You are on page 1of 14

BITKE DRUGOG PUNSKOG RATA (prema knjizi Adrian Goldswor !" # T!

e P$ni% &ars' Dr$(i p$nski ra je pr)i )eliki s$ko* $ po)ijes i +o)je+ans )a za koje( se zna, Trajao je od -./ do -0. (odine B,1,2 a )ojne opera%ije s$ se )odile $ A3ri%i2 I aliji2 4panjolskoj2 Galiji i Gr+koj, Uz Kar a($ i Rim $ njem$ s$ s$djelo)ali *ore5i se $z jedn$ ili dr$($ s ran$ 6akedon%i2 Gr%i2 N$mi7ani2 8i*ij%i2 I*eri i Kel i*eri2 e Gali (Kel i', Po*jednik 5e za manje od - s olje5a pos a i neprikosno)en )ladar Sredozemlja, U9RO1I RATA Kar a(a se nakon poraza $ Pr)om p$nskom ra $ na:la $ )elikim pro*lemima, 6iro)nim $(o)orom sa Rimom morala je nap$s i i Si%ilij$ e pla i i po*jednik$ )elik$ s$m$ no)%a2 a re*alo je ispla i i i pla5eni+k$ )ojsk$ koja je na Si%iliji do+ekala kraj ra a nepora;ena pod zapo)jedni: )om <amilkara Barke, Pla5eni+ka )ojska pos epeno je pre*a+ena $ A3rik$ sa Si%ilije, Umjes o da kako jedan kon in(en do7e on *$de ispla5en2 Kar a;ani s$ odl$+ili da ispla e %ijel$ )ojsk$ odjednom, 6e7$ im kada se %ijela )ojska odjednom na:la $ A3ri%i2 pla+eni%i s$ se osje ili sna;nima i po+eli ra;i i s)e )i:e i )i:e, To je na kraj$ rez$l iralo o )orenim ra om izme7$ pla+enika i Kar a(e2 a i neka li*ijska plemena s$ $ o)ome )idjela :ans$ da se oslo*ode Kar a;ana, Ra je *io kr)a) i p$n represalija prema zaro*ljeni%ima s o*je s rane2 a Rim je naredio s)om sa)eznik$ na Si%iliji Sirak$zi da opskr*lj$je ;i om Kar a($2 e je na aj na+in pomo(ao Kar a(i i <amilkar$ da naposlije k$ skr:e po*$n$ (-=>', 6e7$ im kada s$ pla+eni%i na Sardiniji )idje):i da 5e *i i pora;eni poz)ali Rim $ pomo52 Rimljani s$ iskoris ili sla*os Kar a(e i ok$pirali Sardinij$ (-=>', 6no(i po)jesni+ari sma raj$ da je $pra)o aj +in *io pres$dan za kasnij$ mr;nj$ Kar a(e prema Rim$, Od o( momen a nadalje Kar a;ani s$ ra;ili os)e $, No Kar a(a je os ala *ez s)oji! (la)ni! posjeda2 e je *ila op ere5ena ra nom od: e om prema Rim$, Tre*alo je na5i sreds )a za Kar a;ansk$ renesans$, Preko Gi*ral ara nalazila se zemlja razjedinjena plemenskim *or*ama,, -=>, (odine <amilkar Barka je posla sa )ojskom $ 4panjolsk$, R$dni%i sre*ra I*erije da i 5e Kar a(i :ans$ za $z)ra , U ne: o manje od -0 (odina koris e5i )ojn$ sil$ i diploma%ij$ <amilkar2 nje(o) ze <azd$r*al 2 e sin <ani*al do)es i 5e -?= I*erije pod )las Kar a(e, Rim se $ po+e k$ nije os)r ao na Kar a;ane $ 4panjolskoj2 no kako s$ se posjedi Kar a(e po)e5a)ali *ili s$ s)e za*rin$ iji, --@, sa <azd$r*alom s$ pos i(li do(o)or da se Kar a(a ne5e :iri i is o+no od rijeke E*ro, No --., (odine <azd$r*al je po(in$o2 a naslijedio (a je <amilkaro) sin za koje( le(enda ka;e se kao dese o(odi:njak za)je o)ao *o($ Ball$ da nikad ne5e *i i prija elj Rima, Ime m$ je *ilo <ani*al i imao je ada -@ (odina, On $skoro $lazi $ s$ko* sa Rimom po: o je os)ojio (rad Sa($n $m koji je *io rimski sa)eznik $ 4panjolskoj, Rimljani s$ na o od(o)orili slanjem konz$la P$*li$sa 1orneli$sa S%ipija sa s andardnom konz$larnom armijom ( - le(ije pl$s - alae sa)eznika A /000 le(ionara2 .- 000 sa)ezni+ko( pje:a: )a2 @00 rimski! konjanika i .@00 sa)ezni+ki! konjanika' $ I*erij$2 dok je na Si%ilij$ posla a dr$(a konz$larna armija pod Ti*eri$som Semproni$som 8on($som s nakanom da iz)r:i in)azij$ A3rike, S)oj$ s ra e(ij$ Rimljani s$ zasni)ali na ome da 5e Kar a;ani kao : o s$ i $)ijek radili do ada os a i $ de3anzi)i, <ani*al je imao dr$(e plano)e, U prolje5e -./, (odine mar:ira preko E*ra sa B0000 pje:aka i .- 000 konjanika, U nekoliko m$nje)i i! po!oda $ kojima nije : edio s)oj$ )ojsk$ os)aja %ijelo podr$+je izme7$ E*ra i Pirineja2 a po om sa )ojskom od C0000 pje:aka i B000 konjanika $lazi $ Galij$, Dolazi do rijeke R!one i $ se nje(o)a konjani+ka iz)idni%a s$ko*lja)a sa

iz)idni%om konz$la S%ipija koji je *io nekoliko dana mar:a j$;nije $ 6asiliji, S%ipio)a iz)idni%a $ om s$ko*$ izlazi kao po*jednik e 5e aj la;ni osje5aj s$periornos i nad Kar a:kom konji%om Rimljane poslije ko: a i ( $ om s$ko*$ omjer je *io C00 naprema =00 za Rimljane2 a sa dr$(e s rane s$ *ili N$mi7ani koji s$ *ili laka konji%a namjenjena !i and r$n ak i%i 2 a ne direk nom s$ko*$', S%ipio di;e )ojsk$ i mar:ira na <ani*ala pok$:a)aj$5i (a $!)a i i prije ne(o : o prije7e R!on$2 no nije $spio, <ani*al je porazio Gale koji s$ m$ se s$pros a)ili2 e je pre:ao rijek$ i $:ao $ Alpe (dje je *io pod nepres anim napadom (or: aka kojima je plja+ka *ila iz)or doda ni! pri!oda, S%ipio ada donosi dalekose;n$ odl$k$ po is!od ra a, Umjes o da se sa %ijelom )ojskom )ra i $ I alij$2 on (la)nin$ :alje $ 4panjolsk$2 a po om kre5e prema Padskoj nizini (dje s$ se nalazile - rimske le(ije pod zapo)jedni: )ima pre ora, U jesen -./, (odine <ani*al $lazi $ Padsk$ nizin$, Od )ojske m$ je os alo @000 konjanika i -0000 pje:aka ( .-000 8i*ija%a i /000 4panjola%a', To je s)e : o m$ je preos alo od E*ra z*o( kons an ni! *or*i sa plemenima i izra;eno( dezer ers )a2 pose*no me7$ re(r$ ima, No o)o : o m$ je preos alo *ili s$ ra ni%i sa d$(o(odi:njim isk$s )om2 iznimnim moralom i )jerom $ s)o(a mlado( zapo)jednika, Nikad se do ada nije ako k)ali e na neprija eljska )ojska na:la na rimskom l$, Uskoro 5e %ijena koj$ 5e pla i i Rimljane $)jeri i $ o, BITKA KOD TI1INUSA ( s $deni -./,' <ani*alo)a poja)a na sje)er$ I alije je iznenadila Rimljane2 no nije do)ela do panike, Dladalo je mi:ljenje da s$ le(ionari s$periorniji <ani*alo)om )ojni%ima, Uz o i poraz N$mi7ana na R!oni da)ao je Rimljanima doda ni razlo( za po %jenji)anje <ani*ala, Uskoro 5e se s)e promijeni i, Nakon prelaska Alpa <ani*alo)a )ojska je *ila $ jadnom s anj$2 pose*no konji%a, Konji se re*ali o*ilje !rane2 kao i lj$ds )o e je <ani*al zapo+eo sa a(i a%ijom me7$ kel skim plemenima pro i) Rima $ nadi da 5e na aj na+in do*i i !ran$2 e poja+a i s)oj$ )ojsk$ kel skim ra ni%ima, U po+e k$ nije imao zna nije( $spje!a2 e je s!)a io da m$ je po re*na po*jeda na rimskom )ojskom kako *i prido*io Kel e, S%ipio je pre$zeo zapo)jedni: )o nad sje)ernom )ojskom2 e se pokren$o prema <ani*al$, U *lizini dana:nje Pa)ije2 kod Ti%ina kons r$ira pon onski mos preko rijeke Po i prelazi preko nje(a sa )ojskom kako *i napao <ani*ala koji se nalazio na lije)oj o*ali rijeke, Slijede5e( dana o*a zapo)jednika kre5$ jedan prema dr$(ome 2 no samo sa dijelom )ojske, <ani*al je po)eo )e5in$ s)oje( konjani: )a2 a S%ipio %ijelo konjani: )o i ne: o )eli a2 no *roj+ano je *io sla*iji od Kar a;ana, U *i i o*a s$ zapo)jednika kren$la $ iz)i7anje sa malo )i:e )ojske znaj$5i da je neprija elj $ *lizini, Kad s$ pro i)ni%i nale jeli jedan na dr$(o( S%ipio je mislio da 5e se *i ka )odi i po prin%ip$ napada i po)la+enja2 j, konji%a se zale i i *a%i koplja 2 pa se )ra i i ako nekoliko p$ a2 e 5e ek onda zapo+e i *liska *or*a ( o je *io karak eris i+an na+in *or*e $ ono do*a kad *i se konji%e s$ko*ile', S o(a s$ Rimljani pos a)ili )eli e ispred konji%e, <ani*al je znaj$5i k)ali e e s)oje konji%e i $o+i):i *roj+an$ nadmo5 dao nared*$ za direk an napad, Deli i s$ se $spani+ili i po+eli se po)la+i i2 e ako $nijeli nered me7$ rimsk$ konji%$ koja se dala $ j$ri: na Kar a;ane )idje):i : o se de:a)a (o*je konji%e s$ imale kao oprem$ sedla sa E ro(a koja s$ ja!a+ima da)ala s a*ilnos $ *or*i i *ez $po re*e s remena2 no konjani%i nis$ mo(li izdr;a i d$(o rajn$ *or*$ pop$ pje:aka2 e se *ori i $ masi', U %en r$ se raz)ila o: ra *or*a $ kojoj Kar a;ani $*rzo na jera)aj$ $ *ije( Rimljane, Pri om je ranjen i sam S%ipio2 a le(enda ka;e da (a je $ oj *i ki da ne padne $ r$ke Kar a;anima spasio nje(o) .>F (odi:nji sin is o( imena kao i o a% G P$*li$s 1orneli$s S%ipio, Taj momak 5e kasnije preokren$ i ra $ koris Rima, Ranjeni konz$l se po)la+i $ s)oj lo(or2 e nekoliko dana kasnije nare7$je po)la+enje na desn$ o*al$ rijeke Po pri +em$ je $ni: en pon onski mos kako (a <ani*al ne *io mo(ao slijedi i, Kel i koji s$ se *orili na s rani Rimljana )idje):i rimsk$ sla*os na

dijel$ nap$: aj$ Rimljane i pridr$;$j$ se Kar a;anima (oko -00 konjanika i -000 pje:aka', Uskoro 5e %ijeli sje)er I alije za!)a i i po*$na2 a Kel i 5e se po+e i maso)no pridr$;i)a i <ani*al$,

BITKA KOD RIHEKE TREBIHE ( kraj prosin%a -./' Dijes o dolask$ <ani*ala2 e nje(o)oj po*jedi kod Ti%ina na jerala je Sena da sa Si%ilije pokrene prema rije%i Po dr$(o( konz$la Semproni$sa 8on($sa i nje(o)$ )ojsk$, Rimski moral je *io $zdrman2 no <ani*al se jo: nije o )oreno s$ko*io sa le(ionarima2 a Rimljani i ako nikad nis$ *ili do*ri konjani%i, 8on($s se $jedinj$je sa )ojskom S%ipija i ra;i *i k$ sa <ani*alom : o prije $sprkos $pozorenj$ od s rane ranjeno( S%ipija ( 8on($s je znao da je $skoro reiz*or konz$la2 e je ! io s)$ sla)$ po*jede za se*e', Kod Tre*ije s$ se )ojske $lo(orile jedna nas$pro dr$(oj (dijelila i! je rijeka', Pri+a ka;e da je danima prije *i ke <ani*al sa s)ojim +asni%ima ja!ao po okoli%i pro$+a)aj$5i eren ( Napoleon je o*ilazio Pra zenske )iso)e ./0C, (odine pred *i k$ kod A$s erliza opona:aj$5i <ani*ala', Uo+a)a da je na *$d$5em lije)om rimskom kril$ :$mo)i i eren2 e odl$+$je $ sakri i s)o(a *ra a 6a(oa sa iza*rani! .000 pje:aka i .000 n$midski! laki! konjanika, Id$5i dan izazi)a Rimljane $ *i k$ :alj$5i $ napad s)oje konjani: )o preko rijeke Tre*ije sa nared*om da iz*je(a)aj$ direk n$ *i k$2 )e5 da *or*$ s)ode samo na +arkanje2 e se po)$k$ preko rijeke, 6a(o se )e5 nalazio $ :$mi do:a):i $ nj$ sa dr$(e s rane neprimje5en od Rimljana, Na <ani*alo)$ konji%$ 8on($s jed)a +ekaj$5i *i k$ :alje %jelok$pn$ )ojsk$, Tada <ani*al :alje s)ojoj konji%i kao pomo5 /000 laki! pje:aka2 e po+inje 3ormira i iza konji%e s)oje e:ko pje:a: )o $ *or*eni poredak, Rimljani (one <ani*alo)$ konji%$ preko rijeke ( s)e sk$pa E G C milja s$ pre:li prije ne(o : o se nale jeli na <ani*alo)$ (la)nin$2 e s$ se pri om poprili+no $morili2 pose*no konjani: )o', <ani*al $ %en ar pos a)lja /000 Gala2 e s)oje %jelok$pno e:ko pje:a: )o2 na krila je do:la konji%a, Izme7$ krila i %en ra *ili s$ slono)i preos ali nakon prelaska Alpa, 8on($s s)oj$ )ojsk$ sla;e radi%ionalno rimski# $ %en r$ E le(ije sa .@ G./ is$5a )ojnika2 lije)o i desno od %en ra sa)ezni+ke alae sa $k$pno -0 000 )ojnika ( $ s$ se na s rani Rimljana *orili ra ni%i kel sko( plemena 1enomani koji s$ posljednji os ali )jerni Rim$'2 a na krilima konji%a (E000 konjanika', Kao : o je *ilo i za pre pos a)i i pr)i s$ s radali rimski konjani%i2 e Kar a;ani o*$!)a5aj$ rimsko pje:a: )o na krilima, Po om se iz :$me poja)lj$je 6a(o2 e napada sa le7a rimski %en ar, Samo se .0000 rimski! le(ionara $spije)a pro*i i kroz %en ar jer <ani*al nije imao rezer)e da i! za$s a)i2 e se oni ne )ra5aj$5i se $ *i k$ po)la+e prema (rad$ Pla%en iji, Os a ak rimske )ojske je nas radao, U po+e k$ je o)aj poraz 8on($s prikazao Sena $ kao neodl$+n$ *i k$ s)e dok sena ori nis$ s!)a ili pra)o s anje, Id$5e (odine Sena za konz$le *ira 1nae$sa Ser)ili$sa Gemin$sa i 1ai$sa Ilamini$sa, O*oji%a do*i)aj$ s randardne konz$larne armije2 no doda no poja+ane konji%om (Gemin$s je sam imao oko E000 konjanika', Ilamini$s je *io isk$san )ojnik i sla)io je --= rij$m3 pro i) (alski! Ins$*ra, Sena je znao da <ani*al z*o( Apenina mo;e na j$( iz Padske nizine koris e5i samo d)a pra)%a, Uz jadransk$ o*al$ :alj$ Gemin$sa2 a $z zapadn$ o*al$ I alije Ilamini$sa, U prolje5e -.>, (odine <ani*al kre5e na j$( +im je imao mo($5nos plja+ke $sje)a pro i)nika2 jer je is!rana nje(o)e armije o)isila isklj$+i)o o ome, Ope je napra)io ne: o : o Rimljani nis$ o+eki)ali, U plodn$ E r$rij$ pre:a):i Apenine $lazi preko mo+)ara $ okoli%i rijeke Arno do:a):i Ilamini$s$ iza le7a e po+inje p$s o:i i E r$rij$ znaj$5i da 5e (a konz$l slijedi i na j$( po: o je neka;njeno p$s o:io rimskim zemljama2 a )e5ina rimski! )ojnika s$ $pra)o *ili selja%i, A onda 5e <ani*al pripremi i zamk$ za konz$la,

BITKA KOD HE9ERA TRA9I6ENA ( -.,lipanj -.>' Konz$l je *a: kako je <ani*al i ! io slijedio Kar a;ane *ez od(o)araj$5e( iz)i7anja2 e <ani*al odl$+$je da $!)a i Rimljane $ zamk$ na o*alama jezera Trazimena, Uz jezero s$ *ila *rda 3ormiraj$5i $ski prolaz $z jezero (dje )ojska mo;e pro5i, Na kraj$ o( prolaza <ani*al je pos a)io s)oj lo(or, Kada Rimljani )ide kar a;anski lo(or sa dr$(e s rane prolaza po!i a i 5e prema njem$, No Kar a;ani ne5e *i i $ lo(or$ )e5 na *rdima iznad rimske )ojske, <ani*al pos a)lja s)oje konjani: )o na $laz$ $ prolaz2 za im na *rdima pos a)lja Kel e2 a pri kraj$ prolaza 4panjol%e i 8i*ij%e2 e pra5ka:e sa Baleara, Ilamini$s je za(rizao mama% i odl$+$je napas i lo(or Kar a;ana $ zor$ -., lipnja, Iormira s)oj$ )ojsk$ $ = kolone spreman da +im m$ zemlji: e doz)oli pre7e $ poredak ripleJ a%ies2 e $lazi $ pros or izme7$ *rda i jezera, Kar a;ani s$ na s)ojim polo;ajima, Na)odno je j$ arnja ma(la ako7er smanji)ala )idlji)os Rimljana, Kad je rimska )ojska $:la $ prolaz2 kar a;anska konji%a napada rimsk$ zalazni%$ i za )ara prolaz2 a po om <ani*alo)o pje:a: )o napada iznena7ene Rimljane sa *oka, Samo se .0000 Rimljana od -C 000 $spijelo iz)$5i kroz kraj prolaza, Ilamini$s !ra*ro (ine pok$:a)aj$5i $)es i red me7$ rimsk$ )ojsk$ )ode5i sk$pin$ le(ionara da pomo(ne (dje (od *i iz*ila kriza, U*ili s$ (a Ins$*ri $ sas a)$ <ani*alo)e )ojske os)e i):i m$ se ako za poraz koji im je nanio --=, (odine (na)odno s$ (a prepoznali po kel skom skalp$ koji je nosio na s)ojoj ka%i(i G oliko o rimskoj $lj$7enos i K ', Gali s$ m$ ! jeli odsje5i (la)$ no $ ome s$ i! sprije+ili riari koji s$ spasili konz$lo)o ijelo, Nekoliko dana kasnije nas radalo je E000 rimski! konjanika koje je pod zapo)jedni: )om Gai$sa 1en eni$sa konz$l Gemin$s poslao kao poja+anje Ilamini$s$ , 1en eni$s nije znao za Ilamini$so) poraz, <ani*al i! je iznenada napao2 e po om okr$;io na jednom *rd$ i oni s$ se $skoro predali, O)aj poraz izaz)ao je pra)i :ok $ Rim$, Gradski pre or 6ar%$s Pomponi$s popeo se na (o)orni+k$ pla 3orm$ na Ior$m$ o*ja)i):i jednos a)no (rad$ # LP$(na ma(na )i% i s$m$sM, 8i)ije ada pri+a drama i+ne slike o $plakanim ;enama koje s$ na rimskim )ra ima ra;ile sino)e i m$;e)e me7$ pre;i)jelima, Rimski se sena odl$+$je posl$;i i dras i+nim mjerama, Iza*ran je dik a or $ lik$ C/F (odi:nje( Ia*i$sa 6aksim$sa koji 5e poslije do*i i nazi) 1$n% a or F Oklije)alo jer je iz*je(a)ao *i k$ sa <ani*alom, U s)om ;i)o $ je C p$ a *io konz$l2 od o(a ri p$ a za )rijeme ra a sa <ani*alom, Posprdno s$ (a po: o je s alno slijedio <ani*ala iz*je(a)aj$5i *i k$ z)ali <ani*alo)im peda(o($som (ro* koji slijedi $+enika $ :kol$', Kar a;ani s$ (a z)ali o*lak jer se s alno pred <ani*alom sklanjao $ *rda, No na)odno je <ani*al jednom na e sprdnje s)ojim +asni%ima rekao# LNe5e *i i do*ro kad se jednom aj o*lak odl$+i sp$s i i $ ra)ni%$M, Ia*ije 5e $z mlado( S%ipija pos a i is inski j$nak ra a jer 5e Rim$ da i )rijeme da se opora)i, S)oj$ ak ik$ je zasni)ao na onemo($5i)anj$ <ani*ala $ sk$pljanj$ !rane (L$dari i neprija elja po s omak$M'2 e (erilskom ra o)anj$ koje *i sa )remenom is%rpilo <ani*ala, Na;alos po Rimljane2 no)i s$ se konz$li *irali s)ake (odine2 a sa njima s$ dolazile i no)e s ra e(ije *or*e pro i) <ani*ala, 9a Ia*i$so)o( pomo5nika kao ma(is er eN$i $m iza*ran je 6ar%$s 6in$%i$s R$3$s (Di% a or je po s arom zakon$ *io zapo)jednik pje:a: )a i nije smio ja!a i G s )remenom se aj zakon promijenio2 dok je ma(is er eN$i $m *io zapo)jednik konjani: )a', Ia*ije sk$plja )ojsk$ od E0000 )ojnika i po+inje slijedi i <ani*ala po I aliji pa;lji)o iz)i7aj$5i pokre e Kar a;ana2 e iz*je(a)aj$5i *i k$ koj$ m$ je <ani*al nekoliko p$ a n$dio, Pri om je o+i o Ia*ije *io )rlo )je: kada je mo(ao slijedi i <ani*ala2 a da pri om ne $padne $ klopk$ ili da nije prisiljen na *i k$, Gonjen od Ia*ija <ani*al je $:ao $ Ialernsk$ ra)ni%$ $ Kampaniji koja je *ila okr$;ena *rdima i Ia*ije za$zima s)e prolaze prema )ani, <ani*al se na:ao $ za )or$2 no smisli 5e (enijalan plan za izlazak )ani,Po no5i odl$+$je pro5i kroz jedan prolaz koje( je +$)alo E000 Rimljana, Naprijed je pred s)ojom )ojskom poslao

)olo)e kojima je na ro(o)e pri+)rs io *aklje2 a iza s oke je i:la nje(o)a )ojska, Kad s$ )idjeli e *aklje Rimljani s$ se sr$+ili na ono za : o s$ )jero)ali da je <ani*alo)a )ojska2 no kad s$ s!)a ili : o se do(a7a )e5 s$ *ili iznena7eni od Kar a;ana, Ia*ije je *io $ *lizini2 no od*io je pokren$ i )ojsk$ +$)aj$5i se <ani*alo)e )arke2a i nje(o)a )ojska je *ila neisk$sna2 pose*no za *or*$ po no5i, <ani*al se iz)$kao i na aj na+in ponizio Ia*ija koji je smijenjen sa polo;aja dik a ora i pos ao konz$l sk$pa sa 6in$%ijem2 e je sa njim podijelio )ojsk$, Kao : o se mo(lo i pred)idje i po: o je iz)oje)ao po*jed$ $ )e5em +arkanj$ sa Kar a;anima kraj (rada Ger$ni$ma 6in$%ije je $pao $ <ani*alo)$ zamk$ iz koje (a je spasila in er)en%ija Ia*i$so)e )ojske, Po om je 6in$%i$s dra(o)oljno pos ao podre7eni Ia*ij$ pro(lasi):i Ia*ija o%em ( $ Rimljana je o a% jaka 3i($ra sa mo5i ;i)o a i smr i nad s)ojom dje%om'2 a s)aki 6in$%ije) )ojnik morao je $ze i jedno( Ia*ije)o( )ojnika za pa rona, Po+e kom -.@, (odine is ekla je Ia*ije)a dik a $ra i za konz$le s$ iza*rani 1ai$s Teren i$s Darro i 8$%i$s Aemili$s Pa$ll$s, Rim se pono)o osje io do)oljno sna;nim da se $ *i ki s$pros a)i <ani*al$ sk$pi):i / le(ija pl$s sa)ezni+ke r$pe : o je *ilo zajedno /0 000 )ojnika, Ta 5e *i ka pos a i predme iz$+a)anja $ s)im )ojnim :kolama, I *i i 5e o naj e;i poraz $ po)ijes i Rima, BITKA KOD 1ANNAE ( -, kolo)oz -.@,' Rim je odl$+io da -.@, (odina mora *i i (odina preokre a, Uz )ojsk$ koja se nalazila na Si%iliji i $ 4panjolskoj2 podi;e .0 le(ija pojedina+ne sna(e C000 pje:aka i =00 konjanika, - le(ije pod zapo)jedni: )om 8$%i$sa Pos $mi$sa Al*in$sa kren$le s$ prema 1isalpinskoj Galiji (Padska nizina' da pok$:aj$ $($:i i po*$n$ me7$ kel skim plemenima, Gla)nina )ojske koja se sas ojala od / le(ija i is o( *roja alae pod zapo)jedni: )om konz$la 1ai$sa Teren i$sa Darra i 8$%i$sa Aemili$sa Pa$ll$sa izaz)a 5e <ani*ala, Nikad do ada Rim nije sk$pio olik$ )ojsk$ za jedn$ *i k$ # oko /0 000 pje:aka i @000 konjanika, <ani*al je imao s)e(a E0 000 pje:aka (od +e(a s$ samo polo)i%$ +inili nje(o)i prekaljeni ra ni%i2 a os a ak $no)a+eni Kel i' i .0 000 konjanika, Od rimske )ojske E le(ije s$ *ile rela i)no do*ro is renirane2 dok s$ se preos ale E le(ije sas ojale od re(r$ a, <ani*al je no)$ -.@, (odin$ do+ekao $ Ger$ni$m$ $ Ap$liji, S)oj$ )ojsk$ je s a)io $ pokre +im je o%jenio da s$ $sje)i pro i)nika spremni za plja+k$ (od o(a se <ani*alo)a )ojska pre!ranji)ala', Rimljani s$ (a slijedili, Krajem srpnja d)ije )ojske s$ se $ a*orile na nekoliko milja jedna od dr$(e *liz$ mjes a 1annae, <ani*al je pa;lji)o oda*rao *$d$5e *ojno polje, Oko 1annae se nalazila ra)ni%a koja 5e po(odo)a i nje(o)oj konji%i, Tako7er se po*rin$o da za$zme (radi5 $ kojem se nalazio rimski opskr*ni %en ar2 e je ako doda no o e;ao Rimljanima is!ran$ ako )elike )ojske, U *i i s$ se o*a s$parnika na:la $ is om pro*lem$ G 3alilo im je !rane, Rimljanima z*o( ($*i ka opskr*no( %en ra i e:ko5a $ ranspor $ poradi mo($5e( napada Kar a;anske konji%e2 a Kar a;anima za o : o s$ ;i)jeli od zemlje pa s$ se morali s alno kre a i $ po razi za !ranom, Rimljani s$ se nadalje so$+ili sa pro*lemom morala, Nji!o)a je )ojska *ila ;eljna *i ke, Ukoliko *i se po)$kli iz ra)ni%e pred <ani*alom2 moral *i )jeroja no *io $ni: en ( ko se jo: )idio po)la+i kada smo *rojniji -#. K ', I samo po)la+enje je *ilo rizi+no jer *i $ om sl$+aj$ mo(li *i i iz)r(n$ i napadima <ani*alo)e konji%e, I nedos a ak !rane je kod Kar a;ana do)eo do pada morala2 pa se +ak spominj$ i s$mnje $ is!od *i ke (jedan od <ani*alo)i! +asnika po imen$ Gis(o na(las je komen irao na sas ank$ ra no( )ije5a rimsk$ *roj+an$ nadmo5 na : o m$ je <ani*al od(o)orio # LDa2 mno(o je Rimljana2 a me7$ njima nema ni jedno( koji se zo)e Gis(oM',

Rimljanima se nije nimalo s)i7ala *i ka pod ako idealnim $)je ima za <ani*alo)$ konji%$, De5 s$ se nekoliko p$ a ;es oko opekli, No z*o( prije na)edeni! pro*lema nis$ mo(li d$(o oklije)a i2 )e5 je re*alo donije i odl$k$, S)aki dan je dr$(i konz$l pre$zimao zapo)jedni: )o nad %jelok$pnom )ojskom is i+$5i %r)eni )eJili$m ispred s)o(a :a ora, Uj$ ro -, kolo)oza )eJili$m je *io pred Daro)im :a orom i on izdaje zapo)ijed za *i k$, On )ojsk$ sla;e na slijede5i na+in# $ %en ar s a)lja CC 000 pje:aka ispred koji! se nalazilo .C 000 )eli a pod zapo)jedni: )om Ser)ili$sa Gemin$sa2 na desnom kril$ je *io Pa$l$s sa -E00 rimski! konjanika2 a na lije)om kril$ Darro sa =@00 sa)ezni+ke konji%e, Os a ak rimske )ojske +$)ao je lo(or, Iz rasporeda je )idlji)o koliko s$ krila *ila *i na Rimljanima, Tre*alo je izdr;a i na krilima dok rimski %en ar ne samelje kar a;ansko pje:a: )o pred so*om, 9a o s$ zapo)jedni: )a nad krilima i pre$zeli konz$li, Samo rimsko pje:a: )o se nalazilo $ o*i+ajenom pore k$ ripleJ a%ies s ime da s$ manip$li pos a)ljeni *li;e jedan dr$(om2 j, *ili s$ $;i 2 ali d$*lji, D$*ina manip$la je *ila C0 G >0 )ojnika 2 a :irina C )ojnika, Tako se %ijeli rimski %en ar sa*io na manje od milje po d$;ini 3ron e, Kako se polo)i%a rimske )ojske sas ojala od re(r$ a2 o)aka) poredak $ d$*in$ je omo($5a)ao *olje dr;anje 3orma%ije i *r;e kre anje, Nadalje omo($5a)ao je s ra!o)i i kon in$iran pri isak na pro i)ni+k$ linij$2 a )ojni%i s$ imali osje5aj si($rnos i okr$;eni sa oliko p$no s)oji! dr$(o)a, Tako7er2 onemo($5eno je dezer iranje iz pros o( razlo(a : o )ojni%i iz prednji! redo)a nis$ mo(li po*je5i nazad preko s)oji! ($s o poredani! dr$(o)a, No o)aka) poredak je imao i jedn$ )elik$ man$ G ($*i ak 3leksi*ilnos i2 j, nemo($5nos da se promjeni 3orma%ija $ sl$+aj$ da napad do7e iz neko( dr$(o( smjera, Upra)o 5e <ani*al kao )eliki (eneral o)$ rimsk$ sla*os iskoris i i sa ne)jero)a nom e3ikasno:5$, <ani*al je spremio Rimljanima zamk$2 no re*aj$ se poklopi i neke s )ari, U %en ar 5e $ o*lik$ klina prema rimskoj pje:adiji pos a)i i Kel e i 4panjol%e, Bilo je *i no da %en ar : o d$;e dr;i 3orma%ij$2 e se la(ano po)ija pod rimskim $darom prema nazad, S o(a je sam <ani*al zapo)ijedao %en rom, Iza s)o( %en ra sa s)ake s rane ne)idlji)o za Rimljane je pos a)io po C000 s)oji! naj*olji! pje:aka G 8i*ija%a, Na lije)om kril$ se nalazio <asd$r*al sa $darnom kel skom i :panjolskom konji%om2 dok se na desnom kril$ nalazio 6a!ar*al sa lakom n$midskom konji%om, I ako se na C G @ k)adra ni! milja na:lo $ *i ki .-C 000 pje:aka i .@ 000 konjanika, Nakon po+e no( +arkanja izme7$ lake pje:adije $ %en r$2 na kril$ <asd$r*al napada Pa$l$sa i po isk$je nje(o)$ rimsk$ konji%$ koja se daje $ *ije(, U %en r$ Rimljani sna;no pri i:5$2 no kar a;anski %en ar ne p$%a kako s$ se konz$li nadali )e5 se po)ija prema nazad, Iz(leda da je <ani*al namjerno izme7$ Kel a $ %en ar pos a)io s)oje 4panjol%e kako *i pomo5$ i! isk$sni! ra nika odr;ao *or*en$ linij$ (Kel i s$ pozna i kao iz)rsni ra ni%i2 no ako *i ka raje *rzo se $maraj$ i ($*e dis%iplin$', U s)akom sl$+aj$ iznena7$j$5e po Rimljane Kel i se iz)rsno dr;e po pomo(n$ i 4panjol%ima, 9a o )rijeme N$mi7ani napadaj$ Darra i nje(o)e konjanike po prin%ip$ L!i and r$nM2 no Darro s oji na mjes $ *rane5i rimsko lije)o krilo, 6e7$ im2 iznenada se iza sa)ezni+ke konji%e poja)lj$je <asd$r*al i $skoro nema )i:e ni rimsko( lije)o( krila, O prilike $ is o )rijeme rimska pje:adija $ %en r$ je na jerala Kar a;ane da promjene *or*eni poredak iz kon)eksno( $ konka)ni, Tada se iznenada na rimskim *oko)ima poja)lj$j$ s)e;i 8i*ij%i, Rimljani )i:e ne mo($ promijeni i *or*eni poredak, Na kraj$ kar a;anska konji%a za )ara )re5$, Rimljani *i)aj$ sa*ijeni na s)e $;i pros or (sli+no se do(odilo i kod <adrianopola =>/, (odine A,D,'2 e se *i ka s)e )i:e pre )ara $ klanje, <ani*al na kraj$ dana *roji E000 mr )i! Gala2 .C00 4panjola%a i 8i*ija%a2 e -00 konjanika2 : o je ..,C O od nje(o)e $k$pne )ojske ()eliki ($*i%i za po*jednika po ada:njim s andardima', S dr$(e s rane EC 000 mr )i! rimski! pje:aka i ->00 konjanika2 e oko -0 000 zaro*ljenika, U jednom dan$

Rimljani s$ iz($*ili >0 000 lj$di, 6e7$ mr )ima je i Pa$l$s, Darro $spije)a sak$pi i oko .0 000 )ojnika2 6e7$ pre;i)jelima s$ i .B G (odi:nji ri*$n P$*li$s S%ipio2 e sin Ia*i$sa 6aJim$sa, Oni zaklinj$ pre;i)jele da ne prep$s e Rim Kar a;anima, No <ani*al 5e im olak:a i posao, Premda s$ (a nje(o)i +asni%i na(o)arali da krene na sam Rim2 on od*ija, Od 1annae do Rima je -C0 milja2 a na om p$ $ m$ opskr*a nije osi($rana, Rim jo: $)ijek ima )ojsk$ do)oljn$ za o*ran$ (rada koji ima zidine, Sam <ani*al ne mo;e izdr;a i d$(o rajn$ opsad$ po: o m$ opskr*a o)isi o plja+ki $sje)a pa se mora s alno kre a i, <ani*al se odl$+$je na dr$($ s ra e(ij$, Pri)$5i 5e se*i nekada:nje rimske sa)eznike koji s$ se po+eli kole*a i2 e na aj na+in pok$:a i skr:i i Rim, Od ada do kraja ra a $ I aliji )odi i 5e se $(la)nom *or*e za kon rol$ pojedini! (rado)a od koji! je naj*i niji *io Taren $m, Rim 5e iz($*i i neke sa)eznike2 no $*rzo 5e sna(a rimsko( ma+a is e pono)o pod)r5i s)ojoj )las i, <ani*al 5e do kraja ra a os a i nepora;en $ o )orenoj *i ki2 no na kraj$ 5e *i i ek med)jed sa*ijen $ s)oj *rlo(, Ra ne5e *i i rje:en $ I aliji2 )e5 $ dalekoj 4panjolskoj, Tamo 5e $skoro zasja i z)ijezda P$*li$sa 1orneli$sa S%ipija, 4PANHO8SKA Dok je <ani*al !ara+io po I aliji2 $ 4panjolskoj se si $a%ija raz)ijala po)oljno po Rimljane, Kao : o sam )e5 $ po(la)lj$ U9RO1I RATA na)eo2 po: o m$ je na R!oni <ani*al po*je(ao konz$l P$*li$s S%ipio je kren$o $ Padsk$ nizin$ da se s$pros a)i <ani*al$2 no (la)nin$ s)oje s andardne konz$larne armije poslao je za 4panjolsk$, Dojskom je zapo)ijedao sposo*ni 1ne$s S%ipio2 konz$lo) *ra , On je pod zapo)jedni: )om imao oko -C 000 )ojnika, Pr)o : o je napra)io po iskr%a)anj$ $ 4panjolskoj je *ila ne$ raliza%ija kar a;anske )ojske koj$ je )odio <anno (.0 000 )ojnika' sje)erno od rijeke E*ro $ *i ki kod 1isse2 *liz$ dana:nje Tarra(one, Po om je zapo+eo sa in enzi)nom diploma skom ak i)no:5$ $ s)r!$ prido*i)anja kel i*erski! plemena na rimsk$ s ran$, Dr!o)ni kar a;anski zapo)jednik za 4panjolsk$2 <ani*alo) *ra <azd$r*al pok$:ao m$ je omes i plano)e pro)ali):i -.> sje)erno od E*ra sa manjom )ojskom2 no morao se po)$5i *ez )e5e( $spje!a, Is e (odine 1ne$s$ se pridr$;$je i opora)ljeni P$*li$s sa poja+anjem od /000 )ojnika2 e o*a *ra a do*i)aj$ prok$nz$larni imperi$m $ 4panjolskoj, Osno)na ideja je *ila sprije+i i da poja+anje *ilo kak)e )rs e iz 4panjolske krene prema <ani*al$, U o )rijeme Kar a;ani s$ *ili $ silnim pro*lemima $ 4panjolskoj, Na nekoliko mjes a iz*ile s$ po*$ne lokalno( s ano)ni: )a2 Rimljani s$ *ili s)e ja+i2 a <ani*al je $r(irao da m$ se po:alje pop$na, -.C, (odine <azdr$*al je napokon sak$pio do)oljno )ojske kako *i kren$o prema I aliji, Bra5a s$ m$ preprije+ila p$ kod Ilipe e s$ iz)oje)ali )elik$ po*jed$ za Rimljane, O*je s$ )ojske *ile podjednake sna(e2 s ime da je kao i $ s)im *$d$5im *i kama $ 4panjolskoj pje:a: )o2 a ne konjani: )o2 odl$+i)alo po*jednika, Kar a;ani s$ $ %en r$ pos a)ili 4panjol%e koji s$ *ili lo:e( morala jer nis$ na)ikli na d$(o rajno mar:iranje2 a na krila P$nske i 8i*ijske r$pe, Pr)i se slomio kar a;anski %en ar2 : o je rimska rezer)a $ %en r$ iskoris ila zaokre+$5i lije)o i desno2 e $daraj$5i kar a;anske krilne jedini%e $ *oko)e, Rimljani s$ po om oplja+kali neprija eljski kamp, O)aj poraz je na(nao Kar a($ da po:alje )i:e )ojske $ 4panjolsk$2 izme7$ os alo( i r$pe pod zapo)jedni: )om 6a(a Barke koji je ori(inalno re*ao i5i za I alij$, Po+eli s$ ako7er in inzi)ira i s)oj$ diploma sk$ ak i)nos preko mre;e rod*inski! )eza (+es o s$ se me7$so*no )jen+a)ali sa pripadni%ima kel i*erski! i os ali! plemena $ 4panjolskoj kako *i po )rdili sporaz$me', S dr$(e s rane Rimljani s$ imali pro*lema sa opskr*om z*o( kor$mpiranos i me7$ )r kama kojima je Sena dodijelio kon%esije za opskr*$ (3irme s$ po kradale dr;a)$ i )ojsk$', S )remenom se o o+i o)alo na moral r$pa, Didje):i

da ras e mo5 Kar a(e2 *ra5a s$ se odl$+ila za )elik$ o3enzi)$ -.., (odine, S)ojoj )ojs%i pridodali s$ oko -0 000 kel i*erski! sa)eznika, <azd$r*al Gis(o i 6a(o Barka s$ $jedinili s)oje )ojske na )ijes o rimskom pokre $2 dok je <azd$r*al Barka os ao od)ojen od kar a;anske (la)nine sa s)ojom )ojskom, Na )ijes i o raspored$ Kar a;ana *ra5a donose s$d*onosn$ odl$k$ o podijeli )ojske# -?= )ojske pod P$*lijem i5i 5e na Gis(a i 6a(a2 dok 5e .?= po )ods )om 1ne$sa kreni i na <azd$r*ala, Uskoro s$ $)idjeli mo5 kar a;anske diploma%ije jer pred sam$ *i k$ sa <azd$r*alom 1ne$sa nap$: aj$ Kel i*eri, Prisiljen je po)$5i se, U o )rijeme P$*li$s je )e5 do;i)io ka as ro3$, Nje(o)a )ojska izlo;ena je s alnim L!i and r$nMnapadima n$midske konji%e pod mladim prin%em 6assinisom2 a po om s$ $!)a5eni $ klopk$ izme7$ N$mi7ana i kar a;anske (la)nine2 e $ni: eni, P$*li$s je po(in$o po(o7en kopljem kao pra)i rimski (eneral ja:$5i me7$ s)ojom )ojskom i !ra*re5i i!, 1ne$s je ako7er izlo;en napad$ N$mi7ana 2 e je opkoljen na jednom *rd$ sa s)ojom )ojskom, Brdo je *ilo kameni o e Rimljani nis$ mo(li sa(radi i opkope i dr)ene zido)e2 )e5 s$ $mjes o nji! koris ili )las i $ pr lja($, No neprija elja je *ilo pre)i:e2 1ne$s po(i*a i $ samo mjese% dana Kar a;ani s$ skr:ili Rimljane $ 4panjolskoj, 4a+i%a pre;i)jeli! ok$plja se sje)erno od E*ra pod zapo)jedni: )om 8$%i$sa 6ar%i$sa $ nadi da 5e $spje i sa+$)a i *arem mali rimski mos o*ran, No Kar a;ani o)dje +ine (re:k$, Umjes o da se o*ra+$naj$ sa o)im o+ajni%ima2 ri zapo)jednika kre5$ s)aki sa s)ojom )ojskom $ ($:enje po*$na me7$ plemenima, Rimljanima s$ se pono)o osmje!n$li *o(o)i, Id$5e (odine rimska je )ojska poja+ana sa =000 na .C000 )ojnika2 a krajem -.0, (odine neo$*i+ajeno Sena is$)i:e mladom P$*li$s$ 1orneli$s$ S%ipij$ daje prokonz$larni imperi$m $ 4panjolskoj, Iz(leda da se jednos a)no ni ko nije ! io ja)i i za zapo)jedni: )o $ 4panjolskoj pa se *rane5i +as s)o( po(in$lo( o%a i s ri%a ja)io mladi S%ipio, No mo;da je i razlo( *io $ ome da je Rim re*ao s)e sposo*ne zapo)jednike $ I aliji pro i) <ani*ala2 a 4panjolska je re*ala i ako *i i ek )e5a rimska di)erzija, Uz o me7$ +as o!lepnim pripadni%ima Sena a zapo)jedni: )o $ 4panjolskoj nije da)alo nade za $spje! pro i) B0 000 Kar a;ana raspore7eni! $ = )ojske, No S%ipio nije mislio ako, Do)eo je sa so*om jo: poja+anja 2 e je -0B, (odine imao -/ 000 pje:aka i =000 konjanika, S%ipio 5e drsko napas i amo (dje *i Kar a;ane mo(lo naj)i:e *oli i, Kren$ 5e na %en ar kar a;anske mo5i $ 4panjolskoj G (rad No)$ Kar a($, Godine -.0, B,1, nakon poraza *ra5e S%ipio %ijela je 4panjolska $ r$kama Kar a;ana, 1ijelaP Pa i ne *a: 2 jer Rimljani odr;a)aj$ mos o*ran oko (rada Emporiona (a nis$ imali +aro*ni napi ak' *liz$ dana:nje 3ran%$ske (rani%e, -.0, (odine prokonz$l za 4panjolsk$ pos aje mladi S%ipio, On ;eli os)e i i s)o(a o%a i s ri%a2 e preokren$ i ra $ koris Rima, Da li 5e m$ o po5i za r$komP E pa ako )as zanima nema dr$(e ne(o da krenemo,,,,,,, NODA KARTAGA S%ipio je na (rad No)$ Kar a($2 %en ar kar a;anske mo5i $ 4panjolskoj2 kren$o sa )ojskom od -C000 pje:aka i -C00 konjanika -0B, (odine B,1, S)om prija elj$ Gai$s$ 8aeli$s$ naredio je da 3lo om *lokira (rad sa mora, Raspored kar a;anski! armija $ o )rijeme *io je slijede5i# <asd$r*al Bar%a *io je $ okoli%i Toleda $ kampanji pro i) Karpe ana2 6a(o je *io $ *lizini <erk$lo)i! s $po)a (Gi*ral ar'2 dok je <azd$r*al Gis(o *io kod 8$si ana%a, S)aka od o)i! )ojski *ila je sna;na kao S%ipio)a, S%ipio je razmi:ljao o ome da li da pr)o napadne nek$ od o)i! armija (<asd$r*al Barka je *io naj*li;i'2 no $)idio je da 5e e:ko neprija elja prisili i na *i k$ : o onda sa so*om po)la+i mo($5nos i da se is o)remeno na nje(a okome s)e kar a;anske armije2 a

ak)o : o je ;elio iz*je5i po s)ak$ %ijen$, Garnizon koji je *ranio No)$ Kar a($ *io je malo*rojan2 no kako se (rad nalazio na pol$o ok$ (sa jedne s rane okr$;en morem2 a sa dr$(e la($nom' do)oljan za o*ran$ od napada sa kopna i sa mora, Sas ojao se od .000 pla5enika2 e oko -000 naor$;ani! (ra7ana pod zapo)jedni: )om neko( 6a(oa, Ono : o Kar a;ani koji s$ *ranili (rad nis$ znali je *ilo o da je S%ipio od lokalni! ri*ara saznao sla*$ o+k$ o*rane, Naime2 $ odre7enim dijelo)ima (odine za )rijeme oseke la($na je *ila pro!odna, Brani elji (rada *ili s$ p$ni po$zdanja, U o )rijeme o*rana je $ sl$+aj$ do*ro $ )r7eno( (rada *ila $ prednos i pred napada+ima, Napada+ je mo(ao *ira i izme7$ ri sol$%ije# direk an napad na zidine koji sa so*om po)la+i )elike ($*i ke e pad morala nakon odre7eno( )remena2 e dr;anje (rada $ *lokadi +ekaj$5i da (rad po ro:i s)oje zali!e !rane i )ode2 e se sam preda, Tre5a sol$%ija je *ila izdaja od s rane neko( $ (rad$, Napada+i s$ se naj+e:5e koris ili sol$%ijama - i =2 a $ sl$+aj$ No)e Kar a(e S%ipio nije mo(ao ra+$na i na nijedn$ od nji!, Neprija eljske )ojske s$ se nalazile s)e(a .0 dana mar:a od (rada (po Poli*ij$'2 e 5e m$ $skoro pri e5i $ pomo5, S dr$(e s rane (rad je *io %en ar kar a;anske mo5i $ 4panjolskoj i njena kolonija2 pa (ra7anima nije padalo na pame da izdaj$ (rad neprija elj$, Rimljanima je re*ala m$nje)i a po*jeda, Rimljani s$ se iznenada poja)ili pred (radom, Podi(li s$ lo(or2 e se S%ipio po om o*ra io )ojni%ima )rde5i im da m$ je plan za za$zimanje (rada $ sn$ poslao sam Nep $n, S$ radan s$ napali, U*rzo nakon napada2 *rani elji prelaze $ pro $napad e izlaze iz (rada, U o )rijeme je *io o*i+aj da *rani elji2 *arem $ po+e k$ opsade )r:e pro $napade kako *i podi(li s)oj moral i po kopali pro i)ni+ki2 e $sp$ $ni: ili e)en $alne opsadne spra)e, Gra7ani s$ se do*ro *orili no S%ipio je s alno $*a%i)ao no)e sna(e2 e je o por *rani elja nakon d$(e i ;es oke *or*e slomljen i oni se po)la+e $ (rad, S%ipio :alje za njima )ojsk$ $ pok$:aj$ da odma! za$zme (rad2 no *i)a od*ijen $z zna ne ($*i ke, Nakon o)ak)o( napada o*i+aj je *io da napada+ $zme nekoliko dana da pripremi no)i napad, No Rimljani s$ napali s$ ra pono)o sa jo: )e5im sna(ama, H$ri:ni odredi sa ljes )ama r+ali s$ prema zidinama2 dok je sa mora 8aeli$s$ napao sa s)ojom 3lo om i marin%ima, Napad je *io s ra!o)i 2 $(ro;ene s$ j$;ne i is o+ne zidine2 e 6a(o :alje s)$ )ojsk$ : o ima da odr;i o*ran$, 9a o )rijeme odred od C00 )ojnika +ekao je kod la($ne znak za napad, S%ipio je $pra)o oda*rao dan kada je la($na prijelazna2 e s$ le(ionari prepje:a+ili la($n$2 do:li do sje)erni! zidina (rada2 e se neome ano popeli $ (rad, Uskoro se na iznena7enje *rani elja poja)lj$j$ kod (la)ni! (radski! )ra a koje o )araj$ za s)oje dr$(o)e iz)an zido)a, Pos ojala je jo: :ansa za *rani elje $ sl$+aj$ da s$ se mo(li reor(anizira i e pok$:a i pono)o os)oji i )ra a, No iznena7enje je *ilo pre)eliko, Grad pada2 a rimski )ojni%i pro)ode o%$pa io *elli%a, Onaj ko je za e+en na $li%i2 $*ijen je, No nakon plja+ke od oko .0000 zaro*ljenika )e5ina (ra7ana je p$: ena, 9ana lije s$ pos ali ja)ni ro*o)i $z o*e5anje da 5e nakon ra a *i i p$: eni2 dok s$ od ro*o)a oda*rani najja+i za sl$;*$ na (alijama, No pra)i dra($lj me7$ zaro*ljeni%ima za S%ipija s$ preds a)ljali is akn$ i pripadni%i :panjolski! plemena koji s$ se na:li $ (rad$, Preko nji! je sada mo(ao )r:i i pri isak na plemena da m$ se pridr$;e, Di:e pri+a (o)ori o S%ipijo)om )i e:kom pona:anj$ prema zaro*ljeni%ima, Kada s$ m$ )ojni%i do)eli pose*no lijep$ dje)ojk$ kao poklon on im se za!)alio2 a po om se po*rin$o da je )ra i o%$ ne akn$ $, Djeroja no se radi o roman i+nim pri+ama ()elika sli+nos i s pona:anjem Aleksandra prema ;enama iz perzijske kralje)ske 3amilije' koje s$ se rojile oko S%ipio)e karizma i+ne 3i($re, Odma! po pad$ (rada S%ipio :alje 8aeli$sa da odnese do*re )ijes i $ Rim2 dok on pod)r(a)a s)oj$ )ojsk$ ri(oroznom renin($, Pad No)e Kar a(e je *io s ra!o)i $dara% za Kar a;ane, Si $a%ija $ 4panjolskoj se po+ela mijenja i $ rimsk$ koris ,

POQETAK KRAHA Nakon za$zimanja No)e Kar a(e S%ipio se okren$o diploma skim ak i)nos ima )ezanim za prido*i)anje :panjolski! plemena, Uskoro saznaje da <asd$r*al Barka priprema ekspedi%ij$ $ I alij$ kako *i se pridr$;io *ra $ <ani*al$, Po nekim a$ orima <azd$r*al je ;elio izaz)a i S%ipija na *i k$ kako *i (a $ni: io2 dok m$ je odlazak $ I alij$ *ila samo rezer)na )arijan a $ sl$+aj$ poraza, Djeroja nije je da je ekspedi%ija za I alij$ pripremana )e5 d$;e )rijeme2 odma! nakon poraza *ra5e S%ipio2 no nemiri me7$ :panjolskim plemenima2 e kasniji S%ipio) dolazak sa poja+anjima za rimsk$ )ojsk$ s$ je od(odili, S%ipio je odl$+io za$s a)i i <asd$r*ala ili *arem osla*i i nje(o)$ )ojsk$, U prolje5e -0/, (odine B,1, nalazi <asd$r*ala kod Bae%$le2 naj)jeroja nije dana:nji (rad Bailen, Okoli%a (rada $ o )rijeme *ila je pozna a po r$dni%ima sre*ra, Na is om podr$+j$ je ./0/, (odine prisiljen na predaj$ :panjolskoj )ojs%i Napoleno) (eneral D$pon , <asd$r*al je pos a)io s)oj kamp na $z)isini2 $ pozadini je imao rijek$ kao za: i $2 dok s$ m$ krila *ila za: i5ena s jeno)i im *re;$lj%ima, S o*zirom na pozi%ij$ koj$ je iza*rao za kamp o+i o je da je ;elio *i i $ de3anzi)i2 mo;da +ekaj$5i 6a(o)$ )ojsk$ i )ojsk$ <ani*ala Gis(a da zajedno $ni: e Rimljane, D)a dana je S%ipio proma rao <asd$r*alo)e polo;aje2 a onda je odl$+io da mora napas i $ s ra!$ od mo($5e( dolaska dr$(i! kar a;anski! )ojski, 4alje s)oje )eli e podr;ane dijelom e:ko( pje:a: )a $z*rdo da se s$ko*e sa kar a;anskom pre !odni%om, Rimljani s$ napali sa )elikim ;arom2 e s$ $spjeli po isn$ i neprija eljsk$ pre !odni%$, 8i)ije +ak na)odi da s$ podr:k$ napred$j$5oj )ojs%i da)ali i armijski ro*o)i %olones koji s$ kamenjem (a7ali Kar a;ane, Didje):i po)la+enje s)o( lako( pje:a: )a2 <asd$r*al nare7$je da nje(o)a )ojska 3ormira *or*en$ linij$ na )r!$ *rda kako *i se s$pros a)ila (la)nom rimskom napad$, Upra)o je o S%ipio +ekao, On dijeli os a ak s)oje )ojske na - dijela i :alje i! na krilaR lije)im krilom je zapo)ijedao on2 a desnim 8aeli$s, Sad s$ se pokazali mjese%i m$ko rpno( renin(a, Rimska )ojska se penje $z*rdo lije)o i desno e dose;e )r!o)e s jeno)i i! *re;$ljaka i 3ormira se $ *or*en$ linij$ koja $(ro;a)a <asd$r*alo)e *oko)e prije ne(o : o s$ Kar a;ani 3ormirali s)oj$ )ojsk$, 9a iz)o7enje o)ak)e opera%ije o+i o im je re*ala iznimna kondi%ija i iz)je;*anos , <asd$r*al nije imao )remena da promijeni nared*$ i okrene dio s)oje )ojske da do+eka prije nj$ na krilima, Qim s$ rimska krila napala2 Kar a;ani s$ se *rzo dali $ po)la+enje, Kar a;ani s$ iz($*ili izme7$ / G .- is$5a )ojnika, Poli*ije i 8i)ije o*oji%a )rde da je <asd$r*al za s)oje slono)e i pr lja($ )e5 $ po+e k$ *i ke naredio po)la+enje, Nakon *i ke sk$pi):i os a ak )ojske <asd$r*al se pokre5e prema sje)er$ i dolini rijeke Ta($s2 e zapo+inje s)oj mar: prema I aliji, Slijedio je is i p$ kao i nje(o) *ra .0 (odina prije iz*je(a)aj$5i *or*$ sa lokalnim plemenima, U ome s$ )jeroja no pomo(le i )elike koli+ine zla a koje je da)ao lokalnim po(la)i%ama za re(r$ iranje (alski! pla5enika $ s)oj$ )ojsk$, Rimljani s$ preko s)oje( sa)eznika 6asilije saznali za pokre kar a;anske )ojske, <asd$r*al se $ prolje5e -0>, (odine poja)lj$je $ Padskoj nizini *r;e ne(o s$ Rimljani mislili, Dijes o nje(o)om dolask$ izaz)ala je panik$ $ Rim$2 jer e o sad se jo: jedan Barka okomio na i o)ako ra om is ro:en$ Rep$*lik$, Rim :alje konz$la 6ar%$sa 8i)i$sa Salina ora sa )ojskom pro i) <asd$r*ala, Na sje)er$ s$ )e5 nalazile d)ije rimske )ojske, S)aka se sas ojala od nepo p$ne le(ije# 8$%i$s Por%i$s 8i%in$s $z jadransk$ o*al$ $ Armini$m$2 e $ E r$riji Daro, Te s$ )ojske +$)ale prolaze $ %en ar I alije, <asd$r*al je pok$:ao os)oji i (rad Pla%en i$2 no $*rzo od$s aje z*o( sna;ne o*rane (rada, Tada :alje @ konjanika2 - N$mi7ana i E Gala sa is o)je nom por$kom s)om *ra $ koji je *io na j$($ $ *liz$ Taren $ma G na7emo se $ Um*riji, Rimljani s$ $spjeli presres i neke od

nji! i sazna i plano)e neprija elja, Si $a%ija je *ila dr$(+ija ne(o -./, (odine, Rim je *io zna no pripremljeniji, Dr$(i konz$l2 1i$s 1la$di$s Nero koji je nekoliko mjese%i prije mlado( S%ipija zapo)ijedao $ 4panjolskoj2 *io je pozna po s)ojoj od)a;nos i2 ali i is!i renos i odl$ka, On se sa dr$(om konz$larnom )ojskom nalazio na j$($ $ *lizini 1an$si$ma $ ak%iji zadr;a)anje <ani*alo)e )ojske, Kada je primio o*a)ijes o <asd$r*alo)im plano)ima *ira @000 pje:aka i .000 konjanika iz s)oje )ojske i no5$ neprimje no kre5e na sje)er kako *i se pridr$;io Salina or$, Pre !odno je pro:irio )ijes da namjera)a napas i o*li;nji (rad $ <ani*alo)im r$kama kako *i za)arao Kar a;ane, Up$ s )a s$ posla a s)im naseo*inama na p$ $ da pripreme !ran$ i opskr*$ za napred$j$5$ )ojsk$, Tako7er s$ re*ali pripremi i i kola e(ljena maz(ama koja *i mo(la po)es i $morne )ojnike, Ne zna se koliko je re*alo Ner$ da prije7e -C0 milja do Salina ora2 ali se zna da je is $ $daljenos $ po)ra k$ nje(o)a )ojska pre:la jo: *r;e ne(o $ polask$2 za samo @ dana (ods$ nos Nera <ani*al nije primje io', Nero se pridr$;$je Salina or$ i 8i%in$s$2 a da <asd$r*al ni: a nije pos$mnjao, Na(o)ara i! da pon$de *i k$ <asd$r*al$ )e5 slijede5i dan )jer$j$5i $ e3ek iznena7enja, Na)odno je <asd$r*al (o o)o )e5 *io nasjeo s)rs a)aj$5i s)oj$ )ojsk$ za *i k$ kada je me7$ Rimljanima primje io )ojnike sa s arim : i o)ima koje do ad nije )i7ao2 a op5eni o je imao dojam o po)e5anj$ *roja neprija eljski! )ojnika, 9a*rin$ 2 iz*je(a)a *i k$, Kasnije je osl$:k$j$5i rimske r$*a+e jasno zaklj$+io da se pro i) nje(a nalaze o*a konz$la po: o je $ konz$lo)om kamp$ za+$o d)a p$ a 3an3are2 $mjes o $o*i+ajeno( jedno( p$ a, Odl$+$je se pod okriljem no5i po)$5i prema rije%i 6e a$r$s o+i o *roj+ano zna no in3eriorniji neprija elj$, Rimljani (a slijede# Nero )odi konji%$2 8i%ini$s (a je slijedio sa )eli ima2 dok je (la)nin$ )odio Salina or pod +ijim 5e se zapo)jedni: )om i )odi i preds oje5a *i ka, Kar a;ani s i;$ do rijeke i <asd$r*al )idje):i $mor s)oji! lj$di nare7$je (radnj$ kampa na $z)isini pored rijeke, Nije ni znao koliko s$ Rimljani *liz$, Uskoro se poja)lj$j$ le(ije i po+inj$ s)rs a)a i $ *ojni poredak, Kar a;ani s$ prisiljeni prekin$ i (radnj$ kampa2 e se s$pro s a)i i Rimljanima, Teren je *io )alo)i sa malo o )reno( pros ora, Nero je zapo)ijedao desnim krilom j, pje:a: )om i konjani: )om koje je do)eo sa so*omR 8i%in$s je )odio %en ar2 a Salina or lije)o krilo na kojem je *ila (la)nina rimske konji%e, <asd$r*al je s)oji! .0 G .C slono)a s a)io ispred s)o( %en ra koje( s$ +inili 8i($r%i2 dok je s)oje naj*olje r$pe G 4panjol%e s a)io da s)oje desno krilo2 a Gale na lije)o krilo, Kar a;ani nis$ imali zna nij$ konji%$, Gali s$ se nalazili na iz)rsno o*ranji)om polo;aj$ (*re;$ljak'2 dok je kar a;anski %en ar *io pos a)ljen sa )elikom d$*inom znaj$5i da Rimljani $ s)om napad$ naj+e:5e )r:e pri isak na %en ar, Bi ka je zapo+ela napadom 4panjola%a pod <asd$r*alom na Salina ora, Nakon o(a $ %en r$ s$ slono)i izaz)ali odre7en$ pom$ nj$ me7$ !as a ima2 ali s$ se $*rzo $spani+ili e )i:e nis$ *irali na koj$ 5e s ran$ (+es i pro*lem sa $po re*om slono)a *io je $ ome da s$ mo(li $zroko)a i zna n$ : e $ i s)ojoj s rani $koliko se $spani+eR o 5e S%ipio sjajno iskoris i i kod 9ame -0-,(odine', 9a o )rijeme Nero nije mo(ao ni: a pro i) Gala no donosi !ra*r$ odl$k$, Didje):i da kod Salina ora *i ka s oji neodl$+eno on $zima dio lj$di sa s)o( krila2 pro)la+i i! iza rimski! redo)a i iznenada se poja)lj$je *o+no od <asd$r*ala, Uskoro p$nski %en ar i desno krilo p$%aj$2 a <asd$r*al )idje):i da je *i ka iz($*ljena $mire !erojskom smr5$ $ *or*i ili se po nekim dr$(im iz)orima sam $*ija, Nakon o(a %ijela rimska )ojska se okomlj$je na Gale is jer$j$5i i! s *rda2 e po om os)aja p$nski lo(or, Po(in$lo je .0 000 <asd$r*alo)i! )ojnika2 e -000 Rimljana, 4es slono)a je $*ijeno2 a os ali s$ zaro*ljeni, O)o je *ila )elika rimska po*jeda koja je pokazala koliko je rimska )ojska

napredo)ala $ 3leksi*ilnos i i e3ikasnos i $ zadnji! .0 (odina, Salina or je do*io pra)o na rij$m32 dok je Nero2 koje( s$ mno(i sma rali (la)nim ar!i ek om po*jede : o s$ m$ i pokazali kli%aj$5i )i:e njem$ ne(o Salina or$2 do*io manj$ +as G pra)o na o)a%ije, KRAH U 4PANHO8SKOH

Tijekom -0>, (odine B,1, S%ipio je *io manje ak i)an, Rimljani s$ $spjeli iznenadi i neko( p$nsko( +asnika po imen$ <anno koji je sak$pljao )ojsk$ me7$ Kel i*erima, Kada je <asd$r*al Gis(o kod Bae i%e2 $ *lizini Gadesa2 demons rirao sil$ sa s)ojom )ojskom2 S%ipio je kon%en rirao s)oje sna(e i kren$o na nje(a, Q$):i da S%ipio s i;e2 <asd$r*al Gis(o raz*ija s)oj$ )ojsk$ $ (arnizone od*ijaj$5i na aj na+in *i k$, Kako je imao pro*lema sa opskr*om S%ipio se po)la+i na sje)er prema Tarra%$2 os a)ljaj$5i s)oje( *ra a 8$%i$sa sa ne: o )ojske da za$zme (rad Oron(is, Id$5e (odine Kar a;ani s$ odl$+ili $lo;i i maksimalne napore kako *i po $kli S%ipija, Po Poli*ij$ sak$pljaj$ >0 000 pje:aka2 E000 konjanika i =- slona2 dok 8i)ije spominje C0 000 pje:aka i EC00 konjanika, Dojskom je zapo)ijedao <asd$r*al Gis(o, Kar a;ani s$ se $ a*orili kod (rada Ilipe2 $ *lizini dana:nje Se)ilje, 8o(or s$ pos a)ili na $z)isini sa o )orenom ra)ni%om ispred nje, O)o je *ila jasna por$ka Rimljanima da se Kar a;ani ;ele *ori i, S%ipio prema njima pokre5e )ojsk$ od EC 000 pje:aka i =000 konjanika, Ne: o )i:e od polo)i%e nje(o)e )ojske +inili s$ Rimljani2 dok se os a ak sas ojao od :panjolski! plemena G sa)ezni+ki! r$pa, Rimljani pos a)ljaj$ s)oj lo(or na *re;$lj%ima nas$pro kar a;anskom lo(or$, Dok je lo(or *io $ (radnji2 6a(o je ;elio iskoris i i si $a%ij$ i $nije i pom$ nj$ me7$ neprija elja, On pred)odi p$nsk$ konji%$ $ iznenadni napad nadaj$5i se da 5e Rimljani *i i nepripremljeni, No pod%ijenio je rimsko( (enerala, S%ipio je naredio da s$ $z $o*i+ajene preds ra;e kod (radnje lo(ora iza *re;$ljaka pos a)i spremna rimska konji%a, O+i o je pred)idio p$nski napad (ili je mo;da *io in3ormiran od neko( :pij$na', U s)akom sl$+aj$2 kada s$ p$nski konjani%i2 pred)o7eni N$mi7anima kojima je zapo)ijedao ada mladi 6asinissa napali rimske preds ra;e2 iznenada s$ im se po *oko)ima poja)ili rimski konjani%i, O)o je dalo )remena Rimljanima da poja+aj$ s)oje preds ra;e no)im r$pama2 pa s$ se $skoro Kar a;ani dali $ *ije(, O)aj po+e ni $spje! podi(ao je rimski moral, Slijede5i nekoliko dana )ojske s$ $(la)nom mo rile jedna dr$($2 e s$ se )odili manji s$ko*i izme7$ s$parni+ko( lako( pje:a: )a i konji%e, Nekoliko dana s$ se Kar a;ani pr)i s)rs a)ali $ *ojni poredak za *i k$2 a po om *i im Rimljani od(o)orili is om mjerom, No do *i ke nije dolazilo, <asd$r*al je s)oj *ojni poredak zamislio na slijede5i na+in# nje(o)o naj*olje pje:a: )o G 8i*ij%i +inili s$ %en arR *o+no od nji! *ili s$ 4panjol%i2 a na krilima slono)i i konji%a, Na aj raspored S%ipio *i od(o)arao na s andardan rimski na+in# $ %en r$ s$ *ile le(ijeR sa s)ako( *oka le(ija po jedna alaeR prema krilima od alae :panjolski sa)ezni%iR na krilima konji%a, I ako je o i:lo s)e dok jedne )e+eri S%ipio nije ok$pio s)oje ri*$ne $ %onsili$m kako *i im izdao nared*e za s$ radan, Odl$+io je $!)a i i pro i)nika na kri)$ no($, S$ ra 5e se Rimljani pr)i s)rs a i za *i k$ i kren$ i $ napad, Pri om 5e iz)es i slo;eni mane)ar na krilima, Uz o raspored 5e *i i promijenjen# %en ar 5e se sas oja i od :panjolski! sa)eznikaR *o+no od nji! 5e *i i le(ija S alaeR na krilima konji%a, Rimljani $j$ ro $ po p$nos i iznena7$j$ Kar a;ane $ oj mjeri da neprija elj ne s i;e ni dor$+ko)a i (a zna se da )ojnik e:ko do*i)a *i k$ prazano( s omaka', Qim je

s)an$lo2 rimska konji%a i )eli i kre5$ $ napad kako *i se : o )i:e pri*li;ili neprija eljskom lo(or$2 no $jedno i kako *i neprija elj za*a)ljen rimskom konji%om i )eli ima : o kasnije primje io promjen$ $ rimskom poredk$, Iza s)oje pre !odni%e S%ipio po+inje 3ormira i (la)nin$, <asd$r*al 3ormira s)oj$ )ojsk$ i $spije)a po isn$ i )eli e2 no ek sada )idi da je rimski poredak promijenjen, Kako je rimska )ojska s)e(a pola milje od nje(a ne mo;e promijeni i s)oj poredak2 a da ne riskira rimski napad $ om delika nom ren$ k$, S%ipio opozi)a s)oje )eli e i :alje i! na krila2 e zapo+inje op5i pokre prema Kar a;anima, 4panjolskim sa)ezni%ima je da o nare7enje da se $ %en r$ kre5$ ne: o sporije ne(o rimska krila, Desnim rimskim krilom zapo)ijeda sam S%ipio2 dok lije)o krilo )ode 6ar%$s H$ni$s Silan$s i 8$%i$s 6ar%i$s2 eN$es rian koje je S%ipio jako %ijenio i po: o)ao (8$%i$s *io zapo)jednik koji je nakon poraza S%ipio)o( o%a i s ri%a $spio odr;a i rimski mos o*ran $ 4panjolskoj', 8e(ija S alae na s)akom *ok$ s)rs ale s$ se $ ripleJ a%ies s ajaj$5i $ liniji paralelno prema Kar a;anima, Tada je zapo+eo kompli%irani rimski mane)ar, S)aka linija okre5e se pod k$ em od B0 s $pnje)a prema Kar a;anima s )araj$5i kolon$ ()ojni%i $ koloni kre5$ se $)ijek *r;e ne(o kad s$ $ liniji po: o im eren manje :kodi $ pokre $2 a i +asni%ima je lak:e $pra)lja i )ojni%ima jer je manja po re*a za pono)nim 3ormiranjem redo)a', Tako s$ rimske kolone napredo)ale s)e dok nis$ s i(le pred kar a;anske 4panjol%e2 e s$ onda ope zaokren$le za B0 s $pnje)a kako *i 3ron alno napale neprija elja, Rimski mane)ar iz)eden je )eoma *rzo2 za manje od sa a, Samo je za!)alj$j$5i renin($ i dis%iplini S%ipio mo(ao iz)es i o)aka) mane)ar, Kar a;ni s$ mo(li samo (leda i kako se rimske kolone aro(an no $s remlj$j$ na nji!, <asd$r*al nije ni: a $+inio na o)aj rimski mane)ar iz pros o( razlo(a : o nije ni i mo(aoR ako *i s)oje 8i*ij%e poslao da napadn$ s *oka rimske kolone2 nji! *i onda *o+no napali rimski sa)ezni%i koji s$ *ili $ %en r$, U s)akom sl$+aj$ *ilo kaka) pok$:aj promjene $ *ojnom pore k$ $nio *i nered $ kar a;anske redo)e, Na krilima s$ Rimljani napali sa )elikim en $zijazmomR konji%a je napala kar a;ansk$ konji%$2 dok s$ )eli i *om*ardirali s$li%ama slono)e, 8e(ije i alae sna;no s$ napale kar a;anske 4panjol%e koji s$ $ po+e k$ pr$;ili ;es ok o por, No s )remenom je (lad osla*ila odl$+nos 4panjola%a koji se la(ano pod *or*om po+inj$ po)la+i i, U %en r$ je *or*a po+ela kasnije ne(o na krilima z*o( nare7enja rimskim sa)ezni%ima da sporije napred$j$ $ %en r$, Rimljani na krilima $spije)aj$ raz*i i kar a;anske 4panjol%e2 e po om $daraj$ po Kar a;anima $ %en r$, Uskoro se %ijela p$nska )ojska dala $ *ije(, Pok$:ali s$ se re3ormira i ispred s)o( lo(ora2 no no)i rimski napad i! je pono)o na jerao na po)la+enje, Iznenadni prolom o*laka za$s a)io je *i k$ i na aj na+in sprije+io Rimljane da za$zm$ pro i)ni+ki lo(or, Tijekom no5i <asd$r*ala nap$: aj$ nje(o)i :panjolski sa)ezni%i2 e on nare7$je po)la+enje, <asd$r*al i 6asinissa $spije)aj$ se do+epa i o*ale (dje lo)e *rod za A3rik$, 6a(o je po*je(ao $ Gades, Rimska )ojska se dijeli kako *i pod$zela )i:e ka;njeni+ki! ekspedi%ija pro i) oni! plemena koja se nis$ podlo;ila Rimljanima, Ne(dje $ o )rijeme S%ipio se oz*iljno raz*olio : o do)odi do neki! po*$na $ )ojs%i )ezani! $z pla5e koje nis$ primili d$(o )remena ()ojni%i s$ )i:e )jero)ali (eneral$ da 5e se zalo;i i za nji! ne(o dr;a)i2 pa s$ na )ijes o ome da *i mo(ao $mrije i ako rea(irali'2 a neki s$ )e5 )i:e od .0 (odina sl$;ili daleko od k$5e, I neka :panjolska plemena pod )ods )om Indi*ilisa s$ se po*$nila, Premda (a S%ipio nakon : o je ozdra)io po*je7$je $ *i ki2 s Indi*ilisom 5e i S%ipio)i naslijedni%i $ 4panjolskoj ima i pro*lema ()elike s$ po*$ne :panjolski! plemena iz*ile odma! po: o je S%ipio nap$s io 4panjolsk$ G )jernos plemena *ila je )ezana za S%ipija2 a ne za rimsk$ dr;a)$', 6a(o je na )ijes o po*$ni :panjolski! plemena od(o)orio pod$zimanjem no)e

ekspedi%ije $ I alij$ -0C,(odine B,1, Qim je 6a(o nap$s io Gades2 (rad se predao,Di:es olje na pris$ nos Kar a(e na :panjolskom l$ *ila je za)r:ena, 6a(o se iskr%ao kod Genoe sa -000 konjanika i .-000 pje:aka, Od e )ojske poslao je > slono)a2 /00 konjanika i @000 pje:aka sa no)%em da re(r$ iraj$ )ojnike me7$ 8i($r%ima, Nje(o)a ekspedi%ija *ila je *ez pra)e osno)e, Nije se ni pok$:ao pridr$;i i s)om *ra $ <ani*al$ na j$($ I alije, Qini se kako je o i:ao $ I alij$ samo da *i se ra )odio, -0=, (odine pora;en je $ *i ki na eri orij$ Ins$*ra od s rane pre ora P$*il$sa T$in% il$sa Dar$sa i prokonz$la 6ar%$sa 1orneli$sa 1e !e($sa, Ranjen $ samoj *i ki (: o je na)odno i $zroko)alo poraz nje(o)e armije' daje nared*$ pre;i)jelima da se )ra e $ Kar a($ kako *i je *ranili od Rimljana2 a po om $mire od zado*i)eni! rana, Is e (odine za A3rik$ se $kr%a)a $ l$%i 1ro on i <ani*al sa s)ojom )ojskom nepora;en ijekom .C (odina $ I aliji, 6orao se )ra i i $ A3rik$ po: o s$ se rimska )ojska iskr%ala ondje, Rimsk$ je )ojsk$ )odio S%ipio, Do:lo je )rijeme da se o(ledaj$ d)a naj)e5a (enerala ra a,