You are on page 1of 12

Dnyadaki evre Sorunlarnn Kkeni

Nikola Teslann alternatif akm devreleri zerine yapt almalar ve


akabinde gelen gelimi fabrikalar ile gelien vahi smrgeci anlay, 1929da Hoover Barajn ina etti. Daha ok baraj, daha ok su, daha ok tarm, daha ok enerji Bu bir zincire dnd, Yeil Devrim ve su kayb ile dnyann geleceine saldrdlar. Mhendislik nceleri insan zneliyken sonradan byk oranda bir rant pazar haline dntrld. Dnyadaki suyun henz %5i zellemesine ramen bu endstrinin kr yllk 1 trilyon dolar buldu. Bu da kr amal rantlarn itahn kabartt. Dnyadaki tatl su alanlarnn yars son 100 ylda yok oldu. Bu yzden 2050de dnyann 3te 2si su krizi yaayabilir. 28 Temmuz 2010da BMde, suya ulamann bir insan hakk olup olmad oyland. Karar 122ye kar 41 ekimser oyla kabul edildi. Almanya, Belika gibi lkeler kabul oyu verirken, Trkiye, A.B.D. ve ngiltere gibi lkeler ekimser oy kulland.

Trkiyedeki evre Sorunlarnn Kaynaklar


Trkiye Avrupann ikinci byk hurda fabrikas olarak grlmektedir. imento ve Kimya sektr Avrupa tarafndan 3.Dnya lkelerine satlp adeta bir yuva bulmutur. Bu sayede Avrupa kendi doal gzelliklerini korumutur. Avrupa kendi su potansiyelinin %80ini kulland iin gzn Trkiye gibi bakir alanlara evirdi. Dnyadaki 57 Mslman lke dnya nfusunun 4te 1ini oluturuyor. Ama retimin %11ini gerekletiriyorlar. Yeryz Trkiye zerinden bu Mslman lkeleri deitirme ve dntrme peinde. Bu yzden AKPnin n de evre felaketleri bakmndan ak durumda. Trkiyenin kullanlabilir potansiyel su miktar 112 milyar mtr. u an su stresi eken lke konumundayz ve 2030da su fakiri olacamz tahmin ediliyor. Trkiyedeki ilk evre kanunu 1983te kt. Son 10 ylda kanunlar 150 kere deiti, Bakanlklar revize edildi. Ama sonu ayn, mdrlklerimiz artarken suyumuz azalyor ve rant amal HESler ve Nkleer Santraller ile suyumuz ve evremiz ldrlyor.

Hidroelektrik Santralleri(HES)
Hem evirme santrallerine hem de barajlara HES

diyoruz. Burada bir anlam kargaas vardr. evirme santralleri, nehir tipi HESler proje hatalarndan dolay doaya byk zararlar vermektedirler. Ayrca gelecekte ok byk hukuki problemlere ve ekolojik sorunlara sebep olacak hatta membalar ortadan kaldracaktr. Baraj tipi HESler, kurallara uyulmas halinde, doal enerji kaynadr, depolama yapar, taknlar nler, sulama yapar, belli oranda evrecidir, ime suyu salar, turizmi arttr.

HESlerin Faydalar
Sera gaz salmazlar
Balklk ve turizmi iyi etkileyebilir lk yatrm maliyetleri dktr

htiya halinde saniyeler iinde gelen enerji talebini

karlar evreyle uyum ierisinde alabilirler

Heslerin Zararlar
Akarsularn doal yol ve akn deitirdiinden

ekolojik yaama zarar verebilir Tarmdaki retim kayb oluturarak g dourabilir Su kkenli kltr yok olabilir Fauna ve Flora byk zararlar grebilir Ekolojik turizm ker Sedimantasyon olabilir

Can Suyu
Vadinin kendi hayatn devam ettirebilmesi iin, oradaki ekolojik

yaamn durmamas iin gerekli miktarda suyu serbest brakmak gerekir. Can suyu hesabnn yaplmas noktasnda Avrupann aksine bizde herhangi bir bilimsel metot bulunmuyor(du). 2009da karlan yasayla Tennant Metodu kabul edildi. Bu, son 10 ylda ortalama debinin %10u kadar suyun, can suyu olarak dereye braklmas anlamna geliyor. Fakat Tennant kriterlerine gre %10 yaamn devam edemeyecei snr olarak kabul gryor. Daha sonra alan davalarla %20-30a kadar karld. Ama ne yazk ki bunlar denetleyecek bir kurum yok. Alan davalarda bilirkii raporlar sylenenleri dorular nitelikte olunca HESlere alan ok sayda dava kazanld ve projeler durduruldu. Babakan da bunun zerine konuya el att. Enerji Bakanlna ve DSye talimat vererek tm lisanslarn tekrar elden geirilmesini istedi. Fakat bunu, seim ncesi HES ayar olarak yorumluyorum.

ED Raporlar
evresel Etki Deerlendirme(ed) raporlar, yeni

gelime ve projelerin evreye olabilecek srekli ya da geici potansiyel etkilerinin, sosyal sonular ve alternatif zmleri de iine alacak biimde analizi ve deerlendirilmesidir. Her projeye ayr olarak uygulanmaktadr. Ama projelere ve ED onayna gre, HESler bittiinde derenin suyu denize ulaana kadar neredeyse vadide can suyundan baka bir su akmayacak. Ksacas devletin yanl merulatrmak ve glgelemek iin kard ii bo uygulamalarn bir yaftas.