Οι παλιζσ φωτογραφίεσ και ειδικότερα τθσ Ακινασ πάντα με ςυγκινοφςαν από μικρό

παιδί. Με ζκαναν να αναλογιςτϊ τθν διαδρομι τθσ ςτο πζραςμα τθσ ιςτορίασ και να
κατανοιςω πόςο τα πράγματα ζχουν αλλάξει .
Ακόμα και ςιμερα ςτον τακτικό μου Σαββατιάτικο περίπατο ςτο Μοναςτθράκι
κάκομαι ςτα παλιατηίδικα και χαηεφω ότι το πιο παλιό από φωτογραφίεσ, εφθμερίδεσ
τθσ εποχισ, παλιά καρτ ποςτάλ και αντικείμενα. Νοερά ηω ςτθν παλιά Ακινα.

Κα ικελα να μοιραςτϊ μαηί ςασ μερικζσ φωτογραφίεσ που βρικα από διάφορεσ
φωτογραφικζσ πθγζσ και που πραγματικά μερικζσ είναι ςπάνιεσ. Επίςθσ να ςασ
μεταφζρω μερικά λαογραφικά και ιςτορικά ςτοιχεία για τθν παλιά Ακινα και για τισ
ςυνικειεσ των παλιϊν Ακθναίων. Κάποια ίςωσ τα ξζρετε, κάποια τα ζχετε ακοφςει
και κάποια ίςωσ ςασ διαφεφγουν.
Μζςω τoυ μικροφ άλμπουμ μου που με αρκετό κόπο και μεράκι κατόρκωςα
επιτζλουσ να φτιάξω, κα κάνουμε μαηί μια βόλτα ςτθν Ακινα του παρελκόντοσ. Κα
δοφμε ότι όλα ζχουν αλλάξει. Τα περιςςότερα τα καταςτρζψαμε άδικα. Μόνοσ
ςτακερόσ ζχει παραμείνει, ο βράχοσ τθσ Ακρόπολθσ, αιϊνιοσ παρατθρθτισ τθσ
Ακινασ που με κλίψθ κυμάται τθν παλιά απλότθτα και ομορφιά τθσ.
Γιϊργοσ Σμυρνιοφδθσ

Οι πρϊτοι ξζνοι περιθγθτζσ ςυνοδευόμενοι από φωτογράφουσ ςτα μζςα του 19ου αιϊνα
«πακιαςμζνοι» οπαδοί των ταξιδιϊν και ςυνάμα ςταλμζνοι από τα μεγάλα ζντυπα του
εξωτερικοφ, ζφταναν ςτθν Ακινα με τισ ογκϊδεισ μθχανζσ τουσ και το βαρφ εξοπλιςμό τουσ,
φςτερα από ζνα μακρφ, κουραςτικό ταξίδι, ςυχνά επικίνδυνο, ζτοιμοι να αντιμετωπίςουν κατά τθ
διαμονι τουσ, τθ ηζςτθ, τθν ζλλειψθ νεροφ, τθ ςκόνθ, τα ζντομα, τισ μεταδοτικζσ αςκζνειεσ και τα
προβλιματα ςυνεννόθςθσ με τουσ ντόπιουσ αχκοφόρουσ και δραγουμάνουσ (μεταφραςτζσ τθσ
εποχισ).

Τθν τελευταία εικοςαετία του 19ου αιϊνα, θ φωτογραφία ετοιμάηεται να ειςζλκει δυναμικά ςτον
επόμενο αιϊνα. Χάρθ ςτθν τεχνικι τθσ εξζλιξθ, ιδιαίτερα με τθν κακιζρωςθ του εφκαμπτου φιλμ
(1880), αποκτά τθ δυνατότθτα να αποτυπϊνει τθν κίνθςθ, ϊςτε ο φακόσ να γίνεται μάρτυρασ των
γεγονότων. Εξάλλου θ κυκλοφορία των πρϊτων φορθτϊν φωτογραφικϊν μθχανϊν (1889)
ενκαρρφνει πολλοφσ εραςιτζχνεσ να δοκιμάςουν τισ ικανότθτζσ τουσ.

Ο φωτογράφοσ Fred Boissonnas

ΣΡΑΝΛΑ ΦΩΤΟΓ΢ΑΦΛΑ. ΑΡΠ ΤΛΣ Ρ΢ΩΤΕΣ ΦΩΤΟΓ΢ΑΦΛΕΣ ΤΘΣ ΑΚ΢ΟΡΟΛΘΣ ΛΛΓΟ Ρ΢ΛΝ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΟΥ 19 ΟΥ ΑΛΪΝΑ.
Θ ΦΩΤΟΓ΢ΑΦΛΑ ΕΜΝΑΛ Τ΢ΑΒΘΓΜΕΝΘ ΑΡΠ ΤΟΝ ΛΟΦΟ ΤΟΥ ΦΛΛΟΡΑΡΡΟΥ . ΤΟ ΗΕΥΓΑ΢Λ ΡΟΥ ΑΤΕΝΛΗΕΛ ΤΘΝ ΑΚ΢ΟΡΟΛΘ
ΕΜΝΑΛ ΞΕΝΟΛ ΡΕ΢ΛΘΓΘΤΕΣ ΑΝ Κ΢ΛΝΟΥΜΕ ΑΡΠ ΤΘΝ <<Φ΢ΑΓΚΛΚΘ>> ΕΝΔΥΜΑΣΛΑ ΠΡΩΣ ΤΘΝ ΑΡΟΚΑΛΟΥΣΑΝ ΟΛ
ΦΟΥΣΤΑΛΕΝΟΦΟ΢ΟΛ ΑΚΘΝΑΛΟΛ ΤΘΣ ΕΡΟΧΘΣ.
(Φωτογραφικό αρχείο Mουςείου Mπενάκη)

Στισ 30 Σεπτεμβρίου του 1852, μια φοβερι κφελλα ξζςπαςε ξαφνικά ςτον ουρανό τθσ Ακινασ. Ιταν μια κφελλα
που -όπωσ καταγράφθκε από τουσ κατοίκουσ τθσ εποχισ- κυριολεκτικά ςάρωςε οτιδιποτε ςυνάντθςε ςτο
πζραςμα τθσ. Δζντρα ξεριηϊκθκαν, ςπίτια γκρεμίςτθκαν, αλλά, το κυριότερο, θ μια από τισ τρεισ κολϊνεσ που
ζςτεκαν χωριςτά από τισ υπόλοιπεσ ςτο ναό του Ολυμπίου Διόσ, ςτο κζντρο τθσ πόλθσ, κατζπεςε. Το ςυμβάν
αυτό κεωρικθκε τόςο ςθμαδιακό από τουσ Ακθναίουσ, ϊςτε επί πολλζσ δεκαετίεσ αργότερα, όταν ικελαν να
προςδιορίςουν τθν εποχι εκείνθ, ζλεγαν χαρακτθριςτικά: «τον καιρό τθσ κολϊνασ».

Σπάνια φωτογραφία εφθμερίδασ τραβθγμζνθ από τισ παρυφζσ τθσ Ακρόπολθσ. Θ χρονολογία
άγνωςτθ, εικάηεται γφρω ςτο 1860. Διακρίνεται θ πφλθ του Αδριανοφ και οι ςτιλεσ του Ολυμπίου
Διόσ. Διακρίνετε θ πεςμζνθ κολϊνα .Ραρατθρείςτε ότι το Ηάππειο που αποπερατϊκθκε το 1874 δεν
ζχει ακόμθ καταςκευαςτεί και βζβαια το μεταγενζςτερο Ρανακθναϊκό ςτάδιο.
(Φωτογραφικό αρχείο Mουςείου Mπενάκη)

ΑΘΗΝΑΙ 1861
Θ λεγόμενθ Ρφλθ του ΢ωμαίου Αυτοκράτορα Αδριανοφ δεςπόηει ακόμθ και ςιμερα ςτθν Ακινα από το 125
μ.χ. Ραρατθροφμε ςτθν φωτογραφία ότι ςτα μζςα του 19ου αιϊνα θ νοτιανατολικι περιοχι κάτω από τθν
Ακρόπολθ ιταν εντελϊσ χζρςα.
(Φωτογραφικό αρχείο Mουςείου Mπενάκη).

Δθμιτριοσ Kωνςταντίνου. Αποψθ τθσ ακρόπολθσ γφρω ςτα 1865. O Kωνςταντίνου, δεφτεροσ επαγγελματίασ
φωτογράφοσ ςτθν Ακινα μετά τον Φ. Mαργαρίτθ, είναι ο πρϊτοσ ζλλθνασ που αςχολείται αποκλειςτικά και
μόνο με τθ φωτογράφθςθ αρχαίων μνθμείων.
Οι φωτογραφίεσ του, ποιοτικά και αιςκθτικά άρτιεσ, ςιμερα ςτζκονται αντάξιεσ δίπλα ςε εκείνεσ των επιφανϊν
ξζνων φωτογράφων τθσ ίδιασ εποχισ

(Φωτογραφικό αρχείο ΕΛΙΑ).

H Άποψθ των Ακθνϊν 1865. Xαρακτικι του Bachelieu από τα φωτόγραφα του Δ. Kωνςταντίνου.
Γράφει ο Κ. Σκόκοσ ςτο θμερολόγιο του (ζκδοςθ 1910) για τθν Ακινα του 1865 :
<<Στθν Ακινα πια φραγκζψαμε. Κυμάμαι εδϊ και λίγα χρόνια ακόμα, κάτω από τθν Ακρόπολθ ςτθν παλιά
Ρλάκα, ιταν ζνα ςωρό ςπιτικά, που το κακζνα ιταν ςωςτι ηωγραφιά. Γζροι φουςτανελάδεσ κάκουνταν ςτα
καφενεδάκια, και τα κορίτςια τθσ γειτονιάσ τρζχαν ςτθ βρφςθ με τισ ςτάμνεσ τουσ. Εκεί τϊρα χτίςτθκαν παλάτια
(εννοεί τα νεοκλαςικά) και τα λίγα ςπιτάκια που απόμειναν ολοζνα χάνουνται, πολιτιςμόσ κα μου πείτε>>.

Φσηνγξαθία ηεο Αθξόπνιεο ηξαβεγκέλε από ην ύςνο ηεο ζεκεξηλήο πιαηείαο ηνπ Θεζείνπ κεηά ηα
κέζα ηνπ 19νπ αηώλα . Σν 1880 θαηεδαθίζηεθαλ ηα κπξνζηηλά θηίξηα πνπ βιέπνπκε θαη ραξάρζεθε ε
νδόο Απνζηόινπ Παύινπ πνπ ζπλέδεε ην Μνλαζηεξάθη κε ηελ ζπλνηθία ηνπ Μαθξπγηάλλε. (ζεκεξηλόο
πεδόδξνκνο). Η Πιαηεία ηνπ Θεζείνπ έγηλε ζηηο αξρέο ηνπ 20νπ αηώλα.
(Φωτογραφική πηγή άγνωςτη)

ΑΚΘΝΑΛ 1870

Θ περιοχι των ςθμερινϊν Εξαρχείων, χωματουργικζσ εργαςίεσ ςτθν ομϊνυμθ πλατεία. Τθν εποχι εκείνθ τα
ςθμερινά Εξάρχεια ιταν προάςτιο των Ακθνϊν.
(Φωτογραφικό πηγή άγνωςτη)

Το Ελλθνικόν Ριλοποιείον, από τισ πιο επιτυχθμζνεσ ελλθνικζσ επιχειριςεισ, ιδρφκθκε το 1886 από τον Θλία
Ρουλόπουλο, ζναν υφαςματζμπορο από τθν Καλαμάτα που ιρκε ςτθν Ακινα αποφαςιςμζνοσ να γίνει
βιομιχανοσ. Το εργοςτάςιο που ζκτιςε ςτο Κθςείο ιταν πλιρωσ εξοπλιςμζνο ιδθ το 1900 και τα καπζλα που
καταςκεφαηε, αποςποφςαν διεκνι βραβεία. Θ επιχείρθςθ λειτοφργθςε ωσ τα μζςα του 20ου αιϊνα ςτο λικόκτιςτο
κτιριο ςτθν οδό Θρακλειδϊν. Από το κτίριο ζχει απομείνει μόνο ζνα μικρό μζροσ το οποίο ζχει αποκαταςτακεί
ςτθν αρχικι του μορφι και ανικει ςτο Ρνευματικό Κζντρο <<Μελίνασ Μερκοφρθ>> του Διμου Ακθναίων.
Εικόνα : Γκραβούρα ηης εποτής

ΑΠΟΦΙ΢ ΑΘΗΝΧΝ 1890

Φωτογραφία τραβθγμζνθ από τον λόφο του Φιλοπάππου .
Ο αρχαίοσ ναόσ που διακρίνεται είναι ο ναόσ του Θφαίςτου και τθσ Ακθνάσ που ςϊηεται ανζπαφοσ μζχρι ςιμερα.
Οι πρϊτοι αρχαιολόγοι και ειδικοί πίςτευαν ότι ο ναόσ ανικε ςτον Κθςζα επειδι ςτθν ηωοφόρο του υπάρχουν
παραςτάςεισ από τθν ηωι του, για αυτό και τθν περιοχι περί του ναοφ τθν ονόμαςαν Κθςείο.

(Φωτογραφικό αρχείο : Ελληνικό λογοτεχνικό και ιςτορικό αρχείο )

Φωτογραφίεσ : Κθςείο 1886 ζργα Ε.Θ.Σ
επζκταςθ γραμμϊν προσ Μοναςτθράκι

Θ λεγόμενθ και γραμμι 1 ι πράςινθ γραμμι του μετρό τθσ Ακινασ εγκαινιάςτθκε ςτισ 27 Φεβρουαρίου 1869. Στθν γραμμι
λειτουργοφςαν ατμοκίνθτα τρζνα, τα οποία ςυνζδεαν το Κθςείο με τον Ρειραιά και για τθν λειτουργία τθσ ιταν υπεφκυνθ θ εταιρία
Σιδθρόδρομοι Ακθνϊν - Ρειραιϊσ (Σ.Α.Ρ.). Θ γραμμι επεκτάκθκε προσ Ομόνοια και θλεκτροδοτικθκε το 1904 με τθν επωνυμία
«Ελλθνικοί Θλεκτρικοί Σιδθρόδρομοι» (Ε.Θ.Σ.) ενϊ θ εταιρία λειτουργίασ μετονομάςτθκε ςε «Θλεκτρικοί Σιδθρόδρομοι Ακθνϊν Ρειραιϊσ» (Θ.Σ.Α.Ρ.) το 1976.
( φωτογραφική πηγή : EΛΙΑ από το Μουςείο του Η΢ΑΠ).

1890

Από τισ πρϊτεσ ςτρατιωτικζσ αεροφωτογραφίεσ απο αερόςτατο (1890). Ράνω από τον λόφο του Φιλοπάππου
(διακρίνεται και το ομϊνυμο μνθμείο) όπου φαίνεται το νότιο άκρο τθσ Ακινασ. Θ φωτογραφία μιλά από μόνθ
τθσ….

ΑΚΘΝΑΛ 1890

Αεροφωτογραφία από αερόςτατο τθσ Ακρόπολθσ και τθσ Ρλάκασ (1890) τότε που μαηί με το Ψυρρι, το Κθςείο και το
Μεταξουργείο ιταν οι μοναδικζσ τθσ ςυνοικίεσ. Επίςθσ διακρίνονται και τα ανάκτορα.(ςθμερινι Βουλι) . Σε ακτίνα
λίγων χιλιομζτρων από τθν Ακρόπολθ βλζπουμε ότι θ Ακινα περιςτοιχιηόταν από ελαιϊνεσ αμπελϊνεσ και
περιβόλια.
Φωτογραφικό αρχείο : Ελληνικό λογοτεχνικό και ιςτορικό αρχείο )

Για ζναν περίπου αιϊνα θ φδρευςθ ταλάνιηε τθν Ακινα . Το
παλαιό υδραγωγείο του Αδριανοφ είχε πάκει
ανεπανόρκωτεσ ηθμιζσ από τουσ πολζμουσ του ϋ21. Θ Ακινα
υδρευόταν από τισ 55 δθμοτικζσ βρφςεσ που υπιρχαν ςε
διάφορα ςθμεία, οι οποίεσ ςυνειςζφεραν ελάχιςτα ζωσ και
κακόλου ςτισ κακθμερινζσ ανάγκεσ τθσ κατανάλωςθσ νεροφ.
Ατελείωτεσ οι ουρζσ των Ακθναίων κακθμερινά ςε αυτζσ με
τουσ τενεκζδεσ και τισ ςτάμνεσ, καυγάδεσ για τθν ςειρά και
φαςαρίεσ.

Χρυςζσ δουλειζσ ζκαναν ωςτόςο οι νερουλάδεσ που
μετζφεραν με τα κάρα τουσ και πουλοφςαν νερό ςτθν
Ακινα, ςτα ςπίτια που διζκεταν δεξαμενζσ από τισ πθγζσ
των γφρω χωριϊν, όπωσ τθσ Κθφιςιάσ και του Αμαρουςίου.
Μζχρι το 1924 θ Ακινα υδρευόταν κυρίωσ από τα νερά των
πθγϊν τθσ Ράρνθκασ και από τον υπόγειο υδροφορζα.
Το 1925 άρχιςαν να καταςκευάηονται τα πρϊτα ςφγχρονα
ζργα φδρευςθσ ςτθν περιοχι τθσ Ρρωτεφουςασ. Τθ χρονιά
αυτι υπογράφτθκε ςφμβαςθ μεταξφ του Ελλθνικοφ
Δθμοςίου, τθσ Αμερικανικισ Εταιρείασ ULEN και τθσ
Τράπεηασ Ακθνϊν για τθ χρθματοδότθςθ και καταςκευι
ζργων φδρευςθσ τθσ Ρρωτεφουςασ

Το «μαρτφριο» τθσ κοινόχρθςτθσ βρφςθσ
Φωτογραφία ςτα τζλθ του 19ου αιϊνα

Φωτογραφία από τθν εφθμερίδα Εςτία το 1894. Ραρουςιάηει τθν δυτικι πλευρά των τότε Ανακτόρων (ςθμερινι Βουλι.)
Ραρατθροφμε ότι το Μνθμείο του Άγνωςτου Στρατιϊτθ δεν είχε γίνει ακόμθ κι όλοσ ο χϊροσ είχε τθ μορφι ενόσ πλοφςιου άλςουσ.
Θ γφρω περιοχι δεν ιταν οικοδομθμζνθ.
Ρεριγράφει αξιωματικόσ των τότε Ανακτόρων. <<Από τθν κεντρικι είςοδο του κτιρίου των Ανακτόρων βλζπεισ τον κάμπο του ΢οφφ - ΢ζντθ
- Μοςχάτου, με τα αγροτόςπιτα, τθν κάλαςςα, τθν Σαλαμίνα, τθν Αίγινα κι όταν θ ατμόςφαιρα είναι κακαρι, και τα γαλανά ακρογιάλια του
Μοριά>>,

Διαμόρφωςθ περιβάλλοντοσ χϊρου των Ανακτόρων ςτο ςθμερινό μνθμείο του άγνωςτου ςτρατιϊτθ γφρω ςτο 1900.
Αργότερα το 1930 ξεκίνθςαν οι εργαςίεσ μετατροπισ του κτιρίου ςε κοινοβοφλιο από τον αρχιτζκτονα Ανδρζα Κριεηι.
Τρία χρόνια μετά, ςτισ 2 Αυγοφςτου του 1934 επί πρωκυπουργίασ Ραναγι Τςαλδάρθ εγκαινιάηεται ςτο ανακαινιςμζνο
κτίριο θ αίκουςα τθσ Γερουςίασ και τον επόμενο χρόνο, ςτισ 1 Λουλίου 1935, επί ιδίου πρωκυπουργοφ
πραγματοποιοφνται πανθγυρικά ςϋ αυτό οι εργαςίεσ τθσ Εϋ Εκνοςυνζλευςθσ, ςτθ νζα αίκουςα ςυνεδριάςεων τθσ
Ολομζλειασ τθσ Βουλισ.

O βαςιλικόσ κιποσ που το 1974 με τθν
εγκακίδρυςθ τθσ Δθμοκρατίασ μετονομάςτθκε
ςε Εκνικό κιπο ζγινε για τον περιβάλλοντα
καλλωπιςμό των βαςιλικϊν ανακτόρων.

ΑΘΗΝΑΙ ΒΑ΢ΙΛΙΚΟ΢ ΚΗΠΟ΢ 1890

Τισ πρϊτεσ φυτευτικζσ εργαςίεσ οργάνωςε και
επζβλεψε ο Βαυαρόσ γεωπόνοσ Σμάρατ (Smarat)
το 1839, όπου φυτεφτθκαν 15.000 καλλωπιςτικά
φυτά που μεταφζρκθκαν από τθ Γζνοβα, κακϊσ
επίςθσ και με αυτοφυι είδθ, που μετζφερε από
το Σοφνιο και τθν Εφβοια ο Ρρϊςοσ γεωπόνοσ
Φρειδερίκοσ Σμιτ (Friedrich Schmidt), βοθκόσ τοφ
Σμάρατ.
Ο κιποσ ςυνζχιςε να επεκτείνεται, και για το
ςκοπό αυτό προςκλικθκε ο Γάλλοσ κθποτζχνθσ
Φρανςουά Λουί Μπαρϊ (François Louis
Bareaud), ο οποίοσ ανζλαβε τθ διεφκυνςθ τοφ
κιπου από το 1845 ζωσ το 1854.
Τον Μπαρϊ διαδζχκθκε ο Φρειδερίκοσ Σμιτ, ο
οποίοσ διθφκυνε τον κιπο επί 30 χρόνια,
φζρνοντασ από το εξωτερικό πολλά φυτά,
κατάλλθλα για το κλίμα τθσ Αττικισ,
ςυμπλθρϊνοντασ ζτςι τθ φφτευςθ του κιπου
ςτα ςθμερινά τθσ όρια.
Ο κιποσ ιταν για τθν αποκλειςτικι τζρψθ τθσ
βαςιλικισ οικογζνειασ και δεν ιταν ελεφκεροσ
για τον Ακθναϊκό λαό.
(Φωτογραφικό αρχείο : Ελληνικό λογοτεχνικό και ιςτορικό αρχείο )

Ρόςοι άραγε γνωρίηουν ότι υπιρχε ζνα κζατρο-κόςμθμα ςτθν πρωτεφουςα το Δθμοτικό Κζατρο Ακθνϊν ςτθν κζςθ του
παλαιοφ Δθμαρχείου (πλατεία Κοτηιά). Σε διαδοχικά ςχζδια των Μπουλανηζ (1857) και Τςίλερ (1873) λειτοφργθςε από το
1888 ζωσ το 1939 και πζραςε διάφορεσ φάςεισ ταλαιπωρίασ ςτο μιςό αιϊνα ηωισ του. Το κζατρο αυτό είχε χωρθτικότθτα
1500 κεατϊν και ιταν από τα καλφτερα και πολυτελζςτερα τθσ Ευρϊπθσ πραγματικά ζνα αρχιτεκτονικό κόςμθμα.
Πταν ζφκαςαν οι μικρααςιάτεσ πρόςφυγεσ μθν ξζροντασ που να τουσ ςτεγάςει (το ωσ γνωςτό ανοργάνωτο κράτοσ)
ςταμάτθςε τθν λειτουργία του. Για 5 περίπου χρόνια οι πρόςφυγεσ ( ¨οι τουρκόςποροι ¨ϋ όπωσ τουσ αποκαλοφςαν οι
ανάλγθτοι ακθναίοι αςτοί τθσ εποχισ), ςτοιβάηονταν κατά εκατοντάδεσ ςτο κζατρο αυτό. Εγκαταλειμμζνοι από το κράτοσ
τισ παγερζσ νφχτεσ του χειμϊνα ζκαιγαν τα κακίςματα και τα ζπιπλα. Τισ κουρτίνεσ τισ ζκαναν ςκεπάςματα. Το κζατρο
μαγαρίςτθκε. Από το 1927 που μετακόμιςαν και οι τελευταίοι πρόςφυγεσ το κζατρο ζμεινε ανενεργό και εγκαταλειμμζνο.
Τελικά το 1939 τθν κατεδάφιςι του πρότεινε ο Κωνςταντίνοσ Κοτηιάσ, υπουργόσ Διοικιςεωσ Ρρωτευοφςθσ επί δικτατορίασ
Μεταξά με ςφμφωνθ απόφαςθ του δθμάρχου Αμβρόςιου Ρλυτά λζγοντασ ςτο Δθμοτικό ςυμβοφλιο ότι <<θ απαλλαγι τθσ
Ακινασ από το κζατρο κα ιταν ευεργζτθμα>>.

ΔΕΛΓΜΑΤΑ ΘΜΕ΢ΟΛΟΓΛΩΝ ΕΡΟΧΘΣ

Γελοιογραφία τθσ εποχισ .

Θ τελευταία περίοδοσ τθσ πρωκυπουργίασ
του Χαρίλαου Τρικοφπθ (1893-1895) ζλθξε
άδοξα. Ζμεινε ςτθν ιςτορία ωσ ο
πρωκυπουργόσ τθσ "πτωχεφςεωσ" και του
αποδίδεται θ φράςθ "δυςτυχϊσ
επτωχεφςαμεν" ενϊπιον τθσ Βουλισ, τθν
οποία, όμωσ ουδζποτε διετφπωςε, όπωσ
αποδεικνφεται από τθν ανάγνωςθ των
πρακτικϊν τθσ Βουλισ.

Φωτογραφία μζρουσ τθσ Ομόνοιασ περί τα 1870. Διακρίνουμε τισ κλειςτζσ επιβατθγοφσ άμαξεσ τισ <<Βικτϊριεσ>>
όπωσ τισ αποκαλοφςαν. Οι ράγεσ των πρϊτων ιππιλατων τραμ που καταςκευάςτθκαν το 1882 δεν υπάρχουν
ακόμθ.
(Φωτογραφικό αρχείο Mουςείου Mπενάκη)

.

ΑΘΗΝΑΙ ΠΛΑΣΔΙΑ ΟΜΟΝΟΙΑ΢ 1900

Ο χϊροσ διαμορφϊκθκε ςε πλατεία το 1846 και αρχικά πιρε το όνομα Ρλατεία Ανακτόρων και ςτθ ςυνζχεια
Ρλατεία Πκωνοσ, προσ τιμι του βαςιλιά. Αποτελοφςε το βορειότερο άκρο τθσ πόλθσ και το τζρμα του εξοχικοφ
περιπάτου των Ακθναίων τθσ εποχισ. Το 1862 μετονομάςκθκε ςε Ρλατεία Ομονοίασ, όταν ςτο χϊρο αυτό
ςυγκεντρϊκθκαν και ζδωςαν όρκο «ομονοίασ» οι αρχθγοί των αντιπάλων πολιτικϊν μερίδων, οι οποίεσ είχαν
προκαλζςει λόγω του δυναςτικοφ αιματθρζσ ταραχζσ ςτθ χϊρα. (Φωτογραφία : Ελληνικό λογοτεχνικό και ιςτορικό αρχείο )

Ρλατεία Συντάγματοσ
Διαμορφϊκθκε το 1843 και ονομαηόταν αρχικά
και αυτι Ρλατεία Ανακτόρων.
Θ πλατεία πιρε το ςθμερινό όνομά τθσ από το
Σφνταγμα, που αναγκάςτθκε να εκδϊςει ο
βαςιλιάσ Πκωνασ μετά από τθν ςτρατιωτικι
περιςςότερο εξζγερςθ και όχι λαϊκι τθν λεγόμενθ
Επανάςταςθ τθσ 3θσ Σεπτεμβρίου του 1843, που
αποδεδειγμζνα είχε παρακινθκεί από τισ
Μεγάλεσ Δυνάμεισ όταν, τότε, μόνο μία εξ αυτϊν,
θ Γαλλία, είχε κεςπίςει ςφνταγμα.
Διακρίνεται (αριςτερό κτίριο) το κοςμικό
καφενείο του Ηαχαράτου <<θ μικρι Βουλι>>
όπωσ λεγόταν τότε, γιατί ςϋ αυτό πολλζσ φορζσ
παίχκθκε θ τφχθ , πολιτικϊν καταςτάςεων.
Στο εςωτερικό του είχε δφο αίκουςεσ. Στθν μια
κάκονταν οι απόςτρατοι και εν ενεργεία
ςτρατιωτικοί και ςτθν άλλθ οι πολιτικοί και οι
λόγιοι τθσ εποχισ. Μποροφςε κανείσ να
διακρίνει τον Γιάννθ Γρυπάρθ, τον Γιάννθ
Βλαχογιάννθ, τον Γιϊργο Σουρι, τον Ρζτρο
Κανελλίδθ, τον Καλαποκάκθ, τον 'Ανδρζα
Καρκαβίτςα, τον Κονδυλάκθ, τον 'Εμ. ΢οΐδθ και
άλλουσ.
Φωτογραφία : Ελληνικό λογοτεχνικό και ιςτορικό αρχείο )

1900

Θ πλατεία Συντάγματοσ ςτα τζλθ του 19ου αιϊνα. Από αυτιν τθν φωτογραφία μποροφμε να κατανοιςουμε και τα μζςα
ςυγκοινωνίασ τθσ εποχισ. Διακρίνουμε τα πρϊτα ιππιλατα τραμ που κινοφντο πάνω ςε ςτακερζσ ράγεσ για να μθν μεταφζρονται
οι κραδαςμοί ςτθν καμπίνα και για να μειωκεί θ τριβι των τροχϊν αυξάνοντασ τθν ζλξθ των ίππων. Μπορεί θ Ακινα να μθν είχε
νζφοσ τότε αλλά πνιγόταν ςτθν ςκόνθ που ςικωναν οι άμαξεσ και τα κάρα. Διακρίνουμε και ζνα μόνιππο (λαντϊ).Τα μόνιππα, που
ιταν κάτι ςαν τα ςθμερινά ταξί, ζκαναν πιάτςα ςε κεντρικά ςθμεία τθσ πρωτεφουςασ. Οι πολλοί ευκατάςτατοι Ακθναίοι είχαν δικά
τουσ λαντώ ςαν τα ςθμερινά Ι.Χ
Φωτογραφία του ςυλλόγου <<παλιά γραφική Πλάκα>.

1904
Στθν Ακινα αναπτφχκθκε δίκτυο ιππιλατων τροχιοδρόμων μετρικοφ εφρουσ το 1882 για τθν ακρίβεια [ από τθ βελγικϊν ςυμφερόντων
Εταιρεία Τροχιοδρόμων Ακθνϊν - Ρειραιϊσ - Ρεριχϊρων (Ε.Τ.Α.Ρ.Ρ.). Το δίκτυο αυτό θλεκτροδοτικθκε, αναβακμίςκθκε και επεκτάκθκε
μεταξφ 1906 και 1908, ενϊ υπζςτθ τροποποιιςεισ και προςκικεσ και μεταγενζςτερα.
Το ειςιτιριο με άμαξα αγγλικοφ τφπου βικτϊρια (μεγάλθ άμαξα με δυο ι και τζςςερα άλογα ιταν τα λεωφορεία τθσ εποχισ. Το
ειςιτιριο ιταν αρχικά μια δεκάρα. Πταν όμωσ άρχιςε ο ςυναγωνιςμόσ με το τραμ, το ειςιτιριο κόςτιηε μια πεντάρα. Επειδι δεν
μπόρεςαν να αντζξουν και τον ιπποκίνθτο ακόμθ "τροχιόδρομο" τθσ οδοφ Σταδίου, εγκατζλειψαν τθ γραμμι αυτι κι εγκαταςτάκθκαν
ςτο Στακμό Λαρίςθσ κάνοντασ τθ διαδρομι μζχρι το Ναό του Αγίου Κωνςταντίνου, κοντά ςτθν Ομόνοια. Τελικά όμωσ υπζκυψαν ςτα
ςφγχρονα μζςα ςυγκοινωνίασ.
(Φωτογραφία : Ελληνικό λογοτεχνικό και ιςτορικό αρχείο )

Στθν φωτογραφία (4 Φεβρουαρίου 1904) βλζπουμε τθν ςτάκμευςθ του Λππιλατου τραμ ςτθν οδό Γ ϋΣεπτεμβρίου. Ράντωσ πολλοί
ακθναίοι επειδι οι αποςτάςεισ ςτθν Ακινα ιταν μικρζσ <<το ζκοβαν με τα πόδια>> όπωσ ςυνικιηαν να λζνε. Και επειδι όταν
ζβρεχε κόλλαγε ςτα παποφτςια τουσ λάςπθ ζλεγαν <<ζκοψα λάςπθ>>. Από τον καιρό αυτό κακιερϊκθκε θ ζκφραςθ που τθν λζμε
μζχρι ςιμερα όταν κζλουμε να ποφμε ότι απομακρυνόμαςτε γριγορα από κάτι.
Φωτογραφία : Ελληνικό λογοτεχνικό και ιςτορικό αρχείο )

1902

Στθν φωτογραφία βλζπουμε τισ ράγεσ του ιππιλατου τραμ και ζνα μόνιππο <<λαντϊ> να ανθφορίηει τθν οδό Φιλελλινων.
O κάκε επαγγελματίασ είχε και το δικό του μεταφορικό μζςο. Ο μανάβθσ τθσ γειτονιάσ ξεκινοφςε για το παηάρι τα ξθμερϊματα με τθ
ςοφςτα του. Ο γαλατάσ μοίραηε το γάλα και τα γιαοφρτια με το κομψό αμαξάκι του. Ο εμποράκοσ είχε φορτωμζνθ κι αυτόσ όλθ τθν
πραμάτειά του πάνω ςε μια κλειςτι άμαξα και γυρόφερνε τισ γειτονιζσ. Ο νερουλάσ, επίςθσ, πουλοφςε το πόςιμο νερό ςτα χρόνια που
οι Ακθναίοι κόντευαν <<να κορακιάςουν>>, γυρίηοντασ από γειτονιά ςε γειτονιά με το δικό του κάρο, που είχε μετατρζψει ςε
βυτιοφόρο. Τα ςκουπιδιάρικα ιταν κι αυτά ειδικά καταςκευαςμζνα κάρα με πλαϊνά υψωμζνα, από πρόςκετεσ ςανίδεσ ςτθν καρότςα,
για να χωράνε περιςςότερα ςκουπίδια. Επίςθσ ςτθν υπθρεςία του Διμου μπικανε κάποτε και τα κάρα - καταβρεχτιρια. Μ' αυτά
βρεχόντουςαν οι χωμάτινοι δρόμοι το καλοκαίρι, ζτςι ϊςτε να ςθκϊνεται όςο γίνεται λιγότερθ ςκόνθ από το φφςθμα του αζρα και
από τισ άμαξεσ.
Φωτογραφική πηγή : από card postal τησ εποχήσ

<<Αραμπατηισ>> όπωσ αποκαλείτο τότε, δθλαδι ο μεταφορζασ καροτςιζρθσ. Θ φωτογραφία ςτο
μοναςτθράκι ςτα τζλθ του 19ου αιϊνα. Τα κάρα για μεταφορζσ τα φορτθγά τθσ εποχισ ςτάκμευαν ςτθ
ςυμβολι των οδϊν Ερμοφ και Ακθνάσ, γι' αυτό και το μζροσ εκείνο επί πολλά χρόνια μετά εξακολουκοφςε να
λζγεται "ςτισ καρότςεσ".
Φωτογραφική πηγή : Ε.Λ.Ι.Α

1890

Σπάνια φωτογραφία που δείχνει τθν Λερά οδό τότε που ιταν καρόδρομοσ. Θ φωτογραφία είναι ςπάνια
γιατί ελάχιςτεσ φωτογραφίεσ υπάρχουν για τα περίχωρα των Ακθνϊν, κακϊσ το επίκεντρο τθσ
κεματολογίασ των φωτογράφων τθσ εποχισ ιταν το ιςτορικό κζντρο τθσ πρωτεφουςασ.
Φωτογραφική πηγή : ΕΛΙΑ.

Στθν κορυφι του λόφου του Κολωνοφ, βρίςκονται δυο μνθμεία φιλελλινων αρχαιολόγων. Το ζνα είναι πάνω ςτον τάφο του Γερμανοφ
αρχαιολόγου Καρόλου Μφλλερ (1797 - 1840), που εργάςτθκε και πζκανε ςτθν Ακινα. Είναι ζργο του Δανοφ αρχιτζκτονα Κρίςτιαν
Χάνςεν (1803 - 1883). Ρρόκειται για μια επιτφμβια ςτιλθ, που καταλιγει ςε ανκεμωτι διακόςμθςθ.
Δίπλα ςτο μνθμείο του Μφλλερ, υπάρχει και το μνθμείο του Γάλλου αρχαιολόγου Σαρλ Λενορμάν (1802 - 1859), που επίςθσ πζκανε
ςτθν Ακινα. Ρρόκειται για μια μαρμάρινθ λουτροφόρο υδρία, ςτο εςωτερικό τθσ οποίασ ζχει ταφεί θ καρδιά του
Ο Δανόσ ςυγγραφζασ Χανσ Κρίςτιαν Άντερςεν, που επιςκζφτθκε τον Κολωνό ς' ζνα ταξίδι του ςτθν Ελλάδα το 1841, περιγράφει τισ
εντυπϊςεισ του από το φυςικό περιβάλλον του Κολωνοφ:
Ιμουν ςτον Κολωνό...Εδϊ είναι καμμζνοσ ο Γερμανόσ Κ. Ο. Μφλλερ, που πζκανε πριν λίγο καιρό και που τόςα χρωςτά ς' αυτόν θ
επιςτιμθ... Ακοφμπθςα ςτον υγρό τάφο...Ο βουνίςιοσ αζρασ κατζβαινε κρφοσ και τςουχτερόσ... Σ' ολόκλθρθ τθ φφςθ υπιρχε ζνα
μεγαλείο, που οφτε θ Ελβετία μπορεί να ςου προςφζρει.
ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΚΗ ΠΗΓΗ : ΕΛΙΑ

1890
Θ οδόσ Συγγροφ προσ τιμι του πάμπλουτου Κωνςταντινουπολίτθ τραπεηίτθ και πολιτικοφ Ανδρζα Συγγροφ. Ζχει χαρακτθριςτεί ωσ
μζγασ εκνικόσ ευεργζτθσ .[Κεωρικθκε ότι υπιρξε ο ιςχυρότεροσ άντρασ τθσ εποχισ του πιο πάνω και από τον Βαςιλιά Γεϊργιο Αϋ.
Στον αντίποδα αμφιςβθτικθκε ζντονα λόγω των Λαυρεωτικϊν.. Ο κόςμοσ δε τον αποκάλεςε <<Λαυριοφάγο>>, γιατί αγόραςε τα
ορυχεία Λαυρίου και ζντεχνα διζρρευςε μζςω τφπου ότι βρεκικαν ςε αυτά κοιτάςματα χρυςοφ. Ο Συγγρόσ μετοχοποίθςε τα ορυχεία
και χιλιάδεσ Ακθναίοι ζςπευςαν να αγοράςουν μετοχζσ. Θ ςυνζχεια γνωςτι αφοφ αποδείχτθκε <<άνκρακασ ο χρυςόσ>> (από τότε
βγικε θ παροιμία), και χιλιάδεσ ακθναίοι ζχαςαν τισ περιουςίεσ τουσ. Ο Γιάννθσ Κορδάτοσ χαρακτθρίηει τον Ανδρζα Συγγρό
μθχανορράφο και επιδζξιο πολιτικάντθ, άλλοι ωσ λωποδφτθ φιλάνκρωπο ενϊ ο τφποσ τθσ εποχισ χρυςοκάνκαρο. [ Κατθγορικθκε ότι
παρίςτανε μετά τον Εκνικό Ευεργζτθ για να εξαγνίςει τισ αμαρτίεσ του. [

Φωτογραφία των ανακτόρων από ευχθτιρια
κάρτα τθσ εποχισ:

Ρθγι : Ελλθνικό λογοτεχνικό και ιςτορικό αρχείο )

Το ξενοδοχείο τθσ Μεγάλθσ Βρετάνιασ χτίςτθκε το Λ842, ςτον ίδιο χϊρο, από τον Αντϊνιο Δθμθτρίου, ςε
ςχζδια του μεγάλου αρχιτζκτονα Κεόφιλου Χάνςεν. Ζνα κτίριο με δυο κατοικίεσ (Δθμθτρίου-Λθμνοφ),
γραφεία ςτο ιςόγειο και κοινόχρθςτουσ χϊρουσ. Για αρκετά χρόνια ( 1856-1873) χρθςιμοποιικθκε για να
ςτεγάςει τθ Γαλλικι Αρχαιολογικι Σχολι. Τελικά το 1874 ζγινε ξενοδοχείο. Ραρατθροφμε ότι το ξενοδοχείο
δεν ιταν τότε όπωσ το βλζπουμε ςιμερα.
Φωτογραφική πηγή : ταχυδρομική κάρτα τησ εποχήσ

Επιςτολόχαρτα ξενοδοχείων

Θ επονομαηόμενθ villa marguerite , <<ο πφργοσ τθσ Μαργαρίτασ>> που ζλεγαν οι παλιοί Ακθναίοι. Ραραμυκζνιο κτίςμα ςτθ ςυμβολι
Βαςιλίςςθσ Σοφίασ και Μεςογείων, ιταν μία αρχιτεκτονικι φανταςία ςε ζνα βαγκνερικό φφοσ με κόκκινθ πελεκθτι πζτρα, κωνικό τροφλο και
ςτζγεσ καλυμμζνεσ από μολυβδόφυλλα. Κατάφυτοσ ο κιποσ, δθμιουργοφςε εξάψεισ τθσ φανταςίασ. Τθν είχε ςχεδιάςει Αγγλοσ αρχιτζκτονασ
κατά παραγγελία ενόσ ελλθνοαμερικάνικου επιχειρθματία. Το ςπίτι όμωσ το αγόραςε ο Ευςτάκιοσ Λάμψασ, πλοφςιοσ επιχειρθματίασ και
ιδιοκτιτθσ του κεντρικοφ ξενοδοχείου «Μεγάλθ Βρετάνια». Ραντρεμζνοσ με τθ Γαλλίδα Ραλμφρασ Ραλφρουά, το ηευγάρι είχε μία κετι κόρθ,
τθ Μαργαρίτα. Εξ ου και το όνομα τθσ βίλασ, που κατεδαφίςτθκε λίγο πριν από το 1970. Βοικθςε ςε αυτό και ο νόμοσ τθσ χοφντασ (ΑΝ 395/68)
«Ρερί του φψουσ των οικοδομϊν και ελευκζρασ δομιςεωσ» που αφξανε τον ςυντελεςτι δόμθςθσ ςτο κζντρο τθσ Ρόλθσ.

Στα Ακθναϊκά καφενεία τθσ εποχισ εκτόσ από τα
πολιτικά, τα καμϊματα των λθςτϊν κυριαρχοφςαν.
Τον καιρό εκείνο οι λθςτείεσ ςτα περίχωρα των
Ακθνϊν ιταν ζνα κακθμερινό γεγονόσ. Ραρά τισ
ςυνεχείσ προςπάκειεσ ιταν δφςκολο να βρεκοφν τα
λθμζρια των λθςτϊν που ιταν ςτισ παρυφζσ τθσ
πόλθσ των Ακθνϊν. Θ Αττικι ιταν ακόμθ γεμάτθ από
πυκνά ρουμάνια και δάςθ. Φανταςτείτε οι
Αμπελόκθποι ιταν αμπελϊνεσ και τα Μεςόγεια είχαν
πυκνά δάςθ με βελανιδιζσ και πεφκα που οι ντόπιοι
κυνθγοφςαν μζχρι και αγριογοφρουνα.
Οι λθςτζσ Νταβζλθσ, Κακαράπθσ , Γιαγκοφλασ ,
Αρβανιτάκθδεσ και άλλοι , όλοι τουσ παιδιά τθσ
φτϊχειασ τθσ αδικίασ αλλά και τθσ αναρχικισ
νοοτροπίασ τουσ , ζχουν ειςχωριςει ςτθν περιοχι
του μφκου και παραμζνουν ακόμθ γοθτευτικά.
Για τον μφκο αυτόν, γίνονται λθςτζσ για να
εκδικθκοφν τθν κοινωνία που λόγω χαμθλισ
καταγωγισ τουσ είχε καταφρονζψει. Καταφεφγουν
ςτθν παρανομία και λεθλατοφν τα περίχωρα των
Ακθνϊν . Οι Ακθναίοι καταβάλλουν αντίτιμο ςε
αυτοφσ για να μπορζςουν να περάςουν τα
περάςματα που ελζγχουν.
Κάποιεσ φορζσ, τισ περιςςότερεσ ίςωσ , θ προφανισ
αφορμι είναι θ εκδίκθςθ για ζνα φόνο. Κάποιεσ
άλλεσ, θ «άτιμθ θ κοινωνία » που τουσ αρνείται το
δικαίωμα να ςτεφανωκοφν το ταίρι που αγαποφν .
Ζτςι θ εκδίκθςθ ςτθν περίπτωςθ αυτι είναι τρομερι
και προχποκζτει ζωσ τον φόνο του αντεραςτι γαμπροφ, των γονιϊν τθσ νφφθσ ι και τθσ ίδιασ τθσ
άπιςτθσ
Οι λιςταρχοι απαςχόλθςαν τθν Αττικι ςχεδόν ζνα
αιϊνα μζχρι το 1925 Πλοι τουσ τελικά ζβαλαν τα
κεφάλια τουσ ςτον τορβά.

Ο Μπαϊρακτάρθσ το αντίπαλο δζοσ των λιςταρχων.
Το 1893 όταν ςυςτάκθκε θ ςτρατιωτικι αςτυνομία, (με τον νόμο Β΢ΡΘϋ ςτισ 20
Μαρτίου 1893 διορίςκθκε με τον βακμό του ταγματάρχθ Αςτυνομικόσ
Διευκυντισ Ακθνϊν αφινοντασ αναμνιςεισ από πλοφςια ςε αρικμό περιςτατικά
κατά τον διωγμό των λθςτάρχων αλλά κυρίωσ των τότε μαγκϊν και
κουτςαβάκθδων που μάςτιηαν το κζντρο τθσ Ακινασ.
Ο <<ΜΑΓΚΑΣ>> ιταν άντρασ των λαϊκϊν αςτικϊν ςτρωμάτων που
χαρακτθριηόταν από υπερβολικι αυτοπεποίκθςθ ι ζπαρςθ, κακϊσ και από
ιδιάηουςα εμφάνιςθ ι ςυμπεριφορά. Ιταν ευκατάςτατοσ , κοινωνικόσ,
οξυδερκισ αποδεκτόσ από όλθ τθν γειτονιά. Θ κάκε γειτονιά είχε τον μάγκα τθσ.
Ο λόγοσ του ιταν ςυμβόλαιο <<είχε μπζςα>>. Ο μάγκασ εκτελοφςε τον ρόλο του
αςτυνομικοφ και του δικαςτι ςτθν γειτονιά που ανικε. Πταν οι παλιοί ακθναίοι
είχαν μικροδιαφορζσ μεταξφ τουσ πθγαίνανε ςτον μάγκα για να τισ λφςει. Αυτόσ
που δικαιωνόταν ζδινε τον οβολϊν του ςτον μάγκα και αυτόσ που δεν
δικαιωνόταν ιταν υποχρεωμζνοσ να ακοφςει τισ εντολζσ του μάγκα αςυηθτθτί.
Διαφορετικά ο μάγκασ ζςτελνε τα κουτςαβάκια για <<να κακαρίςουν>>. Τα
<<ΚΟΥΤΣΑΒΑΚΛΑ>> ιταν γεροδεμζνοι νζοι από πολφ χαμθλά κοινωνικά
ςτρϊματα. Ανικαν ςτον κάκε μάγκα και τον υπθρετοφςαν πιςτά. Συνθκιςμζνθ
εμφάνιςθ τουσ ιταν το μακρφ μουςτάκι, τα μυτερά παποφτςια με γυριςμζνεσ
μφτεσ, το καβουράκι, το παντελόνι με ρίγα και το κομπολόι. Στθ μζςθ φοροφςαν
τυλιχτό ηωνάρι, κυρίωσ για να κρφβουν τα μικρά όπλα -μαχαίρια και πιςτόλιαπου κουβαλοφςαν. Ρερπατοφςαν με ιδιόρρυκμο τρόπο, ςα να κουτςαίνουν από κει και το <<κουτςαβάκθσ>>, φορϊντασ μόνο το ζνα μανίκι απ' το ςακάκι
για να ζχουν ευχζρεια όποτε χρειαηόταν ςτθν κίνθςθ του μαχαιριοφ. Πλα αυτά
υπό τθν ανοχι τθσ αςτυνομίασ που <<λαδωνόταν>> από τουσ μάγκεσ.
Πλα αυτά μζχρι το 1893 που ο Μπαϊρακτάρθσ τουσ κυνιγθςε αλφπθτα. Εκτόσ
από τθ φυλάκιςθ και το κοφρεμα με τθν ψιλι ζδωςε εντολι να τουσ κόβουν το
μιςό μουςτάκι (υποχρεϊνοντάσ τουσ να ξυρίςουν και το άλλο μιςό - κανάςιμθ
προςβολι για τουσ άντρεσ τθσ εποχισ). Τουσ ζκοβε επίςθσ τισ μφτεσ απ' τα
παποφτςια και το μανίκι που κρεμόταν. Το 1896 πάντωσ, κατά τουσ πρϊτουσ
ολυμπιακοφσ αγϊνεσ τθσ Ακινασ, οι κουτςαβάκθδεσ επιςτρατεφτθκαν από τθν
αςτυνομία, προκειμζνου να αντιμετωπίςουν τουσ ξενόφερτουσ πορτοφολάδεσ .
Αργότερα, μετά τον Ρρϊτο Ραγκόςμιο Ρόλεμο, ο τφποσ του μάγκα γνϊριςε
καινοφργια αναβίωςθ, αυτι τθ φορά ςυνδεμζνοσ με τθν κουλτοφρα τθσ
ρεμπζτικθσ μουςικισ.

ΑΡΟΨΘ ΑΚΘΝΩΝ ΡΕ΢Λ ΤΟ 1900. Θ ΦΩΤΟΓ΢ΑΦΛΑ ΢ΕΤΟΥΣΑ΢ΛΣΤΘΚΕ ΣΕ ΕΓΧ΢ΩΜΘ ΕΤΣΛ ΜΡΟ΢ΟΥΜΕ ΝΑ ΔΟΥΜΕ
Α΢ΛΣΤΕ΢Α ΑΡΟ ΤΟ ΡΑΝΑΚΘΝΑΛΚΟ ΣΤΑΔΛΟ ΤΟ ΚΑΤΑΡ΢ΑΣΛΝΟ ΡΑΓΚ΢ΑΤΛ.

(Φωηογραθία από ηατσδρομική κάρηα )

ΣΧΟΛΛΚΟΛ ΑΓΪΝΕΣ ΣΤΟ ΚΑΛΛΛΜΑ΢ΜΑ΢Ο
ΡΑΝΑΚΘΝΑΛΚΟΝ ΣΤΑΔΛΟ ΣΤΛΣ Α΢ΧΕΣ ΤΟΥ
20ΟΥ ΑΛΪΝΑ

ΑΘΗΝΑΙ ΠΑΝΑΘΗΝΑΙΚΟΝ ΢ΣΑΓΙΟΝ
ΓΙΔΞΑΓΧΓΗ ΢ΥΟΛΙΚΧΝ ΑΓΧΝΧΝ 1905

(Φωηογραθίες : Ελληνικό λογοηετνικό και ιζηορικό αρτείο )

Το 1903, ο τραπεηίτθσ Λ. Ρεςμαηόγλου εγκαινίαςε το καυμάςιο ξενοδοχείο «ΑΚΤΑΛΟΝ», ςτο Ρ. Φάλθρο.
Το ΑΚΤΑΛΟΝ χτίςτθκε με ςχζδιο του αρχιτεκτόνων Ερνζςτου Τςίλερ και Καρακαναςόπουλου κατά τα πρότυπα τον «Ράλασ» των
ευρωπαϊκϊν λουτροπόλεων. Ιταν ζνα από τα πιο εντυπωςιακά κτίςματα τθσ εποχισ με 160 δωμάτια φπνου και μεγάλεσ και πολυτελζςτατεσ
αίκουςεσ υποδοχισ και δεξιϊςεων. Για τθν ανζγερςθ, τθν εςωτερικι διακόςμθςθ και τον εξοπλιςμό του δαπανικθκε το τεράςτιο για τθν
εποχι ποςόν των 2.000.000 δραχμϊν! Το «Ακταίον» υπιρξε γι αρκετά χρόνια το επίκεντρο τθσ κοινωνικισ και κοςμικισ ηωισ τθσ Ακινασ και
του Ρειραιά. Εκεί δίνονταν επίςθμοι χοροί καλοκαίρι και χειμϊνα. Στθ διάρκεια του πολζμου εγκαταλείφκθκε, για να ακολουκιςει θ
κατεδάφιςι του, θ οποία ολοκλθρϊκθκε τα τελευταία χρόνια με τθν εξαφάνιςθ και του μικροφ τμιματοσ του κτιρίου που είχε διαςωκεί και
άξιηε να διατθρθκεί ςαν «τεκμιριο» μιασ εποχισ που χάκθκε οριςτικά.

Φωτογραφία από card postal τθσ εποχισ 1905. Τότε που ςφμφωνα με τα πρϊτα δθμογραφικά ςτοιχεία θ
Ακινα ςτισ αρχζσ του 20ου αιϊνα αρικμοφςε 123.000 χιλιάδεσ κατοίκουσ
(Φωηογραθία : Ελληνικό λογοηετνικό και ιζηορικό αρτείο )

ΟΔΟΣ ΑΚΘΝΑΣ 1905. Διακρίνουμε ςτακμευμζνεσ ςτθν οδό Ακθνάσ τισ κλειςτοφ τφπου άμαξεσ
αγγλικοφ τφπου τισ <<Βικτϊριεσ>>.
Μερικά από τα κτίρια που διακρίνουμε κατά μικοσ τθσ οδοφ προσ μοναςτθράκι ςϊηονται μζχρι
ςιμερα.
Φωτογραφική πηγή : Ε.Λ.Ι.Α

ΑΚΘΝΑΛ ΛΛIΣΣΟΣ ΡΟΤΑΜΟΣ 1895
Θ κοίτθ του άλλοτε ιεροφ ποταμοφ ξεκίνθςε να καλφπτεται επί Μεταξά («Κάπτομεν τον Λλιςςόν») ςτα τζλθ τθσ
δεκαετίασ του '30, από το φψοσ τθσ παλαιάσ Σχολισ Χωροφυλακισ μζχρι τθν άλλοτε γζφυρα του Σταδίου για να
δθμιουργθκεί θ ςθμερινι λεωφόροσ Μιχαλακοποφλου.
Αργότερα το 1960 οι εργαςίεσ επικάλυψθσ ςυνεχίςτθκαν για να δθμιουργθκεί θ οδόσ Καλλιρόθσ. Ιμαςτε ο
μοναδικόσ λαόσ που αφοφ κατζςτρεψε πρϊτα τα ιςτορικά - φυςικά ποτάμια τθσ πρωτεφουςασ (Κθφιςόσ – Λλυςςόσ)
ςτθν ςυνζχεια των ετϊν τα ζκανε λεωφόρουσ.

Ο πνηακόο Κεθηζόο ην 1905 από ηαρπδξνκηθή θάξηα ηεο επνρήο, ηόηε πνπ ζηηο όρζεο ηνπ ε
πεξηνρή ηνπ Ρέληε (θνινθπλζνύ) ήηαλ γεσξγηθό πξνάζηην ησλ Αζελώλ. Δίρε θαη απηόο ηελ
ηύρε ηνπ Ιιπζζνύ. Οη ηζύλνληεο αθνύ έζηξσζαλ θαθόγνπζηα κε πέηξα θαη ζθπξόδεκα ηηο
θνίηεο ηνπ, ζηελ ζπλέρεη ζηελ δεθαεηία ηνπ 1990-2000 επηθαιύθηεθε πιήξσο γηα λα
δηαπιαηπλζεί ε Δζληθή νδόο.

Το 1869 θ Ελλθνικι κυβζρνθςθ οριοκζτθςε 80 ςτρζματα δθμόςιασ γθσ για το κτίριο ςτο χϊρο μεταξφ των κιπων του Ραλατιοφ και του
αρχαίου Ναοφ του Ολυμπίου Διόσ. Θ Βουλι των Ελλινων πζραςε επίςθσ νόμο ςτισ 30 Νοεμβρίου του 1869 ειδικά για τισ καταςκευζσ των
κτιρίων των Ολυμπιακϊν αγϊνων του 1896 αφοφ το Ηάππειο ιταν το πρϊτο κτίριο παγκοςμίωσ που κτίςτθκε αποκλειςτικά για τουσ
Ολυμπιακοφσ αγϊνεσ[.
Το πρϊτο ςχζδιο του κτιρίου εκπονικθκε από τον αρχιτζκτονα Φ. Μπουλανηζ, το οποίο ςτθ ςυνζχεια τροποποιικθκε από τον Αναςτάςιο
Κεοφιλά και τελικά εγκαταλείφκθκε. Ο Κωνςταντίνοσ Ηάππασ ανακζτει τελικά τον ςχεδιαςμό του κτιρίου ςτον Δανό αρχιτζκτονα Κεόφιλο
Χάνςεν. Μετά από πολλζσ κακυςτεριςεισ το κτίριο κεμελιϊκθκε τθ 20θ Νοεμβρίου του 1874. Τα επίςθμα εγκαίνια ζγιναν με πανθγυρικό
τρόπο τθν 20θ Οκτωβρίου του 1888.Θ αρχιτεκτονικι του κτιρίου ακολουκεί τον νεοκλαςικό ρυκμό, με πρόπυλο κορινκιακοφ ρυκμοφ. Το
κτίριο ςε ςυνδυαςμό με τθν τριτοξωτι λίκινθ γζφυρα του Λλιςςοφ, θ οποία είχε καταςκευαςκεί, επίςθσ, με χορθγία του Ευάγγελου Ηάππα,
και τουσ γφρω κιπουσ, αποτζλεςαν τθν εικόνα τθσ Ακινασ ςτισ αρχζσ του 20οφ αιϊνα. Δυςτυχϊσ ο Ευάγγελοσ Ηάππασ, δεν ζηθςε αρκετά για
να δει το κτίριο ςτθν τελικι του μορφι.

Tα μζλθ τθσ πρϊτθσ Διεκνοφσ Oλυμπιακισ Eπιτροπισ με το διάδοχο Kωνςταντίνο ςτο κζντρο.
Φωτογράφοσ AlbertMeyer.

Το Ολυμπιακό ποδθλατοδρόμιο ςτο Ρ. Φάλθρο. Καταςκευάςτθκε το 1895 για τισ ανάγκεσ των πρϊτων
Ολυμπιακϊν αγϊνων τθσ Ακινασ . Θ φωτογραφία είναι τραβθγμζνθ κατά τθν διάρκεια των αγϊνων. Στο βάκοσ
διακρίνονται ςτον κάμπο τα πρϊτα καπνεργοςτάςια. Κατά τθν διάρκεια του μεςοπολζμου και ζπειτα
χρθςιμοποιείτο ωσ γιπεδο ποδοςφαίρου. Το 1964 ςτθν κζςθ του καταςκευάςτθκε το ςτάδιο Γ.Καραιςκάκθσ.

Στθ κζςθ του κεντρικοφ κτιρίου τθσ Εκνικισ Τραπζηθσ, επί τθσ οδοφ Αιόλου, υπιρχαν κατά τον 19ο αιϊνα δφο χωριςτά διϊροφα
κτίρια, οικοδομθμζνα κατά τθ δεκαετία του 1840. Αριςτερά βριςκόταν θ οικία Δομνάνδου, θ οποία αγοράςτθκε το 1845 από τον
τραπεηίτθ Γεϊργιο Σταφρου και ςτζγαςε το πρϊτο τραπεηικό κατάςτθμα τθσ απελευκερωμζνθσ Ελλάδασ.
Δεξιά βριςκόταν το ξενοδοχείο "Αγγλία" του επιχειρθματία Φραγκίςκου Φεράλδθ το οποίο αγοράςτθκε με τθ ςειρά του μια
δεκαετία αργότερα, με τθν επζκταςθ των εργαςιϊν τθσ τράπεηασ. Τα δφο κτίρια διζκεταν τον ίδιο αρικμό ορόφων και το ίδιο
φψοσ, ϊςτε το 1899-1900 ενοποιικθκαν με ςχετικι ευκολία, προκειμζνου να αποτελζςουν, πλιρωσ ανακαινιςμζνα και με νζα
εξωτερικι διαμόρφωςθ ςε νεοκλαςικό φφοσ, το ενιαίο μζγαρο που γνωρίηουμε ςιμερα και που ευτυχϊσ το ςϊςανε.
(Φωτογραφία : Ελληνικό λογοτεχνικό και ιςτορικό αρχείο )

ΣΤΘΝ ΡΕ΢ΟΧΘ ΤΟΥ ΦΑΛΘ΢ΟΥ ΤΟ 1900
ΑΝΟΛΞΕ Ο Ρ΢ΩΤΟΣ ΗΩΟΛΟΓΛΚΟΣ ΚΘΡΟΣ ΤΘΣ
ΕΛΛΑΔΑΣ.
ΛΕΛΤΟΥ΢ΓΘΣΕ ΜΕΧ΢Λ ΤΟ 1916 ΚΑΛ ΕΚΛΕΛΣΕ
ΛΟΓΩ ΤΩΝ ΟΛΚΟΝΟΜΛΚΩΝ Ρ΢ΟΒΛΘΜΑΤΩΝ
ΤΟΥ Αϋ ΡΑΓΚΟΣΜΛΟΥ ΡΟΛΕΜΟΥ

1902

Φωτογραφική πηγή : ταχυδρομική κάρτα τησ εποχήσ

Ο αρχικόσ πυρινασ του κτιριακοφ ςυγκροτιματοσ του Κεραπευτθρίου "Ευαγγελιςμόσ" οικοδομικθκε μεταξφ των ετϊν 1881-1884,
βάςει ςχεδίων του ςτρατιωτικοφ μθχανικοφ Αναςτάςιου Κεοφιλά. Το 1888 προςτζκθκε το Αϋ Χειρουργείο, ενϊ το 1897-1898
κτίςτθκε ο οίκοσ των αδελφϊν νοςοκόμων. Το κεραπευτιριο ιδρφκθκε με πρωτοβουλία τθσ βαςίλιςςασ Πλγασ, ενϊ ςτθν ανζγερςθ
και κατόπιν ςτθ ςυμπλιρωςθ των διαφόρων πτερφγων, ςυνειςζφεραν οικονομικά ο τςάροσ Αλζξανδροσ Β', θ Μονι Αςωμάτων
(Ρετράκθ) και γνωςτοί Ζλλθνεσ επιχειρθματίεσ όπωσ ο Ανδρζασ Συγγρόσ, ο Γεϊργιοσ Δρομοκαΐτθσ, ο Μ. Κοργιαλζνιοσ, ο Δ.
Κεοδωρίδθσ, κ.ά. Για πάνω από μιςό αιϊνα, παρζμεινε το μεγαλφτερο νοςοκομείο τθσ πρωτεφουςασ, δυνάμεωσ 425 κλινϊν.
Φωηογραθική πηγή : Ε.Λ.Ι.Α

Θ οδόσ Ερμοφ το 1904. Διακρίνουμε τα καινοφργια θλεκτρικά φανάρια ςτον δρόμο. Θ Ακινα άρχιςε να θλεκτροδοτείται ςιγάςιγά από το 1889.
Ρροθγουμζνωσ αντί για θλεκτρικό ρεφμα υπιρχε το φωταζριο. Οι πρϊτεσ εγκαταςτάςεισ του εργοςταςίου παραγωγισ
φωταερίου, ςτθν οδό Ρειραιϊσ <<το γκάηι>> όπωσ αποκαλείτο το οποίο υπάρχει αναπαλαιωμζνο ςιμερα , οικοδομικθκε περί
το ζτοσ 1860, βάςει γαλλικισ μελζτθσ, για λογαριαςμό του επιχειρθματία Φραγκίςκου Φεράλδθ, που το 1857 είχε αποκτιςει το
ςχετικό αποκλειςτικό προνόμιο εκμετάλλευςθσ για πενιντα χρόνια, το οποίο ςτθ ςυνζχεια μεταβιβάςτθκε ςτθν "Εταιρεία
Αεριόφωτοσ" και ανανεϊκθκε διαδοχικά μζχρι το 1938, οπότε και περιιλκε ςτον Διμο Ακθναίων.
Φωτογραφική πηγή : Ελληνικό ιςτορικό και λαογραφικό αρχείο

1903

Card postal από τθν 1 διεκνι
ζκκεςθ των Ακθνϊν ςτο Ηάππειο
το 1903. Θ ζκκεςθ από τότε γινόταν
κάκε 4 χρόνια.

Φωηογραθική πηγή : Ελληνικό ιζηορικό και λαογραθικό αρτείο

Ο Κακεδρικόσ Ναόσ τθσ Ακινασ, που είναι αφιερωμζνοσ
ςτον Ευαγγελιςμό τθσ Κεοτόκου, βρίςκεται ςτθν Ρλατεία
Μθτροπόλεωσ επί τθσ ομϊνυμθσ οδοφ. Θ καταςκευι του
ξεκίνθςε το 1842 και ολοκλθρϊκθκε το 1862. Ο τφποσ του
ναοφ είναι ςταυροειδισ τρίκλιτθ βαςιλικι με τροφλλο.
Το κόςτοσ καταςκευισ υπερζβθ τον προχπολογιςμό. Θ
διαφορά καλφφκθκε μερικϊσ από τθν πϊλθςθ
εκκλθςιαςτικισ περιουςίασ και από δωρεζσ, τθσ πλοφςιασ
οικογζνειασ του εκνικοφ ευεργζτθ Σίνα που ηοφςε ςτθ
Βιζννθ.
Ο ναόσ χτίςτθκε ςε τζςςερισ φάςεισ. Ο αρχιτζκτονασ
Κεόφιλοσ Χάνςεν ετοίμαςε τα πρϊτα ςχζδια, ςτα οποία
βαςίςτθκε το μζροσ του κτιρίου ζωσ το φψοσ τθσ πρϊτθσ
ςειράσ των παρακφρων. Ζπειτα, το 1843, οι εργαςίεσ
διακόπθκαν λόγω οικονομικϊν προβλθμάτων. Τρία χρόνια
αργότερα ανζλαβε ο Δθμιτριοσ Ηζηοσ, ειςάγοντασ το
Ελλθνοβυηαντινό ςτοιχείο. Μετά το κάνατό του το 1857 ο
Διμοσ Ακθναίων ηιτθςε από τον Γάλλο αρχιτζκτονα
Francois Boulanger να ςυνεχίςει τθν καταςκευι. Ο Francois
Boulanger εργάςτθκε μαηί με τον Ραναγιϊτθ Κάλκο, ο
οποίοσ ιταν υπεφκυνοσ για τθν εκτζλεςθ των εργαςιϊν
καταςκευισ. Υλικό από ερειπωμζνεσ Βυηαντινζσ εκκλθςίεσ
χρθςιμοποιικθκε για το χτίςιμο του κακεδρικοφ ναοφ. Οι
τοιχογραφίεσ ςτο εςωτερικό, που είναι ζργα του
Σπυρίδωνα Γιαλλινά και του Alexander Seitz, ακολουκοφν
τθ Βυηαντινι παράδοςθ, ενϊ θ διακόςμθςθ ανικει ςτον
ηωγράφο Κωνςταντίνο Φανζλλθ, από τθ Σμφρνθ.
Τα γλυπτικά αρχιτεκτονικά ςτοιχεία, τα κιονόκρανα και ο
άμβωνασ ςχεδιάςτθκαν από τον γλφπτθ Γεϊργιο Φιταλθ.
Οι πολυάρικμεσ αρχιτεκτονικζσ διαφοροποιιςεισ κατά τθν
καταςκευι οδιγθςαν ςε ζναν απροςδιόριςτο
αρχιτεκτονικό χαρακτιρα και ρυκμό, που είναι ιδιαίτερα
ορατόσ .

1902

Οι ποιητές , Ι.Ν. Ροϊλού. Γ. Δροσίνης, Γ. ΢τρατήγης, Ι.Πολέμης, Κ.Παλαμάς, Γ. ΢οσρής, Α. Προβελέγγιος (΢σλλογή Παρνασσού).

Στα τζλθ του 19ου αιϊνα και μετζπειτα γίνονταν οι ταχτικζσ ςυνεδριάςεισ ςτα καφενεία τθσ πλατείασ
Συντάγματοσ τθσ περίφθμθσ <<Σουρζϊκθσ ςυντροφιάσ>>, που παρακολουκοφςε από τα γφρω τραπεηάκια
αρκετόσ κόςμοσ προςπακϊντασ ν' ακοφςει μερικά από τα διαςταυροφμενα ςπαρταριςτά χαριτολογιματα
των πολυαρίκμων λογίων και ποιθτϊν του κφκλου του Σουρι. Και τα χαριτολογιματα αυτά ιταν άφκονα,
ζξυπνα πραγματικά, <<οι ατάκεσ >> που κα λζγαμε ςιμερα κι ζκαναν πάντα το γφρο όλθσ τθσ παλιάσ
Ακινασ. Ιταν θ εποχι του ακϊου πνεφματοσ, που πείραηε τουσ πάντεσ και τα πάντα με το πραγματικόν...
αττικόν άλασ χωρίσ να παρεξθγείτε κανείσ· Και
θ παρζα του Σουρι ιταν αλθκινά περιηιτθτθ
παντοφ γιατί ιταν θ πιο ανεπανάλθπτθ και χιουμουριςτικι ςτθν Ραλιά Ακινα.

1906
Από τουσ ωραιότερουσ δρόμουσ τθσ παλιάσ Ακινασ . Θ οδόσ αυτι ςφνδεε το κζντρο τθσ πόλθσ με το κοςμοπολίτικο προάςτιο των
Ρατθςίων. Κατά μικοσ του δρόμου αυτοφ είχαν τισ επαφλεισ τουσ για αρκετζσ δεκαετίεσ οι οικονομικοί παράγοντεσ τθσ εποχισ.
Σιμερα από τισ παλιζσ επαφλεισ ςϊηεται μόνο θ παλιά κατοικία με τον κιπο τθσ του βιομιχανου Λωάννθ Σοφιανόπουλου (απζναντι
από το ςτακμό του Θλεκτρικοφ).
Φωηογραθική πηγή : Ελληνικό ιζηορικό και λαογραθικό αρτείο

1904
ΤΑ ΡΑΤΘΣΛΑ ΑΡΠ ΤΑ Ω΢ΑΛΟΤΕ΢Α ΚΑΛ ΚΟΣΜΟΡΟΛΤΛΚΑ Ρ΢ΟΑΣΤΕΛΑ ΤΘΣ ΡΑΛΛΑΣ ΑΚΘΝΑΣ
Φωηογραθική πηγή : Ελληνικό ιζηορικό και λαογραθικό αρτείο

Θ οδόσ Ερμοφ ιδθ από το 1835, ωσ κφρια οδόσ τθσ νζασ πρωτεφουςασ, ςταδιακά διαπλατφνεται, αποκτά αρχοντικζσ οικίεσ που
ςτεγάηουν δθμόςιεσ υπθρεςίεσ και υπουργεία, καλλωπίηεται, πλθμμυρίηει άμαξεσ κάκε είδουσ και αναδεικνφεται ςε εμπορικό δρόμο με
καταςτιματα τροφίμων, ςιδεράδικα, ραφτάδικα και τςαρουχάδικα. Ζκτοτε, και ζωσ ςιμερα ανελλιπϊσ, θ οδόσ Ερμοφ παραμζνει θ
καρδιά τθσ εμπορικισ κίνθςθσ τθσ Ακινασ,

Οι Γ΢ΑΦΛΚΟΛ ΤΥΡΟΛ ΔΕΝ ΕΛΕΛΡΑΝ ΑΡΠ ΤΘΝ ΡΑΛΛΑ ΑΚΘΝΑ περιφζρονταν ςτουσ δρόμουσ και ςφχναηαν
ςτα παλιά καφενεία, τα οποία είχαν μεταβλθκεί ςαν τθν «Αγορά των αρχαίων Ακθνϊν» και
«προκάλαμοι των λαϊκϊν Κοινοβουλίων και ςτραταρχεία εν ανακωχι». Ο ιδιόρρυκμοσ βίοσ τουσ, «θ
πρωτοτυπία των ςκζψεϊν των, αι ευφυολογίαι των, τα ανζκδοτά των, τουσ περιζβαλον με μεγάλθν
δθμοτικότθτα, τουσ κατζςτθςαν παςίγνωςτουσ και αναπόςπαςτα ςτοιχεία τθσ κοινωνικισ ηωισ των
Ακθνϊν. (...) Ρολλϊν εκ των φυςιογνωμιϊν τοφτων τα ονόματα εγζνοντο προςωνυμίαι, και φράςεισ
των διατθροφνται εισ τα ςτόματα των ανκρϊπων ακόμθ ωσ παροιμίαι, άλλων δε λαϊκωτζρων τφπων
τα ονόματα αποδίδονται και ςιμερον ακόμθ ωσ ιδιαιτζρα διάκριςισ ι χλευαςμόσ», ζγραφε το 1926 ο
Κ. Βελλιανίτθσ ςτθν Ελλθνικι Εγκυκλοπαίδεια Δρανδάκθ.
Επαίτεσ, επαγγελματίεσ, «επιςτιμονεσ»….
Μεταξφ των επαιτϊν ιταν και ο επονομαηόμενοσ «Σακκουλζσ», λόγω τθσ ςακοφλασ που κρζμαγε ςτον
ϊμο του. Ζνασ Αμοργιανόσ, τεμπζλθσ που ηθτοφςε: «΢ε ςυ, δϊςε μου μια δεκάρα!». Ζγινε διάςθμοσ
και επζηθςε χάρθ ςτθν αγανακτιςμζνθ φράςθ του όταν δεν του ζδιναν χριματα: «Φτου! Διακόςιεσ
χιλιάδεσ Ακθναίοι δεν μποροφν να κρζψουν ζνα τεμπζλθ;».
Αλλοι γνωςτοί επαίτεσ ιταν ο «Μπουρδοφςθσ», ο «Γιαγιάσ», ο «Γαμβζτασ», ο «Αναρχικόσ», ο
«Αρκροφροσ», ο «Γιάννθσ ο ΢ε».
Μεταξφ των γραφικϊν «επαγγελματιϊν»- πλανόδιων πραματευτάδων ιταν: Ο Κόδωροσ,
λακρζμποροσ καφζ, ηάχαρθσ, ποφρων, ςπίρτων, τςιγάρων. Ο «Κρφοσ Μποφηι», από το Καράκιοϊ του
Γαλατά ςτθν Ρόλθ, με ανατολίτικθ φορεςιά και φζςι, που με το ςαμοβάρι του πουλοφςε τα
καλοκαίρια ζνα παράξενο, ακακόριςτθσ γεφςθσ ηουμί, φωνάηοντασ «Κρφο είναι, μποφηι! Γλυκό ςαν το
καρποφηι! Κρφο και παγωμζνο απ' το βουνό φερμζνο!». Ο Κλεάνκθσ ο «Αγαλματίδθσ», όπωσ
μετζτρεψε το επϊνυμό του, επειδι ςποφδαςε γλυπτικι ςτο Ραρίςι, κουρελισ, αγακόσ, καρτερικόσ
κλωςάρ και ψευδόσ «ποιθτισ του ςιδιρου», που απάγγελλε και ποιιματά του. Ο Αρμάνδοσ
Δελαπατρίδθσ, υπαίκριοσ ριτορασ, «αρχθγόσ» του ανφπαρκτου «Α' Αναμορφωτικοφ Κόμματοσ των
Κυανολεφκων», που ςτο «πρόγραμμά» του περιλάμβανε και ίδρυςθ Υπουργείου Ερωτοσ. Ο διορκωτισ
τυπογραφικϊν δοκιμίων, ρακζνδυτοσ Λορδάνθσ, ο επονομαηόμενοσ «Διογζνθσ ο νεϊτεροσ».
Υπιρχαν και οι «ποιθτζσ», που ζςπερναν τθ κυμθδία. «Κορυφαίοσ των ποιθτϊν» ιταν ο
Εξαρχόπουλοσ, διάςθμοσ με τισ κακαρευουςιανο-γαλλικζσ αςυναρτθςίεσ του, όπωσ αυτι «Λελαλεφ
ιτο άνδρασ Μιλτιάδων, ιρωσ των Μυριάδων/ Ξιφίλ μαλζρ, ο πολφτιμοσ Αναπολζω δεν απζκανε ςασ
λζω». Ο καλογεροδιδάςκαλοσ Κεόκριτοσ που δθλωνόταν «Γόνοσ ων Ανκοφςθσ/ Κεόκριτοσ
Μυριανκοφςθσ
Υπιρχαν και «γλωςςαμφντορεσ» - πολζμιοι των δθμοτικιςτϊν με «αρχθγό» τον Γ. Μιςτριϊτθ,
«εραςτζσ», «αλβανολόγοι», «μάγκεσ», «παλικαράδεσ», «ακυρόςτομοι», αλλά και γυναίκεσ που κάκε
μια είχε τθ λόξα και τθ δόξα τθσ... Ακόμα και ζνασ τράγοσ που περιφερόταν ςτο Σφνταγμα και τον
ανακιρυξαν «επιλοχία»!

Ο ΔΕΛΑΡΑΤ΢ΛΔΘΣ

ΑΚΘΝΑΛ ΛΕΩΦΟ΢ΟΣ ΣΥΓΓ΢ΟΥ 1905

Φωτογραφία τραβθγμζνθ από το φψοσ του Αγ. Σϊςτθ. Θ λεωφόροσ Συγγροφ ζχει πλζον δεντροφυτευτεί
κατά μικοσ τθσ. Βλζπουμε τα πρϊτα ςπίτια των ςυνοικιϊν του Κουκακίου και του Μακρυγιάννθ. Θ Ακινα
ςτισ αρχζσ του 20ου αιϊνα ζχει πλζον αρχίςει να οικοδομείται…
Φωηογραθική πηγή : Ε.Λ.Ι.Α

ΑΚΘΝΑΛ-ΟΔΟΣ ΑΚΘΝΑΣ 1906
Θ ΟΔΟΣ ΑΚΘΝΑΣ ΣΤΛΣ Α΢ΧΕΣ ΤΟΥ 20ου ΑΛΩΝΑ. ΕΜΡΟ΢ΛΚΟΣ Δ΢ΟΜΟΣ ΑΡΠ ΤΟΤΕ. ΔΛΑΚ΢ΛΝΟΥΜΕ ΤΑ ΜΑΓΑΗΛΑ ΚΛΟΣΚΛΑ ΤΘΣ ΕΡΟΧΘΣ ΚΑΛ ΤΟΥΣ
ΜΛΚ΢ΟΡΩΛΘΤΕΣ ΚΑΤΆ ΜΘΚΟΣ ΤΟΥ Δ΢ΟΜΟΥ. ΓΛΑ ΤΟΥΣ ΡΑΛΛΟΥΣ ΑΚΘΝΑΛΟΥΣ Ο ΔΥΤΛΚΟΣ Τ΢ΟΡΟΣ ΕΝΔΥΜΑΣΛΑΣ ΕΧΕΛ ΡΛΕΟΝ ΚΑΚΛΕ΢ΩΚΕΛ. Ο
ΦΟΥΣΤΑΛΕΝΟΦΟ΢ΟΣ ΡΩΛΘΤΘΣ ΤΘΣ ΦΩΤΟΓ΢ΑΦΛΑΣ ΕΜΝΑΛ ΡΛΚΑΝΟΤΑΤΑ ΑΡΠ ΤΑ ΓΥ΢Ω ΧΩ΢ΛΑ ΟΡΟΥ ΚΑΤΕΒΑΛΝΕ ΚΑΚΘΜΕ΢ΛΝΑ ΜΕ ΤΟ ΓΑΛΔΟΥ΢ΑΚΛ ΓΛΑ ΤΟ
ΜΕ΢ΟΚΑΜΑΤΟ ΣΤΘΝ ΑΚΘΝΑ. ( ΣΤΑ ΡΕ΢ΛΞ ΤΩΝ ΑΚΘΝΩΝ ΧΩ΢ΛΑ, ΣΘΜΕ΢ΛΝΑ Ρ΢ΟΑΣΤΛΑ Θ ΦΟΥΣΤΑΝΕΛΛΑ Κ΢ΑΤΘΣΕ ΓΛΑ Α΢ΚΕΤΑ Χ΢ΟΝΛΑ ΑΚΟΜΑ)

Φωτογραφία τθσ Ακρόπολθσ ηνπ Fred Boissonnas ςτισ αρχζσ του 20ου αιϊνα τότε που ςτισ
παρυφζσ του ιεροφ βράχου υπιρχαν ακόμθ ςτάνεσ

ΦΩΤΟΓ΢AΦΛΑ ΤΘΣ ΑΚ΢ΟΡΟΛΘΣ TOY Fred Boissonnas ΣΤΛΣ Α΢ΧΕΣ ΤΟΥ 20ΟΥ ΑΛΩΝΑ .

1903
ΤΑ ΑΝΑΦΛΩΤΛΚΑ . ΕΜΝΑΛ Ο ΟΛΚΛΣΜΟΣ ΤΘΣ ΡΛΑΚΑΣ ΡΟΥ Β΢ΛΣΚΕΤΑΛ ΑΚ΢ΛΒΩΣ ΚΑΤΩ ΑΡΠ ΤΘΝ ΒΟ΢ΕΛΑ ΡΛΕΥ΢Α ΤΘΣ ΑΚ΢ΟΡΟΛΘΣ.
ΔΘΜΛΟΥ΢ΓΘΚΘΚΕ ΑΡΠ ΤΟΥΣ ΟΝΟΜΑΣΤΟΥΣ ΡΕΤ΢ΑΔΕΣ ΧΤΛΣΤΕΣ ΡΟΥ Θ΢ΚΑΝ ΑΡΠ ΤΟ ΝΘΣΛ ΤΘΣ ΑΝΑΦΘΣ ΓΛΑ ΝΑ ΔΟΥΛΕΨΟΥΝ ΣΤΘΝ
ΟΛΚΟΔΟΜΘΣΘ ΤΩΝ ΑΝΑΚΤΟ΢ΩΝ ΚΑΛ ΤΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΕΡΛΒΛΘΤΛΚΩΝ ΚΤΛ΢ΛΩΝ ΤΘΣ ΒΑΥΒΑΥ΢ΛΚΘΣ Α΢ΧΛΤΕΚΤΟΝΛΚΘΣ.
ΘΤΑΝ ΡΕ΢ΛΗΘΤΘΤΟΛ ΜΑΣΤΟ΢ΟΛ ΚΑΛ ΔΟΥΛΕΨΑΝ Α΢ΓΟΤΕ΢Α ΚΑΛ ΣΤΘΝ ΟΛΚΟΔΟΜΘΣΘ ΤΩΝ ΝΕΟΚΑΛΣΣΛΚΩΝ. ΤΟΥΣ ΡΑ΢ΑΧΩ΢ΘΚΘΚΕ Ο
ΧΩ΢ΟΣ ΚΑΤΩ ΑΡΠ ΤΘΝ ΑΚ΢ΟΡΟΛΘ ΚΑΛ ΕΧΤΛΣΑΝ ΜΟΝΟΛ ΤΟΥΣ ΤΑ ΣΡΛΤΛΚΑ ΤΟΥΣ ΑΚΟΛΟΥΚΩΝΤΑΣ ΤΘΝ ΚΥΚΛΑΔΛΤΛΚΘ Α΢ΧΛΤΕΚΤΟΝΛΚΘ.
ΡΕΤΥΧΑΝ ΝΑ ¨ΔΕΣΟΥΝ¨ ΤΑ ΣΡΛΤΛΑ ΤΟΥΣ Α΢ΧΛΤΕΚΤΟΝΛΚΑ ΜΕ ΤΑ ΥΡΟΛΟΛΡΑ ΤΘΣ ΡΛΑΚΑΣ ΧΩ΢ΛΣ ΝΑ ΑΦΑΛ΢ΟΥΝ ΜΕ΢ΟΣ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΕΛΟΥ
ΤΩΝ Α΢ΧΑΛΩΝ ΜΝΘΜΕΛΩΝ. ΕΥΤΥΧΩΣ ΣΩΗΟΝΤΑΛ ΜΕΧ΢Λ ΣΘΜΕ΢Α.

ΑΠΟΦΙ΢ ΑΘΗΝΧΝ 1904

ΤΑ ΑΝΑΚΤΟ΢Α ΤΩΝ ΑΚΘΝΩΝ ΡΕ΢ΛΣΤΟΛΧΛΣΜΕΝΑ ΑΡΟ ΤΑ ΝΕΟΚΛΑΣΣΛΚΑ ΚΤΛ΢ΛΑ. ΓΛΑ ΦΑΝΤΑΣΚΕΛΤΕ ΤΟ ΚΕΝΤ΢Ο ΤΘΣ ΑΚΘΝΑΣ ΝΑ
ΕΛΧΕ ΔΛΑΤΘ΢ΘΚΕΛ ΕΤΣΛ ΟΡΩΣ ΘΤΑΝ

Φωτογραφική πηγή : Ελληνικό ιςτορικό και λαογραφικό αρχείο

Από τα πρϊτα κοςμικά καφεηαχαροπλαςτεία του Βάρςου ςτθν γωνία Ρανεπιςτθμίου και Σανταρόηα
ςτισ αρχζσ του 20ου αιϊνα
Φωηογραθική πηγή : Ελληνικό ιζηορικό και λαογραθικό αρτείο

1907
Ο Λατθόο θαθελέο ¨ηνπ Λπθνύξγνπ¨ ζηελ πιαηεία Μεηξνπόιεσο ην 1907. Παξαηεξήζηε ην <<ζηήζηκν>> θαη ηνλ
ζαπκαζκό πνπ λνηώζνπλ άπαληεο νη ζακώλεο κπξνζηά ζηελ νγθώδε θσηνγξαθηθή κεραλή
(Φωηογραθική πηγή άγνωζηη)

ΑΘΗΝΑΙ ΛΤΚΑΒΗΣΣΟ΢ 1909

Φωτογραφία ςτουσ πρόποδεσ του Λυκαβθττοφ περιοχι του ςθμερινοφ Κολωνάκι. Ραρατθριςτε τα υπζροχα
επιβλθτικά νεοκλαςικά κτίρια Βαυαρικισ αρχιτεκτονικισ. Σιμερα ςτθν περιοχι δεν ςϊηεται κανζνα…
(Φωτογραφικό αρχείο : Ελληνικό λογοτεχνικό και ιςτορικό αρχείο )

1907

Θ λεωφόροσ Κθφιςίασ ςτο φψοσ τθσ Μεςογείων ¨πατθμζνοσ¨ χωματόδρομοσ το 1907. Μεταπολεμικά κα διαπλατυνκεί.
Βλζπουμε τισ ξφλινεσ κολϊνεσ ςτιριξθσ των θλεκτρικϊν καλωδίων και τουσ κεντρικοφσ μεταλλικοφσ πριτςινωτοφσ πυλϊνεσ.
Θ θλεκτροδότθςθ πλζον τθσ Ακινασ ζχει ςχεδόν ολοκλθρωκεί είναι γεγονόσ.

Φωηογραθική πηγή : Ελληνικό ιζηορικό και λαογραθικό αρτείο

1908
Ο χωματόδρομοσ τθσ ςθμερινισ οδοφ Ρλουτάρχου ςτο Κολωνάκι ςτισ αρχζσ του 20ου αιϊνα.
Στο βάκοσ διακρίνεται ο Λυκαβθττόσ

ΘΗ΢ΔΙΟΝ 1908

ΦΩΤΟΓ΢ΑΦΛΑ Τ΢ΑΒΘΓΜΕΝΘ ΑΡΠ ΤΘΝ ΡΕ΢ΛΟΧΘ ΤΟΥ ΚΕ΢ΑΜΕΛΚΟΥ ΤΟΤΕ ΡΟΥ ΤΟ ΚΘΣΕΛΟ ΘΤΑΝ ΑΚΟΜΑ ΧΩ΢ΛΟ .
(Φωτογραφικό αρχείο Mουςείου Mπενάκη).

ΑΚΘΝΑΛ 1910

Φωτογραφία τραβθγμζνθ από τθν Ακρόπολθ. Βλζπουμε τισ ςτιλεσ του Ολυμπίου Διόσ, τον λόφο του Μετσ, αριςτερά
το Ρανακθναικό ςτάδιο, πιο πίςω αριςτερά τα πρϊτα ςπίτια του Ραγκρατίου. Στο βάκοσ ο Υμθττόσ που τον καιρό εκείνο
ιταν ¨φαλακρόσ¨ , δαςϊκθκε μεταγενζςτερα.
(Φωτογραφικό αρχείο : Ελληνικό λογοτεχνικό και ιςτορικό αρχείο )

Θ βίλλα Κων ιταν μία από τισ πολλζσ
επαφλεισ που υπιρχαν περί τα τζλθ
του 19ου αιϊνα και μεταγενζςτερα ςτο
καταπράςινο προάςτιο των Αμπελοκιπων.
Οι Αμπελόκθποι ωσ τα μζςα
του 19ου αιϊνα ιςαν αμπελϊνεσ. Το όνομα
τουσ μόνο ςυμπτωματικό δεν είναι
Οι παλιότεροι γνϊριηαν τθν βίλλα Κων.
Τελικά και το κτίριο αυτό δεν είχε καλφτερθ
τφχθ. Το Κράτοσ το άφθςε ςτον βωμό των
επιχειρθματικϊν ςυμφερόντων
να κατεδαφιςτεί και να γίνει το ςθμερινό
τερατοφργθμα.
Κάποιοσ κροίςοσ Σαουδάραβασ αγόραςε τα
μπάηα από τθν κατεδάφιςθ και με αυτά
ζφτιαξε ςτθν πατρίδα του ακριβϊσ τον ίδιο
Ρφργο τθσ Σταχτοποφτασ όπωσ ονόμαηαν
τθν βίλλα .

Στθν φωτογραφία ζμπροςκεν του κτιρίου
πικανότατα <<ποηάρουν>> τα μζλθ τθσ
οικογενείασ

Φωτογραφικι πθγι : Αρχείο Ε΢Τ

1914 - Αμπελόκθποι - Θ βίλλα Κων

-

Θ οικία ΢άλλθ-Σκαραμαγκά (κτίριο αριςτερά) ιταν από τα τελευταία μζγαρα που χτίςτθκαν ςτθ
Βαςιλίςςθσ Σοφίασ γφρω το 1920 (κατεδαφίςτθκε το 1955) . Στθ κζςθ του ςιμερα υπάρχει το υπ.
Εςωτερικϊν. Δεξιά, το ςθμερινό Μουςείο Μπενάκθ

Φωτογραφικι πθγι : ΜΟΥΣΕΛΟ ΜΡΕΝΑΚΘ

.

Θ ΟΔΟΣ ΑΚΘΝΑΣ Τ0 1920 .

φωτογραφία : Fred Boissonnas

Θ οδόσ Ερμοφ 1920, ςτο βάκοσ θ Καπνικαρζα

φωτογραφία : Fred Boissonnas

Ακθναικόσ τυπικόσ καφενζσ από πρϊθν
Αιγυπτιϊτεσ. Ζτςι αποκαλοφντο οι ζλλθνεσ
ςτθν Αλεξάνδρεια τθσ Αιγφπτου.

Ραρατθρείςτε τθν νεοειςερχόμενθ
μοντζρνα για τον καιρό αναγραφι <<καφζ
μπαρ>> .
Φωτογραφία γφρω ςτο 1920 από άγνωςτθ
φωτογραφικι πθγι.

Η ΠΛΑΚΑ Σ0 1920

φωτογραφία : Fred Boissonnas

Τοπωνφμια τθσ παλιάσ Ακινασ

Αγάμων = Θ πλατεία Αμερικισ
Αγελάδεσ = Ο κιποσ του Ηαπείου
Αγχεςμόσ = Μζχρι το 1832 ο Λυκαβθττόσ, μετά τα Τουρκοβοφνια
Αζρθδεσ = Τζρμα τθσ Αιόλου
Αλϊνια = Θ Ρλατεία Κθςείου
Αμπατηιδικα = Τςαρουχάδικα/ραφτάδικα, ονομαςία τθσ οδοφ Ρανδρόςου ςτο Μοναςτθράκι
Βατραχονιςι = Θ περιοχι μεταξφ Καλλιμάρμαρου και Ραγκρατίου
Βοϊδοπνίχτθσ = Χείμαρροσ που κατζβαινε από το Λυκαβθττό
Δαρδανζλια = Τοπωνφμιο περιοχισ του κζντρου τθσ Ακινασ ςτθ ςυμβολι των οδϊν Ρανεπιςτθμίου, Βουκουρεςτίου και Κριεηϊτου
Δεκοχτοφρα = Ονομαςία υψϊματοσ απζναντι από το Γθροκομείο ςτθ λεωφόρο Κθφιςίασ
Δράκοσ = Το λιμάνι του Ρειραιά
Ελαιοτριβεία = Ρεριοχι ςτθ ςυμβολι των λεωφόρων Κωνςταντινουπόλεωσ και Ακθνϊν και τθσ οδοφ Σερρϊν
Κων = Ονομαςία τθσ περιοχισ του τζρματοσ των λεωφόρων Βαςιλίςςθσ Σοφίασ και Αλεξάνδρασ, ςτουσ Αμπελοκιπουσ, όπου υπιρχε θ ζπαυλh
Καράουςι = Τουρκικι ονομαςία τθσ δυτικισ πλευράσ του Αρείου Ράγου
Κατςικάδικα = Ta κάτω Ρετράλωνα
Κόκκινα χϊματα = Αμπελόκθποι
Μπφκουλασ = Ο Κολωνόσ
Χεηολίκαρο = Ρεριοχι Μεταξουργείου
Σνπσλύκηα ησλ ρσξηώλ πέξημ ηεο παιηάο Αζήλαο

Γοφβα = Θ Βουλιαγμζνθ
Κουκουβάουνεσ = H Μεταμόρφωςθ
Μαγκουφάνα = Θ Ρεφκθ
Βουρλοπόταμοσ = Θ Αμφικζα
Βαριζσ = θ Κθφιςιά
Αγιότρθςθ = τα Λιόςια
Βοϊδολίβαδο = Ρεριοχι τθσ φαλθρικισ παραλίασ ςτο τζρμα τθσ λεωφόρου Συγγροφ
Ροδαράδεσ = Θ Νζα Λωνία
Μποςτάνια = To Ραλαιό Φάλθρο
Νταμαράκια = Το Αιγάλεω

Εδϊ κάπου τελειϊνει ο περίπατοσ μασ ςτθν παλιά Ακινα…
Ξεκινιςαμε με άμαξα <<Βικτϊρια>> από τθν ΓϋΣεπτεμβρίου και μζςω τθσ οδοφ Σταδίου με μια δεκάρα ειςιτιριο
φκάςαμε ζξω από τα ανάκτορα ςτθν πλατεία Συντάγματοσ. Μόλισ κατεβικαμε τινάξαμε τα ςακάκια μασ από τθν
ςκόνθ, βάλαμε το rebubliko καπζλο μασ και κρατϊντασ το μπαςτοφνι μασ κατθφορίςαμε προσ το κοςμικό
καφεηαχαροπλαςτείο του Ηαχαράτου.
Συνωςτιςμόσ εκεί ςτρατιωτικοί , πολιτικοί, λόγιοι, όλοι μίλαγαν πολιτικά φωναχτά, μζςα ςτο ντουμάνι από τισ
πίπεσ. Μετά δυςκολίασ βρικαμε ζνα μικρό μαρμάρινο τραπζηι και ςτριμωχτικαμε ςτον δερμάτινο καναπζ.
Είχαμε τθν τφχθ να ακοφςουμε και μερικζσ ατάκεσ του Γιϊργου Σουρι από πιο δίπλα. Απολαφςαμε τον ηεςτό
τοφρκικο καφζ ςτα βαυαρικά φλιτηανάκια. ΢ίξαμε και ςτα κλεφτά μια ματιά ςτθν εφθμερίδα <<Εςτία>> που
άφθςε κάποιοσ καμϊνασ φεφγοντασ αγανακτιςμζνοσ και βρίηοντασ για τισ <<ματςαράγκεσ του Τρικοφπθ>>.
Μετά τον καφζ, το κόψαμε με τα πόδια, κατθφορίςαμε τθν οδό Ερμοφ από τθν άκρθ για να μθν φάμε τθν
χωμάτινθ ςκόνθ από τισ πολυάρικμεσ άμαξεσ που ανεβοκατζβαιναν όλθ τθν ϊρα. Ραντοφ ςτθν μζςθ του δρόμου
καβαλίνεσ και μια περιρρζουςα οςμι που ςε ςυνδυαςμό με το χϊμα και τθν υγραςία ιταν όχι και τόςο
ευχάριςτθ. Χαηζψαμε κατά μικοσ του δρόμου τα <<αμπατηιδικα>> και τα <<τςαρουχάδικα>>.
Ριο πζρα ςυνωςτιςμόσ κόςμου γφρω από τον πιτςιρικά εφθμεριδοπϊλθ αλλθλοςπρωξίματα για να προλάβουν
να πάρουν όλοι πρϊτοι τθν εφθμερίδα .
Βρεκικαμε ςτισ <<καρότςεσ>> ςτθν ςειρά οι ςοφςτεσ με τουσ Αραμπατηιδεσ, περίμεναν τθν ςειρά τουσ για να
φορτϊςουν ξεκουράηοντασ για λίγο τα άλογα τουσ που είχαν πζςει με τθν μοφρθ ςτο τςουβαλάκι με τον ςανό.
Ανεβικαμε τθν οδό Ακθνάσ πολυκοςμία, χαλαςμόσ κόςμου από τισ φωνζσ των εμπόρων από τα κιόςκια αλλά και
από τουσ τουσ πλανόδιουσ.

ςυνεχίηεται

Οφφ…. Επιτζλουσ φτάςαμε …..ςτθν Ομόνοια …..ξεποδαριαςτικαμε…. να περπατάμε τόςθ ϊρα ςτουσ
χωμάτινουσ δρόμουσ. Καιρόσ για μια βόλτα ςτα κοςμικά Ρατιςια. Σταματιςαμε ζνα μόνιππο και ξεκινιςαμε
κατά μικοσ τθσ Ρατθςίων, καυμάςαμε τισ επαφλεισ με τουσ πανζμορφουσ κιπουσ, άλλοσ αζρασ πραγματικι
εξοχι…
Ο κακαρόσ αζρασ μασ άνοιξε τθν όρεξθ, ςυνζχεια για φαγθτό ςτθν <<Ταβζρνα του Σαράντου>> ςτου Ψειρι,
λαϊκι ταβζρνα και ονομαςτι. Ζξω από τθν ταβζρνα ςτθν πλατεία ψυρρι, μαηεμζνοσ κόςμοσ γφρω από ζνα
ριτορα ανεβαςμζνο ςε ξφλινο πάγκο. Ρλθςιάςαμε από περιζργεια και ρωτϊντασ ζνα παρευριςκόμενο μασ
απάντθςε από ζκπλθξθ ίςωσ και κυμό……¨δεν γνωρίηετε τον Αρμάνδο Δελαπατρίδθ¨ ;;;;;;
Θλιόλουςτθ μζρα είπαμε να κάτςουμε ςε ζνα τραπζηι ζξω από τθν Ταβζρνα. Οι μεηζδεσ ιρκαν, ελιζσ, φάβα,
παςτι ςαρδζλλα, ντολμάδεσ, χόρτα, ηυμωτό ψωμί και κεχριμπαρζνια δροςερι ρετςίνα. Ραγϊςαμε…. προσ ςτιγμι
όταν ιρκαν και ζκατςαν ςτο διπλανό τραπζηι δυο κουτςαβάκια αγριοκοιτάηοντασ μασ…..
Ϊρα για γλυκό ….ςταματάμε τον αμαξά και του λζμε να μασ πάει ςε κάποιο καλό ηαχαροπλαςτείο. Το άπονο
καμουτςίκι χτφπα με δφναμθ τα καποφλια του αλόγου και αυτό φεφγει καλπάηοντασ ςθκϊνοντασ ςφννεφο τθν
ςκόνθ για Ρανεπιςτθμίου και Σανταρόηα γωνία ςτο κοςμικό ηαχαροπλαςτείο του Βάρςου. Ρεριττό να ςασ ποφμε
καυμάςια ςιροπιαςτά γλυκά του κουταλιοφ και του ταψιοφ.
Θ ϊρα πζραςε…. ςκοτείνιαςε….. τα φανάρια του φωταερίου άναψαν τραβιξαμε προσ το ξενοδοχείο που μζναμε
το <<Ερμισ>> ςτο Σφνταγμα. Θ άμαξα διζςχιςε γριγορα τθν ζρθμθ πλζον οδό Σταδίου. Το ξενοδοχείο καλό αλλά
όχι του επιπζδου τθσ <<Μεγάλθσ Βρετάνιασ>> και του παρακείμενου <<Grand Hotel Royal>>.
Ϊρα να κοιμθκοφμε, αφριο ζχουμε πολφ μακρινό ταξίδι κα γυρίςουμε ςτθν Ακινα του 21ου αιϊνα.
Κλείνοντασ τα μάτια μασ , ςκεφτόμαςτε πωσ κα τα διθγθκοφμε όλα αυτά που ηιςαμε ζςτω και για λίγο ςτθν
παλιά Ακινα ςε γνωςτοφσ και φίλουσ….
Σίγουρα κα μασ περάςουν για τρελοφσ…..

Κείμενα – επιμζλεια : Γιϊργοσ Σμυρνιοφδθσ

«-Κεζ μου! Θ Ακινα δεν είναι για να τθν αγαπά κανείσ και για να τθν
ποκεί. Τουλάχιςτον θ Ακινα του εξωτερικοφ κόςμου, θ τωρινι, θ επίγεια. Ρόςο διαφζρει
από τθν ιδζα τθσ Ακινασ που ζχουμε κλειςμζνθ μζςα μασ, ςοφοί και άςοφοι, και τθν
λατρεφουμε.
Ρολυκοςμία, πανςπερμία, βαρβαροκοςμία, αυτοκινθτοκρατορία, χαλαςμόσ
κόςμου,ακακαρςία, βρϊμα...».

Κωςτισ Ραλαμάσ, «Ραραςκευι 26.7.1924»

ΒΛΒΛΛΟΓ΢ΑΦΛΑ

Εγκυκλοπαίδεια Μείηονοσ πολιτιςμοφ
<<100 και …γραφικοί τφποι τθσ παλιάσ Ακινασ>> Κώςτασ Ακάνατοσ
<<Πάπυροσ Λαροφσ Μπριτάνικα>> Εγκυκλοπαίδεια
<<wikipedia>> Διαδικτυακι Εγκυκλοπαίδεια
<<Η απαγορευμζνθ ιςτορία τθσ Ελλάδασ>> εκδόςεισ αρχζτυπο
<<Στα καφενεία, τθν υπαίκρια βουλι των Ελλινων>> , Εφθμ. Επενδυτισ, 23-25 Μαρτίου 2001.
<<κακϋοδόν>> Εφθμ. ΢ιηοςπάςτθσ 9-5-2010
Σφλλογοσ << Παλιά γραφικι Πλάκα>>
<<αρχείο Μουςείου Μπενάκθ>>
<<αρχείο Ε.Λ.Ι.Α >>

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful