You are on page 1of 9

UNIVERIZITET U SARAJEVU FILOZOFSKI FAKULTET ODSJEK HISTORIJA

TEODORIK I BIZANT
(esej)

Mentor: Prof. Dubravko Lovrenovi Vii ass. Emir Filipovi MA Sarajevo. Novembar, 2013

Student: Almin Ibriimovi

Sadraj Uvod .............................................................................................................................................................. 3 ivot u mladosti ............................................................................................................................................ 4 Dolazak na vlast ............................................................................................................................................ 4 Odnosi sa novim carem................................................................................................................................. 5 Napad na Italiju ............................................................................................................................................. 5 Teodorikova Italija ........................................................................................................................................ 6 Pogoranje odnosa sa Carigradom i Teodorikova smrt ................................................................................ 7 Zakljuak ....................................................................................................................................................... 8 Literatura......................................................................................................................................................9

Uvod
Teodorik je roen 454 godine, dakle godinu dana poslije raspada Hunske drave, ivot mu je u mladosti bio na neki nain ogranien zbog toga to je poslat kao taoc u Carigrad tj kao garant mira izmeu Ostrogota i Bizanta. Bio je obrazovan vojnom taktikom ali nije bio pismen pa je govorio : Dijete koje je drhtalo pred uiteljevom ibom, drhtae i kada ugleda ma. Mada njemu je ta vojna taktika omoguila da postane kralj u Italiji.Iako nije bio odrastao meu svojim Ostrogotima to mu je to znatno doprinijelo jer nije bio nepoten prema romanskim narodom kao to je to bio sluaj sa Narzesom kada je dola Bizantska vlast u Italiji koji je pod prisilom tjerao tamonje stanovnike da rade pa su oni govorili da im je bilo bolje kad su bili robovi Ostrogota nego Bizanta. Dakle bilo je i tolerancije meu barbarima. Temelji koji su koriteni pri izradi ovog rada je djelo Kasna Antika i Srednji vijek od Hrvoja Graanina, koji ne izostavlja niti ijedan podatak Ostrogotima kada se radi npr. Njihovom kretanju ka Italiji. A najvei dio materijala za temelje ovog rada je upotrijebljeno djelo od Marka unjia Narodi i Drave Ranog Srednjeg Vijeka. Ostrogoti u ovom djelu su prikazani tako to ako je nedostajao podatak neki vaan ili ne on se je izbjegavao to je to unji, uradio kako bi se izbjegla rasprava oko tog nedostatka. Cilj ovog rada je da se prikae Teodorikov ivot te upoznavanje jo neki segmenata iz Teodorikovog ivota, ali i samim tim prikaz toga kako su se barbari vremenom asimilirali meu romanskim stanovnistvom. Pri izradi ovog rada je koriten metod hronoloki i tematski

ivot u mladosti
Teodorik je roen 454 godine, dakle godinu dana poslije raspada Hunske drave. Budui da vie nisu ni pod biloa kakvim savezom niti ugovorom Ostrogoti sklapaju mir sa Vizantijom. Teodorikov otac Teodemir i vizantijski car Leon sklapaju mir, a Teodorik je 461 godine iskoriten kao garant mira izmeu Vizantije i Ostrogota. ivot na dvoru u Konstantinopolju mu je omoguio da mnogo naui o vojnoj taktici i nainu vladanja velikim Carstvom uz pomo Alana slavnog generala Flavija Ardabara Aspara koji je takoer imao tutorstvo nad malodobnim carem Lavom I, ali kada je Lav I odrastao on je smakao ovog Alana a Teodorik se ve bio vratio meu Ostrogote. Budui da je nauio dosta toga sto se tie vojne taktike i vladanja velikim carstvom, koje mu je kasnije odlino posluilo kada je postao vladar jednog dijela Rimskog carstva sa mjeavinom romanizovanog naroda. Teodorikov stric Valamer2 od njegovog oca njegov predhodnik na elu Ostrogota, dok su bili u savezu za Bizantom on je esto provaljivao u Ilirik kasnije bi onavljao savez. Valamer je poginuo u bici Skirima, kasnije ga naslijeuje njegov brat Teodemir te i on ratuje sa Skirima, da bi ih na kraju pobijedio u bici kod rijeke Bolije. Dalje faze ratovanja su bile usmjerene ka Iliriku ali nisu to mogli da urade ako ne zauzmu Smirij koji je bio pod Sarmatima i koji bio vana taka ratita gledajui to sa Ostrogotske strane. Meutim situacija e se jo vie poboljati za Ostrogote kada su Sarmati zauzeli i Singidium (Beograd) 470 godine, a 471 godine su se poele odvijati ofanzivne faze protiv Sarmata, Teodorik je u pratnji sa 6000 hiljada vojnika krenuo na Singidium gdje je ubio njihova kralja Babaja, i zaposjeo Singidium.
1

Dolazak na vlast
Godine 473 Teodorikov otac umire te on dolazi na elo Ostrogota. Teodorik je odmah na poetku vlasti sa Lavom I zakljuio mir, meutim savez je prije bio obnavljan vie puta. Ostrogoti su rasporeeni u Makedoniji kao federati i dobivali su tribut za slubu u carstvu. Napokon poslije stogodinjeg deavanja na granicama carstva napokon postigli su status slian onome kakav su Vizigoti dobili u Galiji, i njihov kralj je postao carski funkcioner: Magister militium Praesentalis3.Poto nisu bili sjedilaki narod i nisu eljeli da se vezu za jedno podruje te su 475 godine preli u Meziju a 479 se vratili u Makedoniju da bi 480 preli u Epir a 483 godine bili su u donjoj Meziji.

1 2

unji 108 Graanin 99 3 unji 108

Odnosi sa novim carem


Poslije vladavine Lava I dolazi njegov zet Zenon4 (474-491) kojem je Teodorik pomogao da se odri na vlasti to je dolo do prijateljstva ali to je na raju zavrilo neprijateljstvom . Teodorik nije odatle izaao kao gubitnik tu je dobio patricijsko dostojanstvo, te je adoptiran za carskog posinka, a onda se odmetnuo i neprijateljstva su potrajala do 483 godine kada je novim sporazumom dobio zvanje magistra militium praesentalis. Ovaj drugi mir ni on nije potrajao , a Teodorik je iz dobivenih rimskih titula elio da iskoristi svaku moguu korist. Godine 487 se ponovno pobunio i sa vojskom je blokirao obje obale Bosfora te ga je malo dijelilo od Carigrada. Sa Teodorikom su sada bili i Rugi koje je Zenon ranije podsticao protiv Odoakra ( rex kralj Italije i Norika) a Odoakrov brat Onulfo ih je porazio i primorao na povlaenje iz Norika 487 godine nakon toga su Rugi pronali spas kod Teodorika, i oni su doprinijeli da se na Italiju gdje je Teodorik uvidio da e uspjeti u tom pohodu protiv Odoakra. Ono to je nejasno o tome da li je Teodoriku bio cilj ili Italija ili Carigrad, u ovom sluaju je to bila Italija jer poto kada je Teodorik napravio pobunu i zatvorio obje obale Bosfora da bi moda od Zenona zatraio dopust da ide na Italiju. Zenonu je govorio kako bi bilo bolje da on bude tamo kralj a ne neki tiranin kojeg on ne poznaje, a s druge strane je Teodorik imao cilj da pobolja ivotne uslove svog naroda na ustrb Italije5. Zenon je prihvatio ovu ponudu jer i on je imao neto na umu a to je da udalji Ostrogote iz Carigrada ali dok je on tragao za time kako i ta njemu je problem bio rijeen kada se najmanje nadao, a pored toga je i podsticao i Ruge da istjeraju Odoakra mada oni nisu uspjeli te je to Teodorik uinio. Takoer je vano i napomenuti da je izmeu Teodorika i Odoakra bila neka vrsta porodine mrnje te je motiv za sukob sa Odoakrom bio jo vei.

Napad na Italiju
Poslije sporazuma sa carem Zenonom 487 godine, Teodorik je poeo da okuplja vojsku u Novae ( dananji Svitov u Bugarskoj) za predstojei pohod, od oko 100 hiljada osoba od toga 20- 25 hiljada vojnika. Takoer je vano napomenuti da su i Rugi inili ovu vojsku. Teododriku se pridruio i jedan rimski korpus pod komandom carevog roaka. Carskim ukazom Teodorik je

4 5

unji 108 isto

postao magister militium per Italiam. Sa ovim inom i titulom patricija Teodorik je bio autorizovan da osvoji Italiju i upravlja Rimljanima u carevo ime6. Ekspedicija je krenula 488 godine a Teodorik je skrenuo sa utanje jer je elio da napadne usput Sarmate i Gepide, pa je i njih porazio da bi se odmorio sa svojima u Hrvatskoj. Godine 489 je doao pred Italijansku granicu7. Odoakar se nije osjeao pritijenjeno zbog nadolazee vojske sa sjevera jer je imao vremena da organizuje odbranu. Prvi sukob se desio 28.08. 489 na Soi gdje je Odoakar izgubio bitku ne toliko teak da remeti mu red u vojsci, te se povlai u Veronu. 30. 09. 489 je kod Verone pretrpio vei poraz na to mu je vei broj vojske preao na protivnikovu stranu. Teodorik da povea moral svojoj vojsci za nastavak rata je poeo da dijeli zemlju i kako bi tu pribavio osnovna sredstva za nastavak borbe. Teodorik je ulazi u Milano gdje je doekan otvorenih kapija od strane biskupa Lorenca Milanskog i Epifanija Pavijskog. Voene su mnoge bitke ali ono to je vanije od tih bitki na kraju spomenuti jeste smrt Odoakrova nakon pomirenja dakle poslije 12 dana Teodorik je na jednom banketu u ravenskoj palati vlastitom rukom ubio Odoakra, zbog toga to ga je izdao ali Teodorik nimalo ne marei je ubio i Odoakra njegovog brata Onulfa i najvjerniji drugovi.

Teodorikova Italija
Za Rimljane u Italije Teodorik je bio doivotni vrilac carskih dunosti. Dobio je ime Flavius i naslov Patricijuc a imao je pravo da nosi carski grimiz primljen iz Carigrada. Njegove vojne i politike funkcije nisu bile nasljedne pa je elio da nakon vladavine svori nasljednu dinastiju, ali u tome nije uspio jer nije imao mukog nasljednika te se postarao da naslijee produi preko potomstva keri Amalasvinte njezin mu je bio Eutarik iz panije iji su preci bili 100 godina na dvoru vizigotskog kralja Valije. Teodorik je takoer traio da se Eutariku8 dodijeli rimsko graanstvo ali car Anastazije nije to elio te je to uinio car Justinijan krajem 518 godine. Ali ova akcija nije uspjela jer je Eutarik umro na to je njegov sin ostao maloljetan, te je Amalasvinta igrala ulogu regenta. Takoer je Teodorik elio to i da na drugi nain postigne tako to e ga naslijediti sin od njegove keri Ariagne koja je udata za Sigismunda burgundskog kralja. Sigismund nije bio vjeran kao to je to bio sluaj sa njegovim ocem Gundobadom, on je ubio svog sina Sigerika te je time unitio palnove Teodoriku. Dalje do novih neprilika dolazi kada je umro vandalski kralj i Teodorikov zet Trasamundo ime je savez sa Vandalima pao u vodu kada je doao na vlast Hilderik sin vizantijske princeze Eudokije odgojen u Carigradu i lini prijatelj Justinijanovog sestrica i glavnog savjetnika
6 7

Isto Graanin 101 8 unji 147

Justinijana takoer nije bio arijanac. On ne samo da je progonio i uhapsio Trasmundovu udovicu, a Teodorikovu sestru Amalafridu je poslije Teodorikove smrti smakao sa 5000 Ostrogota koji su bili njezina pratnja.

Pogoranje odnosa sa Carigradom i Teodorikova smrt


Car Justin i papa Ormizda nali su formulu za crkveno izmirenje i ujedinavanje. Dolaskom na vast u Bizantu cara Justina biva uklonjen vjerski razdor i politike simpatije italijanskih vjernika koji su se ponovo okrenuli prema Bizantu9. Justin je donio zakon po kojem su hereticima i arijancima oduzimana graanska prava a crkve su im zatvarane. Teodorik je bio uvjeren da su ove akcije bile usmjerene na njega te je doao u sukob sa rimskim papom Ivanom I kojeg je optuio za ohrabrivanje cara da nastavi progone arijanaca.Prolo je vrijeme kada se govorilo da je Teodorik poseban blagoslov boiji. Teodorik je na vrijeme shvatio da se papa i senat zavjeraju protiv njega pa je i on potpuno promjenio odnos prema njima, sklonio se u Veronu i okrutno smicao ugledne Rimljane te je poslije smrti pape Ivana I umro i Teodorik 526 godine a unitavanje njegove porodice je nastupilo voma brzo.10

10

Graanin 112 unji 147

Zakljuak
Ostrogotsko kraljevstvo u Italiji je trajalo svega 60 godina, dakle kratko kao i Vandalsko kraljevstvo u Africi na jugu. Teodorik je bio taj koji je digao svoj narod i svoju zemlju na noge te su se formirali jako brzo u Italiji. Ono to je vano da je prilikom pohoda na Italiju jeste Teodorikova upornost i rtva za svoj narod, pa moe se rei da je on bio veliki patriota u ovom sluaju. to se tie vjere i Teodorikov odnos prema dugim religijama nije on toliko bio vjerski fanatik i nije nita radio negativno kranima, kao to su oni njemu radili. Ukinuli su svima onim arijancima i hereticima graanstvo te su im zatvarane crkve. Odnosi sa bizantskim carevima nije bio ba najbolji uvjek je postojalo neto zato su se kaili, kao to je to bio sluaj Zenonom prvo prijatelji pa neprijatelji pa opet prijatelji... ima dosta stvari koje nisu razjanjene, moda je to sve bilo iz line prirode da se pokvare odnosi ako su bili prijatelji na poetku. Isto tako sa senatom u Rimu sa kojim je Teodorik imao dobre odnos e a na kraju se senat poeo zavjerati protiv njih, mada je to Teodorik vidio na vrijeme pa se sklonio u Veronu i poeo smicati te ljude koji mu se zavjeraju. Izvori nam govore o Teodorikovoj smrti pa se zna od ega kako je umro i ko je bio kod njega za vrijeme smrtnog asa. Amalasvinta koja je postala udovica negdje oko 518 godine kad je njezin mu Eutarik kralj vizigotske panije umro, Teodorik je odmah raunao na svog unuka dakle Amalasvintinog sina, gdje je ona igrala ulogu regenta. Teodorik je njoj rekao da voli rimski narod i senat, a prije toga su mu se ljudi iz senata zavjerali tako su prikazali to izvori ali nije jasno zbog ega je ona to prihvatila, zato nije mogla jednostavno da radi onako kako je radio njezin otac, mada je to razlog zbog kojeg je rano ostala bez vlasti to se okrenula prema rimskom narodu, a ostrogoti su gledali samo kako da je ubiju ali ovi su se zavjerali protiv nje kao i prema njezinom ovu samo to nije to vidila, te je bila ubijena od Ostrogota u jednom zatvoru sudei po izvorima zadavljena.

Literatura UNJI, Marko. Narodi i drave ranog srednjeg vijeka, Sarajevo, Rabic, 2003. Graanin, Hrvoje Graanin. Goti i juna Panonija Zagreb, 2006.