ΟΡΘΟΔΟΞΟ

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ
ΟΡΓΑΝΟ ΟΜΩΝΥΜΟΥ
ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΟΣ ΘΕΟΛΟΓΩΝ

Ἔτος 55ο - 15 Ἰανουαρίου 2014
Τεῦχος 2081

Σ

Οἱ Τρεῖς Ἱεράρχες
μάρτυρες τῆς ἀλήθειας

τὴ διαδρομὴ τῆς Ἱστορίας διὰ μέσου τῶν αἰώνων ὑπάρχουν κάποιες περίοδοι ποὺ ξεχωρίζουν
ἀπὸ τὶς ἄλλες. Ὄχι ὡς πρὸς τὴ χρονικὴ
διάρκεια τῶν ἡμερῶν, τῶν μηνῶν ἢ
τῶν ἐποχῶν τους – ἀφοῦ ὁ χρόνος εἶναι πάντοτε ὁ ἴδιος – ἀλλὰ ὡς πρὸς τὸ
περιεχόμενό τους. Τὸ δὲ περιεχόμενο
αὐτῶν τῶν περιόδων τὸ δημιουργοῦν
τὰ πρόσωπα ποὺ ζοῦν στὸν συγκεκριμένο τόπο καὶ χρόνο. Μὲ τὰ λόγια τους,
τὰ ἔργα τους, τὴν ἐν γένει δραστηριότητά τους, καὶ προπάντων μὲ τὴ φωτεινὴ

καὶ ἁγία ζωή τους, βάζουν τὴν προσωπική τους σφραγίδα καὶ πετυχαίνουν
κορυφαῖες πολιτιστικὲς κατακτήσεις.
Τέτοια περίοδος εἶναι καὶ ὁ τέταρτος
μετὰ Χριστὸν αἰώνας, κατὰ τὸν ὁποῖο
ἔζησαν οἱ Τρεῖς Ἱεράρχες καὶ δημιούργησαν τὴ χρυσὴ ἐποχὴ τῆς Ἐκκλησίας.
Οἱ προσωνυμίες ποὺ τοὺς δόθηκαν
εἶναι «Μέγας» γιὰ τὸν Βασίλειο, «Θεολόγος» γιὰ τὸν Γρηγόριο, καὶ «Χρυσόστομος» γιὰ τὸν Ἰωάννη, τὸ προσωνύμιο τοῦ ὁποίου καθιερώθηκε καὶ ὡς ὄνομά του. Τέτοιες προσωνυμίες ἀποδί-

26
δονται σὲ ἐλάχιστους ἀνὰ τοὺς αἰῶνες
ἐκλεκτούς, καὶ πολὺ λιγότερες ἀπὸ αὐτὲς λαμβάνουν οἰκουμενικὴ ἀναγνώριση καὶ ἀντέχουν στὴν ἀδυσώπητη δοκιμασία τῆς ἱστορίας. Στὴν περίπτωση τῶν Τριῶν μεγάλων Ἱεραρχῶν οἱ
προσωνυμίες τους δικαιώθηκαν πλήρως. Γι’ αὐτὸ καὶ ἀπολαμβάνουν καθολικὴ ἀναγνώριση καὶ τιμή.
Εἰδικὰ στὸν τόπο μας κατὰ τὴν ἡμέρα αὐτὴ τῆς κοινῆς ἑορτῆς τους πανηγυρίζει ὄχι μόνο ἡ Ὀρθοδοξία ἀλλὰ καὶ
ἡ γνήσια Παιδεία, δηλαδὴ τὰ Ἑλληνικὰ
Γράμματα, καὶ κατὰ προέκταση αὐτὸ τὸ
Ἔθνος τῶν Ἑλλήνων, τῆς πολιτιστικῆς
ἀκτινοβολίας τοῦ ὁποίου ὑπῆρξαν μαθητὲς καὶ δάσκαλοι οἱ τρεῖς μέγιστοι
φωστῆρες τῆς τρισηλίου Θεότητος.
Ἡ Ἑορτή τους τὴν 30ὴ Ἰανουαρίου
εἶναι γιορτὴ τῆς Παιδείας καὶ ἔχει πλέον ἐπιβληθεῖ στὴν κοινὴ συνείδηση
τοῦ τόπου. Γι᾿ αὐτὸ καὶ ματαιοπονοῦν
μερικοὶ ποὺ ἐπιδιώκουν νὰ τὴν ἀποδυναμώσουν ἢ νὰ τὴν καταργήσουν.
Ὁ ἐπίσημος πανηγυρισμὸς τῆς κοινῆς
Ἑορτῆς τους καθιερώθηκε τὸ 1841 ἀπὸ
τὸ νεοσύστατο τότε Πανεπιστήμιο τῶν
Ἀθηνῶν, μὲ ἀπόφαση τοῦ Ἀκαδημαϊκοῦ Συμβουλίου του, ὅπως ὀνομαζόταν ἐκείνη τὴν περίοδο ἡ Σύγκλητος
τοῦ Πανεπιστημίου.
Ἀργότερα, τὸ 1956, κατὰ τὸν πανηγυρισμό της ἀναρτήθηκε μὲ ὁμόθυμη
ἀπόφαση τῆς Συγκλήτου χρυσοκέντητο λάβαρο ποὺ ἀπεικονίζει ὁλόσωμες
τὶς μορφὲς τῶν Τριῶν Ἱεραρχῶν, ἐπιστεφόμενες ἀπὸ τὸ μονόγραμμα τοῦ
Χριστοῦ (Νικολάου Π. Μπρατσιώτη, Οἱ
Τρεῖς Ἱεράρχαι καὶ τὸ νόημα τῆς ἑορτῆς των διὰ τὸ Ἔθνος, σελ. 54, Ἀθῆναι
1990).
Οἱ Τρεῖς ἅγιοι Πατέρες, κατ᾿ ἐξοχὴν
ἄνθρωποι τῶν γραμμάτων καὶ τῆς ἐ-

ΑΡΙΘ. 2081, 15 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2014

πιστήμης, ἦταν κοσμημένοι μὲ ποικίλα τάλαντα καὶ μὲ πολλὲς ἱκανότητες.
Καὶ πέτυχαν ὄχι μόνο νὰ κατακτήσουν
τὴν ἀνθρώπινη γνώση ἀλλὰ καὶ νὰ καταλάβουν ὅτι ἡ ἀληθινὴ σοφία βρίσκεται μέσα στὴν ἀλήθεια τῆς Ἐκκλησίας.
Τιμοῦσαν τὴν ἐπιστημονικὴ γνώση, τὴ
μάθηση, τὴν Παιδεία: «Παίδευσιν τῶν
παρ᾽ ἡμῖν ἀγαθῶν εἶναι τὸ πρῶτον»·
ἀπὸ τὰ ἐπίγεια ἀγαθά μας ἡ Παιδεία
εἶναι τὸ πρῶτο (ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, Ἐπιτάφιος εἰς τὸν Μέγαν Βασίλειον 11). Θεωροῦσαν ὅμως ὅτι ἡ ἀπόλυτη ἀλήθεια εἶναι ὁ Κύριος Ἰησοῦς
Χριστός, ὁ Ὁποῖος εἶπε: «Ἐγώ εἰμι ἡ
ὁδὸς καὶ ἡ ἀλήθεια καὶ ἡ ζωή» (Ἰω. ιδ΄
6). Ἔτσι κατόρθωσαν οἱ τρεῖς ἅγιοι Πατέρες ἀπὸ τὴν ἐπιστημονικὴ γνώση νὰ
ὁδηγηθοῦν στὴν ἀληθινὴ γνώση, δηλαδὴ τὴ θεογνωσία, ἐπειδὴ ἦταν εἰλικρινεῖς ἀναζητητὲς τῆς ἀλήθειας. Ὑπῆρξαν
ὅμως ὄχι μόνο εἰλικρινεῖς ἀναζητητὲς
ἀλλὰ καὶ κήρυκες καὶ μάρτυρες τῆς ἀλήθειας.
Κήρυκες καὶ μάρτυρες! Μὲ τὰ πνευματέμφορα συγγράμματά τους ἑρμηνεύουν τὴν ἀλήθεια τοῦ Εὐαγγελίου,
τὴν διατυπώνουν μὲ ἀκρίβεια, τὴν ὑπερασπίζονται δίνοντας σθεναρὴ μαρτυρία γι᾿ αὐτὴν στὴν ταραγμένη ἐποχή
τους. Ταυτόχρονα ἐμπνέουν καὶ καθοδηγοῦν ἀπλανῶς στὸ δρόμο γιὰ τὴ
γνώση τοῦ ἴδιου τοῦ Δημιουργοῦ τῶν
πάντων. Εἶναι οἱ αὐθεντικοὶ ἐκφραστὲς
τῆς Ὀρθοδόξου πίστεως.
Εἶναι συνεπῶς χρέος ὅλων μας νὰ
μαθητεύουμε συνεχῶς κοντά τους καὶ
νὰ ρυθμίζουμε τὴ ζωή μας σύμφωνα μὲ
ὅσα μᾶς ὑποδεικνύουν ὄχι μόνο μὲ τὰ
φωτισμένα συγγράμματά τους ἀλλὰ καὶ
μὲ τὴν ἴδια τὴν ἁγία ζωή τους, γιὰ νὰ
εἶναι καὶ ἡ δική μας πορεία ἀσφαλής,
ἀπλανὴς καὶ θεάρεστη.

ΠΣΛΣ  

Κ 26 I
ΥΡΙΑΚΗ

ANOYAΡΙΟΥ

(ΙΕ΄ Λουκᾶ)

Ξενοφῶντος ὁσίου
καὶ τῆς συνοδείας αὐτοῦ
Ἦχος πλ. β΄ - Ἑωθινὸν Θ΄

1. Δέν πᾶνε χαμένοι οἱ κόποι μας
Εἶναι ἀλήθεια ὅτι ἡ ζωὴ τοῦ χριστιανοῦ ἀπαιτεῖ θυσίες. Γιὰ


νὰ μείνει κανεὶς πιστὸς στὶς ἐντολὲς τοῦ Θεοῦ, ὀφείλει νὰ
ἀγωνιστεῖ σκληρά, νὰ χαλιναγωγήσει τὰ πάθη καὶ τὶς ἐπι-θυμίες του, νὰ στερηθεῖ ἀνέσεις καὶ κοσμικὲς ἀπολαύσεις..
Ἴσως ὅμως ἔρθει κάποτε ὡς πειρασμὸς ὁ λογισμός: Ἄραγεε
ἀξίζει ὅλος αὐτὸς ὁ ἀγώνας; Θὰ πιάσουν τόπο αὐτοὶ οἱ κό-ποι καὶ οἱ θυσίες;
Στὸν ἐπικίνδυνο αὐτὸ λογισμὸ ποὺ θέλει νὰ μᾶς κλονί-σει τὴν πίστη καὶ νὰ μᾶς ὁδηγήσει στὴν ἀπελπισία, ἔρχε-ται σήμερα ὁ ἀπόστολος Παῦλος νὰ ἀπαντήσει φέρονταςς
ὡς ἀπόδειξη τοὺς κόπους καὶ τοὺς ὀνειδισμοὺς τοὺς δι-κούς του καὶ ὅλων τῶν ἁγίων Ἀποστόλων: «Εἰς τοῦτο καὶὶ
κοπιῶμεν καὶ ὀνειδιζόμεθα, ὅτι ἠλπίκαμεν ἐπὶ Θεῷ ζῶντι»..

Ἔχουμε στηρίξει τὶς ἐλπίδες μας στὸ ζωντανὸ Θεό, γι’ αὐτὸ
ἀκριβῶς κι ἐμεῖς ὑπομένουμε κόπους στὸ ἔργο τῆς διακο-νίας τοῦ Εὐαγγελίου καὶ δεχόμαστε ὀνειδισμοὺς καὶ ἐμπαι-γμοὺς καὶ ὕβρεις.
Στὰ μάτια τοῦ κόσμου φαίνονται ἀνόητοι ὅσοι θυσιάζουνν
η
χρόνο καὶ κόπο, καὶ τὴ ζωή τους ἀκόμη, γιὰ τὴν ὑπόθεση
α
τῆς πίστεως. Παρομοίως, μὲ τὴν κοσμικὴ λογική, σήμερα
θεωρεῖται παραλογισμὸς τὸ νὰ προχωρεῖ κάποιος στὴ δη-μιουργία οἰκογένειας, καὶ μάλιστα πολύτεκνης, νὰ ἐργάζε-ο
ται μὲ τιμιότητα καὶ δικαιοσύνη, νὰ ζεῖ μὲ ἐγκράτεια καὶ φόβο
Θεοῦ.
Κι ὁπωσδήποτε οἱ παραπάνω ἐπιλογὲς κοστίζουν. Ὡστό-σο, ἂς μὴν ἀπογοητευόμαστε! Τὴν πίστη μας τὴ στηρίζου-με ὄχι σὲ ἀνθρώπους ἢ ψεύτικες ἰδεολογίες ἀλλὰ στὸν ἀλη-θινὸ Θεό, στὸν Σωτήρα Χριστό. Ἐλπίζουμε στὸν παντεπό--

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ
ΛΒ΄ Κυριακῆς: Α΄ Τιμ. δ΄ 9-15
ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ
Τῆς Κυριακῆς: Λουκ. ιθ΄ 1-10

έκνον Τιμόθεε,
πιστὸς ὁ λόγος
καὶ πάσης ἀποδοχῆς ἄξιος· εἰς τοῦτο
γὰρ καὶ κοπιῶμεν
καὶ ὀνειδιζόμεθα, ὅτι
ἠλπίκαμεν ἐπὶ Θεῷ
ζῶντι, ὅς ἐστι σωτὴρ
πάντων ἀνθρώπων,
μάλιστα πιστῶν. Παράγγελλε ταῦτα καὶ
δίδασκε. μηδείς σου
τῆς νεότητος καταφρονείτω, ἀλλὰ τύπος
γίνου τῶν πιστῶν ἐν
λόγῳ, ἐν ἀναστροφῇ,
ἐν ἀγάπῃ, ἐν πνεύματι, ἐν πίστει, ἐν ἁγνείᾳ.
ἕως ἔρχομαι πρόσεχε
τῇ ἀναγνώσει, τῇ παρακλήσει, τῇ διδασκαλίᾳ. μὴ ἀμέλει τοῦ
ἐν σοὶ χαρίσματος, ὃ
ἐδόθη σοι διὰ προφητείας μετὰ ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν τοῦ
πρεσβυτερίου. ταῦτα
μελέτα, ἐν τούτοις ἴσθι,
ἵνα σου ἡ προκοπὴ
φανερὰ ᾖ ἐν πᾶσιν.

28
πτη Κύριο ὁ Ὁποῖος βλέπει τὸν ἀγώνα μας, μετράει τὸ κάθε βῆμα μας, ζυγίζει τὴν προθυμία καὶ τὴ διάθεσή μας
καὶ ἐρευνᾶ τὰ βάθη τῆς καρδιᾶς μας. Γι’
αὐτὸ καὶ εἴμαστε βέβαιοι ὅτι οἱ κόποι μας
δὲν πᾶνε χαμένοι!

2. ὸ παράδειγμα διδάσκει
Στὴ συνέχεια ὁ ἀπόστολος Παῦλος
συμβουλεύει τὸν νεαρὸ μαθητή του, τὸν
Τιμόθεο, νὰ διδάσκει τοὺς πιστοὺς ὄχι
μόνο μὲ τὸν λόγο του ἀλλὰ καὶ μὲ τὸ παράδειγμά του: «Τύπος γίνου τῶν πιστῶν
ἐν λόγῳ, ἐν ἀναστροφῇ, ἐν ἀγάπῃ, ἐν
πνεύματι, ἐν πίστει, ἐν ἁγνείᾳ». Νὰ γίνεσαι ὑπόδειγμα τῶν πιστῶν καὶ στὰ λόγια
σου καὶ στὴ συμπεριφορὰ ποὺ θὰ ἔχεις
στὶς συναναστροφὲς μαζί τους, καὶ στὴν
ἀγάπη ποὺ θὰ δείχνεις πρὸς ὅλους, καὶ
στὴν πνευματικὴ ζωὴ ποὺ θὰ ζεῖς μὲ τὴ
χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, καὶ στὴν πίστη καὶ στὴν ἁγνότητα καὶ καθαρότητα
τῆς ζωῆς σου.
Πράγματι, τὸ πιὸ ἀποτελεσματικὸ μέσο διδασκαλίας εἶναι τὸ παράδειγμα. Ὅσοι ἀσχολούμαστε μὲ τὸ ἔργο τῆς ἀγωγῆς εἴτε ὡς γονεῖς εἴτε ὡς δάσκαλοι ἢ
καθηγητές, διαπιστώνουμε καθημερινὰ
ὅτι ἀκόμη καὶ τὰ μικρὰ παιδιὰ ξέρουν
καὶ διακρίνουν τὸ γνήσιο καὶ τὸ ἀληθινό.
Φωτογραφίζουν τὴν κάθε κίνησή μας.
Ἐξετάζουν προσεκτικὰ πῶς διαχειριζόμαστε τὶς ἐντάσεις ποὺ παρουσιάζονται
στὴν καθημερινότητά μας. Σημειώνει ἕνας ἀπὸ τοὺς ἁγίους Τρεῖς Ἱεράρχες ποὺ
ἑορτάζουμε τὶς μέρες αὐτές, ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος: «Τόν διδάσκαλον, καὶ φθεγγόμενον, καὶ σιγῶντα, καὶ
ἀριστοποιούμενον, καὶ πᾶν ὁτιοῦν ποιοῦντα, δῆλον εἶναι δεῖ, καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος, καὶ ἀπὸ τοῦ βλέμματος, καὶ ἀπὸ
τοῦ σχήματος, καὶ ἀπὸ πάντων ἁπλῶς».
Αὐτὸς ποὺ διδάσκει τοὺς ἄλλους καὶ ὅ-

ΑΡΙΘ. 2081, 15 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2014

ταν μιλάει καὶ ὅταν σιωπᾶ καὶ ὅταν τρώει καὶ ὅταν κάνει ὁτιδήποτε ἄλλο, πρέπει
νὰ φανερώνεται ὡς τέτοιος, νὰ διακρίνεται καὶ ἀπὸ τὸ βάδισμά του καὶ ἀπὸ τὸ
βλέμμα του καὶ ἀπὸ τὴν ἐμφάνισή του
καὶ ἀπὸ ὅλα γενικῶς (P.G. 58, 670 καὶ
ΕΠΕ 11Α, 496).
Ἂς ἀγωνιζόμαστε, λοιπόν, κι ἂς εἴμαστε προσεκτικοὶ σὲ ὅλα, ὥστε μὲ τὸ παράδειγμά μας νὰ ἐπιδροῦμε θετικὰ στὸ
περιβάλλον μας.

3. ὰ ἐμβαθύνουμε
στὸ λόγο τοῦ Θεοῦ
Ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἐπιμένει ἰδιαίτερα στὸ θέμα τῆς μελέτης τῶν Γραφῶν·
«πρόσεχε τῇ ἀναγνώσει», γράφει στὸν
Τιμόθεο καὶ συνεχίζει: «Ταῦτα μελέτα, ἐν
τούτοις ἴσθι». Δηλαδὴ νὰ ἐπιδίδεσαι μὲ
ζῆλο καὶ ἐπιμέλεια στὴν ἀνάγνωση τῶν
Ἁγίων Γραφῶν... Νὰ μελετᾶς αὐτὰ ποὺ
σοῦ γράφω. Ὁλόκληρη ἡ σκέψη σου
καὶ ἡ ὕπαρξή σου νὰ εἶναι μέσα σ’ αὐτά.
Εἶναι ἐντυπωσιακὴ ἡ προτροπὴ τοῦ
ἁγίου ἀποστόλου Παύλου «ἐν τούτοις
ἴσθι». Δὲν προτρέπει τὸν μαθητή του
ἁπλῶς νὰ μελετᾶ τὸν λόγο τοῦ Θεοῦ,
ἀλλὰ τοῦ συνιστᾶ ὁλόκληρη ἡ ὕπαρξή του νὰ φωτίζεται καὶ νὰ κατευθύνεται
ἀπὸ τὰ θεῖα λόγια.
Ὅταν μελετοῦμε τὴν Ἁγία Γραφὴ ἢ τοὺς
λόγους τῶν ἁγίων Πατέρων, δὲν ἀρκεῖ
μιὰ ἐπιφανειακὴ ἀνάγνωση. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐμβαθύνουμε, νὰ διεισδύουμε στὸ
πνεῦμα τῶν Γραφῶν καὶ τῆς Παραδόσεως, νὰ ἐγκολπωνόμαστε τὸ βίωμα
ποὺ μᾶς μεταδίδουν. Ἂς παρακαλοῦμε
τὸν ἅγιο Θεὸ νὰ μᾶς φωτίζει κι ἂς προσπαθοῦμε νὰ διατηροῦμε στὸ νοῦ καὶ
τὴν καρδιά μας τὰ θεῖα λόγια ποὺ μελετοῦμε. Τότε θὰ ἁγιάζεται ὅλη ἡ ὕπαρξή
μας, καὶ ἡ ζωή μας θὰ ἀσκεῖ θετικὴ ἐπίδραση καὶ στὸ περιβάλλον μας.

Τ

ὰ παιδιὰ εἶναι τὸ καύχημα καὶ ἡ χαρὰ τῶν γονιῶν τους· αὐτὰ γεμίζουν τὴν καρδιὰ
καὶ δίνουν νόημα στὴ ζωή τους. Συγχρόνως ὅμως εἶναι καὶ ἡ μεγάλη εὐθύνη καὶ
ὁ κόπος τους, ἡ ἀγωνία τῆς ψυχῆς τους. Ἡ ἐπιτυχία τῶν παιδιῶν εἶναι καὶ δική
τους ἐπιτυχία. Ἀντίθετα, ἡ ἀποτυχία τῶν παιδιῶν τοὺς καταθλίβει καὶ ταλαιπωρεῖ· τὴν
ζοῦν σὰν προσωπική τους ἀποτυχία.
Γι’ αὐτὸ καὶ παλεύουν μὲ κάθε τρόπο νὰ βοηθήσουν τὰ παιδιά, νὰ τοὺς ἐξασφαλίσουν τὰ ἀπαραίτητα ἐφόδια γιὰ τὸ μεγάλο ταξίδι τῆς ζωῆς, νὰ τὰ δοῦν νὰ προοδεύουν καὶ νὰ πετυχαίνουν στὴν πορεία τους. Πόση χαρὰ ὅταν τὰ παιδιὰ μεγαλώνουν μὲ
ὑγεία, ὅταν μορφώνουν καλὸ χαρακτήρα, ὅταν προοδεύουν στὸ σχολεῖο τους καὶ δίνουν πολλὲς ὑποσχέσεις γιὰ τὸ μέλλον! Καὶ πόση λύπη καὶ ἀπογοήτευση, ἂν τὰ παιδιὰ παρουσιάζουν προβλήματα, ἂν ἐκτρέπονται σὲ συμπεριφορὲς ἀπαράδεκτες, ἂν
παρασύρονται σὲ ζωὴ ἄτακτη καὶ ἁμαρτωλή!
Ὁπωσδήποτε τὴν τελικὴ εὐθύνη τὴν φέρει ὁ ἴδιος ὁ ἄνθρωπος γιὰ τὴν πορεία του
στὴ ζωή, γιὰ τὶς ἐπιλογὲς καὶ τὶς ἀποφάσεις του. Ὅσο ὅμως εἶναι μικρὸ παιδί, ὅσο εἶναι
νέος, τὴ διάπλαση τοῦ χαρακτήρα του, τὴ μόρφωσή του τὴν ἔχουν ἄλλοι στὰ χέρια
τους. Αὐτοὶ μποροῦν νὰ παίξουν σημαντικότατο ρόλο στὴν πορεία τοῦ παιδιοῦ καὶ νὰ
ἐπηρεάσουν ἀποφασιστικὰ τὸ μέλλον του.
Ἐδῶ βρίσκεται τὸ καθῆκον καὶ ἡ εὐθύνη τῆς ἀγωγῆς.
Ἔχουν αἴσθηση τῆς εὐθύνης αὐτῆς οἱ γονεῖς καὶ γι’ αὐτὸ προσπαθοῦν νὰ ἐξασφαλίσουν γιὰ τὰ παιδιά τους τοὺς καλύτερους κατὰ τὸ δυνατὸν φορεῖς τῆς ἀγωγῆς. Νὰ
γράψουν τὰ παιδιά τους στὸ καλύτερο σχολεῖο, νὰ ἔχουν τοὺς καλύτερους δασκάλους καὶ καθηγητές· καθὼς δὲ μεγαλώνουν, οἱ γονεῖς ποὺ ἐπιθυμοῦν τὴν πνευματικὴ
προκοπὴ τῶν παιδιῶν τους, ἐπιδιώκουν νὰ τὰ ὁδηγήσουν σὲ πεπειραμένο Πνευματικό, ποὺ νὰ ἔχει γνώση τῶν ἰδιωμάτων τῆς παιδικῆς ἡλικίας, κατανόηση καὶ ἀγάπη.
Ἀλλὰ φορεῖς τῆς ἀγωγῆς δὲν εἶναι μόνον οἱ δάσκαλοι, οἱ καθηγητές, οἱ Πνευμα-

Ἡ ἀγωγὴ
τῶν παιδιῶν,
πρώτιστο
καθῆκον
Προβλήματα
τῆς σύγχρονης
οἰκογένειας

30
τικοί, οἱ ἱερεῖς καὶ κατηχητὲς τῆς Ἐκκλησίας. Βασικότατο ἔργο ἀγωγῆς ἔχουν νὰ
κάνουν οἱ ἴδιοι οἱ γονεῖς. Αὐτοὶ ἔχουν τὰ
παιδιὰ στὰ χέρια τους τὶς περισσότερες
ὧρες, αὐτοὺς ἀντικρίζουν πρώτους τὰ
παιδιὰ μόλις ἀνοίξουν τὰ μάτια τους, σ’
αὐτοὺς δίνουν τὴν πρώτη ἀγάπη καὶ ἑπομένως τὴν πρώτη ἐμπιστοσύνη τους. Οἱ
γονεῖς τὰ ἔφεραν στὴ ζωή, οἱ γονεῖς πρωτίστως πρέπει καὶ νὰ τὰ καθοδηγήσουν.
Αὐτοὶ ἔχουν τὴν πρώτη καὶ κύρια εὐθύνη
τῆς ἀγωγῆς τους.
Τὴν εὐθύνη αὐτὴ ὅλων τῶν γονέων τονίζει ὁ αἰώνιος λόγος τοῦ Θεοῦ, ὅταν ρωτάει: «Τίς ἐστιν υἱὸς ὃν οὐ παιδεύει πατήρ;»· ποιὸ εἶναι ἐκεῖνο τὸ παιδὶ ποὺ δὲν
τὸ παιδαγωγεῖ ὁ πατέρας του; Διότι εἶναι
γεγονὸς ὅτι τοὺς σαρκικοὺς πατέρες μας,
ὅταν εἴμαστε σὲ μικρὴ ἡλικία, τοὺς ἔχουμε
«παιδευτάς», δηλαδὴ παιδαγωγούς, ποὺ
μᾶς παιδαγωγοῦν καὶ μὲ τιμωρίες γιὰ τὶς
παρεκτροπές μας (Ἑβρ. ιβ΄ 7, 9). Καὶ σὲ
ἄλλο σημεῖο τῆς Καινῆς Διαθήκης ὁ ἀπόστολος Παῦλος ἀναφέρεται μὲ σαφήνεια
στὸ καθῆκον τῶν γονέων νὰ ἀνατρέφουν
μὲ ἐπιμέλεια τὰ παιδιά τους «ἐν παιδείᾳ καὶ
νουθεσίᾳ Κυρίου», νὰ τὰ μεγαλώνουν μὲ
παιδαγωγία καὶ νουθεσία ποὺ εἶναι σύμφωνη μὲ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ (Ἐφ. ς΄ 4).
Δὲν εἶναι ἑπομένως ἀρκετὸ νὰ ἐνδιαφέρονται οἱ γονεῖς μόνο γιὰ τὴν καλὴ ὑγεία
τῶν παιδιῶν τους, νὰ φροντίζουν μόνο
γιὰ τὴν ἀπαραίτητη καὶ ὑγιεινὴ διατροφή
τους. Αὐτὸ τὸ κάνουν καὶ τὰ ἄλογα ζῶα,
ποὺ φροντίζουν μὲ ἐπιμέλεια καὶ προστατεύουν τὰ νεογνά τους. Ὁ ἄνθρωπος εἶναι
ἀνώτερο ὄν, εἶναι προικισμένος μὲ ἀθάνατη ψυχή, ἔχει τὴν εἰκόνα τοῦ Θεοῦ μέσα
του, ἔχει λογικὴ καὶ ἐλευθερία. Γι’ αὐτὸ
καὶ μπορεῖ νὰ ζήσει στοὺς φωτεινοὺς κόσμους τοῦ Πνεύματος, νὰ ἀνεβαίνει στὸ
ὕψος τοῦ Θεοῦ, μπορεῖ ὅμως καὶ νὰ καταβυθίζεται στὸ σκοτάδι τῆς ἀβύσσου, νὰ
χάνει τελείως τὴν ἀνθρωπιά του, νὰ γίνεται χειρότερος ἀπὸ τὰ ἄλογα κτήνη.

ΑΡΙΘ. 2081, 15 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2014

Ὁ σκοπὸς τῆς ἀγωγῆς εἶναι νὰ προστατεύει τὸν ἄνθρωπο καὶ μὲ κάθε τρόπο νὰ
τὸν ἀποτρέπει ἀπὸ αὐτὴ τὴν κατάπτωση, ἀπὸ τὴν πορεία του σὲ δρόμους καταστροφῆς καὶ ἐξαθλιώσεως. Καὶ ἀντίθετα, νὰ ἀναδεικνύει τὴν εὐγένεια τῆς φύσεώς του, νὰ τονίζει τὴν ἀνωτερότητά του,
νὰ φωτίζει τὸ νοῦ, νὰ διαπλάθει τὸν χαρακτήρα, νὰ διαμορφώνει τὸ ἦθος του.
Εἰδικότερα, ἡ χριστιανικὴ παιδαγωγία
ἀποβλέπει στὸ νὰ μορφώνει πνευματικὰ
τὸν ἄνθρωπο, νὰ τοῦ διδάσκει τὴ σοφία
τοῦ Θεοῦ, τὶς μεγάλες καὶ σωτήριες ἀλήθειες τῆς Πίστεως, νὰ τὸν συγκρατεῖ ἀπὸ
τὴν πορεία του στὸ βασίλειο τοῦ κακοῦ,
νὰ τὸν ἀναδεικνύει ἅγιο καὶ νὰ τὸν ὁδηγεῖ
στὴ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ.
Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος μὲ τὸν
περιεκτικὸ καὶ ἀποφθεγματικὸ λόγο του
συνοψίζει σὲ λίγες λέξεις τὸν σκοπὸ αὐτῆς
τῆς ἀγωγῆς: «πτερῶσαι ψυχήν, ἁρπάσαι
κόσμου, καὶ δοῦναι Θεῷ» (ΕΠΕ 1, 102).
Ἡ ἀγωγὴ πρέπει νὰ δώσει φτερὰ στὴν
ψυχή, νὰ τὴν ἁρπάξει ἀπὸ τὸν κόσμο τῆς
ἁμαρτίας, ὅπου κυριαρχεῖ ὁ ἄρχων τοῦ
κόσμου τούτου, ὁ διάβολος, καὶ νὰ τὴν
παραδώσει στὸν Θεό, γιὰ νὰ βρεῖ ἐκεῖ τὴν
αἰώνια λύτρωση καὶ εὐτυχία της.
Αὐτὸ τὸ σπουδαιότατο καὶ μοναδικῆς
σημασίας ἔργο ἔχουν νὰ ἐργασθοῦν οἱ
χριστιανοὶ γονεῖς στὰ παιδιά τους.
Πόσο δύσκολο εἶναι τὸ ἔργο αὐτό; Πῶς
μποροῦν νὰ τὸ ἐργασθοῦν μὲ ἐπιτυχία;
Πῶς πρέπει νὰ ἀντιμετωπίσουν τὶς εἰδικὲς συνθῆκες τῆς ἐποχῆς μας στὶς ὁποῖες
ἀναπτύσσονται τὰ παιδιά τους; Ποιὸς εἶναι ὁ τελικὸς σκοπὸς μιᾶς ὑπεύθυνης ἀγωγῆς;
Στὰ ἑπόμενα ἄρθρα μας θὰ ἀσχοληθοῦμε μὲ αὐτὰ καὶ ἄλλα σχετικὰ ἐρωτήματα, ἑστιάζοντας τὴν προσοχή μας περισσότερο στὰ δεδομένα τῆς ἐποχῆς μας,
ἀφοῦ θέλουμε νὰ βοηθήσουμε στὴν ἀντιμετώπιση τῶν προβλημάτων ποὺ ταλαιπωροῦν τὴ σύγχρονη οἰκογένεια.

Τὰ «ἱερὰ
γράμματα»

Η

Β΄ πρὸς Τιμόθεον ἐπιστολὴ εἶναι ἡ
τελευταία ἐπιστολὴ τοῦ ἀποστόλου
Παύλου ποὺ συμπεριλαμβάνεται
στὸν κανόνα τῆς Καινῆς Διαθήκης. Ὀνομάζεται «διαθήκη» τοῦ ἀποστόλου Παύλου. Στὴν ἐπιστολὴ αὐτή, ποὺ εἶναι γραμμένη μὲ πολὺ συναίσθημα, ἀγάπη καὶ
στοργή, ὁ θεῖος Παῦλος μεταξὺ πολλῶν
ἄλλων ἀγαθῶν ἀναμνήσεων θυμᾶται τὴν
ἁγνὴ νεανικὴ μορφὴ τοῦ Τιμοθέου, ὅπως
τὸν πρωτογνώρισε στὰ Λύστρα τῆς Λυκαονίας.
Στὰ Λύστρα ἔφθασαν οἱ ἀπόστολοι
Βαρνάβας καὶ Παῦλος κατὰ τὴν πρώτη ἱεραποστολικὴ περιοδεία τους καὶ βρῆκαν
μιὰ εἰδωλολατρικὴ πόλη μὲ ἄξεστους ἀνθρώπους. Ἀλλὰ σ’ αὐτὴν τὴν κατείδωλη
πόλη, ποὺ ἔδειχνε τελείως ἐχθρική, ζοῦσε
μιὰ ἐξαίρετη ἑβραϊκὴ οἰκογένεια ποὺ τὴν
ἀπήρτιζαν τρία πρόσωπα: μιὰ γιαγιά,
ἡ Λωίδα, ἡ χήρα κόρη της Εὐνίκη καὶ ὁ
μοναχογιός της Τιμόθεος. Οἱ δύο αὐτὲς
εὐσεβέστατες Ἑβραῖες τῆς διασπορᾶς μεγάλωσαν τὸν ὀρφανὸ Τιμόθεο μὲ διηγήσεις τῆς Ἁγίας Γραφῆς. Τοῦ μάθαιναν τὰ
ἱερὰ γράμματα ἀπὸ τότε ποὺ ἦταν βρέφος

στὴν κούνια. Ἔπλαθαν τὸν ἄπλαστο χαρακτήρα του μὲ μοναδικὸ ἐφόδιό τους τὸν
αἰώνιο λόγο τοῦ Θεοῦ. Χωρὶς νὰ τὸ πολυκαταλαβαίνουν, ἑτοίμαζαν ἕναν ἀδαμάντινο χαρακτήρα, ἕναν κατοπινὸ ἐργάτη τοῦ Εὐαγγελίου καὶ Ἐπίσκοπο τῆς Ἐφέσου, τὸν ἀπόστολο Τιμόθεο.
Ἡ οἰκογένεια αὐτὴ φιλοξένησε φιλοφρόνως τοὺς δύο ἀποστόλους Βαρνάβα καὶ
Παῦλο. Οἱ ἅγιοι Ἀπόστολοι ἀπὸ τὴν πρώτη στιγμὴ τῆς παραμονῆς τους στὴν οἰκία
τῆς Λωίδας καὶ τῆς Εὐνίκης διεπίστωσαν
ὅτι τὸ φιλόξενο σπίτι τους ἔμοιαζε μὲ ἐκκλησία. Προσέφερε στὸν Τιμόθεο ἀπὸ τὴ
βρεφικὴ ἡλικία του ὅ,τι καλύτερο μποροῦσε νὰ τοῦ προσφέρει. Ὁ ἀπόστολος Παῦλος στὸ «κύκνειο ἄσμα» του, τὴ Β΄ πρὸς
Τιμόθεον ἐπιστολή του, ὑπενθυμίζει στὸν
Τιμόθεο αὐτὴ τὴ μεγάλη εὐεργεσία: «Ἀπὸ βρέφους τὰ ἱερὰ γράμματα οἶδας, τὰ
δυνάμενά σε σοφίσαι εἰς σωτηρίαν διὰ
πίστεως τῆς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ» (Β΄ Τιμ. γ΄
15). Ἀπὸ μικρὸ παιδὶ γνωρίζεις τὶς Ἅγιες
Γραφές, οἱ ὁποῖες μποροῦν νὰ σοῦ μεταδώσουν τὴν ἀληθινὴ σοφία, ποὺ ὁδηγεῖ

στὴ σωτηρία, στὸν Ἰησοῦ Χριστό.

32
Ποιὰ γράμματα ὀνομάζει «ἱερὰ γράμματα» ὁ θεῖος Ἀπόστολος; «Ἱερὰ γράμματα τὰς θείας καλεῖ Γραφάς», ἑρμηνεύει ὁ
ἄφθαστος ἑρμηνευτὴς τῶν Γραφῶν ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος. Εἶναι ἱερὰ
γράμματα οἱ Ἅγιες Γραφές, διότι προέρχονται ἀπὸ τὸν ἅγιο Θεό, διότι μεταδίδονται ἀπὸ ἀνθρώπους τοῦ Θεοῦ, διότι περιέχουν ἅγια παραγγέλματα, διότι ἀποβλέπουν στὸ νὰ μᾶς καταστήσουν
ἁγίους!
Δὲν ἔχουν ὅλοι οἱ ἄνθρωποι τὸ μεγάλο
προτέρημα νὰ μαθαίνουν τὰ ἱερὰ γράμματα ἀπὸ τὴ βρεφικὴ ἡλικία τους. Μερικοὶ
στὴ βρεφικὴ ἡλικία τους διδάσκονται τὰ
ἀκριβῶς ἀντίθετα. Μεγαλώνουν σὲ περιβάλλοντα τελείως κοσμικά. Ὁ ἀπόστολος
Τιμόθεος σεμνύνεται γιὰ τὸ ὅτι ἀπὸ τότε
ποὺ ἦταν βρέφος στὴν κούνια μεγάλωσε
μὲ διηγήσεις τῆς Ἁγίας Γραφῆς. Ἐπίσης
ὁ Μέγας Βασίλειος σεμνύνεται γιὰ τὸ ὅτι
«ἐξ ἁπαλῶν ὀνύχων» ἀνατράφηκε «ἐν
παιδείᾳ καὶ νουθεσίᾳ Κυρίου». Εἶχε κι
αὐτὸς εὐσεβέστατη γιαγιά, τὴ Μακρίνα,
καὶ ἐξαίρετη μητέρα, τὴν Ἐμμέλεια. Τὸ
σπίτι τους ἦταν «κατ’ οἶκον ἐκκλησία» καὶ
ἡ ὑπερπολύτεκνη οἰκογένειά τους οἰκογένεια Ἁγίων!
Εἶναι πανευτυχεῖς καὶ μακάριοι οἱ νέοι
ποὺ ἀνατρέφονται σὲ τέτοιες ἰδανικὲς
συνθῆκες! Ἔχουν τὸ μεγάλο πλεονέκτημα ὅτι γνωρίζουν τὶς Ἅγιες Γραφὲς ἀπὸ
τὴ βρεφικὴ ἡλικία τους. Ἡ παιδικὴ ἡλικία
εἶναι ἡ ἡλικία τῆς μαθήσεως, κατὰ τὴν ὁποία ὅ,τι μαθαίνουμε τυπώνεται βαθύτατα στὴ μνήμη μας καὶ καθίσταται κτῆμα
ἀσφαλές.
Οἱ ραββίνοι, διδάσκαλοι τῶν Ἑβραίων,
ζητοῦσαν τὸ παιδὶ νὰ ἀρχίζει τὴν ἀπομνημόνευση χωρίων τῆς Ἁγίας Γραφῆς
ἀπὸ τὴν ἡλικία τῶν πέντε ἐτῶν. Ὁ ἀπόστολος Τιμόθεος εἶχε τὴ μεγάλη χαρὰ νὰ
τρέφεται μὲ τὰ νάματα τῆς πίστεως πολὺ
πρὶν φθάσει στὴν ἡλικία τῶν πέντε ἐτῶν,
ἀπὸ τὴ βρεφικὴ ἡλικία του. «Οὐ χθὲς καὶ

ΑΡΙΘ. 2081, 15 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2014

πρῴην ἔμαθες, ἀλλ’ ἀπὸ βρέφους καὶ διὰ
βάθους ἡ ρίζα σοι κεῖται τῆς γνώσεως
τῶν Γραφῶν», σημειώνει γιὰ τὸν Τιμόθεο
ὁ ἑρμηνευτὴς Οἰκουμένιος. Μεγάλωσες,
Τιμόθεε, μὲ τὴν Ἁγία Γραφὴ στὰ χέρια
σου, μὲ τὸν λόγο τοῦ Θεοῦ στὰ χείλη σου·
ἅπλωσες ρίζες βαθιές, ποὺ δὲν μπορεῖ
κανεὶς νὰ σοῦ τὶς ξεριζώσει.
Εὔστοχα καὶ ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος ἐπισημαίνει ὅτι ὅπως ἡ σφραγίδα ἀποτυπώνεται στὸ μαλακὸ κερὶ καὶ δὲν ἐξαλείφεται, ἔτσι καὶ στὶς τρυφερὲς παιδικὲς ψυχὲς
ἀποτυπώνονται οἱ θαυμάσιες διηγήσεις
τῆς Ἁγίας Γραφῆς ἀνεξίτηλα. Κι ἀκόμη
προσθέτει ὅτι σ’ ἕνα μαλακὸ ἀντικείμενο μποροῦμε νὰ δώσουμε ὅποιο σχῆμα
θέλουμε, γιατὶ δὲν ἔχει πάρει ἀκόμη σταθερὴ μορφὴ καὶ εἶναι εὔκολο νὰ μεταπλαστεῖ σὲ ὁποιοδήποτε σχῆμα. Τὸ σκληρὸ
ὅμως ἀντικείμενο, ποὺ πῆρε τὴ σκληρότητα σὰν σταθερὴ ἰδιότητα, δὲν τὴν ἐγκαταλείπει εὔκολα, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ
πάρει ἄλλη μορφή. Ἑπομένως, οἱ εὐσεβεῖς γονεῖς προσφέρουν στὰ μικρὰ παιδιά τους ὅ,τι καλύτερο, ὅταν τὰ μεγαλώνουν μὲ τὰ «ἱερὰ γράμματα».
Ἂν θέλουμε – καὶ ἀσφαλῶς θέλουμε –
νὰ δοῦμε τὰ παιδιά μας ἐπιτυχημένα στὴ
ζωή, νὰ ἀρχίζουμε τὴν ἀγωγή τους ἀπὸ
τὴ βρεφικὴ ἡλικία καὶ νὰ πλάθουμε τὸν
χαρακτήρα τους στὸ διδασκαλεῖο τῆς Ἁγίας Γραφῆς, προτοῦ ἡ κακία μαυρίσει τὴν
καθαρὴ καρδιά τους. Δὲν ἐπενδύουμε μὲ
ἀνθρώπινο λόγο. Τὰ «ἱερὰ γράμματα» εἶναι λόγος Θεοῦ. Ἀποστάζουν σοφία, ὁδηγοῦν στὴ σωτηρία, χειραγωγοῦν στὴν ἀληθινὴ θεογνωσία! Καλλιεργοῦν, φωτίζουν, μεταμορφώνουν ἠθικῶς! «Τειχίζουν
τὴν διάνοιαν, καθαίρουν τὸ συνειδός, φυτεύουν τὴν ἀρετήν»! Ἀποκαλύπτουν τὸ
θέλημα τοῦ Θεοῦ καὶ τὸν προορισμὸ τοῦ
ἀνθρώπου. Μᾶς δείχνουν τὴν ἀσφαλὴ ὁδὸ ποὺ ὁδηγεῖ στὸν οὐρανὸ καὶ μᾶς ὁδηγοῦν στὴ σωτηρία «διὰ πίστεως τῆς ἐν
Χριστῷ Ἰησοῦ».

Η

(17 Ἰανουαρίου)

Ὁ ὅσιος Ἀντώνιος ὁ νέος ὁ ἐν Βεροίᾳ

ἔνδοξη πόλη τῆς Μακεδονίας, ἡ Βέροια, δὲν καυχᾶται μόνο γιὰ τὸν ἀπόστολο Παῦλο, ποὺ πρῶτος τῆς
χάρισε τὸ φῶς τοῦ Εὐαγγελίου, ἀλλὰ καὶ
γιὰ τὸν μεγάλο της Ἀσκητή, τὸν ὅσιο Ἀντώνιο τὸν Νέο, τὸν ὁποῖο καὶ τιμᾶ μὲ λαμπρότητα ὡς πολιοῦχο καὶ προστάτη της
κάθε χρόνο στὶς 17 Ἰανουαρίου.
Ὁ ὅσιος Ἀντώνιος γεννήθηκε στὴ Βέροια στὶς ἀρχὲς περίπου τοῦ 11ου αἰῶνος. Οἱ εὐγενεῖς καὶ πιστοὶ γονεῖς του
τὸν ὁδήγησαν ἀπὸ νωρὶς στὸ δρόμο τῆς
θεογνωσίας. Ὁ μικρὸς Ἀντώνιος δεχόταν
μὲ ὅλη του τὴν καρδιὰ τὸ θεῖο θέλημα τοῦ
παντοκράτορος Κυρίου. Οἱ εὐαγγελικὲς
ἀρετὲς τὸν συγκινοῦσαν. Ὁ πόθος γιὰ
ζωὴ ἀφιερώσεως τὸν κατέφλεγε. Σὲ σχετικὰ νέα ἡλικία ἐγκατέλειψε τὰ ἐγκόσμια
καὶ ἐπέλεξε ἐλεύθερα τὸν μοναχικὸ βίο σὲ
κοντινὸ μοναστήρι τῆς Πιερίας, τὴν ὀνομαστὴ «σκήτη τῆς Βεροίας» κοντὰ στὴν
κοιλάδα τοῦ Ἁλιάκμονα.
Γιὰ ὅλους τοὺς συμμοναστές του ὁ Ἀντώνιος ὑπῆρξε φῶς καθοδηγητικό, σπάνια μορφὴ ἐναρέτου μοναχοῦ ποὺ ὁδηγοῦσε ὅσους τὸν ἔβλεπαν σὲ πνευματικότερη βιοτή. Ὑπῆρξε πρότυπο «ἀδιακρίτου ὑπακοῆς» στὸ γέροντά του, δηλαδὴ ὑπακοῆς χωρὶς ἀμφιταλαντεύσεις καὶ
ἀμφιβολίες, πρότυπο θερμῆς πίστεως
καὶ ἀδιαλείπτου προσευχῆς. Στὰ διακονήματά του ἦταν ἀκριβέστατος καὶ προθυμότατος. Καὶ ὅλα τὰ ἔργα τῆς ἀρετῆς

τὰ θεμελίωνε στὸ βράχο τῆς ταπεινοφροσύνης.
Εἶχαν περάσει γιὰ τὸν δοῦλο τοῦ Θεοῦ
Ἀντώνιο 20 χρόνια κοινοβιακῆς ἀσκήσεως μὲ πλούσια πνευματικὴ καρποφορία.
Ὅμως ὁ ἴδιος ποθοῦσε καὶ κάτι ἀκόμα
πιὸ πολύ: νὰ βρεθεῖ τελείως ἀπερίσπαστος, «μόνος μόνῳ Θεῷ», καὶ νὰ βαδίσει
τὸν δρόμο τοῦ ἀναχωρητισμοῦ.
Ὁ ἡγούμενος τῆς Μονῆς εὐλόγησε τὸν
ἰσχυρό του πόθο. Ὁ Ἀντώνιος μὲ εἰρήνη
ψυχῆς ἀναχώρησε καὶ καθοδηγούμενος
ἀπὸ τὸ πανάγιο Πνεῦμα ἐπέλεξε ὡς νέο
τόπο ἀσκήσεως μιὰ ἀπρόσιτη σπηλιὰ
στὴν ἄκρη ἀπόκρημνου βράχου πάνω
ἀπὸ τὶς ὄχθες τοῦ Ἁλιάκμονα.
Ἐδῶ θὰ συνεχίσει τὴν ἄσκησή του «ὡς
στρουθίον μονάζον» καὶ «ὡσεὶ νυκτικόραξ» γιὰ 50 ἀκόμη χρόνια, μὲ τροφὴ τὰ
λίγα χόρτα ποὺ φύτρωναν στὶς σχισμὲς
τοῦ βράχου καὶ νερὸ ἀπὸ τὸ ποτάμι ποὺ
ἔτρεχε κάτω ἀδιάκοπα. Τὴν ἀπόλυτη ἐρημικὴ ἡσυχία τὴ ζωογονοῦσε ἡ ἄφιξη
ἑνὸς ἱερέως, ποὺ κατὰ καιροὺς ἐρχόταν
ἀπὸ μυστικὸ μονοπάτι μὲ τὰ Ἄχραντα
Μυστήρια γιὰ νὰ τὸν κοινωνήσει.
Τί παραδεισένια εὐτυχία! Ἕνας ἄνθρωπος ὁμοιοπαθὴς μὲ μᾶς νὰ ζεῖ ἀγγελικά, ἑνωμένος τόσο δυνατὰ ἀπὸ τὴν παροῦσα ζωὴ μὲ τὸν Θεό! Ἀγωνιζόμενος
καὶ ἁγνιζόμενος μὲ τὴ χάρη τῶν Μυστηρίων.
Πόσο λαμπροὶ ἦταν οἱ πνευματικοὶ ἀ-

34
γῶνες τοῦ Ἀντωνίου! Γνωρίζουμε ὅτι ἔδωσε σκληρὲς μάχες μὲ τοὺς δαίμονες,
ποὺ ἄλλοτε μεταμορφωμένοι σὰν ἀλλόκοτα θηρία τὸν φόβιζαν, ἄλλοτε σὰν ληστὲς κακοποιοὶ τὸν τραυμάτιζαν καὶ ἄλλοτε τὸν τρόμαζαν μὲ καταστροφικὲς φαντασιώσεις.
Ἦρθε ὅμως κάποτε γιὰ τὸν ὅσιο δοῦλο
τοῦ Θεοῦ Ἀντώνιο μοναχὸ ἡ πολυπόθητη ὥρα τῆς ἐξόδου. Ἦταν τότε περίπου
90 ἐτῶν. Σταύρωσε τὰ χέρια του καὶ ἀνακλίθηκε στὸ χωμάτινο δάπεδο τῆς σπηλιᾶς. Ἡ ψυχή του ὁλοφώτεινη φτερούγισε. Ἔτρεξε μὲ συνοδεία λαμπροῦ ἀγγέλου γιὰ νὰ ἀσφαλισθεῖ στήν ἀγκαλιὰ Ἐκείνου ποὺ τόσο ἀγάπησε... Ὅλα αὐτὰ
θὰ μᾶς ἦταν ἄγνωστα, ἂν ὁ Θεὸς δὲν ἐπέτρεπε μὲ σημεῖο νὰ φανερώσει τὸν κεκοιμημένο πλέον ὅσιο δοῦλο Του.
Λίγες ἡμέρες μετὰ τὴν κοίμηση τοῦ Ὁσίου μιὰ ὁμάδα κυνηγῶν ποὺ βρισκόταν
στὴν ἀντίπερα ὄχθη ἀπὸ τὸ σπήλαιο
τοῦ ἀσκητοῦ, σταμάτησε, ὅταν τὰ σκυλιά
τους ξαφνικὰ ἄρχισαν νὰ γαυγίζουν ἔντονα κοιτώντας πρὸς τὸ μέρος τοῦ Ἀσκητηρίου. Ἔκπληκτοι οἱ κυνηγοὶ ἀντίκρισαν
ἀπέναντι κάποιο ἀνθρώπινο χέρι ποὺ
τοὺς καλοῦσε νὰ πᾶνε ἐκεῖ. Δὲν ἦταν χέρι
κάποιου κυνηγοῦ ποὺ τοὺς καλοῦσε γιὰ
κυνήγι. Ἀλλὰ τὸ χέρι τελικὰ τοῦ Ἁγίου!
Οἱ κυνηγοὶ ἔτρεξαν καὶ ἔφθασαν στὸν
ἁγιασμένο ἐκεῖνο τόπο. Ἀντίκρισαν θέαμα σεβάσμιο. Μέσα στὸ σπήλαιο, κάτω
στὸ ἔδαφος εἶδαν νεκρὸ τὸν ὅσιο μοναχό, εὐπρεπισμένο, γαλήνιο, φωτεινὸ καὶ
δίπλα του μιὰ λαμπάδα ἀναμμένη. Μὲ
εὐλάβεια ἀσπάσθηκαν τὸν νεκρὸ καὶ εἰδοποίησαν ἀμέσως τὸν Ἀρχιερέα τῆς περιοχῆς.
Ἐκεῖνος δόξασε τὸν Θεὸ γιατὶ τοὺς εἶχε
φανερώσει τὸν κρυμμένο Ἅγιο τῆς περιοχῆς τους, τὸν ὅσιο Ἀντώνιο. Μιὰ μεγαλοπρεπὴς πομπὴ τότε ξεκίνησε μὲ τὸν
Ἀρχιερέα, τὸ ἱερατεῖο καὶ πλῆθος κόσμου.
Κρατώντας μὲ εὐλάβεια λαμπάδες, θυμι-

ΑΡΙΘ. 2081, 15 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2014

άματα καὶ μύρα ἔφθασαν στὴ σπηλιὰ τοῦ
Ἁγίου γιὰ νὰ παραλάβουν μὲ συγκίνηση
τὸ νεκρό του σκήνωμα. Τότε ἔγινε ἔντονη
διαμάχη μεταξὺ τῶν κατοίκων τῆς Πιερίας καὶ τῆς Βεροίας ποὺ διεκδικοῦσαν καὶ
οἱ δύο τὸ σκήνωμα τοῦ Ἁγίου τους.
Γιὰ νὰ λυθοῦν οἱ προστριβές, ὁ Ἀρχιερέας τοποθέτησε σὲ ἁμαξίδιο τὸ σκήνωμα καὶ τὸ ἄφησε νὰ τὸ ὁδηγήσουν ἐλεύθερα δύο βόδια. Ἐκεῖνα καθοδηγούμενα
ἀπὸ τὴ θεία Πρόνοια ἐπέλεξαν τὸν δρόμο πρὸς τὴ Βέροια. Κατὰ τὴν Παράδοση
πέρασαν τὸ χωριὸ Κουλούρα κάνοντας
ἕναν κύκλο γύρω ἀπὸ αὐτό (γι’ αὐτὸ ὀνομάσθηκε Κουλούρα). Στὴ συνέχεια πέρασαν ἀπὸ ἄλλο χωριὸ διασχίζοντάς
το στὴ μέση (γι’ αὐτὸ καὶ τὸ ὀνόμασαν
Μέση). Τὸ ἑπόμενο χωριὸ ποὺ παρέκαμψαν ὀνομάσθηκε Ξεχασμένη. Καὶ τὸ χωριὸ ποὺ ὀνομάζεται σήμερα Σταυρὸς τὸ
διέσχισε ἡ βοϊδάμαξα σταυροειδῶς. Στὸ
τέλος ἦρθαν τὰ ἄκακα βόδια μὲ τὸ ἱερὸ
Λείψανο καὶ σταμάτησαν κοντὰ στὸ πατρικὸ σπίτι τοῦ Ἁγίου στή Βέροια. Ἀνεκλάλητη ἦταν τότε ἡ χαρὰ καὶ ἡ πνευματικὴ εὐφροσύνη τῶν Βεροιέων.
Στὸν τόπο ἐκεῖνο ὑψώθηκε ἀργότερα
περικαλλὴς ναὸς στὸ ὄνομα τοῦ ὁσίου
Ἀντωνίου τοῦ Νέου μὲ θησαυρισμένη τὴν
τιμία κάρα του. Πολλὰ εἶναι τὰ θαύματα
ποὺ ζοῦν ὅσοι καταφεύγουν μὲ πίστη
στὸν προσφιλή τους Ἅγιο. Ἰδιαίτερα καταγράφονται πάμπολλες θεραπεῖες δαιμονιζομένων ἀνθρώπων. Τὸ μεγαλύτερο
ὅμως θαῦμα εἶναι ὅτι συγκινεῖ καὶ ἐμπνέει μὲ τὴν ἁγία ζωή του πολλοὺς σύγχρονους νέους στὴν ἀσκητικὴ ζωή, καὶ
τοὺς ἐν τῷ κόσμῳ πιστοὺς τοὺς ὁδηγεῖ
σὲ ἀγῶνες γιὰ συνεπέστερη χριστιανικὴ
ζωή.
«Ὕμνοις φαιδροῖς,
θαυμαστὲ Ἀντώνιε,
Βεροίας πάμφωτε σωτήρ,
μελῳδοῦμεν μνήμην τὴν σήν».

Μέγας Ναπολέων συνήθιζε μερικὲς φορὲς νὰ κάνει αἰφνιδιαστικὰ μόνος του ἐφόδους, γιὰ νὰ διαπιστώνει κατὰ πόσον ὁ στρατιώτης
σκοπὸς παρέμενε ἄγρυπνος στὴ σκοπιά του. Συνέβαινε κάποτε νὰ βρίσκει
τὸν σκοπὸ νὰ κοιμᾶται. Διακριτικὰ
ἔπαιρνε τὸ ὅπλο καὶ φύλαγε σκοπός,
μέχρι νὰ ξυπνήσει ὁ στρατιώτης.
Ὅταν αὐτὸς ξυπνοῦσε καὶ ἔβλεπε
τὸν στρατηγὸ νὰ φυλάει σκοπός, σαστισμένος καὶ φοβισμένος περίμενε
νὰ ἐπακολουθήσει βαρύτατη τιμωρία.
Ὁ μέγας Ναπολέων ἔδινε σιωπηλὸς
τὸ ὅπλο στὸν στρατιώτη γιὰ νὰ συνεχίσει τὸ ἔργο του.
Ὁ καλύτερος τρόπος νὰ διορθώσεις
τὸ λάθος τοῦ ἄλλου εἶναι τὸ νὰ κάνεις ἐσὺ ἁπλὰ καὶ ἀθόρυβα αὐτὸ ποὺ
ἐκεῖνος παρέλειψε.

Σχῆμα: 21 Χ 14 ἑκ. δεμένο

Ο

῎)κδοση
ἕκτη

Ο ΑΓΙΟΣ ΜΑΡΚΟΣ
Ο ΕΥΓΕΝΙΚΟΣ
ΚΑΙ Η ΕΝΩΣΙΣ
ΤΩΝ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ
Τὰ δραματικὰ γεγονότα τῆς ψευδοσυνόδου Φερράρας
- Φλωρεντίας καὶ οἱ
γενναῖοι ἀγῶνες τοῦ
ἁγίου Μάρκου τοῦ
Εὐγενικοῦ γιὰ τὴ διαφύλαξη τῆς Ὀρθόδοξης πίστης. Σελίδες
288. Τιμή: 10 ̦.

Ἀθανασίου Ἰ. Σκαρμόγιαννη

ΜΗΤΕΡΕΣ
ΗΡΩΪΔΕΣ
῎)κδοση ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ
ὄγδοη ΙΕΡΑΡΧΩΝ

Σχῆμα: 21 Χ 14 ἑκ. δεμένο

Εὐγένεια
καὶ
εὐσυνειδησία

Νικολάου Π. Βασιλειάδη

Οἱ ἅγιες
Ἐμμέλεια,
Νόννα καὶ
Ἀνθούσα,
πρότυπα πρὸς
μίμησιν ἀπὸ
τὶς χριστιανὲς
μητέρες κάθε
ἐποχῆς. Σελίδες
287. Τιμή: 9 ̦.

www.osotir.gr/shop

36

¶ Ἠλίας Γ. Θεοδωρόπουλος

ΑΡΙΘ. 2081, 15 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2014

(1941-2013)

Ἔπειτα ἀπὸ 50 ἡμέρες σκληρῆς
δοκιμασίας ἐξ ἀφορμῆς αἰφνιδίου
ἀνευρύσματος στὸν ἐγκέφαλο ἀνεχώρησε τὴν 19η παρελθόντος Δεκεμβρίου γιὰ τὴ μέλλουσα αἰώνια
πατρίδα μας ὁ ἀδελφός μας Ἠλίας
Θεοδωρόπουλος.
Ὁ πατέρας του, δραστήριος ἄνθρωπος τοῦ ἐμπορίου καὶ ἀπόλυτος στὶς ἀπαιτήσεις του, ἤθελε τὸν
Ἠλία νὰ ἀσχοληθεῖ μὲ τὸ ἐμπόριο.
Ὁ ἄλλος ἀδελφός του παίρνοντας
οἰκονομικὴ μόρφωση προσελήφθη
στὸ Ὑπουργεῖο Προνοίας.
Ὁ Ἠλίας ὅμως ἀκολούθησε ἄλλο
δρόμο ἀπὸ τὰ ἀδέλφια του, ἐπηρεασμένος καὶ ἀπὸ τὴν ἀγωγὴ τῆς μητέρας του Ὄλγας, ποὺ ἦταν πολὺ
εὐσεβὴς καὶ ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ.
Αὐτὴ ἐνέπνευσε στὸν μικρὸ Ἠλία
τὴν ἀγάπη στὸ Θεὸ καὶ στὴν Ἐκκλησία. Χάρη σ’ αὐτὴ τὴν ἀγωγή, ἀλλὰ
καὶ διότι ὁ ἴδιος ἦταν ἐκ χαρακτῆρος
ἥσυχος καὶ συγκρατημένος, ἀναζητοῦσε κάτι οὐσιαστικότερο γιὰ τὴ
ζωή του.
Ἐξάλλου ὅσα ἄκουσε καὶ ἔμαθε
στὸ Δημοτικὸ Σχολεῖο γιὰ τὴ διδασκαλία, τὶς παραβολὲς καὶ τὰ θαύ-

ματα τοῦ Κυρίου τὰ κρατοῦσε ὡς
πολύτιμο θησαυρὸ στὰ βάθη τῆς
ψυχῆς του.
Μετὰ τὴν ἀποφοίτησή του ἀπὸ τὸ
Δημοτικὸ Σχολεῖο τοῦ χωριοῦ του
(Κουτήφαρι Μεσσηνίας) καὶ ἀσχολούμενος στὶς γεωργικὲς ἐργασίες ἄφηνε τὴ διάνοιά του νὰ τρέχει
στοὺς τόπους ποὺ δίδαξε ὁ Κύριος καὶ στὰ ἄλλα πρόσωπα καὶ γεγονότα ποὺ ἱστορεῖ τὸ θεόπνευστο βιβλίο τῆς Καινῆς Διαθήκης, τὸ ὁποῖο
ἦταν ὁ ἀχώριστος σύντροφός του.
Παράλληλα στὶς ὧρες τῆς μονώσεώς του μελετοῦσε μὲ δίψα τοὺς Βίους τῶν Ἁγίων.
Ὁ πατέρας του ἐπέμενε νὰ ἀσχοληθεῖ ὁ Ἠλίας μὲ τὸ ἐμπόριο. Ὁ ἴδιος
ὅμως εἶχε ἄλλους πόθους. Πρὸς στιγμὴν σκέφθηκε νὰ στραφεῖ στὸ μοναχικὸ βίο. Νίκησε ὅμως μέσα του
ἡ ἰδιαίτερη ἀγάπη ποὺ εἶχε στὴν ἱεραποστολή. Ὁ στοργικὸς πνευματικός του διαπιστώνοντας τὸν ἰσχυρὸ
πόθο τοῦ νεαροῦ Ἠλία γιὰ ἱεραποστολὴ τὸν συμβούλευσε νὰ ἐνταχθεῖ στὴν Ὀρθόδοξη Ἱεραποστολικὴ
Ἀδελφότητα «Ὁ Σωτὴρ» καὶ νὰ ἀναπτύξει δι’ αὐτῆς ὅλη τὴ δραστηριό-

37

Ὁ ἀδελφὸς Ἠλίας ἀγαποῦσε πολὺ
τὴ θρησκευτικὴ μελέτη, εἶχε ζῆλο γιὰ
προσευχή, ἔτρεχε μὲ χαρὰ ὅπου γινόταν ἀγρυπνία, τὴν ὁποία ζοῦσε
μὲ χαρακτηριστικὴ εὐλάβεια. Ἦταν
ἁπλός, ἀθόρυβος, ἐλεήμων ψυχή,
ἄνθρωπος ἀγάπης, λιτὸς καὶ ἀσκητικὸς στὴ δίαιτά του. Ὅταν τοῦ ἐμπιστεύονταν κάποια χρήματα, τὰ διέθετε κατὰ προτίμηση γιὰ δωρεὰν
προσφορὰ ἀντιτύπων Ἑρμηνείας
τῆς Καινῆς Διαθήκης.
Διατηροῦσε πάντα στὴν ψυχή του
τὸν λόγο ποὺ ἄκουσε ἀπὸ τὸν ἀείμνηστο εὐλαβέστατο ἱεροκήρυκα
καὶ πνευματικὸ π. Θεοδόσιο Λαμπρόπουλο, ὁ ὁποῖος ἐνισχύοντάς
τον στὴν πραγματοποίηση τοῦ ἱεραποστολικοῦ του πόθου, τοῦ εἶπε:
«Τὰ ἔργα ποὺ μᾶς ζητεῖ ὁ Θεὸς νὰ
κάνουμε εἶναι ἱερά· νὰ τὰ δεχόμαστε ὅπως οἱ Ἄγγελοι δέχονται τὶς
ἐντολὲς τοῦ Θεοῦ. Ἂς εἶναι ταπεινὰ
καὶ ἀφανή, τὰ βλέπει ὁ Θεός».
Προπέμπουμε τὸν ταπεινὸ ἀδελφό
μας, τὸν ἄνθρωπο τῆς θυσιαστικῆς
ἀγάπης, μὲ τὴν εὐχὴ ὁ ἅγιος Θεὸς
νὰ τὸν βραβεύσει γιὰ τοὺς κόπους
ποὺ κατέβαλε πρὸς δόξαν Του καὶ
νὰ τὸν καταστήσει πολίτη τῆς χώρας τῶν ζώντων.

ΑΡΙΘ. 2081, 15 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2014

τητά του μέσα στὸν κόσμο. Ὁ Ἠλίας
δέχθηκε τὴ συμβουλὴ τοῦ πνευματικοῦ του καὶ ἔτσι τὸν Ἰανουάριο τοῦ
1968 προσλαμβανόταν στὸ ἔργο
τῆς Ἀδελφότητος, ἀφοῦ εἶχε ἐργασθεῖ ἤδη ἐπὶ δύο ἔτη στὶς τεχνικὲς
ὑπηρεσίες της.
Σ’ ὅλα τὰ διακονήματα τῆς Ἀδελφότητος ἐργάσθηκε ταπεινά, μὲ θυσιαστικὴ ἀγάπη καὶ παραδειγματικὴ
ἀφοσίωση. Ἐκεῖ ὅμως ὅπου ἀνέπτυξε ὅλο τὸν ἱεραποστολικό του ζῆλο
καὶ ἐπιδόθηκε μὲ ὅλη τὴν ψυχή του
ἦταν ὅταν διακόνησε ἐπὶ 16 χρόνια στὸ Βιβλιοπωλεῖο τῶν ἐκδόσεων τῆς Ἀδελφότητος στὴν Κύπρο, 6
χρόνια στὸ Βιβλιοπωλεῖο Ἀθηνῶν,
καὶ στὴ συνέχεια ἐπὶ 9 χρόνια στὸ
ἀντίστοιχο Βιβλιοπωλεῖο στὴν πόλη
τῶν Πατρῶν.
Κατὰ τὴ διακονία του στὰ Βιβλιοπωλεῖα, ἰδιαίτερα τῆς Κύπρου καὶ
τῶν Πατρῶν, ἄφησε ἀγαθὲς ἐντυπώσεις μὲ τὸ ὅλο ἦθος του. Τὴ διακονία του στὸ Βιβλιοπωλεῖο τὴν ἀγάπησε ὁλόψυχα. Ἔλεγε μάλιστα ὅτι
κάθε φορὰ ποὺ ἔμπαινε στὸ Βιβλιοπωλεῖο αἰσθανόταν σὰν νὰ ἔμπαινε
σὲ ναό, διότι σ’ αὐτὸ βρίσκονταν τὰ
βιβλία τοῦ Θεοῦ. Διέδιδε τὸ Ὀρθόδοξο χριστιανικὸ βιβλίο μὲ ζῆλο καὶ
ἰδιαίτερα τὴν ἑρμηνεία τῆς Καινῆς
Διαθήκης, μνημειῶδες ἔργο τοῦ ἀειμνήστου Παν. Τρεμπέλα, ὁ ὁποῖος
ἀγαποῦσε ἰδιαίτερα τὸν Ἠλία γιὰ τὴν
ἁπλότητα τῆς ψυχῆς του.

38

ΑΡΙΘ. 2081, 15 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2014
ΑΡΙΘ. 2081, 15 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2014

38

- ἑορτὴ τῶν ριῶν 5εραρχῶν
Ἡ Ἱερὰ Σύνοδος τῆς Ἑλλαδικῆς Ἐκκλησίας ἔστειλε ἐμπεριστατωμένο
ἔγγραφο στὸν Ὑπουργὸ Παιδείας, μὲ τὸ
ὁποῖο «ἐπιθυμεῖ νὰ ἐκφράσει τὴν ἔντονη
πικρία της, διότι, σύμφωνα μὲ ὑπουργικὸ
ἔγγραφο (...) ἡ ὡς ἄνω σχολικὴ ἑορτὴ
χαρακτηρίζεται πλέον ‘‘ἀργία’’, μὲ ἁπλὴ
δυνατότητα ‘‘συμμετοχῆς σὲ ἐκκλησιασμὸ’’ ἢ ‘‘σὲ ἑορταστικὲς ἐκδηλώσεις’’.
Καθίσταται σαφὲς δι’ αὐτοῦ τοῦ ἐγγράφου ὅτι ἐπέρχεται πλήρης ἀλλοίωση τοῦ νοήματος τῆς ἑορτῆς τῶν Τριῶν
Ἱεραρχῶν ὡς προστατῶν τῆς παιδείας
μας». Γιὰ τὴ δευτεροβάθμια ἐκπαίδευση «προσδιορίζεται πλέον ὡς ἀργία
καὶ ὄχι ὡς σχολικὴ ἑορτή, συνοδευόμενη ἀπὸ ἐκκλησιασμό· θεωρεῖται δηλαδὴ
μία ἀκόμη κοσμικὴ ἀργία χωρὶς ἐκκλησιαστικὸ χαρακτήρα, χωρὶς καμμία ἀναφορὰ στοὺς τρεῖς σπουδαίους Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας, κατ’ ἐξοχὴν προστάτες τῆς παιδείας καὶ ὑπερμάχους
τῶν ἑλληνικῶν (δηλαδὴ τῶν κοσμικῶν,
ἐξωχριστιανικῶν, στὴν ἐποχή τους)
γραμμάτων. (...)
Ὅπως ἀσφαλῶς γνωρίζετε, στὰ πρόσωπα τῶν ἁγίων Τριῶν Ἱεραρχῶν, Βασιλείου τοῦ Μεγάλου, Γρηγορίου τοῦ
Θεολόγου καὶ Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, ἡ Ἐκκλησία μας – καὶ ἡ σύγχρο-

νη ἐπιστήμη – ἀναγνωρίζει τούς ἐπιφανέστερους ἐκπροσώπους μιᾶς πλειάδας ἐμπνευσμένων πρώιμων Πατέρων καὶ διδασκάλων τῆς Ἐκκλησίας, οἱ
ὁποῖοι ἀναδείχθηκαν φωτεινὰ ὁρόσημα
τοῦ Χριστιανισμοῦ καὶ τῶν Γραμμάτων,
μὲ παγκόσμια ἀκτινοβολία. Κορυφαῖα
πνευματικὰ ἀναστήματα, ποὺ μᾶς κληροδότησαν ἕνα κολοσσιαῖο συγγραφικὸ
καὶ ὁμιλητικὸ ἔργο, πραγματικὰ ἀδαπάνητο θησαυρὸ γλώσσας, παιδείας καὶ
ἐπιστήμης (...).
Οἱ τρεῖς αὐτοὶ ἰσότιμοι καὶ ὑπερφυεῖς Ἱεράρχες ἀξιοποίησαν δημιουργικὰ
τοὺς πνευματικοὺς θησαυροὺς τῆς ἀρχαιότητας συνδυάζοντας ἁρμονικὰ τὴν
ἀνθρώπινη γνώση μὲ τὴ χριστιανικὴ πίστη καὶ εἶχαν τὸ θεῖο χάρισμα νὰ ἀποτελέσουν μὲ τὴν ἀνοιχτὴ καὶ διαυγὴ σκέψη τους τοὺς θεμελιωτὲς τῆς θαυμαστῆς
συζεύξεως τῆς ἀρχαίας ἑλληνικῆς σοφίας μὲ τὴ χριστιανικὴ ἀλήθεια. Ὑπῆρξαν
ἔνθερμοι φορεῖς ἑλληνικῆς παιδείας, τὴν
ἀξία τῆς ὁποίας ὑποστήριξαν καὶ καλλιέργησαν σὲ ὕψιστο βαθμό (...)».
Ἐκφράζουμε τὴν ἱκανοποίησή μας
γιὰ τὸ βαρυσήμαντο αὐτὸ διάβημα τῆς
Ἱερᾶς Συνόδου καὶ παρακαλοῦμε τὸν
κ. Ὑπουργὸ τῆς Παιδείας νὰ ἀρθεῖ στὸ
ὕψος τῶν περιστάσεων καὶ νὰ ἐκδώσει
νέα ἐγκύκλιο, μὲ τὴν ὁποία ἡ ἑορτὴ τῶν
Τριῶν μεγάλων Ἱεραρχῶν θὰ ἀνυψώνεται στὸ ἀνώτερο δυνατὸ ἐπίπεδο σὲ
ὅλες τὶς βαθμίδες τῆς ἑλληνικῆς ἐκπαιδεύσεως.

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ
Λόγῳ ἀλλαγῆς διαδικασίας στὴν ὑπηρεσία συναλλάγματος τῆς ALPHA
BANK, παρακαλοῦνται ὅσοι ἀποστέλλουν ποσὰ ἀπὸ τὸ ἐξωτερικό (πλὴν
ΗΠΑ) – εἴτε γιὰ συνδρομὲς τῶν Περιοδικῶν μας εἴτε γιὰ ἀγορὰ βιβλίων –
νὰ ζητοῦν τὴν ἔκδοση τραπεζικῆς ἐπιταγῆς σὲ διαταγὴ Brotherhood of
Theologians ‘‘The Saviour’’ καὶ σὲ ΕΥΡΩ (EUR).

39

ΑΡΙΘ. 2081, 15 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2014

ΠΣΛΣ  

Κ 2Φ
ΥΡΙΑΚΗ

Η ΥΠΑΠΑΝΤΗ
ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ
Ἦχος βαρὺς

1. - εὐλογία τῆς 9παπαντῆς
τοῦ :υρίου
Ἡ σημερινὴ Κυριακὴ συμπίπτει μὲ τὴν ἑορτὴ

τῆς Ὑπαπαντῆς τοῦ Κυρίου. Στὴ Δεσποτικὴ καὶὶ
Θεομητορικὴ αὐτὴ ἑορτὴ ἑορτάζουμε τὴν ὑπο-δοχὴ τοῦ Κυρίου ἀπὸ τὸν γέροντα Συμεών,
ὅταν ἡ Θεοτόκος Μαρία καὶ ὁ δίκαιος Ἰωσὴφ
φ
ἔφεραν τὸν νεογέννητο Χριστό, ὡς βρέφος σα-ράντα ἡμερῶν, στὸ ναὸ τοῦ Σολομῶντος.
Οἱ σκηνὲς ποὺ ἐκτυλίχθηκαν ἦταν μοναδικὲςς
σὲ ἱεροπρέπεια καὶ ἀποκαλυπτικὲς ὡς πρὸςς

«τὸ ἀπ’ αἰῶνος ἀπόκρυφον μυστήριον». Τὸ
ἀποστολικὸ ἀνάγνωσμα τῆς ἑορτῆς μᾶς φανε-ρώνει μία πτυχὴ αὐτοῦ τοῦ μυστηρίου. Γράφειι
ὁ θεῖος Ἀπόστολος: «Χωρὶς πάσης ἀντιλογίαςς
τὸ ἔλαττον ὑπὸ τοῦ κρείττονος εὐλογεῖται»· δη-ὸ
λαδὴ εἶναι ἀναντίρρητο καὶ ὁμολογημένο ὅτι τὸ
μικρότερο καὶ κατώτερο εὐλογεῖται ἀπὸ τὸ με-γαλύτερο καὶ ἀνώτερο.
Πράγματι αὐτὴ εἶναι ἡ σωστὴ τάξη: ὁ ἀνώ-η
τερος νὰ εὐλογεῖ τὸν κατώτερο. Αὐτὴ ἡ τάξη
ὅμως, ὅπως μᾶς ἐξηγεῖ ὁ θεόπνευστος Ἀπό-στολος, ἀνετράπη σὲ μιὰ περίπτωση στὴν Πα-λαιὰ Διαθήκη, ὅταν ὁ πατριάρχης Ἀβραὰμ δέ-χθηκε νὰ τὸν εὐλογήσει ὁ Μελχισεδέκ. Γιὰ τὸνν
Μελχισεδὲκ ἡ Ἁγία Γραφὴ μᾶς πληροφορεῖ ὅτιι

ἦταν βασιλιὰς τῆς Σαλὴμ καί ἱερέας, χωρὶς νὰ
ἀναφέρει οὔτε πότε γεννήθηκε, οὔτε πότε πέ-θανε, οὔτε ἀπὸ ποιὸν κατάγεται. Τὸ παράδο-ξο δέ, ποὺ ὑπογραμμίζει ἐδῶ ὁ Ἀπόστολος,
εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ Μελχισεδέκ, ἂν καὶ δὲνν

ΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ
Τῆς Ἑορτῆς: Ἑβρ. ζ΄ 7-17
ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ
Τῆς Ἑορτῆς: Λουκ. β΄ 22-40

δελφοί, χωρὶς πάσης ἀντιλογίας τὸ ἔλαττον ὑπὸ τοῦ κρείττονος εὐλογεῖται. καὶ ὧδε μὲν
δεκάτας ἀποθνήσκοντες ἄνθρωποι
λαμβάνουσιν, ἐκεῖ δὲ μαρτυρούμενος ὅτι ζῇ. καὶ ὡς ἔπος εἰπεῖν, διὰ
Ἀβραὰμ καὶ Λευῒ ὁ δεκάτας λαμβάνων δεδεκάτωται· ἔτι γὰρ ἐν τῇ ὀσφύϊ τοῦ πατρὸς ἦν ὅτε συνήντησεν
αὐτῷ ὁ Μελχισεδέκ. Εἰ μὲν οὖν τελείωσις διὰ τῆς Λευϊτικῆς ἱερωσύνης
ἦν· ὁ λαὸς γὰρ ἐπ’ αὐτῇ νενομοθέτητο· τίς ἔτι χρεία κατὰ τὴν τάξιν
Μελχισεδὲκ ἕτερον ἀνίστασθαι ἱερέα
καὶ οὐ κατὰ τὴν τάξιν Ἀαρὼν λέγεσθαι; μετατιθεμένης γὰρ τῆς ἱερωσύνης ἐξ ἀνάγκης καὶ νόμου μετάθεσις γίνεται. ἐφ’ ὃν γὰρ λέγεται
ταῦτα, φυλῆς ἑτέρας μετέσχηκεν,
ἀφ’ ἧς οὐδεὶς προσέσχηκε τῷ θυσιαστηρίῳ. πρόδηλον γὰρ ὅτι ἐξ Ἰούδα ἀνατέταλκεν ὁ Κύριος ἡμῶν, εἰς
ἣν φυλὴν οὐδὲν περὶ ἱερωσύνης Μωϋσῆς ἐλάλησε. Καὶ περισσότερον ἔτι
κατάδηλόν ἐστιν, εἰ κατὰ τὴν ὁμοιότητα Μελχισεδὲκ ἀνίσταται ἱερεὺς
ἕτερος, ὃς οὐ κατὰ νόμον ἐντολῆς
σαρκικῆς γέγονεν, ἀλλὰ κατὰ δύναμιν ζωῆς ἀκαταλύτου· μαρτυρεῖ γὰρ ὅτι σὺ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα
κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ.

40

ΑΡΙΘ. 2081, 15 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2014

ἦταν ἱερέας μὲ καταγωγὴ ἀπὸ τὴν ἱερατικὴ φυλὴ τοῦ Λευί, εὐλόγησε τὸν πατριάρχη Ἀβραάμ. Ἔτσι ἀποδείχθηκε ἀνώτερος ὁ Μελχισεδὲκ ἀπὸ τὸν Ἀβραὰμ καὶ
τοὺς ἀπογόνους του τῆς φυλῆς τοῦ Λευί.
Παρόμοια ἀνατροπὴ συνέβη καὶ στὸ
γεγονὸς ποὺ ἑορτάζουμε σήμερα. Δὲν
εὐλόγησε ὁ πρεσβύτης Συμεὼν τὸν νεογέννητο Χριστὸ ἀλλά, δοξάζοντας τὸν
Θεό, δέχθηκε ὁ ἴδιος τὴν εὐλογία ἀπὸ τὸ
θεῖο Βρέφος ποὺ ἀξιώθηκε νὰ κρατήσει
στὴν ἀγκαλιά του. Ὅπως ψάλλουμε στὸ
Κοντάκιο τῆς ἑορτῆς, ὁ Κύριος Ἰησοῦς
Χριστὸς εἶναι «ὁ χεῖρας τοῦ Συμεὼν εὐλογήσας ὡς ἔπρεπε». Αὐτὸς εἶναι ἡ πηγὴ κάθε εὐλογίας καὶ σ’ Αὐτὸν προστρέχουμε κι ἐμεῖς γιὰ νὰ λάβουμε χάρη καὶ
ἔλεος.

2. - συγκατάβαση
τοῦ ομοθέτη
Ὁ Θεάνθρωπος Κύριος δὲν εἶχε βέβαια
καμία ἀνάγκη νὰ ὑποταχθεῖ στὸν Μωσαϊκὸ Νόμο, ποὺ προέβλεπε τὴν ἀφιέρωση
τῶν πρωτοτόκων στὸ Ναὸ τοῦ Θεοῦ. Ὁ
Κύριος Ἰησοῦς, ὅπως σημειώνει ὁ θεῖος
Ἀπόστολος, «οὐ κατὰ νόμον ἐντολῆς
σαρκικῆς γέγονεν, ἀλλὰ κατὰ δύναμιν
ζωῆς ἀκαταλύτου». Δηλαδὴ ὁ Χριστὸς
ἔγινε ἱερεὺς ὄχι σύμφωνα μὲ κάποιο
νόμο ποὺ οἱ ἐντολές του ἀναφέρονται
σὲ ἐξωτερικὰ καὶ πρόσκαιρα πράγματα,
καὶ γενικότερα στὴ σωματικὴ καθαρότητα· ἀλλὰ ἔγινε ἱερεὺς μὲ τὴ θεϊκή Του δύναμη. Καὶ ἡ δύναμη αὐτὴ εἶναι δύναμη
ζωῆς ποὺ δὲν καταλύεται ἀπὸ τὸν θάνατο, ἀλλὰ εἶναι αἰώνια.
Τὸ γεγονὸς ὅμως ὅτι συμμορφώνεται
ὁ Θεάνθρωπος Κύριος σὲ νομικὲς διατάξεις, ὅπως ἡ Περιτομὴ καὶ ἡ προσφορά Του ὡς Βρέφους στὸ Ναὸ μὲ τὴν καθορισμένη θυσία, φανερώνει τὴν ἄφατη
ταπείνωση καὶ τὴν ἄπειρη συγκατάβασή
Του. Πράγματι «ἀκατάληπτόν ἐστι», ὅ-

πως ψάλλει ὁ ἱερὸς ὑμνογράφος, τὸ ὅτι
«ἀγκαλίζεται χερσίν, ὁ Πρεσβύτης Συμεών, τὸν τοῦ Νόμου Ποιητὴν καὶ Δεσπότην τοῦ παντός».
Ὅμως, ἂν ὁ Κύριος ὑπῆρξε ἀκριβὴς τηρητὴς τοῦ ἀτελοῦς Μωσαϊκοῦ Νόμου, ὁ
ὁποῖος εἶχε δοθεῖ γιὰ τὴν παιδαγωγία τῶν
ἀνθρώπων, πολὺ περισσότερο προσεκτικοὶ καὶ ἀκριβεῖς καλούμαστε νὰ εἴμαστε ἐμεῖς στὴν ἐφαρμογὴ τοῦ τέλειου Νόμου ποὺ Ἐκεῖνος μᾶς ἀποκάλυψε!

3. ; αἰώνιος >ρχιερεὺς
Τὸ ἀποστολικὸ ἀνάγνωσμα τῆς ἑορτῆς
καταλήγει μὲ τὸν προφητικὸ λόγο: «Σὺ
ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ». Ὁ λόγος αὐτὸς εἶναι μαρτυρία
ποὺ δίνει ἡ Ἁγία Γραφὴ γιὰ τὸν Χριστὸ
ὅτι εἶναι «ἱερεὺς αἰώνιος κατὰ τὴν τάξιν
Μελχισεδέκ».
Ὅπως ἤδη ἀναφέρθηκε, μέσα στὴν
Ἁγία Γραφὴ ὁ ἱερεὺς Μελχισεδὲκ φαίνεται σὰν νὰ ἦταν ἀγέννητος καὶ ἀθάνατος, χωρὶς προγόνους ἢ ἀπογόνους κι
ἑπομένως αἰώνιος ἱερεύς, ἀφοῦ δὲν μετέδωσε τὴν ἱερωσύνη σὲ κάποιον ἀπόγονό του. Ὅλα αὐτὰ τὰ στοιχεῖα τὸν καθιστοῦν προτύπωση τοῦ Θεανθρώπου,
ὁ Ὁποῖος ὡς ἄνθρωπος εἶναι ἀπάτωρ,
δὲν ἔχει δηλαδὴ πατέρα, ἐνῶ ὡς Θεὸς
εἶναι ἀμήτωρ, χωρὶς μητέρα, διότι γεννήθηκε μόνο ἀπὸ τὸν Θεὸ Πατέρα· καὶ
εἶναι ἀρχιερέας αἰώνιος, «κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ», χωρὶς νὰ Τὸν διαδεχθεῖ
κανείς.
Πράγματι ὁ Κύριος εἶναι ὁ ἕνας καὶ μοναδικὸς Ἀρχιερεύς, ὁ Ὁποῖος προσέφερε μιὰ γιὰ πάντα τὴν ὑπέρτατη θυσία τοῦ
Γολγοθᾶ· καὶ μετὰ τὴν Ἀνάσταση καὶ τὴν
Ἀνάληψή Του ζεῖ στὸν αἰώνα καὶ μεσιτεύει γιὰ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους στὸν
Θεό, διότι ὡς Νικητὴς τοῦ θανάτου εἶναι
Αὐτὸς ποὺ μπορεῖ νὰ σώζει ὅσους καταφεύγουν στὸ ἔλεός Του.

ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ
ΣΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ
ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ

Σ

ημειώσαμε στὸ
στὸ π
προηγούμενο
ροηγούμενο
ρο
ἄρθρο μας ὅτι οἱ Ὀρθόδοξοι, ποὺ
χρησιμοποίησαν τὴν ὁρολογία
τῆς θεωρίας τοῦ Ἀνσέλμου, τὸ ἔκαναν
ἀφενὸς μὲν διότι δέχθηκαν ἐπίδραση
ἀπὸ Ρώσους θεολόγους, ποὺ εἶχαν
ὑποστεῖ ἔντονο ἐπηρεασμὸ ἀπὸ τὴ δυτικὴ θεολογία, ἀφετέρου δὲ διότι διέκριναν σημαντικὲς ἀλήθειες σὲ κάποιες
ἔννοιες τῆς θεωρίας. Αὐτὸ δὲν δικαιώνει
τὴν ὅλη θεωρία· διασώζει μόνο τὰ σωστά της στοιχεῖα. Ὅλες οἱ θεολογικὲς
ἀντιλήψεις, ἀκόμη καὶ οἱ ἀκραῖες αἱρέσεις, ἔχουν καὶ κάποια σωστὰ στοιχεῖα.
Ἄλλωστε οἱ αἱρέσεις στὴν πραγματικότητα δὲν εἶναι παρὰ μονομερὴς καὶ
ἀκραῖος τονισμὸς μιᾶς ἀλήθειας.
Ὑπογραμμίσαμε ἤδη κυρίως τρεῖς
ἀπὸ τὶς σημαντικὲς πρὸς ἐξέταση ἰδέες τῆς ἀνσέλμειας θεωρίας: τὴν ἔννοια
τῆς ἁμαρτίας, τὴν ἔννοια τῆς ὀργῆς τοῦ
Θεοῦ καὶ τὴν ἔννοια τῆς θείας δικαιοσύνης.
Θὰ μελετήσουμε τώρα τὴν πρώτη.
Αὐτὴ ποὺ περιγράφεται μὲ τὸν πασίγνωστο ὅρο «ἁμαρτία». Θὰ ἐπικεντρώσουμε δὲ περισσότερο τὴ μελέτη μας
στὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα ποὺ φανερώνουν
ὀρθὴ θεώρηση τῆς ἁμαρτίας στὴν ἀνσέλμεια θεωρία.

1. Ἡ βαρύτητα τῆς ἁμαρτίας
Εἶναι γεγονὸς πὼς στὴ θεωρία τοῦ
Ἀνσέλμου ἔχει τονιστεῖ σὲ ὑπερβολικὸ

Ἱκανοποίηση
θείας
δικαιοσύνης;
Ζ΄
βαθμὸ ὁ δικανικὸς χαρακτήρας τῆς λυτρώσεως· πράγμα ποὺ σημαίνει ὅτι
ἑρμηνεύει τὸ μυστήριο τοῦ Σταυροῦ μὲ
ὅρους νομικούς, δικαστικούς. Ἡ διαπίστωση αὐτὴ εἶναι σωστὴ καὶ ὑπογραμμίζει τὴν κατεξοχὴν ἀδυναμία τῆς θεωρίας νὰ δώσει χῶρο στὴν ἀγάπη τοῦ
Θεοῦ.
Ὅσο ὅμως σωστὴ εἶναι ἡ ἐπισήμανση,
ἄλλο τόσο ἀποτελεῖ λάθος ἡ ἐξ ἀντιδράσεως πλήρης ἄρνηση κάθε σχετικῆς ἔννοιας καὶ ὁρολογίας, ἐξαιτίας τῆς
ὁποίας διαστρεβλώνεται ἡ ἴδια ἡ οὐσία
τοῦ μυστηρίου τοῦ Σταυροῦ.
Στὴν ἀνσέλμεια θεωρία, ὅπως ἤδη
ἔχουμε περιγράψει στὰ πρῶτα ἄρθρα,
ἡ ἁμαρτία λογίζεται ὡς προσβολὴ τῆς

42
τιμῆς τοῦ Θεοῦ, διότι διασαλεύει τὴν τάξη τοῦ κόσμου, ὅπως τὴν καθιέρωσε ὁ
Θεός. Ἀντίστοιχα στὴν προτεσταντικὴ
ἐκδοχὴ τῆς θεωρίας ἡ προσβολὴ ἀναφέρεται ὄχι τόσο στὴ θεία τάξη τοῦ κόσμου, ὅσο στὸν ἴδιο τὸν Θεό, θεωρεῖται
προσβολὴ τοῦ Θεοῦ ποὺ προκαλεῖ τὴ
δίκαιη ὀργή Του.
Ἀνεξαρτήτως τῆς λανθασμένης λύσεως ποὺ εἰσηγήθηκε ὁ Ἄνσελμος, καὶ
στὴ μία καὶ στὴν ἄλλη ἐκδοχὴ τονίζεται
σωστὰ ἡ βαρύτητα τῆς ἁμαρτίας. Δὲν
εἶναι κάτι μικρὸ καὶ ἀσήμαντο ἀκόμη
καὶ ἡ πιὸ μικρὴ καὶ ἀσήμαντη ἁμαρτία.
Ὁ Ἄνσελμος σωστὰ ἐπισήμανε πὼς ἡ
ἁμαρτία τοῦ ἀνθρώπου, ἂν καὶ εἶναι
παράπτωμα πεπερασμένου πλάσματος, ἐντούτοις, ἐπειδὴ ἀναφέρεται στὸν
Θεό, ἀποκτάει πολὺ μεγάλη βαρύτητα. Ἡ ἑρμηνεία τὴν ὁποία δίνει ἐν ἀναφορᾷ πρὸς τὴ δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ καὶ
ἡ λύση γιὰ τὴ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου
τὴν ὁποία εἰσηγεῖται εἶναι ἀναμφιβόλως
λανθασμένες, ἡ ἀρχική του ὅμως αὐτὴ
τοποθέτηση εἶναι σωστή.
Στὴ βάση λοιπὸν αὐτὴ θεωρούμενη ἡ
ἁμαρτία φανερώνει τὸ πραγματικὸ βάρος της καὶ τὶς ἀληθινὲς διαστάσεις της.
Καὶ κατανοοῦμε ὅτι ἔχει βαρύτητα ἀνυπολόγιστη καὶ διαστάσεις συμπαντικές.
Μιὰ καὶ μόνη ἁμαρτία τῶν Πρωτοπλάστων μπόρεσε νὰ διασαλεύσει ὅλο τὸ
σύμπαν καὶ νὰ προκαλέσει κοσμικὴ καταστροφή. Διότι αὐτὴ εἶναι ποὺ ἔφερε
τὸ κακὸ καὶ τὸν θάνατο στὸν κόσμο.
Θάνατο μάλιστα ὄχι μόνο τοῦ σώματος
ἀλλὰ καὶ τῆς ψυχῆς. Κι ὅταν κάνουμε
λόγο γιὰ θάνατο τῆς ψυχῆς, δὲν ἐννοοῦμε ἀσφαλῶς τὸν ἐξαφανισμό της ἀλλὰ τὸν χωρισμό της ἀπὸ τὸν Θεὸ ποὺ
εἶναι ἡ πηγὴ τῆς χαρᾶς καὶ τῆς ἴδιας
τῆς ζωῆς της. Ὅπως ἐπιγραμματικὰ τὸ
διατυπώνει ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεο-

ΑΡΙΘ. 2081, 15 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2014

λόγος: «εἷς θάνατος, ἡ ἁμαρτία· ψυχῆς
γὰρ ὄλεθρος»1.
Ὅπως πολὺ σωστὰ ἔχει τονιστεῖ, ἡ
προσωπικὴ ἁμαρτία τοῦ καθενὸς «εἶναι ἁμαρτία ὅλου τοῦ ἀνθρωπίνου γένους»2. Στὴν πραγματικότητα «εἶναι
πάντοτε ἔγκλημα κατὰ τῆς ἀγάπης τοῦ
Πατρὸς»3 καὶ ἐμφανίζεται «ἐν τῇ ἐφιαλτικῇ αὐτῆς οὐσίᾳ: ὡς αὐτοκτονία... ὡς
αἰώνιος ἔκπτωσις ἀπὸ τοῦ Δημιουργοῦ»4. Ἔτσι ἔνιωθαν τὴν ἁμαρτία οἱ ἅγιοι τοῦ Θεοῦ. Αὐτὴ τὴ μαρτυρία δίνει ὁ
π. Σωφρόνιος Σαχάρωφ γιὰ τὸν γέροντά του τόν ἅγιο Σιλουανὸ τὸν Ἀθωνίτη:
«Ἡ συνείδηση πὼς πρόσβαλε τὸν Θεό,
ἕνα τέτοιο Θεό, πράο καὶ ταπεινό, ἦταν
γι᾿ αὐτὸν ἡ χειρότερη κόλαση»5.
Τὸ πρῶτο λοιπὸν βασικὸ στοιχεῖο ποὺ
λειτούργησε θετικὰ στὸ νὰ υἱοθετηθοῦν
ἀπὸ τοὺς Ὀρθοδόξους ἔννοιες καὶ ὅροι
τῆς θεωρίας τοῦ Ἀνσέλμου εἶναι ἡ ὀρθὴ
θεώρηση τῆς βαρύτητας τῆς ἁμαρτίας,
ὅπως γίνεται δεκτὴ καὶ Ὀρθοδόξως.
Ἡ ἔντονα ἐπικριτικὴ στάση σημερινῶν θεολόγων γιὰ τοὺς συγγραφεῖς
ποὺ χρησιμοποιοῦν αὐτὴ τὴν ὁρολογία, σὲ μεγάλο βαθμὸ ὀφείλεται στὴν ἐκ
μέρους τους διαστροφὴ τῆς παραδοσιακῆς – ἁγιογραφικῆς καὶ πατερικῆς –
ἔννοιας τῆς ἁμαρτίας ὡς ἐνοχῆς καὶ ἡ
ἐκδοχή της ὡς ἁπλῆς ἀστοχίας.
Τὸ σημεῖο αὐτὸ εἶναι ἐξαιρετικὰ ἐνδιαφέρον, γι᾿ αὐτὸ καὶ θὰ τοῦ ἀφιερώσουμε τὸ ἑπόμενο ἄρθρο μας.
1. Ἐπιτάφιος εἰς τὸν πατέρα, P.G. 35, 1041.
2. Ἀρχιμ. Σωφρονίου, Περὶ προσευχῆς, ἔκδ. Ἱερᾶς
Μονῆς Τιμίου Προδρόμου, Ἔσσεξ Ἀγγλίας, 1993, σελ.
247.
3. Ἀρχιμ. Σωφρονίου, Ὀψόμεθα τὸν Θεὸν καθώς
ἐστι, ἔκδ. Ἱερᾶς Μονῆς Τιμίου Προδρόμου, Ἔσσεξ
Ἀγγλίας, 1992, σελ. 31.
4. Ἀρχιμ. Σωφρονίου, Ὀψόμεθα τὸν Θεόν..., σελ. 57.
5. Ἀρχιμ. Σωφρονίου, Ὁ ἅγιος Σιλουανὸς ὁ Ἀθωνίτης, ἔκδ. Ἱερᾶς Μονῆς Τιμίου Προδρόμου, Ἔσσεξ
Ἀγγλίας, 19984, σελ. 31.

Π

ολλὲς φορὲς κατὰ
τὴ θεία Του διδασκαλία ὁ Κύριός
μας Ἰησοῦς Χριστὸς τόνιζε τὴν ἀνάγκη τῆς μετανοίας. Χρησιμοποιοῦσε
εἰκόνες - παραβολὲς γιὰ νὰ
κατανοήσουν οἱ ἀκροατές
Του τὴ σπουδαιότητά της.
Μιὰ τέτοια παραβολὴ
εἶναι καὶ τῆς ἄκαρπης συκιᾶς, τὴν ὁποία καταγράφει
ὁ εὐαγγελιστὴς Λουκᾶς.
«Εἶχε κάποιος μιὰ συκιά», λέει ἡ παραβολή, «φυτεμένη μέσα στὸ
ἀμπέλι του, σὲ ἔδαφος
εὔφορο ποὺ καλλιεργοῦνταν συνεχῶς. Κάποτε πῆγε νὰ βρεῖ σ’ αὐτὴν
καρπό, μὰ δὲν βρῆκε τίποτε. Εἶπε τότε στὸν ἀμπελουργό:

«Ἄφες αὐτὴν καὶ τοῦτο τὸ ἔτος»
–Τρία χρόνια τώρα ἔρχομαι καὶ ζητῶ
καρπὸ ἀπὸ τὴ συκιὰ αὐτὴ καὶ δὲν βρίσκω τίποτε. Κόψ’ την λοιπὸν ἀπὸ τὴ
ρίζα. Γιατί νὰ πιάνει ἄδικα τὸν τόπο καὶ
νὰ ἀχρηστεύει τὸ μέρος αὐτὸ τῆς γῆς,
στὸ ὁποῖο θὰ μποροῦσε νὰ φυτευθεῖ
ἄλλο καρποφόρο δένδρο;
Ἐκεῖνος ὅμως τὸν παρακάλεσε:
–Κύριε, ἄφησέ την καὶ τούτη τὴ χρονιά, γιὰ νὰ σκάψω γύρω της καὶ νὰ τῆς
ρίξω κοπριά. Καὶ ἂν βέβαια κάνει καρπό, ἔχει καλῶς· ἐὰν ὅμως δὲν κάνει, τό-

τε νὰ τὴν κόψεις σὲ μιὰ μελλοντικὴ εὐκαιρία» (Λουκ. ιγ΄ 6-9).
Κατὰ τοὺς ἑρμηνευτὲς ἡ παραβολὴ
πρωτίστως βρίσκει ἐφαρμογὴ στὸ ἰουδαϊκὸ ἔθνος, ποὺ τόσο ὕψωσε καὶ τίμησε ὁ Θεός, ἀλλὰ τελικὰ ἐκεῖνοι ἀποδείχθηκαν ἀγνώμονες, ἀχάριστοι στὶς τόσες εὐεργεσίες τοῦ Θεοῦ καὶ ἄκαρποι,
χωρὶς ἀρετές. Γι’ αὐτὸ καὶ ὁ Κύριος ἐπέτρεψε τὴν καταστροφή τους.
Ἔχει ὅμως καὶ πλατύτερη ἐφαρμογὴ ἡ
παραβολὴ αὐτή, ἀφοῦ ἀναφέρεται καὶ

44
σὲ μᾶς τοὺς πιστοὺς χριστιανούς, ποὺ
ἀπολαμβάνουμε τὶς εὐεργεσίες, τὶς δωρεές, τὴ μακροθυμία τοῦ Θεοῦ.
Καθένας μας εἶναι σὰν τὸ δένδρο αὐτὸ
τῆς συκιᾶς, καθὼς μὲ τὸ ἅγιο Βάπτισμα
φυτευθήκαμε στὸ καλλιεργημένο εὔφορο χωράφι, στὸ γεώργιο τῆς Ἐκκλησίας
τοῦ Χριστοῦ. Ἐκεῖ ὅπου ὁ μεγάλος ἀμπελουργός, ὁ Χριστός, μᾶς προσφέρει
ὅλα τὰ μέσα, ὥστε τὸ δένδρο αὐτὸ τῆς
ψυχῆς μας νὰ φέρει καρπούς. Δὲν ἀρκοῦν τὰ φύλλα. Αὐτὰ εἶναι μόνο γιὰ ἐξωτερικὸ στολισμό.
Μᾶς καλεῖ ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ νὰ ἐξετάσουμε τὸν ἑαυτό μας, ἂν ζοῦμε μὲ μετάνοια, ἂν ἀνταποκρινόμαστε πράγματι στὴν πίστη τὴν ὁποία ὁμολογοῦμε καὶ
ἂν ἔχουμε καρποὺς ἀρετῆς καὶ ἁγιότητας.
Περιμένει ὁ Θεὸς νὰ παρουσιάσουμε
κάποιους καρποὺς ἀρετῆς σὲ ὅλες τὶς
ἡλικίες τῆς ζωῆς μας, νεανική, ὥριμη,
γεροντική.
Ζητάει ἀπὸ μᾶς ζωὴ σύμφωνη μὲ τὸ
ἅγιο Εὐαγγέλιό Του. Ἀγώνα συνεχή,
συνειδητὴ συμμετοχὴ στὰ ἅγια Μυστήρια, σκέψεις, λόγια, διαθέσεις, ἔργα ποὺ
νὰ φέρουν τὴ σφραγίδα τῆς ἀρετῆς καὶ
ἁγιότητας.
Ἂν εἴμαστε ἄκαρποι χριστιανοί, γινόμαστε ἐπιζήμιοι, ἐπιβλαβεῖς πρῶτα στὸν
ἴδιο τὸν ἑαυτό μας καὶ ἔπειτα μὲ τὸ κακὸ
παράδειγμά μας στοὺς γύρω μας. Χρησιμοποιοῦμε τὴ μακροθυμία τοῦ Θεοῦ
γιὰ κακίες καὶ ἐπιβαρύνουμε τὴ θέση μας.
Τότε αὐστηρὴ ἔρχεται ἡ ἀπόφαση τοῦ
Θεοῦ: «Ἔκκοψον αὐτήν».
Ἐπεμβαίνει ὅμως ἡ ἀγάπη τοῦ Κυρίου μας, ὅπως διαβάζουμε στὴν παραβολή, καὶ ζητάει παράταση ζωῆς: «Ἄφες
αὐτὴν καὶ τοῦτο τὸ ἔτος». Ἄφησέ την καὶ
αὐτὴ τὴ χρονιά. Δῶσε μιὰ εὐκαιρία ἀκόμη.

ΑΡΙΘ. 2081, 15 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2014

Καὶ Ἐκεῖνος μᾶς παρέχει ἀκόμη μιὰ
προθεσμία γιὰ μετάνοια καὶ σωτηρία.
Μὲ τὴν προθεσμία μᾶς δίνεται ἡ δυνατότητα νὰ ξεκινήσουμε καινούργια ζωὴ ἀφήνοντας πίσω τὰ λάθη τοῦ παρελθόντος, τὰ ὁποῖα σβήνει ἡ μετάνοια, νὰ καταβάλουμε νέους κόπους, νὰ προσευχηθοῦμε περισσότερο.
Αὐτὴ ἡ παράταση τῆς ζωῆς μᾶς κάνει νὰ μὴν ἀπελπιζόμαστε γιὰ κανέναν
ἁμαρτωλὸ οὔτε γιὰ τὸν ἑαυτό μας· ἔχει
ὁ Θεὸς τὴν ὥρα τῆς χάριτος γιὰ τὸν καθένα.
Μὴν ξεχνοῦμε ὅμως πὼς αὐτὴ ἡ προθεσμία ἔχει καὶ ὁρισμένη διάρκεια. Τόση ὅση χρειάζεται γιὰ νὰ μετανοήσει ὁ
ἄνθρωπος.
Ἀλλ’ ἐὰν τελικὰ ὁ ἁμαρτωλὸς δὲν φέρει πνευματικοὺς καρποὺς μετανοίας, ἡ
δίκαιη ἀπόφαση τοῦ Θεοῦ θὰ ἐπέλθει
καὶ θὰ θέσει τέρμα στὴν ἄκαρπη πορεία
τῆς ζωῆς του.
Ἀντίθετα, οἱ καρποφόροι χριστιανοὶ
θὰ προκαλέσουμε χαρὰ ὄχι μόνο στὸν
ἑαυτό μας ἀλλὰ καὶ στὸν οὐρανό. Τὸ
παράδειγμα τῆς μετανοίας μας θὰ προκαλέσει θαυμασμὸ καὶ θὰ ὁδηγήσει καὶ
ἄλλους στὴ μετάνοια, καὶ τοὺς εὐσεβεῖς
σὲ μεγαλύτερη εὐσέβεια πρὸς δόξαν
Θεοῦ. Αὐτὴ ἡ μετάνοια θὰ μᾶς χαρίζει τὴ
βεβαιότητα καὶ τὴν ἐλπίδα πὼς δὲν θὰ
κοποῦμε, ἀλλὰ θὰ μεταφυτευθοῦμε ἀπὸ
τὴν ἐπίγεια ἄμπελο στὴν ἐπουράνια.
Καινούργιο ἔτος ἀνοίγεται μπροστά
μας. Ἔτος μετανοίας νὰ εἶναι γιὰ ὅλους
μας. Ἂς δοῦμε πιὸ ὥριμα, πιὸ σοβαρά,
πιὸ πνευματικὰ τὴ νέα χρονιά. Νὰ τὴν
δοῦμε ὡς παράταση ζωῆς ποὺ μᾶς χαρίζει ὁ ἅγιος Θεός. Παράταση ζωῆς σημαίνει παράταση ἀγῶνος, ἀφοῦ ζωὴ
χωρὶς ἀγώνα δὲν ἔχει νόημα, σκοπό.
Μὴν ἀφήσουμε λοιπὸν αὐτὴ τὴν εὐκαιρία νὰ χαθεῖ!

Μ

έρες Γενάρη. Πέρασε κιόλας ἕνας
μήνας ἀπὸ τότε... Καὶ στὴν καρδιὰ
τοῦ πατέρα ἐξακολουθεῖ νὰ ἠχεῖ
ἔντονα ἀκόμη ἡ φωνὴ τοῦ πρώτου παιδιοῦ του, τοῦ Χρήστου: «Τὰ κατάφερα»!
Δὲν ἔκρυβε ἐγωισμὸ αὐτή του ἡ φράση.
Δὲν τό ’πε δυνατά, χαμηλόφωνα τό ’πε,
μπαίνοντας στὸ σπίτι – ἀρχὲς Δεκέμβρη
ἦταν – ἕνα μεσημέρι γυρίζοντας ἀπὸ τὸ
σχολεῖο. «Τὰ κατάφερα»! Ἦταν ἡ πρώτη
του δυνατὴ νίκη, ὄχι στὰ μαθήματα, οὔτε
στὸ παιχνίδι ἀλλὰ στὴν ὁμολογία.
Ἂς πήγαινε Β΄ Δημοτικοῦ ὁ Χρῆστος.
Ὁδηγημένος ἀπὸ βρέφος στῆς Ἐκκλησίας τὰ νάματα – πρῶτος ἀπὸ 4 ἀδέλφια –
βρέθηκε μπροστὰ σὲ δίλημμα. Ἡ τάξη του
εἶχε ἀναλάβει τὴ χριστουγεννιάτικη γιορτή, ἄχρωμη ἀπὸ πνεῦμα χριστιανικό. Τὸ
θεατρικὸ θὰ εἶχε θέμα τὸν στρουμπουλὸ
δυτικόφερτο ψεύτικο ἁι - Βασίλη μὲ καλικάντζαρους καὶ ξωτικά, ποὺ τὸν ντύνουν
στὰ κόκκινα καὶ τὸν φέρνουν νὰ μοιράζει
δῶρα. Τίποτε ἄλλο. Ὁ Χρῆστος ἔπρεπε ὑποχρεωτικὰ νὰ λάβει μέρος. Ἡ δασκάλα
τῆς τάξης του τὸν πρότεινε γιὰ καλικάντζαρο. Ἐκεῖνος ἀρνήθηκε. Τοῦ πρότεινε
μετὰ νὰ γίνει ξωτικό. Ὁ Χρῆστος τὸ δέχτηκε χωρὶς ἰδιαίτερη συγκίνηση. Δὲν μποροῦσε νὰ κάνει κι ἀλλιῶς. Μέσα του ὅμως
ἔμενε ἡ ἀπορία: Πόσο διαφορετικὰ ἦταν
στὸ περσινὸ ἰδιωτικὸ σχολεῖο στὴν Πεύκη, μὲ τὴ γιορτὴ ποὺ μοσχοβόλαγε ἀπὸ

τὴ χάρη τῆς Βηθλεέμ. Νὰ μποροῦσε νὰ γίνει βοσκός, μάγος, Ἰωσήφ, ἀστέρι, ἀγγελάκι... Πόσο ὄμορφα ἦταν τότε!
Οἱ μέρες κυλοῦσαν. Ἀπεργίες ἔφερναν
πίσω τὶς πρόβες. Ὁ μικρὸς ἀδημονοῦσε.
Πότε θὰ ἀρχίσουν; «Κάθε ἐμπόδιο γιὰ καλό», τοῦ ’λεγε ἡ μητέρα του, ποὺ δὲν εἶχε
μπορέσει μὲ τὴν εὐγενικὴ παράκλησή της
πρὸς τὴ δασκάλα τοῦ Χρήστου νὰ ἀλλάξει τὸ σκέτς. Τὸ μικρό της παιδὶ τὸ ἄφηνε
ἐλεύθερο νὰ ἐπιλέξει ὅ,τι ἤθελε, σεβόμενη τὴν εὐαισθησία τῆς ψυχῆς του, ἀλλὰ
καὶ τὴν ὡριμότητα τῆς σκέψεώς του. Τὸ
μόνο ποὺ τοῦ εἶπε ἦταν: «Δὲν ρωτᾶς καὶ
τὸν Πνευματικό σου;».
Βλέπετε, στὶς μέρες μας ὑπάρχουν μικρὰ παιδιὰ ποὺ αἰσθάνονται τὴν ἀνάγκη
καὶ θέλουν νὰ πηγαίνουν σὲ Ἐξομολόγο
γιὰ νὰ βγάζουν τὰ πρῶτα μικρὰ ἀγκάθια
ποὺ ματώνουν τὴν ψυχή τους.
Τὴν ἑπόμενη μέρα ὁ Χρῆστος ζήτησε
τὸν Πνευματικὸ γιὰ συζήτηση. Ἄνοιξε διάλογο μὲ τὸν ἱερέα Ἐξομολόγο του, ὅσο
μπορεῖ ἕνα παιδὶ νὰ συνομιλήσει γιὰ τέτοια θέματα.
Στὸ τέλος ἄκουσε ἀπὸ τὸ στόμα τοῦ
Πνευματικοῦ του γιὰ τὴν ἀπιστία ποὺ ὑπάρχει γύρω μας. Ἄκουσε ἀκόμα ὅτι οἱ
μεγάλοι κυβερνῆτες τῆς γῆς δὲν θέλουν
τὸν Χριστὸ νὰ κυβερνάει τὸν κόσμο, καὶ
Τὸν πολεμοῦν ἢ Τὸν κρύβουν ἀπὸ τὰ μάτια τῶν μεγάλων ἀλλὰ καὶ τῶν μικρῶν. Ὁ

«Τὰ κατάφερα»!

Ἀληθινὴ ἱστορία

46

ΑΡΙΘ. 2081, 15 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2014

μικρὸς Χρῆστος ἄκουγε τελείως σιωπηλός, μὲ ἕνα βλέμμα ἀπορίας. Ἄρχισε νὰ νιώθει
ντροπὴ γιατὶ δέχθηκε νὰ γίνει ξωτικὸ σὲ γιορτὴ γιὰ τὴ Γέννηση τοῦ Χριστοῦ.
–Πηγαίνεις στὸ Κατηχητικό, Χρῆστο;
–Ναί, στὴν ἐνορία μου κάθε Κυριακή, στὰ μικρά.
–Πηγαίνεις στὴν ἐκκλησία;
–Κάθε Κυριακὴ μὲ ὅλη τὴν οἰκογένειά μου.
Νέα ἔκδοση
–Τὶς ἤξερα τὶς ἀπαντήσεις σου, Χρῆστο. Ἤθελα ὅμως
νὰ
τὶς πεῖς, γιὰ νὰ τὶς ἀκούσει ὁ Κύριος ἀπὸ τὸ δικό σου
Ἀρχιμ. Γεωργίου Δ. Μπίζα
στόμα καὶ νὰ χαρεῖ. Ἂν λοιπὸν ἀγαπᾶς τὸν Χριστό, γνώριζε ὅτι σήμερα σοῦ χαρίζει μιὰ μοναδικὴ εὐκαιρία: νὰ ὁμολογήσεις τὴν πίστη σου σ’ Αὐτὸν καὶ νὰ ἀρνηθεῖς νὰ γίνεις ξωτικό. Σκέψου το καλά μόνος σου. Ὅ,τι θέλεις κάνε.
Τὸ παιδὶ ἔμεινε σιωπηλό. Ἐλαφρὰ βούρκωσε. Κατέβασε τὰ μάτια. Μιὰ μάχη γινόταν μέσα του. Ἀφοῦ εἶχε ὑποσχεθεῖ στὴ δασκάλα του, πῶς νὰ ἀρνηθεῖ τώρα; Σήκωσε
μετὰ τὰ μάτια. Κοίταξε τὸν Πνευματικό του καὶ τοῦ εἶπε:
«Ἐγὼ ξωτικό; Ὄχι!». Πῆρε τὴν εὐχή του κι ἔφυγε γιὰ τὸ
σπίτι μὲ τὸν πατέρα του.
Τὴν ἑπόμενη μέρα ὁ Χρῆστος μπροστὰ στὴ δασκάλα
του ἔλεγε: «Κυρία, δὲν θέλω νὰ πάρω μέρος στὴ γιορτή.
Τὸ γιατί, ρωτῆστε τοὺς γονεῖς μου». Ἡ δασκάλα κοίταξε
μὲ ἀπορία τὸ παιδί. Τὸ θαύμασε γιὰ τὸ θάρρος του. Δὲν
ἔφερε καμία ἀντίρρηση στὴν ἀπόφασή του. Κατάλαβε ὅτι
τοῦτο τὸ παιδὶ θυσίαζε κάτι ποὺ ἀγαποῦσε γιὰ μιὰ ἄλλη
ἀγάπη. Ὁ Χριστὸς εἶχε νικήσει. Ὁ Χρῆστος θὰ γιόρταζε τὰ
καλύτερα Χριστούγεννα!
❁ ❁ ❁
Πάνω ἀπὸ τὸ μικρὸ κρεβατάκι του κρέμεται τώρα μιὰ
Ἡ νέα μας αὐτὴ ἔκδοση ἐξεεἰκόνα τῆς Γεννήσεως. Καὶ πίσω γραμμένη ἡ ἀφιέρωση:
τάζει μὲ τρόπο ἁπλὸ καὶ κατα«Στὸ ἀγαπητό μας παιδὶ καὶ φίλο καὶ ὁμολογητὴ τοῦ Χρινοητὸ τὸ καθῆκον τοῦ ἐκκληστοῦ, Χρῆστο! Σοῦ εὐχόμαστε χρόνια πολλά! Ὁ γεννησιασμοῦ. Ἀναλύει ποιὸ εἶναι
θεὶς Χριστὸς νὰ σὲ εὐλογεῖ καὶ νὰ σὲ προστατεύει πάντοτὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ στὸ θέμα
τε. Καὶ ποτὲ κανεὶς νὰ μὴ σοῦ κλέψει ἀπὸ τὴν καρδιά σου
αὐτό, ποιὰ ἡ Παράδοση τοῦ
τὴν πίστη. Μὲ ἀγάπη Χριστοῦ σέ φιλοῦμε θερμά. Οἱ γοἔθνους μας, γιατί δὲν πρέπει
νεῖς σου» 25.12.2013.
νὰ καταλύεται ἡ ἀργία τῆς Κυ❁ ❁ ❁
ριακῆς μὲ βάση τὶς Διδαχὲς
τοῦ ἁγίου Κοσμᾶ τοῦ Αἰτωλοῦ,
«Τὰ κατάφερα»!
καὶ ἀναλύει τὶς μεγάλες ὠφέΠοτέ του δὲν πίστεψε ὁ πατέρας ὅτι τὸ πρῶτο του, μιλειες ποὺ προέρχονται ἀπὸ
κρὸ παιδί, τὸ ζωηρὸ καὶ ἀνήσυχο θὰ μποροῦσε νὰ τολμήτὸν τακτικὸ ἐκκλησιασμό.
σει καὶ νὰ νικήσει σὲ μιὰ τέτοια δύσκολη μάχη.
Πρέπει νὰ διαβασθεῖ καὶ νὰ
Γενάρης. Στὸ δωμάτιο τῶν παιδιῶν του κοιτᾶ τὴν εἰκόδιαδοθεῖ ἀπὸ ὅλους τοὺς πινα
τῆς Γεννήσεως καὶ προσεύχεται: «Τὸ παιδί μου, Κύριε,
στοὺς Χριστιανοὺς στὴν κρίνίκησε.
Τώρα εἶναι ἡ δική μου σειρὰ στὴν ἀρχὴ τοῦ καισιμη περίοδο ποὺ διέρχεται ἡ
νούργιου
χρόνου. Νὰ νικήσω κι ἐγὼ στὸν δικό μου ἀγώΠατρίδα μας. Σελίδες 31.
να».
Τιμᾶται 1 €.

Κάθε Κυριακὴ
στὴν Ἐκκλησία

Οἱ «μεγάλοι»

Α

ν προσέξουμε τὶς ἑορτὲς αὐτοῦ τοῦ
μηνός, τοῦ Ἰανουαρίου, παρατηροῦμε ὅτι κατ’ αὐτὸν ἑορτάζουν οἱ
περισσότεροι Ἅγιοι ποὺ ἔχουν χαρακτηρισθεῖ στὴν Ἱστορία ὡς «μεγάλοι».
Τὴν πρώτη τοῦ μηνὸς ἔχουμε τὴ μνήμη τοῦ Μεγάλου Βασιλείου, τοῦ Φωστῆρος τῆς Καισαρείας.
Στὶς δεκαεπτὰ τοῦ μηνὸς ἑορτάζουμε
τὴ μνήμη τοῦ ἁγίου Ἀντωνίου τοῦ Μεγάλου καὶ Καθηγητοῦ τῆς ἐρήμου καὶ
προστάτου τοῦ Μοναχισμοῦ.
Τὴν ἑπόμενη ἡμέρα, δεκαοκτὼ Ἰανουαρίου, ἑορτάζει μαζὶ μὲ τὸν ἅγιο Κύριλλο καὶ ὁ Μέγας Ἀθανάσιος, ὁ ὑπέρμαχος καὶ ἀτρόμητος ἀγωνιστὴς τῆς
Ὀρθοδοξίας καὶ πολέμιος τῶν αἱρετικῶν.
Δύο μέρες ἀργότερα, στὶς εἴκοσι τοῦ
μηνός, πανηγυρίζουμε τὴ μνήμη τοῦ
θαυμαστοῦ ἀσκητοῦ τῆς Ὀρθοδοξίας
μας ὁσίου Εὐθυμίου τοῦ Μεγάλου.
Καὶ κλείνει ὁ μήνας μὲ τὴν ἑορτὴ ὄχι
ἁπλῶς τῶν μεγάλων ἀλλὰ τῶν μεγί-

στων Τριῶν Ἱεραρχῶν Βασιλείου, Γρηγορίου καὶ Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου.
Καὶ σὲ ἄλλους μῆνες βέβαια ἀναφέρονται Ἅγιοι μὲ τὸν τίτλο τοῦ «μεγάλου». Ἐδῶ περιοριστήκαμε μόνο στὸν
Ἰανουάριο.
Ἀλλὰ καὶ ὅλοι οἱ Ἅγιοί μας γενικά, ἔστω καὶ ἂν δὲν λέγονται «μεγάλοι», εἶναι σπουδαῖοι καὶ μεγάλοι.
Ὅσοι πάντως μνημονεύονται αἰωνίως μέσα στὴν Ἱστορία μὲ τὸν τίτλο τοῦ
«μεγάλου» ἀπέκτησαν τὸν τιμητικὸ αὐτὸν τίτλο ἐπάξια. Τοὺς ὀνόμασαν «μεγάλους» οἱ ἴδιοι οἱ σύγχρονοί τους βλέποντας τὴ ζωή τους, τὴ δράση τους,
τὴν ἁγιότητά τους, τὴν προσφορά τους
στὴν κοινωνία, τοὺς ἀγῶνες τους γιὰ τὴ
βοήθεια τῶν συνανθρώπων τους. Τοὺς
ὀνόμασαν «μεγάλους» θαυμάζοντας
τὴν αὐταπάρνησή τους, τὸ γενναῖο καὶ
ἡρωικὸ φρόνημά τους, τὴν ἀσυμβίβαστη σταθερότητα στὶς ἀρχές τους, τὴν
ἀποστροφὴ τῆς αἱρέσεως καὶ τῆς ἁμαρτίας· θαυμάζοντας ἀκόμη τὴν πλήρη

48
ταύτιση τῆς ζωῆς τους πρὸς τὶς ἐντολὲς τοῦ Εὐαγγελίου, τὴν ἀπόλυτη συμφωνία τῆς συμπεριφορᾶς τους
πρὸς τὰ λόγια τους, πρὸς τὰ κηρύγματα καὶ τὰ γραπτά
τους, τὴν ἀληθινὴ ἀγάπη τους πρὸς τὸν Θεὸ καὶ τοὺς
ἀνθρώπους.
Αὐτοί, οἱ Ἅγιοί μας, εἶναι οἱ ἀληθινὰ «μεγάλοι». Ὄχι
ὅπως ὁ κόσμος ἀντιλαμβάνεται τοὺς μεγάλους θαυμάζοντας ὁρισμένα ἐπιφανειακά, πρόσκαιρα χαρίσματά τους. Οἱ «μεγάλοι» τοῦ κόσμου σύντομα λησμονοῦνται. Ἔπειτα ἀπὸ λίγα χρόνια σπανίως γίνεται λόγος γι’ αὐτούς. Μερικοὺς μάλιστα μεγάλους τοῦ κόσμου τὰ σκάνδαλά τους, κάποτε καὶ ἡ ζωή τους ἡ ἰδιωτική, τοὺς ἀποδεικνύουν πολὺ μικρούς.
Ἀντίθετα, οἱ ἀληθινὰ «μεγάλοι», οἱ Ἅγιοι τῆς Ἐκκλησίας, ὅσοι αἰῶνες κι ἂν πέρασαν – καὶ ἂν περάσουν
– δὲν χάνουν καὶ δὲν θὰ χάσουν τίποτε ἀπὸ τὴ μεγαλοσύνη τους. Διότι τὸ μεγαλεῖο τους τὸ ἔχει ἐπισφραγίσει
ὁ ἴδιος ὁ παντογνώστης καὶ ἀλάθητος Κύριος μὲ τοὺς
λόγους του: «Ὃς δ’ ἂν ποιήσῃ καὶ διδάξῃ, οὗτος μέγας
κληθήσεται ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν» (Ματθ. ε΄ 19).
Αὐτὸς ποὺ θὰ ἐφαρμόσει ὅλες ἀνεξαιρέτως τὶς ἐντολὲς
τοῦ θείου Νόμου καὶ θὰ διδάξει καὶ τοὺς ἀνθρώπους μὲ
τὰ λόγια του καὶ τὸ παράδειγμά του νὰ κάνουν τὸ ἴδιο,
θὰ ἀναγνωρισθεῖ μέγας στὴ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ.
Αὐτὸ ἔκαναν ὅλοι οἱ Ἅγιοι τῆς Ἐκκλησίας μας, οἱ ὄντως μεγάλοι, γι’ αὐτὸ καὶ μεγαλύνονται καὶ δοξάζονται
αἰώνια.
Τὰ λόγια ὅμως τοῦ Κυρίου ποὺ προαναφέραμε μᾶς
ἐπιτρέπουν νὰ σκεφθοῦμε ὅτι ἡ ἀληθινὴ μεγαλοσύνη
δὲν εἶναι προνόμιο ὁρισμένων μόνο ἀνθρώπων. Ὅλοι
μας μποροῦμε ἀλλὰ καὶ καλούμαστε νὰ γίνουμε «μεγάλοι». Τὸ ἀμαράντινο στεφάνι τῆς δόξας αὐτῆς τῆς
μεγαλοσύνης θὰ δοθεῖ σὲ καθένα ποὺ ἀγωνίζεται στὴ
ζωή του νὰ εἶναι συνεπὴς στὰ καθήκοντά του εἴτε εἶναι
οἰκογενειάρχης εἴτε ὄχι, εἴτε εἶναι κληρικὸς εἴτε λαϊκός.
Σὲ καθένα ποὺ τηρεῖ καθαρὸ τὸν ἑαυτό του ἀπὸ τοὺς
ρύπους τῆς ἁμαρτίας καὶ ζεῖ μὲ τὸ ὅραμα τῆς Βασιλείας
τῶν οὐρανῶν. Σὲ καθένα ποὺ πορεύεται στὴ ζωή του
ἔχοντας σὰν πυξίδα τὴν ἀλήθεια καὶ τὴ ζωὴ τῆς Ὀρθοδοξίας μας. Τὸ ὑπόσχεται ὁ Θεάνθρωπος Κύριός μας
λέγοντας: «Γίνου πιστὸς ἄχρι θανάτου, καὶ δώσω σοι
τὸν στέφανον τῆς ζωῆς» (Ἀποκ. β΄ 10).

ΜΕΡΟ
ΕΝΘ Η Ι Α Ν Ι ΚΟ
Π
Α
Κ
∆Ε
Ρ Ι ΣΤ
Ο ΞΟ Χ
Ο Ρ Θ Ο∆ Ε Ρ Ι Ο∆ Ι Κ Ο
Π
Ἐκδότης: Ἀδελφότης Θεολόγων
«Ο ΣΩΤΗΡ» Σ.Α.
Ἰσαύρων 42 - 114 72 ΑΘΗΝΑΙ
Τηλ. ∆ιευθύνσεως:
210.3622108.
Τηλεομοιότυπο:
210.3621286.
∆ιευθυντὴς Συντάξεως:
Νικόλαος Π. Βασιλειάδης
Ἰσαύρων 42 - 114 72 ΑΘΗΝΑΙ
Ἐκτύπωση:
Α. Μαχαλιώτης & Α. Γκιούλης Ο.Ε.
Πετμεζᾶ 80
202 00 ΚΙΑΤΟ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ
Τιμὴ φύλλου: Εὐρὼ 0,50.

Ἐτήσια συνδρομή:
Κύπρου:
Ἐξωτερικοῦ:

Εὐρὼ 12
Εὐρὼ 20
Εὐρὼ 35

Ἡ συνδρομὴ ἀποστέλλεται μὲ ταχυδρομικὴ ἐπιταγὴ στὸ Γραφεῖο τοῦ Περιοδικοῦ (πληροφορίες στὸ
τηλ. 210.3608533) ἢ καταβάλλεται στὰ παρακάτω
Γραφεῖα - Παραρτήματά
μας, ὅπου διατίθενται καὶ
τὰ βιβλία τῶν ἐκδόσεών
μας:
ΑΘΗΝΩΝ
Σόλωνος 100 (106 80 ΑΘΗΝΑ).
Τηλ. 210.3624349. Fa x 210.3637108.

ΠΕΙΡΑΙΩΣ
Φίλωνος 34α (185 31 ΠΕΙΡΑΙΑΣ).
Τηλ. καὶ F a x 210. 4179022.

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
Πλατεία Ἁ γί ας Σοφίας 6
(546 22 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ).
Τηλ. 2310.272739. F a x 2310.272736.

ΠΑΤΡΩΝ
Γούναρη 45 (262 21 ΠΑΤΡΑ).
Τηλ. καὶ F a x 2610.278993.

ΚΥΠΡΟΥ
Ἑλλάδος 115 (3041 ΛΕΜΕΣΟΣ).
Τηλ. 25.355081. F a x 25.828571.

Νέοι
συνδρομητὲς
στὸ τηλέφωνο
210.3608533.

w w w.osotir.gr
e-mail: adosotir@otenet.gr
ΙSSN: 1106 -3777
Kωδικὸς ΕΛΤΑ: 011668.