You are on page 1of 30

BLM

11

Tasarm Hzlandrc

Autodesk Inventor 10 Tantma ve Kullanma Klavuzu

SAYISAL GRAFK

Tasarm Hzlandrc (Design Accelerator)


Tasarm Hzlandrc (Design Accelerator), gerek dnya koullarna gre, hz, g ve malzeme gibi, standart mekanik sistemler tanmlamanz salayan zel bir aratr. Tasarm Hzlandrc paraya ayrlmaktadr: Standart Bileenler (Component Generators) Mekanik Hesaplamalar Mhendisin El Kitab

Standart Bileenler (Component Generators) Standart bileenler ierisinde bulunan paralar ve mekanik sistemler, gerek dnya koullarna gre seim yaplarak izime yerletirilir. rnein, bir cvata balant tanmlamak istediinizde, cvata balantsn tanmlayan tm elemanlar ktphaneden seilir, balantnn uygulanaca plakalar gsterilir. Autodesk Inventor, otomatik olarak delikleri aar, montaj snrlamalarn uygular. Sonuta standart bileenler, makine tasarmnda sklkla kullanlan paralarn ve mekanik sistemlerin hesaplanarak seimini salamaktadr, bylece byk bir hz ve verimlilik sunmaktadr.

Standart bileenler altnda aadaki paralar ve mekanik sistemler bulunmaktadr: Cvata balantlar Miller O-ringler Dililer (dz, konik) Kay ve zincir sistemleri Sonsuz vidalar Yaylar Pimler Kamlar

474

11. Blm: Tasarm Hzlandrc

SAYISAL GRAFK

Autodesk Inventor 10 Tantma ve Kullanma Klavuzu

Mekanik Hesaplamalar Mekanik hesaplamalar sayesinde, tasarmlarnzn hatasz ve tanmlanan koullara tamamen uygun olmasn salayabilirsiniz. Tasarm Hzlandrc aadaki mekanik hesaplama seeneklerini sunmaktadr: Kaynaklarn dayanm hesab Rulman hesab Mil ve deliklerin geme hesab Tolerans hesab Fren sistemlerinin hesab ve izimi Plakalarn tasarm ve analizi

11. Blm: Tasarm Hzlandrc

475

Autodesk Inventor 10 Tantma ve Kullanma Klavuzu

SAYISAL GRAFK

Mhendisin El Kitab Mhendisin El Kitab, mhendislik teorileri, formlleri ve makine tasarmnda kullanlan algoritmalar ieren elektronik bir bavuru kaynadr. Bylece, referans kitaplar kartrmaya gerek kalmadan, istediiniz bilgiler elinizin altndadr.

Tasarm Hzlandrc Komutlarna Ulam


Tasarm Hzlandrc zelliklerine montaj ortamnda (IAM dosyalarnda) Inventor panelinden ya da TOOLS mensnn altndan ulaabilirsiniz. Inventor panelinde, Assembly Panel yazan yere sol tu ile tkladnzda Design Accelerator seenei grlr.

Bu seildiinde, Tasarm Hzlandrc komutlar alr.

476

11. Blm: Tasarm Hzlandrc

SAYISAL GRAFK

Autodesk Inventor 10 Tantma ve Kullanma Klavuzu

Tasarm Hzlandrc zelliklerine menden ulamak iin, TOOLS mensnn altndan Design Accelerator komutunu altrmanz gerekiyor.

Design Accelerator penceresi alr. Burada, sol tarafta, blm yer alr. Bunlar seilerek, komutlara ulalr.

11. Blm: Tasarm Hzlandrc

477

Autodesk Inventor 10 Tantma ve Kullanma Klavuzu

SAYISAL GRAFK

Standart Bileenler (Component Generators)


Standart bileenler, mil, dili, cvata balantlar, yaylar gibi standart paralar ve mekanik sistemleri ierir. Design Accelerator penceresinde, sol taraftan Component Generators seildiinde, sa tarafta standart bileenler listelenir.

Cvata Balantlar

Cvata balantlar, Bolted Connection ikonuna ift tklatlarak alr. lk olarak Guide diyalog kutusunda, mukavemet hesabnn hangi kriteri gre yaplaca seilir. None iaretlendiinde, herhangi bir hesaplama yaplmaz.

kinci alan diyalog kutusunda ise, cvata balants tanmlanr.

478

11. Blm: Tasarm Hzlandrc

SAYISAL GRAFK

Autodesk Inventor 10 Tantma ve Kullanma Klavuzu

Burada, sa taraftaki ikonlar ile srasyla cvata balantsn oluturan elemanlar seilir. En stte, kullanlacak standard seebilirsiniz. Cvata balantsnn ap ve toplan uzunluk, sol taraftaki kutucuklara girilir.

Finish ile devam ederseniz, cvata balantsnn yerleimi ile ilgili diyalog kutusu alr:

11. Blm: Tasarm Hzlandrc

479

Autodesk Inventor 10 Tantma ve Kullanma Klavuzu

SAYISAL GRAFK

lk olarak birinci deliin yeri gsterilir. Bundan sonra, Next ile ikinci deliin yeri tanmlanr. Buradaki seenekler iin, altrmalara bakabilirsiniz.

Finish ile cvata balants modele yerletirilir. Cvata balants ile paralar istenen delikler de otomatik olarak alr. Advanced Assembly Constraints seenei iaretlendiinde, montaj snrlamalar da otomatik olarak uygulanr.

Cvata balantlar, paraya kadar desteklenmektedir. Dililer

Bu seenek ile deiik dili sistemleri seebilir ve bunlar montaj ortamna yerletirebilirsiniz. Spur Gears komutuna girdiinizde aadaki diyalog kutusu alr:

480

11. Blm: Tasarm Hzlandrc

SAYISAL GRAFK

Autodesk Inventor 10 Tantma ve Kullanma Klavuzu

Tasar Hzlandrc bileenlerinin seimi deiik kriterlere gre seilir. Designer seenei, en basit seim yntemidir. Burada, bileenlerin geometrileri girilir ve buna gre bileenler izime yerletirilir. Expert ise en detayl seim yntemidir. Burada, hesaplamalar ve bileenlere gre deien ek seim kriterleri kar. Engineer ise orta karmaklktaki seim yntemidir. Geometri dnda, baka ek baz seim kriterleri de yer alr. Dilileri Expert moduyla balattnzda, ilk olarak hesaplama iin gerekli kriterleri saptarsnz. Guide diyalog kutusu, bunlar ierir.

Dier diyalog kutusunda ise dilinin zellikleri girilir.

11. Blm: Tasarm Hzlandrc

481

Autodesk Inventor 10 Tantma ve Kullanma Klavuzu

SAYISAL GRAFK

Finish ile dililer izime yerletirilir.

Kay ve Kasnaklar

V-belts seenei ile izime kay ve kasnaklar yerletirilir. Expert seeneinde, Guide diyalog kutusu ile seim kriterleri saptanr. Dier diyalog kutusunda ise, bu kriterlere gre kay ve kasnak zellikleri girilir.

Finish ile kay ve kasnaklar izime yerletirilir.

482

11. Blm: Tasarm Hzlandrc

SAYISAL GRAFK

Autodesk Inventor 10 Tantma ve Kullanma Klavuzu

Profiller

Eksenel olarak yk uygulanan profillerin izimi ve hesab iin kullanlr. Hesaplama ve ilk verilere gre, Tasarm Hzlandrc uygun olan profil kesitini bulunur.

Finish ile profil izime yerletirilir.

Zincir Dilisi

Zincir sistemleri iin gerekli zincir dililerinin hesab ve seimi yaplr. Expert seeneinde, Guide diyalog kutusu ile seim kriterleri saptanr. Dier diyalog kutusunda ise, bu kriterlere gre zincir dili zellikleri girilir.

11. Blm: Tasarm Hzlandrc

483

Autodesk Inventor 10 Tantma ve Kullanma Klavuzu

SAYISAL GRAFK

Finish ile zincir dililer izime yerletirilir.

Kamalar

Miller iin kamalarn seimi ve izime yerletirilmesi yaplr. Kamann zellikleri girilir.

Finish ile devam edildiinde boyutlat sorulur:

484

11. Blm: Tasarm Hzlandrc

SAYISAL GRAFK

Autodesk Inventor 10 Tantma ve Kullanma Klavuzu

Generate ile kama izim eyerletirilir.

Mil Profilleri

Bu iki komut ile deiik mil profilleri tanmlanr. Dier paralardan farkl olarak mil zerinde ya da para olarak bunlar izime yerletirilir.

11. Blm: Tasarm Hzlandrc

485

Autodesk Inventor 10 Tantma ve Kullanma Klavuzu

SAYISAL GRAFK

Pimler

izime pimler yerletirmek iin kullanlr. Expert seeneinde hesaplama da yaplr:

Rulmanlar

Rulman seimi ve bunlarn izime yerletirilmesi iin kullanlr. Expert seeneinde hesaplama da yaplr:

486

11. Blm: Tasarm Hzlandrc

SAYISAL GRAFK

Autodesk Inventor 10 Tantma ve Kullanma Klavuzu

Yaylar

Deiik tipte yay seimi ve izime yerletirilmesi iin kullanlr. Expert seeneinde hesaplama da yaplr:

Mil Tasarm

Millerin tasarm iin kullanlr. Hesaplama da yaplabilir. Bu komut ile kama kanal, segman kanal vb. alm miller de tanmlanabilir.

11. Blm: Tasarm Hzlandrc

487

Autodesk Inventor 10 Tantma ve Kullanma Klavuzu

SAYISAL GRAFK

Kam Tasarm

Kam hesab ve tasarm yaplr.

488

11. Blm: Tasarm Hzlandrc

SAYISAL GRAFK

Autodesk Inventor 10 Tantma ve Kullanma Klavuzu

Altrma 1: Mil Tasarm


1. 2. 3. 4. 5. 6. Autodesk Inventoru an. FILE > NEW ile yeni bir montaj dosyas (IAM) an. TOOLS mens altndan Design Accelerator komutunu altrn. Alan pencereden Shaft ikonunu bulun ve ift tklayn. lk alan diyalog kutusunda Designer sein ve Next ile devam edin. Aadaki diyalog kutusu alr:

7.

Burada ilk mil paras aktiftir. Sadaki ikonlardan Retaining Ring Groove (soldan ikinci ikon) sein ve boyutlar aadaki gibi girin.

8.

kinci mil parasn iaretleyin ve aktif duruma getirin. Sadaki ikonlardan Retaining Ring Groove (soldan ikinci ikon) sein ve boyutlar aadaki gibi girin.

11. Blm: Tasarm Hzlandrc

489

Autodesk Inventor 10 Tantma ve Kullanma Klavuzu

SAYISAL GRAFK

9.

nc mil parasn iaretleyin ve aktif duruma getirin. Sadaki ikonlardan No Groove (soldan birinci ikon) sein ve boyutlar aadaki gibi girin.

10.

Drdnc mil parasn iaretleyin ve aktif duruma getirin. Sadaki ikonlardan Keyway (soldan nc ikon) sein ve boyutlar aadaki gibi girin.

11.

DEL tuunu kullanarak, kalan mil paralarn silin. Milimiz aadaki gibi olacak.

12. 13.

Next ile devam edin. Finish ile mili aadaki gibi izime yerletirin.

14. 15. 16. 17.

imdi de kama yerine bir kama yerletirelim. Design Accelerator penceresine gidin ve Key ikonuna ift tklayn. lk diyalog kutusunda Designer sein ve Next ile devam edin. Diyalog kutusundaki aadaki boyutlar tanmlayn.

490

11. Blm: Tasarm Hzlandrc

SAYISAL GRAFK

Autodesk Inventor 10 Tantma ve Kullanma Klavuzu

18.

Next ile devam edin ve Finish ile kamay izime yerletirin.

19. 20.

Montaj snrlamalarn (Constraint... komutu) kullanarak, kamay, kama yerine yerletirin. izimimiz aadaki gibi olacaktr.

21. 22. 23.

Peki, mil zerindeki kama yerinin boyutlar deiirse ne olur? izim ekrannda mili iaretleyin ve sa tu mensnden Edit Using Wizard komutunu altrn. Next ile devam edin. Kama kanal alm mil parasn iaretleyin ve kanaln uzunluunu 25 mmden 20 mmye drn.

24. 25.

Next ve ardndan Finish ile kama kanaln deitirin. Dikkat ederseniz, kama otomatik olarak deimedi. Bu durumlarda, gerek zm aadaki gibi olacaktr.

11. Blm: Tasarm Hzlandrc

491

Autodesk Inventor 10 Tantma ve Kullanma Klavuzu

SAYISAL GRAFK

26.

Undo komutuyla, kama kanaln eski boyutuna getirin ve modele aadaki bak asndan bakn.

27. 28. 29.

Yeni bir kama ve kama kanal tanmlayarak, doru yntemi gstermeye alacaz. Design Accelerator penceresine gidin ve Key ikonuna ift tklayn. lk diyalog kutusunda Designer sein ve Next ile devam edin. Diyalog kutusundaki aadaki boyutlar tanmlayn.

30. 31. 32. 33.

Next ile devam edin. Views altndan Feature shaft seeneini iaretleyin ve Finish ile devam edin. Bu ekilde, tanmladmz kama iin uygun kanal, mil zerinde aacamz sylyoruz. Mili iaretleyin. lk olarak, kamann hangi mil yzeyinden itibaren tanmlanacanz gsterelim. En d mil kenarn iaretleyin. Seimimiz sonras, model aadaki gibi olacaktr.

492

11. Blm: Tasarm Hzlandrc

SAYISAL GRAFK

Autodesk Inventor 10 Tantma ve Kullanma Klavuzu

34.

Diyalog kutusunda, Cone_Cylinder1 ikonunu sein ve milin silindirik yzeyini iaretleyin.

35.

Kama kanal aadaki gibi alr.

36.

Ufak bir deiiklie ihtiyacmz var. Yeni kanaln, dieri ile hizal olmasn istiyoruz.

11. Blm: Tasarm Hzlandrc

493

Autodesk Inventor 10 Tantma ve Kullanma Klavuzu

SAYISAL GRAFK

37.

Browser penceresinin stnden, Assembly View yanndaki oka basn ve Modeling View sein.

38.

Browser penceresinde, mil altnda yer alan son ikon, son yerletirilen kama kanaldr. Bunu iaretleyin ve sa tu mensnden Edit iFeature... komutunu altrn.

39.

Alan diyalog kutusunda, Angle karsndaki deeri 0,00 deg yapn.

40.

Finish ile devam edin. imdi, hizalama gerekleir.

41. 42. 43. 44. 45.

RETURN ile montaj modelleme ortamna dnn. Browser penceresinin stnden, Assembly View yanndaki oka basn ve Modeling View sein. Browser penceresinde, kama kanal unsurunu iaretleyin ve sa tu mensnden Insert Linked Object komutunu altrn. Alan diyalog kutusunda, Views altndan Key sein ve Generate ile devam edin. Kama kanalna uygun kama izime yerletirilir.

494

11. Blm: Tasarm Hzlandrc

SAYISAL GRAFK

Autodesk Inventor 10 Tantma ve Kullanma Klavuzu

46. 47. 48.

Son olarak kama kanalnn deiimi sonucu, kamann nasl davranacana bakalm. Browser penceresinde, kama kanal unsurunu iaretleyin ve sa tu mensnden Change Object komutunu altrn. Diyalog kutusundan L deeri iin 20 sein ve Update ile devam edin.

49.

Hem kama kanal hem de kama gncellenir.

Altrmann sonu.

11. Blm: Tasarm Hzlandrc

495

Autodesk Inventor 10 Tantma ve Kullanma Klavuzu

SAYISAL GRAFK

Altrma 2: Cvata Balantlar


1. 3PARCA.IAM dosyasn an.

2.

lk olarak, st parada delikler tanmlayalm. Bunun iin, Browser penceresinde 3Parts_FrontCover:1 ikonuna ift tklayn.

3. 4.

lk para aktif duruma gelir. Hole komutuna girin. Diyalog kutusunda Placement altndan Concentric seeneini iaretleyin.

496

11. Blm: Tasarm Hzlandrc

SAYISAL GRAFK

Autodesk Inventor 10 Tantma ve Kullanma Klavuzu

5.

Dzlem olarak aada gsterilen yzeyi sein.

6. 7. 8.

Dairesel kenar olarak yuvarlamann dairesel kenarn iaretleyin. Clearance Hole tipini iaretleyin. Aada gsterilen delii sein.

9.

Termination altndan Through All sein ve OK ile devam edin. Delik aadaki gibi modele uygulanr.

11. Blm: Tasarm Hzlandrc

497

Autodesk Inventor 10 Tantma ve Kullanma Klavuzu

SAYISAL GRAFK

10. 11.

Bu delii dizilemek iin Rectangular Pattern komutunu altrn. Dizilenecek unsur olarak delii sein. Ynleri gsterin ve her iki yn iin 130 mmlik mesafe girin.

12.

OK ile dizilemeyi uygulayn. Modelimiz aadaki gibi olacaktr.


11. Blm: Tasarm Hzlandrc

498

SAYISAL GRAFK

Autodesk Inventor 10 Tantma ve Kullanma Klavuzu

13. 14. 15.

Standart ara ubuundaki Return dmesini kullanarak, montaj modelleme ortamna geri dnn. Inventor panelinden Bolted Connection komutunu altrn. Balantnn ap 12 olacak. Uzunluk olarak 106 mm girin. Aada gsterilen balant elemanlarn sein. Standard pencerenin stnden ISO durumuna getirmeyi unutmayn.

16.

Bu cvata balantsn sklkla kullanacaksanz, bunu favori listemize ekleyebiliriz. Bunun iin, ara ubuundan Add to Favorites... ikonuna basn.

17.

Yeni bir diyalog kutusu alr ve burada, cvata balantnza bir isim vermeniz gerekir. 3 Para diyelim ve OK ile devam edelim.

11. Blm: Tasarm Hzlandrc

499

Autodesk Inventor 10 Tantma ve Kullanma Klavuzu

SAYISAL GRAFK

18. 19.

Finish ile devam edin. Balantnn yerini tanmlamamz salayan ilk diyalog kutusu alr. Burada, izimde bir delik olduu iin, ilk seenei (Adopt already existing hole) iaretleyin.

20.

lk delii aadaki gibi gsterin.

21. 22.

Next ile devam edin. kinci diyalog kutusunda Through All seeneini iaretleyin ve aada gsterildii gibi, ikinci plakann st yzeyini gsterin.

500

11. Blm: Tasarm Hzlandrc

SAYISAL GRAFK

Autodesk Inventor 10 Tantma ve Kullanma Klavuzu

23. 24.

Next ile devam edin. En son yzeyi iaretleyin.

25.

Finish ile balanty izime yerletirin.

11. Blm: Tasarm Hzlandrc

501

Autodesk Inventor 10 Tantma ve Kullanma Klavuzu

SAYISAL GRAFK

Altrmann sonu.

502

11. Blm: Tasarm Hzlandrc