A

KYPIAKH 21 MAΪOY 1995

2-32 AΦIEPΩMA 

Θησαυρς του Πριάμου: έ-

νας ζωντανς μύθος. H ιστορία του «χαμένου» θησαυρού απ την ανακάλυψή του
το 1873 στην Tροία απ τον
Σλήμαν ώς την επανανακάλυψή του στο Mουσείο Πούσκιν της Mσχας. 
Xρονολγιο. 
Tο περιπετειώδες χρονικ
του Θησαυρού - A. Tο πιο
διάσημο αρχαιολογικ σύνολο σε σταυροδρμια συνεχών διαπραγματεύσεων. 
H μεταπολεμική περιπέτεια. H «οδύσσεια» του θησαυρού απ τις προθήκες
του βερολινέζικου μουσείου
ώς τα υπγεια του ρωσικού
Mουσείου Πούσκιν. 
H λύση θα είναι πολιτική.
H Iρίνα Aντνοβα, διευθύντρια του Mουσείου Πούσκιν της Mσχας μιλάει για
τον θησαυρ και την τύχη
του... 
Aπ το Bερολίνο στη Mσχα. Πώς τα αρχαιολογικά
ευρήματα της Tροίας έγιναν
λάφυρα του Kκκινου Στρατού και φυγαδεύτηκαν στη
Σοβιετική Eνωση. 
Θησαυρς υπ διεκδίκησιν. Γερμανοί, Pώσοι, Tούρκοι, αλλά και Aγγλοι ερίζουν
για την απκτηση των πολύτιμων αρχαιολογικών ευρημάτων. 
H ανασύνθεση του μεγάλου περιδεραίου. 8.700 χρυσές ψήφοι διαφορετικής μορφής αποτελούν το διάσημο
κσμημα. 
H συλλογή είναι γνήσια.
Tα 259 πολύτιμα και μοναδικά αντικείμενα έχουν παραμείνει έτσι, πως ανασύρθηκαν απ τη γη. 
O πολιτισμς του B.A. Aιγαίου. Aνασκαφές σε Λήμνο,
Σαμοθράκη, Σκύρο και Θάσο αποδεικνύουν τι ήκμασε
προϊστορικς
πολιτισμς
στον οποίο εντασσταν και η
Tροία. 
Eνθυμήματα Σλήμαν στο
Aνκερσχάγκεν. Eνα μικρ
μουσείο στεγάζει μνήμες απ
τη ζωή και τη δράση του μεγάλου ανασκαφέα και αρχαιολγου. 
O πρωτοπρος της αρχαιολογικής έρευνας. O Eρρίκος
Σλήμαν ανακάλυψε τον τρωικ και τον μυκηναϊκ πολιτισμ και προγραμμάτιζε να ανασκάψει και την Kνωσ.
Yπεύθυνος «Eπτά Hμερών»:

BHΣ. ΣTAYPAKAΣ

2 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 21 MAΪOY 1995

ΦIEPΩMA

Θησαυρς του Πριάμου:
Eνας ζωντανς μύθος
H ιστορία του «χαμένου» θησαυρού απ την ανακάλυψή του το 1873 στην Tροία
απ τον Σλήμαν ώς την επανανακάλυψή του στο Mουσείο Πούσκιν της Mσχας

Σελίδα απ το ημερολ γιο του Eρρίκου Σλήμαν, που αναφέρεται στις ανασκαφές του στην Tροία. Tο ημερολ γιο ευρίσκεται
στη Γεννάδειο Bιβλιοθήκη.
O Θησαυρς του Πριάμου είναι απ τα πλέον διάσημα αρχαιολοσαυρ, μεταξύ των οποίων και Eλληνες. Eπιβεβαιώθηκε η γνησιγικά σύνολα σ’ ολκληρο τον κσμο, που καλύπτεται ακμη και
τητά του, απ εδώ και πέρα αρχίζει μια μεγάλη επιστημονική συσήμερα απ ένα πέπλο μυστηρίου. Aνακαλύφθηκε το 1873 στην
ζήτηση, χι μνο γι’ αυτ καθ’ εαυτ το μοναδικ αρχαιολογικ
Tροία, απ τον Eρρίκο Σλήμαν, ο οποίος τον φυγάδευσε στην
σύνολο αλλά και για τη μελλοντική τύχη του. Yπολογίζεται, τι μεEλλάδα, θέλοντας να οικειοποιηθεί την ανακάλυψή του αν και η
τά το 1997, ταν θα τελειώσει η έκθεση του θησαυρού στη Mσχα,
συμφωνία με τις τουρκικές αρχές ήταν διαφορετική. Eπειτα απ
θα μεταφερθεί για να παρουσιαστεί και στην Eλλάδα. Eφσον, βέδίκες, ταν ο Σλήμαν γίνεται κύριος του θησαυρού, αποφασίζει να
βαια, θα έχει λυθεί το θέμα της ιδιοκτησίας του...
τον χαρίσει στο ελληνικ κράτος, με την προϋπθεση τι θα του εOι «Eπτά Hμέρες» της «Kαθημερινής» άνοιξαν το φάκελο του
πιτραπεί να κτίσει μουσείο που θα φέρει το νομά του. H ττε κυθησαυρού του Σλήμαν. O αρχαιολγος και καθηγητής του Πανεβέρνηση της Eλλάδος –φοβούμενη προφανώς τους Tούρκους και
πιστημίου Aθηνών Γεώργιος Στυλ. Kορρές –μοναδικς γνώστης
μη εκτιμώντας σωστά την ανακάλυψη– αρνείται τη δωρεά. O θητου θησαυρού αλλά και μελετητής του Σλήμαν– γράφει για τις πεσαυρς θα εκτεθεί στο Λονδίνο και θα μεταριπέτειες του Θησαυρού A· ο δρ. Kλάους
φερθεί στο Bερολίνο, που Γερμανς αρχαιΓκλντμαν του Προϊστορικού και ΠρωτοϊEπιμέλεια αφιερώματος:
ολγος θα τον χαρίσει τελικά... Θα παραμείστορικού Mουσείου του Bερολίνου αναφένει εκεί έως τον B’ Παγκσμιο Πλεμο, οπρεται στη γερμανική προπολεμική φάση του·
ΠEΓKY KOYNENAKH
τε, το 1945, μεταφέρεται ως λάφυρο πολέο Aνατολικογερμανς χρυσοχος Bλμου, στο Eρμιτάζ της Πετρούπολης και στο
φγκανγκ Kούκενμπουργκ εξηγεί πώς αναMουσείο Πούσκιν της Mσχας. Aπ ττε και έως πρσφατα είχαν
συνέθεσε το μεγάλο περιδέραιο και τα άλλα κοσμήματα. Aπ την
χαθεί τα ίχνη του. Eπιστήμονες απ τα μουσεία του Bερολίνου τον
πλευρά των Pώσων, η Iρίνα Aντνοβα, διευθύντρια του Mουσείου
αναζητούσαν παντού.
Πούσκιν μιλάει για την τύχη του θησαυρού, ενώ οι ιστορικοί τέTην εποχή της περεστρικα, τα σοβιετικά αρχεία γίνονται, έως
χνης K. Aκίνσα και Γκ. Kοζλφ γράφουν χι μνο για το θησαυένα βαθμ, προσιτά στους ερευνητές. Oι ιστορικοί τέχνης Kονσταρ, αλλά και για τα υπλοιπα έργα τέχνης που φυγαδεύτηκαν αντίν Aκίνσα και Γκριγκρι Kοσλφ θα αποκαλύψουν την ύπαρξη
π τη Γερμανία στη Mσχα. Eλληνες και Iταλοί αρχαιολγοι αποτου θησαυρού στα υπγεια του Mουσείου Πούσκιν. H πρώτη αδεικνύουν τι δεν πρέπει να μιλάμε για «τρωικ πολιτισμ» αλλά
νακοίνωση θα γίνει στην εφημερίδα «Oμπζέρβερ» και στο περιογια πολιτισμ του BA Aιγαίου, που απλά, στο ανατολικτερο σηδικ «Aρτνιους» της Nέας Yρκης την άνοιξη του 1991...
μείο του βρισκταν η Tροία· απ τη μεριά του ο Γερμανς αρχαιοTα δημοσιεύματα θα επαναφέρουν στην επικαιρτητα το θηλγος Mάνφρεντ Kρφαν αναφέρεται στις τωρινές ανασκαφές
σαυρ. Oι Γερμανοί τον διεκδικούν, οι Tούρκοι απαιτούν την επιστο Iλιον...
στροφή του «ξεχνώντας» τι αμείφθηκαν με 50.000 χρυσά φράγκα
Tέλος, ο Γεώργιος Στυλ. Kορρές κάνει ένα πορτρέτο του Eρρίκαι δραχμές απ τον Σλήμαν και τον αποποιήθηκαν, οι Pώσοι
κου Σλήμαν πατέρα της νεώτερης αρχαιολογίας, ενώ ο διευθυντής
προβάλλουν προσκματα για να τον κρατήσουν, ενώ τελευταία
του μουσείου Σλήμαν στην πατρίδα του, το μικρ χωρι Aνκερμπήκαν στο χορ των διεκδικήσεων και οι Aγγλοι...
σχάγκεν, Bίλφριντ Mπέλκε, αναφέρεται στην ιστορία του διάσηTαυτχρονα, αρχαιολγοι απ λο τον κσμο μελετούν το θημου αρχαιολγου...

Tο σχέδιο του Γερμανού αρχιτέκτονα Eρνέστου Tσίλλερ για το Iλίου Mέλαθρον (27-3-1878). (Aθήνα, Δημοτική Πινακοθήκη - Συλλογή Tσίλλερ. Aρχείο: Γ. Στ. K. Φωτ :
H. Hλιάδης)

Xρονολγιο
1871-1873: Aνασκαφές του Eρρίκου Σλήμαν στο Xισσαρλίκ της Bορειοδυτικής Tρωάδος (Tροία). Στις
31 Mαίου ανακαλύπτεται ο πρώτος
θησαυρς της Tροίας, ο λεγμενος
θησαυρς του Πριάμου, μετά την αναχώρηση της Σοφίας Σλήμαν για
την Aθήνα, εξ αιτίας του θανάτου
του πατέρα της. O Σλήμαν απέστειλε
κρυφά τα πολύτιμα ευρήματά του
στον φίλο του Φρεντ Kαλβέρτ, πρξενο των Hνωμένων Πολιτειών στα
Δαρδανέλλια.

1873 (Iούνιος): O Σλήμαν αποστέλλει κρυφά στην Eλλάδα το θησαυρ, χωρίς να λάβει υπ’ ψιν του
την αρχική συμφωνία με την OθωμαEπιστημονική Eπιμέλεια:

H οροφή της αίθουσας χορού στο Iλίου Mέλαθρον, με την ιστορία των ανασκαφών του Σλήμαν με τους τέσσερις ζωγράφους.
Λεπτομέρεια της κάτω ζωφ ρου: H Mίνα Mάινκε, το κοριτσάκι που ήταν ερωτευμένος ο Σλήμαν στο Aνκερσχάγκεν, με την
οποία είχαν αποφασίσει να ανασκάψουν την Tροία. Στην επάνω ζωφ ρο, έρωτες θαυμάζουν τα ευρήματα των Mυκηνών. Tαυτίσεις: Γ. Στυλ. Kορρές. (Aρχείο Γ. Σ. K. Φωτ : H. Hλιάδης)

ΓE·PΓIOΣ ΣTYΛ. KOPPEΣ
νική Kυβέρνηση περί διαμοιρασμού
των ευρημάτων. Mε ημερομηνία 17
Iουνίου και δήθεν τπο την Tροία (έχει διαγράψει τη λέξη Aθήνα), αναγράφει στο ημερολγιο του την ανεύρεση του θησαυρού.
Tον επμενο μήνα κινητοποιείται
η γερμανική διπλωματική υπηρεσία
για να αποκτήσει πάση θυσία το θησαυρ.

5 Aυγούστου 1873: Δημοσιεύεται άρθρο του Σλήμαν στην
Augsburger Allgemeine Zeitung με
τίτλο «Der Schatz des Priamos».
Συνέχεια στην 4η σελίδα
KYPIAKH 21 MAΪOY 1995 - H KAΘHMEPINH

3

Eπάνω: χρυσ βραχι λι σε αντίγραφο, που αποτελείται απ τέσσερις συγκολλημένους μεταξύ τους δακτυλίους, απ τους οποίους οι εξωτερικοί είναι λείοι, οι εσωτερικοί αντεστραμμένοι και ενωμένοι μεταξύ τους με τέτοιο τρ πο, ώστε, να δημιουργείται σταχυ σχημο διακοσμητικ θέμα. Kάτω: Aπλ κλειστ βραχι λι, με κυκλική
τομή, χρυσ . Mουσείο Προϊστορίας και Πρωτοϊστορίας του Bερολίνου.
Συνέχεια απ την 3η σελίδα

Aμεση αντίδραση των Tούρκων για
την παράνομη εξαγωγή του θησαυρού.

Tέλη 1873:

Kυκλοφορούν στο
Παρίσι (γαλλικά) και στη Λειψία (γερμανικά) οι δύο τμοι του Eρρίκου
Σλήμαν με τίτλο, αντίστοιχα, «Tρωικές αρχαιτητες» και «Aτλας Tρωικών Aρχαιοτήτων», που απεικονίζεται λος ο θησαυρς. Aυτή τη χρονιά
ο Σλήμαν προσφέρει στον ττε πρωθυπουργ Eπαμεινώνδα Δεληγιώργη
το ποσ των 200.000 χρυσών φράγκων της εποχής, για να πάρει την άδεια και να ιδρύσει το «Σλημάνειο
Mουσείο», το οποίο θα στέγαζε τα
ευρήματα λων των ανασκαφών του.
Mοναδικς ρος του, να παραμείνει
ο ίδιος διευθυντής του μουσείου
εφ’ρου ζωής και μετά το θάνατ
του να περιέλθουν, ευρήματα και
μουσείο, στην κυριτητα του ελληνικού κράτους. Tην πρταση του Σλήμαν απεδέχθη ο Δεληγιώργης, χι μως και η Bουλή των Eλλήνων, φοβούμενη την αντίδραση των Tούρκων...Παροιμιώδης παρέμεινε η φράση του ττε υπουργού Θρησκευμάτων Bαλασπουλου: «Aς πάρει τα
Tσουκαλάκια του ο Σλήμαν και ας
μας αφήσει ήσυχους...»

1874: Συνεχείς δίκες στην Aθήνα
O γλύπτης Γεώργιος Kαστριώτης (1899-1969) φιλοτέχνησε αυτή την προτομή της
θείας του Σοφίας Σλήμαν με τα κοσμήματα της Tροίας. Πειραιάς, Δημοτική Πινακοθήκη. (Aρχείο: κ. Mαίρη Kαστριώτη)

4 H KAΘHMEPINH - KYPIAKH 21 MAΪOY 1995

με μήλον της Eριδος το θησαυρ του
Πριάμου. O Σλήμαν καταδικάζεται να
καταβάλει (10.000 χρυσά φράγκα) αποζημίωση στο Oθωμανικ Aρχαιολογικ Mουσείο της Kωνσταντινούπολης.

1875: Kλείνεται συμφωνία καταβολής 50.000 χρυσών φράγκων στην
Tουρκία εκ μέρους του Eρρίκου Σλήμαν. O θησαυρς και τα άλλα αντικείμενα απ την ανασκαφή παραμένουν στην αδιαμφισβήτητη πλέον
κατοχή του.

1877: O θησαυρς μαζί με άλλες
τρωικές αρχαιτητες αποστέλλεται
στο Mουσείο του Σάουθ Kένσιγκτον
του Λονδίνου, που εκτίθενται έως
το τέλος του 1880.
1878: O Eρνεστ Tσίλλερ κάνει τα
πρώτα σχέδια για να κτισθεί το Iλίου
Mέλαθρον στην οδ Πανεπιστημίου, 
που θα ζούσε ο Σλήμαν με την οικογένειά του.

1879:

O διάσημος Γερμανς ανθρωπολγος και αρχαιολγος καθηγητής δρ Pούντολφ Φίρχω πείθει,
στην Tροία, τον Σλήμαν να δωρήσει
το θησαυρ στη Γερμανία, έναντι ενς παρασήμου δευτέρας τάξεως
και αναγορεύσεώς του σε επίτιμο
δημτη του Bερολίνου.

1881: Eγκαινιάζεται με κάθε μεγαλοπρέπεια το Iλίου Mέλαθρον, κτίσμα στο πνεύμα του νεοκλασικισμού. Tο αρχιτεκτονικ σχέδιο δεν
είναι πρωττυπο έργο, αλλά επανάληψη της «Bίλας Pζα» της Δρέσδης, πρωτεύουσας της Σαξονίας απ’ 
που καταγταν ο Tσίλλερ. Tην ανέγερση του κτιρίου επέβλεψε ο φίλος
του Σλήμαν, μηχανικς B. Δροσινς.
Tο εσωτερικ και το εξωτερικ του
κτιρίου καλύφθηκε με πομπηιανές

Oι τρωικές συλλογές εντάχθηκαν στο Προιστορικ Tμήμα του Eθνολογικού Mουσείου. που και εντάχθηκε στους θησαυρούς του Mουσείου Πούσκιν. 1994 (Φθινπωρο): Tο θησαυ- ρ του Πριάμου μελετούν αλληλοδιαδχως οι υπεύθυνοι του Mουσείου Προϊστορίας και Πρωτοϊστορίας του Bερολίνου. τα χρυσά και αργυρά σκεύη και το μεγάλο περιδέραιο στο Mουσείο Πούσκιν. τελικά. στη δεκαετία του 1920 πήρε το νομα Προϊστορίας και Πρωτοϊστορίας και ανήκε πλέον στο Σύνδεσμο Kρατικών Mουσείων του Bερολίνου. αναφορικά με θέματα που προκύπτουν για την απδοση/επιστροφή αρπαγέντων καλλιτεχνικών θησαυρών. Στη συνέχεια. 1993 (Aύγουστος): Tο Pωσικ Kοινοβούλιο δεν αποδέχεται την πρταση Γέλτσιν. με μωσαϊκά δάπεδα που είχαν παραστάσεις ευρημάτων του Σλήμαν απ την Tροία και τις Mυκήνες και με επιγραφές που είναι αποσπάσματα απ αρχαία ελληνικά ποιητικά έργα. (Φωτ: Kλάους Γκ λντμαν. O Kάιζερ αποδέχεται τη δωρεά. για να προφυλαχθεί απ πιθανή αεροπορική επιδρομή. 1991: Γίνεται για πρώτη φορά γνωστ τι ο θησαυρς πρέπει να βρίσκεται στο Mουσείο Πούσκιν. O διευθυντής του Mουσείου Προϊστορίας και Πρω- τοιστορίας καθηγητής και δρ Wilhelm Unverzagt (1926–1945) παρέδωσε τους θησαυρούς του Mουσείου στους αξιωματικούς του σοβιετικού Kκκινου Στρατού. προχωρούν στις απαραίτητες ενέργειες για την αποστολή της έκθεσης στην Eλλάδα. με πήλινα αντίγραφα αρχαίων ελληνικών αγαλμάτων.O Xέρμαν Mπορν. αρχισυντηρητής του Mουσείου Προϊστορίας και Πρωτοϊστορίας του Bερολίνου και η Iρίνα Aντ νοβα θαυμάζουν τους πελέκεις. 1937: O θησαυρς του Πριάμου τοποθετείται στο υπγειο θησαυροφυλάκιο του Mουσείου στο Gropius– Bau. KYPIAKH 21 MAΪOY 1995 . ταυτχρονα.500 κομμάτια απ τη συλλογή του Σλήμαν. εκδηλώνεται και η αντίθεση της Γερμανίας για μια τέτοια έκθεση. ενώ η αρχαιολατρία του Σλήμαν εκδηλώθηκε στη διακσμηση με πολλούς τρπους: Mε παραλλαγές πομπηανών τοιχογραφιών. για συνεργασία των δύο χωρών. στη χώρα –νμιμο ιδιοκτήτη (πριν απ τον B΄ Παγκσμιο Πλεμο). Παράλληλα. Mελίνα Mερκούρη και Θ. Oκτώβριος 1994) διακοσμήσεις. ενώ. του Iλίου Mέλαθρον τοποθετήθηκαν 7. Στο εσωτερικ. επειδή ανήκε στα ανεκτίμητα αντικείμενα του Mουσείου.H KAΘHMEPINH 5 . οι ανασκαφείς και οι συνεργάτες της ανασκαφής της Tροίας μεταξύ των οποίων Tούρκοι αρχαιολγοι. τα οποία μετά το θάνατ του μεταφέρθηκαν και αυτά στο Bερολίνο. ακμη. μεταφέρθηκε στα θησαυροφυλάκια του τραπεζικού οργανισμού Seehandlung και. Mικρούτσικος. 1891 (καλοκαίρι): Mε επίβλεψη του Nτέρπφελντ αποστέλλονται απ το Iλίου Mέλαθρον. οι εκάστοτε υπουργοί Πολιτισμού κ. τα αντικείμενα εκτίθενται με τη φροντίδα του Σλήμαν και της συζύγου του Σοφίας στο Kunstgewerbe – Museum (Gropius– Bau). Nτρα Mπακογιάννη. που. μετά τη γενική συμφωνία που είχε γίνει πριν απ χρνια. που παρέμεινε μέχρι το τέλος του πολέμου. 1993 (Iούλιος): O Πρεδρος της Pωσίας Mπρις Γέλτσιν. Tαυτχρονα.κ. ανακοινώνει τι πράγματι ο θησαυρς βρίσκεται στο Mουσείο Πούσκιν και τι θα σταλεί στην Aθήνα για να εκτεθεί στο Iλίου Mέλεθρον. τα υπλοιπα τρωικά αντικείμενα στο Bερολίνο. Σλήμαν. στην Aθήνα. 1890 (26/12): Θάνατος του Eρρ. στους χώρους του αντιαεροπορικού καταφυγίου που αναγέρθηκε στην περιοχή του Zωολογικού Kήπου του Bερολίνου. σύμφωνα με την τελική διαθήκη του Σλήμαν. 1885: H τρωική συλλογή τοποθετείται στο Eθνολογικ Mουσείο. Aκολούθησε άμεση αεροπορική μεταφορά στη Mσχα. 1880-’81: Tρωικά ευρήματα δωρίζονται στα Mουσεία του Bερολίνου. Στο μεταξύ. οι γερμανο–ρωσικές συνομιλίες για την τύχη των λαφύρων πολέμου έχουν περιέλθει σε αδιέξοδο. στη διάρκεια της επίσημης επίσκεψής του στην Aθήνα. αναγγέλλεται στη Mσχα η έκθεση του θησαυρού του Πριάμου– απ το Φεβρουάριο του 1996 και για ένα χρνο στο Mουσείο Πούσκιν.

σμίλες. ανευρέθηκαν έξ αργυρά τάλαντα. Kαι επειδή ανευρέθη κατά την πρώτη περίοδο των ανασκαφών της Tροίας (1871–1873). O «Θησαυρς του Πριάμου» ή Θησαυρς A. εγχειρίδια. «πλα». τουλάχιστον. γραμμένη στα αρχαία ελληνικά που υπεβλήθη με τη διατριβή του Σλήμαν (Ithaque. οι σχέσεις τους με το μύθο που λέγεται Eρρίκος Σλήμαν.Tο περιπετειώδες χρονικ του Θησαυρού . είναι ο αδιαμφισβήτητος μεγαλύτερος απ τους 18. (αν και θα ήταν δυνατν να ανήκαν και σε δύο).KYPIAKH 21 MAΪOY 1995 OTAN αναλογίζεται κανείς την ιστορία του θησαυρού του Πριάμου. ως πρώτη σκέψη έρχονται στο νου οι περιπέτειες 120 ετών του θησαυρού της Tροίας. αρχειακ υλικ. χαλκ. 6 H KAΘHMEPINH . Kορρέ Aρχαιολγου. πολυάριθμα ενώτια απ χρυσ διαφρων τπων. και ήλεκτρο. Kαθηγητή του Πανεπιστημίου Aθηνών Σελίδα απ την αυτοβιογραφία του Eρρίκου Σλήμαν. νοούνται ως «ράβδοι» πολύτιμου μετάλλου. περισστερο και απ τους θησαυρούς του Eberswalde. χρυσά διαδήματα. ακμη. που έφερε στο φως δύο απ τους πλέον σημαντικούς πολιτισμούς του πρωτοϊστορικού Aιγαίου (τον Tρωικ και το νησιωτικ του B. δημοφιλές και διάσημο στον κσμο αρχαιολογικ σύνολο της επιστήμης της σκαπάνης.700 χρυσών ψήφων. της Varna. επίμηκες έλασμα χρυσού με διακσμηση. περιελάμβανε δε χάλκινα εργαλεία. απεκλήθη A– πρώτος. ανάλογα προς τα του θησαυρού Tοντ της Aιγύπτου. Aιγαίου).A. Oλες αυτές οι περιπέτειες του θησαυρού του Πριάμου και λες οι πληροφορίες που γνωρίζουμε απ ένα τεράστιο και αναξιοποίητο. χρυσ. αναθερμάνθηκε η έρευνα για λες τις πολυσχιδείς δραστηριτητες του ιδρυτού της Nεώτερης Aρχαιολογίας και πατρς της Mυκηναϊκής Aρχαιολογίας. αιχμές απ λγχες. Γερμανίας (1868). δηλαδή. τα οποία. Eπίσης. Tο εντυπωσιακτερο τμήμα του θησαυρού είναι τα κοσμήματα που μας είναι γνωστά απ την περίφημη φωτογραφία της Σοφίας Σλήμαν. τον κατέστησαν ως το πλέον γνωστ. le Peloponnese et la Troia) στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Pοστκ της B. αγγεία απ ασήμι. που εθεωρήθηκαν απ τον Eρρίκο Σλήμαν τι ανήκαν σε περιδέραιο. που είναι και παραμένει η πιο πολυδημοσιευμένη Συνέχεια στην 8η σελίδα . περιβραχινια και τον τρομακτικ αριθμ των περίπου 8. θησαυρούς– σύνολα κοσμημάτων και άλλων πολύτιμων ευρημάτων που ανεύρε ο Eρρίκος Σλήμαν στην Tροία– Hissarlik της Tρωάδος. κατά τα οποία. οι συγκλονιστικές περιπέτειες των 23 τελευταίων ετών. δηλαδή.A Tο πιο διάσημο αρχαιολογικ σύνολο σε σταυροδρμια συνεχών διαπραγματεύσεων Tου Γεωργίου Στυλ. του Tουταγχαμών.

σφηκωτήρες και δακτυλίδια απ τον θησαυρ του Πριάμου.Xρυσά ενώτια. 209).H KAΘHMEPINH 7 . Tο μεγάλο διάδημα του θησαυρού. ζώνη. H φωτογραφία αυτή δημοσιεύθηκε στον «Aτλαντα» το 1874. KYPIAKH 21 MAΪOY 1995 . 205). H φωτογραφία δημοσιεύθηκε στον «Aτλαντα» το 1874. κατά την πρώτη φωτογράφηση. (πιν. αμέσως μετά την ανασκαφή. (πιν.

Συνέχεια απ την 6η σελίδα φωτογραφία αρχαιολογικού ευρήματος στο διεθνή Tύπο και στη διεθνή βιβλιογραφία. στην απφαση και επιλο- 8 H KAΘHMEPINH . Mια προσπάθεια που τον οδήγησε στην εξευρεύνηση για τον εντοπισμ και την ανασκαφή των σημαντικτερων πτολιέθρων της μυκηναϊκής κοινής. Eδώ πρέπει να γίνει μία διρθωση: O Eρρίκος Σλήμαν. Στην περίπτωση μως του θησαυρού αποφάσισε.KYPIAKH 21 MAΪOY 1995 H Σοφία Σλήμαν. τι είχε πε- ριέλθει σε συμφωνία με τους Tούρκους να μοιράζονται λα τα ευρήματα των ανασκαφών του απ το 1871 και εξής. δηλαδή. η έκθεσή του. αλλά και στον Mαραθώνα και στις Θερμοπύλες.500 π. πάντως. Γι’ αυτ.350 χρνια αργτερα. στον Bοιωτικ Oρχομεν. τι οι Tούρκοι θα τον έλυωναν. στην Πύλο. στις Mυκήνες. Tα ευρήματα έφτασαν στην Eρμούπολη της Σύρου. στην Aθήνα και το Λονδίνο). Περίοδος Σλήμαν Mια ζωηρή περιγραφή έχουμε απ τον Eμιλ Λούντβιχ στη βιογραφία του «Eρρίκος Σλήμαν– Iστορία ενς χρυσοθήρα». η απκρυψή του κατά τον B΄ Παγκσμιο Πλεμο) και. αφού τον θαύμασε την ημέρα που τον απέκτησε. αλλά και να φτιάχνει μύθους. Xωρικοί άλλωστε που είχαν δουλέψει στην ανασκαφή έλυωσαν κοσμήματα που είχαν ανεύρει και κατακρατήσει (Θησαυρς Kωνσταντινουπλεως). να παραβεί τη συμφωνία επειδή φοβταν. στο φίλο του Bρεταν πρξενο Fred Calvert στα Δαρδανέλλια. Aυτή επέβαλε. και ειδικτερα την τελική φάση. που έχει μεταφραστεί στα ελληνικά απ τον Φώτο Πολίτη στην «Kλασσική Bιβλιοθήκη» (1962). Eκεί αναφέρεται τι η Σοφία Σλήμαν ήταν παρούσα τη στιγμή της αποκάλυψης του θησαυρού στην Tροία. φορώντας ένα απ τα διαδήματα του θησαυρού. ο οποίος είχε μετάσχει εκεί σύντομης ανασκαφικής έρευνας. H ιστορία του θησαυρού του Πριάμου πως και των λοιπών θησαυρών της Tροίας μπορεί να χωρισθεί σε τρεις περιδους: 1) H περίοδος Σλήμαν (στην Tροία. ήταν γνωστ στους ειδικούς. γή του να ανασκάψει το λφο Hissarlik και χι στην ενδοχώρα της Tρωάδος. ο άνθρωπος που ήξερε να ζει ο ίδιος. πως δικαιολογήθηκε στους δικαστές των Aθηνών (1874). ττε. 1. O Σλήμαν. ακμη μια φορά. απ την πλη της Tροίας II. για να μοιραστεί μαζί της τη δξα. μέσα σε κοφίνια και παραδθηκαν λα ως κιβώτια στον πλοίαρχο ενς μικρού καϊκιού στο Karanlik Limani· ούτε ο πρξενος αλλά ούτε ο πλοίαρχος γνώριζαν τι περιείχαν. συμπεριέλαβε στην ανεύρεση του θησαυρού τη σύζυγ του. είχε χρονολογήσει το θησαυρ αυτ στην εποχή του Tρωικού πολέμου. Mεταχρονολγηση του θησαυρού Πάντως. H δεύτερη απ τον Γερμαν χρυσοχο Bλφγκαγκ Kούκενμπουργκ για τις ανάγκες της έκθεσης για τα εκατ χρνια απ το θάνατο το Σλήμαν (1990) και ο οποίος προχωρεί τώρα σε τρίτη ανασύνθεση των κοσμημάτων απ καθαρ χρυσ. στην Iθάκη. πως και για την ανασκαφή των Mυκηνών. γνωρίζουμε. τον λφον Bunar– Bashi. Eπίσης. μνος του. Aνασύνθεση κοσμημάτων Mέχρι σήμερα έχουν γίνει δύο αππειρες ανασύνθεσης αυτών των κοσμημάτων: H πρώτη απ Yεμενίτη χρυσοχο των Iεροσολύμων για τις ανάγκες του φιλμ «Heinrich Schliemann– Der Schatz des Priamos» του Norddeutscher Rundfunh σε σενάριο Karl Fruchtmann. 3) H περίοδος της Pωσίας (η απκρυψη στο Mουσείο Πούσκιν της Mσχας. τι δηλαδή η Σοφία Σλήμαν δεν μετείχε της ανασκαφής της Tροίας. Tο γεγονς αυτ. «τη γραμμή» που ήθελε στον Eμιλ Λούντβιχ. που ήταν ττε κεντρικ λιμάνι στο Aιγαίο. την 31η Mαΐου 1873. Tα κοσμήματα ανήκουν στο θησαυρ του Πριάμου που βρίσκεται σήμερα στο Mουσείο Πούσκιν. πρέπει να συνετέλεσε και ο αρχιτέκτων Eρνέστος Tσίλερ. με άλλα ευρήματα. H ανασκαφή του Σλήμαν στην Tροία υπήρξε ο πρώτος κρίκος στην προσπάθειά του να αναδιπλώσει την αλυσίδα της αμφισβητούμενης ττε ιστορικτητας των Oμηρικών Eπών. στα τέλη Mαΐου. 2) H περίοδος της Γερμανίας (η δωρεά του. οι έρευνες για τον εντοπισμ του και η δημοσιοποίηση για την επανέκθεσή του). μετά το 2. .X. ως άλλη «Ωραία Eλένη». ένα περιδέραιο· ενώτια έχει κρεμάσει ακμη και στο λαιμ της. στην Tίρυνθα. τον συσκεύασε και τον έστειλε κρυφά. σον αφορά προβλήματα ιστορικής γεωγραφίας που τον ενδιέφεραν προσωπικά. στην Kνωσ.

5. επιστρέφοντας ο Σλήμαν. Tροία IIg (περίπου 2500 π. Déthier με την εξουσιοδτηση να καταθέσει μήνυση κατά του Σλήμαν και αρχίζουν έτσι πάσης φύσεως περιπλοκές. άρα και τα της εξαπατήσεώς τους σον αφορά στη συμφωνία τους και αντέδρασαν αμέσως. Bρίσκονται στην Aθήνα. Tαυτχρονα. H Oθωμανική κυβέρνηση παρενέβη και άσκησε έντονες πιέσεις στην ελληνική για την επιστροφή του θησαυρού χωρίς να λάβει καταρχήν υπψη τη διμερή (με τον Σλήμαν) συμφωνία της. κατά συνέπειαν. αυτς κατέβαλε στον Φωτιάδη– μπέη πενήντα χιλιάδες χρυσά φράγκα. επιδθηκε στη συντήρηση των αντικειμένων. στον ανασκαφέα θα ανήκαν τα μισά ευρήματα.X. τον οποίο αφήνω τω ελληνικ έθνει μετά τον θάνατν μου». τι. Ως γνωστν. τα της λαθραίας εξαγωγής του απ την Tουρκία. η τρωική συλλογή και οι αρχαιτητες των Mυκηνών και να χρηματοδοτήσει μετά θάνατον Mουσείο που θα φέρει το νομά του. Oι Tούρκοι ικανοποιήθηκαν απολύτως με την αποζημίωση και του έδωσαν. αλλά δεν του έδωσε και άδεια ανασκαφής στην Oλυμπία και στις Mυκήνες. τον συνδευε αρνητικά στις επιδιώξεις του κατά τα επμενα έτη. η ελληνική κοινή γνώμη αλλά και ο Tύπος είχαν ταχθεί στο πλευρ του Σλήμαν. και η έκδοση απφασης του Aρείου Πάγου αποτελούν ένα – κατά το πνεύμα της εποχής μας– ανεπανάληπτο σήριαλ κατά το οποίο ο Σλήμαν υποχρεώνεται σε συμβιβασμ με τον εν Aθήναις πολυτάλαντο πρεσβευτή της Yψηλής Πύλης Φωτιάδην– μπέη. Tην ίδια πρθεσή του δημοσίευσε και στην γερμανική εφημερίδα Augsburger Allgemeine Zeitung. δηλαδή. η εκκένωση νύκτωρ της οικίας του απ την τρωικήν συλλογή του. ζητεί δε να του δοθεί και άδεια ανασκαφής των Mυκηνών με τη δυναττητα να παραμείνει έως του θανάτου του. Λονδίνο . Eυστρατιάδην. που είχε κατανείμει κατά αξίαν και σημασία στο Kολωνάκι και την Eλευσίνα και να συνεχίσει κατ’ οίκον τις μελέτες του. ο Σλήμαν έσπευσε να συγκεντρώσει τα διάφορα τμήματα της συλλογής του. ρους της αντίπαλης παράταξης. σελ. Πάντως. ενώ η Oθωμανική κυβέρνηση ακολουθούσε ήδη τη δικαστική οδ. που ανακοίνωσε την ανεύρεση του θησαυρού. τελικά. πως του έγραφε. αν και είχαν δημοσιευτεί πύρινα άρθρα επί του θέματος στην εφημερίδα «H Eκλεκτική». φαίνεται απ Συνέχεια στην 10η σελίδα KYPIAKH 21 MAΪOY 1995 . Aποστέλλεται στην Aθήνα ο εκπρσωπος του Oθωμανικού Aυτοκρατορικού (Aρχαιολογικού) Mουσείου Kωνσταντινουπλεως F. 3309– 3310. το 1876. σε έγγραφο του Γερμανού διπλωμάτη Usedom της 18ης Iουλίου 1873. στο Eθνικ Aρχαιολογικ Mουσείο. Oι δίκες στις οποίες υπεβλήθη ο Σλήμαν. (αρχείο Πτσδαμ) διαφαίνεται το μέγα ενδιαφέρον της γερμανικής διπλωματίας να προσκτηθούν στη Γερμανία τα τρωικά ευρήματα του Σλήμαν. Mετά τις δίκες. H εξέλιξη των γεγοντων υπήρξε δυσάρεστη για τον Σλήμαν και διτι η λη πολιτεία του. Γενικ Eφορο Aρχαιοτήτων. ο Σλήμαν είχε γνωστοποιήσει αρμοδίως. σο διαρκούσε η δικαστική αντιπαράθεση.Bερολίνο Tο καθαρά επιστημονικ ενδιαφέρον του Σλήμαν για την τελική δημοσίευση του θησαυρού και των λοιπών ευρημάτων του.. απ την Πρώιμη Eποχή του Xαλκού. της 5ης Aυγούστου 1873. να τον επισκεφθεί στην οικία του διά να θαυμάσει τον «θησαυρ του Πριάμου..). Nr. άδεια για να συνεχίσει την ανασκαφή του στην Tροία. χι μνο δεν απεδέχθη την προσφορά του. δώρο της Σοφίας Σλήμαν. οι πιέσεις της Tουρκίας. Kαι ενώ το δικαστήριο τον έχει καταδικάσει με την καταβολήν δέκα χιλιάδων χρυσών φράγκων. (Σλημάνειον Mουσείο). Eλληνική άρνηση Tην πρθεσή του αυτή. κάλεσε και τον Παν. στην κατοχή του.217. Στο μεταξύ. οι συνεννοήσεις και με τους δικηγ- Xρυσά περιδέραια. Dienstag. μαζί με το αίτημά του προς του Yπουργείο των Eκκλησιαστικών και της Δημοσίας Eκπαιδεύσεως την 5η Iανουαρίου 1873 και με νέον αίτημα προς τη Bουλή των Eλλήνων την 9η (21) Mαρτίου 1873 εκ Tροίας. Δικαστικές περιπέτειες H ελληνική κυβέρνηση. η υποκλοπή δικαστικής απφασης. August 1873. Λγω δημοσιεύσεως του άρθρου του. ενώ.H KAΘHMEPINH 9 . το αίτημά του απερρίφθη απ την ελληνική Kυβέρνηση. επληροφορήθησαν οι Tούρκοι τα της ανευρέσεως του θησαυρού στην Tροία και.O Θησαυρς μεταφέρθηκε ασφαλώς στην Aθήνα.

η οποία φθάνει σε σκηνές θρήνου και αλλοφροσύνης. Mοναδική του αντίπαλος είναι η Σοφία Σλήμαν. αλλά και τα 7500 τρωικά ευρήματα που έφυγαν απ το Iλίου Mέλαθρον (1891). Kύριος μοχλς πίεσης προς τον Σλήμαν επιλέγεται ο διεθνούς κύρους προϊστοριολγος– ανθρωπολγος. Tελικά. απντος του Σλήμαν. την Kνωσ. απ το Λονδίνο εκεί. ο διευθυντής του Mουσείου Προϊστορίας και Πρωτοϊστορίας καθηγητής Γουλιέλμος Oυνφερτσάκτ τον παραδίδει σε εντεταλμένους αξιωματικούς των δεύτερων. κατά τας αρχάς του 1881. Oι Γερμανοί είχαν διορίσει έναν επιστήμονα αρχαιολγο για να ανεύρει τα ίχνη 10 H KAΘHMEPINH . Kαθ’ λη την περίοδο αυτή η τύχη του θησαυρού αγνοείται. H πρωσική διπλωματία. με κατάληξη τα τελευταία έξι αιγυπτιακά σύνολα (1888). Tελικά. με την παρέμβαση του ελληνιστή πρωθυπουργού της M. Ως αντάλλαγμα λαμβάνει ένα παράσημο B’ Tάξεως απ τον Kάιζερ και αναγορεύεται επίτιμος δημτης του Bερολίνου χάρις στην κινητοποίηση του Φίρχο. μετά το θάνατ του (1890). Bρίσκονται στον Eθνικ Aρχαιολογικ Mουσείο της Aθήνας. Pοδλφος Φίρχο που αναλαμβάνει να τον πείσει.KYPIAKH 21 MAΪOY 1995 Xρυσ περιδέραιο. που τον μεταφέρουν αεροπορικώς στη Mσχα. τις Θερμοπύλες. .X. προκειμένου να μείνει ο θησαυρς στην Eλλάδα. τον Bοιωτικ Oρχομεν. Tο ζεύγος Σλήμαν επιμελήθηκε στο Bερολίνο το «στήσιμο» ολκληρης της τρωικής συλλογής. αποστέλλοντάς την. πρεδρος της Eταιρίας Eθνολογίας. Bρετανίας W. μως. H περίοδος της Pωσίας Oταν οι Σύμμαχοι εισήλθαν στο Bερολίνο με τη λήξη του B’ Παγκοσμίου Πολέμου. τη Στυμφαλία. η οποία εξέφραζε την πλήρη αντίθεσή της στα ευμετάβλητα σχέδιά του για δωρεά της τρωικής συλλογής κατά καιρούς στα διάφορα μουσεία της Eυρώπης. τον Mαραθώνα. ο Σλήμαν αποφασίζει να λησμονήσει το φθνο και την εχθρική αντιμετώπιση εκ μέρους του επιστημονικού κσμου της πατρίδος του και να δωρήσει την πολύτιμη συλλογή του στην πλη του Bερολίνου. που εκτίθεται η συλλογή (1877–1880). δεν είχε παραιτηθεί απ τα σχέδιά της. Kαθ’ λο αυτ το διάστημα ο Σλήμαν είχε να αντιμετωπίσει τη σύζυγ του. δώρο της Σοφίας Σλήμαν (1893). το καλοκαίρι του 1881. και παρανμως απ τις Mυκήνες. Tροία IIg (περίπου 2500 π. Gladstone έρχεται σε συνεννηση με το Mουσείο του Σάουθ Kένσινγκτον του Λονδίνου. την Aλεξάνδρεια και αλλού. με τους Σοβιετικούς να προηγούνται. αλλά και απ την ανά την Eυρώπη περιοδεία του προς επίσκεψιν προϊστορικών συλλογών. καθηγητής και ακαδημαϊκς. που καταλήγει σε αποθέωσή του απ τον εκεί επιστημονικ κσμο και την πολιτική ηγεσία. Tην 21η Nοεμβρίου του ίδιου έτους έγιναν τα εγκαίνια του «Kanstgewerbe Museum» του Bερολίνου. απ την Πρώιμη Eποχή του Xαλκού. Aνθρωπολογίας και Πρωτοϊστορίας του Bερολίνου.). ο οποίος δεν έπαυσε κατά τα επμενα έτη να εμπλουτίζει τη συλλογή του με ευρήματα που έστελνε νομοτύπως πλέον απ την Tροία. σύμφωνα με τη διαθήκη του.Συνέχεια απ την 9η σελίδα την επίσκεψή του στο Λονδίνο. την Tύρινθα.

Tρία χρυσά ενώτια ή σφηκωτήρες. Για δύο χρνια το επίσημο ρωσικ κράτος σιωπά. πως και αυτς του Πριάμου. να ανακοινώσει επισήμως την ύπαρξη του θησαυρού της Tροίας στη Pωσία. Mε την περεστρϊκα. διπλή σειρά μικρών χρυσών κομβίων αναπτύσσεται στη μέση τους και τρία χρυσά κομβία είναι τοποθετημένα στο ένα άκρο σε τριγωνική και στο άλλο σε κάθετη ευθεία διάταξη.X.H KAΘHMEPINH 11 .Rostorgujew. Xρειάστηκε να έλθει ο πρεδρος Mπρις Γιέλτσιν στην Aθήνα. παρά τον καταιγισμ δημοσιευμάτων σε λο τον κσμο. τα ντοκουμέντα στις εφημερίδες «Iντιπέντεν». με απφαση του Στάλιν επιστρέφει ένα μεγάλο μέρος των καλλιτεχνικών και αρχαιολογικών λαφύρων στην Aνατολική Γερμανία. απ την Πρώιμη Eποχή του Xαλκού. τοποθετημένα το ένα δίπλα στο άλλο και λεπττερα στις άκρες. Tροία IIg (περί το 2500 π. αποτελούμενα το καθένα απ έξι μικρά στελέχη. και να εκφράσει την πρθεση να προσφέρει την πρώτη εκτς Pωσίας έκθεση στην Eλλάδα. Eπίσης. O Konst. απ την Πετρούπολη και τη Mσχα. στο Iλίου Mέλαθρον.. του· οι Aνατολικογερμανοί ομοίως αγνοούν που ευρίσκεται και ερευνούν. την πρώην ανακτορική κατοικία του Σλήμαν. δώρα της Σοφίας Σλήμαν (1893). Ωστσο. τον Iούλιο του 1993. ο τύπος αυτς συναντάται αποκλειστικά στο θησαυρ A. επιτρέπεται σε κάποιους σοβιετικούς επιστήμονες να πλησιάσουν τα μυστικά αρχεία. Aνακαλύπτονται πολλοί θησαυροί.Xρυσ ζεύγος ενωτίων. δημοσιεύουν στις αρχές του 1991.. ο Θησαυρς του Πριάμου δεν περιλαμβάνεται τελικά στα επιστραφέντα έργα. λοι ιστορικοί τέχνης. Bρίσκονται στο Eθνικ Aρχαιολογικ Mουσείο της Aθήνας.). αλλά μνο στα χαρτιά.Akinsha. o Gr. Kατά τον Götze. Kατά την περίοδο 1957–’58. «Oμπσέρβερ» και το περιοδικ «Aρτνιους». και σε στιγμές ευφορίας στη διάρκεια επίσημου γεύματος. KYPIAKH 21 MAΪOY 1995 .Kozlov και ο Alex.

οι συλλογές βρίσκονταν ακ μη στο Bερολίνο και δεν είχαν υποστεί μεγάλες απώλειες απ τους βομβαρδισμούς. δεύτερης γυναίκας του Γερμανού αρχαιολ γου. γιατί σε περίπτωση «παράδοσης άνευ ρων». Aυτ . γιατί η ασφάλειά τους κρίθηκε ανεπαρκής στο αβαθές υπ γειο του Mουσείου. είχαν θεωρηθεί . Γνώριζαν πολύ καλά τον κίνδυνο απ τις συνεχείς επιδρομές των συμμαχικών αεροπλάνων στις εθνικές οδούς. αρκετές φορές πριν απ τον π λεμο. στους οποίους περιλαμβάνονταν πολύτιμα μέταλλα και άλλα θεωρούμενα αναντικατάστατα αντικείμενα τέχνης. Στις 23 Iανουαρίου 1941. Akinsha και Gr. τοποθετήθηκαν σε τρία κιβώτια. Tο μεγαλύτερο μέρος των καλλιτεχνικών θησαυρών φυγαδεύθηκε απ το Bερολίνο μεταξύ της 6ης Mαρτίου και της 10ης Aπριλίου του 1945. δεν έτυχαν τέτοιων μέτρων ασφαλείας πως οι γερμανικοί η ξένοι θησαυροί. Στο περιεχ μενο της περιλαμβαν ταν και ο θησαυρ ς του Πριάμου. εξαιτίας αυτής της διαμαρτυρίας. 208). τα τρία κιβώτια μαζί με πολλούς άλλους θησαυρούς μεταφέρθηκαν στην Kρατική Πρωσική Tράπεζα. Στις 10 Aπριλίου του 1945.H μεταπολεμική περιπέτεια H «Oδύσσεια» του θησαυρού απ τις προθήκες του βερολινέζικου μουσείου ώς τα υπγεια του μουσείου Πούσκιν Tμήματα των περιδεραίων του θησαυρού A. βιομηχανικές περιοχές ύψιστης σημασίας.. Στα ορυχεία άλατος Mέχρι τα τέλη Iανουαρίου 1945. κατασκευασμένοι απ ατσάλι και μπετ ν.τι καλύτερο για να προστατευθούν οι πολιτιστικοί θησαυροί. Aπ το T κιο έως το Σίδνεϊ και απ τη Nέα Y ρκη μέχρι το Λος Aντζελες η φωτογραφία της Σοφίας Σλίμαν. Tου Δρος Kλάους Γκ!λντμαν Eπιμελητή Mουσείου ρίας Bερολίνου Προϊστορίας–Πρωτοϊστο- TO 1991. Oι θησαυροί παραδ θηκαν στο Oικονομικ Tμήμα του στρατιωτικού ελεγκτικού συμβουλίου της αμερικανικής κυβέρνησης. για να εκτίθενται εσαεί στη γερμανική πρωτεύουσα. Oι τοίχοι τους. Στις 6 Mαρτίου 1945. το 1881. Στις 2 Φεβρουαρίου 1945 το υπουργείο Eπιστήμης και Eκπαίδευσης αποφάσισε λοι οι θησαυροί των μουσείων που φυλάσσονταν σε καταφύγια. Kάθε κιβώτιο. ταν το αρχείο βρέθηκε στο επίκεντρο του γερμανο-ρωσικού μετώπου. Θησαυροί σε κιβώτια Λίγες ημέρες πριν ξεσπάσει ο B΄ Παγκ σμιος Π λεμος.. Tο μεγάλο περιδέραιο και τα υπ λοιπα κομμάτια του θησαυρού του Σλίμαν είχαν φωτογραφηθεί στο Mουσείο Προϊστορίας και Πρωτοϊστορίας του Bερολίνου. να μεταφερθούν σε περιοχή δυτικά του ποταμού Eλβα.KYPIAKH 21 MAΪOY 1995 καν τον Φεβρουάριο του 1945. είχε καθοριστεί ως ζώνη κατοχής των Aμερικανών και των Aγγλων. Aυτ και μ νο αποδεικνύει τις στενές σχέσεις που υπήρχαν μεταξύ της διεύθυνσης του Mουσείου και της κυβέρνησης. Tην ίδια χρονιά κατασκευάστηκαν και τα πρώτα καταφύγια αντιαεροπορικής άμυνας. Στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Φωτογραφίες απ! τον «Aτλαντα» του 1874 (πίν. H απάντηση του ήταν κατηγορηματική: H εκκένωση έπρεπε να επισπευσθεί. λοι οι θησαυροί του Mουσείου είχαν μεταφερθεί στο υπ γειο του κτιρίου. το οποίο περιείχε πλήρες ευρετήριο. με κατεύθυνση διάφορα ορυχεία άλατος. με διαταγή της ανώτατης αρχής της Oυάσιγκτον προς το . λα τα φωτογραφικά ντοκουμέντα του Mουσείου καταστράφη- 12 H KAΘHMEPINH . Eπιλέχτηκε η συγκεκριμένη περιοχή.O φ βος της καταστροφής απ αεροπορικ βομβαρδισμ ήταν μεγάλος. Θεωρούσαν απαράδεκτο να διακινδυνεύσει μ’ αυτ ν τον τρ πο η αφρ κρεμα των συλλογών κατά την απομάκρυνση τους απ το Bερολίνο. Kάτω δεξιά και αριστερά οι διαχωριστές των σειρών των ψήφων (πέρλες). φορώντας το μεγάλο περιδέραιο. σφραγίστηκε. ταν η συλλογή με τα ευρήματα απ την Tροία ήρθαν ως δώρο στο γερμανικ λα . το περιοδικ «ARTnews» ανακοίνωσε την ύπαρξη μιας μυστικής «καλλιτεχνικής αποθήκης» στην πρώην Σοβιετική Eνωση. είχε βεβαιωθεί απ τους K. ο γενικ ς διευθυντής των Kρατικών Mουσείων απευθύνθηκε στον ίδιο τον Xίτλερ. Πάντως. Γι’ αυτ άλλωστε έπρεπε να παρασχεθεί κάθε δυνατή βοήθεια. Kozlov. Oι θησαυροί. Στο μέσον ενώτια. το σιδηροδρομικ δίκτυο και τα ποτάμια. Tα τρία κιβώτια έμειναν σφραγισμένα καθ’ λη τη διάρκεια του πολέμου. τα οποία αργ τερα παραδ θηκαν στον αμερικανικ στρατ . Oι περισσ τεροι απ τους διευθυντές των μουσείων εναντιώ- θηκαν σ’ αυτή την απ φαση. H παραβίαση των καν νων ασφαλείας σήμαινε φυλακή η ακ μη και θάνατο. χρησιμοποιήθηκε για την εικονογράφηση της ιστορίας.

D. Mετέφεραν μοναδικά ευρήματα απ βερολινέζικα μουσεία. αντίστοιχα. βρήκε χι μ νο τον πλούτο του γερμανικού κράτους. που κατέλαβε τη συγκεκριμένη περιοχή. Göres). (ΦΩTO: Dr. B. Xέρμαν Mπορν. αρχαι τητες και μουσειακές συλλογές απ διάφορες περιοχές της Γερμανίας. η 1η αμερικανική στρατιά κατέλαβε τα αλατωρυχεία του Γκρασλέμπεν. Περιλάμβαναν. Aς στραφούμε μως και προς έναν άλλο ενδιαφέροντα χώρο. οι οποίοι μέχρι τ τε φυλάσσονταν σε καταφύγια. λα τα χρήματα και οι καλλιτεχνικοί θησαυροί που βρίσκονταν σε γερμανικές περιοχές. στο συγκεκριμένο ορυχείο. και κομμάτια σπάνιας αξίας. Mπένγκιν (πρώτος συντηρητής. επιμελητής και διευθυντής. του Mουσείου Προϊστορίας και Πρωτοϊστορίας του Bερολίνου) και η διευθύντρια του Mουσείου Πούσκιν της M!σχας κ. Oλα αυτά μεταφέρθηκαν απ την περιοχή που αργ τερα έγινε βρετανική ζώνη κατοχής. δύο κομβ ι φορτηγών με τρέιλερς έφτασαν στο Γκρασλέμπεν. οι μοναδικοί πελέκεις εκ νεφρίτου και λάπις λάζουλι. Oι Λάμοντ Mουρ και Σέλντον Kεκ –ανώτατοι αξιωματικοί και οι δύο– πήραν διαταγή στις αρχές Mαΐου να επισκεφτούν το Γκρασλέμπεν και να μεταφέρουν μέρος των θησαυρών στην Tράπεζα του Pάιχ στη Φρανγκφούρτη. Λίγες ημέ- ρες πριν καταληφθεί το ορυχείο. το μεγάλο διάδημα και αγγεία χρυσά και χάλκινα που ανήκουν στο θησαυρ!. που ήταν ήδη κεντρική αποθήκη των HΠA για κατασχεθέντα χρήματα και έργα τέχνης. έπρεπε να μεταφερθούν στην αμερικανική ζώνη. στρατηγ Aϊζενχάουερ. Διακίνηση έργων Mέχρι τον Mάιο του 1945 το ορυχείο ήταν απροσπέλαστο ακ μη και σε ανώτατους Aμερικανούς αξιωματικούς. Πενήντα απ τα κιβώτια ανήκαν στο Mουσείο Προϊστορίας και Πρωτοϊστορίας. Tο Σεπτέμβριο του 1945. αλλά και πολωνικούς θησαυρούς. υπήρχαν μερικές χιλιάδες κιβώτια. περισσ τερο απ 250 τ νους χρυσού. Στα φορτία τους περιλαμβαν ταν: καλλιτεχνικοί θησαυροί απ τα βερολινέζικα μουσεία. επίσης. που υπήρχε μία ακ μη αποθήκη: Στις 12 Aπριλίου του 1945. Iρίνα Aντ!νοβα. Στην προθήκη. τα οποία περιείχαν μέρος των πρωσικών συλλογών. Aνάμεσα τους υπήρχαν λοι οι θησαυροί του πρωσικού κράτους αλλά και αρκετά κιβώτια απ το Mουσείο Προϊστορίας και Πρωτοϊστορίας. το πρώην μουσείο Φρίντριχ Kάϊζερ στο Π ζεν και θησαυρούς απ πολωνικές εκκλησίες. οι Bρετανοί ανακάλυψαν σπάνια κομμάτια προερχ μενα απ την Eθνική Πινακοθήκη του Bερολίνου. KYPIAKH 21 MAΪOY 1995 . η τρίτη αμερικανική στρατιά υπ τον στρατηγ Πάτον.H KAΘHMEPINH 13 . εθνογραφικά ευρήματα. Συνέχεια στην 14η σελίδα Aντίγραφο του χρυσού διαδήματος απ! το Θησαυρ! του Πριάμου. Σε πρώτο πλάνο. Στην κατοχή των Aμερικανών Στις 4 Aπριλίου του 1945. τον ν μιμο ιδιοκτήτη του χρυσού του Σλήμαν.Aπ! αριστερά: Kλάους Γκ!λντμαν. Aυτή η διαταγή έφερε χι μ νο τη διαβάθμιση «άκρως απ ρρητον» αλλά «ιδίοις μμασιν μ νον». αλλά κι έναν τεράστιο αριθμ καλλιτεχνικών θησαυρών. Eκεί. που βρίσκεται στο Mουσείο Προϊστορίας και Πρωτοϊστορίας του Bερολίνου (1981). οι οποίες επρ κειτο να περάσουν σε σοβιετική κατοχή.

Oλες αυτές οι υποθέσεις παρέμεναν ανοικτές έως τον Oκτώβριο του 1994. αμέσως μετά την ανασκαφή. Φωτογραφία.. αλλά μ νο τριάντα απ’ αυτά επέστρεψαν στο Bερολίνο το 1956. ισχυρίστηκε τι είχε παραδώσει τα τρία κιβώτια με το χρυσ του Σλήμαν σε ανώτατη ρωσική επιτροπή. Eως τη στιγμή δηλαδή. παραβαίνοντας τη γραπτή διαταγή του Xίλτερ. δεν αναφέρθηκε οποιαδήποτε λεηλασία απ Γερμανούς ή Pώσους στρατωτικούς.KYPIAKH 21 MAΪOY 1995 ραγε τα υπ λοιπα είκοσι κιβώτια. το καταφύγιο κοντά στο Zωολογικ Kήπο κατελήφθη απ τον K κκινο Στρατ . το υπ λοιπο του περιεχομένου των τριών κιβωτίων. αλλά σίγουρα δεν ανήκαν στους θησαυρούς των μουσείων μας. (πίν. τα εκθέματα των οποίων είχαν φυλαχθεί στο καταφύγιο του Zωολογικού Kήπου. περίπου ενάμιση εκατομμύριο απ αντικειμένα τέχνης που είχαν κατασχεθεί στη σοβιετική ζώνη κατοχής. Tο 1958. επεστράφησαν στην άλλοτε Γερμανική Λαοκρατική Δημοκρατία. Tην 1η Mαΐου. πράγμα που σήμαινε ακ μη και θάνατο. ο Στάλιν είχε καταθέσει έναν κατάλογο στον Tρούμαν και τον Aτλη απαιτώντας λα εκείνα που πίστευε τι ανήκαν στους Pώσους ως λάφυρα πολέμου. Mήπως. Περιλαμβαν ταν. Στις αρχές του 1991 κάποιος προσπάθησε να πωλήσει στα Kρατικά Mουσεία του Bερολίνου διακοσμητικά που προερχ ταν απ τρωικά ευρήματα. το ARTnews (τεύχος Aπριλίου) δημοσίευσε το γνωστ άρθρο που γιν ταν σαφές τι τα συγκεκριμένα έργα τέχνης βρίσκονταν στην πρώην Σοβιετική Eνωση. θα δειχτεί στο προσωπικ του μουσείου μας και θα επιστρέψει στην αρχική κατοικία του.. πιθαν ν και ο χρυσ ς του Σλήμαν σ’ αυτά που εξαφανίστηκαν . κάποια στιγμή. που αντιπροσωπεύει τον πλούτο της ευρωπαϊκής αρχαιολογίας. Συνέχεια απ! την 13η σελίδα Tον Aπρίλιο του 1987 τηλεφώνησα στον Λάμοντ Mουρ.Tο δεύτερο απ! χρυσ! διάδημα του Θησαυρού του Πριάμου. . που υπήρχε στο Mουσείο Πούσκιν. Aν και τα γερμανικά ντοκουμέντα αποδείκνυαν τι λα αυτά είχαν μετακινηθεί απ το ορυ- χείο στις 17 Aπριλίου.. και που υπήρχαν στα γερμανικά μουσεία. 206). Σημείωση «Eπτά Hμερών»: O δρ Kλάους Γκλντμαν είναι και υπεύθυνος για την ανεύρεση του Θησαυρού του Πριάμου.. Eλπίζουμε. Hταν πραγματικά αρχαία. Στα χαρτιά παράδοσης υπήρχει και η υπογραφή της Iρίνα Aντ νοβα. μας ήταν προσιτ ς. M νο ο συγκεκριμένος θησαυρ ς που αποτελούσε το 20% του περιεχομένου που είχε τοποθετηθεί στα κιβώτια το 1939. Aυτά είναι μερικά ερωτηματικά που πρέπει να απαντηθούν για τα αγνοούμενα κιβώτια του Mουσείου Προϊστορίας και Πρωτοϊστορίας του Bερολίνου. μέχρι τ τε και διευθυντής του Mουσείου μας.τι είχε αποσταλεί δυτικά απ τα αμερικανικά στρατεύματα. άραγε. πριν οι Pώσοι προελάσουν στη ζώνη κατοχής τους. είπε τι τα είχε αγοράσει στη μαύρη αγορά του Bερολίνου το φθιν πωρο του 1945. Tο μουσείο τελικά απέκτησε αυτά τα διακοσμητικά. Aν και παραμένει ανώνυμος μέχρι σήμερα. πιθαν ν απ την Tροία. Ωστ σο. νεαρ τ τε μέλος του προσωπικού του Mουσείου Πούσκιν. Για πολλές δεκαετίες η έρευνα για τον χρυσ του Σλήμαν υπήρξε βασανιστική. που οι Pώσοι επέτρεψαν σε μέλη του προσωπικού του μουσείου μας να απογράψουν για πρώτη φορά το θησαυρ του Σλήμαν. ο οποίος μου είπε τι δεν είχε δεί ποτέ αυτούς τους πίνακες· αλλιώς θα είχε φροντίσει για την ασφάλειά τους. διάφορες μαρτυρίες μιλούν για σημαντικές ασυνέπειες στις λίστες που έγιναν στο Mέρκερς τον Aπρίλιο του 1945 και σ’ αυτές των αντικειμένων που μεταφέρθηκαν στο MFA&A στις 22 Iουνίου του ίδιου χρ νου. Tέλη Mαρτίου του 1991. τι πίσω απ την εξαφάνιση του χρυσού του Σλήμαν υπάρχει και πολιτικ παρασκήνιο. O κατάλογος περιλάμβανε . Eίχε επισκεφτεί διαφορετικ τμήμα του μυστηριώδους ορυχείου ή οι πίνακες βρίσκονταν σε κάποιο άλλο μέρος. αλήθεια. ο Tρούμαν και οι σύμβουλοί του αρνήθηκαν την ύπαρξη των συγκεκριμένων αντικειμένων. Πού πήγαν ά- 14 H KAΘHMEPINH . Ωστ σο. δεν ήταν δυνατ ν να βρεθεί μετά τον π λεμο. Mουσείο Προϊστορικών και Πρωτοϊστορικών Xρ νων δεν υπήρχε στο Aνατολικ Bερολίνο. Στη Σύνοδο Kορυφής που έγινε τον Iούλιο/ Aύγουστο του 1945 στο Π τσνταμ. επομένως τα ευρήματα που επέστρεψαν απ την τ τε EΣΣΔ παρέμειναν χωρίς κληρον μους ανάμεσα στο 1958 και το 1963. Ποια τμήματα της συλλογής είχαν μεταφερθεί στο ορυχείο του Γκρασλέμπεν. Kαμιά λεπτομερής λίστα των ευρημάτων που μεταφέρθηκαν. Πολιτικ παρασκήνιο Eίναι σίγουρο. Θα μπορούσε. Mέρος απ τα αντικείμενα των βερολινέζικων μουσείων περιήλθαν στην κυρι τητα των αμερικανικών στρατευμάτων στις περιοχές Mέρκερς και Γκρασλέμπεν κι αργ τερα μεταφέρθηκαν προς φύλαξιν στην Tράπεζα του Γ΄ Pάϊχ στη Φραγκφούρτη. Θα μπορούσε αυτ και μ νο να αποδείξει τη λαφυραγώγηση των βερολινέζικων μουσείων. Eπέμενε τι υπήρχαν πενήντα κιβώτια. ο χρυσ ς του Σλήμαν να εξαφανιστεί ανάμεσα σ’ αυτές τις δύο ημερομηνίες. μερικοί απ αυτούς τους θησαυρούς θα μπορούσαν να είχαν πωληθεί έναντι σκληρού νομίσματος που τ σο πολύ είχε ανάγκη η κυβέρνηση της Aνατολικής Γερμανίας. Γιατί έκανε κάτι τέτοιο. Στις 22 Iουνίου. ο θησαυρ ς ή μέρος του παραδ θηκε για φύλαξη στο MFA&A υπ τον λοχαγ Dunn της Oικονομικής Eπιτροπής των HΠA. Δημοσιεύτηκε στον «Aτλαντα» το 1874. ενώ σε μετέπειτα δημοσιεύσεις παρουσιάστηκαν τα ντοκουμέντα που αποδείκνυαν τι ο τρωικ ς χρυσ ς πήγε το 1945 στη Pωσία. Aμέσως επικοινώνησα με τους φίλους μου Konstantin Akinsha και Gregorii Kozlov. O καθηγητής Unverzagf. τον Aπρίλιο του 1945.

Aπ σα είπε στη διάλεξή της.O Xέρμαν Mπορν. προσκαλεσμένη απ το Iδρυμα Λάτση.X. Γενικώς. δεν αθετεί την υπσχεση. διευθύντρια του Mουσείου Πούσκιν. Tα πολυτιμ τερα κομμάτια της συλλογής φυλάσσονται στο Mουσείο Πούσκιν. — Aποτελείται απ 259 κομμάτια. πανοπλίες. Πρ κειται για κοσμήματα. ο Θησαυρς του Πριάμου. Hταν μικρή κοπέλα. τονίζει. ο θησαυρ ς περιλαμβάνει 330 κομμάτια. που φορτώθηκαν τα τρία κιβώτια με το πολύτιμο αρχαιολογικ περιεχμενο. και η Iρίνα Aντνοβα. Eφσον. Tα ευρήματά του τοποθετούνται περίπου στο 2000 έως το 2500 π. — O Σλήμαν πίστευε τι είχε καταφέρει να εντοπίσει την Tροία του Πριάμου του 1300 π. για μια έκθεση στην Eλλάδα.. — Nαί. ο οποίος είχε κρύψει το θησαυρ σε ένα καταφύ- γιο στο Zωωλογικ κήπο της π λης. τι πρέπει πρώτα να λυθεί το ιδιοκτησιακ καθεστώς που αφορά στο θησαυρ. — Ποιος πρκειται να δημοσιεύσει αυτά τα ντοκουμέντα.H KAΘHMEPINH 15 . μως. Mετά. — Δεν είναι γνωστές οι λεπτομέρειες της «παράδοσης» του θησαυρού. είναι. με τον πλέον ζωνταν μύθο του καιρού μας. η π λη που εντ πισε ήταν πολύ αρχαι τερη της Tροίας του Oμήρου. το 1945. Φημολογείται τι μεταξύ τους περιλαμβάνεται και το διάδημα της Ωραίας Eλένης. αλλά είναι γνωστ τι έγινε εκουσίως. το θησαυρ του Σλήμαν. — Eμείς δεν την υπολογίσαμε ποτέ. το μυστικ του εξαφανισμένου θησαυρού. — O ίδιος ο διευθυντής του μουσείου του Bερολίνου. Στην πραγ- ματικ τητα.X. θα προγραμματιστεί η έκθεσή του στην Aγ.. για τσα πολλά χρνια. H Iρίνα Aντνοβα έχει συνδέσει το νομά της. Πετρούπολη και μετά στην Aθήνα. υπερασπιζμενη. — Aληθεύει τι μέρος του θησαυρού βρίσκεται στο Eρμιτάζ. αλλά και στις συνεντεύξεις της. μως. το οποίο αυτή τη στιγμή εκκρεμεί. ήρθε πριν απ δύο μήνες στην Aθήνα και μίλησε για τον περίφημο θησαυρ του Πριάμου. τα 259 βρίσκονται στο Mουσείο της M σχας. βρέθηκε στην αποβάθρα του σιδηροδρομικού σταθμού του Bερολίνου. υπάρχει η υπσχεση του προέδρου Mπρις Γιέλτσιν.. Θα συμπεριλαμβάνονται στον κατάλογο της έκθεσης. ως νμιμη. πολλά απ τα οποία είναι χρυσά. Yπάρχουν ντοκουμέντα χάρη στα οποία θα μπορέσουμε να ανασκευάσουμε τις πιο σκοτεινές πλευρές αυτής της υπ θεσης. διευθύντρια του Mουσείου Πούσκιν. — Πώς κατέληξε στη Mσχα ο θησαυρς του Πριάμου. πως και ο ίδιος αντελήφθη αργ τερα. Eξετάζουν και θαυμάζουν τα χρυσά αγγεία του Θησαυρού. απ τα οποία. πάντως. Eκούσια παράδοση — Eίστε βέβαιη τι αυτή η εκδοχή ανταποκρίνεται στην πραγματικτητα. μως εκεί δεν υπάρχουν χρυσά αντικείμενα. Πιστεύουν τι ανέρχεται σε ένα δισεκατομμύριο μάρκα. επαναλαμβάνω. ντυμένη με τη στολή του Kκκινου Στρατού. πρώτος συντηρητής του Mουσείου Προϊστορίας και Πρωτοϊστορίας του Bερολίνου.. στην Aγία Πετρούπολη. στην πιο υπεύθυνη θέση του Mουσείου Πούσκιν πια. Eγώ γνώριζα την ύπαρξη του θησαυρού απ Συνέχεια στην 16η σελίδα KYPIAKH 21 MAΪOY 1995 . Στους Γερμανούς που τον διεκδικούν ή στους Pώσους που τον έχουν. Eκείνη. τι ο θησαυρς θα εκτεθεί στη Mσχα το Φεβρουάριο του 1996 και για ένα χρνο... — Eχετε υπολογίσει την εμπορική αξία του θησαυρού. O ίδιος ο διευθυντής του μουσείου είχε συσκευάσει το θησαυρ και σε πολλές περιπτώσεις βρήκαμε κοντά στα αντικείμενα επιστημονικά κείμενα. επακριβώς. — Γιατί φυλάξατε. διευθύντριά του. έχει οριστικά αποφασιστεί σε ποιν ανήκει. παρέδωσε τα τρία κιβώτια στον K κκινο Στρατ . γυρίζει τον κσμο και μιλάει γι’ αυτ το μοναδικ αρχαιολογικ εύρημα. διαπιστώνεται η επιμονή της να παραμείνει ο θησαυρς στη Pωσσία. (Oκτώβριος 1994) H λύση θα είναι πολιτική H Iρίνα Aντνοβα.. Ωστσο. την κατοχή του απ τους Pώσους. H παρακάτω συνέντευξη που δημοσιεύουμε δθηκε στην ιταλική εφημερίδα «Corriere Della Sera: — Aπ τί αποτελείται. αγγεία. Tο σίγουρο. ταν. Aπ ττε πέρασαν πολλά χρνια. αλλά έχω διαβάσει τι την έχουν υπολογίσει δυτικοί ειδικοί. Kι εκείνη. διευθύντρια του Mουσείου Πούσκιν. μιλάει για το Θησαυρ και την τύχη του. — Ποιας χρονολογίας είναι. — Eγώ. απ πολύ μικρή. — H κυβέρνηση μας ανάγκασε να τηρήσουμε «σιγή ιχθύος». λατρευτικά κομμάτια. που βρίσκεται αυτή τη στιγμή ως λάφυρο του B΄ Παγκοσμίου Πολέμου.. H IPINA Aντνοβα. σπαθιά. το 1945.

Συνέχεια απ την 15η σελίδα το 1961.. Eπίσης. — Στο Kοινοβούλιο ετοιμάζεται ένα σχέδιο ν μου το οποίο θα αφορά στα δικαιώματα ιδιοκτησίας των έργων τέχνης που μεταφέρθηκαν στη Pωσία. εκκρεμεί ακ μη το θέμα των έργων που κατέληξαν σε ιδιώτες και δεν μας επιστράφηκαν ποτέ. Oσον αφορά εμένα. Σε αυτ το σημείο οφείλουμε να επισημάνουμε τι οι Σύμμαχοι γνώριζαν τα πάντα. Σκεφτείτε τι η συλλογή της Δρέσδης ήταν κρυμμένη σε είκοσι διαφορετικά σημεία! — Yπολγισε ποτέ κανείς. τίθεται το εξής ερώτημα: Σε ποι ν ανήκουν τελικά λα αυτά. λγου χάρη ενς χρυσού δοχείου βάρους 600 γραμμαρίων. — Oχι. μπορώ να πω: H Pωσία δεν χρωστά τίποτα σε κανέναν. εμείς δεν έχουμε κατασκευάσει κανένα αντίγραφο. βρισκ μασταν σε περίοδο πολέμου. πως αν δεν επιστραφεί ο θησαυρς στη Γερμανία. 16 H KAΘHMEPINH . Aπ το 1955 έως το 1960 η Σοβιετική Eνωση απέδωσε σε άλλα κράτη. ποτέ μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει ένας τέτοιος υπολογισμ ς. μονομερώς. Σήμερα.. Yπάρχουν σχετικά έγγραφα. δεν υπάρχει πια η χώρα στην οποία η ύπαρξη του θησαυρού εθεωρείτο μυστικ . Tην απάντηση θα τη δώσουν οι πολιτικοί.KYPIAKH 21 MAΪOY 1995 2 . απ το Σοβιετικ Στρατ . πολλές αντιγραφές έγιναν απ τους Γερμανούς. Oμως. — Nαι. αποδείξεις τι κάποια έργα κατέληξαν σε ιδιωτικές συλλογές ακμη και στη Pωσία. Tα έργα κατέληξαν σε κρατικά μουσεία. απ τους Γερμανούς ειδικούς. πσα έργα τέχνης «άρπαξε» ο Kκκινος Στρατς απ την Eυρώπη μετά τον τερματισμ του B’ Παγκοσμίου Πολέμου. μως. θα γίνει κάποια έκθεση εκεί. Tώρα αρχίζουμε να σκεπτ μαστε να κάνουμε κάτι τέτοιο.. Δεν υφίσταται πια η EΣΣΔ. παραμένει άλυτο το ζήτημα των αποζημιώσεων για τις καταστροφές που προκάλεσαν οι Nαζί στην πολιτιστική κληρονομιά της Σοβιετικής Eνωσης: Στον π λεμο καταστράφηκαν 420 μουσεία. — Oχι. τι έχουν κατασκευαστεί αντίγραφα των πιο πολύτιμων αντικειμένων. πέραν κάθε αμφιβολίας. δεν απασχολεί εμάς τους ειδικούς της τέχνης. αλλά τα κρούσματα εκεί είναι ελάχιστα. — Oχι. — Yπάρχουν πολλοί που υποπτεύουν.. περισ τερα απ ενάμισι εκατομμύρια έργα τέχνης. πολλά μυστικά δεν είναι πια μυστικά. H αυθεντικ τητα του θησαυρού του Σλήμαν διαπιστώθηκε. πως. Aλλωστε. πως και απ Aμερικανούς. 1 Kαταγραφή των κλεμμένων έργων — Yπάρχουν. Oμως. — Σε ποι σημείο βρίσκονται οι σχετικές διαπραγματεύσεις για την επιστροφή του θησαυρού στη Γερμανία.. δεν πρ κειται να γίνει καμιά έκθεση στο εξωτερικ μέχρις του λυθεί δικαστικώς το ζήτημα. απ τον προκάτοχ μου στο Mουσείο Πούσκιν. Yπάρχουν και άλλα. Bρετανούς και Eλληνες. πριν απ το 1945. τους καλύτερους στον κ σμο. — Aναφέρθηκε. Aντιθέτως. Γνώριζαν λα σα είχαν μεταφερθεί απ τη Γερμανία.. κυρίως κατά τα έτη 1945 και 1946.

Mουσείο Προϊστορίας και Πρωτοϊστορίας του Bερολίνου. 4.). Kέντρο: Xρυσ ενώτιο της πρώιμης Eποχής του Xαλκού.X.X. Tροία II (περί το 2600-2200 π. Δεξιά: Xρυσή περνη της πρώιμης Eποχής του Xαλκού.). Aντίγραφο του χρυσού διαδήματος που ανήκει κι αυτ στο Θησαυρ του Πριάμου. 4 KYPIAKH 21 MAΪOY 1995 . Aντίγραφο στο Mουσείο Προϊστορίας και Πρωτοϊστορίας του Bερολίνου.3 1. Xρυσ διάδημα που ανήκει κι αυτ στο Θησαυρ του Πριάμου. Tροία II-V (περί το 2600-1800 π.). Aντίγραφο στο Mουσείο Προϊστορίας και Πρωτοϊστορίας του Bερολίνου. Aντίγραφα στο Mουσείο Προϊστορίας και Πρωτοϊστορίας του Bερολίνου. Xρυσά ενώτια απ το Θησαυρ του Πριάμου. Aπ αριστερά: Xρυσή περνη της πρώιμης Eποχής του Xαλκού.H KAΘHMEPINH 17 . Tροία II-III (περί το 2600-2050 π. 3.X. 2.

X.Σ. Tο 1957. H λη διαδικασία συνοδευταν απ λεπτομερή καταγραφή των έργων.5 εκατομμύριο αντικείμενα και 500 κουτιά αρχαιολογικού υλικού.). η Eπιτροπή Λαφύρων του Kκκινου Στρατού έδωσε εντολή για τη μεταφορά τους στη Σοβιετική Eνωση. Tα παλαιτερα έργα τέχνης είναι θησαυροί απ την Tροία (ανασκαφές του Σλήμαν). ασημένια και άλλα αντικείμενα» απ το μουσείο für Vor und Frühgeschichte του Bερολίνου: «Πρκειται κυρίως για γυναικεία κοσμήματα και μικρά αγγεία. H άφιξη του φορτίου που αποτελείτο απ επτά συνολικά κιβώτια. γλυπτά. H επιλογή των έργων γινταν απ βαθμοφρους του στρατού που ήταν ταυτχρονα και εμπειρογνώμονες της τέχνης. το Kτμπους (6ος αιώνας π. με τη Συνθήκη Kαλών Σχέσεων που υπογράφηκε ανάμεσα στη Σοβιετική Eνωση και τη Γερμανία. Δύο μήνες μετά το τέλος του πολέμου. συσκευάστηκαν και αποστάλησαν με τρένα και αεροπλάνα στη Mσχα. Mε ταχύτατες διαδικασίες περισστερα απ δύο εκατομμύρια έργα τέχνης που περιλάμβαναν πίνακες ζωγραφικής. Eτσι ήρθε στο φως και η τύχη των αρχαιολογικών ευρημάτων της Tροίας. έγγραφα και βιβλία. Pενουάρ. Mονέ.Kμπας. Πολλά απ αυτά τα ντοκουμέντα έχουν έρθει στη δημοσιτητα. Tο σχετικ έγγραφο. Aνάμεσά τους. που έφυγαν απ τη ναζιστική Γερμανία. φυλαγμένο σε ένα αντιαεροπορικ καταφύγιο στον Zωολογικ Kήπο. καθώς και απ το Eμπερσβαλντ (6ος αιώνας π. Γκγια. αποτελεί την απδειξη τι ο Θησαυρς του Πριάμου μεταφέρθηκε στη Mσχα απ τα σοβιετικά στρατεύματα. σε μια χειρονομία καλής θέλησης της EΣΣΔ προς την Aνατολική Γερμανία. ανάμεσά τους και εκείνα που αφορούν τον Θησαυρ του Πριάμου. Aντίγραφα των καταλγων συνδευαν τις αποστολές μέχρι τον προορισμ τους. Mε αυτή την αφορμή το . –ιστορικοί. H συμφωνία περιέλαβε τον Bωμ της Περγάμου που επέστρεψε στο Bερολίνο μαζί με 1. Aλλα έγγραφα και αξιπιστες πηγές μαρτυρούν τι απ ττε παρέμεινε στις αποθήκες του Mουσείου Πούσκιν. πίνακες των Nτεγκά. τον ταγματάρχη A. ο ακριβής αριθμς και το είδος των οποίων είχε αρχίσει να αποκαλύπτεται σταδιακά. αρχαιολο- γικά ευρήματα. πως συνέβη και με εκατομμύρια άλλα ανεκτίμητα έργα τέχνης.KYPIAKH 21 MAΪOY 1995 Oι τελευταίες συρράξεις του B΄ Παγκοσμίου Πολέμου βρήκαν τον Θησαυρ του Πριάμου στο Bερολίνο. Eλ Γκρέκο.X.) και τέλος απ το Xολμ κοντά στη Δρέσδη (11ος αιώνας μ. αποφασίστηκε η επιστροφή των έργων τέχνης που είχαν παρθεί απ τα δικά της εδάφη μετά τον πλεμο. μαζί με πολλά άλλα έργα τέχνης. Tων Kωνσταντίν Aκίνσα Γκριγκρι Kοζλφ Iστορικών Tέχνης O ΘHΣAYPOΣ του Πριάμου έμελλε να ενταχθεί στους «αγνοουμένους» του B΄ Παγκοσμίου Πολέμου και να μείνει θαμμένος για πενήντα χρνια χι πλέον στα ερείπια της Tροίας αλλά σε μια αποθήκη στη Mσχα. επιβεβαιώθηκε γραπτώς απ τον αξιωματικ συνοδείας. άρχισαν να αρθρογραφούν σε περιοδικά και εφημερίδες της Δύσης. αποκαλύπτοντας συνεχώς νέα στοιχεία για έργα τέχνης που φυγαδεύτηκαν στη διάρκεια του B΄ Παγκοσμίου Πολέμου στην ττε Σοβιετική Eνωση.X. 18 H KAΘHMEPINH . ανέκυψε το ζήτημα να επιστραφούν τα φυλαγμένα σε διάφορα σοβιετικά μουσεία και ιδρύματα «λάφυρα».)». Mε τον τίτλο «Συνοπτική περιγραφή μουσειακών αντικειμένων αξίας που αποστέλλονται αεροπορικώς στη Mσχα» και ημερομηνία 17 Iουνίου 1945. σημειώνονται τρία κιβώτια με «χρυσά. H μοίρα σων έργων επέζησαν απ τους βομβαρδισμούς ήταν κοινή.Aπ το Bερολίνο στη Mσχα Πώς τα αρχαιολογικά ευρήματα της Tροίας έγιναν λάφυρα του Kκκινου Στρατού και φυγαδεύτηκαν στη Σοβιετική Eνωση Oι ιστορικοί τέχνης Kονσταντίν Aκίνσα (αριστερά) και Γκριγκρι Kοζλφ (δεξιά). καλλιτέχνες και συντηρητές. H αποκάλυψη αυτή υπήρξε μοιραία για την καριέρα τους: έχασαν τη δουλειά τους! Ωστσο. Kουμπέ. Σεζάν. αυτοί που ανακάλυψαν τον θησαυρ. Aυτή η λαφυραγωγία υψηλής αισθητικής είχε οργανωθεί άψογα. με ημερομηνία 9 Iουλίου 1945. Στις αρχές της δεκαετίας μας. μέσα απ τα επίσημα αρχεία του πάλαι ποτέ σοβιετικού κράτους.

άλλα εξαφανίστηκαν και ορισμένα πωλήθηκαν στη Δύση απ σοβιετικούς πολιτικούς πρσφυγες. Aπ το Mουσείο Πούσκιν δθηκε ένα έγγραφο με τίτλο «Kατάλογος των πολυτιμτερων δημιουργιών τέχνης και πολιτισμού των Eιδικών Aποθηκών που φυλάσσονται στο κρατικ Mουσείο Kαλών Tεχνών Πούσκιν» Hταν υπογραμμένο απ τον εφορο N. Kι σο για την επιστροφή των πολιτισμικών τροπαίων στους προκατχους. της οποίας. Γιατί πολλά άλλα έργα φυγαδεύθηκαν ανεπίσημα. θησαυρούς απ την Tροία (ανασκαφές του Σλήμαν)».σοβιετικ υπουργείο Πολιτισμού είχε ζητήσει αναλυτικούς καταλγους απ λα τα μουσεία και ιδρύματα της επικράτειας που είχαν παρακαταθήκες με λάφυρα του πολέμου. τις «Kαταστροφές του Πολέμου» του Γκγια και κομμάτια απ την περίφημη συλλογή Kένινγκς. ο οποίος περιγράφεται αναλυτικά απ τον Eλίασμπεργκ σε ένα άλλο έγγραφο: «Eξαιρετικής αξίας και μοναδικτητας είναι αρχαιολογικά συμπλέγματα πως ο αποκαλούμενος Mέγας Tρωικς Θησαυρς («Θησαυρς του Πριάμου») και άλλοι τρωικοί θησαυροί που ανεσκάφησαν απ τον E. Eλίασμπεργκ. Xαμένα αριστουργήματα Eνα τυπικ έγγραφο μεταφοράς πιστοποιεί τη συσκευασία και φρτωση εξοπλισμού και υλικών. Aπ εκείνα που δθηκαν προς φύλαξη σε μουσεία και λοιπά ιδρύματα. που απεστάλησαν απ το Λάιπζιγκ στη Στρατιωτική Aκαδημία της Mσχας. κυρίως «γυναικεία κοσμήματα και μικρά αγγεία. Σλήμαν και διατηρούντο άλλοτε στο Mουσείο του Bερολίνου».  Aπανθίσματα απ άρθρα των Kωνσταντίν Aκίνσα και Γκριγκρι Kοζλφ στο περιοδικ «Artnews». βιομηχανικού εξοπλισμού και θησαυρών της τέχνης εδικαιολογείτο απ τους Σοβιετικούς με την επίκληση της μαζικής καταστροφής και λεηλασίας της χώρας τους απ το γερμανικ στρατ.776 λιθογραφίες. σε αυτή την περίπτωση «αλουμινένιων κλινών και αντικειμένων καλλιτεχνικής αξίας» μαζί. άλλα καταστράφηκαν απ κακή αποθήκευση και αδυναμία σωστής συντήρησης. οι απψεις διχάζονται.. σημειωτέον. Oταν το 1957 ζητήθηκε απ κάθε μουσείο απαρίθμηση του πολύτιμου περιεχομένου των αποθηκών του. συμπεριλαμβανομένης εκείνης του Xίτλερ. που ένας Γερμανς στρατιώτης πήρε απ κάποιο γαλλικ πύργο το καλοκαίρι του ’40. Tουλάχιστον ο Θησαυρς του Πριάμου ευτύχησε να περισωθεί. μιλά για τρία κιβώτια με χρυσά. πως τα πορσελάνινα ανάγλυφα πορτραίτα του Mεγάλου Nαπολέοντα και της Iωσηφίνας. (Aριστερά:) Tο έγγραφο που επιβεβαιώνει την άφιξη του φορτίου στη Mσχα. (Eπάνω αριστερά:) H «συνοπτική περιγραφή πολύτιμων αντικειμένων που στέλνονται αεροπορικώς στη Mσχα».H KAΘHMEPINH 19 . (Δεξιά:) O Θησαυρς του Πριάμου φυλάχθηκε στο Mουσείο Πούσκιν. στις 9 Iουλίου 1945.015 λιθογραφίες απ ιδιωτικές συλλογές. το Eρμιτάζ κατέγραψε 180 πίνακες απ 31 ιδιωτικές συλλογές. ο έφορος του οποίου. Mεταξύ άλλων ανέφερε και τον «Mεγάλο Tρωικ Θησαυρ». καθώς και ένα μεγάλο αριθμ έργων με άγνωστη προέλευση: 873 πίνακες. ένας Pώσσος έφερε στη Mσχα και στις αρχές του ’60 εντάχθηκαν στη φημισμένη ιδιωτική συλλογή του Bίκτορ Mαγκίτς. ασημένια και άλλα αντικείμενα. Aργτερα ορισμένα κομμάτια της συλλογής αυτής πήραν λαθραία το δρμο για τις αγορές της Δύσης. H αρπαγή στρατιωτικού υλικού. Γιατί τα λάφυρα αυτά της τέχνης θεωρούνται μια αποζημίωση χι μνο για τις ζημιές του πολέμου αλλά και για τα έργα που τα ναζιστικά στρατεύματα άρπαξαν απ τη Pωσία και τώρα έχουν χαθεί μεταξύ μουσείων και ιδιωτικών συλλογών. Tα ντοκουμέντα αποδεικνύουν την πορεία του Θησαυρού του Πριάμου απ τον αντιαεροπορικ πύργο του Zωολογικού Kήπου του Bερολίνου μέχρι το Mουσείο Πούσκιν. κρυμμένα σε αποσκευές στρατιωτικών και κατέληξαν σε σοβιετικές ιδιωτικές συλλογές. N. Πολλά αντικείμενα ήταν προϊντα λεηλασιών του γερμανικού στρατού στα κατεχμενα εδάφη της Eυρώπης. η οποία προήλθε απ μουσείο του Pτερνταμ. Eλίασμπεργκ και έφερε ημερομηνία 28 Mαρτίου 1957. το Eρμιτάζ είχε στην κατοχή του 44 σκίτσα των Γκγια και Nτομιέ. Eκτς απ την περίφημη «Πλατεία Oμονοίας» του Nτεγκά. 15. ένθεν και ένθεν του Aτλαντικού.. που μετά τον πλεμο εμπλουτίστηκε τσο. το μεγαλύτερο μέρος έχει σήμερα κλαπεί. 244 δυτικοευρωπαϊκά γλυπτά. KYPIAKH 21 MAΪOY 1995 . ώστε να απαριθμεί στους καταλγους του 16 πίνακες και 4. και άλλους 547 άγνωστης προέλευσης. συνέταξε την 1η Σεπτεμβρίου 1956 μια περιγραφή. Aλλα κατέληξαν στο μουσείο Πούσκιν. ανεξάρτητα απ τα πολιτικά οφέλη που θα μπορούσαν να προκύψουν. Oι κατάλογοι με τα λάφυρα της τέχνης που φυλάγονται επί μισ αιώνα στη Σοβιετική Eνωση μιλούν για συλλογές ασύλληπτης καλλιτεχνικής αξίας. με τον χαρακτηρισμ «ιδιαίτερης αξίας και μοναδικτητας αρχαιολογικά σύνολα».

με τελικ προορισμ την Aθήνα. H αναγκαία κρατική πράξη θα υπο- . Eκπαιδεύσεως.000 δρχ. δεν περιλαμβάνονται τα εκ πολυτίμων μετάλλων.000 δρχ.X. κατοίκου Παρισίων. Kαθηγητή του Πανεπιστημίου Aθηνών H OΛH περίπτωση είναι γνωστή σε λη της την εξέλιξη. χρυσών φράγκων και δραχμών. Στο χορ των διεκδικήσεων έχει μπει τώρα χι μνο η Tουρκία.. Eν τω μεταξύ. Göres). σύμφωνα με την οποία φειλε να καταβάλει αποζημίωση ύψους 10. που είχε εξαγάγει ο Σλήμαν απ την Tροία. O ανασκαφέας της Tροίας συμφώνησε με το νέο εν Aθήναις πρέσβη της Yψηλής Πύλης. πληρωτέων εντς τριών μηνών. β). O θησαυρς του Πριάμου και τα ευρήματα απ ευγενή και άλλα μέταλλα του Eρρίκου Σλήμαν στην Tροία-Hissarlik εξήχθησαν και μετεφέρθησαν παράνομα.000 φράγκων δεύτερης αλλαγής της 1/ 13 Aπρ.KYPIAKH 21 MAΪOY 1995 16ην Iανουαρίου 1874– να επιτραπεί η εξ Eλλάδος εξαγωγή.Θησαυρς υπ διεκδίκησιν Γερμανοί. 1875 δι’ εκδιδομένης επιταγής του κ. κατπιν αιτήσεως του Eρρίκου Σλήμαν προς το υπουργείο Eκκλησιαστικών και Δημ. και τοις μετρητοίς 6.000. Aριστερά: η κ. O Ernst Meyer. Tροία II-III (περίπου 2600-2050 π. Oι ενδιαφερμενοι των μουσείων είναι αυτοί που δίνουν τη μεγαλύτερη μάχη: οι μεν για να κρατήσουν το θησαυρ.. τα οποία περιλαμβάνονται στον Θησαυρ A. μετά την απφαση του δικαστηρίου. Σλήμαν επ’ ονματί μου. H τουρκική πληρωμή H τελική πράξη στην λη διαμάχη μεταξύ Σλήμαν και οθωμανικής κυ- Xρυσά εξαρτήματα περιδεραίου.). αλλά και η Aγγλία! Tου Γεωργίου Στυλ. θαυμάζουν τα αγγεία και τα κοσμήματα του θησαυρού. Bλαδίμηρος Tολσίκοφ. συμφώνως προς το Nμο περί αρχαιοτήτων. βιογράφος του Σλήμαν. ως έγγιστα. οι δε για να τον πάρουν πίσω. Pώσοι. τον περιώνυμο Φωτιάδη-μπέη και κατέβαλε αποζημίωση ύψους 50. Emil Erlanger.000 δρχ. Iρίνα Aντνοβα. κατά το οποίο ο Φωτιάδης-μπέης δέχεται την 13ην Aπριλίου 1875 με σχετική απδειξη: «Eλαβα σήμερον απ τον Eρρίκο Σλήμαν : α) 22. οι Tούρκοι αντέδρασαν αμέσως διά της διπλωματικής και δικαστικής οδού. βέρνησης εγράφη τον Aπρίλιο του 1875. Σ’ αυτά. βεβαίως. Kαλλιφρονά προς τον διευθυντή του τελωνείου Πειραιώς –κοινοποιήθηκε στον ίδιο την 20 H KAΘHMEPINH . πηλού και χαλκού.000 χρυσών φράγκων. στο Mουσείο Πούσκιν (Φωτο: B. Mετά τη δημοσίευση του πρώτου άρθρου του Σλήμαν. Tούρκοι αλλά και Aγγλοι ερίζουν για την απκτηση των πολύτιμων αρχαιολογικών ευρημάτων Aπ δεξιά: Mιχαήλ Tρέιστερ. δημοσίευσε το έγγραφο το υπογραφέν υπ των δύο ανδρών. Πρώιμη Eποχή του Xαλκού. 249 της 6ης Φεβρουαρίου 1875 ύψους 16. 30. με οπισθογράφησιν επ’ ονματί μου εις επιταγήν της Eθνικής Tραπέζης υπ’ αριθ. μέσω Eρμουπλεως Σύρου στον Πειραιά. H ελληνική κυβέρνηση δεν απεδέχθη την υπ ρους προσφορά των συλλογών Σλήμαν και άρχισε η λη διαδικασία της αντιδικίας αρχαιολγου και οθωμανικής κυβέρνησης στα δικαστήρια των Aθηνών. λων των αντικειμένων εκ λίθου. Aντίγραφο που βρίσκεται στο Mουσείο Προϊστορίας και Πρωτοϊστορίας των Kρατικών Mουσείων Bερολίνου. την οικία του αρχαιολγου (Iούνιος 1873). εδθη άδεια εκ μέρους του υπουργού Δ. διά του κ. Kορρέ A ρχαιολγου. Kλάους Γκλντμαν και Xέρμαν Mπορν.

με το επιχείρημα τι. KYPIAKH 21 MAΪOY 1995 . οι Tούρκοι χρησιμοποιούν Δούρειους Iππους για την απκτηση του θησαυρού. επί του προκειμένου Pώσοι. ελληνική αντιπροσωπεία επισκέφθη το Mουσείο Πούσκιν· οι επιστήμονες μελέτησαν τον πολύτιμο θησαυρ. Aρα. ήδη κατά το τέλος του B΄ Παγκοσμίου Πολέμου ή αμέσως μετά. δηλαδή ευθύς μετά την επανένωση των δύο Γερμανιών. διτι το αντιαεροπορικ καταφύγιο στον Zωολογικ Kήπο του Bερολίνου προεβλέπετο τι θα ανήκε στη βρετανική ζώνη κατοχής. περίπου. με τα αποκαλυ- πτμενα απ το Pώσικο Aρχείο Tέχνης και Λογοτεχνίας της Mσχας στοιχεία. αλλά και οι εμπλεκμενες χώρες στη διαμάχη για την τελική αναγνώριση του νμιμου ιδιοκτήτη των θησαυρών της Tροίας στο σύνολ τους. Kozlov και Konst. δεν τους ανήκει πλέον. για να εκπληρωθεί η επιθυμία του Eρρίκου Σλήμαν. οι οποίοι είναι και επιστήμονες και δημοσιογράφοι. την επιστροφή απ τη Pωσία στην πρώην Aνατ. Πρσφατες εξελίξεις γύρω απ το θέμα συνδέονται με την επίσκεψη της κ. OI Pώσοι αρμδιοι αναγνωρίζουν αυτές τις δυσκολίες και είναι σαφές τι η έλευση της έκθεσης εμφανίζεται ως. Akinsa δημιουργούν νέα επιπλοκή. στην Eλλάδα και μετά σε άλλες χώρες. υπάρχει και το γενικτερο θέμα να έχουν απομακρυνθεί απ την κατεχμενη Γερμανία. γιατί δεν συμφωνεί κανείς με τη μυστικτητα που ίσχυε». το Iλίου Mέλαθρον. πως επιδιώκουν οι Pώσοι. διτι. πως υπσχονται. των Gr. Πάντως. πιθανν. παραθέτοντας φωτοτυπίες άρθρων απ περιοδικά και εφημερίδες. που συνυπογράφησαν υπ των δύο ανδρών και παρεδθησαν εις τον Φωτιάδην-μπέην. H τουρκική κυβέρνηση διά μιας Aide Mémoire της 16ης Mαΐου 1991 ζητεί διά της εν Bννη πρεσβείας της απ τη γερμανική κυβέρνηση την επιστροφή συλλήβδην των εν Pωσία ευρισκομένων αντικειμένων του θησαυρού του Πριάμου. διαχωρισταί και ψήφοι απ τα περιδέραια του θησαυρού. ώστε να μπορεί να αποστείλει το Mουσείο Πούσκιν την έκθεση με τους θησαυρούς της Tροίας πρώτα. Φωτογραφία απ τον «Aτλαντα» του 1874 (πίν. σε αυτές τις περιπτώσεις. σφηκωτήρες. πλην μως. Πρέπει να σημειωθεί τι οι υπεύθυνοι για τη μελέτη και τη συντήρηση των θησαυρών της Tροίας στα μουσεία Πούσκιν και Eρμιτάζ εις ουδεμίαν συμπλήρωση. Ως γνωστν. έργα τέχνης που είχαν συγκεντρωθεί απ τους Γερμανούς απ λη την κατακτηθείσα Eυρώπη και να έχουν πάρει την άγουσα προς τις τέσσερις νικήτριες χώρες. οπτε τα πράγματα. Aγγλική διεκδίκηση Oι έρευνες. τι ο θησαυρς του Πριάμου παρεδθη στους Pώσους υπ τον διευθυντή του Mουσείου καθηγητή δρ Γ. O Kultursenator του Bερολίνου Roloff-Momin υποστήριξε τι κατά το διεθνές δίκαιο ο θησαυρς ανήκει –εκτς πάσης αμφιβολίας. δηλαδή να σεβασθούν η Γερμανία και οι άλλες χώρες την απφαση του ρωσικού Kοινοβουλίου. O υπουργς ανέλαβε ενεργ συμμετοχή και επέτυχε να προλειάνει ουσιαστικά το έδαφος για τη μεταφορά των θησαυρών της Tροίας για έκθεση στην Aθήνα. H Tουρκία απαιτεί αορίστως και την επιστροφήν του βωμού του Δις της Περγάμου. Aυτ είναι το λεπτ σημείο του λου θέματος και ομολογείται τι θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να επιτευχθεί αυτή η απ άλλες ενδιαφερμε- Eνώτια. χωρίς να αναγραφεί το τοις πάσιν γνωστ γεγονς τι ο Eρρίκος Σλήμαν είχε αποπληρώσει στους Tούρκους τον υπ νμιμον κατοχήν του πλέον θησαυρν. ήδη απ το τέλος του 1990. αδύνατη. για να αποδοθούν στους νμιμους ιδιοκτήτες η τους νμιμους κληρονμους των. επειδή δεν έχει διευκρινισθεί τελεσιδίκως το θέμα του νμιμου κατχου των θησαυρών μετά τη λήξη του B΄ Παγκοσμίου Πολέμου. στην οικία του Eρρίκου Σλήμαν. Γερμανία αναρίθμητων έργων τέχνης και αρχειακού υλικού. ως και εις ουδεμίαν αρχαιομετρικήν εξέτασιν και αυτ. βελτίωση. είναι. Akinsha τι οι θησαυροί της Tροίας ευρίσκονται στη Mσχα· η επιβεβαίωση εκ μέρους του Pώσου προέδρου Mπρις Γιέλτσιν τι παραμένουν στο Mουσείο Πούσκιν· η διαβεβαίωση τι η πρώτη έκθεση μετά την επανέκθεση του θησαυρού στο Mουσείο Πούσκιν και στο Eρμιτάζ θα γίνει στην Aθήνα. H γερμανική κυβέρνηση καθώς και το πρωσσικ Iδρυμα Πολιτισμού του Bερολίνου. τελείως. δεν θεωρούν τι τους επιτρέπεται να προβούν σε οποιαδήποτε επέμβαση. δεν είναι δυνατν να αποφασίζουν άλλοι. H Iρίνα Aντνοβα τνισε στις ομιλίες και τις συνεντεύξεις της τις καταστροφές μνημείων και έργων τέχνης στην πατρίδα της κατά τον B’ Παγκσμιο Πλεμο. διευθύντριας του Mουσείου Πούσκιν. οι έρευνες για την ανεύρεση του δωματίου του ήλεκτρου έχουν αρχίσει απ πολλά χρνια στην πρώην Aνατ. είναι εξαιρετικά πολύπλοκα. μια και οι Σοβιετικοί επέστρεψαν ήδη τρομακτικά μεγάλο αριθμ έργων τέχνης στην πρώην Aνατ. Oύνφερτσάκτ και τι ετοιμάζεται νομοθετική ρύθμιση του θέματος για έγκριση απ τη Bουλή της Mσχας. προβάλλοντας την απαίτηση να τους επιστραφούν οι θησαυροί της Tροίας. Σ’ αυτ προεβλέπετο η επιστροφή παρανμως απομακρυνθέντων έργων τέχνης η άλλου υλικού πολιτιστικής κληρονομιάς απ τις δύο χώρες. οπτε υπεγράφη Σύμφωνο Φιλίας μεταξύ Σοβιετικής Eνωσης και Γερμανίας. Iρίνα Aντνοβα. έχει ως στχο να αναγνωρισθεί ο νμος της ρωσικής Δούμας διεθνώς. 196). νες χώρες αναγνώριση ισχύος του νέου ρωσικού νμου.Pώσων Tα γεγοντα κατά την τρέχουσα δεκαετία είναι γνωστά: η αποκάλυψη απ τους Gr. αποσιωπώντας το γεγονς τι επεζήτησαν και απεδέχθησαν την αποπληρωμήν του αρπαγέντος θησαυρού. άρα. να διαφυλαχθούν πως και κατά την 50ετία που πέρασε και να αποδοθούν λα αυτά τα έργα στο κοιν για να τα χαρεί. για την αποστολή της έκθεσης σε περιοδεία ανά τον κσμον. χωρίς να υπάρχει κίνδυνος κατάσχεσης του θησαυρού. υπ την προϋπθεση τι θα επιστραφούν λα τα έργα τέχνης που απομακρύνθηκαν απ τη Pωσία κατά το B΄ Παγκσμιο Πλεμο. με ένα και μνο επιχείρημα: το γεγονς τι ο θησαυρς προέρχεται απ εδάφη της Tουρκίας. ως και τα χάλκινα και αργυρά αντικείμενα του Eρμιτάζ στην Aγία Πετρούπολη. Kozlov και K.στο Bερολίνο. πάντως. Θάνο Mικρούτσικο.γραφεί το ταχύτερον δυνατν». H διαμάχη Γερμανών . κακώς έσπευσαν να προελάσουν ττε ο Σοβιετικοί και να φροντίσουν να το εκκενώσουν απ τους καλλιτεχνικούς και άλλους θησαυρούς του. Aυτή η νομοθετική ρύθμιση. Oι Pώσοι εζήτησαν ιδιαιτέρως την επιστροφή του δωματίου του ήλεκτρου απ τα θερινά ανάκτορα της Πετρουπλεως. Σήμερα. που ίσως εκμεταλλευθούν οι Bρετανοί («Observer» 24/4/1995). Eξ αυτού προκύπτει τι ο Σλήμαν απέβη νμιμος κύριος των ευρημάτων 1871-1873 που είχε παραλάβει λάθρα εις Aθήνας και η τουρκική πλευρά οφείλει να παρουσιάσει εκ των αρχείων της τα σχετικά ντοκουμέντα. Πρσφατα. χωρίς αποτέλεσμα. το υπουργείο Eξωτερικών της Γερμανίας. στην Aθήνα για διαλέξεις και συνομιλίες με τον υπουργ Πολιτισμού κ. Γερμανία. Nομοθετική ρύθμιση Eνδιαφέρον παρουσιάζει και η θέση που έχουν λάβει οι διάφοροι επιστήμονες. Tο μυθικ εύρημα θα εκτίθεται εκεί. αν μη. ως προϋπθεση για την εκ μέρους των. Tο ιδικ μου συμπέρασμα. σε αιώνια και αδιαίρετη κατοχή του γερμανικού έθνους. συντήρηση των πάσης φύσεως αντικειμένων προέβησαν. τη μετπη με το τέθριππον του Hλίου και ζητεί πληροφρηση διά στοιχεία που κατέχει. διρθωση. πιθανή επιστροφή του θησαυρού του Πριάμου. να γίνει κάθε αναγκαίος διακανονισμς μεταξύ των δύο κρατών και να συγκεντρωθούν τυχν ευρισκμενα σε πρώην σοβιετικές δημοκρατίες λοιπά έργα τέχνης. αφού οι θησαυροί της Tροίας ανήκουν στο Mουσείο του Bερολίνου. Γερμανία.H KAΘHMEPINH 21 . Tο ουσιαστικ θέμα κατ’ αυτή την περίοδο ήταν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Γερμανίας και Pωσίας. στο πλαίσιο της επιστημονικής δεοντολογίας που κινούνται. ώστε «να παραμείνει στη Pωσία το δικαίωμα της ιδιοκτησίας των έργων. να επιστραφεί στο Mουσείο Προϊστορίας και Πρωτοϊστορίας του Bερολίνου το σύνολο των θησαυρών της Tροίας.

αφού βρέθηκε με κατεστραμμένα τα νήματα που συγκρατούσαν τις χρυσές ψήφους. O Aνατολικογερμανς Bλφγκανγκ Kούκενμπουργκ με τις 32 διαφορετικού τύπου ψήφους του μεγάλου περιδεραίου. Oλοκληρωμένο το μεγάλο περιδέραιο. Eπιδιώκει να το ανασυνθέσει. Oι 32 ειδών διαφορετικές χρυσές ψήφοι (πέρλες) που αποτελούν το μεγάλο περιδέραιο του θησαυρού. πως το ανασυνέθεσε ο Aνατολικογερμανς Bλφγκανγκ Kούκενμπουργκ. μαζί με άλλα κοσμήματα απ τον επονομαζμενο θησαυρ A΄.KYPIAKH 21 MAΪOY 1995 4 . 3 1 2 22 H KAΘHMEPINH .1. 3. 4. πως βρέθηκαν σε ένα μεγάλο ασημένιο αγγείο. Oι ψήφοι του μεγάλου περιδεραίου. Tα νήματα που συνέδεαν αυτές τις χιλιάδες μικρές ψήφους προφανώς είχαν καταστραφεί με την πάροδο των αιώνων ή προέρχονται απ υλικ χρυσοχου. 2.

φορώντας το μεγάλο περιδέραιο. το βλέμμα του πέφτει κατ’ αρχήν στο «μεγάλο διάδημα» απ τον γνωστ θησαυρ του Πριάμου. O Eρρίκος Σλήμαν είχε βρει αυτές τις χιλιάδες μικρές ψήφους (πέρλες) του περιδεραίου σ’ ένα μεγάλο αση- μένιο αγγείο.700 χρυσές ψήφοι διαφορετικής μορφής αποτελούν το διάσημο κσμημα Tου Bλφγκανγκ Kούκενμπουργκ Xρυσοχου KAΘΩΣ παρατηρεί κανείς τη γνωστή φωτογραφία της Σοφίας Σλήμαν. μαζί με άλλα κοσμήματα απ τον επονομαζμενο θησαυρ A.H KAΘHMEPINH 23 .H κρη του Bλφγκανγκ Kούκενμπουργκ. άλλες συρμάτινες και άλΣυνέχεια στην 24η σελίδα KYPIAKH 21 MAΪOY 1995 . Eίναι. Aμέσως μετά. O Σλήμαν είχε χαρακτηρίσει τις 8. που εμφανίζεται ως άλλη «Ωραία Eλένη» με τα κοσμήματα της Tροίας. στη μορφή και στην τεχνική κατασκευή τους. άλλες απ χυτ μέταλλο. H ανασύνθεση του μεγάλου περιδεραίου 8. Eτσι. το βλέμμα θα αιχμαλωτισθεί απ τα ενώτια και το περιδέραιο που καλύπτει το λαιμ της.700 μικρές ψήφους «Zierrathe». δεν είναι πλέον δυνατν να ανασυσταθεί οριστικά το συγκεκριμένο κσμημα με τη μορφή που είχε πριν απ τέσσερις χιλιάδες χρνια. Tα νήματα που συνέδεαν αυτές τις χιλιάδες μικρές ψήφους προφανώς είχαν κατασκευαστεί απ οργανική ύλη και διαλύθηκαν με την πάροδο των αιώνων. πολύ διαφορετικές. μοια σχεδν με τα σύγχρονά μας κοσμήματα. σήμερα.

H αισθητική άποψη πίστευε τι δεν έπαιζε ρλο σ’ αυτή τη διευθέτηση. Kι ακμη. M’ άλλα λγια. που έπρεπε να επιτελέσω με βάση τις πολύ καλές φωτογραφίες στο έργο «Aτλας τρωικών αρχαιοτήτων» του έτους 1874. Παρμοια μέθοδος είναι αποδεκτή ακμη και για την προϊστορική εποχή. Πετυχημένη αναμρφωση Για την ανάπλαση του κοσμήματος ξεκίνησα απ το γεγονς τι οι διατρήσεις των μικρών χρυσών ραβδιών πρέπει να ληφθούν υπ’ ψιν σ’ αυτή την αναμρφωση. O Σλήμαν είχε πιστέψει πως η άτακτη διευθέτηση είχε αποκλειστικ στχο τη διαφύλαξή τους απ απώλεια. καθώς επίσης και το έργο του  Hubert Schmidt «H συλλογή τρωικών αρχαιοτήτων του Eρρίκου Σλήμαν» (Bερολίνο 1902). Tο πρωττυπο βρίσκεται στο Mουσείο Πούσκιν της Mσχας. 696. Στο έργο του «Ilios» (1881) γράφει στη σελίδα 517: «Tα αντικείμενα υπ’ αριθ. Στη διάθεσή μου υπήρχαν απεικονίσεις και περιγραφές απ τα ακλουθα έργα του 24 H KAΘHMEPINH . Oι περισστερες. Σ’ αυτή την εργασία με βοήθησε ένα εκ των προτέρων καθορισμένο σχέδιο. H ανασύνθεση του περιδεραίου μπορεί να θεωρηθεί ως προσωπική λύση κι αυτ γιατί λα εξαρτώνται απ τους 32 τύπους ψήφων σε μια κατάληξη είκοσι νημάτων. 712–738». πλις και χώρα των Tρώων (1881). 766 αποτελούνται απ επίπεδα χρυσά ραβδάκια με μεγάλο αριθμ διατρήσεων απ τις οποίες χωρίς αμφιβολία περνούσαν νήματα με χρυσές ψήφους. 697 και 765.KYPIAKH 21 MAΪOY 1995 Eρρίκου Σλήμαν :  Aτλας τρωικών αρχαιοτήτων (Λειψία 1874). ταν μιλάει για τα τέσσερα διάτρητα χρυσά «ραβδάκια» που υπάρχουν στον θησαυρ A. το ποσοστ των επιμέρους ψήφων στο συνολικ αριθμ τους. Aυτή ήταν μια πολύ επίπονη εργασία. Ωστσο.. απ αυτές τις ψήφους κατασκευάστηκαν απ χρυσοχους εκείνης της προϊστορικής εποχής με την τεχνική της χυτεύσεως του μετάλλου. δεν φαίνεται να πιστεύει τα ίδια επτά χρνια αργτερα. Tελειώνοντας τις περιγραφές του συμπεραίνει: «Aπ’ αυτούς τους 25 σπάγγους με τα μικρά χρυσά αντικείμενα θα μπορούσαν να προέλθουν 14 μικρά περιδέραια». Oλες οι ψήφοι έχουν στη μέση μια μικρή στρογγυλή διάτρηση· σε ορισμένες απ’ αυτές τις πέρλες οι διατρήσεις είναι ελάχιστα μεγαλύτερες απ τα 4mm (στη διάμετρο). Aυτή η ερμηνεία του Σλήμαν δείχνει τι είχε κάνει σαφώς τη σκέψη για μια πιθανή διευθέτηση των χιλιάδων χρυσών ψήφων με παράλληλη χρήση των μικρών διάτρητων χρυσών «ραβδιών» σε ένα ή περισστερα κοσμήματα. του επονομαζμενου θησαυρού του Πριάμου. τι οι πολλές χιλιάδες των μικρών ψήφων έμπαιναν σε τάξη χάρις σ’ αυτές τις διατρήσεις. O Σλήμαν περιγράφει στο έργο του «Aτλας» (1874) τα διακοσμητικά στοιχεία των κοσμημάτων του θησαυρού του Πριάμου παραστατικά και διαφοροποιεί τις επιμέρους τεχνολογικές ιδιαιτερτητές τους. απ τα οποία κανένα δεν ήταν μοιο με το άλλο. τουλάχιστον κατά προσέγγιση. γιατί ένα τέτοιο εξάρτημα δεν περιλαμβανταν στα χρυσά αντικείμενα του θησαυρού. Mετά συγκέντρωσα τις μικρές ψήφους διαφορετικής μορφής σε 20 νήματα.. κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει. Tελικά δεν πρσθεσα πίσω απ το περιδέραιο ασφάλεια. Tο περιδέραιο περιπλέχθηκε τέσσερις φορές σε καννάβινο νήμα και συγκρατήθηκε με έναν κμπο. Tα επιμέρους νήματα με τις ψήφους διαμορφώθηκαν σε μια επαναλαμβανμενη διαδοχή και μπήκαν σε τάξη σύμφωνα με τις αισθητικές ανάγκες. μ’ έκανε να σκεφτώ τι το κσμημα που ήθελα να ανασυνθέσω έπρεπε να είχε είκοσι σειρές ψήφων. Φαντάστηκα. ή γιατί δεν επιδίωξε την αποκατάσταση του περιδεραίου επί των ημερών του. τι το συγκεκριμένο περιδέραιο είναι ισάξιο με τα άλλα παγκοσμίως γνωστά αντικείμενα αυτού του θησαυρού και μπορεί άνετα να ενταχθεί στο σύνολο του θησαυρού A της Tροίας. H χρήση μήτρας για τσο μικρά κομμάτια έχει διαπιστωθεί στην Tροία. ο Σλήμαν εκφράζει μια πρώτη σκέψη για νέα διευθέτηση των πολλών μερών που διακρίνει.O Aνατολικογερμανς Bλφγκανγκ Kούκενμπουργκ προσπαθεί να ανασυνθέσει ένα χρυσ διάδημα. που είναι 20. αφού μελέτησα προσεκτικά λες τις φωτογραφίες και τις περιγραφές γι’ αυτ το σύνολο των ευρημάτων– σες τουλάχιστον τέθηκαν στη διάθεσή μου– κατέληξα στο συμπέρασμα πως επρκειτο για ένα θαυμάσιο περιδέραιο εκείνης της εποχής. Tο γιατί δεν προχώρησε αυτές τις σκέψεις του. πάντως. Tα χρυσά ραβδάκια τοποθετήθηκαν στα δύο άκρα και στο κεντρικ τμήμα του περιδεραίου ως οδηγοί. στους πίνακες 207 και 208. Aπ την πρακτική σκοπιά της εργασίας μου γνώριζα τι έπρεπε να ξέρω. πως οι υπ’ αριθ. διακρίνονται δε μεταξύ τους 32 διαφορετικοί τύποι. λοιπν. . Iστορικές περιγραφές Ως χρυσοχος και ως διαμορφωτής κοσμημάτων. O αριθμς των οπών στα χρυσά ραβδάκια. H κατά σειρά διευθέτηση των ψήφων είναι άτακτη και χαώδης.  Iλιος. Πιστεύω τι πέτυχα τελικά να δώσω μορφή σ’ ένα άγνωστο κσμημα. Συνέχεια απ την 23η σελίδα λες με λεπτή εξαίρετη κοκκίδωση.

καθηγητή πανεπιστημίου Tίπιγκεν AΠO την Tροία προέρχονται ωρισμένα σύνολα. τον λγο έχει το διεθνές δίκαιο. κατά τον Δρα Ch.. γι’ αυτ.200 και πλέον χρνια. O Σλήμαν ήθελε να δωρίσει τα ευρήματα της Tροίας κατ’ αρχήν στην Eλλάδα. Δεν πρέπει να λησμονούμε.τι το ιδεώδες και κάποια στιγμή πρέπει να συζητηθεί το θέμα. καθώς είμαι ο νεώτερος ανασκαφέας της Tροίας. των λοιπών θησαυρών της Tροίας και πολλών άλλων ευρημάτων. Kαι λα αυτά σκηνοθετήθηκαν απ τον Σλήμαν με βάση τη φωτογραφία της νεαρής συζύγου του Σοφίας.X. Mε αυτή την εποχή πίστευε ο Σλήμαν τι μπορούσε να ταυτίσει την Tροία του Πριάμου· μως. Συνέχεια στην 26η σελίδα KYPIAKH 21 MAΪOY 1995 . Mετά τον πλεμο εξαφανίστηκε. θα ’θελα να πω τι δεν ήταν σωστ. Πρίαμος. σε 37 άλλα επιστημονικά ιδρύματα.H συλλογή είναι γνήσια Tα 259 πολύτιμα και μοναδικά τρωικά αντικείμενα έχουν παραμείνει έτσι πως ανασύρθηκαν απ τη γη Aποτύπωση των ανασκαμμένων τομέων στο λ φο Hissarlik (Tροία). η παραμονή τους σε διαφορετικά μουσεία δεν είναι . Λέξεις «κλειδιά» για τους ασχολούμενους με το θέμα είναι: Tροία. Tώρα βρίσκεται στη Mσχα.. τον έψαχναν στην Aμερική και ξαφνικά επιβεβαιώθηκε η ύπαρξή του στη Mσχα. έκανε λάθος κατά 1. τα σημαντικτερα ευρήματα του Σλήμαν να γίνουν προσιτά. Mε την ιδιτητα του ειδικού. O Σλήμαν δεν δώρισε ευρήματα της Tροίας μνο «στον γερμανικ λα σε αδιαίρετη διατήρηση».H KAΘHMEPINH 25 . έως το τέλος της φάσης II και. πριν ήταν στο Bερολίνο. οφείλεται. Δωρεές παντού. καθώς είναι άμεσα συνδεδεμένος με το Bερολίνο. καθώς οι αρχαιολγοι γνωρίζουν τι κάθε ανασκαφικ σύνολο φέρει τα σημάδια του. Oι περισστερες πλεις στις οποίες δωρήθηκαν τα «διπλά» τρωικά ευρήματα. ττε τα αντικείμενα της Mσχας δεν είναι κάτι το ιδιαίτερο. κυρίως απ ευγενή μέταλλα που χρονολογούνται απ τα μέσα της 3ης χιλιετίας π. ενώ η πολιτική σκοπιμτητα και .. που εικονίζεται να φέρει λα αυτά τα κοσμήματα. αλλά και σε διάφορα πρσωπα η ιδρύματα. επειδή αποτελούν στοιχεία της «ιστορίας της αρχαιτητας». Eίναι αναγκαίο. Aσίας αλλά και της Γερμανίας. Xάρις στη δωρεά του θησαυρού του Πριάμου. ταν το 1902 αποφασίστηκε να διανεμηθούν χιλιάδες «διπλά» η «πολλαπλά» αντικείμενα ανασκαφών του Σλήμαν που βρισκταν στο Bερολίνο.τι έχει σχέση με το δίκαιο των λαών πρέπει να λάβει υπψη της τον παράγοντα ηρεμία στην προσπάθεια ανεύρεσης λύσης. πως είναι και πάλι προσιτά τουλάχιστον στους επιστήμονες. Tου Δρος Mάνφρεντ K ρφμαν Aρχαιολγου. κατπιν στην Aγγλία και. ο Eρρίκος Σλήμαν είχε αναγορευθεί επίτιμος δημτης του Bερολίνου το 1881. Δεν προτίθεμαι να προτείνω κάτι για τη μελλοντική τύχη του θησαυ- ρού. Ωστσο. Σλήμαν. Eίναι η μοναδική εικνα που κυκλοφορεί ανά τον κσμο συνεχώς επαναλαμβανμενη. κατά την πρώτη περίοδο των ανασκαφών του Σλήμαν (1870-1873). H αναγνώριση του Bερολίνου ως πρωτεύουσας.. άλλα ευρήματα να μοιράζονται εξ ημισείας μεταξύ του ιδίου και του Mουσείου της Oθωμανικής Aυτοκρατορίας στην Kωνσταντινούπολη. μως. το γένος Eγκαστρωμένου. που ανήκαν σ’ αυτή την πλη απ τον προηγούμενο αιώνα. είναι ένα απ λα. στη Pωσία. Kωνσταντινούπολη. πιν. Cannakkale. ειδικτερα. Aφού απορρίφθηκε η δωρεά απ την Eλλάδα και τη Pωσία. τι είχε συμφωνήσει. ο θησαυρς κατέληξε στο Bερολίνο που παρέμεινε για εξήντα χρνια. Πάντως. Eξήντα χρ νια στο Bερολίνο O θησαυρς του Πριάμου αποτελεί μικρ μνο μέρος των αναντικατάστατων θησαυρών του Mουσείου Προϊστορίας και Πρωτοϊστορίας του Bερολίνου. 214. πρέπει να πω τι αντικείμενα απ τους τριάντα διαφορετικούς τρωικούς θησαυρούς υπάρχουν στα εξής μουσεία: Aθήνα. τέλος. Bερολίνο. Tα αντικείμενα αυτά δεν μπορούν να αποτελούν μονοπωλιακή ιδιοκτησία ενς έθνους· είναι παρήγορο. οι οποίοι είναι θαυμαστοί σε ποιτητα και ξεχωριστοί σε επιστημονική σημασία· δεν ανήκει μνο στην ιστορία της M. επίσης. Tέλος. ειδικτερα του πολιτιστικού παρελθντος λων μας. Newton του Bρετανικού Mουσείου.. την εποχή που πυρπολήθηκε η πλη. Oμηρος. Φωτογραφία απ τον «Aτλαντα» (1874). Aν αληθεύει τι τα πολιτιστικά δημιουργήματα ανήκουν σε λους.. Tρωικς Πλεμος. στα ευρήματα της Tροίας και στο βωμ του Δις της Περγάμου. Φιλαδέλφεια ώς και στην Aγία Πετρούπολη. Mσχα. βρίσκονται σήμερα στη Γερμανική Oμοσπονδιακή Δημοκρατία. πρέπει να πούμε τι ένα σημαντικ ποσοστ ευρημάτων καταστράφηκε κατά τον B΄ Παγκσμιο Πλεμο.

εκτς απ την καταστροφή της Tροίας απ πυρκαγιά. Ποιος μως μπορεί να καταλάβει κάτι τέτοιο. η προέλευση του υλικού. αλλά δεν καθαρίστηκαν. Aπ την άλλη μεριά ο επιστήμων χρειάζεται να μπορεί να συζητήσει τα διάφορα προβλήματα. Aντίγραφα χάλκινα. Aυτ που είναι πια ξεκάθαρο για μας είναι. λα έχουν φωτογραφηθεί και ζυγισθεί. Aυτ που χρειάζεται ο επιστήμων είναι η ελεύθερη πρσβαση στο υλικ του. ττε ο θησαυρς του Πριάμου θα προκαλέσει πολύ μικρτερη συγκίνηση. Mπορεί να υπήρξαν λάθη απ την ταχύτατη συσκευασία τους –κατά τη διάρκεια του πολέμου– πιστεύω μως τι και τα 259 αντικείμενα του θησαυρού είναι στη Mσχα. Kι αυτ έγινε ταν πήγα στο Mουσείο Πούσκιν στη Mσχα και μάλιστα χάρις στην Iρίνα Aντνοβα κατάφερα να βρίσκομαι ανάμεσα στα ευρήματα για δύο συνεχείς ημέρες. που διεξάγει τώρα ανασκαφές ο αρχαιολ γος Mάνφρεντ K ρφμαν του Πανεπιστημίου του Tίπιγκεν. επιχρυσωμένα. L. Kατά τη διάρκεια της παραμονής μου στη Mσχα αποφασίστηκε να βοηθήσω –ως υπεύθυνος της ανασκαφής της Tροίας– τους συναδέλφους μου του Mουσείου Πούσκιν. Vl. Συνεργασία ειδικών Πρ σφατη αεροφωτογραφία του λ φου Hissarlik (Tροία).Συνέχεια απ την 25η σελίδα Eπάνω: χρυσ βάζο. 26 H KAΘHMEPINH . συντηρητές. Oλα αυτά τα πλέον πολύτιμα τρωικά αντικείμενα ανήκαν σε 15 «θησαυρούς» και το συμπέρασμα είναι τι η παραμονή τους στη Mσχα συντέλεσε στη διατήρησή τους. καταλάβαμε τι τα πάντα βρίσκονται σε μια θαυμαστή τάξη. . Δεξιά: χρυσ κύπελλο και κάτω. Yπάρχουν ίχνη πυράς και σκεπτμαστε. Tώρα. χρυσοχοι.Treister. ενώ ταυτχρονα έγινε και η εξής διαπίστωση: πολλά απ αυτά τα αντικείμενα έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί· έγιναν επίσης σκέψεις.. μια και παρμοιες καύσεις διαπιστώσαμε το 1993 για πρώτη φορά στην Tροία. Oλα ανήκουν στο Mουσείο Προϊστορίας και Πρωτοϊστορίας των Kρατικών Mουσείων του Bερολίνου. πως ανασύρθηκαν απ τη γη. την πιθαντητα αυτά τα αντικείμενα να είχαν χρησιμεύσει σε τελετουργίες καύσεως νεκρών.KYPIAKH 21 MAΪOY 1995 O Σλήμαν δεν τα είχε δημοσιεύσει επαρκώς. εάν εκτεθούν συγχρνως οι θησαυροί της Tροίας με άλλους που προέρχονται απ την Aίγυπτο. την Kεντρική ή Nτια Aμερική.. τα αντικείμενα αυτά είχαν χρησιμοποιηθεί κατά την ταφή νεκρών. Oλα είναι γνήσια. με πιο γνωστά τα σύνολα των «κοσμημάτων του θρνου». με άλλα λγια είμαστε βέβαιοι τι ο Σλήμαν ούτε αγρασε ούτε συγκέντρωσε απ διάφορες πηγές αυτά τα αντικείμενα. Xωρίς να ελέγξουμε τα ευρετήρια. ως και αυτοί της σημερινής ανασκαφής της Tροίας και οι συνεργάτες τους των φυσικών επιστημών. ή διάφορα θησαυροφυλάκια...αρχαιολγοι. στις προετοιμασίες τους για την προγραμματισμένη έκθεση του 1996 στο Mουσείο τους. Oλοι ενδιαφέρονται τώρα να εκτεθούν οι θησαυροί της Tροίας κινούμενοι κυρίως απ συγκινησιακούς λγους. Akimova. Σύμφωνα με ωρισμένες ενδείξεις. Kι εγώ είχα αυτή τη δυναττητα. Πάντως. M. χρυσή φιάλη (δέπας αμφικύπελλον). Tώρα πλέον μπορούν να συνεργασθούν λοι οι ειδικοί για την εξέταση και την αξιοποίηση αυτών των παλαιών ευρημάτων: αρχαιομέτρες. Πολλά δεν είχαν καν φωτογραφηθεί. Tolstikov. έχουν παραμείνει έτσι. τι κάποια απ τα χρυσά κοσμήματα είχαν χρησιμοποιηθεί για να στολίσουν λατρευτικά αγάλματα.

ονομαζταν τρωικς και ήταν ένας απ τους δύο πολιτισμούς που έφερε στο φως η σκαπάνη του Eρρίκου Σλήμαν. αναπτύχθηκε ομοιογενής πολιτισμς.A. του οποίου το ανατολικτερο σημείο βρίσκεται στη σε μικρή απσταση απ την παραλία απέχουσα ακρπολη της Tροίας. πως στον Aσώματο της Pδου.. O ΘHΣAYPOΣ του Πριάμου αποτελεί το πλέον γνωστ αρχαιολογικ σύνολο ενς πολιτισμού. Eνας πολιτισμς. στην παραλία την απέναντι απ τη Tροία. στο λφο Hissarlik. Συγγενείς πολιτισμοί Aναμφισβήτητα. οι οποίες έφεραν στο φως ένα οικοδμημα. τι Συνέχεια στην 28η σελίδα Aρχαιολογικς χάρτης της Λήμνου. προκειμένου να λάβουν τις αποφάσεις που αφορούσαν στην κοινωνία τους.X. Σαμοθράκη. στη Λέσβο.A. στη Mύρινα και στο Kουκονήσι της Λήμνου και στη Θάσο. στο Παλαμάρι της Σκύρου. που. Φωτογραφικ αρχείο Iταλ. σε λη τη νησιώτικη παράλια περιοχή. κατά την 3η χιλιετία π.A. αρχικά κατά τα μεταπολεμικά χρνια στην Πολιχνη της Λήμνου. Mε κκκινο σημειώνονται οι προϊστορικές θέσεις. ευρίσκονται εν εξελίξει και οι επιστήμονες ανασκαφείς θα έχουν πληρέστερες εικνες για την έκταση και το επίπεδο αυτού του πολιτισμού ύστερα απ αρκετά χρνια. μέχρι πριν λίγα χρνια. απέδειξαν. Oι έρευνες των δύο τελευταίων δεκαετιών στο Bρειο και Bορειο-ανατολικ Aιγαίο.. Σκύρο και Θάσο αποδεικνύουν τι ήκμασε στο B. O πολιτισμς αυτς είχε προηγμένη κοινωνική οργάνωση. Aιγαίο προϊστορικς πολιτισμς στον οποίο εντασσταν και η Tροία Tο σύνολο των χρυσών κοσμημάτων που ανευρέθη στις μεταπολεμικές ανασκαφές της ιταλικής σχολής στην Πολιχνη της Λήμνου. της Tροίας περιλαμβανομένης. το οποίο ονομάζεται Bουλευτήριο και στο οποίο οι κάτοικοι της Πολιχνης συγκεντρώνονταν.O πολιτισμς του B. πως απέ- δειξαν αρχικά οι ανασκαφές των Iταλών στην Πολιχνη της Λήμνου. Mεσογείου. και στη συνέχεια στη Σαμοθράκη. KYPIAKH 21 MAΪOY 1995 . οι ανασκαφές σε λα αυτά τα σημεία. Tο βέβαιο είναι.A. Aυτή τη στιγμή υπάρχουν οι πρώτες εικνες για κεραμική και για σχετικά χαρακτηριστικά συγγενούς οικιστικής αρχιτεκτονικής. τι. καθώς και οι σχέσεις τους με τους άλλους πολιτισμούς στη μείζονα λεκάνη της N. Σχολής Aθηνών.H KAΘHMEPINH 27 . υψηλού επιπέδου. Aιγαίου Aνασκαφές σε Λήμνο. Aρχαιολ. Eίναι σύγχρονα και μοια προς τα κοσμήματα της Tροίας.

μερικές απ αυτές με πολλούς χώρους. πράγματι.ττε που ανθούσε ο νησιωτικς πολιτισμς σε αυτή την περιοχή του B/ BA Aιγαίου. χάρη στα ανασκαφικά δεδομένα. ακριβώς απέναντι απ τη Tροία. Πολιχνη Πάνω σε ένα χαμηλ λφο στην ανατολική ακτή της Λήμνου. Kατά την επμενη φάση (Kυανή) μια «μικρή πλη» με κτίρια με κάτοψη μεγάρου. ακουμπούν ημικυκλικά προτειχίσματα και παρατηρείται μια μεγαλύτερη εξειδίκευση στις παραγωγικές δραστηριτητες αν ντως μπορούμε να ερμηνεύσουμε. εκεί. απέναντι απ την Tροία.). εξάλλου. H «Kαστανή» (αντιστοιχεί στην Tροία V) αντιπροσωπεύεται απ κεραμική με κκκινη επιφάνεια και η «Iώδης» απ μια ομάδα τροχήλατων αγγείων. Kορρές Aναπαράσταση της Πολιχνης απ τους αρχαιολγους της Iταλικής Aρχαιολογικής Σχολής που διεξήγαγαν εκεί τις ανασκαφές. την αυτή χρήση και την αυτή ανάπτυξη στη διευθέτηση. σε λο το Bρειο Aιγαίο. H άλλη. την Kκκινη περίοδο. πως πιστοποιείται απ πολυάριθμα ευρήματα. οι συγκεντρωμένοι συζητούσαν τα προβλήματα της κοιντητας και καθριζαν τους κοινούς θρησκευτικούς και αστικούς καννες. Στα πλευρά των δύο δρμων υπήρχαν πολυάριθμες κατοικίες. στους παράλιους. σε λες τις λεπτομέρειες και διεκινούντο. Kατασκευάζεται ένα καινούργιο τμήμα των τειχών (Πράσινη). αυτή την περίοδο. διπλάσια του πρώτου οικισμού της Tροίας. Hταν καθ’ λα μοια. Aπ αυτή την περίοδο γνωρίζουμε δύο κύριους δρμους. ο πολιτισμς αυτς πρέπει να παύσει να λέγεται Tρωικς και. Santo Tiné Alberto G. άλλες πιο ταπεινές με άνοιγμα στο δρμο και δεν πρέπει να αποκλειστεί η πιθαντητα να φιλοξενούσαν εμπορικές δραστηριτητες. είχε μια έκταση αρκετά περιορισμένη. Oι ανασκαφές. μικρασιατικς. η Πολιχνη φαίνεται να εγκαταλείφθηκε για μεγάλη χρονική περίοδο. εν πολλοίς. Oλα αυτά συνέβαιναν κατά μία προκεχωρημένη φάση της 3ης χιλιετίας π. απλώς υποδηλώνουν τις εμπορικές σχέσεις με τις γύρω περιοχές.X. ως εππτης των στενών των Δαρδανελλίων. υποστηρίχθηκε τι χρησιμοποιήθηκε ως κοινοτική σιταποθήκη.στο φως. καλύπτοντας μια επιφάνεια περίπου δέκα στρεμμάτων. Σποραδικές είναι οι μαρτυρίες ζωής κατά της 2η χιλιετία. ένα συγκεκριμένο τμήμα του οικισμού. υπ την διεύθυνση του καθηγητή Santo Tiné. χρυσά κοσμήματα που έχουν ανευρεθεί στις ιταλικές ανασκαφές της παράλιας πλης της Πολιχνης της νήσου Λήμνου. στηριζταν στο θαλάσσιο εμπριο και πολλά «εξαχθέντα» σε διάφορες περιοχές του Aιγαίου αγγεία και λοιπά προϊντα ως και σε διάφορα σημεία της ενδοχώρας της M. είναι σαφώς προσανατολισμένη προς αυτν τον αιγαιακ κσμο και. Tα ευρήματα της Πολιχνης παρουσιάζουν κατά φάσεις αντιστοιχία προς τις φάσεις της Tροίας και τα κοσμήματα της Λήμνου έχουν. Kαι οι δύο χρησιμοποιήθηκαν και για κάποια άλλη λειτουργία: εκείνη του Bορρά. Mοναδικς Θησαυρς Xρυσά Eνώτια απ την Πολιχνη της Λήμνου. ως τπος συνάθροισης των μελών της κοιντητας και ονομάστηκε. Bουλευτήριον. Πάντως. στα Nτια. πως και στην απέναντι παραλία της Tρωάδος και αδιαμφισβήτητο προκύπτει το συμπέρασμα. ιδίως.X. παρατηρείται μια σημαντική επέκταση προς τα δυτικά αυτού του οικισμού.) παρουσιάζει κάποιες κατασκευές που αποτελούνται απ παράλληλους τοίχους οι οποίοι δημιουργούν ορθογώνιους χώρους που τους γέμιζαν με χώμα και πέτρες μέχρι το ύψος του εδάφους του οικισμού που βρισκταν απ πίσω. Mοναδικς είναι ο μικρς θησαυρς κοσμημάτων που παρουσιάζουν μεγάλες ομοιτητες με εκείνα που βρέθηκαν στην Tροία και. η οποία θα πρέπει να είχε κάποιον σημαντικ ρλο στην αναζήτηση των μετάλλων και στις τεχνικές επεξεργασίας τους. τι ήταν πολιτισμς του αιγαιακού χώρου. οικισμούς τους. είτε ως ενώτια. είναι ένας απ τους περισστερο γνωστούς χώρους της 3ης χιλιετίας. σαφής η κατάσταση που σε λα τα νησιά του B/ BA Aιγαίου. επενδεδυμένους σε ορισμένα σημεία με τις μεγάλες λίθινες πλάκες και δύο πλατείες με πηγάδια. Γεώργιος Στυλ. αποδείχτηκε πλέον η με- . η ανάπτυξη της τεχνολογίας της μεταλλουργίας. με ελλειψοειδείς καλύβες που παρουσιάζουν πολλές ανακατα- σκευές. με τείχη. καταλαμβάνει τη θέση του χωριού. απ την οποία απέχει περίπου 35 ναυτικά μίλια. Benvenuti Λήμνος Mετά τις ιταλικές ανασκαφές στην Πολιχνη. O προϊστορικς οικισμς διέθετε ακμη και βουλευτήριο. προφανώς. στα οποία. είτε ως δεσμοί μετώπου. ο οικισμς. έφεραν στο φως πάνω απ το μισ της έκτασης αυτού του οικισμού της Πρώιμης Eποχής του Xαλκού. Kατεστραμμένη ίσως απ σεισμ (2100 π. ανάμεσα στα οποία και μια πήλινη μήτρα για το πλάσιμο του χυτού μετάλλου με τη μέθοδο της κηρχυσης. η Πολιχνη. Tεχνολογία Mεταλλουργία H πρώτη οχύρωση (μετά το 2500 π.. ως συνοικία των σιδηρουργών.αν και μερικώς. είτε ως διαδήματα. που ανασκάφτηκε τη δεκαετία του ’3O απ την Iταλική Aρχαιολογική Σχολή Aθηνών. μάλιστα. πως και η Tροία. Πιθαντατα. που μετά πολλά χρνια σιωπής άρχισαν ξανά απ μια αποστολή πάντα της Iταλικής Aρχαιολογικής Σχολής. Σημαντική θα πρέπει να υπήρξε. Aσίας. στην Tρωάδα.X. εφσον η αρχαιολογική έρευνα μετατοπίζει το κέντρο βάρους των δραστηριοτήτων του στο BA Aιγαίο. είτε ως περιδέραια.KYPIAKH 21 MAΪOY 1995 Στη συνέχεια. Eίναι πανομοιτυπα μ’ αυτά του θησαυρού του Πριάμου. 28 H KAΘHMEPINH . κατ’ επέκταση. Kατά την επμενη περίοδο (Kίτρινη) ο οικισμς φαίνεται να μειώνεται σε έκταση και να καταλαμβάνει το κεντρικ μέρος του λφου. που υπάρχει ο φβος κατολισθήσεων (φαίνεται τι τουλάχιστον αυτή την περίοδο η Πολιχνη δεν είχε ανάγκη στρατιωτικής οχύρωσης). σ’ αυτ το πλαίσιο που σχημάτιζαν οι πλεις των παραλίων των νήσων του BA Aιγαίου και της γειτονικής Tρωάδος. αν και ίσως χι σωστά. τα οποία προέρχονται απ την Tροία. μια περίοδο «διεθνών» εμπορικών επικοινωνιών. παρακολουθώντας την αδιάκοπη σύνθετη αρχιτεκτονικο-πολεοδομική και πολιτισμική ανάπτυξη διαμέσου πολλών φάσεων (διακρίνονται με χρώματα). γενικτερα. που μαζί με τους άλλους ήλθαν τελευταία. Στην αρχική φάση (Mελανή). Oμοια κοσμήματα Tα κοσμήματα της φάσεως IIg της Tροίας-Hissarlik έχουν τα αντίστοιχά τους στα μοια. που αποκτούν επιβλητική ψη μνο στη δυτική πλευρά.Συνέχεια απ την 27η σελίδα η οικονομία αυτών των κοινωνιών του BA Aιγαίου. Eίναι.

Tο αμφικύπελλον δέπας απ το δωμάτιο 1 της οικίας Δ. Παράλληλα. Στην ενδοχώρα. Λιάνα Παρλαμά KYPIAKH 21 MAΪOY 1995 . Mαρία Δ. καταδεικνύουν το δυναμισμ του άμεσα γειτονικού νησιωτικού χώρου. οστέινα και μετάλλινα εργαλεία. καθώς και το δίδυμο Aλεξπυργος και Aγκυρώνες στο βορειοδυτικ τμήμα του κλπου. η συνέχιση της ανασκαφής σε συνδυασμ με την έντονη ανασκαφική δραστηριτητα των τελευταίων χρνων στα νησιά του βρειου Aιγαίου. μως. λιθκτιστα πεζούλια) καθώς και την κινητή οικοσκευή τους (πιθάρια. πήλινα και λίθινα σκεύη και αγγεία λίθινα. Bρίσκεται. σε πολλά σημεία. ένα απ τα ευρήματα του Παλαμαριού. H έντονη αυτή σχέση με το βρειο Aιγαίο εξηγείται ασφαλώς απ τη θέση του νησιού: η Σκύρος είναι σχετικά απομονωμένο γεωγραφικά νησί απ το υπλοιπο συγκρτημα των Σποράδων και απέχει απ τις Kυκλάδες. Oι οικίες αυτές αποτελούνται απ πολλά διαδοχικά δωμάτια με λιθκτιστους τοίχους. ενώ οι πρσφατες ανασκαφές στη Σαμοθράκη. ανάμεσα στο Pωμέικο Γιαλ και στα Pηχά Nερά.X. Δεν υπάρχει μως μνο η Πολιχνη στο νησί. στα ρια των χωριών Aτσίκη και Δάφνη». Παράκτιες θέσεις είναι ακμη αυτές της Hφαιστίας και εκείνη στο βρειο άκρο της Mύρινας. και χωρίζει τα μεγάλα κτιριακά συγκροτήματα των οικιών δεξιά και αριστερά. σε συνδυασμ με την εντατικοποίηση του εμπορίου και της ναυσιπλοΐας. O πολιτισμς της Σκύρου κατά τη Xαλκοκρατία (βλ.X. που κυριαρχούν τα μεγάλα κέντρα της Πολιχνης στη Λήμνο και της Tμήμα του ανασκαπτμενου στο Παλαμάρι οικισμού. Στη σημερινή Mύρινα.. αντίστοιχο με την Πολιχνη. Σε αυτές προστέθηκε σημαντικς αριθμς νέων προϊστορικών θέσεων που καταχωρούνται σε έναν πρσφατα εκπονηθέντα χάρτη..Mε βάση πρχειρες επιφανειακές έρευνες.. Πρκειται για έναν ακμαίο οικισμ των χρνων της στροφής απ την 3η στη 2η π. Στο ανασκαπτμενο τμήμα που ήδη έχει υπερβεί τα 600 τ. στα οποία η κατοίκηση συνεχίζεται χωρίς διακοπές απ την ΠX II έως τις αρχές της Mέσης. επαφές που είναι ευδιάκριτες και στα αρχιτεκτονικά στοιχεία και στην κεραμική. μαρτυρούν τις εμπορικές σχέσεις του Παλαμαριού με τους τπους. στους τελευταίους αιώνες πριν και απ τους πρώτους μετά απ το 2000 π.X.γάλη σημασία της Λήμνου στα πλαίσια του λεγμενου Tρωικού-Παρατρωικού Πολιτισμού της Πρώιμης Xαλκογραφίας.H KAΘHMEPINH 29 . Tα ανασκαφικά δεδομένα και ευρήματα. με τον δρμο που έχει αποκαλυφθεί σε μήκος 20 μ. . η μεταλλουργία ασκείται και τα προϊντα της αποτελούν το κύριο εμπορεύσιμο αγαθ. υπάρχει ένας οικισμς εφάμιλλος με αυτν της Πολιχνης. που κλείνει τη βρεια πλευρά του ομώνυμου ρμου. που δείχνει κατοίκηση του χώ- H ανασκαφή της Πολιχνης στη Λήμνο. που ερευνώνται νέες και σημαντικτερες θέσεις της περιδου αυτής (Mικρ Bουνί Σαμοθράκης. επιτρέπει τη συλλογή πολλαπλών στοιχείων. πάντως. ανάμεσα στον κλπο του Mούδρου και στον ρμο Kέρος και ο Προγύλος. έχουν αποκαλυφθεί τμήματα κτηριακών συνλων. το Mικρ Kαστέλλι στο δυτικ τμήμα των βρειων παραλίων. «ποιος και να ήταν ο ρλος της Tροίας –και ήταν αναμφίβολα πολυσήμαντος– η Θερμή της Λέσβου και κυρίως η Πολιχνη της Λήμνου συνηγορούν μάλλον για ένα πλέγμα ισοδύναμων λίγο πολύ πρωτοαστικών κέντρων. Tροίας στη μικρασιατική παραλία. φούρνους. στην κορυφή μικρού ακρωτηρίου. άρχισε να ανασκάπτεται και το Kουκονήσι του Mούδρου απ τον αρχαιολγο της Aκαδημίας Aθηνών δρ Xρήστο Mπουλώτη. που στην 3η χιλιετία π. στο Bρικαστρο και η Tροχαλιά. θα επιτρέψει στο άμεσο μέλλον την περαιτέρω διασάφιση αυτών των δραστηριοτήτων. που κάνει ανασκαφές η K΄ Eφορεία Προϊστορικών και Kλασσικών Aρχαιοτήτων. Tο 1985 άρχισε συστηματικά η συνεχιζμενη ανασκαφή απ τους αρχαιολγους Λιάνα Παρλαμά. οπωσδήποτε. και διατηρούν εξαιρετικά ενδιαφέροντα αρχιτεκτονικά στοιχεία (εστίες. Aδιατάρακτη συνέχεια Kαι ακριβώς αυτή η σχέση του οικισμού στο Παλαμάρι με τον πολιτισμ του βορείου Aιγαίου (που είναι ορθτερο να τον αποκαλούμε έτσι. 1984). ήτοι το Kουκονήσι και ακριβώς απέναντί του τις Kαθαρές. η Kώμη. στον ρμο του Kονδιά. αυτήν των ισχυρών επαφών με το BA Aιγαίο. Θεοχάρη. σε μια καίρια θέση για τους θαλάσσιους δρμους που αναπτύχθηκαν στο Aιγαίο.. που έχει αρχίσει να αποκαλύπτεται ένας πολλά υποσχμενος προιστορικς οικισμς που φαίνεται τι βρέθηκε στην ακμή του κατά την Πρώιμη Eποχή του Xαλκού. χιλιετία. προσθέτει στην ανασκαφή ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον. H έκταση του οικισμού έχει εκτιμηθεί απ τις επιφανειακές ενδείξεις μεγαλύτερη των 10 στρεμμάτων. τη Θάσο και στη Σκύρο. που εργάζεται η Iταλική Aρχαιολογική Σχολή Aθηνών. Xατζηπούλιου-Kαλλίρη. ρου κατά την πρώιμη και μέση Xαλκοκρατία. παρά να τον θεωρούμε στενά «τρωικ»)..μ. Aθήνα. Θα μπορούσε να θεωρηθεί το Παλαμάρι και ως ένα «προκεχωρημένο φυλάκιο» προς ντον του μεγάλου κέντρου της Πολιχνης. Παρλαμά. Λ. αρχικά με το εμπριο του οψιανού και αργτερα με το εμπριο των μετάλλων. «H Σκύρος στην Eποχή του Xαλκού». σημειώνονται και άλλες οικιστικές θέσεις σε διάφορα σημεία του νησιού: H Aξιά στο βορειοανατολικ άκρο. που οι συνεχιζμενες έρευνες της K΄ Eφορείας Kλασσικών και Προϊστορικών Aρχαιοτήτων δικαίωσαν πλήρως τις προσδοκίες για ένα λίαν εκτεταμένο πρωτοαστικ κέντρο. που διατηρούνται μέχρι το ύψος του 1. που δεν μπορούν βέβαια να επεκταθούν στο σύντομο αυτ σημείωμα. Σύμφωνα με τον κ. Kουκονήσι και Mύρινα Λήμνου).60 μ. που συνεχώς πυκνώνει με τον εντοπισμ και νέων οικιστικών θέσεων. σημάδεψε αποφασιστικά την μετέπειτα πολιτισμική πορεία του αιγαιακού κσμου. με τη συνεργασία στα θέματα συντήρησης των κτισμάτων του χημικού Nίκου Mπελογιάννη. σημειώνονται δύο ακμη θέσεις. απέκτησε με την ανασκαφή στο Παλαμάρι μια νέα διάσταση. Nα αναφέρουμε κατ’ αρχήν τέσσαρες στον κλπο του Mούδρου. με την υιοθέτηση και διάδοση της μεταλλοτεχνίας. σε συνεργασία με την αρμδια Aρχαιολογική Eφορεία. που μαρτυρούν τις επαφές του οικισμού με τα κέντρα πολιτισμού του βρειου Aιγαίου. εποχή που. Eλισ. κι ένα δίδυμο οικισμών. Xρήστο Mπουλώτη. Mε επιφανειακή έρευνα επισημάνθηκαν το 1979 και 1980 λείψανα περιβλου και θεμέλια οικιών με κεραμική. Σκύρος H θέση Παλαμάρι βρίσκεται στο BA άκρο της Σκύρου. καθώς και άλλα προϊντα μικροτεχνίας). τέλος. Tο λιμάνι του Παλαμαριού και οι κάτοικοί του ασφαλώς έπαιξαν ένα σημαντικ ρλο στη διακίνηση αυτή. δηλαδή. καθώς μάλιστα η αδιατάρακτη απ μεταγενέστερες επεμβάσεις διατήρηση των αρχαιολογικών στρωμάτων.

Eνθυμήματα Σλήμαν στο Aνκερσχάγκεν Eνα μικρ μουσείο στεγάζει μνήμες απ τη ζωή και τη δράση του μεγάλου ανασκαφέα και αρχαιολγου Tου Δρος Bίλφριντ Mπέλκε Διευθυντή του Mουσείου Σλήμαν στο Aνκερσχάγκεν Eσωτερικ αίθουσας του Mουσείου Eρρίκου Σλήμαν.. με ενθυμήματα και φωτογραφίες απ τις ανασκαφές του. H γραφική περιοχή των πηγών του Xάβελ με τον πλούσιο μυθικ κ σμο στον οποίο περιλαμβάνονταν τύμβοι της εποχής του Xαλκού και ο πύργος εν ς ληστή-ιππ τη των μεσαιωνικών χρ νων. έγραψε αργτερα ο Σλήμαν στην αυτοβιογραφία του (1881). Eπίσης. που ο πατέρας του ανέλαβε τη θέση του εφημέριου. αλλά και πολλά προσωπικά του ενθυμήματα. στο κρατίδιο Mέκλεμπουργκ. στα οποία εγώ έζησα τα πρώτα οκτώ χρνια της παιδικής μου ηλικίας». H οικογένεια του μετακ μισε στο Aνκερσχάγκεν.Tο χωρι αυτ είναι συνδεδεμένο με ιδιαίτερο τρ πο με τη ζωή του Σλήμαν. στο Aνκερσχάγκεν του Mέκλενμπουργκ. Δεν ήταν λοιπν οκτώ χρνων ταν αποφάσισε να ανασκάψει κάποτε την Tροία. τα πρώτα οκτώ χρ νια της ζωής του. στο παλαι πρεσβυτέριο του 18ου αιώνα. «H σκαπάνη και το φτυάρι για την ανασκαφή της Tροίας και των βασιλικών τάφων των Mυκηνών σφυρηλατήθηκαν σ’ αυτ το μικρ γερμανικ χωρι. «ξύπνησαν» το ενδιαφέρον και τη φαντασία αυτού του αφυπνιζ μενου παιδιού. ταν ήταν ενάμισι έτους. υπάρχει και η πρσφατη προτομή του Eυρωπαίου αρχαιολγου.Φορπ μερν. H ανέμελη παιδική ηλικία διακ πη- . έζησε ο παγκοσμίως γνωστ ς αρχαιολ γος Eρρίκος Σλήμαν (1822-1890).. 30 H KAΘHMEPINH .KYPIAKH 21 MAΪOY 1995 ΣTO μικρ χωρι Aνκερσχάγκεν στην επαρχία Bάρεν του Mεκλεμβούργου. Στις αίθουσές του υπάρχουν κάποια ευρήματα απ τις ανασκαφές του.Tο παλι πρεσβυτέριο στο Aνκερσχάγκεν που έζησε τα παιδικά του χρνια ο Eρρίκος Σλήμαν και που στεγάζεται σήμερα μουσείο που φέρει το νομά του.

μέσα απ δημοσιεύματα θα γίνει σαφές π σο ο ίδιος αισθαν ταν απ λυτα συνδεδεμένος με την Eλλάδα. Leipzig 1874 (και γαλλική έκδοση. Tον Δεκέμβριο του 1980 με πρωτοβουλία ενδιαφερομένων πολιτών δημιουργήθηκε ένα μικρ μουσείο με αναμνηστικά αντικείμενα του Eρρίκου Σλήμαν. Στα άμεσα ενδιαφέροντα αυτής της εταιρίας είναι η εκλαΐκευση και η αντικειμενική θεώρηση του Σλήμαν και του έργου του. με το χαρακτηριστικ παιδικ δωμάτιο στον πίσω αετωματικ χώρο της στέγης. με διάφορα ντοκουμέντα και ενθυμήματα απ την παιδική και νεανική ηλικία του Σλήμαν στο Mέκλεμπουργκ. στο A΄ Nεκροταφείο Aθηνών. Tο Mουσείο Aνκερσχάγκεν αλλά και η Eταιρία Eρρίκου Σλήμαν. Λειψία 1869). το 1831. τη χρησιμοποίησε για την ανασκαφή προκλασικής εποχής πολιτισμών στην Tουρκία (Tροία) και στην Eλλάδα (Mυκήνες. και γερμανική έκδοση. Paris 1869 (και γερμανική έκδοση. με την υποστήριξη φίλων του Σλήμαν απ λο τον κ σμο. Oταν συμπλήρωσε τις σπουδές του εργάστηκε ως μαθητευ μενος σ’ ένα εμπορικ κατάστημα στο Φύρστενμπεργκ. που άνοιξαν για το κοιν το 1986. ο επισκέπτης μπορεί να γνωρίσει. Ville et pays des Troyens.κε αιφνίδια με τον πρώιμο θάνατο της μητέρας του Λουίζας. στο πρεσβυτέριο του Aνκερσχάγκεν. Φωτο: H. προσέκρουσαν στις αντιδράσεις της Γερμανικής Λαοκρατικής Δημοκρατίας κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1970 και στην έλλειψη ενδιαφέροντος εκ μέρους των αρμοδίων επί πολιτιστικών θεμάτων. η οποία προβλέπεται να συγκεντρώσει μελλοντικά λα τα δημοσιεύματα και το εικονογραφικ υλικ που τον αφορά. που διαδραμάτισαν σημαντικ ρ λο στη διαμ ρφωση της προσωπικ τητάς του. σύμφωνα με τη θέλησή του τάφηκε στην ελληνική γη. Eπίσης στο N ϋμπούκω υπάρχει ακ μη ένα μικρ Mουσείο με ενθυμήματά του. Troja. ενώ τα υποστατικά του παλιού πρεσβυτερίου. άλλωστε. έχουν διατηρηθεί θαυμάσια. Tη στενή σχέση του Σλήμαν με την δεύτερη πατρίδα του. Kορρέ για την πολύτιμη βοήθειά του στην ολοκλήρωση του αφιερώματος. το 1890. Trojanische Alterthuemer. ιδρύθηκε το 1991 η «Eταιρία Eρρίκου Σλήμαν στο Aνκερσχάγκεν». Ergebnisse meiner neuesten Ausgrabungen. Για πολλά χρ νια άλλωστε. Λειψία 1881. σκοπεύει να παρουσιάσει μελλοντικά το Mουσείο Σλήμαν στο Aνκερσχάγκεν στους Γερμανούς επισκέπτες του. το γνωστ Iλίου Mέλαθρον στην Aθήνα. Aπέναντι απ το πρεσβυτέριο υπάρχει μια λιθ κτιστη εκκλησία του 13ου αιώνα. O Eρρίκος αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το Aνκερσχάγκεν για να γραφτεί –επειδή ο πατέρας του δεν είχε χρήματα για ανώτερες σπουδές– στην πρακτική σχολή στο Nοϋστρέλιτς. Eυχαριστούμε τον καθηγητή Γεώργιο Στυλ. διαλέξεις και συναντήσεις με Eλληνες φίλους και ερευνητές. με αποτέλεσμα να προσφέρει μεγάλες υπηρεσίες στην επιστήμη. δηλαδή στο πατρικ του σπίτι. Eπίσης. Eπίσης. Eπίσης. στοιχεία απ τη ζωή του αλλά και δείγματα της συμβολής του Σλήμαν στην επιστήμη της αρχαιολογίας. υπάρχει και εποπτικ – εικονογραφημένο υλικ . που το έκτισε στο κέντρο των Aθηνών. που Tο μαυσωλείο του Eρρίκου Σλήμαν στο A΄ Nεκροταφείο Aθηνών. Παρίσι 1874). για την οικογένεια και τους φίλους του. Aνηγέρθη το 1892 σε σχέδιο του Tσίλερ.Σοφίας. Γι’ αυτ . μετά το γάμο του με τη Σοφία Eγκαστρωμένου. που επέλεξε. Mετά τον αιφνίδιο θάνατ του. London 1880. συνεργαζ μαστε με τον αρχαιολ γο και ερευνητή του έργου του Σλήμαν. H ντια και δυτική πλευρά του μαυσωλείου. Eνα μελλοντικ μουσείο Tα περιορισμένα οικονομικά του μουσείου Aνκερσχάγκεν δεν επιτρέπουν τον εμπλουτισμ του μουσείου. Tο 1881 εγκαταστάθηκε στην ανακτορική του κατοικία.K. Leipzig 1874 (και γαλλική έκδοση. Ilios. the City and Country of the Trojans. που ο ίδιος επέλεξε. Paris 1885. τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Aθηνών Γεώργιο Kορρέ. le Peloponnèse et la Troie. Tην τεράστια περιουσία που απέκτησε ο αυτοδημιούργητος Σλήμαν. αναζητούνται χορηγοί. το Iλίου Mέλαθρον. KYPIAKH 21 MAΪOY 1995 . Eπιστημονική ομάδα Σταδιακά δημιουργείται μια επιστημονική ομάδα απ ερευνητές του έργου του Σλήμαν. Leipzig 1891. αγγεία και χάλκινα αντικείμενα. Atlas trojanischer Alterthuemer.H KAΘHMEPINH 31 . Στο παρακείμενο νεκροταφείο βρίσκεται ο τάφος της μητέρας του. που έβαλε τις βάσεις για μια επιτυχημένη καριέρα εμπ ρου στη τσαρική Pωσία. αντίγραφα ορισμένων χρυσών ευρημάτων απ την Tροία και τις Mυκήνες. Bοιωτικ ς Oρχομεν ς). Tο πατρικ σπίτι του Σλήμαν είναι ένα τυπικ οικοδ μημα του 18ου αιώνα. (Aρχείο Γ. ιερουργούσε για εννέα χρ νια ο πατέρας του Σλήμαν. υποστηρίζουν τις μακρ χρονες προσπάθειές του για τη δημιουργία εν ς μουσείου Σλήμαν στην παλαιά του κατοικία. στην οποία ανήκουν 165 μέλη απ δέκα χώρες του κ σμου. Eνθυμήματα ζωής Oι προσπάθειες για τη διαφύλαξη και την αξιοποίηση της κληρονομιάς του Σλήμαν στη γενέτειρά του. New York 1881 (1880).Σ. με εκθέσεις. Παρίσι 1874). Tίρυνθα. με ένα χυτ σιδερένιο σταυρ . επειδή ο διάσημος αρχαιολ γος είχε συσσωρεύσει ένα τεράστιο κεφάλαιο ως μεγαλέμπορος στη διάρκεια του Kριμαϊκού πολέμου και είχε εκτιμηθεί ως αντιδραστικ ς κεφαλαιοκράτης. Nέα Y ρκη 1884). Ilios. την Eταιρεία Φίλων του Λαού που μας παραχώρησε φωτογραφικ υλικ απ τον «Aτλαντα» (1874) του Eρρίκου Σλήμαν. London 1875. Oι επισκέπτες του Aνκερσχάγκεν μπορούν μέσα απ τα τοπία του χωριού ν’ αναγνωρίσουν στοιχεία τα οποία μνημονεύει ο Σλήμαν στην αυτοβιογραφία του. Hλιάδης). Στα τρία μικρά δωμάτια του. Mεταξύ των άλλων εκθεμάτων παρουσιάζονται περίπου σαράντα πρωτ τυπα ευρήματα απ την Tροία. Για την επιτυχία αυτής της προσπάθειας. Bιβλιογραφία Eργα Eρρίκου Σλήμαν περί Tροίας Ithaque. Yστερα απ πολλές περιπέτειες ο δεκαεννιάχρονος Eρρίκος έφτασε στην Oλλανδία. Leipzig 1884 (και Λονδίνο. ως δεύτερη πατρίδα του. Troy and lts Remains. Bericht ueber die Ausgrabungen in Troja im Jahre 1890.

της κοινωνικής επικοινωνίας πως και της εμπορικής– κερδοσκοπικής επικράτησης. ο οποίος να άφησε πίσω του τ σο τεράστιο έργο.. M.000 έτη του ιστορικού μας παρελθ ντος· την πρώτη εφαρμογή της διεπιστη- μονικής ερευνητικής συνεργασίας στην αρχαιολογική επιστήμη· την πρώτη εφαρμογή της συγκριτικής μεθ δου· την αύξηση του τουριστικού συναλλάγματος στη χώρα μας. Gladstone. σε διεπιστημονικ πλαίσιο. απ την οποία εχρηματοδ τησε τις ανασκαφές του.E. τα βιβλία για τις ανασκαφές του γίνονταν μπεστ σέλερ. Kαθηγητή του Πανεπιστημίου Aθηνών O EPPIKOΣ Σλήμαν (1822–1890) αποτελεί μία απ τις ηγετικές προσωπικ τητες του 19ου αιώνα.). Yπέρ και κατά Ως έμπορος εγνώριζε να εξασφαλίζει την άριστη ποι τητα του εμπορεύματ ς του. Bοιωτικού Oρχομενού και Tύρινθος. της κοινωνικής. Δεν υπάρχει άλλος επιστήμων και μάλιστα αρχαιολ γος. στο Bερολίνο και το Παρίσι. O Σλήμαν είχε απ λυτη επίγνωση της σημασίας των ανασκαφών του και εγκαίρως διέγνωσε τι είχε ανακαλύψει δύο άγνωστους πολιτισμούς. ενώ οι δημοσιεύσεις για τις ανασκαφές του και τις θεωρίες του να βρίσκονται σε τ σα πολλά αρχεία μουσείων και βιβλιοθήκες. της επιστήμης. Eιδικά. Kατηγορήθηκε για πολλά· αρκεί να περιορισθούμε στον επιστημονικ τομέα και να μνημονεύσουμε: την έναρξη των ερευνών του. τον είχαν αποκαλέσει «Πατέρα της Mυκηναϊκής Aρχαιολογίας». 105 χρ νια μετά το θάνατ του. Eξακολουθεί να απασχολεί καθημερινά τον παγκ σμιο Tύπο. αλλά και στο Λονδίνο και τη Nέα Y ρκη. σον αφορά στα αρχεία του. στην πρώτη περίπτωση να συγκριθεί μ νο με τον W. δικαίως. της εμπορικής. του οποίου ανασκαφικά ευρήματα να βρίσκονται σε τουλάχιστον πενήντα μεγάλα μουσεία ανά τον κ σμον. Mπορεί. Aκμη. Aνακάλυψη πολιτισμών Oφείλουμε σ’ αυτ ν: την ανακάλυψη δύο εκ των σπουδαιοτέρων πολιτισμών του προϊστορικού και πρωτοϊστορικού Aιγαίου (τρωικ ς και μυκηναϊκ ς)· τη δημοσίευση σημαντικών αρχαιολογικών συγγραμμάτων· την επέκταση κατά 1. ταν επεδίωξε να φτάσει στα βαθύτερα οικιστικά στρώματα· την απώλεια πολύτιμων στοιχείων απ την ανασκαφή των Mυκηνών ελλείψει σχεδιαστού και φωτογράφου· την παράνομη εξαγωγή διαφ ρων αρχαιοτήτων (απ την Tροία στην Eλλάδα. τον Oscar Montelius και τον Wilhelm Doerpfeld. Kορρέ Aρχαιολγου. τ σο στην Tροία σο και στις Mυκήνες χωρίς κανονική άδεια· τις καταστροφές που προκάλεσε στην Tροία. τον τρωικ και τον μυκηναϊκ και προγραμμάτιζε να ανασκάψει και την Kνωσ Tου Γεωργίου Στυλ. πουλώντας μέχρι και 600 αντίτυπα την πρώτη ημέρα της κυκλοφορίας τους. χάρις στην υποδειγματική διάρθρωση των 32 H KAΘHMEPINH . με το εν πολλοίς ανέκδοτο υλικ . με το να το περιποιείται και να το προβάλλει επικερδέστατα. που προσέτρεξε. το Bρεταν πολιτικ και ελληνιστή. της επιστημονικής.. στη Λειψία. αλλά και απ την Aθήνα σε Iταλία. «πατήρ της Mυκηναϊκής Aρχαιολογίας» και θεωρείται επαξίως ιδρυτής της Nεωτέρας Aρχαιολογίας.. το οποίο βρίσκεται διάσπαρτο σε διάφορα αρχεία στην Eυρώπη και την Aμερική· επίσης. ενώ στον τομέα της αρχαιολογικής έρευνας με τον Rud. Bρετανία κ. μέχρι των δυσμών του βίου του. αλλά πρέπει να τονισθούν και να θυμηθούμε τι υπήρξε έμπορος και μάλιστα εξαιρετικά επιτυχημένος. . Παραμένει ακ μη και σήμερα ο μύθος της αρχαιολογίας. Ωνομάσθη. O Σλήμαν υπήρξε πρωτοπ ρος στην αρχαιολογική έρευνα του προϊ0στορικού και πρωτοϊστορικού Aιγαίου.. Mυκηνών. δεν υπάρχει άλλος.ά. Δανία.. ενώ γενικτερα θεωρείται ιδρυτής της νεώτερης αρχαιολογίας. στον τομέα της ανασκαφικής έρευνας. παράθεση και ανάλυση των ευρημάτων του. H ζωή του υπήρξε ένας θρύλος. επωφεληθείς και των τυχών του Kριμαϊκού πολέμου και του πυρετού του ανακαλυπτομένου στην Kαλιφ ρνια χρυσού και δημιουργήσας τεράστια περιουσία. Pωσία. την αρχαιολογική δραστηρι τητά του. Γερμανία.O πρωτοπρος της αρχαιολογικής έρευνας O Eρρίκος Σλήμαν ανακάλυψε δυο σπουδαίους πολιτισμούς.KYPIAKH 21 MAΪOY 1995 O Eρρίκος Σλήμαν (1822-1890) υπήρξε πρωτοπρος στην αρχαιολογική έρευνα του προϊστορικού και πρωτοϊστορικού Aιγαίου. είναι τρομακτικ ς ο γκος της αλληλογραφίας του. Aνέμενε τι με την ανασκαφή που είχε προγραμματίσει στην Kνωσ θα αποκάλυπτε κι έναν τρίτο. συγγραμμάτων του περί Tροίας. Virchow. αντιστοίχως. πυλώνες της Aνθρωπολογίας και της Aρχαιολογίας του προϊστορικού και πρωτοϊστορικού κ σμου. Oλλανδία. Iσως ξενίζουν τα κριτήρια που χρησιμοποιώ.. ενώ γνωρίζουμε τι με τη δεύτερη. πρώτος αυτ ς με τη συνεργασία πλειάδος ειδικών επιστημ νων στη σφαιρικά τεκμηριωμένη και διεξοδική εξέταση.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful