You are on page 1of 8

ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Όταν μιλάμε για δευτερεύουσες προτάσεις εννοούμε εκείνες τις προτάσεις που δεν μπορούν να «σταθούν» μόνες τους σε πρόταση, επειδή
εξαρτώνται από κάποιον άλλο όρο της κύριας πρότασης.
Στα αρχαία ελληνικά τα είδη των δευτερευουσών ή εξαρτημένων προτάσεων είναι 10.
1. Οι ειδικές, 2. Οι αιτιολογικές, 3. Οι τελικές, 4. Οι ενδοιαστικές, 5. Οι συμπερασματικές , 6. Οι υποθετικές, 7. Οι, παραχωρητικές 8. Οι
χρονικές, 9. Οι πλάγιες ερωτηματικές, 10. Οι αναφορικές
 Από αυτές, οι ειδικές, οι ενδοιαστικές, μερικές πλάγιες ερωτηματικές και μερικές αναφορικές, ονομάζονται και ουσιαστικές, επειδή
είναι ισοδύναμες με ουσιαστικό όρο της πρότασης, δηλαδή μπορεί να χρησιμοποιηθούν σαν αντικείμενο (κυρίως) ή υποκείμενο του
ρήματος της πρότασης από όπου εξαρτώνται.
 Μερικές αναφορικές ονομάζονται επιθετικές, γιατί προσδιορίζουν, όπως τα επίθετα, έναν όρο της πρότασης (επιθετικός προσδιορισμός).
 Οι δευτερεύουσες προτάσεις χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: α) τις προτάσεις κρίσεως, που εκφράζουν μια κρίση, και β) τις προτάσεις
επιθυμίας, που εκφράζουν μια επιθυμία.
Αναλυτικά:

1

ἀγγέλλω κ. Λόγῳ ἀνάπεισον ὅπως μοι ἀμείνω ἐστί ταῦτα = με τα λόγια πείσε με ότι / πώς αυτά είναι καλύτερα για μένα. διαφθαρησόμενους. 3.χ.π. ασφαλώς. λέγεται κ. γιγνώσκω.λ. θυμοῦμαι κ.λ.π.χ. τοῦτο.λ.χ. φανερόν ἐστί κ.π.χ.π. Αόριστο. ὅτι προσήκει κολάζειν τούς ἀδικοῦντας. 1 Δηλώνει το πραγματικό Δηλώνει το πραγματικό στο παρελθόν ή το μη πραγματικό. εἰ ἐνδώσουσι. Οι ειδικές προτάσεις ου εξαρτώνται από τα οἶδα και δῆλον (ἐστί) ενέχουν το κύριο νόημα της περιόδου. μάρτυρας παρέξομαι = για να δείτε ότι λέω την αλήθεια. Υπερσυντέλικο)4 Εξάρτηση Χρήση Παραδείγματα Λεκτικά (π. προφανώς): π. ὡς Δυνητική ευκτική3 Ευκτική του πλαγίου λόγου.κυρίως δεικτικής .π.χ. Ειδικές προτάσεις Ειδικές ονομάζονται οι δευτερεύουσες προτάσεις που χρησιμεύουν για να ειδικεύσουν το γενικό και αόριστο νόημα ενός ρήματος ή μιας δεικτικής αντωνυμίας.) Απρόσωπες εκφράσεις (π.λ. 4. πριν από απαρέμφατο και πριν από κατηγορηματική μετοχή: π. Μερικές φορές παρατηρείται και εναλλαγή εγκλίσεων. γι’ αυτό οι εκφράσεις εὖ οἶδ’ ὅτι και δῆλον ὅτι συχνά μεταφράζονται ως βεβαιωτικό επίρρημα (βέβαια. ταῦτα) Αντικείμενο Λέγει ὁ κατήγορος ὡς ὑβριστής εἰμί Αντικείμενο Οἶδα γάρ ὅτι και οἱ μέτοικοι πολέμιοι τῇ πολιτείᾳ ἔσοιντο Αντικείμενο Αντικείμενο Υποκείμενο Υποκείμενο Επεξήγηση Δείξομεν τοῖς βαρβάροις ὅτι τους ἐχθρούς δυνάμεθα τιμωρεῖν Οἱ Ἕλληνες ᾕσθοντο ὅτι ἐν τοῖς σκευοφόροις βασιλεύς εἴῃ Λέγεται ὅτι οἱ ἐχθροί τεθνηκότες εἴεν Δῆλον γάρ ἐστί ὅτι οὗτοι νῦν οὐ περί δόξης πολεμοῦσιν Ταῦτα λέγω. ὡς το παράπαν οὐ νομίζεις θεούς ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ: 1. Πλεονάζον ὅτι έχουμε πριν από ευθύ λόγο. όταν το ρήμα από όπου εξαρτάται η ειδική πρόταση είναι σε χρόνο ιστορικό (Παρατατικό. Οὖτοι ἔλεγον τοῦτο  οὖτοι ἔλεγον ὅτι Κῦρος τέθνηκεν. Ανήκουν στις προτάσεις κρίσεως και δέχονται την άρνηση οὐ.χ. θα παρουσιάσω μάρτυρες. Σπάνια εισάγονται με το ὅπως. ἀκούω κ. αλλά συνήθως έχουν απόχρωση πλάγιας ερώτησης ή/και αιτιολόγησης: π.1. // ἐλπίζειν χρή ὅτι ἀγαθούς γενήσεσθαι // γνούς ὅτι. Εισαγωγή Έγκλιση εκφοράς Απλή οριστική1 Δυνητική οριστική 2 ὅτι. αἰσθάνομαι. ἐπιδείκνυμι κ. ἀγγέλλεται. 2 2 .χ. Όταν παραλείπεται το ρήμα εξάρτησης και δεν εξυπακούεται από τα συμφραζόμενα τότε εννοείται το ἵνα εἰδῆτε (= για να γνωρίζετε/δείτε): π.λ.(π.) Απρόσωπα ρήματα (π. δῆλόν ἐστι. 2.π.χ.χ.λ.χ. ὁρῶ.χ. συλλογισμό (π. 3 Δηλώνει το δυνατό στο παρόν και μέλλον 4 Όταν δηλώνεται αντικειμενική γνώμη διατηρείται η απλή οριστική και μετά από ιστορικό χρόνο. λέγω.) Δεικτικά (π. οἶδα.χ.) Ουδέτερο αντωνυμίας . π. ἀποδείκνυμι. Πρόξενος εἶπεν ὅτι αὐτός εἰμί ὅν ζητεῖς.. μανθάνω. όσα σημαίνουν σκέψη. σπάνια με το φημί) Γνωστικά.) Αισθητικά (π. εὖ οἶδ’ ὅτι πάντες ἄν φήσαιτε = βέβαια όλοι θα υποστηρίζατε ότι πρέπει να τιμωρούμε όσους αδικούν. ἔπαυσε την μάχην. ὡς ἀληθῆ λέγω. δείκνυμι.

ὡς ἐγώ οὐδ΄ ἄν ἐνός ἥδιον ἀκούσαιμι ἤ σοῦ Ἅμα τῇ ἡμέρᾳ συνελθόντες οἱ στρατηγοί ἐθαύμαζον.χ. γι’ αυτό θα με εξοντώσετε. μετά από τις απρόσωπες εκφράσεις: αἰσχρόν (ἐστίν). ὅτι τούτῳ πολεμῶ. θαυμάζω. Εισαγωγή Έγκλιση εκφοράς 1. Π. ὅτι τῶν ἀδικημάτων ἄν ἐμέμνητο τῶν αὐτοῦ.χ. 5. ὁπότε.)8 3. Όταν το αίτιο είναι πιθανό (υποθετική αιτιολογία) ή μπορεί να αμφισβητηθεί. αλλά αυτά αποτελούν εμφατική ανακεφαλαίωση της πρότασης. 7 Δηλώνει το δυνατό αίτιο στο παρόν και μέλλον 8 Με τους χρονικούς συνδέσμους ὅτε. ὅταν (+υποτ. Αιτιολογικές προτάσεις Αιτιολογικές ονομάζονται οι δευτερεύουσες προτάσεις που δηλώνουν την αιτία.). διότι ἐτέτρωτο  Ἐπεί δε οἐὐ ἤθελον καθαιρεῖν τά τείχη. Με το εἰ Απλή οριστική5 Δυνητική οριστική Χρήση 6 Δυνητική ευκτική7 Παραδείγματα Επιρρηματικός προσδιορισμός της αιτίας (σπάνια ως επεξήγηση) Ευκτική του πλαγίου λόγου. Με τους αιτιολογικούς συνδέσμους διότι.λ. οὔτε αὐτός φαίνοιτο. ἀγανακτῶ. ανήκουν στις προτάσεις κρίσεως και δέχονται την άρνηση οὐ. 6 3 . χάριν ἔχω. ὅτι εἰς χεῖρας ἧλθον. Χωρίζονται σχεδόν πάντα με κόμμα από την κύρια πρόταση. 5 Δηλώνει το πραγματικό αίτιο Δηλώνει το πραγματικό αίτιο στο παρελθόν ή το μη πραγματικό αίτιο. μετά από τα παραπάνω ρήματα και τις απρόσωπες εκφράσεις η αιτιολογική πρόταση εισάγεται με τον εἰ. ἀγαπῶ. ἥδομαι. Ο αιτιολογικός σύνδεσμος ὅτι κανονικά βρίσκεται μετά από ρήματα που εκφράζουν ψυχικό πάθος (π. ἀγαπητόν (ἐστίν). ὅταν εισάγονται όταν η αιτιολογία είναι δεδομένη και γνωστή.χ.2. ὅτι Κῦρος οὔτε ἄλλον πέμποι. θαυμαστόν (ἐστίν) και το πλημμελές (ἐστίν).). Δέομαι οὖν σου παραμεῖναι ημῖν. Μερικές φορές το περιεχόμενο μιας αιτιολογικής πρότασης επαναλαμβάνεται για έμφαση με τα (διά) τοῦτο και διά ταῦτα. = επειδή του αντιτίθεμαι. διά τοῦτο μ’ ἀναιρήσετε. Τότε δεν είναι η αιτιολογική πρόταση επεξήγηση σε αυτά. ὅτι ἐδίωκεν ἀπό τῆς φάλαγγος  Ἀριαῖος ἐτύγχανεν ἐφ΄ ἀμάξης πορευόμενος. 2. 'Αθηναῖοι ἐνόμισαν λελύσθαι τάς σπονδάς. 4. 9 Όταν δηλώνεται αντικειμενική γνώμη διατηρείται η απλή οριστική και μετά από ιστορικό χρόνο. χαρίζομαι. χαίρω. 4) Ο σύνδεσμος ὡς και σπανιότερα ο ἐπεί. ὡς και 2. ἐπιτιμῶ κ. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ: 1. Μερικές φορές παρατηρείται και εναλλαγή εγκλίσεων. Συνήθως με τον ὅτι εισάγεται αντικειμενική αιτιολογία. φρουράν φαίνουσινἐεπ΄ αὐτούς Τί ποτ΄ οὖν τοῖς ἄλλοις ἐγκαλῶν τῶν ἐμοί πεπραγμένων οὐχί μέμνηται. π. 3. ὁπότε (+οριστ. ἐπειδή και σπανιότερα με τους ὅτε. αἰσχύνομαι. Με τους χρονικούς συνδέσμους ἐπεί. (όταν το ρήμα από όπου εξαρτάται η αιτιολογική πρόταση είναι σε χρόνο ιστορικό και δηλώνει υποκειμενική γνώμη9  Ξενοφῶντα ᾐτιῶντο. ὅτι. δεινόν (ἐστίν).π. μετά από τελεία ή άνω τελεία εισάγει κύρια αιτιολογική πρόταση. με τον ὡς υποκειμενική άποψη (δες και σημ.

4 . Γι΄ αυτό κανονικά βρίσκονται στην αρχή της πρότασης Ἔδει τά ενέχυρα τότε λαβεῖν ἡμᾶς. Κύνας τρέφομεν. ανήκουν στις προτάσεις επιθυμίας και δέχονται την άρνηση μή. όταν υπάρχει προηγούμενη ευκτική (καθέλξη) ή όταν ο σκοπός είναι υποκειμενικός. Ενίοτε τίθεται παρενθετικά τελική πρόταση χωρίς εξάρτηση. Εκφέρονται με ὅπως/ὡς (με άρνηση μη) + οριστική μέλλοντα ή υποτακτική αορίστου ή ευκτική πλαγίου λόγου (ρήμα εξάρτησης ιστορ. ως. 2. είναι τελικές και περιλαμβάνουν ένα γένηται που έχει παραληφθεί. δηλ. Αρνητικές: ἵνα μή. ὡς τί. Μερικές φορές παρατηρείται και εναλλαγή εγκλίσεων.Π. Π. ὡς μή. βουλεύομαι. μή Έγκλιση εκφοράς Χρήση Παραδείγματα  Υποτακτική (με ή χωρίς αοριστολογικό ἄν). όταν ρήμα από όπου εξαρτάται η τελική πρόταση είναι σε χρόνο ιστορικό10 Ξενοφῶν ἡγεῖτο προς την φανεράν ἔκβασιν. οπότε εννοείται μια φράση όπως λέγω δέ τοῦτο. ἐπιμελοῦμαι. ἵνα αὐτός φράσοι τῆς χώρας Μή πρόσλευσσε. ὡς) όταν δηλώνουν σκοπό βέβαιο. 10 Μετά από ρήματα φροντίδας (φροντίζω. Ενίοτε χαρακτηρίζονται και ως πλάγιες ερωτηματικές. ὅπως. ἵνα φυλάττωσι τάς οικίας. όταν εξαρτώνται από αρκτικό χρόνο (σκοπός προσδοκώμενος) Ἀπέχεσθε τῶν ἀλλοτρίων. 3. Όταν δηλώνεται αντικειμενική γνώμη διατηρείται η απλή οριστική και μετά από ιστορικό χρόνο. χρόνου). ὡς μη ἐδύνατο Σεύθης ἐξαπατᾶν Γύμναζε σαὐτόν πόνοις ἐκουσίοις. ὅπως μη την τύχην ἡμῶν διαφθερεῖς (μην τον κοιτάς για να μη μας καταστρέψεις) ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ: 1. ἵν΄ ἀσφαλέστερον τους οἴκους τους ὑμετέρους αὐτῶν κεκτῆσθε. Χωρίζονται σχεδόν πάντα με κόμμα από την κύρια πρόταση . εκφράζει σκοπό ανεκπλήρωτο ή κάτι που δεν έγινε ποτέ  Σπάνια με δυνητική ευκτική και δυνητική οριστική (σκοπός πιθανός ή δυνατός υπό προϋποθέσεις) Απλή ευκτική.3. ὅπως ἅν δύναιο και τους ἀκουσίους ὑπομένειν.  Ευκτική του πλαγίου λόγου. ὁρῶ. Εάν αυτά είναι απρόσωπα τότε είναι και υποκείμενο. Οἰκοδομοῦσι.χ. ως αντικείμενο. Εισαγωγή Καταφατικές: ἵνα. σκοπῶ κλπ) τίθεται τελική αντικειμενική πρόταση ως απαραίτητο συμπλήρωμα. ὅπως ταῦτῃ τῇ ὀδῷ οἱ πολέμιοι προσέχοιεν τον νοῦν το  Οριστική Ιστορικού Χρόνου. ὅπως μή. Οι φράσεις ἵνα τί. Επιρρηματικός προσδιορισμός του σκοπού του ρήματος από το οποίο εξαρτώνται. όταν η Κ. δηλαδή το σκοπό.  Με μέλλοντα οριστικής (μόνο με τα ὅπως. Τελικές προτάσεις Τελικές ονομάζονται οι δευτερεύουσες προτάσεις που εκφράζουν το τελικό αίτιο.

5 . ευλαβοῦμαι. δέδοικα ή δέδια. Οι εκφράσεις οὐ μή + υποτακτική αορίστου. όταν εκφράζεται φόβος μηπως δε γίνει κάτι το επιθυμητό Έγκλιση εκφοράς Εξάρτηση  Υποτακτική. που εκφράζουν φόβο (δέος εστί.  Σπάνια με δυνητική Οριστική. είναι προσδοκώμενος) 1. όταν ο φόβος είναι πιθανός υπό προϋποθέσεις. όταν το φοβερό ήταν να συμβεί.χ. Με οριστική μέλλοντα για φόβο στο μέλλον Χρήση Παραδείγματα  Δέδοιμεν μη ου βέβαιοι ἦτε  Κίνδυνός εστι μη μεταβάλωνται και γένωνται μετά τῶν πολεμίων  Τόδε ἄδηλον παντί. Εφοβήθησαν μη και επί σφᾶς ο στρατός χωρήσῃ Ανήκουν στις προτάσεις επιθυμίας. φυλάττομαι.π. Ενδοιαστικές ή Διστακτικές προτάσεις Ενδοιαστικές ή διστακτικές ονομάζονται οι δευτερεύουσες προτάσεις που εκφράζουν το ενδοιασμό ή φόβο ή δισταγμό για κάποιο πιθανό κακό ή κάτι το ανεπιθύμητο. κίνδυνος εστί. υποπτεύω.  Σπανιότερα με απλή Οριστική. μη τι πάθοιεν Αργεῖοι απρόσωπες εκφράσεις.  Εδεδοίκει μη πολλ{ῶ μᾶλλον αυτοῦ παρεσκευασμένοι ἄν ἦσαν Επεξήγηση  Ἔδεισαν οι Ἕλληνες μη προσαγάγοιεν προς το κέρας και αυτούς κατακόψειαν  Ξενοφῶν ἔδεισε μη κακά γένοιτο τῇ πόλει  Μενέλαον ἔχε τρόμος. όταν ο φόβος είναι πραγματικός στο παρόν και παρελθόν. Εισαγωγή Με το μόριο μή (όταν εκφράζεται φόβος μηπως γίνει κάτι το ανεπιθύμητο Με το μό ριο μή οὐ.4.  Σπάνια με δυνητική Ευκτική. οκνῶ. Π. οι οποίες αρχικά περιλάμβαναν το δέος ἐστί (οὐ δέος ἐστί μή ). οὐ μή + οριστική μέλλοντα δηλώνουν έντονη άρνηση και είναι βραχυλογικές εκφράσεις. όταν εξαρτώνται από αρκτικό ή ιστορικό χρόνο (ο φόβος αναφέρεται στο μέλλον. μη πολλά σώματα κατρίψασα η ψυχή το τελευταῖον αυτή απολλύηται. όταν το ρήμα από όπου εξαρτάται η ενδοιαστική πρόταση είναι σε χρόνο ιστορικό (ο φόβος αναφέρεται στο παρελθόν).  Ευκτική του πλαγίου λόγου. μη διά την απειρίαν ου δυνηθῶ δηλῶσαι περί τῶν πραγμάτων υμῖν ἔχει με κλπ) ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ: 1. Αντικείμενο  Νῦν δε φοβούμεθα μη αμφοτέρων ἄμα ημαρτήκαμεν  Ορῶμεν μη Νικίας οἴεταί τι λέγειν  Φοβοῦμαι μή τινάς ἡδονάς εὑρήσομεν ἐναντίας ἡδοναῖς.λ. Από ρήματα φόβου σημαντικά (φοβοῦμαι. Από  Οὔτε προσδοκία ουδεμία (ἦν) μη ἄν ποτε οι πολέμιοι επιπλεύσειαν. αλλά δε συνέβει. ὁρῶ κ. τρόμος Εγώ δή αυτό τοῦτο φοβοῦμαι. Υποκείμενο 2.

όμως τελικά δε συνέβει ὥστε ή ὡς  Δυνητική ευκτική. 6 . μέγεθος ή ποιόν. όταν το αποτέλεσμα είναι δυνατό να πραγματοποιηθεί στο παρόν ή στο μέλλον  Σπάνια ευκτική του πλαγίου λόγου. η συμπερασματική έχει ρόλο επεξήγησης. ενώ δέχονται την άρνηση οὐ εκτός από τις περιπτώσεις που εκφέρονται με απαρέμφατο και παίρνουν άρνηση μή. ὥστε ου δύνασαι λογίσασθαι Επιρρηματικός προσδιορισμός της ακολουθίας ή του συμπεράσματος ή του αποτελέσματος (πραγματικού ή υποκειμενικού)  πάντες πολεμικά ὅπλα κατεσκεύαζον. Χωρίζονται σχεδόν πάντα με κόμμα από την κύρια πρόταση. όταν αυτών προηγούνται τα ἐπί τούτῳ ή ἐπί τοῖσδε. ὥστε την πόλιν ὄντως ἄν ηγήσω πολέμου εργαστήριον εἶναι  τοιοῦτόν τι εποίησεν. γ) όταν εξαρτάται από απαρέμφατο. ἐνταῦθα ἐπιπίπτει χιών ἄπλετος. Με εγκλίσεις των προτάσεων κρίσεως: Απλή Οριστική. όταν το ρήμα από όπου εξαρτάται η τελική πρόταση είναι σε χρόνο ιστορικό ή λόγω προηγούμενης ευκτικής (καθέλξη) 2. ὥστε επιβουλεύουσιν ημῖν  οὕτω σκαιός και αναίσθητος εἶ και. προϋπόθεση ή συμφωνία· στην περίπτωση αυτή όμως αντί για το ὥστε έχουμε συχνά το ἐφ΄ ᾧ ή ἐφ΄ ᾧτε + απαρέμφατο ή οριστική μέλλοντα. Π.  Το ὥστε αλλά και το ὡς. ἔδοξεν αυτοῖς τούτους κολάσαι και κατασκευάσαι. δ) όταν η συμπερασματική πρόταση εκφράζει όρο. ὥστε σε πεῖσαι.  Πολλές φορές της συμπερασματικής πρότασης προηγούνται τα τοσοῦτος.  Ξενοφῶν διεπράξατο. Συμπερασματικές προτάσεις Συμπερασματικές ονομάζονται οι δευτερεύουσες προτάσεις που εκφράζουν το συμπέρασμα ή το αποτέλεσμα που βγαίνει από την κύρια πρόταση. Συνήθως προηγείται της συμπερασματικής πρότασης δεικτική αντωνυμία ή επίρρημα που δηλώνει ποσό. ὥστε και τους πολεμίους ακούειν  τις οὕτω δεινός λέγειν. οὕτως. ε) ως αντικείμενο σε ρήματα που σημαίνουν βούληση ή ως υποκείμενο σε απρόσωπα ρήματα/εκφράσεις ή ως προσδιορισμός αναφοράς. ως πᾶς ἄν ἔγνω ὅτι ἀσμένη ἤκουσε τοιαῦτα πεποίηκεν. όταν βρίσκεται μετά από τελεία ή άνω τελεία εισάγει κύρια και όχι δευτερεύουσα πρόταση. ανήκουν άλλοτε στις προτάσεις επιθυμίας και άλλοτε στις προτάσεις κρίσεως. ὥστε λαβεῖν τους νεκρούς Σημειώσεις:  Το ὥστε ή ὡς + απαρέμφατο βρίσκεται α) μετά από άρνηση ή μετά από υποθετική πρόταση. οπότε και δηλώνει τον επιδιωκόμενο σκοπό.χ. Ενίοτε ακολουθείτε από δυνητικό ἄν (=δυν. ὥστε ἀπέκρυψε και τά ὅπλα και τους ἀνθρώπους κατακειμένους. Εισαγωγή Έγκλιση εκφοράς 1. τηλικοῦτος. β) μετά από συγκριτικό βαθμό επιθέτου σαν δεύτερος όρος σύγκρισης (ασύμμετρη σύγκριση και αποτέλεσμα αδύνατο να πραγματοποιηθεί).5. Με απαρέμφατο. τόσον κλπ. τοιοῦτος. όταν το αποτέλεσμα ήταν δυνατό να συμβεί στο παρελθόν.  πολλήν κραυγήν εποίουν. ως μη δύναιντο απιστεῖν. ενώ. οριστική ή ευκτική) Χρήση Παραδείγματα  εις τοῦτο ἔχθρας εληλύθασιν. όταν το αποτέλεσμα είναι πραγματικό  Δυνητική οριστική. ὥστε πολύ ἄν δικαιότερον διά ταῦτα τά ἔργα τοῦτον μισήσαιτε. όταν το αποτέλεσμα φαίνεται ως φυσικό ή λογικό επακόλουθο του νοήματος της προσδιοριζόμενης πρότασης (υποκειμενικό).

ἀπέκτεινον  αν συλλάμβανε κάποιον από τους εχθρούς. Εἰ ἀναγκαῖον εἴη αδικεῖν ἤ αδικεῖσθαι.: Οριστική συνήθως μέλλοντα ή μελλοντική έκφραση Υπόθ. 7 ἤν εγγύς ἔλθῃ θάνατος. η οποία ονομάζεται και απόδοση. Κατά κανόνα είναι προτάσεις κρίσεως αλλά μερικές φορές είναι και επιθυμίας. Της απλής σκέψης του λέγοντος 4. 3. Π.: εἰ + ευκτική Απόδ. Υποθετικές προτάσεις 1. η υποθετική δηλώνει το πραγματικό στο μέλλον. Έχει αξία γενικού κύρους. κανείς δε θέλει να πεθάνει  Εἴ τις αυτῷ δοκοίη βλακεύειν. . Υποθετικές λέγονται οι δευτερεύουσες προτάσεις που δηλώνουν κάτι που υποθέτουμε. τότε θα είμαστε όμοιοι με τους τυφλούς. εἰσί καί θεοί. αλλά πλέον έχει πάψει να επαναλαμβάνεται. τότε αυτά θα ήταν βλαβερά. ἔπαισεν ἄν  αν κάποιος του φαινόταν ότι χάζευε.: Δυνητική οριστική Υπόθ.χ.Παρατηρήσεις Παραδείγματα Σε περίπτωση που στην υπόθεση εχουμε οριστική μέλλοντα. ἤν + υποτακτική Απόδ. τότε προτιμώ να αδικούμαι. Είδος 1. Εἰ μή ἔχομεν φῶς.6.: Δυνητική ευκτική ή απλή οριστική αρκτικού χρόνου Σημασία .: ἐάν. Συνήθως βρίσκονται μπροστά από την κύρια πρόταση. ἤν + υποτακτική Απόδ. τον σκότωνε. Χωρίζονται με κόμμα από την κύρια πρόταση. Υπόθ. ἄν. Του μη πραγματικού 3. ουδείς βούλεται θνῂσκειν  όταν πλησιάζει κοντά ο θάνατος. Του αορίστως επαναλαμβανόμενου στο παρελθόν Εκφορά υποθέσεως και αποδόσεως Υπόθ. ὅμοιοι τοῖς τυφλοῖς ἄν ἦμεν  Αν δεν έχουμε φως. σπανίως οὐ. (πρόκειται να ή) θα βλάψετε τους εαυτούς σας. αφού εκφράζει απλώς τις ιδέες και τις υποθέσεις ενός ατόμου που μιλάει. εἱ εἰσί βωμοί.: οποιαδήποτε έγκλιση (εκτός από τη δυνητική οριστική) Υπόθ. ενώ η απόδοση δηλώνει τι θα είχε συμβεί εάν συνέβαινε η υπόθεση. ταῦτ΄ ἄν εἴη βλαβερά  Αν λέγοντας αυτά διαφθείρω τους νέους. αφού εκφράζει μια ρήση που συνεχώς επαναλαμβάνεται. Του προσδοκώμενου 5. 4. Υπόθ. Η υπόθεση δηλώνει κάτι που δεν έχει γίνει.: ἐάν. Η άρνησή τους είναι συνήθως μή .: Οριστική ενεστώτα ή ενεστωτική έκφραση Δηλώνει την προσδοκία του υποκειμένου να γίνει αυτό που υποθέτει στην υποθετική πρόταση.: εἰ + επαναληπτική ευκτική (που δηλώνει επανάληψη) Απόδ.: Οριστική Παρατατικού (σπάνια με το ἄν) ή οριστική αορίστου + ἄν (σπάνια χωρίς το ἄν) Δηλώνει κάτι το οποίο επαναλαμβανόταν στο παρελθόν συνεχώς.: εἰ + οριστική οποιουδήποτε χρόνου Απόδ.  Εἰ τῶν εχθρῶν τινα λάβοιεν.: εἰ + οριστική ιστορικού χρόνου Απόδ. 2. ἄν. Δηλώνει την καθαρή υπόθεση. Εἰ μέν οὖν ταύτα λέγων διαφθείρω τούς νέους. αφού η υπόθεση προηγείται του συμπεράσματος. Ἐάν ἐμέ ἀποκτείνητε. Του αορίστως επαναλαμβανόμενου 6. Του πραγματικού 2. βλάψετε ὑμᾶς αὑτούς  εάν με σκοτώσετε. ελοίμην ἄν μᾶλλον αδικεῖσθαι  αν είναι αναγκαίο να αδικεί κανείς ή να αδικείται. Η υποθετική πρόταση μαζί με την απόδοσή της ονομάζεται υποθετικός λόγος. τον χτυπούσε.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ στους υποθετικούς λόγους. Εάν έχουμε περισσότερες από μία παρατακτικά συνδεόμενες υποθέσεις ή αποδόσεις (ή και τα δύο). όπως). 7. 4. τέρας ἐστίν εἴ τις ηὐτύχηκε διά βίου = είναι τέρας όποιος ευτύχησε μια ζωή // ἐνεθυμοῦντο την τε περί Πύλον ξυμφοράν και εἴ τις ἄλλη αὐτοῖς ἐγένετο = θυμούνταν την συμφορά στην Πύλο και αν κάποια άλλη τους είχε συμβεί // οὔτως ἐγγυτάτω ἐσόμεθα τοῦ εἰδέναι. εύκολα εννοούμενο από τα συμφραζόμενα π. τότε τον ονομάζουμε σύνθετο διαζευκτικό υποθετικό λόγο. ως επεξήγηση σε άλλο όρο της πρότασης. εἴπερ τις καὶ ἄλλος (περισσότερο από κάθε άλλον) // εἴπερ ποτέ. Μετά από υποθετικό λόγο του μή πραγματικού μπορεί να ακολουθεί το πραγματικό. εἴ τῳ σοφώτερός του φαίην εἴναι. = πώς είναι φυσικότερο να γίνει παρά με τη βοήθειά σας (αν βοηθήσετε). ὥσπερ ἂν εἰ.χ. Τον σχηματίζουμε βάσει της απόδοσης. εισαγόμενο με τα νῦν δέ. εἴπερ ποτὲ καὶ ἄλλοτε. 1. (εἰ δέ οὕτω λέξεις…) = προς θεού. ὡς εἰ/ἂν (σαν. Η συντακτική μορφή εἰ + οριστική μέλλοντα ή μελλοντική έκφραση σχηματίζει ιδιάζοντα υποθετικό λόγο του πραγματικού στο μέλλον. τούτῳ ἄν (φαίην εἶναι) ὅτι… =αν ισχυριζόμουν ότι σε κάτι είμαι πιο σοφός από κάποιον άλλο. ἀλλά… κλπ. εκτός αν ίσως) // πλὴν εἰ (εκτός πια και αν) // ἐὰν μόνον (αρκεί μόνο να) // εἴ τις καὶ ἄλλος. Σ’ αυτήν την περίπτωση έχουμε παρενθετική υποθετική πρόταση με περιοριστικό ρόλο ( = αν βέβαια. μή οὕτω λέγε · εἰ δε μή οὐ θαροῦντά με ἕξεις. ως προς το εξής (θα το ισχυριζόμουν) ότι… 9. Μερικές φορές η υποθετική πρόταση δεν έχει άμεση συνάφεια με απόδοση. έχουμε λανθάνοντα υποθετικό λόγο. ονομάζουμε τον υποθετικό λόγο σύνθετο. Εάν η υπόθεση «κρύβεται» μέσα σε μια υποθετική μετοχή ή σε μια αναφορικο-υποθετική πρόταση. αλλά και δευτερεύουσα. ίσως και ως β’ όρος σύγκρισης. Π. Υποθετικές επιρρηματικές εκφράσεις που προκύπτουν από βραχυλογικούς υποθετικούς λόγους: εἰ δὲ μὴ (αλλιώς. απαρέμφατο ή μετοχή στον πλάγιο λόγο. Αλλιώς δε θα με ενθαρρύνεις. γ) λείπει το ρήμα της απόδοσης π. Ενίοτε η υποθετική πρόταση μπορεί να λειτουργεί ως υποκείμενο ή αντικείμενο του ρήματος της κύριας πρότασης. Η απόδοσή τους είναι συνήθως κύρια πρόταση. Αλλιώς θα έσκαγαν. Ελλειπτικούς υποθετικούς λόγους έχουμε όταν: α) λείπει το ρήμα της υπόθεσης. β) λείπει όλη η υπόθεση π. Πρός Θεῶν. αν δηλ. 5. σε αντίθετη περίπτωση) // εἰ μὴ (εκτός. οὔτε ἐσθίουσι πλείω ἤ δύνανται φέρειν · διαρραγεῖεν γάρ ἄν (εἰ πλείω ἐσθίοιεν) =ούτε έφαγαν περισσότερο απ’ό. ειδάλλως. ἐπειδή δέ . παρά μόνο) // εἰ μὴ ἄρα (εκτός πια και αν. 3. 8.χ. 2. ἐάν μηδέν ὁμιλῶμεν τῷ σώματι = έτσι πιο κοντά βρισκόμαστε στη γνώση. 8 .χ. παρόμοιο με το προσδοκώμενο. εἴποτε καὶ ἄλλοτε (περισσότερο από κάθε άλλη φορά) // ὥσπερ εἰ/ἄν. πιο σπάνια στον ευθύ ( εξαρτημένοι υποθετικοί λόγοι). Εάν συνδέονται με διάζευξη. μην το πεις. εάν φυσικά κλπ) 6. δεν ασχολούμαστε καθόλου με το σώμα // πῶς μᾶλλον εἰκός γενέσθαι ἤ εἰ βοηθοῖτε.τι μπορούσαν.χ.