấu của tam thức bậc hai
Ví dụ 6.
Tìm giá trị của tham số a để hàm số
3 2
1
( ) ax 4 3
3
f x x x = + + + đồng biến trên R.
Ví dụ 7.
Tìm m để hàm số
2 2
5 6
( )
3
x x m
f x
x
+ + +
=
+
đồng biến trên khoảng (1; ) +·
Ví dụ 8. Với giá trị nào của m, hàm số: 2
1
m
y x
x
= + +
÷
đồng biến trên mỗi khoảng xác định của nó.
Ví dụ 9
Xác định m để hàm số
3
2
( 1) ( 3)
3
x
y m x m x = ÷ + ÷ + + đồng biến trên khoảng (0; 3)
Ví dụ 10
Cho hàm số
4 mx
y
x m
+
=
+

a. Tìm m để hàm số tăng trên từng khoảng xác định
b. Tìm m để hàm số tăng trên (2; ) +·
c. Tìm m để hàm số giảm trên ( ;1) ÷·
Ví dụ 11
Cho hàm số
3 2
3(2 1) (12 5) 2 y x m x m x = ÷ + + + + . Tìm m để hàm số:
a. Liên tục trên R
b. Tăng trên khoảng (2; ) +·
Ví dụ 12 (ĐH KTQD 1997)
Cho hàm số
3 2 2
ax (2 7 7) 2( 1)(2 3) y x a a x a a = ÷ ÷ ÷ + + ÷ ÷ đồng biến trên [2:+ ) ·
Dạng 3. Sử dụng chiều biến thiên để chứng minh BĐT
Phương pháp
Sử dụng các kiến thức sau:
+ Dấu hiệu để hàm số đơn điệu trên một đoạn.
+ f ( x) đồng biến trên [a; b] thì ( ) ( ) () f a f x f s s
+ f(x) nghịch biến trên [a; b] thì ( ) ( ) ( ) f a f x f b > >
Ví dụ 1. Chứng minh các bất đẳng thức sau:
2
2 3
1 1
. tanx > sinx, 0< x < b. 1 + 1 1 , 0 < x < +
2 2 8 2
x x
. cosx > 1 - , 0 d. sinx > x - , x > 0
2 6
x
a x x x
c x

÷ < + < + ·
=

Ví dụ 2.
Chohàm số f(x) = 2sinx + tanx – 3x
a. Chứng minh rằng hàm số đồng biến trên nửa khoảng 0;
2
 |
|

.

b. Chứng minh rằng 2sin tan 3 , (0; )
2
x x x x

+ > ¬ e
Ví dụ 3
Cho hàm số ( ) t anx - x f x =
a.Chứng minh hàm số đồng biến trên nửa khoảng 0;
2
 |
|

.

b. Chứng minh
3
tan , (0; )
3 2
x
x x x

> + ¬ e

3
Ví dụ 3
Cho hàm số
4
( ) t anx, x [0; ]
4
f x x


= ÷ e
a. Xét chiều biến thiên của hàm số trên [0; ]
4


b. Chứng minh rằng
4
tan , [0; ]
4
x x x


s ¬ e





 CỰC TRỊ CỦA HÀM SỐ
Dạng 1. Tìm cực trị của hàm số
Phương pháp:
Dựa vào 2 qui tắc để tìm cực trị của hàm số y = f(x)
Qui tắc I.
B1: Tìm tập xác định.
B2: Tính f’(x). Tìm các điểm tại đó f’(x) = 0 hoặc
f’(x) không xác định.
B3. Lập bảng biến thiên.
B4: Từ bảng biến thiên suy ra các cực trị
Qui tắc II.
B1: Tìm tập xác định.
B2: Tính f’(x). Giải phương trình f’(x) = 0 và kí hiệu
là x
i
là các nghiệm của nó.
B3: Tính f ”(x
i
)
B4: Dựa vào dấu của f ” (x
i
) suy ra cực trị
( f ”(x
i
) > 0 thì hàm số có cực tiểu tại x
i
; ( f ”(x
i
) < 0
thì hàm số có cực đại tại x
i
)
* Chú ý: Qui tắc 2 thường dùng với hàm số lượng giác hoặc việc giải phương trình f’(x) = 0 phức tạp.
Ví dụ 1. Tìm cực trị của hàm số
3 2
2 3 36 10 y x x x = + ÷ ÷
Qui tắc I.
TXĐ: R
2
2
' 6 6 36
' 0 6 6 36 0
2

3
y x x
y x x
x
x
= + ÷
= · + ÷ =
=
·

= ÷

+
-
- 54
71
+ + -
0 0
2 -3 +
-
y
y'
x

Vậy x = -3 là điểm cực đại và y

=71
x= 2 là điểm cực tiểu và y
ct
= - 54
Qui tắc II
TXĐ: R
2
2
' 6 6 36
' 0 6 6 36 0
2

3
y x x
y x x
x
x
= + ÷
= · + ÷ =
=
·

= ÷

y”= 12x + 6
y’’(2) = 30 > 0 nên hàm số đạt cực tiểu tại x = 2 và
y
ct
= - 54
y’’(-3) = -30 < 0 nên hàm số đạt cực đại tại x = -3 và
y

=71


Bài1. Tìm cực trị của các hàm số sau:
2 3 4 3
3 2 4 2
3 2
. y = 10 + 15x + 6x b. y = x 8 432
. y = x 3 24 7 d. y = x - 5x + 4
e. y = -5x + 3x - 4x + 5
a x x
c x x
÷ ÷ +
÷ ÷ +
3
f. y = - x - 5x

Bài 2. Tìm cực trị của các hàm số sau:
2 2
2 2
2
2
x+1 x 5 (x - 4)
. y = b. y = c. y =
x 8 1 2 5
9 x 3 3 x
. y = x - 3 + e. y = f. y =
x - 2 1 x 4
x
a
x x x
x
d
x
+ ÷
+ + ÷ +
÷ +
÷ +


4
Bài 3. Tìm cực trị các hàm số
2
2 2
3
2 2
x+1 5 - 3x
. y = x 4 - x b. y = c. y =
x 1 1 - x
x x
. y = e. y = f. y = x 3 - x
10 - x 6
a
d
x
+
÷

Bài 4. Tìm cực trị các hàm số:
. y = x - sin2x + 2 b. y = 3 - 2cosx - cos2x c. y = sinx + cosx
1
d. y = sin2x e. y = cosx + os2x f.
2
a
c  e y = 2sinx + cos2x víi x [0; ]

Dạng 2. Xác lập hàm số khi biết cực trị
Để tìm điều kiện sao cho hàm số y = f(x) đạt cực trị tại x = a
B1: Tính y’ = f’(x)
B2: Giải phương trình f’(a) = 0 tìm được m
B3: Thử lại giá trị a có thoả mãn điều kiện đã nêu không ( vì hàm số đạt cực trị tại a thì f’(a)
= 0 không kể CĐ hay CT)
Ví dụ 1. Tìm m để hàm số y = x
3
– 3mx
2
+ ( m - 1)x + 2 đạt cực tiểu tại x = 2
LG
2
' 3 6 1 y x mx m = ÷ + ÷ .
Hàm số đạt cực trị tại x = 2 thì y’(2) = 0
2
3.(2) 6 .2 1 0 1 m m m · ÷ + ÷ = · =
Với m = 1 ta được hàm số: y = x
3
– 3x
2
+ 2 có :
2
0
' 3 6 ' 0
2
x
y x x y
x
=
= ÷ ¬ = ·

=

tại x = 2 hàm số đạt giá trị
cực tiểu
Vậy m = 1 là giá trị cần tìm
Bài 1. Xác định m để hàm số
3 2
3 5 2 ®¹t cùc ®¹i t¹i x = 2 y mx x x = + + +
Bài 2. Tìm m để hàm số
3 2
2
( ) 5 cã cùc trÞ t¹i x = 1. Khi ®ã hµm sè cã C§ hay CT
3
y x mx m x = ÷ + ÷ +
Bài 3. Tìm m để hàm số
2
1
®¹t cùc ®¹i t¹i x = 2
x mx
y
x m
+ +
=
+

Bài 4. Tìm m để hàm số
3 2 2
2 2 ®¹t cùc tiÓu t¹i x = 1 y x mx m x = ÷ + ÷
Bài 5. Tìm các hệ số a, b, c sao cho hàm số:
3 2
( ) ax f x x bx c = + + + đạt cực tiểu tại điểm x = 1, f(1) = -3 và
đồ thị cắt trục tung tại điểm có tung độ bằng 2
Bài 6. Tìm các số thực q, p sao cho hàm số ( )
1
q
f x xp
x
= +
+
đạt cực đại tại điểm x = -2 và f(-2) = -2
Hướng dẫn:
2
'( ) 1 , x -1
( 1)
q
f x
x
= ÷ ¬ =
+

+ Nếu 0 th× f'(x) > 0 víi x -1. Do ®ã hµm sè lu«n ®ång biÕn . Hµm sè kh«ng cã cùc trÞ. q s ¬ =
+ Nếu q > 0 thì:
2
2
1
2 1
'( ) 0
( 1)
1
x q
x x q
f x
x
x q

= ÷ ÷
+ + ÷
= = ·
+
= ÷ +

Lập bảng biến thiên để xem hàm đạt cực tại tại giá trị x nào.
Dạng 3. Tìm điều kiện để hàm số có cực trị
Bài toán: ‘Tìm m để hàm số có cực trị và cực trị thoả mãn một tính chất nào đó.’
Phương pháp
B1: Tìm m để hàm số có cực trị.
B2: Vận dụng các kiến thức khác Chú ý:
- Hàm số
3 2
ax ( 0) y bx cx d a = + + + = có cực trị khi và chỉ khi phương trình y’ = 0 có hai nghiệm
phân biệt.

5
- Cực trị của hàm phân thức
( )
( )
p x
y
Q x
= . Giả sử x
0
là điểm cực trị của y, thì giá trị của y(x
0
) có thể được
tính bằng hai cách: hoặc
0 0
0 0
0 0
( ) '( )
( ) hoÆc y(x )
( ) '( )
P x P x
y x
Q x Q x
= =
Ví dụ . Xác định m để các hàm số sau có cực đại và cực tiểu
2
3 2
1 x 2 4
. y = ( 6) 1 . y =
3 2
mx m
a x mx m x b
x
+ ÷ ÷
+ + + ÷
+

Hướng dẫn.
a. TXĐ: R

2
' 2 6 y x mx m = + + + .
Để hàm số có cực trị thì phương trình:
2
2 6 0 cã 2 nghiÖm ph©n biÖt x mx m + + + =
2
3
' 6 0
2
m
m m
m
>
A = ÷ ÷ > ·

< ÷

b. TXĐ: { } \ 2 ÷

2 2
2 2
2
(2 )( 2) ( 2 4) 4 4 4
'
( 2) ( 2)
µm sè cã cùc ®¹i, cùc tiÓu khi ' 0 ã hai nghiÖm ph©n biÖt kh¸c -2 4 4 4 0
' 0 4 4 4 0
0
4 8 4 4 0 0
x m x x mx m x x m
y
x x
H y c x x m
m
m
m m
+ + ÷ + ÷ ÷ + + +
= =
+ +
= · + + + =
A > ÷ ÷ > ¦ ¦
· · · <
´ ´
÷ + + = =
¹ ¹

Bài 1. Tìm m để hàm số
3 2
3 2. Víi gi¸ trÞ nµo cña m th× hµm sè cã C§, CT? y x mx = ÷ +
Bài 2. Tìm m để hàm sô
2 3
( 1) 1 x m m x m
y
x m
÷ + + +
=
÷
luôn có cực đại và cực tiểu.
Bài 3. Cho hàm số
3 2
2 · 12 13 y x x = + ÷ ÷ . Tìm a để hàm số có cực đại, cực tiểu và các điểm cực tiểu của đồ
thị cách đều trục tung.
Bài 4. Hàm số
3 2
2( 1) 4 1
3
m
y x m x mx = ÷ + + ÷ . Tìm m để hàm số có cực đại cực tiểu.
Bài 5. Cho hàm
2
1
x mx
y
x
+
=
÷
. Tìm m để hàm số có cực trị
Bài 6. Cho hàm số
2
2 4
2
x mx m
y
x
+ ÷ ÷
=
+
. Xác định m để hàm số có cực đại và cực tiểu.

Dạng 4. Tìm tham số để các cực trị thoả mãn tính chất cho trước.
Phương pháp
+ Tìm điều kiện để hàm số có cực trị
+ Vận dụng các kiến thức về tam thức, hệ thức Viet để thoả mãn tính chất.
Ví dụ .

6
Bài1. Tìm cực trị của các hàm số sau:
2 3 4 3
3 2 4 2
3 2
. y = 10 + 15x + 6x b. y = x 8 432
. y = x 3 24 7 d. y = x - 5x + 4
e. y = -5x + 3x - 4x + 5
a x x
c x x
÷ ÷ +
÷ ÷ +
3
f. y = - x - 5x

Bài 2. Tìm cực trị của các hàm số sau:
2 2
2 2
2
2
x+1 x 5 (x - 4)
. y = b. y = c. y =
x 8 1 2 5
9 x 3 3 x
. y = x - 3 + e. y = f. y =
x - 2 1 x 4
x
a
x x x
x
d
x
+ ÷
+ + ÷ +
÷ +
÷ +

Bài 3. Tìm cực trị các hàm số
2
2 2
3
2 2
x+1 5 - 3x
. y = x 4 - x b. y = c. y =
x 1 1 - x
x x
. y = e. y = f. y = x 3 - x
10 - x 6
a
d
x
+
÷

Bài 4. Tìm cực trị các hàm số:
. y = x - sin2x + 2 b. y = 3 - 2cosx - cos2x c. y = sinx + cosx
1
d. y = sin2x e. y = cosx + os2x f.
2
a
c  e y = 2sinx + cos2x víi x [0; ]

Bài 5. Xác định m để hàm số
3 2
3 5 2 ®¹t cùc ®¹i t¹i x = 2 y mx x x = + + +
Bài 6. Tìm m để hàm số
3 2
2
( ) 5 cã cùc trÞ t¹i x = 1. Khi ®ã hµm sè cã C§ hay CT
3
y x mx m x = ÷ + ÷ +
Bài 7. Tìm m để hàm số
2
1
®¹t cùc ®¹i t¹i x = 2
x mx
y
x m
+ +
=
+

Bài 8. Tìm m để hàm số
3 2 2
2 2 ®¹t cùc tiÓu t¹i x = 1 y x mx m x = ÷ + ÷
Bài 9. Tìm các hệ số a, b, c sao cho hàm số:
3 2
( ) ax f x x bx c = + + + đạt cực tiểu tại điểm x = 1, f(1) = -3 và
đồ thị cắt trục tung tại điểm có tung độ bằng 2
Bài 10. Tìm các số thực q, p sao cho hàm số ( )
1
q
f x xp
x
= +
+
đạt cực đại tại điểm x = -2 và f(-2) = -2

Bài 11. Tìm m để hàm số
3 2
3 2. Víi gi¸ trÞ nµo cña m th× hµm sè cã C§, CT? y x mx = ÷ +
Bài 12. Tìm m để hàm sô
2 3
( 1) 1 x m m x m
y
x m
÷ + + +
=
÷
luôn có cực đại và cực tiểu.
Bài 13. Cho hàm số
3 2
2 · 12 13 y x x = + ÷ ÷ . Tìm a để hàm số có cực đại, cực tiểu và các điểm cực tiểu của
đồ thị cách đều trục tung.
Bài 14. Hàm số
3 2
2( 1) 4 1
3
m
y x m x mx = ÷ + + ÷ . Tìm m để hàm số có cực đại cực tiểu.
Bài 15. Cho hàm
2
1
x mx
y
x
+
=
÷
. Tìm m để hàm số có cực trị
Bài 16. Cho hàm số
2
2 4
2
x mx m
y
x
+ ÷ ÷
=
+
. Xác định m để hàm số có cực đại và cực tiểu.




 GIÁ TRỊ LỚN NHẤT VÀ GIÁ TRỊ NHỎ NHẤT CỦA HÀM SỐ

DẠNG 1. Tìm giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất của hàm số

7
- Để tìm GTLN, GTNN của hàm số y = f(x) trên ( ) ; a b :
+B1: Tính đạo hàm của hàm số y’ = f’(x)
+ B2: Xét dấu đạo hàm f’(x), lập bảng biến thiên





Trong đó tại x
0
thì f’(x
0
) bằng 0 hoặc không xác định
- Để tìm GTLN, GTNN của hàm số y = f(x) trên [a; b]:
B1: Tìm caù c giaù trò x
i

| | ; a b e (i = 1, 2, ..., n) laø m cho ñaïo haø m baèng 0 hoaë c khoâ ng xaù c ñònh .
B2: Tính
1 2
( ), ( ), ( ),..., ( ), ( )
n
f a f x f x f x f b
B3: GTLN = max{
1 2
( ), ( ), ( ),..., ( ), ( )
n
f a f x f x f x f b }
GTNN = Min{
1 2
( ), ( ), ( ),..., ( ), ( )
n
f a f x f x f x f b }
Ví dụ 1. Tìm giá trị lớn nhất và nhỏ nhất của hàm số
1
y x
x
= + trên khoảng (0; ) +·
Hướng dẫn:
Dễ thầy h àm số liên tục trên (0; ) +·
2
2
2 2
1 1
' 1 ' 0 1 0 1
x
y y x x
x x
÷
= ÷ = ¬ = · ÷ = ¬ = ± .
Dễ thấy 1 (0; ) x = ÷ e +·
Vậy Minf(x) = 2 khi x = 1 và hàm số không có giá trị lớn nhất.
Ví dụ 2.
Tính GTLN, GTNN của hàm số
3
2
2 3 4
3
x
y x x = + + ÷ trên đoạn [-4; 0]
Hướng dẫn
Hàm số liên tục trên [-4; 0],
2 2
[-4;0]
[-4;0]
1
'( ) 4 3 '( ) 0 4 3 0
3
16 16
( 4) , ( 3) 4, ( 1) , (0) 4
3 3
Ëy Max 4 x = -3 hoÆc x = 0
16
Min khi x = -4 hoÆc x = -1
3
x
x
x
f x x x f x x x
x
f f f f
V y khi
y
e
e
= ÷
= + + ¬ = · + + = ¬

= ÷

÷ ÷
÷ = ÷ = ÷ ÷ = = ÷
= ÷
÷
=

Bài 1. Tìm GTLN, GTNN của hàm số (nếu có):
3 2 3
4 2 3 2
. f(x) = x 3 9 1 trªn [-4; 4] b. f(x) = x 5 4 trªn ®o¹n [-3; 1]
c. f(x) = x 8 16 trªn ®o¹n [-1; 3] d. f(x) = x 3 9 7 trªn ®o¹n [-4; 3]
a x x x
x x x
+ ÷ + + ÷
÷ + + ÷ ÷

Bài 2. Tìm GTLN, GTNN của hàm số (nếu có):
2
x 1
. f(x) = trªn nöa kho¶ng (-2; 4] b. f(x) = x +2 + trªn kho¶ng (1; + )
x + 2 x- 1
c. f(x) = x 1 - x d. f(x)
a ·
1 3
= trªn kho¶ng ( ; )
cosx 2 2
 

 TIỆM CẬN CỦA HÀM SỐ
I. Kiến thức cần nắm
Cho hàm số y = f(x) có đồ thị là (C)
- y = y
0
là tiệm cận ngang của nếu một trong hai điệu kiên sau được thoả mãn:
0 0
lim ( ) , hoÆc lim ( )
x x
f x y f x y
÷+· ÷÷·
= =
GTLN
- +
y
y'
b x
0 a
x
GTNN
+ -
y
y'
b x
0 a
x
+
+
0
2
+ -
y
y'
+ 1
0
x

8
- x = x
0
là tiệm cận đứng của (C) nếu một trong các điều kiện sau đựơc thoả mãn:
0 0 0 0
lim , lim , lim , lim
x x x x x x x x
+ ÷ + ÷
÷ ÷ ÷ ÷
= +· = +· = ÷· = ÷·
- Đường thẳng y = ax + b ( 0 a = ) được gọi là tiệm cận xiên nếu một trong hai điều kiện sau thoả mãn:
lim [ ( ) (ax + b)] = 0 hoÆc lim [ ( ) (ax+b)]=0
x x
f x f x
÷+· ÷÷·
÷ ÷
II. Các dạng toán
Dạng 1: Tiệm cận hàm số hữu tỉ
( )
( )
P x
y
Q x
=
Phương pháp
- Tiệm cận đứng: Nghiệm của mẫu không phải là nghiệm của tử cho phép xác định tiệm cận đứng.
- Tiệm cận ngang, xiên:
+ Det(P(x)) < Det (Q(x)): Tiệm cận ngang y = 0
+ Det(P(x)) = Det(Q(x)): Tiệm cận ngang là tỉ số hai hệ số bậc cao nhất của tử và mẫu.
+ Det (P(x)) = Det(Q(x)) + 1: Không có tiệm cận ngang; Tiệm cận xiên được xác định bằng
cách phân tích hàm số thành dạng: f(x) = ax + b + ( ) x  với lim ( ) 0
x
x 
÷·
= thì y = ax + b là tiệm cận xiên.
Ví dụ 1. Tìm các tiệm cận của các hàm số:
2
2
2x- 1 x 7 x + 2
. y = b. y = c. y =
x + 2 3 x 1
x
a
x
÷ ÷
÷ ÷

Hướng dẫn
a. Ta thấy
2 2
2 1 2 1
lim ; lim
2 2
x x
x x
x x
÷ +
÷÷ ÷÷
÷ ÷
= ÷· = +·
+ +
nên đường thẳng x= 2 là tiệm cận đứng.

1
2
2 1
lim lim 2
2
2
1
x x
x
x
x
x
÷±· ÷±·
÷
÷
= =
+
+
nên y = 2 là tiệm cận ngang của đồ thị hàm số.
b.
+
2
3
7
lim
3
x
x x
x
÷
÷
÷ ÷
= ÷·
÷
. Nên x = 3 là tiệm cận đứng của đồ thị hàm số.
+
1
2
3
y x
x
= + ÷
÷
. Ta thấy
1
lim[y - (x + 2)]=lim 0
3
x x
x
÷· ÷·
÷
=
÷
Vậy y = x+ 2 là tiệm cân xiên của đồ thị hàm số.
c. Ta thấy
2
1
2
lim .
1
x
x
x
+
÷
+
= = +·
÷
Nên x = 1 là đường tiệm cận đứng.
+
2
1
2
lim
1
x
x
x
÷
÷÷
+
= +·
÷
. Nên x = -1 là tiệm cận đứng.
+
2
2
2
1 2
2
lim 0
1
1
1
x
x
x x
x
x
÷+·
+
+
= =
÷
÷
. Nên y = 0 là tiệm cận ngang của đồ thị hàm số.



Dạng 2. Tiệm cận của hàm vô tỉ
2
ax ( 0) y bx c a = + + >
Phương pháp
Ta phân tích
2
ax ( )
2
b
bx c a x x
a
 + + ~ + +
Với lim ( ) 0
x
x 
÷+·
= khi đó ( )
2
b
y a x
a
= + có tiệm cận xiên bên phải
Với lim ( ) 0
x
x 
÷÷·
= khi đó ( )
2
b
y a x
a
= ÷ + có tiệm cận xiên bên tr ái
VÝ dô

9
T×m tiÖm cËn cña hµm sè:
2
9 18 20 y x x = ÷ +
H­íng dÉn
2
9( 2) 6 y x = ÷ +

10
C¸c tÝnh giíi h¹n v« cùc cña hµm sè
( )
( )
f x
y
g x
=
lim ( )
0
f x
x x ÷
lim ( )
0
g x
x x ÷

DÊu cña g(x)
( )
lim
( )
0
f x
x x
g x
÷

L
±·
Tuú ý 0
+ +·
L > 0 0
- - ·
- +·
L < 0 0
+ - ·

Bµi 1. T×m tiÖm cËn c¸c hµm sè sau:
2x - 1 3 - 2x 5 -4
. y = b. y = c. y = d. y =
x + 2 3x + 1 2 - 3x x + 1
x+ 1 1
e. y = f. y = 4 +
2x + 1 x- 2
a
-x + 3 4 - x
g. y = h. y =
x 3x + 1

Bµi 2. T×m tiÖm cËn cña c¸c hµm sè sau:
2 2 2
2 2 2 2
2
x 12 27 x 2 x 3 2- x
. y = b. y = c. y = d. y =
4 5 ( 1) 4 x 4 3
1 x 2
. y = 2x -1 + f. y =
x 3
x x x
a
x x x x x
x
e
x
÷ + ÷ ÷ +
÷ + ÷ ÷ ÷ +
+
÷
3 2
2 2
1 2x
g. y = x- 3 + h. y =
2(x- 1) 1
x
x
÷
+

Bµi 3. T×m tiÖm cËn c¸c hµm sè
2
2
x
. y =
1
x+ 3
b. y =
x+ 1
1
.
4
x
a
x
x
c y
x
+
÷
+
=
÷



Bµi 4. X¸c ®Þnh m ®Ó ®å thÞ hµm sè:
2 2
3
2( 2) 1
x
y
x m x m
÷
=
+ + + +
cã ®óng 2 tiÖm cËn ®øng.
Bµi 5. TÝnh diÖn tÝch cña tam gi¸c t¹o bëi tiÖm cËn xiªn cña ®å thÞ t¹o víi hai trôc to¹ ®é cña c¸c hµm sè:
2 2
3x 1 -3x 4
. y = b. y =
1 2
x x
a
x x
+ + + ÷
÷ +

Bµi 6.(§HSP 2000). T×m m ®Ó tiÖm cËn xiªn cña ®å thÞ hµm sè
2
2( 1) 4 3
2
x m x m
y
x
+ ÷ ÷ +
=
÷
t¹o víi hai trôc
to¹ ®é mét tam gi¸c cã diÖn tÝch b»ng 8 (®vdt)
Bµi 7. Cho hµm sè:
2
(3 2) 3 3
1
x x m m
y
x
+ ÷ + ÷
=
÷
(1)
a. T×m m ®Ó tiÖm cËn xiªn cña ®å thÞ ®i qua ®iÓm (4; 3) A ÷
b. T×m m ®Ó ®­êng tiÖm cËn xiªn cña (1) c¾t Parabol
2
y x = t¹i hai ®iÓm ph©n biÖt.
2
-2
-4
-5 5
2
-2
-4
-5 5
2
-2
-4
-5 5

11
4. kh¶o s¸t vµ vÏ hµm bËc ba
D¹ng 1: Kh¶o s¸t vµ vÏ hµm sè
3 2
(a 0) y ax bx cx d = + + + =
Ph­¬ng ph¸p
1. T×m tËp x¸c ®Þnh.
2. XÐt sù biÕn thiªn cña hµm sè
a. T×m c¸c giíi h¹n t¹i v« cùc vµ c¸c giíi h¹n t¹i v« cùc (nÕu cã). T×m c¸c ®­êng tiÖm cËn.
b. LËp b¶ng biÕn thiªn cña hµm sè, bao gåm:
+ T×m ®¹o hµm, xÐt dÊu ®¹o hµm, xÐt chiÒu biÕn thiªn vµ t×m cùc trÞ.
+ §iÒn c¸c kÕt qu¶ vµo b¶ng.
3. VÏ ®å thÞ cña hµm sè.
+ VÏ ®­êng tiÖm cËn nÕu cã.
+ X¸c ®Þnh mét sè ®iÓm ®Æc biÖt: Giao víi Ox, Oy, ®iÓm uèn.
+ NhËn xÐt ®å thÞ: ChØ ra t©m ®èi xøng, trôc ®èi xøng (kh«ng cÇn chøng minh)
VÝ dô 1. Cho hµm sè:
3 2
3 1 y x x = ÷ + ÷
a. Kh¶o s¸t sù biÕn thiªn vµ vÏ ®å thÞ cña hµm sè.
b. Tuú theo gi¸ trÞ cña m, biÖn luËn sè nghiÖm cña ph­¬ng tr×nh:
3 2
3 1 x x m ÷ + ÷ =
H­íng dÉn
a.
1. TX§: D =
2. Sù biÕn thiªn cña hµm sè
a. Giíi h¹n t¹i v« cùc
3 3
2 3
3 3
2 3
3 1
lim( 3 1) lim (1 )
3 1
lim( 3 1) lim (1 )
x x
x x
x x x
x x
x x x
x x
÷+· ÷+·
÷÷· ÷÷·
÷ + ÷ = + ÷ = +·
÷ + ÷ = + ÷ = ÷·

c. B¶ng biÕn thiªn
2 2
0
' 3 6 ' 0 3 6 0
2
x
y x x y x x
x
=
= ÷ + ¬ = · ÷ + = ¬

=

Hµm sè ®ång biÕn trªn c¸c kho¶ng ( ;0) vµ (2; + ) ÷· ·
Vµ nghÞch biÕn trªn kho¶ng (0; 2).
Hµm sè ®¹t cùc ®¹i t¹i ®iÓm x= 2 ; vµ y

=y(2)= 3
Hµm sè ®¹t cùc tiÓu t¹i ®iÓm x =0 vµ y
CT
= y(1) = -1
3. §å thÞ
+ Giao víi Oy: cho x = 0 0 y ¬ = . Vëy giao víi Oy t¹i ®iÓm O(0; -1)
+ '' 0 6 6 0 1 y x x = · ÷ + = ¬ = . §iÓm A (1; 1)
+ NhËn ®iÓm A lµm t©m ®èi xøng.
b.
Sè nghiÖm cña ph­¬ng tr×nh lµ sè giao ®iÓm cña 2 ®å thÞ
3 2
3 1 y x x = ÷ + ÷ vµ y =m
Dùa vµo ®å thÞ ta cã kÕt qu¶ biÖn luËn:
m > 3: Ph­¬ng tr×nh cã 1 nghiÖm.

3 ph­¬ng tr×nh cã 2 nghiÖm
-1< m < 3: Ph­¬ng tr×nh cã 3 nghiÖm.
m = -1: Ph­¬ng tr×nh cã 2 nghiÖm
m < -1: Ph­¬ng tr×nh cã 1nghiÖm
m =






C¸c bµi to¸n vÒ hµm bËc ba
Bµi 1(TNTHPT – 2008)
Cho hµm sè
3 2
2 3 1 y x x = + ÷
a. Kh¶o s¸t sù biÕn thiªn vµ vÏ ®å thÞ cña hµm sè.
3
-
+
-1
- - + 0 0
2
0
+
-
y
y'
x
2
-2
-5 5

12
b. BiÖm luËn theo m sè nghiÖm cña ph­¬ng tr×nh
3 2
2 3 1 x x m + ÷ =

Bµi 2 (TN THPT- lÇn 2 – 2008)
Cho hµm sè y = x
3
- 3x
2

a. Kh¶o s¸t sù biÕn thiªn vµ vÏ ®å thÞ hµm sè ®· cho.
b. T×m c¸c gi¸ trÞ cña m ®Ó ph­¬ng tr×nh
3 2
3 0 x x m ÷ ÷ = cã 3 nghiÖm ph©n biÖt.

Bài 3 (TNTHPT - 2007)
Cho hàm số y=
3
3 2 x x ÷ + có đồ thị là (C) .
a/ Khảo sát và vẽ đồ thị hàm số .
b/ Viết phương trình tiếp tuyến tại điểm A(2 ;4) .

Bài 4 (TNTHPT - 2006)
Cho hàm số y=
3 2
3 x x ÷ + có đồ thị (C) .
a/ Khảo sát và vẽ đồ thị hàm số .
b/ Dựa vào đồ thị biện luận số nghiệm phương trình :
3 2
3 x x ÷ + -m=0 .

Bài 5 (TNTHPT – 2004- PB)
Cho hàm số y=
3 2
6 9 x x x ÷ + có đồ thị là (C) .
a/ Khảo sát và vẽ đồ thị hàm số .
b/ Viết phương trình tiếp tuyến tại điểm cã hoµnh ®é lµ nghiÖm cña ph­¬ng tr×nh y’’=0 .
c/ Với giá trị nào của m thì đường thẳng y=x+m
2
-m đi qua trung điểm của đoạn thẳng nối cực đại vào
cực tiểu .
Bài 6 (TNTHPT – 2004 - KPB)
Cho hàm số y=
3 2 3
3 4 x mx m ÷ + .
a/ Khảo sát và vẽ đồ thị hàm số khi m=1 .
b/ Viết phương trình tiếp tuyến tại điểm có hoành độ x=1 .

Bµi 7 (§H- A- 2002)
Cho hµm sè
3 2 2 3 2
3 3(1 ) y x mx m x m m = ÷ + + ÷ + ÷
a. Kh¶o s¸t sù biÕn thiªn vµ vÏ ®å thÞ hµm sè víi m= 1
b. T×m k ®Ó ph­¬ng tr×nh:
3 2 3 2
3 3 0 x x k k ÷ + + ÷ = cã 3 nghiÖm ph©n biÖt.
c. ViÕt ph­¬ng tr×nh ®­êng th¼ng qua 2 ®iÓm cùc trÞ cña ®å thÞ hµm sè (1).
Bµi 8 (C§ SP MGTW- 2004)
Cho hµm sè y = x
3
- 3x
2
+ 4m
a. Chøng minh ®å thÞ hµm sè lu«n cã 2 cùc trÞ.
b. Kh¶o s¸t vµ vÏ ®å thÞ hµm sè khi m = 1

Bµi 9 (§H-B- 2007)
Cho hµm sè
3 2 2 2
3 3( 1) 3 1 y x x m x m = ÷ + + ÷ ÷ ÷
a. Kh¶o s¸t sù biÕn thiªn vµ vÏ ®å thÞ hµm sè víi m =1
b. T×m m ®Ó hµm sè cã cùc ®¹i cùc tiÓu vµ c¸c ®iÓm cùc trÞ c¸ch ®Òu ®iÓm O.
Bµi 10 (§H - D - 2004)
Cho hµm sè y = x
3
– 3mx
2
+ 9x + 1
a. Kh¶o s¸t vµ vÏ ®å thÞ hµm sè víi m = 2
b. T×m m ®Ó nghiÖm cña ph­¬ng tr×nh y’’= 0 thuéc ®­êng th¼ng y = x+ 1





Bµi 8
Cho hµm sè y = (x -1)(x
2
+ mx + m)
a. T×m m ®Ó ®å thÞ hµm sè c¾t trôc hoµnh t¹i 3 ®iÓm ph©n biÖt
b. Kh¶o s¸t sù biÕn thiªn vµ vÏ ®å thÞ cña hµm sè víi m= 4


13
Bµi 3
Cho hµm sè
3 2
2 3( 1) 6( 2) 1 y x m x m x = + ÷ + ÷ ÷
a. Kh¶o s¸t vµ vÏ ®å thÞ hµm sè víi m =2
b. Víi gi¸ trÞ nµo cña m hµm sè cã cùc ®¹i, cùc tiÓu.
Bµi 5 (§H 2006- D)
Cho hµm sè
3
3 2 y x x = ÷ +
a. Kh¶o s¸t sù biÕn thiªn vµ vÏ ®å thÞ (C) cña hµm sè.
b. Gäi d lµ ®­êng th¼ng qua ®iÓm A(3; 20) vµ cã hÖ sè gãc m. T×m m ®Ó ®­êng th¼ng d c¾t (C ) t¹i 3
®iÓm phÇn biÖt. (Gîi ý ®­êng th¼ng d qua M(x
0
;y
0
) cã hÖ sè gãc m cã d¹ng: y = m(x - x
0
) + y
0
)
Bµi 7
Cho hµm sè y = (x - m)
3
- 3x
a. Kh¶o s¸t vµ vÏ ®å thÞ hµm sè víi m = 1
b. T×m m ®Ó hµm sè ®· cho ®¹t cùc tiÓu t¹i ®iÓm cã hoµnh ®é x = 0
Bµi 8
Cho hµm sè y = (x -1)(x
2
+ mx + m)
c. T×m m ®Ó ®å thÞ hµm sè c¾t trôc hoµnh t¹i 3 ®iÓm ph©n biÖt
d. Kh¶o s¸t sù biÕn thiªn vµ vÏ ®å thÞ cña hµm sè víi m= 4
Bµi 11
Cho hµm sè y =
3 2 2
2 2 x mx m x ÷ + ÷
a. Kh¶o s¸t vµ vÏ ®å thÞ hµm sè khi m =1
b. T×m m ®Ó hµm sè ®¹t cùc tiÓu t¹i x = 1

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful