P. 1
Από το πρόβατο στο σκουφάκι

Από το πρόβατο στο σκουφάκι

|Views: 22|Likes:
Published by portaria
a precentation about traditional technology
a precentation about traditional technology

More info:

Categories:Types, Presentations
Published by: portaria on Jan 22, 2014
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PPT, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/05/2015

pdf

text

original

Από το πρόβατο …

1
ο

Ο
λ
ο
ι
μ
ε
ρ
ο

Δ
θ
μ
ο
τ
ι
κ
ό

Σ
χ
ο
λ
ε
ί
ο

Ρ
ο
ρ
τ
α
ρ
ι
ά
σ

«
Ν
.

Τ
ς
ο
π
ο
τ
ό
σ
»

Ε
Α
Ε
Ρ

Γ τάξθ 2013: Καραγιαννζλου Λωάννα – Καραγιάννθσ Θρακλισ

ςτο μάλλινο ςκουφάκι!
Από το πρόβατο … ςτο μάλλινο ςκουφάκι!

1
ο

Ο
λ
ο
ι
μ
ε
ρ
ο

Δ
θ
μ
ο
τ
ι
κ
ό

Σ
χ
ο
λ
ε
ί
ο

Ρ
ο
ρ
τ
α
ρ
ι
ά
σ

«
Ν
.

Τ
ς
ο
π
ο
τ
ό
σ
»

Ε
Α
Ε
Ρ

Γ τάξθ 2013: Καραγιαννζλου Λωάννα – Καραγιάννθσ Θρακλισ
Ελληνικζσ φυλζσ προβάτων: περίπου 20 διαφορετικζσ φυλζσ ελλθνικϊν προβάτων.
από τισ 26 ςυνολικά που υπιρχαν , με πάνω από 9.000.000 πρόβατα. Σε 700.000
τόνουσ γάλακτοσ ετθςίωσ (2
θ
ςτθν Ε.Ε.) και 81.000 τόνουσ κρζατοσ.
Από το πρόβατο … ςτο μάλλινο ςκουφάκι!

1
ο

Ο
λ
ο
ι
μ
ε
ρ
ο

Δ
θ
μ
ο
τ
ι
κ
ό

Σ
χ
ο
λ
ε
ί
ο

Ρ
ο
ρ
τ
α
ρ
ι
ά
σ

«
Ν
.

Τ
ς
ο
π
ο
τ
ό
σ
»

Ε
Α
Ε
Ρ

Γ τάξθ 2013: Καραγιαννζλου Λωάννα – Καραγιάννθσ Θρακλισ
Φυλι Κράκθσ
Φυλι Καλαρρφτικο
Φυλι Καραγκοφνικο
Φυλι Καρφςτου
Φυλι Κατςικά
Φυλι Κεφαλλθνίασ
Φυλι Κφμθσ
Φυλι Ορεινό Θπείρου (Μποφςικο)
Φυλι Σαρακατςάνικο
Φυλι Φριηάρτασ (Άρτασ)
Φυλι Φλϊρινασ
Φυλι Σερρϊν
Φυλι Ρθλίου
Φυλι Λζςβου
Φυλι Σκοπζλου
Φυλι Χίου
Φυλι Σφακίων
Φυλι Αγρινίου
Φυλι Άργουσ
Φυλι Ηακφνκου
Από το πρόβατο … ςτο μάλλινο ςκουφάκι!

1
ο

Ο
λ
ο
ι
μ
ε
ρ
ο

Δ
θ
μ
ο
τ
ι
κ
ό

Σ
χ
ο
λ
ε
ί
ο

Ρ
ο
ρ
τ
α
ρ
ι
ά
σ

«
Ν
.

Τ
ς
ο
π
ο
τ
ό
σ
»

Ε
Α
Ε
Ρ

Κοφροσ προβάτων

Γίνεται ςυνικωσ το Μάιο κι είναι
μζρα γιορτινι για τουσ βοςκοφσ.
Κατά τθ διαδικαςία του κουρζματοσ
με ψαλίδια ι ςιμερα με μθχανζσ)
γίνονται γλζντια με ςυνοδεία
μουςικισ.
Τα μαλλιά χωρίηονταν ςε λευκά και
μαφρα ι καφετιά. Τα λευκά ιταν
εκείνα που χρθςιμοποιοφςαν
περιςςότερο γιατί μποροφςαν να
βαφτοφν καλφτερα.
Γ τάξθ 2013: Καραγιαννζλου Λωάννα – Καραγιάννθσ Θρακλισ
Από το πρόβατο … ςτο μάλλινο ςκουφάκι!

1
ο

Ο
λ
ο
ι
μ
ε
ρ
ο

Δ
θ
μ
ο
τ
ι
κ
ό

Σ
χ
ο
λ
ε
ί
ο

Ρ
ο
ρ
τ
α
ρ
ι
ά
σ

«
Ν
.

Τ
ς
ο
π
ο
τ
ό
σ
»

Ε
Α
Ε
Ρ

Πλφςιμο μαλλιϊν

Ζπαιρναν οι γυναίκεσ τα «ποκάρια» και
τα ζπλεναν με καυτό νερό πρϊτα, για
να φφγει θ «ςαργιά», και μετά με κρφο
νερό, για να αποκτιςουν λευκότθτα τα
άςπρα και να κακαρίςουν
τα «ςίβα» (τα ςκουρόχρωμα μαλλιά
από τα «λάγια» πρόβατα).
Αφοφ ςτζγνωναν καλά, ςτθ ςυνζχεια
ζπρεπε να τα «γράνουν», να ανοίξουν
δθλαδι με τα
δάκτυλα τα πυκνά και μπλεγμζνα
μαλλιά, για να γίνει εφκολο το
λανάριςμα. Χρθςιμοποιοφςαν τον
κόπανο για να τα κτυποφν και τα
αραίωναν με τα χζρια για να
ξεπλυκοφν καλά.
Γ τάξθ 2013: Καραγιαννζλου Λωάννα – Καραγιάννθσ Θρακλισ
Από το πρόβατο … ςτο μάλλινο ςκουφάκι!

1
ο

Ο
λ
ο
ι
μ
ε
ρ
ο

Δ
θ
μ
ο
τ
ι
κ
ό

Σ
χ
ο
λ
ε
ί
ο

Ρ
ο
ρ
τ
α
ρ
ι
ά
σ

«
Ν
.

Τ
ς
ο
π
ο
τ
ό
σ
»

Ε
Α
Ε
Ρ

Λανάριςμα ή Ξάςιμο μαλλιϊν

Ακολουκοφςε το λανάριςμα. Τισ μεγάλεσ ποςότθτεσ
μαλλιϊν τισ πιγαιναν ςτισ πόλεισ ςε ειδικά
λαναρεία. Τα λίγα μαλλιά όμωσ τα λανάριηαν μόνεσ
τουσ οι γυναίκεσ.
Σ’ όλα τα ςπίτια υπιρχαν λανάρια. Τα λανάρια ιταν
δφο τετράγωνεσ ςανίδεσ, 35 εκατοςτϊν περίπου.
Στθ μια πλευρά τθσ κακεμιάσ υπιρχαν, καλά
ςτερεωμζνα, πυκνά ςυρματάκια ατςάλινα.
Τοποκετοφςαν ςτο άκρο μιασ πλατιάσ ςανίδασ ενόσ
μζτρου περίπου δφο κάκετεσ τετράγωνεσ
ςανίδεσ και οριηόντια πάνω ς’ αυτζσ τθν κάτω
λανάρα, με τα ςυρματάκια προσ τα πάνω. Θ
πάνω λανάρα είχε μια χειρολαβι. Κακόταν θ
γυναίκα πάνω ςτθ ςανίδα, με τα πόδια τθσ
απλωμζνα ςτο κενό ανάμεςα από τισ κάκετεσ
ςανίδεσ. Ζτςι, με το βάροσ τθσ γυναίκασ,
ςτθριηόταν καλά θ κάτω λανάρα. Ζβαηε τα μαλλιά
πάνω ςτθ λανάρα και τραβϊντασ πολλζσ
φορζσ τθν πάνω λανάρα με τθ χειρολαβι προσ το
μζροσ τθσ λανάριηε τα μαλλιά.
Γ τάξθ 2013: Καραγιαννζλου Λωάννα – Καραγιάννθσ Θρακλισ
Από το πρόβατο … ςτο μάλλινο ςκουφάκι!

1
ο

Ο
λ
ο
ι
μ
ε
ρ
ο

Δ
θ
μ
ο
τ
ι
κ
ό

Σ
χ
ο
λ
ε
ί
ο

Ρ
ο
ρ
τ
α
ρ
ι
ά
σ

«
Ν
.

Τ
ς
ο
π
ο
τ
ό
σ
»

Ε
Α
Ε
Ρ

Γνζςιμο

Τα λαναριςμζνα μαλλιά τα ζκαναν «τουλοφπεσ» και
τα «ζγνεθαν». Ιταν ζμπειρεσ και επιτιδειεσ
όλεσ οι γυναίκεσ ςτο γνζςιμο. Κάκε γυναίκα, αν δεν
είχε άλλθ ςοβαρότερθ αςχολία, ζγνεκε.
Τοποκετοφςαν τθν τουλοφπα ςτθ ρόκα και
τραβϊντασ με τα δάκτυλά τουσ λίγο – λίγο το μαλλί
από το κάτω μζροσ τθσ τουλοφπασ το ζςτριβαν με το
αδράχτι και το ςφοντφλι και το ζκαναν
νιμα, που το τφλιγαν ςτο αδράχτι κάνοντασ το
μαςοφρια. Κάκε φορά βζβαια ζκαναν νιμα για
μια ςυγκεκριμζνθ χριςθ. Και μποροφςαν να κάνουν
ποικιλία νθμάτων: άλλοτε πολφ λεπτό και
καλά ςτριμμζνο, άλλοτε πιο χοντρό και λιγότερο
ςτριμμζνο, ανάλογα πάντα με τον προοριςμό
του κάκε νιματοσ.
Γ τάξθ 2013: Καραγιαννζλου Λωάννα – Καραγιάννθσ Θρακλισ
Από το πρόβατο … ςτο μάλλινο ςκουφάκι!

1
ο

Ο
λ
ο
ι
μ
ε
ρ
ο

Δ
θ
μ
ο
τ
ι
κ
ό

Σ
χ
ο
λ
ε
ί
ο

Ρ
ο
ρ
τ
α
ρ
ι
ά
σ

«
Ν
.

Τ
ς
ο
π
ο
τ
ό
σ
»

Ε
Α
Ε
Ρ

Συλιγάδιαςμα

Μόλισ το αρδάχτι γζμιηε, το άδειαηαν τυλίγοντασ
το ςτο τυλιγάδι από το οποίο ιταν ευκολότερθ θ
μεταφορά του ςτθν ανζμη. Το νιμα που
προόριηαν για βάψιμο το ζκαναν πριν μεγάλα
κουβάρια και τα βφκιηαν ςτθ ςυνζχεια μζςα ςε
ειδικι βαφι.
Από τθν ανζμθ, με τθ βοικεια του κρομυλιοφ και
του αρδάχτου, τφλιγαν ςε καλαμουκάνια το νιμα
που προόριηαν για το ςτθμόνι και ςε μαςοφρια,
εκείνο που προόριηαν για υφάδι.
Γ τάξθ 2013: Καραγιαννζλου Λωάννα – Καραγιάννθσ Θρακλισ
Από το πρόβατο … ςτο μάλλινο ςκουφάκι!

1
ο

Ο
λ
ο
ι
μ
ε
ρ
ο

Δ
θ
μ
ο
τ
ι
κ
ό

Σ
χ
ο
λ
ε
ί
ο

Ρ
ο
ρ
τ
α
ρ
ι
ά
σ

«
Ν
.

Τ
ς
ο
π
ο
τ
ό
σ
»

Ε
Α
Ε
Ρ

Βάψιμο νημάτων

Το βάψιμο νθμάτων ιταν μια τεχνικι που περνοφςε
από γενιά ςε γενιά. Χρθςιμοποιοφςαν βότανα,
λαχανικά, φλοφδεσ δζντρων, φφκια, ρόδια, φφλλα
αμυγδαλιάσ, χλωροπράςινα (τςάγαλα) αμφγδαλα
και άλλα για να βάψουν τα νιματα. Πλα τα μάηευαν
ςτθν κατάλλθλθ εποχι και για αρχίςουν τα βάψιμο
τα ζβαηαν ςτο καηάνι τουσ, κάνοντασ και διάφορεσ
άλλεσ προςμείξεισ για να βγάλουν το χρϊμα που
ικελαν. Για ζνα καλό αποτζλεςμα τα υλικά
πρόςμειξθσ ιταν θ καπνιά από το τηάκι, τα
ςκουριαςμζνα παλιοςίδερα, τα ξφδι, το αλάτι, το
καλαςςινό νερό ακόμθ και τα οφρα.

Γ τάξθ 2013: Καραγιαννζλου Λωάννα – Καραγιάννθσ Θρακλισ
Από το πρόβατο … ςτο μάλλινο ςκουφάκι!

1
ο

Ο
λ
ο
ι
μ
ε
ρ
ο

Δ
θ
μ
ο
τ
ι
κ
ό

Σ
χ
ο
λ
ε
ί
ο

Ρ
ο
ρ
τ
α
ρ
ι
ά
σ

«
Ν
.

Τ
ς
ο
π
ο
τ
ό
σ
»

Ε
Α
Ε
Ρ

Σο διάςιμο των νημάτων

Το διάςιμο ιταν μια ςθμαντικι δουλειά και γινόταν από
τεχνίτριεσ, γιατί από τθν επιτυχία του, εξαρτιόταν και θ
επιτυχία του υφαντοφ.
Ανυφαντοφδεσ γνωςτικζσ να κάνουν το διαςίδι
Κοράςια για το ξόμπλιαςμα και νιεσ για τ' αργςαςτήρι
Ρριν αρχίςει το διάςιμο, θ υφάντρα ιξερε το ςχζδιο που
ικελε να κάνει Αν δθλαδι το υφαντό τθσ κα ιταν απλό ι με
ςχζδια για να διαςτεί ανάλογα. Σο διάςιμο γινόταν ςε ζνα
μακρφ τοίχο. Τοποκετοφςαν τθν καλαντάρα, ςτθν οποία
κρεμοφςαν τρία ςκοινάκια με βαρίδι και ζδεναν μικρά
καλαμάκια. Σ' αυτά περνοφςαν τα καλαμουκάνια με το
νιμα. Στ' αριςτερά τθσ καλαντάρασ κάρφωναν χοντρά
καρφιά για να τυλίγονται οι κλωςτζσ. Θ απόςταςθ από τθ
καλαντάρα ωσ το πρϊτο καρφί ζπρεπε να είναι 10 πιχεσ.
Στθ ςυνζχεια ζπαιρναν τθν αρχι των κλωςτϊν απ' όλα τα
καλαμουκάνια και τισ ζδεναν ς' ζνα μαςοφρι Κρατϊντασ το
μαςοφρι, τραβοφςαν τισ κλωςτζσ και τισ περνοφςαν από τα
καρφιά κάνοντασ ςταφρωςθ. Πταν τζλειωναν οι κλωςτζσ,
ζβγαηαν προςεχτικά το διαςίδι από τα καρφιά κάνοντασ
αλυςίδι.
Γ τάξθ 2013: Καραγιαννζλου Λωάννα – Καραγιάννθσ Θρακλισ
Από το πρόβατο … ςτο μάλλινο ςκουφάκι!

1
ο

Ο
λ
ο
ι
μ
ε
ρ
ο

Δ
θ
μ
ο
τ
ι
κ
ό

Σ
χ
ο
λ
ε
ί
ο

Ρ
ο
ρ
τ
α
ρ
ι
ά
σ

«
Ν
.

Τ
ς
ο
π
ο
τ
ό
σ
»

Ε
Α
Ε
Ρ

Σφλιγμα και περαμάτιςη του αργαλειοφ

Στθ ςυνζχεια το μετζφεραν ςτο χϊρο που ιταν
ο αργαλειόσ και άρχιηαν το τφλιγμα. Χρειαηόταν
απαραίτθτα δφο γυναίκεσ ζμπειρεσ για να το
τυλίξουν ςωςτά ςτο αργαλειό. Αφοφ τζλειωναν
το τφλιγμα άρχιηαν να κάνουν τθν περαμάτιςη.
Θ μία γυναίκα κόβει τισ κλωςτζσ από το
ςτημόνι και θ άλλθ τισ περνά ςτα μιτάρια.
Αφοφ περαςτοφν οι κλωςτζσ ςτουσ μίτουσ, θ
μια γυναίκα τισ πιάνει μία - μία και τισ δίνει
ςτθν άλλθ και αυτι τισ περνά ςτο χτζνι. Πταν
τελειϊςει το πζραςμα όλων των κλωςτϊν, θ
υφάντρα αρχίηει τθν φφανςθ.
Γ τάξθ 2013: Καραγιαννζλου Λωάννα – Καραγιάννθσ Θρακλισ
Από το πρόβατο … ςτο μάλλινο ςκουφάκι!

1
ο

Ο
λ
ο
ι
μ
ε
ρ
ο

Δ
θ
μ
ο
τ
ι
κ
ό

Σ
χ
ο
λ
ε
ί
ο

Ρ
ο
ρ
τ
α
ρ
ι
ά
σ

«
Ν
.

Τ
ς
ο
π
ο
τ
ό
σ
»

Ε
Α
Ε
Ρ

Τφαντά και πλεκτά

Στον αργαλειό φφαιναν ποικίλα υφαντά: χαλιά,
με πολφχρωμα και περίπλοκα ςυνικωσ ςχζδια,
βελζντηεσ ςτείρεσ ι φλοκάτεσ, πατάκια,
μπατανίεσ, ςεντόνια, χράμια, τςόλια (με νιμα
από γιδίςιο μαλλί, υφάςματα για επίςθμα
κοςτοφμια (δίμ(ι)τινα και αγζνωτα), υφάςματα
για ροφχα κακθμερινισ χριςθσ (ςακάκια,
παντελόνια, φοφςτεσ, ποδιζσ κ.α.), υφάςματα
για ςακιά ι τροβάδεσ κλπ.
Ραράλλθλα ζπλεκαν με βελόνεσ κάλτςεσ,
ςκουφιά, φανζλεσ, παιδικά παπουτςάκια
(τερλίκια) αλλά και πλεκτζσ κουβζρτεσ που
ιταν για τον καλλωπιςμό του ςπιτιοφ.
Γ τάξθ 2013: Καραγιαννζλου Λωάννα – Καραγιάννθσ Θρακλισ
Από το πρόβατο … ςτο μάλλινο ςκουφάκι!

1
ο

Ο
λ
ο
ι
μ
ε
ρ
ο

Δ
θ
μ
ο
τ
ι
κ
ό

Σ
χ
ο
λ
ε
ί
ο

Ρ
ο
ρ
τ
α
ρ
ι
ά
σ

«
Ν
.

Τ
ς
ο
π
ο
τ
ό
σ
»

Ε
Α
Ε
Ρ

Εργαλεία επεξεργαςίασ του μαλλιοφ

Ποκάρια: μεγάλεσ μπάλεσ από μαλλί προβάτων
Λανάρια-Ξάςιμο: Υπιρχαν δφο ειδϊν λανάρια για
το ξάςιμο του μαλλιοφ, τα μικρά και μεγάλα.
Ρόκα (θ αρχαία θλακάτθ): Ζνα ραβδί που το ζνα
άκρο του καταλιγει ςε δφο κφκλουσ ςε ςχιμα Φ που
μζςα τουσ ζμπαιναν και ςυγκρατοφνταν οι
τουλοφπεσ (μαλλί) για το γνζςιμο.
Αδράχτι: Ξφλινθ βζργα που ζςτριβε ο χριςτθσ για να
γίνει κλωςτι το μαλλί και ςτθ ςυνζχεια τθν τφλιγε.
Δροφγα: Μδια βζργα που ςτθν άκρθ του κάτω μζρουσ
τθσ ςυγκρατοφςε το ςφοντφλι, που βοθκοφςε ςτο
ςτρίψιμο για τθν παραςκευι του νιματοσ.
΢φοντφλι: Στρογγυλό ξφλινο ι πζτρινο εξάρτθμα με
τρφπα που τοποκετείται ςτθν δροφγα για να τθν
διευκολφνει ςτθν περιςτροφι.
΢τημόνι: Κόκκινο ι λευκό βαμβακερό νιμα που
τοποκετείται κατά μικοσ του αργαλειοφ τεντωμζνο.
Ράνω του γινόταν θ φφανςθ. Τα εργαλεία για τθν
τοποκζτθςθ του ςτθμονιοφ ιταν θ ανζμη,
το ανεμίδι, θ κλουβίςτρα, τα καλαμίδια και οι
τυλίχτρεσ.
Γ τάξθ 2013: Καραγιαννζλου Λωάννα – Καραγιάννθσ Θρακλισ
Εξαρτήματα του αργαλειοφ

Αντιά: δφο ςτρογγυλά ξφλα με διάμετρο 10-15 εκατοςτϊν που ςτο ζνα άκρο ζχουν
τετράγωνθ κατάλθξθ με τζςςερισ τρφπεσ. Στο μπροςτινό (προςτάντι), που το ςυγκρατεί
θ κουροφνα, τυλίγεται το υφαντό κακϊσ φτιάχνεται, ενϊ το άλλο ςτο πίςω μζροσ
(πιςάντι), πάνω ςτο οποίο τυλίγεται το ςτθμόνι, το ςυγκρατεί θ ποταμίςτρα.
Κουροφνα: κοντόχοντρο κυλινδρικό ξφλο που ςτθρίηει το «προςτάντι» και το
ςυγκρατεί.
Ποταμίςτρα: μακρφ κυλινδρικό ξφλο που ςτθρίηει και ςυγκρατεί το «πιςάντι».
Χτζνι: παραλλθλόγραμμο με φψοσ 10-12 εκατοςτά περίπου, με πλικοσ από λεπτά
δόντια από καλάμι που προςαρμόηονται ςε δφο ςτενά παράλλθλα καλάμια ι ξφλα.
Μιτάρια: κυλινδρικά ξφλα παράλλθλα μεταξφ τουσ που πάνω τουσ είναι δεμζνοι
πολλοί λεπτοί ςπάγκοι. Ανάλογα με το υφαντό άλλοτε χρθςιμοποιοφςαν δφο και
άλλοτε τζςςερα.
Ξυλόχτενο: δφο οριηόντια ξφλα με αυλακιζσ. Αυτά δζνονταν με δφο μικρότερα ξφλα
κάκετα. Μζςα τουσ προςαρμόηεται και κλειδϊνει το χτζνι με το οποίο χτυπιζται το
υφάδι.
΢αΐτα: ξφλο ελλειψοειδζσ που ιταν ςκαμμζνο εςωτερικά και κατά μικοσ ςυγκρατοφςε
μια βζργα. Στθ βζργα τφλιγαν το βαμβακερό νιμα που με το πζταγμα περνοφςε μζςα
ςτο ςτθμόνι.
Μαςοφρι: ξφλο λεπτό, μικουσ 40-50 εκατοςτϊν που τφλιγαν πάνω του το μάλλινο νιμα
που με το πζταγμα περνοφςε μζςα ςτο ςτθμόνι.
Ποδαρικά: δφο μικρά ξφλα ςυνδεδεμζνα με τα μιτάρια που τα πατοφςαν διαδοχικά.
Ζτςι άνοιγε το ςτθμόνι (το ςτόμα) για να περνάει θ ςαΐτα.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->