You are on page 1of 11

ARHITEKTONSKI FAKULTET UNIVERZITETA U BEOGRADU Doc.

mr Ksenija Lalovi

KARAKTERISTIKE CENTARA U GRADU

CENTRALNE URBANE FUNKCIJE > CENTRI

CENTRI
Osnovne karakteristike ?

Centralitet Koncentracija aktivnosti Privlanost Pristupanost

Doc. mr Ksenija Lalovi

CENTRALNE URBANE FUNKCIJE > CENTRI

Centralitet
Centralitet definie relacijski odnos posmatranog centra sa okruenjem: funkcionalne odnose sa drugim centrima u gradu Odnosi sa drugim urbanim funkcijama u posmatranom prostoru podrazumeva onaj segment privlanosti, magentizma centra kojeg neposredno proizvode odreeni sadraji odnosno aktivnosti koje su u njemu okupljene

Doc. mr Ksenija Lalovi

CENTRALNE URBANE FUNKCIJE > CENTRI

Centralitet
Metoda funkcionalnog indeksa po Daviesu - pretpostavkada je centralitet nekog centra rezultat sume pojedinanih centraliteta svake aktivnosti smetene u njemu

Zi= fi x 100/Fi Cfi ukupan centralitet Zi centralitet poslovne jedinice Cfi=ZixOi fi poslovna jedinica funkcije Fi ukupan broj poslovnih jedinica Oi ukupan broj zaposlenih
Metoda gravitacionog modela primena ovog modela
preuzeta je iz socijalne fizike, koja podrazumeva analogiju sa prirodnim zakonom gravitacije po kojoj je centralitet upravo proporcionalan kvadratu udaljenosti od centra.

Metoda utvrivanja potencijalnog trita trgovine na malo


Polazite ove metode su dve pretpostavke : - da ukupni promet koji se javlja u svim trnim centrima mora biti jednak ukupnim sredstvima potencijalnih potoaa namenjenim robama trgovine na malo, i da - svi potoai tee najkraim putem najbiem centru, tj. uz najmanje transportne trokove.
Doc. mr Ksenija Lalovi

CENTRALNE URBANE FUNKCIJE > CENTRI

Koncentracija
Stepen koncetracije centralnih aktivnosti u odreenom prostoru izraava se koeficijentom koncentracije - K odreivanje odnosa izmeu izgraene povrine objekata sa centralnim sadrajima u posmatranom centru ili centralnoj zoni, i ukupne povrine svih objekata centralnih sadraja u gradu kao celini K=Pci/Pcg

0.05<K>0.15 0 nii nivo centara 0.10<K>0.30 1 srednji nivo centara 0.30<K>0.50 2 vii nivo centara 0.50<K>1.00 3 glavni gradski centar

Doc. mr Ksenija Lalovi

CENTRALNE URBANE FUNKCIJE > CENTRI

Pristupanost
Pristupanost centru : meru saobraajne povezanosti centra sa pripadajuim gravitacionim podrujem izraava polje izbora ostvarenja raziliitih komunikacionih veza sa centrom saobraajna povezanost podrazumeva odnos stvarnog i potencijalnog kapaciteta saobraaja koji povezuju centar sa gravitacionim podrujem saobraajna pristupanost odnos izmeu raspoloivih povrina za mirujui saobraaj i izraenih potreba za tim povrinama
Doc. mr Ksenija Lalovi

CENTRALNE URBANE FUNKCIJE > CENTRI

Privlanost
Privlanost centra definiu: struktura i kapacitet koncentrisanih centralnih aktivnosti ostvarena pristupanost iz neposrednog okruenja Privlanost centra je upravno proporcionalna centralitetu i pristupanosti u funkciji vremena i prostora na ukupnu privlanost centra bitno utiu njegova prostorno strukturalna svojstva i kvalitet ambijenta u kome se funkcije centraliteta odvijaju

Doc. mr Ksenija Lalovi

CENTRALNE URBANE FUNKCIJE > CENTRI

SISTEM CENTARA
Svi centri na podruju nekog grada ine sistem centara, u kome svaki od njih predstavlja jedan od njegovih osnovnih elemenata, a koji opet, izdvojeno posmatran predstavlja poseban sistem karakteristike sistema centara su : razliitost, raznovrsnost elemenata i odnosa koji postoje meu njima dinaminost i promenljivost sistema u prostoru i vremenu celovitost sistema otvorenost sistema stohastiki karakter sistema
Doc. mr Ksenija Lalovi

CENTRALNE URBANE FUNKCIJE > CENTRI

MREA CENTARA
Struktura i sadraji mree centara pod uticajem su : spoljnih relacija - sistem centara i okruenje funkcije i znaaja grada u irim prostornim okvirima nivo ukupne privredne, tehnoloke, ... razvijenosti grada i okruenja prostorne pozicije u odnosu na mreu naselja u okruenju unutranjih relacija unutar samog sistema veliina grada privredna osnova gradskog razvoja nivo dosegnutog urbanog standarda kulturoloke karakteristike i posebnosti gradskog stanovnitva homogenost drutvene strukture grada
Doc. mr Ksenija Lalovi

CENTRALNE URBANE FUNKCIJE > CENTRI

MREA CENTARA
NIVO GLAVNOG CENTRA CENTRI NIEG STEPENA U MREI :
Mali gradovi sa jednim centrom prvog stepena i centrima nultog Srednji gradovi sa glavnim centrom drugog stepena i prvog i nultog stepena u mrei Veliki gradovi sa trostepenom strukturom centara, pojava specijlizovanih centara Veliki gradovi sa viestepenom strukturom centara, pojava specijlizovanih centara
Doc. mr Ksenija Lalovi

CENTRALNE URBANE FUNKCIJE > CENTRI

CENTRI U BEOGRADU ?

GP BEOGRADA 2021
Doc. mr Ksenija Lalovi