You are on page 1of 3

NED TIJDSCHR GENEESKD.

2013;157: A7028
K
L
I
N
I
S
C
H
E

P
R
A
K
T
I
J
K
Star Trek, aan boord van ruimteschip USS Enterprise: een
van de bemanningsleden wordt naar de ziekenboeg
gebracht. De dokter in de ziekenboeg scant de patint met
een tricorder en krijgt direct te zien wat er mis is. En wat
er aan gedaan kan worden.
Deze scne uit de sciencectionserie Star Trek wordt door
velen gezien als precies datgene waar science ction voor
staat: verzonnen wetenschap van de toekomst. Maar dit
beeld is een heel stuk minder ver weg dan je misschien zou
denken. In zo1o lanceerde de XPRIZE Foundation de Tri-
corder Prize, waar een bedrag van s1o miljoen mee te win-
nen valt.

Over de hele wereld werken teams van dokters,


wetenschappers en ontwikkelaars aan een draagbaar
apparaat van minder dan z, kg, dat 1 verschillende ziek-
ten moet kunnen meten, de belangrijke vitale gegevens
van een patint in beeld moet kunnen brengen (inclusief
bloeddruk, ademhalingsfrequentie en temperatuur) en dat
bediend moet kunnen worden door een niet-professional.
a
QUANTIFIED SELF
Het idee van een tricorder is een van de technologien
die wordt ontwikkeld binnen een beweging die Quanti-
ed Self heet. Een beweging van mensen die zich bezig-
houden met de vraag hoe gezond zij zelf zijn en hoe zij
gezond kunnen blijven, gebruik makend van de nieuwe
mogelijkheden van technologie. Het ontstaan van deze
beweging ligt in de vraag hoe een individu zelf meer bij
kan dragen aan zijn of haar gezondheid.
Aan die vraag ligt het idee ten grondslag dat bezoeken
aan een dokter meestal te laat zijn (nadat er een probleem
opgetreden is), kort zijn (enkele minuten) en voorname-
lijk gebaseerd zijn op subjectieve data (antwoorden geba-
seerd op eigen herinneringen, bijvoorbeeld over het
moment waarop klachten ontstonden, in welke context
deze klachten optraden, et cetera).
De Quantified Self -beweging houdt zich bezig met de vraag hoe mensen meer inzicht in hun lichaams-
functies kunnen vergaren om gezond te kunnen worden en blijven. Aansluitend bij de trends van do it
yourself en peer-to-peer biedt nieuwe technologie hier steeds meer mogelijkheden voor. De technolo-
gische toepassingen zijn er niet alleen voor patinten, maar voor iedereen. De technische mogelijkhe-
den stellen ook zorgverleners in staat om zich in het gesprek met hun patinten te baseren op
objectieve data die door de patinten zelf verzameld zijn.
Quantied Self Europe/Amsterdam, Amsterdam.
Mr. M. den Braber, MSc, gezondheidstechnoloog
(m@mdbraber.com).
NIEUWE TECHNIEKEN
Quantified Self
INZICHT IN DE MENS DOOR ZELFMETING
Maarten den Braber
NED TIJDSCHR GENEESKD. 2013;157: A7028 a
K
L
I
N
I
S
C
H
E

P
R
A
K
T
I
J
K
Daarnaast zijn consumenten mondiger geworden en
steeds meer geneigd niet alleen in de gezondheidszorg
te zoeken naar oplossingen die zij zelf kunnen toepas-
sen. Trends zijn do it yourself , zoals we kunnen zien aan
de ontwikkeling van de D-printtechnologie, en de peer-
to-peer-trend: zonder tussenkomst van derden aan de
slag.
,
Het PatientsLikeMe-platform, waar patinten
direct medische resultaten met elkaar delen, is daar een
voorbeeld van.

Er is een groeiend bewustzijn dat preventie een steeds


belangrijker onderdeel van gezondheid wordt. In dat ver-
band biedt technologie steeds sneller nieuwe mogelijkhe-
den om gezondheid in kaart te brengen of zelfs te verbe-
teren. En veel van die mogelijkheden zijn op dit moment
al ruimschoots binnen handbereik.
TECHNIEK VOOR ZELFDIAGNOSTIEK
Beweeg ik voldoende Ben ik te zwaar Is mijn bloeddruk
nog goed Er zijn talloze technische toepassingen om
deze en andere gezondheidsvragen te beantwoorden. Zo
bestaan er vele variaties van de stappenteller,
6,;
zijn er
verbeterde versies van de bekende weegschaal en is er een
bloeddrukmeter waarvan je de uitslag op je smartphone
kunt aezen.
8
Er zijn sensoren voor het meten en feed-
back geven bij een verkeerde rug- of lichaamshouding,
,

voor het analyseren van DNA of de darmora (het micro-
bioom),
o,
en voor het monitoren van astma- en COPD-
patinten.
a
Deze laatste sensoren leggen het gebruik van
astma-inhalers vast.
In de Verenigde Staten heeft de FDA inmiddels een sin-
gle lead-ecg-apparaat goedgekeurd dat als smartphone-
hoesje gebruikt kan worden en dat door cardiologen
wordt voorgeschreven voor zelfonderzoek aan patinten
met veelvuldige hartklachten.

De uitslagen kunnen zij


delen met hun cardioloog. Met hetzelfde apparaatje
kunnen zorgprofessionals voortaan ecgs maken in situ-
aties waar dat vroeger niet of nauwelijks mogelijk was,
zoals bij een huisbezoek of onderweg tijdens een vlieg-
reis.
WAAROM IS ER BEHOEFTE AAN DIT SOORT APPARATEN?
De gegevens die dit soort apparaten en diensten verza-
melen geven de gebruikers inzicht in hun gezondheid.
Veelal worden deze apparaten aangeduid als gadgets,
een aanduiding die in het begin ook werd gebruikt voor
mobiele telefoons. Deze gadgets helpen de patint echter
het verhaal te vertellen wanneer een zorgverlener vragen
heeft over diens gezondheid: Wanneer had je last van
benauwdheid Hoe is je gewicht het afgelopen jaar veran-
derd Werkt dit type bloedverdunner, afgaand op jouw
DNA-proel Tegelijkertijd geven ze de gebruiker zelf
direct feedback op zijn of haar situatie, door bijvoorbeeld
een signaal te geven als de gebruiker in een verkeerde
houding zit. Daardoor kunnen lichamelijke klachten
voorkmen worden.
De vraag die al snel wordt gesteld bij deze toepassingen is
of het verstandig is om altijd alles te willen meten. Het is
echter waarschijnlijker dat het aloude adagium meten is
weten niet meer opgaat. Meten en weten zijn z los-
staande begrippen aan het worden. Een gebruiker kan
onbewust langdurig een activiteit meten, bijvoorbeeld
snelheid, afgelegde afstand en energieverbruik tijdens
hardlopen of etsen, louter door een smartphone bij zich
te hebben. Wanneer daar een reden voor is, kunnen de
gebruiker of de zorgprofessional desnoods gezamenlijk
de data verder bestuderen om antwoord te krijgen op
vragen als Wanneer begon mijn gewicht te veranderen
of Wanneer bent u uw astma-inhaler vaker gaan gebrui-
ken
HOE VER ZIJN DE TOEPASSINGEN ONTWIKKELD?
Op dit moment is de technologie nog grotendeels ont-
wikkeld voor non-invasieve toepassingen. Het is zicht-
baar, tastbaar en vaak begrijpelijk hoe deze technologie
werkt. Door de exponentile snelheid waarmee de tech-
nologie zich ontwikkelt veranderen echter ook de moge-
lijkheden in hoog tempo. Zo is het mogelijk om gegevens
over vitale functies live weer te geven in het blikveld van
een speciale bril,

en kunnen sensoren worden geplaatst


op iedere mogelijke plek. Er bestaan sensoren voor onder
de huid om naderend hartfalen te detecteren, sensoren in
tanden om nicotine te detecteren en sensoren die in
tabletten of capsules passen om de therapietrouw te
meten.

Maar zelfs daar stopt het niet. Bedrijven als MC1o hou-
den zich bezig met de ontwikkeling van nano-tattoos
die als exibele elektronica op verschillende plekken in
het lichaam kunnen worden geplaatst, bijvoorbeeld op
het hart, en vanaf die plek sensordata kunnen versturen.
De verwachting is dat deze elektronica binnen jaar
commercieel verkrijgbaar is. Het eerste product van
MC1o, een apparaatje dat mogelijke sportblessures bij
football-spelers meet, is inmiddels op de markt.
6
EEN NIEUW SPEELVELD
De fase waarin Quantied Self zich op dit moment
bevindt lijkt in veel opzichten op de begindagen van de
computerindustrie, toen mensen en bedrijven op velerlei
wijze de nieuwe technologische mogelijkheden onder-
zochten. Het staat vast dat er door de combinatie van
exponentieel groeiende mogelijkheden beschikbaar-
heid van betere sensoren, continue dataverzameling,
miniaturisering en nanotechnologie en de groeiende
cultuur van do it yourself en peer-to-peer een heel
nieuw speelveld voor de gezondheidszorg ontstaat. Wat
wordt uw positie in dat speelveld
NED TIJDSCHR GENEESKD. 2013;157: A7028
K
L
I
N
I
S
C
H
E

P
R
A
K
T
I
J
K
Bijdragen in de rubriek Nieuwe technieken gaan over technische
mogelijkheden binnen de geneeskunde die nieuw zijn, zodat er nog niet
veel bewijs is, maar waarbij de beschikbare feiten toch zo interessant
zijn, dat lezers de informatie nuttig zullen vinden. Of de beschreven
technieken na verder onderzoek uiteindelijk tot de gangbare medische
praktijk zullen gaan behoren, zal moeten blijken.
Belangenconict en nanciele ondersteuning: een formulier met belangenver-
klaring is besclikbaar bij dit artikel op www.ntvg.nl (zoeken op A;o:8, klik op
Belangenverstrengeling). M. den Braber is mede-opriclter van Quantied
Self Amsterdam en QS Europa.
Aanvaard op : oktober :o
Citeer als: Ned Tijdsclr Ceneeskd. :o,,;:A;o:8

> KIJK OOK OP WWW.NTVG.NL/KLINISCHEPRAKTIJK


www.qualcommtricorderxprize.org
: www.youtube.comiwatcl:vrKCeoiRlVuI
www.youtube.comiwatcl:vKSwMauCno6o
( www.scanadu.com
, www.patientslikeme.com
6 www.tbit.com
; www.jawbone.comiup
8 www.witlings.com
, www.lumoback.com
o www.:andme.com
www.ubiome.com
: www.propellerlealtl.com
www.alivecor.com
( www.google.comiglassistartiwlat-it-does
, www.proteusdigitallealtl.com
6 www.mcoinc.com
LINKS