Ἑρμηνεία τῆς Θείας Λειτουργίας : ἡ Ἁγία Ἀναφορά

Ἀγαπητοί ἀναγνῶσται,
Τέσσερα συνεχόμενα τεύχη τῆς ἐκδόσεώς μας λόγω Δεσποτικῶν Ἑορτῶν (Χριστούγεννα,
Πρωτοχρονιά, Θεοφάνεια) ἀναφέρονταν στά κοσμοσωτήρια αὐτά γεγονότα.
Στό παρόν τεῦχος θά συνεχίσουμε τήν ἑρμηνεία-ἐξήγηση τῶν θεμάτων τῆς Θείας
Λειτουργίας ἀπό ἐκεῖ πού σταματήσαμε τήν ἐξήγησή τους (τεῦχος 42ο) τήν ἑρμηνεία
δηλαδή τοῦ Συμβόλου τῆς Πίστεώς μας.
Μετά λοιπόν ἀπό τήν ἀπαγγελία τοῦ Συμβόλου τῆς Πίστεως φτάνουμε ἀπό λεπτό σέ
λεπτό στήν «καρδιά» τῆς Θείας Λειτουργίας, τό πιό ἱερό δηλαδή καί σημαντικό σημεῖο
της, τό Μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας.
Ὁ ναός μας ἰδιαίτερα αὐτή τήν ὥρα γίνεται ἕνα κομμάτι, γίνεται ἕνα μέρος τοῦ
οὐρανοῦ. Εὐτυχισμένοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ πιστοί χριστιανοί πού ἀφοῦ τά σωματικά τους
μάτια φωτίζονται ἀπό τό καθαρό φῶς τῆς ζωντανῆς πίστεώς μας μποροῦν νά νιώσουν τήν
παρουσία τῶν ἁγίων ἀγγέλων πού περικυκλώνουν τό ἅγιο θυσιαστήριο, πού μποροῦν νά
δοῦν στή θέση ἀκριβῶς τοῦ ἱερέως λειτουργοῦ τόν Ἴδιο τόν Ἀρχιερέα μας, τόν Κύριο μας
Ἰησοῦ Χριστό, πού δέχεται καί καταδέχεται νά διακονεῖται
ἀπό ἄνθρωπο-ἱερέα.
Ἐπειδή ὁ λειτουργός σάν ἐκπρόσωπός μας καί δικός μας
μεσίτης γιά νά πετύχει γιά χάρη μας τά αἰώνια ἀγαθά, τήν
αἰώνια λύτρωση θά πρέπει νά ἀνεβάσει, θά πρέπει νά
«ἀναφέρει» τίς προσευχές του καί τίς προσευχές μας στόν
θρόνο τοῦ Θεοῦ. Γι’ αὐτό καί τό σημεῖο αὐτό τῆς Θείας
Λειτουργίας ὀνομάστηκε «Ἀναφορά».
Ὅταν βέβαια τά ὑπερκόσμια αὐτά γεγονότα θά συμβοῦν
στόν γήινο χῶρο μας δέν μποροῦμε ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι νά
στεκόμεθα ἀδιάφορα καί ψυχρά, γι’ αὐτό καί ἡ Ἐκκλησία μας
μᾶς βοηθᾶ νά συνειδητοποιήσουμε τί συντελεῖται τήν ὥρα
αὐτή καί μᾶς ὑποδεικνύει τί πρέπει νά αἰσθανόμαστε. Γι’
αὐτό ἀκοῦμε μέ τόνο ἐπιβλητικό ἀπό τόν λειτουργό αὐτό
πού ὁ Ἀρχάγγελος Μιχαήλ στεντορείως διασάλπισε κατά τήν
πτώση τοῦ Ἐωσφόρου :
«Στῶμεν καλῶς· στῶμεν μετὰ φόβου· πρόσχωμεν τὴν
ἁγίαν ἀναφορὰν ἐν εἰρήνῃ προσφέρειν».
Προτροπές εἶναι τά ρήματα, ἔντονες μάλιστα προτροπές.

1

«Ἄς σταθοῦμε καλά μέ εὐλάβεια καί προσοχή, ἄς σταθοῦμε μέ φόβο, ἄς προσέξουμε νά

προσφέρουμε τήν ἁγίαν ἀναφορά μέ εἰρηνική ψυχική διάθεση».

«Στῶμεν» : ἄς σταθοῦμε. Μεμονωμένη λέξη μᾶς καλεῖ νά εἴμαστε ὄρθιοι, ὄχι καθιστοί.
Καί αὐτό πρέπει νά τό προσέξουμε. Κυρίως ὅμως μᾶς ἐνδιαφέρει τό «καλῶς» καί τό
«μετά φόβου». Ἡ ὅλη μας δηλαδή ἐξωτερική ἀλλά καί ἐσωτερική στάση μας θά πρέπει
νά δείχνει εὐλάβεια καί συναίσθηση τῆς παρουσίας τοῦ Θεοῦ. Ἀλλά καί κάτι ἀκόμη μᾶς
ζητεῖται : «ἐν εἰρήνῃ» ἄν θέλουμε νά γίνει δεκτή ἡ θυσία μας στό Θεό πρέπει ἡ ψυχή
μας νά εἶναι εἰρηνική. Καμία ψυχρότητα, καμία ἀντιπάθεια, καμιά ταραχή ἀπό βιοτικές
μέριμνες δέν ἔχουν ἤ μάλλον δέν πρέπει νά ἔχουν θέση αὐτήν τήν ὥρα μέσα στήν ψυχή
μας.
Ἄν ὑπάρχει περίπτωση νά φιλοξενοῦμε κάτι τέτοιο στήν ψυχή μας θά πρέπει νά τό
ἀποβάλλουμε πάραυτα διότι εἰδάλλως ἡ χάρις τοῦ Μυστηρίου τῆς Θείας Εὐχαριστίας δέν
θά εἰσδύσει στήν ψυχή μας, δέν θά εἰσέλθει εἰς αὐτήν, δέν θά μᾶς ἀγγίξει κἄν.
Σ’ αὐτήν τήν προτροπή τοῦ λειτουργοῦ ἐμεῖς μέ ἐκπρόσωπο τόν ἱεροψάλτη ἀπαντοῦμε :
«Ἔλεον εἰρήνης, θυσίαν αἰνέσεως».
Ἀπαντοῦμε λοιπόν : «Ναί, προσφέρουμε εὐσπλαχνική συγχώρεση (ἔλεον) πού

δημιουργεῖ εἰρήνη΄ προσφέρουμε θυσία εὐγνώμονος δοξολογίας (αἰνέσεως)».

Αὐτά τά λέει ὁ ἱεροψάλτης ἐξ’ ὀνόματός μας βέβαια.
Ἄρα πρέπει νά
συνειδητοποιήσουμε ὅτι αὐτή τήν στιγμή δίνουμε μιά ὑπόσχεση στόν Θεό ὅτι
συγχωροῦμε ὅλους ἐκείνους μέ τούς ὁποίους ἔχουμε ἔρθει σέ σύγκρουση. Ὁπότε γι’ αὐτό
ἐπιβάλλεται ἡ γρήγορη καί ἀποφασιστική ματιά στήν ψυχή μας ὥστε νά ἀποβάλλουμε
κάθε ψυχρότητα, ὥστε νά ἀπομακρύνουμε κάθετι πού θά ὑπάρχει μέσα μας καί δέν θά
συμβάλει στήν ποθητή εἰρήνη.
Μετά ἀπό τήν ὑπόσχεσή μας στόν Θεό ὅτι θά προσφέρουμε εἰρηνική συγχώρεση καί
εὐγνώμονα θυσία, ὑποδεχόμεθα τήν εὐλογία τοῦ λειτουργοῦ.
«Ἡ χάρις τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός,
καὶ ἡ κοινωνία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, εἴη μετὰ πάντων ὑμῶν».

Ἡ χάρις, κάθε εὐλογία καί δωρεά πνευματική δηλαδή πού προέρχεται ἀπό τόν Κύριο μας
Ἰησοῦ Χριστό, ἀλλά καί ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καί Πατέρα μας, ἀλλά καί ἡ συμμετοχή
(κοινωνία) στίς δωρεές τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἄς εἶναι μαζί μέ ὅλους σας.

Ἡ εὐλογία αὐτή στό περιεχόμενό της εἶναι κείμενο καθαρά ἁγιογραφικό. Ἔτσι ἀκριβῶς
τελειώνει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος στήν Β’ πρός Κορινθίους ἐπιστολή του, κεφ.ΙΓ, στιχ.13.
Πρός τό τέλος τῆς εὐλογίας αὐτῆς ὁ λειτουργός βγαίνει στήν Ὡραῖα Πύλη καί σχηματίζει
τήν σημείωση τοῦ τύπου τοῦ Τιμίου Σταυροῦ μέ τά δάκτυλα τῆς χειρός του καί εὐλογεῖ
τούς ἐκκλησιαζομένους. Καί οἱ ἐκκλησιαζόμενοι δείχνοντας ὅτι ἐνεργητικά συμμετέχουν
ὑποκλίνονται προκειμένου νά δεχθοῦν τήν εὐλογία καί μέ σεβασμό ἀποκρίνονται :
«Καὶ μετὰ τοῦ πνεύματός σου»

Ἄς εἶναι δηλαδή οἱ εὐλογίες τῆς Ἁγίας Τριάδος (τοῦ Θεοῦ Πατέρα, τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ καί
τοῦ Ἁγίου Πνεύματος) καί στό δικό σου πνεῦμα καί στή δική σου ψυχή.

Ὁ λειτουργός ἤδη ἀνυψώνει τά χέρια του καί τά μάτια του καί τήν ὅλη του ὕπαρξη
πρός τόν οὐρανό καί καλεῖ ὅλους μας μέ φωνή ἰσχυρή :
«Ἄνω σχῶμεν τὰς καρδίας»

Πρός τά πάνω, πρός τόν οὐρανό, πρός τόν Θεό ἄς ἔχουμε τίς καρδιές μας.

Πρός τά πάνω, ναί, ὄχι πρός τά κάτω, ὄχι στίς καθημερινότητες, ὄχι στίς ἀδυναμίες, ὄχι
στά πάθη, ἀλλά μέ τήν καρδιά μας ἐλεύθερη καί καθαρή ἀπό κάθε κοσμικό καί ἐφάμαρτο.
Ἄς πλησιάσουμε γιά τό μεγάλο Μυστήριο πού πρόκειται νά τελεστεῖ.

2

Καί πάλι οἱ πιστοί παίρνουν τόν λόγο σάν νά γίνεται κάποιος διάλογος μεταξύ
λειτουργοῦ καί λαοῦ, κληρικοῦ καί ψαλτῶν. Αὐτήν τήν φορά βεβαιώνουν :
«Ἔχομεν πρὸς τὸν Κύριον»

Ἔχουμε ἤδη ἀνεβάσει τίς καρδίες μας πρός τόν Κύριο.

Βεβαιώνουμε ὅτι αὐτήν τήν ὥρα ἔχουμε πάρει τίς ψυχές μας ἀπό κάθε τί γήινο καί τίς
ἔχουμε ἀνεβάσει στόν οὐρανό. Εἶναι πράγματι ἐκείνη τήν ἱερή ὥρα ἡ προσοχή μας
συγκεντρωμένη ;
Ἤ μήπως ψευδώμεθα ἔστω καί χωρίς νά τό συνειδητοποιοῦμε ; Ὁ λειτουργός ὅμως
δεχόμενος τήν διαβεβαίωσή μας θά στραφεῖ πρός τήν εἰκόνα τοῦ Κυρίου μας πού
βρίσκεται στό δεξί μέρος τῆς Ὡραίας Πύλης, θά ὑποκλιθεῖ προσκυνηματικά καί θά
ἀναφωνήσει καί πάλι καλώντας μας νά :
«Εὐχαριστήσωμεν τῷ Κυρίῳ»

Ἄς ευχαριστήσουμε τόν Κύριο, ἄς τοῦ προσφέρουμε ὕμνους εὐχαριστίας γιά ὅλες τίς
εὐεργεσίες πού μᾶς ἔχει προσφέρει.

Καί ὁ ἱεροψάλτης :

«Ἄξιον καί δίκαιον», (θά ἐννοήσουμε «ἐστί»).
Εἶναι ἄξιον, πρέπον καί δίκαιον νά εὐχαριστήσουμε τόν Κύριο. Νά τόν εὐχαριστήσουμε
γιά ὅλες μέν τίς εὐεργεσίες, κατ’ ἐξοχήν δέ γι’ αὐτήν πού πρόκειται νά γίνει μέ τήν τέλεση
τοῦ Μυστηρίου τῆς Θείας Εὐχαριστίας, τοῦ ἁγιασμοῦ τῶν Τιμίων Δώρων.

Καθώς προχωρεῖ ἡ Θεία Λειτουργία θά πρέπει νά ἔχουμε προσέξει ὅτι ἤδη ἔγινε λόγος γιά
τήν εἰρήνη, τήν ἀγάπη, τήν καθαρότητα τοῦ νοῦ καί τῆς καρδιᾶς καί τέλος τήν ὀρθή
πίστη. Κάτι πρέπει νά μᾶς πεῖ αὐτό : ὅτι ὅλα αὐτά εἶναι ἀναγκαῖα γιά νά μπορέσει κάποιος
νά συμμετάσχει στήν λατρεία τοῦ Θεοῦ ἀλλά καί ὀρθῶς καί θεαρέστως νά συμμετάσχει.
Μέ ἀγάπη Χριστοῦ
ἱερ/χος Μ.Α.

Προσεχώς εξετάσεις – Τα sos της οργάνωσης !
Οι εξετάσεις πλησιάζουν και η πίεση, η αγωνία, το άγχος για τα περισσότερα παιδιά
αυξάνουν. Καλώς ή κακώς όμως, οι εξετάσεις και η αξιολόγηση είναι αναπόφευκτο
κομμάτι της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Πολλοί μαθητές αισθάνονται την πίεση των
εξετάσεων η οποία συχνά σχετίζεται με τις υψηλές προσδοκίες τόσο των εκπαιδευτικών,
όσο και των γονιών τους. Η ανάγκη του παιδιού
να ικανοποιήσει τους άλλους αλλά και τον ίδιο
του τον εαυτό, μπορεί να οδηγήσει σε
περαιτέρω πίεση από αυτήν που ούτως ή άλλως
συνοδεύει τις εξετάσεις. Η έλλειψη της
επαρκούς προετοιμασίας για τις εξετάσεις, έχει
ως αποτέλεσμα την αύξηση του άγχους και της
πίεσης που μπορεί να νιώθει το παιδί καθώς και
τη μείωση της απόδοσης. Παρόλα αυτά το
άγχος σε λογικά πλαίσια είναι φυσιολογικό
κομμάτι της σχολικής ζωής και πολλές φορές εποικοδομητικό δίνοντας στο παιδί ώθηση
για να προσπαθήσει για το καλύτερο. Για να αποκτήσει όμως το άγχος τη λειτουργική του

3

ιδιότητα και για να μη διογκωθεί, απαιτείται σωστή προετοιμασία και οργάνωση, καθώς
και ψυχολογική στήριξη στο παιδί από το περιβάλλον του σε όλη αυτή τη διαδικασία.
Πώς μπορούν να βοηθήσουν οι γονείς τα παιδιά στην περίοδο των εξετάσεων ;
Ο καλύτερος τρόπος για να στηρίξετε το παιδί κατά τη διάρκεια της επανάληψης αλλά και
την περίοδο των εξετάσεων, είναι να παρέχετε ένα ήρεμο και ευχάριστο περιβάλλον μέσα
στο σπίτι. Το παιδί που δίνει εξετάσεις είναι προτεραιότητα αυτή τη στιγμή και όλα τα
μέλη της οικογένειας οφείλουν να λειτουργούν υποστηρικτικά απέναντι σε αυτό. Ωστόσο
αυτό δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να κάνετε δραστικές αλλαγές στο σπίτι και στο
πρόγραμμά σας (πχ, να μην πηγαίνετε στη δουλειά, να κόψετε το internet και να
κατασκοπεύετε το παιδί σας). Το παιδί πρέπει να κατανοήσει ότι οι εξετάσεις είναι ένα
φυσιολογικό κομμάτι της σχολικής ζωής και έτσι πρέπει να αντιμετωπίζεται. Προσπαθήστε
να μην γκρινιάζετε ή να έχετε πολλές απαιτήσεις από το παιδί κατά την περίοδο των
εξετάσεων. Οι καυγάδες και η ένταση λειτουργούν αντιπαραγωγικά και θα έχουν ως
αποτέλεσμα να φορτώσουν στο παιδί παραπάνω πίεση και άγχος. Κανένα παιδί δεν θέλει
να αποτύχει, για αυτό καλό θα είναι να αποφεύγετε να πιέζετε το παιδί. Αντίθετα πρέπει
να το ενθαρρύνετε απλόχερα και η υποστηρικτική σας στάση θα πρέπει να μένει σταθερή
σε όλη την περίοδο των εξετάσεων αλλά και στην περίοδο των αποτελεσμάτων. Το να
φοβάται το παιδί την αντίδραση σας σε μια πιθανή αποτυχία, μπορεί να του προσθέσει
επιπλέον άγχος και να λειτουργήσει ανασταλτικά στις επιδόσεις του. Τέλος, εξηγήστε στο
παιδί ότι οι εξετάσεις δεν είναι η αρχή ούτε το τέλος του κόσμου και ούτε αυτοσκοπός,
αλλά μια πόρτα που θα το οδηγήσει στο επόμενο στάδιο της σχολικής ή της ακαδημαϊκής
ζωής. Η πιθανή αποτυχία θα πρέπει να αντιμετωπιστεί χωρίς κριτική και χωρίς να
υποτιμηθεί η συνολική αξία του παιδιού. Οι γονείς είναι καλό να προετοιμάσουν τα παιδιά
(αλλά και τον ίδιο τους τον εαυτό) για την πιθανότητα της αποτυχίας χωρίς όμως να τα
προκαταβάλλουν αρνητικά, έτσι ώστε να μειωθεί ο φόβος που μπορεί να νιώθει το παιδί.
Αυτό που θα πρέπει να κατανοήσουν τα παιδιά είναι πως αν τα πράγματα δεν πάνε όπως
τα θέλουν, υπάρχουν και άλλες στρατηγικές και δυνατότητες που μπορούν να
ακολουθήσουν για να διορθώσουν την κατάσταση και να πετύχουν τους στόχους τους.
Στο τέλος αυτό που μετράει είναι η προσπάθεια !
(Πηγή : parentshelp.gr)
Ἐπιμέλεια : Αγγελή Βίκυ

4