You are on page 1of 70

KNJIGA APSTRAKATA

14-16. novembar 2012. godine
Hemijski fakultet Univerziteta u Beogradu Beograd, Srbija

Univerzitet u Beogradu

Hemijski fakultet

TEORIJA I PRAKSA NAUKE U DRUŠTVU: OD KRIZE KA DRUŠTVU ZNANJA
SA OBELEŽAVANJEM 40 GODINA KATEDRE ZA NASTAVU HEMIJE

PRVI NAUČNI SIMPOZIJUM SA MEĐUNARODNIM UČEŠĆEM

Knjiga apstrakata│

Prvi naučni simpozijum sa međunarodnim učešćem

TEORIJA I PRAKSA NAUKE U DRUŠTVU: OD KRIZE KA DRUŠTVU ZNANJA
SA OBELEŽAVANJEM 40 GODINA KATEDRE ZA NASTAVU HEMIJE

14 - 16. novembar 2012. godine, Beograd, Srbija

Book of Abstracts │

The first scientific symposium with international participation

THEORY AND PRACTICE OF SCIENCE IN SOCIETY: FROM CRISES TO KNOWLEDGE SOCIETY
WITH 40 YEARS OF THE DEPARTMENT FOR CHEMICAL EDUCATION

14th – 16th November 2012, Belgrade, Serbia

   

Izdaje│Published by Hemijski fakultet Univerziteta u Beogradu Studentski trg 12-16, 11000 Beograd, Srbija tel. 011 / 3282-111; www.chem.bg.ac.rs Za izdavača│For Publisher Branimir Jovančićević, dekan Hemijskog fakulteta Urednici │ Editors Dragica Trivić Dragan Bulatović Vojin Krsmanović Dizajn │Design Danica Stojiljković Zorana Đorđević Tehnički urednici /Tehnical Editors Danica Stojiljković Zorana Đorđević Biljana Tomašević Darinka Radenković Katarina Putica Igor Matijašević ISBN 978-86-7220-050-8

bitnim za izlazak iz krize i razvoj društva. moralne krize. društvenih. udžbenici. Na Simpozijumu učestvuju istraživači iz oblasti prirodnih.kultura – društvo. nauke i kulture u našem društvu) i pruže smernice kako dostići društvo znanja koje je sinonim za 21. razmotre mogućnosti za izlazak iz raznih kriza (svetske i domaće ekonomske krize. Namera je da se preispitaju odnosi obrazovanje – nauka – tehnologija – ekonomija . Predsednik Naučnog odbora Dragica Trivić . u susretu i razmeni rezultata različitih disciplina.UVOD│___________________________________________________________________ Prvi naučni simpozijum sa međunarodnim učešćem “Teorija i praksa nauke u društvu – od krize ka društvu znanja” organizuje se u cilju integracije savremenih znanja o teoriji i praksi nauke u društvu. kroz disciplinarne i multidisciplinarne pristupe u oblasti nauke. U protekle četiri decenije na Katedri su izvođena istraživanja u dva glavna pravca: istraživanje razvoja nauke i nastave hemije u Srbiji i istraživanja u oblasti savremenog obrazovanja u hemiji (nastavni programi. ali i potcenjivanja obrazovanja. kao važnom resursu koji se stalno zanemaruje nametanjem ideje da sva dobra rešenja počinju od određenog sadašnjeg trenutka. Obuhvaćen je širok spektar tema radi sveobuhvatnijeg prikaza inovativnih pristupa u razvoju teorije i prakse naučnog istraživanja i razumevanja statusa nauke u društvu u okvirima društvenih i kulturnih procesa. standardi postignuća učenika i nastavnog procesa. obrazovanje i profesionalni razvoj nastavnika hemije). tehničkotehnoloških nauka i multidisciplinarnih nauka. pokrećemo dijalog koji bi trebalo da dodatnim korišćenjem postojećih resursa pruži nove matrice i osnovu za donošenje odluka u navedenim domenima. Prema cilju Simpozijuma izazovi i predlozi rešenja razmatraju se u okviru pet tema:      uloga nauke i tehnologije u društvu uticaj nauke i tehnologije na životnu sredinu obrazovanje i nauka kultura i nauka multidisciplinarnost u nauci Prilozi na ovom Simpozijumu pružaju mogućnost da se o budućim koracima razmišlja i iz ugla dobrih rešenja iz prošlosti u oblasti obrazovanja i nauke. Kroz istraživanja na Katedri nastojalo se da se obezbede valjani i pouzdani podaci za donošenje odluka u vezi s aktuelnim pitanjima nastave i učenja hemije na svim nivoima. U okviru Simpozijuma obeležava se 40 godina rada Katedre za nastavu hemije Hemijskog fakulteta Univerziteta u Beogradu. Razmatranjem odnosa obrazovanje – nauka – tehnologija – ekonomija – kultura – društvo. metode nastave i učenja i praćenja i vrednovanja postignuća. opremljenost škola. nastavna sredstva. problema tranzicije. vek.

Anticipation of the possibilities of science and technology as well as their creative application could help us to prevail various crises (world and domestic economic crises. underestimation of education. problems of transition. initial education and professional development of chemistry teachers). school equipment. The main topics of the Symposium are:      The role of science and technology in the society The influence of science and technology on environment Science and education Culture and science Multidisciplinary science approach The Symposium offers historical point of view on the process of education and science development in Serbia. textbooks.PREFACE│________________________________________________________________ The goal of the Symposium Theory and practice of science in society: from crises to knowledge society is to connect theory and practice of different scientific disciplines as well as the reflections regarding the development of scientific culture of research. During the past four decades the research at the Department were performed in two main areas: (i) research of the development of science and chemistry education in Serbia and (ii) research in the field of modern chemistry education (curricula. standards of students’ achievements and teaching/learning process. Chairperson of the Scientific Committee Dragica Trivić     . The main characteristic of Symposium is the multidisciplinary approach to the connections among education – science – technology – economy – culture – society. In this year we are celebrating 40 years of the Department of Chemistry Education at the Faculty of Chemistry of the University of Belgrade. The valid and reliable data for decisionmaking related to actual issues from chemistry teaching/learning domain at all levels of education are provided by researches on Department. teaching aids. quality of education and development of the society. moral crises. methods of teaching/learning and monitoring/evaluation of achievements. despite the fact that these valuable resources of data are continuously neglected. With this Symposium we aim to start a dialogue about the relations among education – science – technology – economy – culture – society and to establish the new and more effective matrix for decision making that will lead to the development of the society. etc.) and reach the knowledge society – the synonym for the 21st Century. science and culture.

Astronomska opservatorija u Beogradu Vladimir Janković. Univerzitet u Beogradu Milan Ćirković. Istraživačka stanica Petnica. Institut za filozofiju i društvenu teoriju u Beogradu Branimir Jovančićević. Univerzitet u Beogradu Vigor Majić. Univerzitet u Beogradu Dragica Trivić.NAUČNI ODBOR│ SCIENTIFIC COMMITTEE _________________________________________________ Snežana Bojović. Hemijski fakultet. Univerzitet u Beogradu Svetozar Sinđelić. Predsednik Organizacionog odbora Zorana Đorđević Igor Matijašević Predrag Milosavljević Milan Popadić Katarina Putica Biljana Tomašević Danica Stojiljković Darinka Radenković Bojan Tomić IZVRŠNI ODBOR EXECUTIVE COMMITTEE_________________________________________________ Zorana Đorđević Vojin Krsmanović Igor Matijašević Katarina Putica Danica Stojiljković Bojan Tomić . Hemijski fakultet. Univerzitet u Beogradu Vojin Krsmanović. Filozofski fakultet. Valjevo Aleksandar Sedmak. Univerzitet u Beogradu. Mašinski fakultet. Hemijski fakultet. Predsednik Naučnog odbora ORGANIZACIONI ODBOR│ ORGANIZING COMMITTEE________________________________________________ Vojin Krsmanović. Filozofski fakultet. Univerzitet u Beogradu Dragan Bulatović. Hemijski fakultet.

PREDUSLOV RAZVOJA SVAKOG DRUŠTVA Stevan Jokić │15 INSTRUCTIVISM AND CONSTRUCTIVISM: A DIALECTIC OPPOSITION Denis M.P. Vigor Majić │18 SEKCIJSKA PREDAVANJA│ KEY NOTE LECTURES _________________________________________________. SUSRET OBRAZOVANJA I NAUKE .SAN I JAVA Ivan Gutman. REGIONU I SVETU Dragica Pavlović. PRILOG TRANSDISCIPLINARNOG NAUČNOG RAZUMEVANJA. Bojović NASTAVA HEMIJE U SRBIJI ..SADRŽAJ│CONTENTS_____________________________________________________ PLENARNA PREDAVANJA│ PLENARY LECTURES___________________________________________________. Aleksandar Baucal │14 NAUČNO OPISMENJAVANJE SVAKOG DETETA . Jelena Đurđević │12 │13 MOGUĆNOSTI I PREPREKE U KREIRANJU OBRAZOVNE POLITIKE ZASNOVANE NA REZULTATIMA PISA TESTIRANJA – ISKUSTVA U SRBIJI. GREŠKE I „ZADNJE“ NAMERE │23 Aleksandar T. Trivić │20 VELIKI HADRONSKI SUDARAČ U CERNU Jovan Puzović USPESI I NEUSPESI NAUKE I TEHNOLOGIJE U XXI VEKU Vojin Krsmanović │21 │22 KRITIČKI OSVRT NA PISA TESTOVE: ZABLUDE. OBRAZOVANJE U OBLASTI HEMIJE – ODGOVORI ZA BUDUĆNOST Dragica D. Lipkovski EKOLOGIJA U SRBIJI: MOJ POGLED NA STVARNOST Ilija Brčeski │24 THE HIGH-PERFORMANCE COMPUTING INFRASTRUCTURE FOR SOUTH EAST EUROPE’S RESEARCH COMMUNITIES Aleksandar Belić │25 KRIZA ZNANJA KAO KRIZA PAMĆENJA. Popović │11 NAUKA I DRUŠTVO U 19. VEKU Snežana D... Zhilin │16 ISTRAŽIVAČKA STANICA PETNICA – 30 GODINA RADA SA MLADIM TALENTIMA Nina Jevtić.UTISCI O STUDENTIMA NA TMF U BEOGRADU Ivanka G.S. Dragan Bulatović   LEGITIMNOSTI │26   ..

M.D. Milosavljević. ECONOMY AND SCIENCE – A MATHEMATICAL COMPARATIVE STUDY GIJE U S. D. Miloš M. Dojčinović. I. Z. Todorović. Manojlović. Aleksandar S. Stojiljković. Petrovic. A. Jelena Ristić Trajković │35 UNAPREĐENJE UPRAVLJANJA ODLAGANJA ČVRSTOG OTPADA U CILJU ZAŠTITE ŽIVOTNE SREDINE – STUDIJA SLUČAJA: EKOLOŠKO UPRAVLJANJE U OPŠTINI MAJDANPEK TEHNO Svetlana D. Simonović │28 RESEARCH AND DEVELOPMENT SPENDING: INTERPLAY OF POLITICS.D. Szostak. Mitović. M. J. Djukic. Voulgaropoulos │37 OBRAZOVANJE I NAUKA│ SCIENCE AND EDUCATION_____________________________________________. E. M. Novović. Stojiljković │31 TRŽIŠTA OBVEZNICA I DUŽNIČKA KRIZA Dušan Krsmanović │32 REINFORCEMENT OF THE FCUB TOWARDS BECOMING A CENTRE OF EXCELLENCE IN THE REGION OF WB FOR MOLECULAR BIOTECHNOLOGY AND FOOD RESEARCH Tanja Ćirković Veličković │33 A UTICAJ NAUKE I TEHNOLOGIJE NA ŽIVOTNU SREDINU│ THE INFLUENCE OF SCIENCE AND TECHNOLOGY ON ENVIRONMENT___. MOŽE LI NAUKA DA POMOGNE SRPSKOM DRUŠTVU? Branislav R. S. Petrovic. Lovren.T1.T3.SAOPŠTENJA│PRESENTATIONS ___________________________________________ ULOGA NAUKE I TEHNOLOGIJE U DRUŠTVU│ THE ROLE OF SCIENCE AND TECHNOLOGY IN THE SOCIETY___________. M. Prekovic │30 KONCEPT NAUKA I DRUŠTVO U SISTEMU JAVNOG ANGAŽOVANjA NAUKE Predrag D. Krsmanović. K. Odrowąż. Novakovic. Jović │40 DISCUSSION: THE DEVELOPMENT OF THIS SKILL IN INQUIRYBASED SCIENCE TEACHING METHODOLOGIES E. Dondur. Danica M. D.D. Trbović. Mutić. Maciejowska │41 . Prekovic. M. B. ŽIVOTNA SREDINA I ASPEKTI DRUŠTVENO-EKOLOŠKE RAZMENE UKE I Danica M.T2. D. Bojana S. Lovren │29 INTEGRATED MANAGEMENT OF SCIENTIFIC RESOURCES B. B. Novakovic. Matijasevic. Ivan Gutman │39 KONCEPT „STUDENT U CENTRU UČENJA“ U SRBIJI: LEGISLATIVA I PRIMENA Vera T. VREDNOVANJE NAUČNOG RADA NAUČNIKA NA UNIVERZITETIMA U SRBIJI Lela Vujošević. BAKRA I KADMIJUMA U VODI V. Prekovic. Okiljević │36 10 GODINA REGIONALNIH MEĐULABORATORIJSKIH ISPITIVANJA U JUGOISTOČNOJ EVROPI: ODREĐIVANJE ARSENA.

Milica N. Nešo Šojić │49 KULTURA I NAUKA│ CULTURE AND SCIENCE ___________________________________________ _. Milena M. Radenković. THE CHEMIST VIEW Branko J. Marija B. Martinović PIVNICA │55 │56 NEGOTINSKE │57     . Macura │43 ZASTUPLJENOST STRUČNIH I METODIČKIH SADRŽAJA U OBRAZOVANJU NASTAVNIKA PREDMETA PRIRODNIH NAUKA Milica V. Isidora M. D. Dragica D.OD NAUČNIH SAZNANJA DO OBRAZOVNIH POSTIGNUĆA U SISTEMU UNIVERZITETSKOG OBRAZOVANJA Emina M. Drakulić. Putica. Milin │44 NEKI ASPEKTI NASTAVE MATEMATIKE I PRIRODNIH NAUKA IZ UGLA NASTAVNIKA I UČENIKA Snežana I. Aleksandar Đorđević. Mirkov. ŠEZDESET GODINA Branko J. Ratko M. Putica. Radenković. Marušić. Jankov │52 │53 THE HUGE AMMOUNT OF DATA AND STRUCTURES. Kopas-Vukašinović │42 OSETLJIVOST STUDENATA PEDAGOŠKIH FAKULTETA NA SOCIOKULTURNU RAZLIČITOST ROMSKIH UČENIKA Sunčica V. Gnjatović. M. Đorđević PRINCIPI ODRŽIVOSTI: KULTURNO NASLEĐE KRAJINE Zorana Z. Sentić. Lalić-Vučetić │45 FUNKCIONALIZACIJA NASTAVNIH SADRŽAJA O KARBOKSILNIM KISELINAMA K.T4. Manojlović. Trivić │46 SAVREMENI KURIKULUM NASTAVE HEMIJE Biljana I. Tomašević. Dragica D. Martinović. Vladeta D. IS THERE SOME SENSE BEHIND? ON SCIENCE TEACHING IN THE SCHOOLS. Milutinović. Igor Matijašević PRAVNA SVOJINA ZAJEDNIČKIH PROSTORA Marija B. Nataša Z. Katarina B. UNIVERZITETSKO NASLEĐE KAO/U PROCES/U OBRAZOVANJA: PREDLOZI ZA EFIKASNIJU PROFESIONALNU EDUKACIJU Milica Božić Marojević │51 RAZLIČITI VIDOVI INTERPRETACIJE NAUKE – PRIMER SPIRITUALIZMA Milena B. Trivić │47 OBRAZOVNA I VASPITNA VREDNOST SADRŽAJA ISTORIJE PRIRODNIH NAUKA Darinka M. Zorana Z. D. Drakulić │54 UČENICI U MUZEJU HEMIJE Jasminka N. Trivić │48 NAUČNA SARADNjA IZMEĐU REPUBLIKE SRBIJE I REPUBLIKE FRANCUSKE Dragan D. B. D. Stanković HEMIJSKI PREGLED. Korolija. Đorđević.

MULTIDISCIPLINARNOST U NAUCI│ MULTIDISCIPLINARITY IN SCIENCE___________________________________ . Gajić-Kvaščev │59 PROBLEM RAZUMEVANJA I IMPLEMENTACIJE MULTIDISCIPLINARNIH I INTEGRATIVNIH STUDIJA Predrag D. SLUČAJ STUDIJA BAŠTINE Milan Popadić │62 MULTIDISCIPLINARNOST VREDNOSTI IDENTITETA Milena V.T5. Milosavljević │60 HUMANISTIČKO OBRAZOVANJE KAO PONUDA OBJEDINJENOG DISKURSA O SVETU Angelina R. Stojanović-Marić. Andrić. Tomić KAO PUT RAZUMEVANJA MUZEOLOŠKE │63 SVETLOSTI KAO TEME OD ZNAČAJA ZA │64 ZNAČAJ MULTIDISCIPLINARNOG PRISTUPA U KONCIPIRANJU SAVREMENIH PROSTORA ZA UČENJE Danica Stojiljković. V. MULTIDISCIPLINARNI PRISTUP KAO OSNOV ZA UNAPREĐIVANJE ZNANJA O KULTURNOM NASLEĐU D. Milosavljević │61 KONCEPT PORODIČNIH SLIČNOSTI U SAVREMENOJ NAUCI. Igor Matijašević │65 LISTA UČESNIKA│LIST OF PARTICIPANTS_________________________________ │66 . Korolija-Crkvenjakov. Štatkić MULTIDISCIPLINARNOST DRUŠTVO Bojan M. M. M. D.

REGIONU I SVETU Dragica Pavlović. VEKU Snežana D.PREDUSLOV RAZVOJA SVAKOG DRUŠTVA Stevan Jokić INSTRUCTIVISM AND CONSTRUCTIVISM: A DIALECTIC OPPOSITION Denis M. Bojović NASTAVA HEMIJE U SRBIJI .. .UTISCI O STUDENTIMA NA TMF U BEOGRADU Ivanka G.SAN I JAVA Ivan Gutman. Vigor Majić .PLENARNA PREDAVANJA │PLENARY LECTURES ___________ . SUSRET OBRAZOVANJA I NAUKE . Zhilin ISTRAŽIVAČKA STANICA PETNICA – 30 GODINA RADA SA MLADIM TALENTIMA Nina Jevtić. Aleksandar Baucal NAUČNO OPISMENJAVANJE SVAKOG DETETA .P. Popović NAUKA I DRUŠTVO U 19. Jelena Đurđević MOGUĆNOSTI I PREPREKE U KREIRANJU OBRAZOVNE POLITIKE ZASNOVANE NA REZULTATIMA PISA TESTIRANJA – ISKUSTVA U SRBIJI..

radu u malim grupama i prirodnom sazrevanju studenata. Biohemijsko inženjerstvo i biotehnologija. te je TMF bio primoran pre nekoliko godina da prilagodi predmete iz prvog semestra i uvede obnavljanja srednješkolskih znanja radi dovođenja brucoša na isti početni nivo znanja. Prolaznost sa prve na drugu godinu studija je manja od proseka Univerziteta u Beogradu. Za akademsku zajednicu je od životnog interesa da se kvalitet osnovnog i srednjeg obrazovanja u Srbiji poboljša. a naročito doktorskih studija su intenzivno uključeni u naučna istraživanja kroz rad na međunarodnim ili nacionalnim projektima. Uz savladavanje osnovnih principa. Ulazno znanje brucoša iz fundamentalnih predmeta. Buduće interesovanje za studije na TMF i srodnim fakultetima u mnogome zavisi i od mogućnosti srpske proizvodne privrede da u dogledno vreme otvori nova radna mesta (na šta akademska zajednica ne može da utiče). bez sposobnosti da racionalno rasporedi svoje vreme i odredi prioritete u učenju. Prosečna srednja ocena tokom srednješkolskog obrazovanja budućih brucoša TMF svake školske godine raste. Studenti svih nivoa studija se podstiču da učestvuju u istraživačkim aktivnostima. ishodi učenja 11    . ključni je zahtev da se diplomirani studenti osposobe da tokom celog radnog veka samostalno unapređuju svoja znanja. Opšti je utisak da veliki broj studenata dolazi na prvu godinu bez formiranih radnih navika. studenti tokom prve godine studiranja na TMF ne pokazuju zadovoljavajući nivo znanja. savladanih osnovnih tehnika učenja. ishodi učenja na TMF se menjaju. odnos studenata prema radu i studiranju se menja i akademski uspeh studenata TMF je bolji od proseka BU. zahvaljujući angažovanju nastavnika i saradnika u dinamičnoj akademskoj i stimulativnoj naučnoistraživačkoj atmosferi. Bez ovakvih dugoročnih aktivnosti Srbija će se udaljavati od vizije društva znanja. Inženjerstvo materijala. U odnosu na svoje kolege od pre 10 ili 20 godina. iz godine u godinu je sve slabije.UTISCI O STUDENTIMA NA TMF U BEOGRADU Ivanka G. ulazna znanja brucoša. brucoši deluju manje zrelo i često su bez jasnog određenja zašto studiraju. Dalje opadanje ulaznih znanja budućih brucoša ozbiljno preti da ugrozi kvalitet studija na svim fakultetima u zemlji. Metalurško inženjerstvo. hemije. Tekstilna tehnologija). Najefikasnije rešenje bi bilo ulaganje u usavršavanje i podmlađivanje prosvetnih kadrova i usvajanje viših pragova znanja u osnovnoj i srednjoj školi. Inženjerstvo zaštite životne sredine. Srbija Tehnološko-metalurški fakultet Univerziteta u Beogradu (TMF) je najuspešnija naučnoistraživačka organizacija među fakultetima tehničko-tehnološke grupacije Univerziteta u Beogradu. Sa napredovanjem savremenih tehnologija i novim zahtevima poslodavaca. fizike i matematike. Ključne reči: kvalitet studija. Na višim godinama studija.SUSRET OBRAZOVANJA I NAUKE . Iako je globalni trend opadanja interesovanja za studije tehničkih i prirodnih nauka zahvatio i našu zemlju. Studenti master. Nažalost. Popović Tehnološko-metalurški fakultet Univerziteta u Beogradu. TMF poslednjih pet godina beleži konstantan rast prijavljenih kandidata na ukupno šest akreditovanih studijskih programa (Hemijsko inženjerstvo. Oko 120 poslediplomaca je zaposleno kao istraživači na TMF ili Inovacionom centru TMF.

veka do Prvog svetskog rata jeste i vreme u kome je zemlja najbrže napredovala i iz zaostalog. na taj način vraćajući dug državi koja ih je školovala. Postojala je jasna vizija ekonomskog.bg. Univerzitet u Beogradu.NAUKA I DRUŠTVO U 19. Mladim ljudima poveravane su visoke državničke dužnosti u koje su oni unosili stečeno znanje. pre svega profesori Velike škole. Polupismeni srpski državnici znali su da je za razvoj države potrebno odškolovati darovite i sposobne mlade ljude a po povratku sa prestižnih evropskih škola postavljali su ih na najviše naučne. Ko je činio našu elitu i ko su ljudi koji su postavili temelje srpske nauke i kulture? Dat je pregled razvoja naučnih disciplina koje su se razvile u 19. VEKU Snežana D. veka. geologija. U Beogradu su osnivana naučna i stručna društva. pokretani časopisi. školovan naučni podmladak i pripremani uslovi za prerastanje Velike škole u Univerzitet. astronomija) i navedeni su osnovni podaci iz biografije i bibliografije naučnika koji su postavili temelje ovih disciplina. naučna i stručna elita se svake godine uvećavala povratkom državnih stipendista školovanih na najboljim evropskim školama. Novine nisu prenošene mehanički. Ključne reči: srpska nauka i kultura.rs Nauka i kultura su važan stub svake države i bez dobro obrazovane elite nema napredovanja i modernizacije države i društva. Bojović Hemijski fakultet. hemija. nauka i kultura. školstvo 12    . srednjoškolska i univerzitetska nastava stalno su se širile i unapređivale. veku i početkom 20. Naučnici su imali slobodu da organiziju i proširuju svoju disciplinu.ac. zoologija. Stvaranje elite nije moguće bez odgovarajućih uslova. Za razliiku od perioda između dva rata kada se najveći broj naučnih disciplina nije razvijao. veka (klimatologija. obrazovani i sposobni ljudi. i početkom 20. godine. veka u Beogradu se okupio jedan broj obrazovanih ljudi sa diplomama najboljih evropskih univerziteta koji je činio kreativnu naučnu elitu sposobnu da u svoju zemlju prenese evropsku nauku i kulturu i da državu modernizuje. i perioda posle Drugoga svetskog rata kada su velikim reformama obrazovanje i nauka reorganizovani i često zaustavljani. obrazovanje. u periodu koji pomenjemo školstvo se razvijalo pravolinijski. Srbija je takvu elitu imala krajem 19. Period od 90-ih godina 19. Stvaranje nacionalne elite počelo je slanjem prvih državnih pitomaca na inostrane univerzitete 1839. Krajem 19. političke i društvene funkcije. matematika. veku razvijali su se školstvo. Srbija sbojovic@chem. povremeno su bivali na čelu najvažnijih institucija i zauzimali državničke dužnosti. Poslednjih godina 19. Sve to je činilo da zemlja brzo napreduje i da se iz nerazvijenog brzo pređe u razvijeno društvo i modernu državu. pre svega podrške i razumevanja vlasti. veka oko 70% ove elite školovano je u inostranstvu. Nastajanjem srpske države u 19. patrijarhalnog društva pretvarala se u modernu građansku državu. mineralogija. botanika. da modernizuju školu i unose novine iz razvijenog sveta. Nije bilo prekida i zaostajanja. kulturnog i naučnog razvoja.

odnosno hemijska znanja koje bi učenik trebalo da poseduje na kraju svog školovanja. Ključne reči: nastava hemije. a naročito zbog načina provere znanja. jdjurdjevic@kg.NASTAVA HEMIJE U SRBIJI . Navedena opažanja biće ilustrovana primerima iz prakse.ac. a neka su proverena testiranjem u osnovnim i srednjim školama. iskustvo iz prakse  13    . Srbija gutman@kg.  Postoje indicije da (neki) studenti imaju poteškoća da razumeju pročitani tekst.rs U uvodnom delu članka analizirani su standardi za učenička postignuća u nastavi hemije. standardi nastave hemije. Smatramo da navedeni nedostaci potiču od načina rada sa učenicima u osnovnoj i srednjoj školi. Sa tim znanjima (ili bez njih) neki od takvih mladih ljudi odlučuju se da studiraju hemiju. Jelena Đurđević Prirodno-matematički fakultet.  Studenti pokazuju zaprepašćujuću nesposobnost da (napamet) naučeno gradivo povežu sa onim sa čime se sreću u svakodnevnom životu.SAN I JAVA Ivan Gutman. Primećeno je sledeće: Studenti su dobro uvežbani da reprodukuju (ponekad vrlo komplikovano i teško) gradivo. dakle čisto verbalno. Predložićemo neke konkretne korake u tom pravcu. mogu se formulisati određeni zaključci o stvarnom (pred)znanju studenata hemije.ac. Univerzitet u Kragujevcu. kao i o načinu na koji su oni u prethodnom školovanju naviknuti da savlađuju novo gradivo.rs. mogli bi se preduzeti koraci da se oni svedu na najmanju moguću meru.  Studenti nemaju veštinu da povezuju pojedine delove gradiva. Znajući za ove nedostatke.  Studenti nisu obavešteni (niti ih naročito zanima) da se ono o čemu slušaju na predavanjima primenjuje u (hemijskoj) industriji. i na fakultetima. nego svaku nastavnu jedinicu uče samu za sebe. ocenjivanja i nagrađivanja. koji se ispoljavaju i na univerzitetskom nivou. često bez ikakvog razumevanja. Na osnovu višedecenijskog iskustva jednog od autora.

na kojima se nalaze zahtevi koji traže angažovanje viših oblika mišljenja. pravednost i efikasnost. imali ujednačena postignuća u sva tri ispitivana domena (oko 442 poena) što je za oko 60 poena niže u odnosu na OECD zemlje – ova razlika odgovara efektu jedne i po godine školovanja i to u zemljama OECD-a. takođe biti analizirani i različiti načini na koje je korišćena PISA u Srbiji u periodu od 2003. razvoj novih standarda obrazovnih postignuća itd. u proseku. U trogodišnjim intervalima PISA studija ispituje u kojoj meri su učenici na uzrastu od 15 godina razvili znanja i veštine neophodne za nastavak školovanja. do 2012.ac. Smatra se da su funkcionalno pismeni oni učenici čija su postignuća na drugom i višim nivoima. preciznije. svega 8% učenika dostiže nivo 4 ili više od toga. Podaci o postignuću se saopštavaju na standardizovanoj skali čiji je prosek 500. abaucal@f. obrazovna politika. predlozi novih politika. Pravednost obrazovanja u domenu prirodnih nauka u Srbiji je relativno viša nego u drugim zemljama – razlike u postignućima učenika različitog socio-ekonomskog statusa su manje nego u drugim zemljama i ne postoji razlika u postignućima dečaka i devojčica. Skala je podeljena i na šest kvalitativno različith nivoa postignuća koji opisuju kojim tipom znanja i kognitivnih veština su učenici ovladali. Aleksandar Baucal Filozofski fakultet.MOGUĆNOSTI I PREPREKE U KREIRANJU OBRAZOVNE POLITIKE ZASNOVANE NA REZULTATIMA PISA TESTIRANJA – ISKUSTVA U SRBIJI. Univerzitet u Beogradu.rs.). Nemačke i Finske.rs U ovom radu razmatraćemo kako nalazi međunarodne studije obrazovnih postignuća OECD/PISA (Programme for International Student Assessment) mogu da pomognu da se unapredi preduniverzitetsko obrazovanje u domenu prirodnih nauka. praćenje i evaluacija obrazovanja 14    . PISA zadacima se ne ispituje u kojoj meri su učenici u stanju da reprodukuju programom predviđene sadržaja. svaki treći učenik iz Srbije ostvaruje postignuća ispod granice funkcionalne pismenosti (nalazi se ispod nivoa 2). Ključne reči: PISA. funkcionalna pismenost. sekundarna istraživanja. Beograd. godine (pokretanje javne i stručne debate. profesionalni razvoj i odgovorno učešće u društvu (čitalačka. Na internacionalnom planu PISA nalazi se koriste da se identifikuju obrazovne politike koje su povezane sa kvalitetnim i pravednim obrazovanjem. U oblasti prirodnih nauka. REGIONU I SVETU Dragica Pavlović.bg. već da li su razvili funkcionalna znanja koja im omogućavaju da naučeno primenjuju u različitim situacijama i da kritički promišljaju različite sadržaje i događaje. kao i dileme koje prate upotrebu PISA rezultata u Srbiji. Srbija dpavlovi@f. U drugim zemljama PISA rezultati se koriste za praćenje razvoja obrazovanja i za planiranje reformskih procesa što će biti ilustrovano primerima Poljske. a standardna devijacija 100 poena.bg. U PISA 2009 studiji učenici iz Srbije su. S druge strane. U radu će. evaluacija obrazovnog sistema. kvalitet. matematička i prirodno-naučna pismenost).ac. da se poveća njegova relevantnost za društvo.

on-line projektima i diseminacijom. seminari za više od 3000 nastanika i studenata nastavničkih fakulteta. IAP.NAUČNO OPISMENJAVANJE SVAKOG DETETA. promovišući pedagogiju zasnovanu na ponašanju naučnika u laboratoriji i radoznalosti deteta uzrasta od 4-11 godina. Klima. treningom nastavnika. Društvo fizičara Srbije. Živeti sa Suncem.vin. Ministarstvo za prosvetu i nauči razvoj. Institut VINČA. Sve ove aktivnosti se odvijaju i u okviru: EUFP7 FIBO-NAČI projekta u kome sada učestvuje više od 50 evropskih zemalja.Asocijacija Evropskih akademija nauka. a ne samo talenata. Ključne reči: Naučno opismenjavanje.fr/lama. Francuska ambasada u Srbiji. koja se manifestuje kroz postavljanje pitanja o realnom svetu.bg. Zavod za udžbenike. Nastavnicima su za realizaciju ovog poduhvata dati resursi u vidu knjiga: Zrnca nauka1-9.Globalna mreža akademija nauka.ac. U Srbiji je veliki doprinos na ovom planu ostvaren projektom Ruka u testu (La main à la pâte) koji. Evropa otkrića. Predavanje nauka u školi.inrp. skupova za Jugoistočnu Evropu o obrazovanju http://rukautestu.PREDUSLOV RAZVOJA SVAKOG DRUŠTVA Stevan Jokić. kao poluogledalo Francuskog sajta (www.rs Naučno opismenjavanje svakog deteta je preduslov njegovog uspešnog uključivanja u izazove sa kojima će se suočiti u 21. Na ovaj način se podstiče prirodna radoznalost učenika.rs/handson4/. Ruka u testu 15    . nastoji da realizuje naučno opismenjavanje sve dece. vebsajt http://rukautestu.vinca. a nastavnici na njemu mogu naći i besplatno preuzeti veliki broj resursa neophodnih za rad u odeljenju.bg. inkvajeri. Srpska akademija nauka i umetnosti. Ostvareno je i partnerstvo: Institut VINČA-Univerzitet u Beogradu. ALLEA. Beograd. stimuliše i podrži eksperimentalni pristup naučnom obrazovanju u kome se odgovor na postavljene hipoteze dobija zajedničkim radom učenika i nastavnika. kolaborativni i interdisciplinarni projekti: Tragovima Eratostena. Srbija sjokic@vin.rs koji je.). koristeći i razmenjujući pozitivna iskustva dobre prakse. moja planeta i ja!. potpisan ugovor SANU-Univerzitet u Beogradu-Francuska akademija nauka. u upotrebi (za srpsko govorno područje) od kraja 2008. Pozivajući nastavnike da implementiraju istraživački (Inquiry Based Science Education – IBSME) metod u realizaciji naučnih sadržaja u osnovnoj i srednjoj školi nastoji da ostvari: istinsku reformu na polju naučnog opismenjavanja čitave populacije đaka u osnovnoj i srednjoj školi. fenomenima ili objektima. Prosvetni pregled. veku a u tome značajnu ulogu ima naučna zajednica. a dobijena je i internacionalna nagrada purKwa za naučno opismenjavanje dece planete. Otkrivanje sveta u predškolskoj ustanovi. besplatnih eksperimentalnih kompleta.ac. Institu Vinča je posredstvom projekta Ruka u testu priznat u EU kao Referentni centar u oblasti obrazovanja. priloga u Prosvetnom pregledu.

more complicated than the previous one. Both sides show many claims and some evidence that their strategy is better than the opposite. discovery learning etc. For intsructivism and constructivism it would be a new. Criterion for Why instructivism can not exist Why constructivism can not exist opposition without constructivism without instructivism Basic Transmission of knowledge can One needs some “raw material” to presumption be effective only if they are construct the knowledge from. The older one presumes that knowledge is transferred from a teacher to a student [1. However it will be at a new level of system development. Thus they together form a kind of unity. Currently constructivism (in forms of inquiry based learning. The newer one presumes. What will be the features of the new level? Each “qualitative change” in dialectic development is a formation of a new border. we can see that instructivism and constructivism are in conflict.4]. They are compared in the table below. School #192 (Moscow). So. recipient 16    . This constructed in the mind of raw material is transmitted. Simultaneous conflict and unity between two essences allows to regard them as dialectic opposites (if we turn the first Engels' laws of dialectics – “the unity and conflict of opposites” – to the definition of a dialectic opposites). that knowledge is constructed in human mind [3.) is implemented in many Western countries. more reasonable border of their application. The conflict between dialectic opposites leads to gradual accumulation of of quantitative changes that once turn into qualitative changes (2nd law) by means of “negation of the negation” (3rd law). We shall call this strategy “instructivism”. but it did not improve the quality of education (chemical at least) there. On the other hand they are not thinkable without each other – each key feature of instructivism has its constructivistic opposition. zhila2000@mail.2]. Criterion for comparison Instructivism Constructivism Basic presumption Knowledge is transferred Knowledge is constructed in the from a teacher to a students mind of a student Central object Content Student The role of a teacher A source of knowledge An organizer of knowledge constructing Teaching tools Instructional materials Learning environment [6] How to improve teaching Organization of transferred Organization of learning knowledge activities Basic psychological Cognitive Personal development theories Requirements to Knowledge reproduces Fits reality (as a key fits a lock) knowledge reality [5] Assessment Reproduction of facts and Problem solving procedures We are spectators of very long fight (even “educational wars”) between instructivism and constructivism.ru Two educational strategies can be distinguished. In reality there is no opposition between them: they compliment each other (see table below). Zhilin Moscow Institute for Open Education. This strategy is called “constructivism”. It means that “educational wars” will lead to negation of constructivism with renaissance of instructivism.INSTRUCTIVISM AND CONSTRUCTIVISM: A DIALECTIC OPPOSITION Denis M. project-based learning.

Central object

Where to store content if not in What to store in students mind if not students mind? content? The role of a What is the reason for knowledge How a teacher can organize a construction of knowledge if he does teacher if it is not accessible by a not know what to construct? student? Learning environment should contain Teaching tools Instructional materials can be instructional materials applied in a certain learning environment How to improve The acquisition of knowledge is The activity should be directed to teaching an activity acquisition of knowledge Personal development is also a Basic psycholo- Cognition leads to formation of gical theories new cognitive structures meaning cognitive development to cognitive development Requirements to The absolute reproduction of To fit mead to reproduce with some knowledge reality is impossible, because it changes requires unlimited resources To solve problems a student should Assessment Facts and procedures can be reproduced in activity – problem know facts and procedures solving for example It means that for effective teaching we don’t need neither “pure” instructivistic, nor “pure” constructivistic approaches – we need their dialectical combination, we need to use them in inseparable connections. Sometimes the approaches can be more constructivistic, sometimes – more instructivistic – depending on particular purposes. For example, a student could easily construct simple concepts such as a concept of acid or base – they should be taught in rather constructivistic ways. But students generally are not able to construct a structure of atom themselves – it should be transmitted in instructivistic way. These dialectic approaches is not a fantasy – they are elaborating. Instructions leading to cognitive conflict [6] and scaffolding learning [7] are the examples. Dialectics allows us to answer Kirschner’s question “Why Minimal Guidance During Instruction Does Not Work” [1]: because it is used without a proper border. [1] Kirscner P.A., Sweller J, Klark R.E. Why Minimal Guidance During Instruction Does Not Work: An Analysis of the Failure of Constructivist, Discovery, Problem-Based, Experiential, and Inquiry-Based Teaching // Educational Psychologist. 2006. 41. №2. p. 75–86. [2] Sawier R.K. Optimising learning implications of learning sciences research. OECD. 2008. URL:http://www.oecd.org/dataoecd/39/52/40554221.pdf. [3] von Glasersfeld E. Constructivism in Education // The International Encyclopedia of Education, Supplement Vol.1. /T. Husen & T. N. Postlethwaite (eds.) Oxford/New York: Pergamon Press, 1989. p.162–163. URL:http://www.vonglasersfeld.com/114 [4] von Glasersfeld, E. Questions and Answers about Radical Constructivism // Scope, sequence, and coordination of secondary school science, Vol. II: Relevant research / M. K. Pearsall (ed.) Washington, D.C.: The National Science Teachers Association, 1992. p. 169182. [5] von Glasersfeld, E. An Introduction to Radical Constructivism. In: The lnvented Reality: How Do We Know What We Relize We Know?" / P. Watzlawiek (ed.) N.Y.: Nortan, 1984, pp. 16-38. [6] Limon, M. On the cognitive conflict as an instructional strategy for conceptual change: a critical appraisal. Learning and Instruction. 2001. 11. p. 357–380. [7] McNeill K.L., Lizotte D.J., Krajcik J., Marx R.W. Supporting Students’ Construction of Scientific Explanations by Fading Scaffolds in Instructional Materials. The Journal of the Learning Sciences. 2006. 15. 2. p. 153–191.
17   

ISTRAŽIVAČKA STANICA PETNICA – 30 GODINA RADA SA MLADIM TALENTIMA Nina Jevtić, Vigor Majić Istraživačka stanica Petnica, Valjevo, Srbija, nina@petnica.rs, vigor@petnica.rs U radu su predstavljeni ključni momenti formiranja i kasnijeg razvoja Istraživačke stanice Petnica kao profesionalne organizacije usmerene na vanškolski rad sa učenicima srednjih škola koji pokazuju visok stepen interesovanja i sposobnosti za nauku i istraživački rad. Dat je pregled osnovnih iskustava i modela rada koji u ovoj oblasti postoje u svetu i funkcionalna organizacija programa koji se izvode u Istraživačkoj stanici Petnica. Detaljnije je prikazana organizacija rada sa učenicima u oblasti hemije. Takođe, predstavljena su iskustva u radu sa nastavnicima osnovnih i srednjih škola, kao i model organizacije rada sa studentima. U toku trideset godina neprekidne aktivnosti, Istraživačka stanica Petnica organizovala je blizu 3000 seminara, kurseva i naučnih kampova kroz koje je prošlo oko 45,000 učenika i preko 3,000 nastavnika. Osnovna zamisao ukupnog rada sa mladima jeste da im se omogući učenje kroz istraživanje, tj. da kroz samostalni i grupni rad na konkretnim malim projektima koji zahtevaju planiranje i obavljanje određenih istraživačkih procedura, učesnici ovladaju osnovnim tehnikama planiranja, pripreme i organizacije eksperimentalnog postupka, neposrednog prikupljanja podataka kroz procese posmatranja, merenja i vođenja odgovarajuće dokumentacije, ali i formulacije rezultata, pisanja rada, konsultacije sa stručnim saradnicima i prezentacije rezultata u standardnim formama kao što su poster, usmeno izlaganje sa ili bez korišćenja ilustracija. U izboru tema za učeničke istraživačke projekte velika sloboda je ostavljena samim učenicima kako bi se podstakli da razmišljaju o najširem spektru mogućih problema. Istaknuta su i iskustva u podsticanju višedisciplinarnih tema i projekata gde se učenici navode da komuniciraju, sarađuju i zajednički planiraju sa kolegama koji se bave drugim naučnim oblastima. Takođe, autori su predstavili projekat proširenja kapaciteta Istraživačke stanice Petnica i ciljeve razvoja programa u narednom periodu sa posebnim osvrtom na programe u oblasti hemije i srodnih disciplina. Ključne reči: petnica, talenti, naučno obrazovanje

18   

SEKCIJSKA PREDAVANJA│KEY NOTE LECTURES____________..S..
OBRAZOVANJE U OBLASTI HEMIJE – ODGOVORI ZA BUDUĆNOST Dragica D. Trivić VELIKI HADRONSKI SUDARAČ U CERNU Jovan Puzović USPESI I NEUSPESI NAUKE I TEHNOLOGIJE U XXI VEKU Vojin Krsmanović KRITIČKI OSVRT NA PISA TESTOVE: ZABLUDE, GREŠKE I „ZADNJE“ NAMERE Aleksandar T. Lipkovski EKOLOGIJA U SRBIJI: MOJ POGLED NA STVARNOST Ilija Brčeski THE HIGH-PERFORMANCE COMPUTING INFRASTRUCTURE FOR SOUTH EAST EUROPE’S RESEARCH COMMUNITIES Aleksandar Belić KRIZA ZNANJA KAO KRIZA PAMĆENJA. PRILOG LEGITIMNOSTI TRANSDISCIPLINARNOG NAUČNOG RAZUMEVANJA. Dragan Bulatović

Zašto je naučna pismenost svakog pojedinca važna? Ne samo zbog stvaranja budućeg naučnog kadra i veze između nauke i opšteg ekonomskog blagostanјa. iako je uloga škole da pripremi mlade da postanu aktivni članovi društva i nosioci dalјeg razvoja. procesa i mogućnosti) obezbeđuje veću podršku nauci i realna očekivanјa od nauke. a kakve su kompetencije mladih nakon univerzitetskog obrazovanјa. Uz to. Trivić Hemijski fakultet. veku očekuje se da obrazovanјe „otklјuča“ kreativni i inovativni potencijal svakog pojedinca kao podlogu za dalјi individualni razvoj i razvoj društva u celini. uspostavlјanјe neočekivanih veza. Koliko one omogućavaju mladom čoveku da zadovolјi svoje potrebe u savremenom društvu. Klјučne reči: hemija. U kompetitivnom i dinamičkom okruženјu u 21. Nasuprot tome. stvaranјe novih.rs Jedan od cilјeva obrazovnih sistema u svetu jeste pripremanјe mladih da se uspešno suoče sa izazovima informacionog društva i da izvuku maksimalne dobiti iz informacionih tehnologija. kreativnost. čije podsticanјe ima pozitivan uticaj na znanјe i sposobnosti pojedinca. koliko odgovaraju potrebama tržišta rada. prepoznaje se kao vid konstruisanјa znanјa. nerazdvojno je preispitivanje kvaliteta obrazovanјa i profesionalnog razvoja nastavnika hemije i nјihovih kompetencija. inovativnost Izvod je rezultat rada na projektu „Teorija i praksa nauke u društvu: multidisciplinarne.     20    . Važno je pomenuti još jedan segment realnosti: promenlјivo tržište rada. Podaci međunarodnog ispitivanјa PISA 2009 (Programme for International Student Assessment) pokazali su da je oko 34% petnaestogodišnјaka u Srbiji funkcionalno nepismeno u domenu prirodnih nauka. sa brižlјivo oblikovanim informacijama tako da se nametnu mladom čoveku. čiju realizaciju finansira Ministarstvo prosvete. nauke i tehnološkog razvoja Republike Srbije. odgovarajućih ideja. nјegovo upravlјanјe sopstvenim učenјem i razvojom. Univerzitet u Beogradu. I više od toga.ac. već i zato što viši nivo naučne pismenosti stanovništva (razumevanјe cilјeva nauke. U ocrtanoj realnosti neophodno je preispitivanje kakve kompetencije stiču mladi obrazovanјem u domenu hemije na osnovnoškolskom nivou.bg. da li one obezbeđuju razvoj društva. najčešća reakcija nastavnika danas u našim školama jeste da su mladi nezainteresovani za učenјe koje škola nudi. U ovom radu tragamo za odgovorima kojima obrazovanјe nudi kvalitetniju budućnost pojedincu i društvu. broj 179048. koje zahteva bržu reakciju obrazovnog sistema za formiranјe potrebnih kompetencija mladih. Srbija dtrivic@chem. Kreativnost kao proizvod i/ili proces koji predstavlјa ravnotežu originalnosti i vrednosti. Okruženјe mladih izvan škole danas je medijski i tehnološki bogato. kakve na srednјoškolskom nivou. obrazovne i međugeneracijske perspektive“. naučna pismenost.OBRAZOVANJE U OBLASTI HEMIJE – ODGOVORI ZA BUDUĆNOST Dragica D. kao i selekcije onih koji će imati privilegiju da oblikuju buduće društvo kroz proces obrazovanјa mladih. Naučna pismenost je važna prednost za svakog pojedinca koji živi i profesionalno se realizuje u okruženјu kojim dominira nauka i tehnologija.

Srbija puzovic@ff. Beograd.rs 21    .VELIKI HADRONSKI SUDARAČ U CERNU Jovan Puzović Fizički fakultet.bg.ac. Univerzitet u Beogradu.

kao i veći intenzitet uragana koji se povremeno javljaju. Kompjuteri.bg. proizvodnja hrane. Chatto and Windus.USPESI I NEUSPESI NAUKE I TEHNOLOGIJE U XXI VEKU V. Krsmanović Hemijski fakultet. vrhunski medicinski stručnjaci dali su pogrešne prognoze za ptičiji i svinjski grip (okolnosti i razlozi se još istražuju). Uragan Katarina je opustošio Nju Orleans. Tranzicija od upotrebe fosilnih goriva ka obnovljivim izvorima energije ide sporo. 22    . 1949. poplave. Obim transplantacija organa je takođe povećan. Smatra se da su suše većeg obima nego ranije jedna od posledica.ac. Poslednjih trideset-četrdeset godina ta očekivanja uključuju i očuvanje životne sredine. Nineteen Eighy-Four. U toku poslednjih deset godina bilo je više primera da nauka i tehnologija kao i šira društvena zajednica nisu bili na visini zadatka i da su rezultati bili ispod realno mogućih. U medicini nije bilo značajnijeg napretka u lečenju raka i side. kao i značajna usavršavanja kompjutera i mobilnih telefona. Ima odredjenog napretka u proizvodnji elektromobila i hibridnih automobila. Postoje kontroverze oko gajenja i upotrebe genetski modifikovane hrane. slanje robotskog vozila „Kjuriositi“ („Curiosity“) da detaljnije istražuje planetu Mars. Srbija vobel@chem.D. CERN. a kasnije analize su pokazale da su mnoge institucije i službe reagovale ispod svojih mogućnosti tako da se posledice i danas osećaju. England. Elektomobil. Globalno zagrevanje. Napredak u oblasti informacionih i komunikacionih tehnologija uticao je na društvene promene i način života. England. [2] G. ali se za različite terapije sve više koriste matične ćelije. Ključne reči:Globalna ekonomska kriza.rs Već više vekova od nauke i tehnologije se očekuje da uspešno rešavaju ključna pitanja čovečanstva kao što su zdravlje. Globalna ekonomska kriza je svakako najveći neuspeh ne samo ekonomske nauke (koja nije predvidela krizu i koja daje protivurečne savete kako da se efekti krize smanje ili eliminišu) već i institucija države. Secker and Warburg. ali oni su još uvek suviše skupi. Naročito u slučaju većih prirodnih katastrofa (uragan. To su očekivanja. Mobilni telefoni Literatura [1] A. Matične ćelije. Brave New World. Orwell. Slično se dešava i sa uraganom Sendi koji je ugrožava državu Njujork i istočnu obalu SAD. snabdevanje vodom i energijom. požari) od nauke i tehnologije se očekuju da nas zaštite. Veliki neuspeh je i naftna mrlja u Meksičkom zalivu sa posledicama koje još uvek nisu otklonjene. Univerzitet u Beogradu. ali i pored brojnih skupova i Kjoto protokola neke značajne zemlje ne pokazuju spremnost za rešavanje ovog problema. Sadašnja situacija uporediće se sa nekim predviđanjima poznatih autora [1. Huxley. ali ona nisu uvek u skladu sa realnim dešavanjima. kao i da nam omoguće bolji kvalitet života. London. Evidentni su problemi sa globalnim zagrevanjem. Svinjski grip.2].1932. London. omoguće što brže otklanjanje posledica i vraćanje života u normalu. Međutim. Uspesi nauke i tehnologiju su otkriće „božje čestice“ u CERN-u. Obrazovano je više globalnih i lokalnih društvrnih mreža sa različitim namenama. Genetski modifikovana hrana. cunami. Ima i drugih neuspeha nauke i tehnologije.

Biće takođe prezentovana autorova razmišljanja o tome šta se iza PISA testova u stvari krije.KRITIČKI OSVRT NA PISA TESTOVE: ZABLUDE. na osnovu oskudnog javno dostupnog materijala o PISA testiranju i testovima. Srbija acal@matf. u ovom saopštenju prikazati neke zablude i greške u vezi sa PISA testiranjem u Srbiji.bg. nastava matematike 23    . a u skladu sa srpskom školskom tradicijom u nastavi matematike. bez iole ozbiljnije kritičke note. Pri tome se samim PISA testovima pristupa apologetski. Polazeći od stanovišta da naučni pristup bilo kom problemu mora sadržati i kritičku analizu autor će.ac.rs Poslednjih godina se u vezi sa uspehom (ili neuspehom) raznih zemalja na PISA testiranju podiže mnogo prašine. GREŠKE I „ZADNJE“ NAMERE Aleksandar T. Lipkovski Univerzitet u Beogradu – Matematički fakultet. kao da se radi o bogomdanom instrumentu za utvrđivanje „pismenosti“ đaka. Ključne reči: PISA testiranje.

rs 24    . Univerzitet u Beogradu.ac. Beograd.EKOLOGIJA U SRBIJI: MOJ POGLED NA STVARNOST Ilija Brčeski Hemijski fakultet. Srbija ibrceski@chem.bg.

link existing and upcoming high performance computing facilities in South East Europe in a common infrastructure. High-Performance Computing Infrastructure for South East Europe’s Research Communities.THE HIGH-PERFORMANCE COMPUTING INFRASTRUCTURE FOR SOUTH EAST EUROPE’S RESEARCH COMMUNITIES Aleksandar Belić Institute of Physics Belgrade. will be descused in my talk. thus enabling collaborative high-quality research across a spectrum of scientific fields.ac. by overcoming fragmentation in Europe and stimulating e-Infrastructure development and adoption by new virtual research communities. and provide operational solutions for it. Breif overwiev of the project. University of Belgrade. Project receives European Commition support through FP7 under the "Research Infrastructures" action. Serbia abelic@ipb. The HP-SEE aspires to contribute to the stabilisation and development of South-East Europe. 25    .rs The HP-SEE project. as well as thier social impact.

Ključne reči: kriza. Učestalost novih istraživačkih paradigmi kao karakteristika razvoja nauke i filozofije od sredinom XX veka pokreće rasprave o modelima racionalnog objašnjenja sveta i modelima njihovih razumevanja i prihvatanja. Heritologija. istorijski utišavanim modus saznanja celovitosti sveta. Bulatović Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu. Upravo u toj subordinaciji vidim izrazit slučaj transdisciplinarnosti kao nade napredak racionalnog znanja. patrimonium 26    . nastupa sa jednim. Prilog legitimnosti transdisciplinarnog naučnog razumevanja Dragan J.ac.KRIZA ZNANJA KAO KRIZA PAMĆENJA. Srbija. dbulatov@f. nauka. U tom novootvorenom prostoru susreću se različita disciplinarna iskustva čije nasleđe je objašnjivo iz pozicije umeća pamćenja. heritologija.bg. nudi diskurzivnom objašnjenju kao komplementaran.rs U radu će se raspravljati o krizi znanja kao humanističkom problemu razumevanja sveta. Ovaj odnos će se postaviti kao ključni za objašnjenje takozvanih revolucija u nauci. kao teorija ovog poslednjeg. koji se imenom predstavnosti.

Petrovic. Danica M. M. MOŽE LI NAUKA DA POMOGNE SRPSKOM DRUŠTVU? Branislav R. S. Simonović RESEARCH AND DEVELOPMENT SPENDING: INTERPLAY OF POLITICS. Petrovic. Lovren. B. M. Milosavljević. ECONOMY AND SCIENCE – A MATHEMATICAL COMPARATIVE STUDY S. D. Djukic. Prekovic. K. Novakovic. Lovren INTEGRATED MANAGEMENT OF SCIENTIFIC RESOURCES B. Prekovic KONCEPT NAUKA I DRUŠTVO U SISTEMU JAVNOG ANGAŽOVANjA NAUKE Predrag D. Prekovic. M. Matijasevic.ULOGA NAUKE I TEHNOLOGIJE U DRUŠTVU│ THE ROLE OF SCIENCE AND TECHNOLOGY IN THE SOCIETY .D. Z.D.T1. Stojiljković TRŽIŠTA OBVEZNICA I DUŽNIČKA KRIZA Dušan Krsmanović REINFORCEMENT OF THE FCUB TOWARDS BECOMING A CENTRE OF EXCELLENCE IN THE REGION OF WB FOR MOLECULAR BIOTECHNOLOGY AND FOOD RESEARCH Tanja Ćirković Veličković . M. Novakovic.

asfalti i sl. a i mnogi drugi ovde nenavedeni problemi s kojima se Srbija suočava i koje mora da rešava u narednih nekoliko godina. tehnologija.ac. U Nacionalnom programu za poljoprivredu planira se „integralna proizvodnja“. u Strategiji se ne navode kao primarne teme tehnologije za više faze prerade prehrambenih sirovina. na primer. U njoj se navodi „ključna uloga naučnoistraživačkog (NI) i istraživačko-razvojnog (IR) rada i inovacionih aktivnosti u celini kao motora rasta zaposlenosti i konkurentnosti. Iako se u pomenutoj Strategiji „usklađenost sa strategijom razvoja zemlje“ pominje kao prvi kriterijum za određivanje naučnih prioriteta RS. Simonović Univerzitet u Beogradu. razvoj. Za rešavanje navedenih problema neophodno je uključivanje domaće nauke. između ostalog. Strategija naučnog i tehnološkog razvoja do 2015. Institut za opštu i fizičku hemiju. čistijih tehnologija. godine. strategija 28    .bg. Poražavajući kvalitet vode za piće (u preko 55% vodovoda u Srbiji voda za piće je fizičko-hemijski ili mikrobiološki neispravna). Iako se kao slabost srpske privrede navodi to što „dominiraju proizvodi niže faze prerade. Strategijom o uvođenju čistije proizvodnje u RS predviđa se uvođenje novih. godine. U Nacionalnoj strategiji održivog korišćenja prirodnih resursa nabrajaju se pravci tehnološkog razvoja. U Strategiji razvoja saobraćaja planira se ulaganje od 6. budu makar „teme za razmišljanje“. koji ima BDP od blizu 6.2 milijarde evra u narednih nekoliko godina za održavanje i izgradnju puteva. U Srbiji. U strategiji naučnog razvoja Japana. Na pitanje postavljeno u naslovu ovog rada autori Strategije odložili su odgovor barem do 2015. Srbija bsimonovic@iofh. ako ne i dobar deo programa rada Ministarstva za nauku i tehnološki razvoja ili sadašnjeg Ministarstva prosvete i nauke.rs U radu je navedeno nekoliko primera iz strateških dokumenata Republike Srbije iz kojih se vidi koje probleme treba da rešava nauka u narednih nekoliko godina. U Strategiji razvoja energetike govori se o „naučno-tehnološkom zaostajanju“. I logično bi bilo da svi ovi. nijedan od napred pomenutih problema.. a Srbija planira ulaganje od preko 6 milijardi evra samo u puteve. jedna od primarnih oblasti razvoja jeste „nanotehnologija i materijali“.MOŽE LI NAUKA DA POMOGNE SRPSKOM DRUŠTVU? Branislav R. rezultata NI i IR rada i inovacija kao temelja razvoja ekonomije i društva države“. Autor ovog rada daje neke predloge kako da nauka pomogne srpskom društvu i pre 2015. Iako je kao jedan od većih problema u Srbiji neispravnost vode za piće.000 milijardi $. Ministarstvo za nauku ima svoju Strategiju naučnog i tehnološkog razvoja RS do 2015. U srpskoj Strategiji ne pominju se građevinski materijali. Ali. Nacionalni program zaštite životne sredine. godine. pa o energetskoj efikasnosti. a o nanotehnologijama nema ni pomena. pa je i taj problem više nego hitan za rešavanje. koja ima BDP od oko 40 milijardi $ (dakle 150 puta manji od japanskog) „prioritetna oblast“ jesu nanonauke. godine ni to ne priznaje. koji su navedeni u strateškim dokumentima drugih ministarstava nije našao mesto u Strategiji naučnog i tehnološkog razvoja RS. uglavnom sirovine i poluproizvodi“. navodi problem prečišćavanja otpadnih voda koji treba hitno rešavati. Beograd. Ključne reči: nauka.

The matter of financing R&D has been viewed as a tough to finance activity in a freely competitive market place ever since articles of Nelson (1959) and Arrow (1962). After this research. The given data suggested that there is a rising tendency to allocate higher GDP% to R&D over the course of last 16 years. Governments and other corporations run processes through which the research projects are evaluated and only the best of those are selected to receive findings. Belgrade. University of Belgrade. on the other hand for some countries analyzed the change in money input was not that high due to inflation index (CPI) change. M. as well as some other parameters. K. Lovren6 2 Faculty of Biology.RESEARCH AND DEVELOPMENT SPENDING: INTERPLAY OF POLITICS. we shall strongly suggest on doing more thorough mathematical analyses of all the data that can be obtained on R&D financing – for a specific country. we had examined the relationship of political leaders and their opinions on R&D. etc. In this study data gathered from several sources (UNESCO Institute for statistics. Furthermore. industry. M. Belgrade. D. Keywords: research and development. etc.D.com 1 Research and development (R&D) can be defined in two ways – one way suggests that the primary function of a R&D group is development of new products.2. economy. B. Serbia Faculty for Physical Chemistry. Also. Columbus.5 software) . we pointed out that political view. 8. Petrovic3. Serbia 5 Faculty of Economics. current economic and social situation had influence on money allocation to R&D. ECONOMY AND SCIENCE – A MATHEMATICAL COMPARATIVE STUDY S. Also. Belgrade. life quality etc.prekovic@gmail. Novakovic1. University of Belgrade. University of Belgrade. Prekovic1. and GDP per capita (PPP). On the other hand investment in R&D leads to development of new drugs. Serbia 6 Faculty of Mathematics. We examined how the allocation of money to R&D for 11 countries changed over the years (from 1996 to 2011) and its correlation to changes in inflation. services and such is its primary function. even though the idea came long before that by Schumpeter (1942). Matijasevic5. we discussed how social views influence funding of R&D. as well as technical and social science which leads to improvement in healthcare. Prekovic4. University of Belgrade. Serbia stefan. 3-dimensional plotting. region or the whole world.histogram analysis. Belgrade. some economical tools were employed. GDP allocation. Besides that. University of Belgrade. new solutions in biomedicine and pharmacy. World intellectual property organization. Belgrade. line plotting. The problem arises from a fact that the knowledge obtained as a primary output of R&D investment is a knowledge that can be used by anyone. Serbia 3 The Ohio State University. and the other states that expanding the pool of scientific and technological knowledge which is then used for fabricating new products. mathematical study 29    . United States of America 4 Faculty of Philosophy.) was analyzed by means of statistical and mathematical analysis (using OriginPro ver.

money should be invested likewise. In order to preserve competitiveness of all specifically organized institutions of high interest. this would help reduce costs. As a long-term measurement it would be of great benefit to interconnect the educational system and produce personnel trained for management.prekovic@gmail. M. However. much is possible to do even without large digits. Z. while science is done “on the fly”. but not to interfere with internal affairs. University of Belgrade. of course. M. Belgrade. Serbia 4 Faculty of Pharmacy. For the society to take advantage of the output of research activities it is essential to establish and support network(s) effectively connecting science and education with virtually all the other fields of activities in a society important for its further progress (including but not limited to a coordinated. Implementing the approach perhaps requires some one-time. 30    . Serbia 5 Faculty for Physical Chemistry. Belgrade Serbia stefan. Keywords: strategic management. Novakovic3. no-return investments in science. For instance. Petrovic1. but familiar with the principles of scientific research and organizational system aspects of scientific institutions (it is notable that very few universities worldwide offer degrees such as “Management in Science” or coupled degrees).INTEGRATED MANAGEMENT OF SCIENTIFIC RESOURCES B. IMSR could help overcome challenges. Prekovic3. integration. but rather speak about basic applied research and applied basic research. Belgrade. finances. Belgrade. science-based response to all major issues).5 The Ohio State University. Other than more efficient networking. science. University of Belgrade. As an obvious example. increase the access to resources (where possible by sharing resource allocation to multiple users). it would be ideal to have a straight division of labor: hired scientific personnel should deal with scientific topics. governments might try to support their scientific community during the transition period. United States of America Faculty of Economics. Lovren4. This is one of the most common current problems in scientific organizations – managing is done by scientists. University of Belgrade. while hired organizational personnel should deal with non-scientific issues. Serbia 3 Faculty of Biology. Djukic2. research. if there is will. meaning that all institutions must be organized in a similar manner that enables to track the investment. University of Belgrade.D. many more benefits would be gained. Columbus. when available. Support should be based on the principles of IMSR (both in management of material and human resources). boost cooperation between subjects. We live in a society where many no more distinguish basic and applied research. administrative jobs. make those institutions more productive. connecting a scientific institute with industry-oriented companies would require a great amount of reorganization within the institute in order to establish a system of management (internally) and representing its interests (externally) compatible to most market-based principles that should be incorporated in the policies and decision-making processes within any successful company. Bearing in mind that many societies nowadays are in the stage of development (developing countries). Additionally. many of our colleagues throughout the world are continuously complaining that they almost cannot do what their job actually is (conduct research/experiments and interpret results) because they are loaded with paperwork. S.com 2 1 Integrated Management of Scientific Resources (IMSR) is one of the key features of the strategies of scientific/technological development applied in most developed countries. for it would mean investing in our future. increasing the value of scientific work. Of course. And.

predstavlja sistem „nauka i društvo“. naučno umrežavanje Izvod je rezultat rada na projektu „Teorija i praksa nauke u društvu: multidisciplinarne. Važnu ulogu u uspostavljanju višeg nivoa javnog razumevanja nauke. Studije pri Univerzitetu. već da je potrebno da sa njim bude obuhvaćen razvoj sveukupne populacije. Milosavljević1. Koncept „nauka i društvo“ u najširem smislu obuhvata sistematizovani angažman stručnih kadrova u pružanju i razmeni informacija o razvoju i implenmentaciji nauke i tehnologije u procesima društvenog i privrednog razvoja. Stoga. danicarch@yahoo. bazirane na uspostavljanju sistema regionalno i globalno umreženih komunikacija ukazale su da napredak u nauci i tehnologiji nije i ne može da bude cilj sami po sebi. posebno kada je reč o razvoju naučne kulture i ekonomije znanja. sa kojim bi bio omogućen viši stepen umrežavanja stručnih kadrova. Srbija. Ovaj rad ima za cilj da ukaže na potrebu za prevazilaženjem društveno izolovane nauke. U tom smislu među osnovnim ciljevima koncepta je da nauka postane organizovano angažovana u procesima kreiranja društvnih koncepcija.) građana u ostvarivanju višeg nivoa kvaliteta života i upravljanja privrednim resursima. 31    . čime bi se podstakla uloga aktivnog i društveno odgovorog pojedinca. prihvatanja i participacije nauke. pmilosavljevic@gmail. cilj ovog rada je da ukaže na značaj uspostavljanja sistema otvorenog javnog pristupa naučnom fundusu. naučna konkurentnost. kao i podizanja građanske svesti u svrhu podizanja nivoa konkurentnosti i građanskog angažovanja u procesima rešavanja društvenih problema.KONCEPT NAUKA I DRUŠTVO U SISTEMU JAVNOG ANGAŽOVANjA NAUKE Predrag D. obrazovne i međugeneracijske perspektive“. privredne. a javnost informisana i uključena u procese naučnog razvoja. čine koncepti i prilagođeni sistemi predstavljanja naučnih dostignuća u okviru svih obrazovnih nivoa i praksi. broj 179048. Stojiljković2 1 Univerzitet u Beogradu. Jedan od koncepata koji objedinjava napore usaglašavanja naučnog razvoja i društvene inkluzije programa baziranih na podizanju nivoa javne percepcije. ekonomija znanja. koja rezultira zatvorenim (institucionalnim) procesima bavljenja naučnim radom i pretežno disciplinarnom cirkulacijom naučnih rezultata. Svakodnevne potrebe savremenog društva. nauke i tehnološkog razvoja Republike Srbije. Srbija. svakodnevnim aktivnostima i potrebama savremenog čoveka.com 2 Institut za multidisciplinarna istraživanja. Danica M. itd. Društva sa takvom vrstom „sekularizacije znanja“ i uspostavljenih sistema sa ograničenim javnim pristupom naučnom fundusu onemogućavaju opšti razvoj javne svesti i osposobljenosti (intelektualne. komunikacione. Ključne reči: nauka i društvo. čiju realizaciju finansira Ministarstvo prosvete.com Nauka se ne dešava na marginama društva već zauzima bitno mesto u njenom razvoju. Univerzitet u Beogradu. javni angažman nauke. Istorija i filozofija prirodnih nauka i tehnologija.

com Rad je podeljen u dva dela. a svetskoj ekonomiji preti još veća recesija. Tematika drugog dela rada odnosi se na tržišta državnih obveznica u Evropi i sve više aktuelnom problemu prezaduženosti velikog broja država. osiguranje i finansije. Beograd. Srbija. Fakultet za bankarstvo. Dužnička kriza. Zbog ovih problema finansijska tržišta u Evropi i svetu su nestabilna. Ključne reči: Tržište obveznica. Sadržane su još mnoge stvari sa teorijskog aspekta koje su relevantne za dužničke hartije od vrednosti. Finansijsko tržište 32    . k.dusan@hotmail. U prvom delu opisane su osnovne vrste dužničkih instrumenata sa akcentom na državne hartije. Država se zadužuje u najvećem broju slučajeva emitovanjem državnih hartija od vrednosti. Nestabilnost tržišta.TRŽIŠTA OBVEZNICA I DUŽNIČKA KRIZA Dušan Krsmanović Beogradska bankarska akademija.

WB region and EU. RWTH. know-how exchanges with EU supporting institutions and invited lecturers from other research institutions and industry in Serbia. RCB. Finland.ac. Following a set of coherent measures. The average IF of journals in which the FCUB research groups published during the period 2010-2011 was 2. KI. Agriculture. Faculty of Chemistry. the quality of research publications for the period 2010-2011 has already been improved for the planned 30% comparing to the period before the start-up of the project (2007-2009). Bulgaria and IRAS. Department of Biochemistry. Sweden.0) for the period 2010-2011 was 45 and increased four times when comparing it to the previous period. attended by more than 140 researchers from the country. Germany. was proposed in order to enable the Faculty of Chemistry. Fisheries & Biotechnology thematic priority domain of FP7. with total IF being 177. Germany. The FCUB organized two international workshops. More than 30 seminars have been organized at the FCUB as a follow up of short term training and scientific research missions. Significantly improved research and capacity of the facilities through FCUB ERA project should contribute to regional economic and social development in the area of food research and molecular biotechnology. bilateral and spin-off national projects).09. financed through the FP7 platform of the EU. research capacity of the institutions has been improved by hiring experienced researchers. joint articles have been published with EU supporting institutions and new joint project proposals have been submitted for financing within various funding schemes (FP7.rs). Summarizing objectives and achievements so far.5 for the period 2010-2011 comparing to 22 articles/year for the period 2007-2009).rs The FCUB ERA project (www. with a vision to improve public awareness on food safety and health effects of food.7. INRA. Most importantly. University Belgrade (FCUB) to become more integrated into the European Research Area and to fully unlock its research potential and started its implementation in July 2010. Serbia tvelickovi@chem. The proposed project duration is three years. France.REINFORCEMENT OF THE FCUB TOWARDS BECOMING A CENTRE OF EXCELLENCE IN THE REGION OF WB FOR MOLECULAR BIOTECHNOLOGY AND FOOD RESEARCH Tanja Ćirković Veličković University of Belgrade. massive mobilization of the facilities’ research potential was achieved through exchange and collaboration with and an active role of the outstanding EU partner institutions (VTT. PPMB. The total number of articles in high quality journals (IF above 2. as well as the average number of published articles for 93% (42.fcub_era. The institution improved quality of its research and capacity to participate in FP7 projects in order to become an integral part of ERA. 33    . all the planned major equipment was purchased and already implemented by FCUB research groups.bg. The project has fully achieved its objectives and goals for the period of first 18 months. Strategic partnerships have been developed with EU research institutions active in Food. Belgrade. the Netherlands).

Bojana S. Miloš M. Jelena Ristić Trajković UNAPREĐENJE UPRAVLJANJA ODLAGANJA ČVRSTOG OTPADA U CILJU ZAŠTITE ŽIVOTNE SREDINE – STUDIJA SLUČAJA: EKOLOŠKO UPRAVLJANJE U OPŠTINI MAJDANPEK Svetlana D. B. Novović. Manojlović.D. BAKRA I KADMIJUMA U VODI V. D. ŽIVOTNA SREDINA I ASPEKTI DRUŠTVENO-EKOLOŠKE RAZMENE Danica M.T2. Todorović. J. D. A. M. Mitrović. Stojiljković. Trbović. Dojčinović. Mutić. Krsmanović. Okiljević 10 GODINA REGIONALNIH MEĐULABORATORIJSKIH ISPITIVANJA U JUGOISTOČNOJ EVROPI: ODREĐIVANJE ARSENA.UTICAJ NAUKE I TEHNOLOGIJE NA ŽIVOTNU SREDINU│ THE INFLUENCE OF SCIENCE AND TECHNOLOGY ON ENVIRONMENT_____________________________________________. Voulgaropoulos .

pre nego iz savremene perspektive pokreta za pravdu životne sredine.com. Diskusije o globalnim problemima životne sredine i o mogućnosti za „održivu“ budućnost uobičajeno ignorišu urbano poreklo mnogih problema u okviru pitanja zaštite životne sredine. arch. društveni i ekološki procesi koji formiraju urbane pejzaže. održivi razvoj Izvod predstavlja doprinos projektima OI 179048 i TR 36034 koji su finansirani od strane Ministarstva prosvete. neujednačen urbani razvoj. politički. Jedna od glavnih karakteristika savremenog urbanog života je sveprisutna potreba za društveno i materijalno metabolisanom prirodom u cilju održivog urbanog života. društveno-ekološka razmena. Stojiljković1. 2 Arhitektonski fakultet. kao i kulturne podele oko njegove upotrebe i kontrole. Ključne reči: životna sredina. S obzirom da su glavni problemi životne sredine u bliskoj vezi sa procesom urbanizacije glavni cilj ovog rada je da istraži umrežene procese društveno-ekološke razmene koji omogućavaju da se sagledaju i razumeju povezani ekonomski. Univerzitet u Beogradu. ne bi trebalo da čudi. U tom smislu sastavni deo ekoloških studija postala su i pitanja društvene pravde. Prirodni ili ekološki uslovi i procesi ne deluju odvojeno od društvenih procesa. Jelena Ristić Trajković2 1 Institut za multidisciplinarna istraživanja.jelena.com Održivi razvoj i zaštita životne sredine.ristic@gmail. Srbija danicarch@yahoo. da je u praksi svakodnevnog života urbana priroda osnovno materijalno i simboličko dobro koje produbljuje urbane društvene klasne i polne konflikte i borbe.ŽIVOTNA SREDINA I ASPEKTI DRUŠTVENO-EKOLOŠKE RAZMENE Danica M. stoga su postojeći društveni i prirodni uslovi uvek rezultat složene transformacije postojeće konfiguracije koje su same po sebi i prirodne i društvene. Srbija. Prostorna raspodela ograničenih prirodnih resursa tesno je uzročno-posledično povezana sa problemima neujednačenih urbanih društveno-ekoloških promena. kao i problemi resursnih i biotehnoloških ograničenja rasta grada. ako ne i ključna za život i budućnost svakog velikog grada i svakog odgovornog društva. Univerzitet u Beogradu. 35    . urbanizacija. Zato. nauke i tehnološkog razvoja Republike Srbije. Ovaj rad postavlja pitanja destrukcije i transformacije prirode kroz procese urbanizacije sa istorijsko-materijalističkog gledišta. samo su neka od urbanističkih tema koja su postala aktualna.

Radosavljević Života. Beograd. Milanka Vico Stevanović. ekonomski isplativiji i društveno prihvatljiviji za određeni region. Bojana S Novović. Strategija upravljanja otpadom za period 2010-2019. Seadon. Sustainable waste management systems. a s druge strane rudarstvo i nekontrolisano odlaganje otpada. ekološko upravljanje LITERATURA [1] Jeffrey K. Koncept integralnog održivog upravljanja otpadom. Održivo upravljanje otpadom podrazumeva primenu sistema koji su ekološki efikasniji. shodno individualnim okolnostima. U ovom području pored niza prirodnih resursa.org.rs Cilj Strategije upravljanja otpadom je da predloži smernice za stvaranje uslova racionalnog i održivog upravljanja otpadom. vol.org. 2012 [4]Vlada Republike Srbije.mitrovic@ecinst. Bojana Novović. str. bojana. 2009 36    . Odlaže se komunalni. Ecologica.novovic@ecinst. industrijski i medicinski otpad. Opštinu Majdanpek karakterišu s jedne strane prirodne resursi i potencijali od nacionalnog značaja.okiljevic@ecinst. nalazi se i Nacionalni park „Đerdap“ čija područja prema Zakonu o nacionalnim parkovima podležu I. prirodni resursi. Sedmi naučni skup Turizam: izazovi i mogućnosti. zaštita životne sredine. 2010. Issues 16–17. II i III stepenu zaštite. Republika Srbija svetlana.UNAPREĐENJE UPRAVLJANJA ODLAGANJA ČVRSTOG OTPADA U CILJU ZAŠTITE ŽIVOTNE SREDINE – STUDIJA SLUČAJA: EKOLOŠKO UPRAVLJANJE U OPŠTINI MAJDANPEK Svetlana D. Ključne reči: odlaganje otpada. br.org. November 2010.Volume 18. Jovanović Larisa. Mitrović. Journal of Cleaner Production. 58. Ekološko upravljanje odlaganjem čvrstog otpada se sastoji od sinhronizovanih aktivnosti na praćenju kvaliteta i zagađenja prirodnih resursa. Postoji oko 25 divljih deponija od čega 12 se nalazi blizu vodenih tokova reka.rs milos. Pages 1639-1651 [2] Jordačijević Srđan. Anđelković Maja.rs. 17. uz poštovanje osnovnih principa i zahteva zaštite životne sredine. Jedan od izvora zagađenja je čvrst otpad sa teritorije opštine Majdanpek koji se odlaže na kontrolisanim i divljim deponijama. Trebinje. kao i da pruži predloge za ekološko upravljanje odlaganja otpada u opštini Majdanpek. Zaštita životne sredine i održivi razvoj turizma u slivu reke Dunav. godine. 237-244 [3] Svetlana Mitrović. Miloš M Okiljević Ekonomski institut. Cilj rada je da identifikuje probleme deponovanja otpada i faktore rizika koji imaju uticaj na životnu sredinu. izgradnje potrebne infrastrukture i unapređenja zakonske regulative.

Cd. 523-542. Kadmijum LITERATURA [1] B. Bakar. voulgaro@chem. iniciran je dugoročni projekat međulaboratorijskih uporednih ispitivanja.Report to Participants. Cofino. Manojlović1. nitrat. U ovom radu prikazani su rezultati određivanja arsena. po tri laboratorije iz Crne Gore. W. Van Nevel. Cu.bg. akreditaciju laboratorija i uvođenje sistema kvaliteta zasnovanog na međunarodnim standardima ISO 9000 [1]. Papadakis.rs. mtodorovic@chem. sa ciljem da se poboljša kvalitet hemijskih analiza vode. P. Arsen. manojlo@chem. U saradnji sa vodećim laboratorijama iz Grčke i Rumunije u periodu od 2002. Jedanaest laboratorija je bilo iz Rumunije. jmutic@chem. Institute for Reference Materials and Measurements (IRMM). na Hemijskom fakultetu Univerziteta u Beogradu. Aristotelov Univerzitet u Solunu. Mn. bakra i kadmijuma. Grčke i Republike Srpske a ostale su bile iz Srbije. Krsmanović1.ac.bg. et al. Taylor. Poulsen. Pb i Zn. Mutić1. Zadatak učesnika na svim regionalnim međulaboratorijskim ispitivanjima bio je da odrede elemente u tragovima: Al.10 GODINA REGIONALNIH MEĐULABORATORIJSKIH ISPITIVANJA U JUGOISTOČNOJ EVROPI: ODREĐIVANJE ARSENA. BAKRA I KADMIJUMA U VODI V. pp. 1999.D. Rezultati svih učesnika su analizirani prema metodologiji koja je primenjena prilikom međunarodnih međulaboratorijskih ispitivanja vode koja je organizovao Institut za referentne materijale i merenja Evropske zajednice [2].com.Reviews on Analytical Chemistry. D.rs. Dojčinović1. Grčka vobel@chem. Wien. J. Učesnici su mogli samostalno da izaberu analitičke metode i elemente (nisu morali da odrede sadržaj svih elemenata u uzorcima). A. L.rs. 1991 [2] I. D. Voulgaropoulos2 Hemijski fakultet.bg. Univerzitet u Beogradu. 37    . Pored toga na pojedinim regionalnim međulaboratorijskim ispitivanjima određivani su i drugi parametri kvaliteta vode: hlorid. Springer .auth. Elementi u tragovima. fenol i hemijska potrošnja kiseonika. Fe. U skladu sa svetskim iskustvima. dejana@inmesbgd. De Bièvre. Trbović1. amonijum jon.ac. P. Srbija Hemijski odsek. godine organizovano je osam regionalnih međulaboratorijskih ispitivanja vode na kojima je učestvovalo preko 60 laboratorija iz Jugoistočne evrope. Belgium.ac. E. do 2012.bg. sulfat. E Broderick.Verlag.ac. P. fosfat.rs. Todorović1. The International Measurement Evaluation Programme (IMEP) IMEP-9: Trace elements in water .ac. Ključne reči: Međulaboratorijsko ispitivanje.bg.rs. As. in EUROANALYSIS VII . M. bmatic@chem. Geel. Voda.gr 2 1 Međulaboratorijska uporedna ispitivanja su značajna za poboljšanje kvaliteta analiza. European Commission-JRC. B. nitrit.

Milin NEKI ASPEKTI NASTAVE MATEMATIKE I PRIRODNIH NAUKA IZ UGLA NASTAVNIKA I UČENIKA Snežana I. Mirkov. Radenković. I. Aleksandar S. Lalić-Vučetić FUNKCIONALIZACIJA NASTAVNIH SADRŽAJA O KARBOKSILNIM KISELINAMA K. Odrowąż. VREDNOVANJE NAUČNOG RADA NAUČNIKA NA UNIVERZITETIMA U SRBIJI Lela Vujošević. Jović DISCUSSION: THE DEVELOPMENT OF THIS SKILL IN INQUIRYBASED SCIENCE TEACHING METHODOLOGIES E. Trivić NAUČNA SARADNjA IZMEĐU REPUBLIKE SRBIJE I REPUBLIKE FRANCUSKE Dragan D. Ivan Gutman KONCEPT „STUDENT U CENTRU UČENJA“ U SRBIJI: LEGISLATIVA I PRIMENA Vera T. Radenković. Putica. Trivić SAVREMENI KURIKULUM NASTAVE HEMIJE Biljana I. Dragica D. B. Vladeta D. Milena M. Szostak. Marušić. Putica. M. Dondur. Macura ZASTUPLJENOST STRUČNIH I METODIČKIH SADRŽAJA U OBRAZOVANJU NASTAVNIKA PREDMETA PRIRODNIH NAUKA Milica V. D. Milica N. D. Milutinović. Trivić OBRAZOVNA I VASPITNA VREDNOST SADRŽAJA ISTORIJE PRIRODNIH NAUKA Darinka M. Sentić. Nataša Z.OBRAZOVANJE I NAUKA │SCIENCE AND EDUCATION________. Dragica D. Maciejowska OD NAUČNIH SAZNANJA DO OBRAZOVNIH POSTIGNUĆA U SISTEMU UNIVERZITETSKOG OBRAZOVANJA Emina M. Katarina B. Nešo Šojić . Manojlović. Kopas-Vukašinović OSETLJIVOST STUDENATA PEDAGOŠKIH FAKULTETA NA SOCIOKULTURNU RAZLIČITOST ROMSKIH UČENIKA Sunčica V. D.T3. Tomašević. E.

Srbija 2 Prirodno-matematički fakultet. naročito sa stanovištva neophodnosti razgraničavanja načina vrednovanja naučnih rezultata pojedinih grupa nauka i navode se primeri društveno neželjenih posledica koje je primena tih kriterijuma proizvodila.ac. Konačno.VREDNOVANJE NAUČNOG RADA NAUČNIKA NA UNIVERZITETIMA U SRBIJI Lela Vujošević1 .rs U radu se predstavlja istorijat izgradnje i primene kriterijuma za vrednovanje rezultata naučnog rada. koji su tokom istorije ljudskog znanja uvek bili određeni datim epistemološkim okvirom formiranim unutar postojećih institucija (institucionalizovanog znanja) i vladajućeg diskursa.rs. uzimajući u obzir i uticaj drugih društava. Ključne reči: vrednovanje naučnog rada. od pojave prvih visokoškolskih institucija u 19. Analizira se način formiranja i primena kriterijuma za vrednovanje naučnog rada na univerzitetima u Srbiji. Ivan Gutman2 1 Centar za naučnoistraživački rad SANU i Univerziteta u Kragujevcu. Srbija lela@kg. gutman@kg. Kragujevac.ac. ukazuje na elemente za kritiku postojećih kriterijuma za vrednovanje naučnog rada na univerzitetima u Srbiji. veku do danas. kriterijumi 39    . kao i savremeni proces globalizacije.

Dondur. paradigma 40    . prilagođen odnos broja studenata i nastavnika za kvalitetnu nastavu. priznavanje ranije stečenih znanja i veština. Aleksandar S. što je zasnovano na promeni paradigme visokog obrazovanja. nastavne (unutrašnje). nije i dovoljan uslov za suštinsku reformu visokog obrazovanja. aktivnu ulogu studenata u procesu učenja i naravno razvoj kulture kvaliteta. jasno definisanje ishoda učenja. studentsku evaluaciju nastavnog procesa. učenje u malim grupama. tj. Koncept „student u centru učenja“ podrazumeva: individualno učenje. Bolonjska deklaracija. odnosno efikasnosti visokog obrazovanja.KONCEPT „STUDENT U CENTRU UČENJA“ U SRBIJI: LEGISLATIVA I PRIMENA Vera T. u visokom obrazovanju preovlađuje tradicionalna paradigma.bg. Nema sumnje da i danas. aleksandar.bg.rs Jedan od osnovnih ciljeva Bolonjskog procesa je osiguranje kvaliteta. tj.jovic@ffh. Jović Univerzitet u Beogradu – Fakultet za fizičku hemiju. visoko obrazovanje.rs. prelaskom sa tradicionalne paradigme podučavanja na novu paradigmu učenja.ac.ac. Beograd. uvođenje ECTS-a. Ključne reči: Student u centru učenja. razvoj nastavničkih kompetencija nastavnog osoblja. ishodi učenja. Uspeh započete reforme visokog obrazovanja može se obezbediti samo uz komplementarnost obe reformske komponente: sistemsko-organizacione (spoljašnje) i pedagoško-didaktičke. Srbija edondur@ffh. ocenjivanje studenata bazirano na ishodima učenja. Iako odgovarajući zakon jeste potreban.

Rocard et al. At the end of classes teachers shared their experiences of working with proposed method and collectively created a list of discussion topics they thought would be interesting for students that can be implemented in Polish schools.nj. the ESTABLISH teachers training included inter alia. Biuletyn Polskiego stowarzyszenia nauczycieli przedmiotów przyrodniczych. 2007. UJ Kraków 2012. two summer schools during which teachers can deepen the knowledge and understanding of how to apply the IBSE strategy into their own teaching practices. Faculty of Chemistry.pl ESTABLISH [1] – European Science and Technology in Action: Building Links with Industry. remarks and conclusions from working with summer schools' teachers of the ESTABLISH project will be shared. Projekt ESTABLISH – kształcenie przez odkrywanie. Nauczanie przedmiotów przyrodniczych przez dociekanie naukowe oraz współpraca z przemysłem – bazą projektu Establish. Maciejowska Department of Chemical Education. Nauczanie Przedmiotów przyrodniczych. Poland szostak@chemia. E. it is necessary to prepare the teaching staff to be involved in IBSE [3-5].establish-fp7. to argue and to draw connections[6]. 6. Science Education Now: A renewed pedagogy for the Future of Europe. In: Nauczanie przedmiotów przyrodniczych kształtujące postawy i umiejętności badawcze uczniów.edu. Jak uczniowie mogą doświadczyć czym jest nauka? Projekt Establish. Inquiry-based science education (IBSE) has been selected as the methodology to facilitate this type of teaching and learning [2]. teachers were tasked with creating a list of rules to help them lead a “good discussion” in their classroom. Nr 35 (3/2010) pp 49-50. In the presentation. Those skills requires the use of specific rules. pp 17-18 [6] E. Nr 35 (3/2010) pp 45-48 [5] E.DISCUSSION: THE DEVELOPMENT OF THIS SKILL IN INQUIRY-BASED SCIENCE TEACHING METHODOLOGIES E. Maciejowska. Krakow. Biuletyn Polskiego stowarzyszenia nauczycieli przedmiotów przyrodniczych. In order to achieve this set aim. our experiences. Across Europe teachers and students have begun to adopt the IBSE methodology. Nauczanie Przedmiotów przyrodniczych. I. REFERENCES: [1] http://www. School and Home is a four year pan-European project funded by the European Union’s Seventh Framework Programme (FP7). In Poland. Szostak. Chemia w szkole. Odrowąż. pp 37-40 41    . Konsorcjum ESTABLISH. Odrowąż. facilitated by many projects including ESTABLISH. are the abilities to discuss. [4] I. A specific aims of this project is to reinforce the links between school education and external world. so as to raise the level of scientific knowledge of teachers and their students. They tried to follow those rules discussing many hot and current topics. and increase students’ intrinsic motivation to science and technology. [3] E. Selected because of their importance in contemporary society life.eu [2] M. The advantages and disadvantages of developing this skill (discussion) as part of this teaching method were examined by participants of summer school. Dyskusja metoda skutecznego porozumiewania się. Szostak. 2010. During the ESTABLISH training. Odrowąż. Jagiellonian University. for example nuclear energy or use of supplements to lose weight (Chitosan).

pedagoške discipline. u cilju stvaranja sistema funkcionalnih znanja. naučno proverene i dokazane. a u kontekstu aktuelnih naučnih saznanja u oblasti pedagoških disciplina. primenljivih u praksi. tehnički i tehnološki razvoj određuje permanentno unapređivanje naučnih saznanja. a u cilju njihovog osposobljavanja za primenu stečenih znanja u praksi. Srbija emina. radi njenog daljeg razvoja.ac. Kopas-Vukašinović Pedagoški fakultet. 42    . obrazovna postignuća.OD NAUČNIH SAZNANJA DO OBRAZOVNIH POSTIGNUĆA U SISTEMU UNIVERZITETSKOG OBRAZOVANJA Emina M. Za potrebe ovog pedagoškog istraživanja je korišćena deskriptivna metoda. Ove pretpostavke podrazumevaju tri pravca delovanja univerzitetskih nastavnika. u cilju podsticanja interesovanja studenata za nastavne aktivnosti. Treći pravac delovanja podrazumeva osposobljenost studenata za transfer stečenih znanja i njihovu primenu u praksi.kopas@pefja. Ključne reči: naučna saznanja. uz potrebu pronalaženja boljih mogućnosti povezivanja nastavnih sadržaja. Naučni. za koja je nužno pretpostaviti njihovu primenljivost u praksi. univerzitetsko obrazovanje.kg. primenljivih u praksi. Drugi pravac delovanja nastavnika podrazumeva kvalitetnu didaktičkometodičku organizaciju nastavnih aktivnosti. koja bi trebalo da prati savremene pedagoške trendove. primenom postupka analize sadržaja dokumenata i prosuđivanja. Rezultati istraživanja potvrđuju aktuelnost naučnih saznanja koja studenti izučavaju kroz nastavne programe. koliko je didaktičko-metodička organizacija nastavnih aktivnosti usmerena na osposobljavanje studenata za kvalitetno usvajanje nastavnih sadržaja i sticanje funkcionalnih znanja. To podrazumeva da su u sistemu univerzitetskog obrazovanja studentima dostupne informacije o aktuelnim naučnim saznanjima. Prvi pravac podrazumeva aktualizaciju kurikuluma u odnosu na savremena naučna saznanja u određenoj oblasti.rs U radu je razmotren problem obrazovnih postignuća studenata u sistemu njihovog univerzitetskog obrazovanja. što određuje kvalitet njihovih obrazovnih postignuća u sistemu univerzitetskog obrazovanja. kao i spremnost za dalje samoobrazovanje u struci kojom se bave. da se utvrdi aktuelnost naučnih saznanja koja izučavaju studenti Pedagoškog fakulteta u Jagodini. njihovog osposobljavanja za kvalitetno usvajanje nastavnih sadržaja i sticanje funkcionalnih znanja. u savremenom didaktičko-metodičkom kontekstu organizacije nastave. Jagodina. U nameri da se istraže pomenuti pravci delovanja univerzitetskih nastavnika. didaktičko-metodička organizacija nastave. određen je cilj istraživanja. po završetku studija.

upravo ovi oblici saradnje imaju najveći potencijal da se upozna stil života romskih učenika i njihovih porodica. socijalna distanca. Srbija suncicamacura@gmail. Jagodina. Konkretno. inicijalno obrazovanje učitelja. i vidovi saradnje sa romskim roditeljima. Ključne reči: interkulturalna osetljivost. da većina ima afirmativne stavove prema inkluziji romske dece i strategijama nastavnog rada koje su prilagođene potrebama romskih učenika. S druge strane. ali je ne prihvataju u toj meri da bi se složili sa postupcima koji odstupaju od uobičajenih obrazaca ponašanja učitelja u praksi. U istraživanju je učestvovalo ukupno 205 studenata prve godine.com Etnički sastav populacije učenika u našim osnovnim školama se menja u poslednjih nekoliko godina. što je i osnovna tema ovog rada. rezultati mnogih istraživanja u oblasti obrazovanja učitelja. da su često nesvesni ovih predrasuda i da ne razumeju uticaj kulture na uverenja.budućih učitelja tokom njihovih inicijalnih studija. Nalazi istraživanja pokazuju da studenati donekle prepoznaju sociokulturnu različitost romskih učenika. Interkulturalna osetljivost učitelja se određuju kao sklop komponenti koje čine pozitivan odnos prema učenicima iz različitih kulturnih grupa. stavove i vrednosti. Međutim. strategije nastave/učenja koje su prilagođene potrebama romskih učenika.OSETLJIVOST STUDENATA PEDAGOŠKIH FAKULTETA NA SOCIOKULTURNU RAZLIČITOST ROMSKIH UČENIKA Sunčica V. Cilj našeg istraživanja je bio da se ispita osetljivost budućih učitelja na sociokulturnu različitost romskih učenika. pokazuju da studenti budući učitelji ulaze u profesionalno obrazovanje sa predrasudama prema kulturama koje su različite od njihove. većina studenata nije spremna da stupi u bližu interkaciju sa romskim porodicama koja uključuje kućne posete i druge manje formalne oblike saradnje. studenti budući učitelji. Za prikupljanje podataka korišćen je namenski konstruisan upitnik. svest o vlastitoj odgovornosti za unošenje promena u obrazovanje. što ukazuje na postojanje socijalne distance prema pripadnicima romske nacionalne manjine. poznavanje stila života učenika i njihovih porodica. povećava se i potreba za istraživanjem i razvijanjem interkulturalne osetljivosti studenata pedagoških fakulteta . romski učenici. 43    . Sa povećanom heterogenošću odeljenja raste i svest o izazovima koje učiteljima donosi tema poštovanja sociokulturne različitosti učenika. Međutim. Isto tako. želeli smo da utvrdimo stavove i uverenja studenata u vezi tri grupe pitanja: karakteristike romske populacije kao marginalizovane grupe u Srbiji. Macura Pedagoški fakultet u Jagodini. a da je skoro dve trećine studenata svesno postojanja diskriminacije romskih učenika u obrazovanju. kao ni uticaj ovih faktora na vaspitanje i obrazovanje dece. i to 62 studenata Pedagoškog fakulteta u Jagodini i 143 studenata Učiteljskog fakulteta u Beogradu. jer su u većoj meri nego ranije u obrazovni sistem uključena i deca romske nacionalne manjine. Rezultati istraživanja pokazali su da je nešto više od polovine studenata na početku svog profesionalnog obrazovanja informisano o razmerama siromaštva Roma u Srbiji. razvija razumevanje načina uticaja kulture na učenje i formira etnorelativistički odnos prema kulturnim razlikama. Dobijeni rezultati nalažu aktivno traženje delotvornih načina da se programi inicijalnog obrazovanja učitelja usmere ka razvijanju vrednosti koje podržavaju interkulturalizam.

U okviru programa profesionalnog usavršavanja u Srbiji. vmilin@rcub.bg. Education – Science) u inicijalnom obrazovanju imalo je manje od četvrtine naših nastavnika (24%). dve trećine nastavnika (63%) je pohađalo seminare koji su usmereni na stručne sadržaje. Ova neprilagođenost se odnosi. koje finansira Ministarstvo prosvete. Međutim. 47008). U ovom radu smo ispitivali sadržaje programa inicijalnog obrazovanja nastavnika i programa njihovog profesionalnog usavršavanja. nauke i tehnološkog razvoja Republike Srbije (2011-2014). Srbija mmarusic@rcub. stručni i metodički sadržaji obrazovanja nastavnika. u odnosu na didaktičko-metodičke sadržaje. Milin Institut za pedagoška istraživanja. potrebno je dalje istraživati da li su postignute potrebne promene u pogledu zastupljenosti stručnih i metodičkih sadržaja u obrazovanju nastavnika. nastavnici predmeta prirodnih nauka. a odnose se na nastavnike predmeta prirodnih nauka koji predaju u osmom razredu osnovne škole. Analizom podataka za Srbiju utvrđeno je da je čak 99% nastavnika iz uzorka imalo stručne sadržaje u okviru inicijalnog obrazovanja. Science Pedagogy/ Instruction). Poređenjem sa drugim zemljama. proučavali smo prikupljene podatke za našu zemlju i uporedili ih sa podacima iz zemalja iz okruženja koje pripadaju Evropskoj uniji: Mađarska. a trećina nastavnika (33%) seminare o didaktičkometodičkim sadržajima (eng. Ključne reči: programi obrazovanja nastavnika. Međutim.ZASTUPLJENOST STRUČNIH I METODIČKIH SADRŽAJA U OBRAZOVANJU NASTAVNIKA PREDMETA PRIRODNIH NAUKA1 Milica V. ali nije u skladu ni sa trendom koji se primećuje u zemaljama u okruženju. primećuje se da postoji slična zastupljenost stručnih sadržaja. može se zaključiti da u našoj zemlji u obrazovanju nastavnika predmeta prirodnih nauka dominiraju stručni sadržaji (naročito u okviru inicijalnog obrazovanja). Marušić. s obzirom na to da se predstavljeni rezultati zasnivaju na istraživanju realizovanom pre uvođenja obaveznih psihološko-pedagoško i didaktičko-metodičkih predmeta u inicijalno obrazovanje nastavnika u našoj zemlji. pored ostalog.bg. U skladu s tim.   44    .rs Zaključci različitih istraživanja ukazuju na neprilagođenost sadržaja programa obrazovanja nastavnika u našoj zemlji brojnim ulogama nastavnika u vaspitno-obrazovnom procesu.rs. 179034) i „Unapređivanje kvaliteta i dostupnosti obrazovanja u procesima modernizacije Srbije“ (br. Cilj našeg rada bio je utvrđivanje zastupljenosti stručnih i metodičkih sadržaja u obrazovanju nastavnika predmeta prirodnih nauka u Srbiji i njihove usklađenosti sa teorijski zasnovanim preporukama i sa praksama koje postoje u drugim zemljama. Vladeta D.ac. Slovenija. metodičke sadržaje (eng. stvaralaštva u obrazovanju do novih uloga i identiteta u društvu (br. Beograd. Empirijsku građu čine podaci koji su prikupljeni u međunarodnom istraživanju TIMSS 2007. na nedovoljnu zastupljenost didaktičko-metodičkih sadržaja. saradnje. Na osnovu toga možemo zaključiti da dominacija stručnih u odnosu na metodičke sadržaje u našoj zemlji ne odgovara ni teorijski zasnovanim preporukama. Bugarska i Rumunija. Na osnovu ovih podataka.ac. TIMSS                                                              1 Članak predstavlja rezultat rada na projektima „Od podsticanja inicijative. ali da je u obrazovanju naših nastavnika zastupljeno manje didaktičko-metodičkih sadržaja nego što je to slučaj u svim analiziranim zemljama iz okruženja.

Imajući u vidu probleme u nastavi vezane za nezainteresovanost učenika i za disciplinu koje ističu nastavnici.ac. nezainteresovanost učenika i nedisciplinovane učenike kao važne probleme u realizaciji nastave. Iako stavovi učenika prema nastavnim predmetima u maloj meri doprinose predviđanju njihovih obrazovnih aspiracija. stavovi učenika prema nastavnim predmetima. Svoja očekivanja vezana za učenička postignuća nastavnici opažaju kao važan faktor u nastavi. Većina učenika iz Srbije izražava visok nivo samoefikasnosti u matematici.bg. Naši učenici izražavaju pozitivnije stavove prema matematici. problemi u nastavi. na ambicije. 45    . iako smatraju da učenici i njihova motivisanost za uspeh imaju veću ulogu u ostvarivanju postignuća. obrazovne aspiracije učenika povezane su sa vrednovanjem matematike. a oko trećine njih smatra biologiju i geografiju dosadnim. Većina učenika visoko vrednuje sve ispitivane nastavne predmete sa stanovišta mogućnosti primene znanja u svakodnevnom životu. nlalic@rcub. ali i podsticalo razvijanje kod učenika takvog sistema vrednosti koji bi mogao doprineti poboljšanju statusa nauke u društvu koje se nastoji razvijati kao društvo znanja. Beograd. Precizniji uvid u stavove učenika prema nastavnim predmetima može doprineti razjašnjavanju problema vezanih za motivaciju i za disciplinu. biologiji i geografiji. nivo obrazovanja roditelja. Ključne reči: nastava matematike i prirodnih nauka. značajni su podaci da oko polovine ispitanih učenika smatra matematiku i fiziku dosadnim.bg. Viši nivo obrazovanja roditelja povezan je sa višim postignućem učenika u matematici i u prirodnim naukama. Nataša Z. Razmotrene su mogućnosti usavršavanja nastavnog procesa kako bi se sticala kvalitetnija znanja u matematici i prirodnim naukama. motivaciju i na angažovanje učenika u učenju. a odnose se na učenike. Srbija smirkov@rcub. Lalić-Vučetić Institut za pedagoška istraživanja. što je u skladu sa nalazima drugih istraživanja koji ukazuju da pridavanje većeg značaja obrazovanju i odnos prema školi i učenju roditelja višeg obrazovnog nivoa deluju podsticajno na odnos učenika prema školi. Mirkov. Tome u prilog govore i podaci prema kojima je nivo obrazovanja roditelja povezan sa različitim aspektima stavova učenika prema matematici. očekivanja nastavnika. a oko polovine njih smatra sebe uspešnim u hemiji i fizici. biologiji i geografiji.rs Rad je nastao kao rezultat naknadnog promišljanja i pokušaja da se izvrši sinteza podataka dobijenih od nastavnika i učenika u okviru istraživanja TIMSS 2007. kao i o faktorima koji otežavaju izvođenje nastave.rs. Nastavnici u većoj meri izdvajaju rad sa učenicima sa različitim sposobnostima za učenje. Analizirani su nalazi o očekivanjima i procenama nastavnika vezanim za uspeh učenika i za želju učenika da budu uspešni.ac.NEKI ASPEKTI NASTAVE MATEMATIKE I PRIRODNIH NAUKA IZ UGLA NASTAVNIKA I UČENIKA Snežana I. u odnosu na učenike iz dve uspešne zemlje u okruženju. ali i manje pozitivne stavove prema hemiji.

2006. 684-690. funkcionalizacija znanja LITERATURA [1] E. Da bismo utvrdili da li izlaganje gradiva organske hemije u kontekstu svakodnevnog života i različitih profesija može da doprinese poboljšanju učeničkih postignuća i funkcionalizaciji stečenih znanja. Holten. F. R. Beograd. nauke i tehnološkog razvoja Republike Srbije.. Beograd. 78 (5). 4].bg. R.FUNKCIONALIZACIJA NASTAVNIH SADRŽAJA O KARBOKSILNIM KISELINAMA K. M. 1210-1215. R. Gutwill-Wise. Journal of Chemical Education. D. Srbija 2 Hemijski fakultet. [2] J.bg. posebno s primenom ovih znanja u različitim kontekstima. Chemistry Education Research and Practice. Burmeister. B. [3] M. sproveli smo pedagoški eksperiment sa paralelnim grupama. D. 3. Izvod je rezultat rada na projektu „Teorija i praksa nauke u društvu: multidisciplinarne. Industrial chemistry and school chemistry: Making chemistry studies more relevant. 2001. 1017–1039. 4] su pokazala da se učenici srednjih škola suočavaju s problemima u učenju gradiva organske hemije. Hofstein. DOI: 10. koja se prvenstveno svodi na izlaganje akademskih znanja u gotovom vidu [2. sa učenicima trećeg razreda gimnazije prirodno-matematičkog smera. Blood-Chemistry Tutorials: Teaching Biological Applications of Organic Chemistry Material. P. The Impact of Contex-Based Learning in Organic Chemistry Courses: An Early Evaluation. 3.1039/c1rp90060a. Eilks. u kome je ovaj inovativni pristup nastavi iskorišćen za obradu nastavne teme Karboksilne kiseline.ac. [4] A.ac. 3]. Casiday. Trivić2 Inovacioni centar Hemijskog fakulteta. dtrivic@chem. Radenković 1. najčešće motivacija za učenje nije velika. Jedan od osnovnih uzroka je sama koncepcija nastave organske hemije. 28. 2001. 78 (9). ukoliko oni ne uviđaju kako mogu da ih iskoriste za unapređivanje kvaliteta svakodnevnog života i pripremu za bavljenje budućom profesijom [1. obrazovne i međugeneracijske perspektive“. darinka@chem. Ključne reči: nastava organske hemije. Utvrdili smo da primena ovog pristupa dovodi do statistički značajnog poboljšanja učeničkih postignuća i njihove sposobnosti za primenu stečenih znanja iz ove oblasti organske hemije u različitim životnim kontekstima. čiju realizaciju finansira Ministarstvo prosvete. 1 46    .rs. International Journal of Science Education. 2012. Kesner. karboksilne kiseline. M. U situacijama kada se učenicima prenosi obimno i kompleksno gradivo. D. 13(2). Journal of Chemical Education. Krathen.com. Frey. 2.rs Istraživanja [1. Education for Sustainable Development (ESD) and secondary school chemistry education. Akademska znanja iz organske hemije nisu od velikog značaja učenicima. D. Putica1. broj 179048. I. Srbija puticakatarina@gmail.

gov. ličnog. lokalnog ili nacionalnog značaja. Luxembourg: Office for Official Publications of the European Communities.php 2 Key Competences for Lifelong Learning.rs/sajt/index. osećaj za inicijativu i preduzetništvo i kulturna svesnost. naučna pismenost.SAVREMENI KURIKULUM NASTAVE HEMIJE Biljana I. svojstava i primene. godine. kreativnost. Postignuća naših učenika ukazuju na nedovoljnu naučnu pismenost. Znanja su uglavnom reproduktivnog tipa.rs. http://www. Hemija kao nastavni predmet je izuzetno važan činilac u postizanju naučne pismenosti. posebno za funkcionalnu primenu znanja koja je ispod regionalnog i međunarodnog proseka. Način da se ovo prevaziđe je priprema i primena savremenog kurikuluma hemije koji će kroz svoje sadržaje doprinositi razumevanju prirodno-naučnih pojmova i procesa iz svakodnevnog života. O tome govore i rezultati međunarodnih testiranja u koja smo uključeni poslednjih godina. dometa i ograničenja nauke sa stanovišta industrije. kurikulum. obimnim planovima i programima. Ključne reči: hemija. Dragica D. Srbija bsteljic@chem. praćenje i razumevanja međusobne povezanosti hemije/prirodnih nauka sa svim segmentima društva i ljudskih delatnosti. dtrivic@chem. Naše društvo je. eksperimentalnih metoda važno je stimulisati više mentalne procese. primenom istraživačkih.mpn. Tomašević.ac. European Reference Framework. nedovoljnom povezivanju i primeni znanja i maloj zastupljenosti modernih oblika rada u školi 1.ac. Trivić Hemijski fakultet. Ali savremeni kurikulum hemije mora uzeti u obzir i ostale kompetencije. sposobnost efektivnog i efikasnog učenja. Nema dileme da svako ko želi opstanak i napredak u budućnosti mora kvalitetnim i efikasnim obrazovanjem da stvori taj najvažniji resurs i potencijal. nauke i tehnološkog razvoja Republike Srbije. etike i životne sredine i donošenje prihvatljivih odluka u oblasti nauke i tehnologije. razvijati radoznalost. LITERATURA 1 Strategija razvoja obrazovanja u Srbiji do 2020.bg.rs Svako savremeno društvo teži stvaranju moderno obrazovane populacije. Takvim pristupom će kurikulum hemije svakako najviše doprineti sticanju kompetencija koje se odnose na matematičko-naučno-tehnološku pismenost. Predloženi oblici nastave/učenja i provere znanja osim osposobljavanja za funkcionalnu primenu znanja iz hemije treba da omoguće i jačanje ostalih kompetencija kao što su komunikacija i izražavanje. mnogo izgubilo i na ovom polju. nakon godina različitih kriza i problema. čiju realizaciju finansira Ministarstvo prosvete. a manje od 1% učenika je u najvišim kategorijama znanja. društvena i građanska odgovornost. Koncipiranje savremenog kurikuluma hemije treba da obezbedi usvajanje i razumevanje sadržaja i pojmova koji će omogućiti razumevanje strukture supstanci.bg. proklamovane kao ključne za celoživotno učenje 2. Takođe kroz nastavu hemije. obrazovne i međugeneracijske perspektive“. osposobljene i motivisane za stalno učenje i primenu stečenog znanja. motivaciju i interesovanje za posmatranje i izučavanje sveta koji nas okružuje. sagledavanje pozitivnih i negativnih efekata naučnog i tehnološkog razvoja na životnu sredinu i ostale oblasti. kompetencije Izvod je rezultat rada na projektu „Teorija i praksa nauke u društvu: multidisciplinarne. Univerzitet u Beogradu. Za slabe rezultate koji su postigli našli učenici možemo naći razloge u neusklađenim. 2007 47    . broj 179048.

dtrivic@chem.S. kroz odgovarajuće epizode iz istorije prirodnih nauka. Srbija darinka@chem. puticakatarina@gmail. kako se razvijala sposobnost čoveka da uoči problem koji je značajan za istraživanje i čije rešavanje doprinosi razvoju nauke. Washington. obrazovanje. Izvod je rezultat rada na projektu „Teorija i praksa nauke u društvu: multidisciplinarne.: U.ac. Srbija 2 Hemijski fakultet Univerziteta u Beogradu. (1983). Katarina B. učenik LITERATURA [1] National Science Board. Dragica D. obrazovne i međugeneracijske perspektive“. kao i uticaj na razvoj psiho-fizičkih sposobnosti i formiranje pogleda na svet kod učenika. Da bi razumeli nauku i tehnologiju savremenog i budućeg doba.rs Osamdesetih godina prošlog veka američki naučni odbor je istakao neraskidivost veze između razvoja nauke i razvoja tehnologije. učenici mogu sagledati kako tehnologija traži odgovore nauke da bi se razvijala ili. učenici treba da razumeju razvoj nauke i tehnologije u prošlosti. Ključne reči: istorija prirodnih nauka. S obzirom na tehnološki napredak društva u kojem živimo učenici se u školama moraju osposobljavati za razumevanje tehnoloških inovacija i njihovog uticaja na kvalitet života. Na primer. kao i za kritičko procenjivanje društvenih pitanja koja obuhvataju posledice razvoja tehnologije [1]. 1 48    . Trivić2 Inovacioni centar Hemijskog fakulteta Univerziteta u Beogradu. Radenković1. Putica1. čiju realizaciju finansira Ministarstvo prosvete. U ovom radu se govori o potencijalima sadržaja istorije prirodnih nauka za obrazovanje i vaspitanje učenika.bg. nastava. broj 179048. a samim tim i tehnologije.bg. Educating American for the 21st century. nauke i tehnološkog razvoja Republike Srbije.ac.C. Razmatra se uticaj sadržaja iz istorije prirodnih nauka na razumevanje pojmova iz savremenih prirodnih nauka. vaspitanje.rs. D. Government Printing Office.OBRAZOVNA I VASPITNA VREDNOST SADRŽAJA ISTORIJE PRIRODNIH NAUKA Darinka M.com.

Loget.ac. 2010.fr Saradnja između Laboratorije profesora D. Šojića na Univerziteta u Bordou ostvarena je 2008. Milica N. A. Manojlović1. DOI:10. Sojic.2.NAUČNA SARADNJA IZMEĐU REPUBLIKE SRBIJE I REPUBLIKE FRANCUSKE Dragan D. Chem.bg. Kombinovanjem iskustva srpskog i francuskog tima mladim istraživačima komentorskih studija omogućena je izvrsna obuka u trenutno vodećoj oblasti istraživanja.Univerzitet u Beogradu. 965. Program „Pavle Savić” za 2012-2013. Light-Emitting Electrochemical Swimmers. 9125. Milena Milutinović je uradila i odbranila doktorsku disertaciju „Elektrogenerisana hemiluminiscentna detekcija zasnovana na redoks hidrogelu imobilizovanom unapređenim metodama” pod rukovodstvom mentora sa oba univerziteta. Iz te disertacije objavljeno je nekoliko radova u naučnim časopisima sa izuzetno visokim impakt faktorom (Spectra Analyse. Manojlovića sa Katedre za analitičku hemiju Hemijskog fakulteta i Laboratorije profesora N.fr. Bordo.msentic@ipb. Milutinović1. 43. Beograd. 275. projekat „Pavle Savić” 1 49    . Nešo Šojić2 Hemijski fakultet. D. 2008. Sentic. Angew. Bioelectrochemistry 2011.koja uključuje i obuku u većem broju elektroanalitičkih tehnika.201206227). 2012.1002/anie. Ambiciozno planiran i realizovan projekat omogućio je da se u veoma kratkom roku objavi rad u prestižnom svetskom naučnom časopisu Angewandte Chemie International Edition sa impakt faktorom 13. naučna saradnja Republike Srbije i Republike Francuske. Int. 82. Srbija 2 Univerzitet Bordo 1. godine u okviru programa „Pavle Savić” preko programa saradnje „Partnerstvo Hubert Curien” (PHC) i rada na projektu „Mreža makroporoznih ultramikroelektroda koje se primenjuju za analizu tragova metalnih jona u životnoj sredini” (No: 337-00-00286/200702/10).455 (M. G. godinu pod nazivom „Elektrohemiluminiscetni biosenzori koji se koriste istovremeno za veći broj imunoeseja” doprineo je izradi ove doktorske teze i učvrstio saradnju dve istraživačke grupe. N. 55. 63). Kuhn.bg.rs.ac. Francuska milena@chem. 2010. Milena M. sojic@enscbp. 29 i Electrochimica Acta. Manojlovic. Projekat „Pavle Savić” za 2010-2011. Ed. Sentić1. godine izradom druge doktorske disertacije sa dvojnim mentorstvom (doktorantkinja Milica Sentić).rs. Ključne reči: Hemijski fakultet u Beogradu. Uspešna realizacija projekta ostvarena je objavljivanjem naučnih radova u prestižnim i visoko rangiranim časopisima AdvancedSynthesis&Catalysis. Univerzitet u Bordou. godinu pod nazivom „Multianalitna detekcija zagađivača sa novim elektrohemijskim sistemima” (No: 680-00-132/2012-09/17) po treći put pruža podršku ovoj saradnji.2. 350.manojlo@chem. Chemical Communications 2011. što svedoči o uspešnosti naučne saradnje. 47. Dinamična i uspešna saradnja nastavljena je od novembra 2011. Iznete činjenice ukazuju na obostranu želju usmerenu u pravcu nastavka uspešne naučne saradnje između Srbije i Francuske.

IS THERE SOME SENSE BEHIND? ON SCIENCE TEACHING IN THE SCHOOLS. Drakulić. Aleksandar Đorđević. Ratko M. ŠEZDESET GODINA Branko J. Jankov THE HUGE AMMOUNT OF DATA AND STRUCTURES.KULTURA I NAUKA │CULTURE AND SCIENCE . THE CHEMIST VIEW Branko J. Isidora M. Đorđević PRINCIPI ODRŽIVOSTI: KULTURNO NASLEĐE PIVNICA NEGOTINSKE KRAJINE Zorana Z.T4. Martinović     . Igor Matijašević PRAVNA SVOJINA ZAJEDNIČKIH PROSTORA Marija B. Zorana Z. Marija B. Gnjatović. Martinović. UNIVERZITETSKO NASLEĐE KAO/U PROCES/U OBRAZOVANJA: PREDLOZI ZA EFIKASNIJU PROFESIONALNU EDUKACIJU Milica Božić Marojević RAZLIČITI VIDOVI INTERPRETACIJE NAUKE – PRIMER SPIRITUALIZMA Milena B. Đorđević. Stanković HEMIJSKI PREGLED. Korolija. Drakulić UČENICI U MUZEJU HEMIJE Jasminka N.

Međutim. pa ako hoćete i javnu odgovornost. polazeći od geneze. (japanska poslovica) Definišući pojmove univerziteta i nasleđa. nadogradnju tog nasleđa i prenošenje na buduće generacije. Srbija mbozic@f. ako je društvo znanja sinonim za XXI vek. u radu se razmatra njihova upotreba u procesu obrazovanja i daju predlozi za efikasniju karijernu edukaciju. koja uključuje i čuvanje. budući stomatolog u zbirci Srpskog lekarskog društva otkrije da je najstarija plomba za koju nauka zna pronađena u Trgovištu. nauci i umetnosti.Možda nije ključno istaći da će stručnjaci odnegovani na univerzitetskoj baštini imati bolje rezultate od onih koji to nisu. Kroz multidisciplinarni pristup.pokaže značaj univerzitetskog nasleđa u kreiranju novih naučnih naraštaja. zadužbinama. Internet 51    . doprinela poboljšanju sve prisutnijeg potcenjenog statusa obrazovanja u kulturi. Budući da je formiranje „modernih“ zbirki i muzeja od Luvra do danas. pre svega praktična znanja. teško je osporiti ulogu nasleđa u sledećem: kad.rs Prošlost je budućnost sadašnjosti. muzejska postavka postaje nov način da se upravlja znanjem i obrazovanjem. čija bi. te profesionalnu. Ključne reči: univerzitetsko nasleđe. ali one nisu dovoljne. sagledavaju se mogućnosti negovanja profesionalaca. profesionalno usavršavanje. da li će mu biti sve jedno na koji način će je on jednoga dana stavljati? Teret istorijske naracije ne mora nužno da bude kamen oko vrata. Evropske konvencije i naučne definicije su temelj.ac. dovelo do temeljnog redefinisanja kulture. Cilj ovog rada je da pomoću vidova baštinjenja i primera dobre prakse . virtuelnim ili „pravim“ muzejima .bg. obrazovanje. u grobnici staroj 1000 godina. te preko vizije budućeg razvoja. univerzitetski muzej.bilo da je reč o zbirkama.UNIVERZITETSKO NASLEĐE KAO/U PROCES/U OBRAZOVANJA: PREDLOZI ZA EFIKASNIJU PROFESIONALNU EDUKACIJU Milica Božić Marojević Centar za muzeologiju i heritologiju Filozofskog fakulteta Univerziteta u Beogradu. primera radi. Zašto da ne bude podsticaj? Tu treba tražiti polazište za utvrđivanje značaja univerzitetske baštine u edukaciji – kao u materijalu koji će u studentu da probudi odnos prema zanimanju.

milena@gmail. Stanković Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu. u kojima je najmaterijalnije bila iskazana ideja spiritualizma.RAZLIČITI VIDOVI INTERPRETACIJE NAUKE – PRIMER SPIRITUALIZMA Milena B.s@live. isidora. egzaktne i kulturne nauke 52    . Centar za muzeologiju i heritologiju. naučno objasni i počne da koristi osvešćenost i racionalnost modernog društva u ime duhovnosti. bila posmatrana kao način naučnog dokazivanja medijacije sa svetom umrlih. Ipak. Beograd. već samo opisivati. biće ustanovljeno kako se jedan duhovni i religiološki fenomen može shvatiti kao nauka. kao jedan vid materijalizacije duha. već i svaki drugi sistematski oblik bavljenja jednim problemom ili skupom pojava – dakle i one nauke koje se bave kulturom i ne mogu se dokazivati. Ovaj kulturni fenomen je tražio način da svoja verovanja o komunikaciji sa „drugim svetom“ putem različitih medijuma. pojava ovakve fotografije desila se paralelno sa drugim tehničkim otkrićima 19. Gnjatović. Isidora M. veku paralelno sa razvojem ideje o neprikosnovenosti ljudskog razuma i izučavanjem prirodnih nauka. i drugi interpretiran kao intimno povezan sa spiritualnim.com. Ono što je bilo zajedničko svim magijskim tradicijama. spiritualna fotografija je. Polazeći od nekoliko definicija koje pojašnjavaju pojam nauke biće ustanovljena i glavna teza ovog rada. Ključne reči: spiritualizam. Ispitujući jedan od istorijskih fenomena – spiritualizam. upravo korišćenjem egzaktnih metoda koje bi objasnile duhovno. pa i spiritualizmu. jeste tendencija ovladavanja i upoznavanja sveta prirode. koji se javlja u 19. spiritualna fotografija.com. Međutim. Srbija gnjatovic. poimanje ovih izuma imalo je dva lica – jedan koji je težio detaljnijem razumevanju sveta prirode. Otuda. a ona je da za nauku ne možemo smatrati samo one egzaktne i opšteprihvaćene. duhovnost. Glavni primeri u radu biće fotografija i slikarstvo. veka koja su transformisala percepciju vizuelnog sveta.

odavno više nije prepreka većini naših čitalaca. osvrnućemo se na elektronsku verziju časopisa (PDF i html).ac. deo koji je posvećen nastavi hemije u školama. naslovne strane ‘papirne' verzije koje svake godine predstavljaju mali grafički artwork. 53    . Srpsko Hemijsko Društvo. Ispričaćemo priču o časopisu koji ima tradiciju. Onima koji saslušaju našu priču obećavamo da ih nećemo opterećivati objektivnim problemima (nedostatkom kvalitetnih tekstova. Posle šezdeset godina cilj žurnala je isti. dostupnom stilu pisanja.. ali su se vremena značajno promenila. Ako uporedite te prve brojeve HP sa brojevima izdatim ove godine videćete da su rubrike vrlo slične. nedovoljnim finansiranjem – na kraju krajeva sve ovo radimo dobrovoljno i besplatno) i subjektivnim slabostima. kojima je svima besplatno dostupna. Kratko će biti izložene novine koje smo uveli.HEMIJSKI PREGLED. Drakulić. izveštaje sa stručnih skupova.bg. na kome je većina takvih informacija dostupna. Ratko M. ŠEZDESET GODINA Branko J. Radeći zajedno na svakom broju HP u poslednjih nekoliko godina autori žele da u ovom saopštenju daju svoje viđenje sadržaja časopisa i svrhe njegovog postojanja. godine. svakako. Prvi broj je izašao 1950. U nastavku tog teksta koji je štampan u prvom broju se ističe kako je solidno obrazovan i dobro obavešten hemičar jedan od važnih činilaca razvoja socijalističkog društva. tekstovima koji prolaze recenziju i time trebaju da obezbede informacije kojima čitaoci mogu da veruju. mogli da rade što uspešnije svoj posao neophodno je potrebno da budu svestrano obavešteni o najnovijim tekovinama nauke i tehnike i da budu međusobno što tešnje povezani kako bi mogli što svestranije da raspravljaju o problemima na koje u toku svoga rada nailaze. Srbija bdrakuli@chem. biti korisni. Časopis je donosio i sada donosi pregledne radove na određenu temu. a koje veliki svetski izdavači uveliko koriste i videti šta od toga može unaprediti HP. Jankov Redakcija Hemijskog Pregleda.ac. Beograd. Poznavanje engleskog jezika.. na čemu insistiramo. kao i ono što tek planiramo da uradimo. Razmotrićemo mogućnosti koje elektronsko komuniciranje preko interneta nudi. rjankov@chem.rs Hemijski pregled (HP) je časopis koji izdaje Srpsko hemijsko društvo (SHD). kao 'Hemiski Pregled'. Urednici prvog broja časopisa su kao svrhu postojanja žurnala naveli Da bi naši stručnjaci hemičari kako oni koji rade u industriji tako i oni koji rade kao nastavnici hemije u našim školama. Ovo je priča o našem pokušaju da održimo tradiciju časopisa i čitaocima ponudimo raznovrsne teme obrađene u obliku kratkih preglednih radova koje će lako i sa interesovanjem čitati i koji će im. Iz godine u godinu sve više i više informacija i tekstova vezanih za hemiju i srodne discipline su slobodno dostupni preko interneta i uporedivi su sa sadržajima koje HP nudi čitaocima.bg.rs.

bg. Drakulić Department of Chemistry . the author view on the possible improvements of the teaching natural science. Chemical structures.THE HUGE AMMOUNT OF DATA AND STRUCTURES. and general benefits of such approach will be given.IChTM. and the novel knowledge that arise from the analysis of experimental results which are systematically stored in databases. Serbia bdrakuli@chem. IS THERE SOME SENSE BEHIND? ON SCIENCE TEACHING IN THE SCHOOLS. as the example of both the relations between structures and their properties.rs In the first part of the text the huge number of data on small organic molecules.molecular interactions will be described. Keywords: Chemical databases. Interactions. along with their experimentally obtained physico-chemical properties and biological activities recorded in ‘chemical’ databases will be emphasized. University of Belgrade. After that some novel knowledge on intra/inter.ac. THE CHEMIST VIEW Branko J. In the last part of the text. Science teaching 54    .

učiniti je dostupnom građanima i koliko ju je važno sačuvati za buduće generacije. U ovom radu su izneti rezultati anketiranјa 125 učenika osnovnih i srednјih škola. Nasleđe hemičara naše zemlјe čuva se u Muzeju hemije (Zbirci velikana srpske hemije). anketa Izvod je rezultat rada na projektu „Teorija i praksa nauke u društvu: multidisciplinarne. Igor Matijašević Hemijski fakultet. Popunјavanјe upitnika je anonimno. Od marta 2012. 55    .bg. U programu rada Muzeja hemije obavlјaju se i aktivnosti za popularizaciju prirodnih nauka.rs. igormat@chem. Poseta muzeju trebalo bi da ohrabri učenike da doživlјavaju muzej kao još jednu mogućnost za lično obrazovanјe van školskih klupa. Studenti „kustosi“ objašnјavaju eksponate. aparature i delovi aparatura koje su u prošlosti upotreblјavane u hemijskim laboratorijama. Klјučne reči: muzej hemije. tehnologije i društva. Vaspitna uloga ovih poseta je takođe velika jer se učenici kroz nјih upoznaju sa kulturnom i naučnom baštinom svoje zemlјe. alek2102@gmail. Učenici osnovnih škola. postavlјaju pitanјa i daju odgovore na pitanјa učenička. Odgovori na devet pitanјa. učeničke posete muzejima sve više dobijaju na značaju. daju različite informacije vezane za rad i život srpskih hemičara. U muzeju postoje različiti instrumenti.bg. dokumenta. organizovana poseta. U vezi s tim organizuju se grupne posete učenika osnovnih i srednјih škola iz Srbije. što značajno obogaćuje ovu naučnu i kulturnu ostavštinu.UČENICI U MUZEJU HEMIJE Jasminka N. grejna tela. U okviru akcije Otvorene laboratorije čekaju učenike odvijaju se i grupne posete muzeju hemije u trajanјu od oko 60 minuta.com. knјige iz 19. Pretpostavka je da organizovane posete muzeju hemije mogu doprineti pozitivnom odnosu učenika premu hemiji kao nauci i školskom predmetu.ac. Uče se koliko je važno sakupiti baštinu. veka (među nјima i naši prvi hemijski udžbenici). obrazovne i međugeneracijske perspektive“. Aleksandar Đorđević. aparati. pružaju uvid u odnos učenika premu ovakvim posetama i korisnosti tih poseta u okviru osnovnoškolskog obrazovanјa. Te posete su sastavni deo školskih programa i imaju veliku obrazovnu i vaspitnu ulogu. nauke i tehnološkog razvoja Republike Srbije. prepiska i fotografije naših značajnih hemičara i drugi predmeti iz nјihove ostavštine. čiju realizaciju finansira Ministarstvo prosvete. Srbija korolija@chem. U današnјe vreme kada jedan od važnih principa savremenog obrazovanјa predstavlјa povezivanјe nauke.rs Već decenijama u svetu se organizuju posete učenika različitih uzrasta svim vrstama nacionalnih muzeja. Sačuvano je oko 2000 neorganskih i organskih supstanci u originalnom pakovanјu sa Liceja i Velike škole. godine u navedenu aktivnost Muzeja uklјučeni su i studenti viših godina Hemijskog fakulteta. broj 179048. zatvorenog i otvorenog tipa. Korolija. Ovaj mali Muzej je dragoceno svedočanstvo o razvoju hemijske nauke i nastave hemije u Srbiji od sedamdesetih godina 19. veka do danas.ac. Na kraju posete učenici popunјavaju upitnik. Univerzitet u Beogradu. zbirke ruda i minerala koje su korišćene kao nastavno sredstvo. U muzeju se mogu videti dokumenta i oprema prve hemijske laboratorije na Liceju i Velikoj školi.

Đorđević2 Arhitektonski fakultet.PRAVNA SVOJINA ZAJEDNIČKIH PROSTORA Marija B. Beograd. već deo složene mreže društvenih disciplina koje utiču na funkcionisanje grada.) kao i dvorišta unutar bloka ili objekti namenjeni određenoj manjoj zajednici (mesne zajednice). kategorije koja nastaje između javnih i privatnih prostora.martinovic@gmail. uvodeći nove kategorije zajedničkog i društvenog. Beograd. Ključne reči: arhitektura. Nakon perioda socijalizma ponovo se menjaju vlasnički odnosi. državno uređenje. postajući deo tendencije ka slobodnom tržištu i privatizaciji. Period socijalističkog uređenja koji je trajao preko četiri decenije. formira i menja gradsko okruženje. svojina 1 56    . zajednički prostori. Srbija.arch@gmail. zajedničke terase i sl. Zorana Z. Promene u gradskom prostoru su prikazane na primerima iz Beograda. a često i dostupnost. tavani. da bi se nakon raspada federacije tražio novi pravni okvir za saveznu državu. koji je tokom dvadesetog veka bio glavni grad u okviru nekoliko državnih sistema – najpre kraljevine. zatim socijalističke federativne republike. Postavlja se pitanje kako se nove pravne kategorije čitaju u gradskom prostoru. vešernice. Univerzitet u Beogradu. U radu se analizira na koji način državno uređenje. Srbija. zoranadjordjevic.com. ograničeno je na određenu grupu korisnika: stanare zgrade. 2 Univerzitet u Beogradu. U zajedničke prostore spadaju zajedničke prostorije zgrade (holovi. Posledice ovakvih promena u pravno-svojinskim odnosima su danas vidljive u morfologiji Beograda i ogledaju se u nefunkcionalno izgrađenim gradskim područjima koja su nastala u prelaznim periodima između dva pravna sistema. Stoga je težište ovog rada proučavanje pomena zajedničkih prostora. njihovo održavanje. stanovnike jednog gradskog bloka ili užeg susedstva. Martinović1. sa određenim pravno-zakonskim okvirom. sa ciljem da pokaže da arhitektura nije autonomni objekat nastao kao direktan rezultat građevinske prakse. marija. imao je značajan uticaj na odnos privatnog i javnog.com Polazna teza istraživanja je da građena sredina nastaje kao posledica spleta uticaja različitih društveno-naučnih disciplina. Iako su ovi prostori u društvenoj svojini (kao i javni).

Rogljevo.com. U nameri da odgovori na pitanje šta je održivo koriščenje pivnica. Martinović2 Univerzitet u Beogradu.PRINCIPI ODRŽIVOSTI: KULTURNO NASLEĐE PIVNICA NEGOTINSKE KRAJINE Zorana Z. itd. arhitektura. a takođe predstavlja i urbanističko-arhitektonsku analizu. Univerzitet u Beogradu.com 2 1 Tradicija gajenja vinove loze u Negotinskoj krajini datira još iz doba Rimskog carstva. Cilj rada jeste da sažme pouke starih graditelja i vinara u vidu principa održivosti ugrađenih u kulturno nasleđe pivnica Negotinske krajine. Rajac. pri čemu značajan preokret u razvoju predstavlja pojava filoksere krajem XIX veka u Evropi. Pivnice predstavljaju jedinstvene arhitektonsko-urbanističke strukture. namenjene za spravljanje i čuvanje vina. rajačke i rogljevske pivnice. rad istražuje prirodni i socio-ekonomski kontekst razvoja pivnica. Srbija zoranadjordjevic.arch@gmail. Ključne reči: održivost. Đorđević1. Ovi sezonski objekti su korišćeni isključivo u vreme berbe grožđa. pivnice 57    . upoređujući tri vinogradarska naselja: štubičke. podignute nedaleko od sela kao što su Štubik. kako bi se oživela neopravdano zapostavljena tema održivog nasleđa u naučnom diskursu u Srbiji. Srbija Arhitektonski fakultet. Veljkovo. kulturno nasleđe. istražuje se njihov razvoj kroz poređenje istorijskih podataka i materijalnih činjenica. Marija B. marija.martinovic@gmail. Kroz multidisciplinarni pristup.

M. Tomić ZNAČAJ MULTIDISCIPLINARNOG PRISTUPA U KONCIPIRANJU SAVREMENIH PROSTORA ZA UČENJE Danica Stojiljković. MULTIDISCIPLINARNI PRISTUP KAO OSNOV ZA UNAPREĐIVANJE ZNANJA O KULTURNOM NASLEĐU D. Korolija-Crkvenjakov. Milosavljević HUMANISTIČKO OBRAZOVANJE KAO PONUDA OBJEDINJENOG DISKURSA O SVETU Angelina R. V.T5. Milosavljević KONCEPT PORODIČNIH SLIČNOSTI U SAVREMENOJ NAUCI. M. SLUČAJ STUDIJA BAŠTINE Milan Popadić MULTIDISCIPLINARNOST KAO PUT RAZUMEVANJA MUZEOLOŠKE VREDNOSTI IDENTITETA Milena V. Štatkić MULTIDISCIPLINARNOST SVETLOSTI KAO TEME OD ZNAČAJA ZA DRUŠTVO Bojan M. D. Igor Matijašević . Stojanović-Marić. Andrić.MULTIDISCIPLINARNOST U NAUCI │ MULTIDISCIPLINARITY IN SCIENCE_________________________. Gajić-Kvaščev PROBLEM RAZUMEVANJA I IMPLEMENTACIJE MULTIDISCIPLINARNIH I INTEGRATIVNIH STUDIJA Predrag D.

Gajić-Kvaščev3 Galerija Matice srpske. donesene pod okriljem UNESKO-a i srodnih organizacija.ac. sa stručnjacima koji su se specijalizovali za oblast kulturnog nasleđa. na osnovu dobre prakse.bg. 3 Institut za nuklearne nauke „Vinčaˮ. predstavljaju okvir za zaštitu kulturnog nasleđa. gajicm@vin. tako da su i danas u Srbiji prirodne nauke nedovoljno uključene u oblasti proučavanja i zaštite kulturnog nasleđa. uglavnom na master studijama.MULTIDISCIPLINARNI PRISTUP KAO OSNOV ZA UNAPREĐIVANJE ZNANJA O KULTURNOM NASLEĐU D. Deo uzroka leži u sistemu obrazovanja: stručnjaci koji rade u zaštiti kulturnog nasleđa tradicionalno su obrazovani na grupama filozofskih i arhitektonskih fakulteta i umetničkim akademijama. kroz projekte saradnje i specijalizacije stručnjaka. Stojanović-Marić2. Dosadašnja praksa na prirodnim i tehničkim fakultetima u Srbiji problemima proučavanja kulturnog nasleđa bavila se isključivo u okviru pojedinih predmeta. Korolija-Crkvenjakov1.com. D. Andrić3.rs Pojam kulturnog nasleđa i definicije šta ono predstavlja i obuhvata nastajale su i menjale se kroz vekove. milica65@live. Posle početnih uspeha. akreditovane su master i doktorske studije i pojavljuju se prve master i doktorske teze. velan@vinca. D. dok za veliki broj specifičnih materijala ne postoje studijski smerovi. Ključne reči: kulturno nasleđe. uvode se.rs. a razvoj usporen. Brojne međunarodne povelje. na kojoj su radili stručnjaci različitih profila.com. Srbija. M. Đ. Srbija daniela. Razumevanje problema. Logična usmerenost stručnjaka društvenih. 2Narodni muzej. Srbija. U Srbiji su posle II svetskog rata formirane laboratorije za fizičko-hemijska ispitivanja u Republičkom zavodu za zaštitu spomenika kulture i Narodnom muzeju u Beogradu. Primer koji o tome svedoči je i studija ikonostasa manastira Krušedola. Situacija počinje da se menja u poslednjih nekoliko godina: formiraju se istraživačke grupe. Obrazovanje konzervatora-restauratora razvijano je za oblast likovne umetnosti. specifični predmeti. Tako je metodologija njihovog rada postala deo prakse zaštite kulturnog nasleđa u Srbiji. dalji rad ovih specijalizovanih laboratorija bio je otežan. Novi Sad. plodna komunikacija u toku istraživanja i dovoljno znanja iz „one druge oblastiˮ preduslovi su za ostvarivanje nove vrednosti u znanju o nasleđu. Savremene institucije zaštite kulturnog nasleđa razvijane su pod uticajima velikih evropskih centara. M. prirodnih i tehničkih nauka na zajednički rad u oblasti ispitivanja i zaštite kulturnog nasleđa proizilazi iz samog karaktera oblasti. Beograd. da se do povećanja znanja o nasleđu dolazi sinergijom doprinosa svih članova multidisciplinarnog tima. Ove institucije su već u međuratnom periodu u svoj redovan rad uvele laboratorije iz domena prirodnih nauka. Beograd. koja je prvo u posleratnoj Jugoslaviji. bazirana na ovim međunarodnim dokumentima. u najvećoj meri proistekle iz saradnje institucija kulture i naučnih instituta i fakulteta. kao i danas u Srbiji.korolija@gmail. multidisciplinarnost 1 59    . Pokazuje se. prirodne nauke. oslanjajući se na raniju istorijsko‒umetničku studiju i postojeću dokumentaciju. uz primenu savremenih neinvazivnih analitičkih metoda ispitivanja materijala. V.

Stoga. društvene-humanističke i tehničko-tehnološke. zahtevaju viši stepen naučne integracije. Cilj ovog rada je da ukaže na značaj razvoja i ulaganja u multidisciplinarne i integrativne studijske programe u okviru kojih bi na nivou Univerziteta u Beogradu i međuuniverzitetske saradnje bili uspostavljeni kompleksniji stepen naučno istraživačke (među-disciplinarne) saradnje i specifični vidovi nastavno-naučnih praksi. Ovo se posebno odnosi na rukovođenje i umrežavanje različitih disciplinarnih pristupa u okviru određenog integrativnog programa ili šire koncipiranih aspekta i obuhvata društvenog angažmana i predstavljanja naučnih rezultata. a u svrhu prevazilaženja postojećih naučnih problema i razvoja novih teorijskih okvira. ali i podsticanju uspostavljanja i rešavanja novih naučnih paradigmi. dok se studentima omogućava širi pristup u analizi i razumevanju naučnih problema. interdisciplinarna. zahtevaju stručno usavršavanje i osposobljavanje za integrativne modele istraživanja koji svojim obuhvatom sagledavanja mogu da odgovore na sve kompleksnije vidove organizovanja u okviru timskog rada. naučna praksa. tehnoloških rešenja i društvenih sistema. Beograd. Srbija. Univerzitet u Beogradu.com Kumulativni aspekti naučnog razvoja i zahtevi za razvoj novih tehnologija. Potrebe za proširivanjem i umrežavanjem postojećih znanja. instituta. naučno umrežavanje 60    . značaj i razumevanje pojedinačnih ili opštih karakteristika naučnog i tehnološkog razvoja kao i održanja životne sredine. Studije pri Univerzitetu. pmilosavljevic@gmail. Na taj način se omogućava šire umrežavanje nastavnih i naučnih kadrova u okviru ustanova (fakulteta. Istorija i filozofija prirodnih nauka i tehnologija. multidisciplinarna istraživanja. Milosavljević Univerzitet u Beogradu. transdisciplinarna ili krosdisciplinarna istraživanja. organizovanje studijskih programa sa integrativnim pristupom podrazumeva istovremeno angažovanje kadrova iz više naučnih oblasti i disciplina. univerziteta). posebno kada su u pitanju mentorski rad i vrednovanje studijsko-istraživačkog rada i naučne prakse u okviru pojedinačnog nastavnog predmeta ili integrativnog diskursa na nivo master i doktorskih studija. teorijsko-istraživačkih i ostalih nivoa pristupa i opisa rezultata istraživanja kojim bi u isto vreme bile obuhvaćene sve tri oblasti: prirodno-matematičke. Ključne reči: integrativne studije. Preduslov za uspostavljanje održivog sistema naučne integracije u osnovi se svodi na organizaciju studijskih programa u okviru kojih bi se omogućio i uslovio širi dijapazon metodoloških. a posebno uspostavljanje novih naučnih paradigmi. Pokretanje i učešće na integrativnim projektima podrazumeva uključivanje kadrova pripremljenih i obučenih za multidisciplinarna.PROBLEM RAZUMEVANJA I IMPLEMENTACIJE MULTIDISCIPLINARNIH I INTEGRATIVNIH STUDIJA Predrag D. ali i nacionalnih resursa i kadrova u savremeni kulturni kontekst i globalne naučne mreže. Širi obuhvat naučnog sagledavanja omogućava da se prodube pristupi.

To je pitanje koje se danas čini aktuelnijim nego ikada ranije usled striktne podele između humanističkih. koji nužno podrazumeva simbiozu svih naučnih disciplina. dogodila promena koju je. na prvom mestu. makar zbog toga što se i krajem 14. on itekako može biti aktuelan. slično onome što iskušavamo danas. Ma koliko nam se renesansni koncept obrazovanja čini dalekim u temporalnom smislu. koja zauzvrat predstavlja proizvod nagomilanih znanja. odnosno obrazovanja kao prakse. Ta podela nam je nametnuta potrebom najuže naučne specijalizacije.com Ideja univerziteta stara je koliko i čovekovo razmišljanje o funkciji znanja u svakodnevnom životu. Srednjovekovni sholastički model obrazovanja je pripremao pojedinca za život u zatvorenoj zajednici naučnika. humanističko obrazovanje. humanističkom. društvenih i prirodnih nauka. i početkom 15. ali i neposredan susret sa predmetima njihovog proučavanja.HUMANISTIČKO OBRAZOVANJE KAO PONUDA OBJEDINJENOG DISKURSA O SVETU Angelina R. veka u istoriji univerziteta. Svojim modelom izvođenja nastave taj koncept je upućivao na multidisciplinarnost i interakciju između profesora i studenta. Čini se da odgovor na to pitanje. pri čemu su imali obavezu da edukuju kao nosioce "modernih" vrednosti. To je odnos i proces koji danas treba da rekonstruišemo ako uopšte ima budućnosti i opravdanja za dalje negovanje koncepta univerziteta. možemo naći ukoliko se osvrnemo na istorijske kontekste koji su negovali ideju obrazovanja kao objedinjenog diskursa o svetu. Novi model obrazovanja može biti sličan onom renesansnom. koji je svojom brigom za etiku. koje izaziva sve veće dileme u savremenom društvu. a sve radi boljeg razumevanja funkcionisanja univerzuma čije je zakone pojedinac morao da upozna ukoliko je želeo da bude koristan član zajednice. veka. Milosavljević Akademija lepih umetnosti. Beograd. Sa druge strane – i mnogo značajnije – došlo je porasta broja učenih ljudi koji su "izlazili" sa evropskih univerziteta. Ti učeni ljudi nisu ostajali ni u službi srednjovekovnog univerzitetskog sistema niti u službi religijske ustanove za koju su se školovali. etika 61    . renesansa. i to je model koji je takođe morao biti prevaziđen krajem 20. donelo novo čitanje antičke istorijske literature. Ta filozofija obrazovanja bila je naširoko obrazlagana i branjena u traktatima o obrazovanju. traktati o obrazovanju. pripremao za život aktivne članove društva. Ključne reči: univerzitet. Srbija andjelijam@gmail. odnosno o njegovoj upotrebljivosti. već su nameštenje nalazili na dvorovima nove evropske elite kojoj su morali prilagoditi kurikulume. sa jedne strane. iako se pojedinac nesmetano mogao specijalizovati u jednoj.

Family resemblance. Familienähnlichkeit. Srbija milan_popadic@yahoo. tako i humanističkim i društvenim. istorije nauke. Na taj način je artikulisano promišljanje nauke u kojoj vlada „princip spontane koordinacije“ (Polanji/Polanyi) naučnih rezultata i „međusobno rasetljavanje“ (Valzel/Walzel) pojedinačnih disciplina u cilju razumevanja ukupnog naučnog doprinosa. nauke kao institucije i naučne metodologije. veka u različitim naučnim disciplinama. nem.KONCEPT PORODIČNIH SLIČNOSTI U SAVREMENOJ NAUCI.com Koncept porodičnih sličnosti (eng. U tom kontesktu koncept porodičnih sličnosti koristio se u drugoj polovini 20. U ovom radu navedni koncept biće ilustrovan kroz analizu primera studija baštine. Danas se i sam pojam nauke shvata kao pojam porodičnih sličnosti čime se povezujuju činioci poput naučne prakse. SLUČAJ STUDIJA BAŠTINE Milan Popadić Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu. koje zahvaljujući svojoj međudisciplinarnoj prirodi predstavljaju gotovo laboratorijski slučaj za primenu koncepta porodičnih sličnosti. Ključne reči: porodične sličnosti. kako u prirodnim. Familienähnlichkeit) izvorno je filozofska ideja koju je sredinom dvadesetog veka artikulisao Ludvig Vitgenštajn (Ludwig Wittgenstein). Family resemblance. Koncept se odnosi na skup objekata koji su povezani ne zato što imaju jednu zajedničku osobinu već zbog toga što imaju različite sličnosti koje se delimično preklapaju. pojam nauke. studije baštine 62    .

Slovenija mshtatkich@yahoo. osveži klasičnoposmatranje muzeoloških vrednosti i demonstrira njegova upotrebljivosti u savremenoj nauci i praksi. imali drugačije kriterijume po kojima su ispunjavali svoju delatnost u zavisnosti od potreba korisnika. Svojom dugovekovnom tradicijom. koja se temelji u cilju prenošenja poruka. a ne iz ugla artificijalne institucije prošlog veka. u svrsi integracije i demokratizacije društva.com Polje istraživanja ovog rada jeste nauka koja se bavi prepoznavanjem. koji se bave pitanjima očuvanja nasleđa. identitet. Obzirom da je problematika posmatrana iz ugla Nove muzeologije. Cilj ovog rada će biti da se multidisciplinarnim pristupom i korišćenjem metoda različitih nauka.Ono što je uvek bilo isto i što se kroz istoriju nije menjalo je svrha muzeja. Štatkić Filozofski fakultet. Inspiraciona tačka ovog rada je poslanstvo muzeja u službi afirmacije identiteta. odeljenje za Heritologiju. pasivan i na prvi pogled politički neutralan stav je prevaziđen. institucija muzeja je stekla određeni kredibilitet u društvu i samim tim što joj korisnici veruju. muzeologija. logičkog. informatičkog. Koncept skladištenja lepih i vrednih predmeta. Ključne reči: Nasleđe. U skladu sa tim će se cilj ovog rada ogledati u usvajanju novih koncepata muzeološke paradigme koja prepoznaje multikulturalnost i inkluziju manjinskih grupa i koja prepoznaje muzej kao prostor medijacije identiteta. učvršcuje identitet i potrebna je narodu da se homogenizuje. sociološkog i psihološkog pristupa. čuvanje i komuniciranje istim podrazumeva primerenu širinu. on mora da pruža multidisciplinarni pristup problemu identiteta i sintezu matematičkog.MULTIDISCIPLINARNOST KAO PUT RAZUMEVANJA MUZEOLOŠKE VREDNOSTI IDENTITETA Milena V. Identitet je skup neograničenog broja osobina i zaštita. Ljubljana. tj. očuvanjem i komuniciranjem nasleđa. muzej. multidisciplinarnost 63    . zarad sticanja jasnijeg i kompleksijeg uvida u prošlost koja stvara samopoštovanje. Obzirom da je savremeni muzej postao značajan edukativni centar. pa sve do današnje ustanovljene institucije muzeja. identitet kao vrednost ne može da se ograniči na predmet proučavanja humanističkih nauka. snosi odgovornost u načinu na koji prenosi poruke i postavljanju kriterijuma po kojima iste uzdiže na pijedastal vrednosti. kao i institucije koja zauzima ekskluzivistički. Kroz istoriju su svi oblici delovanja. elitistički. samim timi uticaj nasleđa na izgradnju identiteta kao jedne od prepoznatih muzeoloških vrednosti.

MULTIDISCIPLINARNOST SVETLOSTI KAO TEME OD ZNAČAJA ZA DRUŠTVO Bojan M. U četvrtom segmentu razmatrana je metodologija holografskih istraživanja kao primer savremene discipline neodvojive od pitanja proučavanja svetlosti. Poslednje istraživanje koje je razrađeno tiče se svetlosti kao prilike za multidisciplinarnost u društvu. Zatim se razrađuje tema ekspertize u okviru primera ekspertize u umetnosti (pozivanjem na projekat o svetlosti u crkvenoj umetnosti). ekspertiza. sledi prvo istraživanje bazirano na konceptu svetlosti u umetnosti (ikonopisu). Tomić Institut za multidisciplinarna istraživanja. Ona se odnose na pitanje na koji način bi činjenica da je svetlost predmet interesovanja prirodnih i društvenih nauka.rs Tema svetlosti predstavljena je na osnovu rezultata pet multidisciplinarnih istraživanja. a koja poseduje mnogostruki potencijal za društvene nauke. Srbija bojantomic@imsi. društvo. Ključne reči: svetlost. Beograd. multidisciplinarnost 64    . Zadaci ekspertize u ovom projektu su metodološko i epistemološko obuhvatanje različitih oblasti iz kojih se predmet ekspertskog istraživanja sastoji i njihovo osavremenjavanje. Nakon razmatranja opšteg značaja svetlosti. obrazovanje. Treći segment čine istraživanja vezana za svetlost kao budući činilac u obrazovanju. mogla uticati na poboljšanje kurseva u obrazovanju i usvajanje znanja.

što je često dovodilo do reprodukcije industrijskog modela učionica. prvenstveno u fazi koncipiranja prostora za učenje koji treba da pruži mogućnosti primene različitih metoda podučavanja i učenja kako bi se postigli željeni vaspitno-obrazovni ciljevi. teorije učenja Izvod je rezultat rada na projektu „Teorija i praksa nauke u društvu: multidisciplinarne. organizacionih. Stoga.com Ovaj rad ističe značaj multidisciplinarnog pristupa u sistemu obrazovanja. Srbija 2 Hemijski fakultet u Beogradu Univerzitet u Beogradu. s obzirom da različiti korisnici imaju drugačiju percepciju prostora. i da se uspeh u projektovanju prostora za učenje nalazi u integraciji vizije prostorno-programskih aktivnosti sa arhitektonskim principima projektovanja. prostori za učenje su projektovani od strane arhitekte i obično bez prisustva nastavnika (praktičara). ali ne i obrazovne imaginacije. igormatijasevic@googlemail. ali i na savremenim shvatanjima procesa učenja i uloge nastavnika u tom procesu. Srbija danicarch@yahoo. obrazovne i međugeneracijske perspektive“. sociologije. broj 179048. kako bi se omogućilo unapređenje procesa projektovanja obrazovnog okruženja neophodna je i zajednička saradnja sa korisnicima prostora. multidisciplinarni pristup. kao i potrebe. potrebno je da različita polja konvergiraju zbog potrebe da se usredsrede na odnose između kontekstualnih.com. Ovaj rad ima za cilj da ukaže da je projektovanje prostora za učenja veoma komleksan proces. Iako postoji više različitih disciplina koje daju drugačiju perspektivu o prostoru za učenje. nauke i tehnološkog razvoja Republike Srbije. Prostor za učenje predstavlja jedan od mnogih faktora u složenim odnosima nastave koji utiču na obrazovni ishod. Projektovanje savremenih prostora za učenje zasnovano je na arhitektonskim principima. pedagogije. Univerzitet u Beogradu. odražavajući u tom trenutku savremene arhitektonske. Takođe. psihologije. Tradicionalno. Ključne reči: projektovanje prostora za učenje.ZNAČAJ MULTIDISCIPLINARNOG PRISTUPA U KONCIPIRANJU SAVREMENIH PROSTORA ZA UČENJE Danica Stojiljković1 i Igor Matijašević2 1 Institut za multidisciplinarana istraživanja. 65    . obrazovanje. pedagoških i društvenih praksi različitih prostora učenja. a poslednjih godina sve više uključuje i nauku o životnoj sredini. zdravlju i antropološki dizajn. savremene potrebe prostora za učenja zahtevaju multidisciplinarni pristup projektovanja kroz uključivanje različitih disciplina od arhitekture. čiju realizaciju finansira Ministarstvo prosvete.

Milosavljević 8. Manojlović 17. Igor Matijašević 32. J. Denis M. Angelina R. Tomić 12. Biljana I. Zhilin 23. Jelena Đurđević 39. Isidora M. Dragan Bulatović 24. Szostak 29. Tomašević 11. Aleksandar S. Drakulić 15. Lovren 16. Odrowąż 28. Đ.D. Dušan Krsmanović 27. B. Bojana Novović 13. Branislav R. B. D. Aleksandar Baucal 3. Maciejowska 31. D.Trbović 19. Darinka. Ivanka Popović 36. M. Aleksandar Đorđević 5. Korolija 38. Prekovic 18. Jelena Ristić Trajković 40. Dojčinović 9. Aleksandar Belić 4. Radenković 22. Stanković 34. D. Stojiljković 20. Daniela Korolija-Crkvenjakov 21. Ivan Gutman 35. Jovan Puzović 66    . A. Voulgaropoulos 2. Dragica Pavlović 25. Petrović 10. D. Emina M. E. Branko J. Aleksandar T. I. Lipkovski 7. Kopas-Vukašinović 30. Ilija Brčeski 33. Trivić 26. Bojan M. Danica M. Dragica. Jasminka N. E. Simonović 14. Mutić 37.LISTA UČESNIKA│ LIST OF PARTICIPANTS________________________________________ 1. Jović 6.

Milica Božić Marojević 57. Martinović 50. Milena B. Milca N. Predrag D. Todorović 49. Milena V. Andrić 72. Sunčica V. M. M. Ratko M. M. Lalić-Vučetić 61. Miloš Okiljević 60. Vera T. Nešo Šojić 62. Djukić 46.41. Jankov 64. Milin 74. Marija B. Snežana Bojović 65. Tanja Ćirković Veličković 71. Snežana I. Štatkić 56. K. Milan Popadić 52. Stevan Jokić 68. Zorana Z. Milica V. D. Z. Svetlana Mitrović 70. V. Stojanović-Marić 48. Stefan Preković 67. Macura 69. Dondur 73. Katarina. Matijašević 42. Milena M. M. Vojin Krsmanović 75. Lovren 76. Gnjatović 54. Đorđević 67    . Preković 47. Marušić 59. Milan Popadić 51. Milica Novaković 58. M. Lela Vujošević 44. Sentić 53. Mirkov 66. B. Gajić-Kvaščev 45. Milosavljević 63. Vladeta D. Nataša Z. Đ. Milutinović 55. Putica 43.

Београд) Knjiga radova [Elektronski izvor] = Proceedings . godine. Dragan Bulatović. jeziku. Serbia . editors Dragica Trivić. . 2012 . .Radovi na srp. Београд 001(082) НАУЧНИ симпозијум са међународним учешћем Теорија и пракса науке у друштву: од кризе ка друштву знања (1 . . Srbija = The First Scientific Symposium with International Participation Theory and Practice of Science in Society: from Crises to Knowledge Society.Beograd : Hemijski fakultet. . . 14-16. [urednici.Каталогизација у публикацији Народна библиотека Србије. Knjiga apstrakata = Book of Abstracts / Prvi naučni simpozijum sa međunarodnim učešćem Teorija i praksa nauke u društvu: od krize ka društvu znanja.CIP . Vojin Krsmanović]. 14th-16th November 2012.SR-ID 194734092 . novembar 2012. i engl. 2012 (Beograd : I.Зборници COBISS. sa naslovnog ekrana. . Bibliografija uz svaki rad. Beograd. Matijašević). 12 cm Sistemski zahtevi: Nisu navedeni. Belgrade.1 elektronski optički disk (CD-ROM) ."Sa obeležavanjem 40 godina katedre za nastavu hemije = With 40 Years of the Department for Chemical Education" --> naslovni ekran.Nasl.Tiraž 50. ISBN 978-86-7220-050-8 a) Наука .

SPONZORI PROJEKAT 179048 Univerzitet u Beogradu Hemijski fakultet Ministarstva prosvete. nauke i tehnološkog razvoja PROJEKAT 777 Hemijskog fakulteta Univerziteta u Beogradu .