You are on page 1of 25

Government Accounting

TITLE III Government Accounting CHAPTER 1 Basic Principles and Objectives SECTION 109. Definition.Government accounting encompasses the processes of analyzing, recording, classifying, summarizing and communicating all transactions involving the receipt and disposition of government funds and property, and interpreting the results thereof. SECTION 110. Objectives of Government Accounting.Government accounting shall aim to (1) produce information concerning past operations and present conditions; (2) provide a basis for guidance for future operations; (3) provide for control of the acts of public bodies and officers in the receipt, disposition and utilization of funds and property; and (4) report on the financial position and the results of operations of government agencies for the information of all persons concerned. CHAPTER 2 Accounts and Accounting SECTION 111. Keeping of Accounts.(1) The accounts of an agency shall be kept in such detail as is necessary to meet the needs of the agency and at the same time be adequate to furnish the information needed by fiscal or control agencies of the government. (2) The highest standards of honesty, objectivity and consistency shall be observed in the keeping of accounts to safeguard against inaccurate or misleading information. SECTION 112. Recording of Financial Transactions.Each government agency shall record its financial transactions and operations conformably with generally accepted accounting principles and in accordance with pertinent laws and regulations. SECTION 113. Chart of Accounts.The chart of accounts for government agencies shall be prescribed by the Commission and shall be so designed as to permit agency heads to review their activities according to selected areas of responsibility; allow for a clearer definition of obligation accounting leading to more precise budgetary control; provide for a wider range of analytical information designed for use in management audit or legislative review; furnish information regarding the production of income and the investment in capital items which is of value in fiscal and economic planning; enable tighter accounting control to be exercised over agencies financial relationship with the Treasury; permit a more simplified preparation of trial balances and a simpler and more orderly process of national consolidation and facilitate the application of mechanized accounting procedures for more effective protection against error and irregularity and yielding economies in operation. SECTION 114. The General Ledger.(1) The government accounting system shall be on a double entry basis with a general ledger in which all financial transactions are recorded. (2) Subsidiary records shall be kept where necessary. SECTION 115. Terminology and Classification.A common terminology and classification shall be used consistently throughout the budget, the accounts and the financial reports. SECTION 116. Accounts Classification.To permit effective budgetary control and to establish uniformity in financial reports, accounts shall be classified in balanced fund groups. The group for each fund shall include all accounts necessary to set forth its operations and condition. All financial statements shall follow this classification. SECTION 117. Budgetary Control Accounts.The general accounting system shall include budgetary control accounts for revenues, expenditures and debt, as provided by P.D. No. 1177. SECTION 118. Accounting for Unrealized Revenues.Estimated revenues which remain unrealized at the close of the fiscal year shall not be booked or credited to the unappropriated surplus or any other account. aisa dc SECTION 119. Accounting for Obligations and Expenditures.All lawful expenditures and obligations incurred during the year shall be taken up in the accounts of that year. CHAPTER 3 Accounting Reports SECTION 120. Reporting Requirements.The Commission shall issue the pertinent accounting rules and regulations whenever the reporting requirements to be prescribed by the Budget Commission pursuant to the budget law affect accounting functions of the various agencies of the government. SECTION 121. Financial Reports and Statements.(1) The financial reports prepared by the agencies shall comply with the specific requirements of applicable laws and regulations as to nature, accounting basis, content, frequency, and distribution as well as with all applicable restrictions pertaining to information that is classified for national security purposes.

Government Accounting
(2) The financial statements shall be based on official accounting records kept in accordance with law and the generally accepted accounting principles and standards. SECTION 122. Submission of Reports.Whenever deemed necessary in the exigencies of the service, the Commission may under regulations issued by it require the agency heads, chief accountants, budget officers, cashiers, disbursing officers, administrative or personnel officers, and other responsible officials of the various agencies to submit trial balances, physical inventory reports, current plantilla of personnel, and such other reports as may be necessary for the exercise of its functions. constitute neglect of duty and shall be a ground for administrative disciplinary action against the said public officer who, upon being found guilty thereof after hearing, shall be meted out such penalty as is commensurate with the degree of his guilt in accordance with the Civil Service Law. Repeated unjustified failure to comply with the requirements imposed in this Code shall be conclusive proof that the public officer concerned is notoriously undesirable. SECTION 128. Penal Provision.Any violation of the provisions of Sections 67, 68, 89, 106, and 108 of this Code or any regulation issued by the Commission implementing these sections, shall be punished by a fine not exceeding one thousand pesos or by imprisonment not exceeding six (6) months, or both such fine and imprisonment in the discretion of the court.

(2) Failure on the part of the officials concerned to submit the documents and reports SECTION 129. Separability Clause.Should any provision of this Code or any part mentioned herein shall automatically cause the suspension of payment of their salaries until they shall have complied with the requirements of the Commission. thereof be declared invalid, the other provisions, so far as they are separable from the invalid one, shall remain in force and effect. (3) No appropriation authorized in the General Appropriations Act shall be available SECTION 130. Repealing Clause.Chapter 26 (Accounting Law) of Act 2711 is to pay the salary or any official or employee who violates the provisions of this section, without prejudice to any disciplinary action that may be instituted against hereby repealed. All other laws, executive orders, proclamations, decrees, such official or employee. instructions, rules and regulations, or parts thereof which are inconsistent or in conflict with any provision of this Code shall be deemed repealed or modified CHAPTER 4 accordingly. Internal Control Systems SECTION 123. Definition of Internal Control.Internal control is the plan of organization and all the coordinate methods and measures adopted within an organization or agency to safeguard its assets, check the accuracy any reliability of its accounting data, and encourage adherence to prescribed managerial policies. SECTION 124. Installation.It shall be the direct responsibility of the agency head to install, implement, and monitor a sound system of internal control. SECTION 125. Transitory Provisions.(1) Until such time as the Commission shall have been fully constituted, the incumbent Chairman or his successor shall continue to exercise all the powers and functions properly appertaining to the Commission. (2) Pending implementation of the provisions of Section 24, paragraph 2 of this Code, the agencies concerned shall continue to provide the necessary amounts for the salaries, allowances and other benefits for the representative and staff of the Commission. SECTION 126. Duty to Respect the Commissions Independence.It shall be the duty of every person to respect, protect and preserve the independence of the Commission. SECTION 127. Administrative Disciplinary Action.Subject to rules and regulations as may be approved by the President (Prime Minister), any unjustified failure by the public officer concerned to comply with any requirement imposed in this Code shall SECTION 131. Effectivity Clause.This Code shall take effect three months after the completion of its publication in the Official Gazette.

DONE in the City of Manila, this 11th day of June, in the year of Our Lord, Nineteen Hundred and Seventy-Eight.

Government Accounting
State of the Nation Address of His Excellency Benigno S. Aquino III President of the Philippines To the Congress of the Philippines [Delivered at the Session Hall of the House of Representatives, Batasang Pambansa Complex, Quezon City, on July 22, 2013] Marami pong salamat. Maupo ho tayong lahat. Bise Presidente Jejomar Binay; Senate President Franklin M. Drilon; Speaker Feliciano Belmonte Jr.; Chief Justice Maria Lourdes Sereno at ang ating mga kagalang-galang na mahistrado ng Korte Suprema; mga dating Pangulong Fidel Valdez Ramos at Joseph Ejercito Estrada; mga kagalang-galang na kagawad ng kalipunang diplomatiko; mga miyembro ng Senado at Kamara de Representante; mga opisyal ng lokal na pamahalaan; mga miyembro ng Gabinete; mga unipormadong kasapi ng militar at kapulisan; mga kapwa ko nagseserbisyo sa taumbayan; at sa aking mga Boss, ang mga minamahal kong kababayan: Isang magandang hapon po sa inyong lahat. [Applause] Ito po ang aking ikaapat na SONA; dalawa na lamang ang natitira. Halos apat na taon na nga po ang lumipas nang una akong nilapitan ng ilang kampo upang hikayating tumakbo sa pagkapangulo. Ang sabi nila: Alam naming hindi masosolusyunan sa isang tulog, sa isang taon, o kahit pa sa anim na taong termino ng isang Presidente ang lahat ng problema ng bansa. Pero simulan mo lang, at tiyak, kasama mo kaming mag-aaruga nito. na pamilyang datiy informal settler, ngunit ngayon ay mayroon na o magkakaroon na ng disenteng tirahan; palaguin pa natin ang di bababa sa 40 bilyong piso kada taong dagdag ng perang napupunta sa edukasyon, kalusugan, serbisyong panlipunan, at marami pang iba, dahil sa tama at mas masugid na pagkolekta ng buwis; dama namin ang marami pang ibang patunay na talagang nagbabago ang lipunan. Lalo nga po akong nabuhayan sa ipinarating ninyong mensahe; malinaw po talagang hindi ako nag-iisa sa pagpasan ng mga responsibilidad. [Applause] Paano ba naman pong hindi lalakas ang aking loob, kung pati ang mga tulad ni Ginoong Nio Aguirre ay nakikihubog sa ating kinabukasan? Isipin po ninyo, hindi na nga makalakad dahil sa kapansanan, pilit pa rin niyang inakyat ang presintong nasa ikaapat na palapag ng gusali, para lang makaboto at makiambag sa tunay na pagbabago ng lipunan. Salamat, Ginoong Aguirre. [Applause] Hindi nga po nauubos ang mga Pilipinong handang makiambag, na siyang ugat ng pagbabagong tinatamasa natin ngayon. Ang stratehiya: Sagarin ang oportunidad para sa lahat, lalo na para sa mga mas nangangailangan. Hindi natin pakay maghintay ng trickle down; hindi puwedeng baka sakali o tsamba lang silang daratnan ng mga biyaya ng kaunlaran. Ito pong tinatawag nating inclusive growth itong malawakang kaunlaranang mismong prinsipyong bukal ng bawat inisyatiba, bawat kilos, bawat desisyon ng inyong gobyerno. Ang maiiwan na lamang ay ang ayaw sumama, dahil hindi sinamantala ang pagkakataon.

Ang atin pong batayang prinsipyo: Malawakang pagkakataon ang susi sa malawakan at pangmatagalang kaunlaran. Huwag po sana nating kalimutan na ang pagkakataon ay punla lamang. Kailangan itong diligin ng sipag, alagaan ng determinasyon, at payabungin ng dedikasyon. Tingnan nga lang po natin ang mga TESDA-DOLE [Technical Education and Skills Development Authority-Department of Labor and Employment] scholars. Sa 503,521 na napagtapos na natin dito, Noon pa man, mulat po ako sa tindi ng mga problemang aking kakaharapin. Mula sa tinatayang anim sa bawat sampu ang nagtatrabaho na. [ Applause] Noong araw po, pagiging kandidato, o Presidente na, o kahit ba matapos nang makababa sa ayon sa pag-aaral ng DBM [Department of Budget and Management] noong 2006 puwesto, hindi biro ang peligrong kakambal ng trabahong ito. Malawakang hanggang 2008, ang nakakahanap ng trabaho sa mga napagtapos ng TESDA: 28.5 transpormasyon ng lipunan ang aking hangarin, at mulat akong marami akong percent lamang. Noong lumipas na taon naman po: sa IT-BPO [information kailangang banggain para matupad ito. Pero hindi po ako pinalaki ng aking mga technology-business process outsourcing] program, 70.9 percent ang employment magulang para tumiklop lamang sa mga hamon. Hindi ko mahaharap ang aking rate ng ating mga nagtapos sa TESDA. Sa electronics and semiconductor program sarili kung tinanggihan ko ang pagkakataong bawasan ang pagdurusang hindi naman, umabot sa 85 percent na mga nagtapos noong 2012 ang nagkatrabaho. naman dapat dinaraanan ng Pilipino. [Applause] Malinaw po: Kayo mismo ang huhubog, kayo mismo ang magdidikta kung hinog at matamis ang bungang kolektibo nating pipitasin, o kung magiging bulok at katiting Tumugon nga po tayo sa panawagan, at ang mga kasama natin noong una, nadagdagan pa. Sa paniniwala ko nga po, kung tama ang aking ginagawa, lalo pang ang kahihinatnan ng mga pagkakataong bumubukas sa kabanatang ito ng ating kasaysayan. dadami ang ating magiging kasangga. Nito ngang nakaraang Mayo, tinanong ko kayo, Boss, tama ba ang direksyon natin? Ang tugon ninyo: Tama, at pabilisin pa Isa-isahin po natin. Ang layuning palawakin ang saklaw ng Pantawid Pamilyang natin ang transpormasyon ng lipunan. Humiling ako ng mga kakamping Pilipino Program: natupad. Ang dinatnan nating mahigit 700,000 kabahayang makikisagwan sa iisang direksyon, at ibinigay ninyo ito. Ang totoo nga po, hindi lang benepisyaryo ng programa noong 2010, umabot na sa halos 4 milyon na kabahayan mayorya, hindi lang siyam sa labindalawa, kundi siyam sa sampung pinakamataas sa ating pong administrasyon. [Applause] na puwesto na senador ay mga taong inilapit ko sa inyo. [Applause] Sa aking Mayroon pa po: Galing sa pag-aaral ng Philippine Institute for Development Studies, pakiwari, malinaw po ang mensahe nitong huling halalan: Tama, ituloy natin, mas malaki ng tinatayang 40 porsyento ang sinasahod ng mga naka-graduate ng damihan pa natin ang 8,581 na sitiong napailawan; dagdagan pa natin ang 28,398

Government Accounting
high school, kumpara sa mga elementarya lang ang tinapos. Di po ba makatuwirang sagarin na natin ang tulong na ibinibigay natin sa mga pamilya, upang makumpleto na ng mga batang benepisyaryo ang high school, at sa gayon ay maisagad na rin ang benepisyo ng programang ito? Kaya nga po, sa susunod na taon, magiging saklaw na ng programa ang mga pamilyang may kabataang abot sa 18 taong gulang, upang hanggang sa high school ay makapagtapos na sila. [Applause] Sa edukasyon naman po: ang layunin nating itaas ang kalidad ng kaalamang natututuhan ng kabataan, upang matapos mag-aral ay mapanghawakan nila ang mga oportunidad na bumubukas sa ating lipunan: natupad po. Nabura na ang minana nating kakulangan sa libro at upuan, at kung magpapatuloy nga po ang pagpapakitang-gilas ni Kalihim Brother Armin Luistro, [Applause] pati po ang kakulangan sa silid-aralan ay mabubura na rin sa taong ito. Ang magandang balita pa: May kakayahan na tayong paghandaan ang magiging pangangailangan dahil sa K to 12 program. [Applause] Hindi po biro ang dinatnang mga problema ni Brother Armin sa DepEd [Department of Education]. Isipin po ninyo, kada isang textbook, pinepresyuhan dati ng 58 pesos; nang siya na ang namumuno, bumaba ang presyo ng eksaktong libro sa 30 pesos. Paano po kaya kung dati pa nagbayad ng tamang halaga para sa mga aklat na ito? Kung natipid natin ang diperensyang 28 pesos, at may limang textbook ang bawat sa isang tinatayang 20.7 million na estudyante sa ating public school system, ang katumbas nito: halos 2.9 billion pesos. [Applause] Kaya po sana nitong pondohan ang plano nating pagpapaayos at rehabilitasyon ng nasa 9,502 na silid-aralan. Kung nagkulang sa lakas ng loob si Brother Armin, puwede namang ipamana na lang sa susunod sa kanya ang kultura ng pagwawalang-bahala sa kanyang ahensya. Puwede naman din pong ipamana na lang ang mga backlog; ipasa na lang sa susunod ang lolobong pagkukulang dahil sa dumaraming mga enrolee kada taon. Pero itong si Brother Armin, imbes na makuntento, imbes na sabihing, Puwede na yan, tapos na ang trabaho ko, gagawa pa siya ng mas maraming upuan at classroom, at bibili ng mas maraming libro, upang siguruhing pati ang para sa susunod na mga taon ay mapunuan na rin. [Applause] Ang pagpapalakas naman sa sektor ng agrikultura: natupad din. Isipin po ninyo, ayon sa NFA [National Food Authority]: Noong 2010, nag-angkat ang bansa ng mahigit dalawang milyong metriko tonelada ng bigas. Noong 2011, bumaba ito sa 855,000 metric tons. Noong 2012: 500,000 metric tons na lang. At ngayong 2013: Ang pinakasagad na nating aangkatin, kasama na ang pribadong sektor, ay ang minimum access volume na 350,000 metric tons. [Applause] Nakapaloob na po dito ang 187,000 metric tons sa reserbang buffer stock sakaling magsunud-sunod ang bagyo; malamang, dahil on-target pa rin tayo sa rice self-sufficiency, hindi na rin kailangan pang mag-angkat ng pribadong sektor. Dagdag pa po diyan, nagsimula na tayong mag-export ng matataas na uri ng bigas. Ang layo na po talaga natin doon sa panahong sinasabing hindi raw natin kayang pakainin ang ating sarili. [Applause] Datos na rin po ang pruweba: Lumago ng 3.3 percent ang sektor na ito sa unang tatlong buwan ng 2013. Triple po ang itinaas nito mula sa 1.1 percent growth noong parehong panahon ng 2012. Kaya naman, patuloy po tayong nagpupunla ng mga inisyatibang pihadong magbubunga ng higit na kaunlaran sa ating mga magsasaka. Halimbawa po, sa niyog. Ayon sa pagsusuri noong 2009, isa sa mga pinakamahirap na sektor sa bansa ang coconut farmers. Ang proseso ng pagsasaka nito: Pagkatanim, pitong taong hihintaying mamunga ang niyog, pero pagkatapos, dalawang henerasyon ang wala nang ibang kailangang gawin kundi mamitas na lang nang mamitas. May potensyal po tayong palakihin ang kita ng sektor na ito kung maglalatag tayo ng kulturang mas nang-eengganyo ng sipag at pagiging produktibo. Ang tugon: intercropping. Tutulong ang gobyernong magpalakas sa iyong niyugan, kapalit ng obligasyong magpunla ng ibat ibang binhi sa pagitan ng mga hilera ng niyog. Mas dadalas ang ani ng magsasaka, at depende sa kanilang itatanim, lalaki ang kanilang kita. Kung sa niyog lang, sa bawat ektarya, nasa 20,000 piso po kada taon ang kinikita ng magsasaka. Kung dadagdagan ito ng kape, maaaring pumalo ng 172,400 pesos ang kita; kung saging, aabot sa 102,325 pesos ang maaaring kitain, samantalang 89,000 pesos naman sa cacao. Ang laking diperensya, di po ba? Nasimulan na po nating ilatag ang mga inisyatiba para rito: Nitong 2012, umabot na sa 5,500 hectares ng lupain ang ginagamit natin para sa intercropping sa 90 lokasyon sa bansa. Saklaw po nito ang 10,000 sa ating mga magsasaka. Ang target naman natin ngayong 2013: dagdag pang 434 sites para sa coconut intercropping. [Applause] Itinitimon na rin po natin tungo sa mas produktibong pampang ang ating mga mangingisda. Isipin po ninyo: Pumalo sa 193.65 billion pesos ang ambag ng industriya ng pangingisda sa ating ekonomiya nitong 2012, pero sa kabila nito, 41 porsyento pa rin sa ating mga mangingisda ang maralita nang huli itong sukatin noong 2009. Sila ang nanghuhuli ng isda, pero ang natitira para sa kanilang pamilya, tinik na lang. Kaya nga po: Nariyan ang maraming inisyatiba ng pamahalaan upang tulungang makaalpas sa lambat ng kahirapan ang ating mga mangingisda. Halimbawa nga po ang para sa Bataraza sa lalawigan ng Palawan. Sagana ang katubigan sa paligid nito. Pero dahil hindi mapaabot sa mga merkado nang sariwa ang isda, ginagawa na lamang itong tuyo. Sayang naman po, kasi sa bawat tatlong kilo ng lapu-lapu, isang kilo lang ang tuyong nagagawa. Paano kung mapahaba ang pagkasariwa ng isda dahil sa cold storage facility? Pupunta ka sa merkado nang sagad pa rin ang presyo ng huli mo. Parehong sikap sa paghuli, pero ang makukuha mo, tamang halaga. Kaya nga po, kasado na ang cold storage facility para sa Bataraza. [Applause] Kasabay po nito, nagtatayo na rin tayo ng mga bagong pantalan sa mga stratehikong lugar upang mapalago pa ang produksyon at kita. Ipinapaayos natin ang mga kalsada, tulay, at iba pang imprastruktura, pati na ang serbisyo para sa ating mga mangingisda.

Government Accounting
Mahigpit din pong binabantayan ng DILG [Department of the Interior and Local Government], BFAR [Bureau of Fisheries and Aquatic Resources], at Coast Guard ang pangingisda nang walang habas; ang hiling ko nga pong ambag sa ating mga mangingisda: Pagpahingahin natin ang mga dagat. Hinihikayat ko po kayong sumama sa pangangalaga ng inyong kabuhayan; nakikita naman po ninyo: Ang oportunidad, inilalapit na sa inyo ng estado, pero ang resulta, syempre, nasa kamay ninyo. Kung may isa man pong paksang paboritong ikabit sa pangalan ko, ito ay ang Hacienda Luisita. Nais ko lang pong iulat na noong Pebrero, alinsunod sa utos ng Korte Suprema, nakumpleto na ng Department of Agrarian Reform (DAR) ang listahan ng mga kuwalipikadong benepisyaryo na mabibigyan ng lupa sa Luisita. [Applause] Ayon rin po kay Kalihim Gil de los Reyes, sinimulan na noong nakalipas na linggo ang pagtutukoy ng bawat loteng makukuha ng mga benepisyaryo, at magsisimula nang ipagkaloob ang mga titulo sa Setyembre nitong taong ito. [Applause] Para naman po sa iba pang malalawak na lupain: Matagal na nating inatasan ang DAR, DENR [Department of Environment and Natural Resources], LRA [Land Registration Authority], at Land Bank na bumuo ng balangkas kung paanong mapapabilis ang pagproseso sa pagbabahagi ng lupain. Ipapaalala ko lang po: Tamang datos ang unang hakbang sa maayos na implementasyon ng CARPER. Pero nagmana po tayo ng isang depektibong land records system. Kaya simula pa lang po, nagtrabaho na ang DOJ [Department of Justice], LRA, DENR, at DAR para ayusin ang sistemang ito, at nasa punto na tayo ngayon kung kailan kaya nating siguruhin: Sa susunod na taon, naihain na ang lahat ng mga notice of coverage para sa mga lupaing saklaw ng komprehensibong repormang agraryo. [Applause] Malinaw po: Ang estado, itinayo para paglingkuran kayo. Kung may problema sa kalusugan, dapat kumakalinga ang gobyerno; sa panahon ng sakuna, nariyan din dapat ito para magbigay-lingap. Ano po ba ang ginagawa natin sa mga larangang ito? leukemia; ngayon, kasama na rin ang iba pang sakit tulad ng coronary bypass, at ng pagtatama ng mga butas at maling posisyon ng mga ugat sa puso. Masasayang lang po ang ganitong benepisyo kung naghihingalo naman ang kalagayan ng ating mga pagamutan, at kung hindi naman ito mapuntahan ng mga nasa kanayunan. Kaya nga po todo buhos tayo ng budget sa imprastrukturang pangkalusugan: Nitong nakaraang tatlong taon, umabot sa 33 bilyong piso ang nailaan natin para sa pagpapatayo, pagpapaunlad, at rehabilitasyon ng 4,518 na ospital, rural health units, at barangay health stations sa buong bansa. [Applause] Halimbawa na po rito ang Region I Medical Center sa Dagupan, na nakapagsagawa na ng limang kidney transplant ngayong taon; ang Bicol Regional Teaching and Training Hospital sa Legazpi, Vicente Sotto Medical Center sa Cebu, at Northern Mindanao Medical Center sa Cagayan de Oro, na ayon kay Secretary Ike Ona ay may kakayahan na ngayong magsagawa ng open heart surgery dahil sa mga bagong pasilidad at kagamitan. [Applause] Nariyan din po ang Davao Regional Hospital sa Tagum Cityang una nating cancer center sa labas ng Kamaynilaan. Para naman po sa paghahanda sa kalamidad: Ang layunin nating magpanday ng mga mekanismo upang mailayo sa peligro ang Pilipino: natupad na rin po. Nariyan po ang epektibong serbisyong bunsod ng pagsasanib-puwersa ng Geohazard Mapping and Assessment Program at Project NOAH [Nationwide Operational Assessment of Hazards] naman ng DOST [Department of Science and Technology]. Nitong nakaraang taon, natapos na natin ang multihazard mapping ng dalawamput walong pinakapeligrosong lugar sa bansa. Susunod na po rito ang para sa Greater Metro Manila Area na target nating kumpletuhin pagdating ng 2014. Handa na rin po ang geohazard maps para sa 496 na lungsod at munisipyo. Ang natitira pong 1,138 na sasaklaw sa bawat sulok ng bansa ay makukumpleto bago matapos ang 2015. Dagdag pa po, mas matalas at detalyado na ang mga mapa, kaya mas eksakto na ring natutukoy ang mga mapanganib na lugar. [Applause] Buhat naman ng inilunsad ang Project NOAH noong nakaraang taon, nakapagdeploy na tayo ng 525 automated water level monitoring stations at automated rain gauges sa 18 major river basins sa atin pong bansa. Tuloy-tuloy din ang pamamahagi natin ng mga modernong kagamitan tulad ng Doppler radars, tsunami detectors, at alerting sirens.

Sa kalusugan, ang layunin nating masaklaw ng PhilHealth ang mas marami pa nating kababayan: natupad na rin po. Dumating tayong 62 percent ng Pilipino ang naka-enrol sa programa; ngayon, nasa 81 percent na ito. Ang natitira nga pong wala sa talaan ay ang mga hinahanap pa, kabilang na po ang informal sector at mga Subalit hindi po sapat ang basta pagbibigay lang ng makabagong gamit at katutubo. Inaasahan po natin ang pakikipagtulungan ng mga lokal na pamahalaan teknolohiya. Sinasanay din natin ang mga makakatanggap nito kung paanong upang maisali na natin sa sistema ang lahat ng ating mamamayan. [Applause] intindihin, gamitin, at palaganapin ang impormasyon. Kapag masama ang panahon, hindi na lamang bilis ng hangin ang kanilang basehan; alam na rin nila kung gaano Hindi lang po mga enrolee ng PhilHealth ang lumalawak, kundi pati ang mga karaming tubig ang bubuhos, at nakakapagbigay sila ng tama at napapanahong benepisyong maaaring makuha mula rito. Noong nakaraang taon, inilunsad natin babala sa komunidad upang makapaghanda. ang Z Benefit Package. At nitong Pebrero naman po, pinalawak pa ito ng Expanded Z Benefit Package. Mas mahaba na po ang listahan ng mga karamdamang libreng Inaayos na rin po natin ang problema sa madalas na pagbaha sa Kamaynilaan. maipapagamot ng mahihirap nating kababayan sa mga pampublikong ospital. Biruin po ninyo: Noong Ondoy, tinatayang 3,600 cubic meters per second ang tubig Noong isang taon, nakasama na ang breast cancer, prostate cancer, at acute na dumaloy mula sa Sierra Madre. Pero ang kapasidad ng dadaanan nito, nasa tinatayang 1,000 cubic meters per second lang. Saan naman po pupunta ang

Government Accounting
diperensyang 2,600 cubic meters kada segundo? Ito po ang bugso ng tubig na nagpapaapaw sa mga mababang lugar at nagiging baha. Di po bat narinig na ng marami sa atin: Waterways are inalienable. Ibig sabihi n: Ang daanan ng tubig, para sa tubig lang. Ang problema nga po, kulang na nga ang dadaanan ng tubig, may mga gusali pang naghahadlang sa mga estero, at binabarahan pa ito ng basura ng mga tumitira sa paligid. Para po solusyunan ito, nakikipag-ugnayan tayo sa mga LGU [local government unit] upang maayos na mailipat ang mga informal settlers. Inihahanda na rin po ng legal team sa pamumuno ni Secretary Leila de Lima ang mga kaso laban sa nagtayo ng mga gusali na sumara o humaharang sa mga daanan ng tubig. [Applause] Hindi po tayo makukuntento sa sisihan. Ang ating pong aksyon: 6.2 billion pesos para maiwasan ang pagbaha sa Kamaynilaan. Bahagi nito ang pagtatayo sa Blumentritt Interceptor Catchment area; 3.3 kilometers po ang haba ng buong proyekto, at oras na makumpleto, kaya nitong sumalo ng tubig na katumbas ng tinatayang 14 na Olympic-size swimming pool. Kaya kung may bubuhos man pong tubig, mayroon na itong pupuntahan, at hindi na kailangang nasa ibabaw ng lansangan. [Applause] Nasimulan na po ang proyektong ito noong Marso; layunin nating matapos ito sa susunod na taon. Ginagampanan po ng gobyerno ang kanyang obligasyon. Tanungin din po sana natin ang ating sarili: Ano ang inaambag ko sa solusyon? Kung may magtapon sa ilog, sitahin mo sana; kung may magtayo ng building sa estero, isumbong mo na. Lalo po tayong malulubog sa problema kung magkikibit-balikat lang po tayo. Lumisan man ang bagyo, di naman humuhupa ang pagsisikap nating maibalik sa normal ang buhay ng mga pamilyang nasalanta ng mga nagdaang kalamidad. Sa pagtutulungan ng gobyerno at pribadong sektor, nasa 9,377 na kabahayan na po ang naipatayo para sa mga sinalanta ng bagyong Sendong. May karagdagan pang 4,374 na tahanang maipapatayo ng gobyerno bago matapos ang susunod na taon. [Applause] Humihingi po tayo ng pag-unawa kung medyo nagtagal ito, dahil na rin sa masalimuot na proseso ng land acquisition; katunayan nga po, kung maaayos ang usapin sa iba pang lupain, may dagdag pang 2,719 na kabahayan ang maipapatayo natin. Target naman po nating maipagkaloob ang kabuuang 53,106 na kabahayan para sa mga kababayan nating sinalanta ng bagyong Pablo. Nasimulan na po natin ang pamamahagi ng mga bagong bahay nitong Mayo. Tatapusin po natin ang 17,609 na kabahayan bago matapos ang taon, at oras na makumpleto na rin ang natitira pang 35,447 sa 2014, ang mga pamilyang tinamaan ng dahas ng kalikasan ay makakasilong na muli sa ilalim ng sariling bubong. [Applause] Tungkol din po sa pabahay, para naman sa ating unipormadong hanay: Ang 21,800 na housing unit para sa pulis at kasundaluhannatupad na, noong isang taon pa. Sa Phase II naman ng proyekto, naitayo na rin po ang halos 26,050 sa target na 31,200, na makukumpleto na sa susunod na buwan para naman sa Phase II. Bukod sa pabahay, may mga programang pangkabuhayan din tayong binubuo para sa ating mga kawal. Ang ilang libong ektaryang lupain sa tatlong kampo-militar partikular na sa Fort Magsaysay sa Nueva Ecija, sa Camp Kibaritan sa Bukidnon, at sa Camp Peralta sa Capizay paglulunsaran ng dagdag na pagkakakitaan ng mga sundalo, gaya ng plantasyon ng kawayan, kape, cacao, at palm oil. [Applause] Kung dati, nakatutok lamang sa tanggulan ang mga kawal, ngayon maski retirado ay may pagkakataong maging bahagi ng paglago ng ating ekonomiya. Subalit hindi dito nagtatapos ang paghahanap ng solusyon sa mga minana nating problema sa pambansang tanggulan. Isipin po ninyo: noong 1986, mayroon daw tayong 250,000 na pulis at sundalo para sa mahigit 55 million Filipinos. Ngayon po, mayroon pa rin tayong tinatayang 250,000 na pulis at sundalo, na nagbabantay sa 95 milyong Pilipino. Halos dumoble ang populasyon natin, pero hindi nagbago ang bilang ng nagbabantay sa atin. Tiyak pong may mga nagsasabi na diyan: Problema ba ito? E di magdagdag kayo ng pulis at sundalo. Makakalikha pa kayo ng trabaho. Sana nga po ganyan lang kadali at kasimple ang solusyon. Tingnan po muna natin: Sa karaniwang pension scheme, maghuhulog ng kontribusyon ang miyembro at nag-eempleyo. Ito ang puhunang palalaguin, at dito magmumula ang pensyon sa pagreretiro ng miyembro. Pero ano po ba ang situwasyon sa pensyon ng AFP [Armed Forces of the Philippines] at PNP [Philippine National Police]? Walang naghuhulog, pero may kailangang bayaran. Dagdag pa rito, naka-index sa sahod ng mga aktibong sundalo at pulis ang pensyon ng retirado. Ibig sabihin, kapag lumaki ang sahod ng nasa serbisyo, lalaki rin ang pensyon ng mga retirado o ng mga pamilyang tumatanggap pa nito. Taun-taon, dumarami ang mga nagreretiro, kaya natural, pataas din nang pataas ang obligasyon. Ang masaklap, pambansang budget ang sumasalo nito: Noong 2012, 54.48 billion pesos ang inilaan para sa pensyon ng sundalo at kapulisan. Ngayong taon, 61.29 billion, at aabot po ito sa 80.64 billion sa 2016. Lolobo pa ito nang lolobo, kayat liliit naman nang liliit ang pondo para sa iba pang serbisyong panlipunan. Paano naman po tayo magdadagdag pa ng pulis at sundalo kung ganito ang konteksto? Kailangan ng sistemang tutugon sa obligasyon ng lipunan sa ating mga sundalot kapulisan; malamang po, GSIS [Government Service Insurance System] ang hihilingan natin ng tulong para rito. Pinag-aaralan na rin po ang posibilidad na gamitin ang mga reclaimed area para makalakap ng pondong ipapasok sa papandaying solusyon. Hindi rin naman po natin puwedeng biglain ang pagtugon sa kabuuan ng ating mga pangangailangan, kayat mas masinsin pang pagsusuri ang gagawin natin upang makalikha ng isang patas, pangmatagalan, at malinaw na mekanismo para sa mga pensyon ng mga pulis at sundalo. Nananawagan po ako sa Kongreso: Pag-aralan po nating muli ang PD 1638 at RA 8551 upang maiangkop sa panahon at sa pambansang pangangailangan ang pensyon at benepisyo ng ating pulis at kasundaluhan. [Applause] Kaparehong paninindigan rin po ang nakikita nating solusyon sa nakaambang problema sa pensyon sa SSS [Social Security System]. Isipin po ninyo: mula 1980,

Government Accounting
21 times nang nagkaroon ng across-the-board pension increaseulitin ko lang po yun, 21 timespero ang masaklap po, dalawang beses pa lang pong tumaas ang contribution rate. Ang resulta: Tinatayang 1.1 trillion pesos na ang unfunded liability ng SSS base sa pag-aaral na isinagawa nitong 2011. Inaasahang tataas ito ng 8 porsyento kada taon, at mauubos ang pondo 28 years from now. Kapag nangyari ito, walang ibang malulugi kundi ang susunod na salinlahi ng Pilipino. Naniniwala po tayong panahon na para amyendahan ang SSS Pension Scheme. Kailangan nating tambalan ng inisyatibang mag-impok nang sapat ang pagluluwal natin ng pera. Kung magdadagdag lamang tayo ng 0.6 percent sa contribution rate, 141 billion pesos na agad ang maibabawas sa unfunded liability ng SSS. Kung ngayon na tayo magsisimulang mamuhunan sa kinabukasan, wala nang problemang ipapamana sa mga susunod sa atin. [Applause] Sa kapulisan naman po, ang layunin nating magbigay ng lakas upang magampanan nila ang kanilang tungkulin: natupad rin natin. Simula ngayong 2013, 30,000 sa mga pulis ang babalik sa pagpupulis, dahil kukuha tayo ng mga civilian personnel para gawin ang mga tungkuling administratibo. Sayang naman po ang kakayahan at abilidad ng ating mga kawal at pulis kung ikukulong lamang natin sila sa apat na sulok ng opisina. ARMM. Pero kita naman po ang laki ng ikinaganda nito: Naging malinis at tapat ang halalan sa ARMM; natuloy ang bilangan, natuloy ang proklamasyon ng mga may bagong mandato mula sa taumbayan. Dahil sa sipag ng ating mga pulis at kawal, at gayundin sa pakikiisa ng sambayanan, talaga naman pong ang eleksyon 2013 ay naging mas payapa at tahimik. [Applause] Gayumpaman, may mga insidenteng nagmamantsa pa rin sa dangal ng ating kapulisan. Nabalitaan na naman siguro natin ang nangyari sa mga miyembro ng Ozamiz Gang na sina Ricky Cadavero at Wilfredo Panogalinga: nahuli na, pero napatay pa. Tulad ng ginawa nating imbestigasyon sa nangyari sa Atimonan, sisiguruhin nating mananagot ang sinumang pulis o kung sino mang sangkot dito gaano man kataas ang kanilang ranggo. Kung sino man ang mga pasimuno dito: maghanda lang kayo. Malapit ko na kayong makilalang lahat. [Applause]

Sa kabila ng ganitong mga kuwento, buhay na buhay po ang aking pag-asa sa hanay ng kapulisan. Hindi sila nagkukulang sa mabubuting halimbawa tulad ni PO3 Edlyn Arbo, na buong tapang na hinarap at tinugis ang isang holdaper sa nasakyan niyang jeep, [applause] off-duty man at walang dalang baril. Nariyan po siya at sinagupa yung holdaper, na nagkamaling siya ang pag-tripan. Nariyan din po si PO3 Felipe Moncatar na umani ng samut saring papuri dahil sa haba ng listahan [applause] ng mga kriminal na kanyang nahuli, at ang balita ko ay may nahuli ka na Sa pagpasok rin po ng buwang ito, inumpisahan nang ipamahagi ang mga bagong namang batikang carnaper sa Bacolodtalagang napakahusay mo. Ang ilan po dito unit ng 9mm Glock 17 pistols sa ating mga pulis. Simula pa lang po ito; kasado na sa kanyang mga nahuli kabilang sa pinaka-pinaghahanap na personalidad sa rin ang pamamahagi ng kabuuang 74,879 na baril sa ating mga alagad ng batas, Bacolod at miyembro ng mga malalaking sindikato. Baka narinig na rin po ninyo ang tungo sa katuparan ng mithiin nating one-is-to-one police-to-pistol ratio. [Applause] kwento ni PO2 Dondon Sultan. May nasiraan ng kotse sa kahabaan ng Quezon Sulit na sulit naman po ang pamumuhunan nating ito sa pambansang kapulisan, lalo Boulevard; tigil naman si Ginoong Sultan para tumulong. Hindi lang po siya nagpalit ng gulong; inihatid pa niya sa kasa ang nasiraan. [Applause] Bilang pasasalamat sa pat nagbubunsod ito sa maayos at maaasahang serbisyo. Di po bat tuwing kanyang serbisyo, sinubok abutan ng 1,000 piso si PO2 Sultan. Tinanggihan niya eleksyon, nasanay na tayo sa kaliwat kanang insidente ng karahasan? Tinugunan ito. Ang kanyang sagot: Trabaho naming tumulong sa mamamayan. [Applause] po natin ito, tulad ng Oplan Katok. Ang pakay ng programa: hanapin ang mga baril na paso na ang lisensya, at tiyakin na ang mga mayroon lamang lisensya ay hawak Saludo po kami sa mga tulad ninyong lingkod-bayan. Patunay kayong hindi pa pa rin ng otorisadong mamamayan. Para gawin ito, 491,929 na pintuan ang kinatok endangered species ang tapat at mahuhusay na pulis. Inatasan ko na sina Kalihim Mar Roxas ng DILG [Department of the Interior and Local Government], pati na rin si ng ating mga pulis para sa renewal ng mga lisensya. Nakatulong po ito upang maging mas epektibo ang kampanya natin para sa Secure and Fair Elections, kung Kalihim Voltaire Gazmin ng DND [Department of National Defense], upang siguruhing ang mga katulad ninyo sa ating unipormadong hanay ay makakatanggap saan ang 112 private armed groups noong eleksyon ng 2010 ay napababa na lang ng kaukulang pabuya at karangalan. Salamat pong muli. [Applause] sa 41. Katumbas po ito ng 63 percent na pagbaba. [Applause] Mula rin sa 189 na insidente ng karahasan noong eleksyon ng 2010, 77 na insidente lamang ang Idaragdag ko na rin po ang ating disaster relief workers mula sa maraming sangay kompirmadong naganap nitong huling halalan. [Applause] ng gobyerno, pati na ang volunteers galing sa pribadong sektor. Alam ko pong hindi Gawin po nating halimbawa ang ARMM [Autonomous Region in Muslim Mindanao]. Ang sabi nga po ni Governor Mujiv Hataman, sa tanang-buhay niya, hindi siya makaalala ng pagkakataon kung kailan walang failure of elections sa Lanao del Sur. Alalahanin po natin, ito ang unang beses na magkasabay ang pambansa at rehiyonal na halalan sa ARMM. Ang ibig pong sabihin, noon ay nakatutok ang buong pwersa ng estado sa iisang rehiyon, pero may failure of elections pa rin. Ngayong 2013, dahil buong bansa ang kinailangang tutukan, at lumawak ang kanilang responsibilidad, may mga nag-akalang lulubha pa ang sitwasyon sa halalan ng madaling lumusong sa baha, magbungkal ng putik, at humarap sa mukha ng pinsala. Hindi po ako magsasawang kilalanin ang inambag ninyo sa lipunan; saludo po ako sa pag-aalay ninyo ng sarili upang bawasan ang pagdurusa ng ating mga kababayan. [Applause] Abot-kamay na rin po ang kapayapaan sa rehiyong matagal nang pinupunit ng hidwaan. Nitong Oktubre po ng nakaraang taon, nilagdaan ang Framework Agreement on the Bangsamoro. Katunayan nga po, siyam na araw pa lang ang nakakalipas mula nang lagdaan ang ikalawang annex ng kasunduan. Kumpiyansa

Government Accounting
po tayong masusundan pa ito ng mas magandang balita sa lalong madaling panahon. Tiyak kong mulat ang lahat: Hindi biro ang proseso ng pagbubuo ng consensus; mabuti na lamang talaga at handang makinig, magbigayan, at magkita sa gitna ang magkabilang panig. Alam naman natin ang maaaring maging resulta kung magpapadaan tayo sa inip. Ang malinaw po sa akin: Ang mga salitang ating bibitawan ay dapat magbunga ng mga kilos na positibong makakaapekto sa lahat. Ang bawat linya sa binubuo nating kasunduan ay dapat maaaring itaga sa bato, at hindi ililista lamang sa tubig upang anurin na naman ng kasaysayan. [Applause] Pinalaki po ako ng aking ama nang may isang salita, kayat sinasabi ko sa mga kapatid nating kasapi ng Bangsamoro: Anumang mapagkasunduan natin ay ipatutupad ng pambansang gobyerno. [Applause] Kailangan po ng tiwala sa usapan ng kapayapaan. Hindi automatic ang magkaroon ng tiwala, dahil na rin sa haba ng pinagdaanan. At ngayon, talagang dama na natin na gustong makipagkasundo ng magkabilang panig, at tayo naman ay nagpapakita na dapat talaga tayong pagkatiwalaan. At sa mga pumipigil sa pagkakaroon ng tiwala at naghahasik ng pagdududa: Masasabi mo bang Pilipino kang may malasakit sa kapwa mong Pilipino? Umaasa po ako sa pakikiambag ng bawat Pilipino sa layunin natin para sa Bangsamoro. Ipakita po natin sa kanilang hindi sila nagkamali sa pagpili sa direksyon ng kapayapaan; ipamalas natin ang lakas ng buong bansa upang iangat ang mga probinsya sa Muslim Mindanao, na kabilang sa mga pinakamaralita nating mga lalawigan. [Applause] Tagumpay ng lahat ang ating hangarin; hindi tayo papayag na may kababayan tayong mapapag-iwanan habang may ibang nakakalamang. Nananawagan ako sa ating Kongreso: Nabuo na po ang Transition Commission na gagawa ng panukalang Bangsamoro Basic Law. Tatapusin ito alinsunod sa mga prinsipyo ng komprehensibong kasunduan para sa kapayapaan; maipasa po sana ninyo ito bago matapos ang 2014. [Applause] Sa gayong paraan, may sapat tayong panahon para makapaghanda sa paghalal ng bagong pamahalaang Bangsamoro sa 2016. Anuman pong pagbabagong tinatamasa natin ngayon ay naabot dahil hindi tayo nakuntentong sumunod lamang sa dinatnang status quo ng pamamahala. Matanong ko nga po: Ilan po ba sa inyo ang nakagamit ng tinatawag na Telepono sa Barangay? Hindi po ako magtataka kung wala. Isipin po ninyo, ayon sa DOTC [Department of Transportation and Communications]: Mahigit 5 billion pesos ang ginastos para sa isang programang magdadala ng telepono sa mga kanayunan. Di po bat sayang lang ito, dahil sa loob ng maikling panahon matapos ang implementasyon, dahil hindi pa nga po tunay na tapos ang implementasyon niyan, dumami nang dumami ang may cellphone na Pilipino? Sino nga ba naman ang papansin sa mahigit 6,000 landline na ikinabit o ipinakabit nila, gayong may 100 milyon nang cellphone sa Pilipinas? Heto pa po ang isang halimbawa ng pag-iisip sa gobyerno na kinailangan nating baguhin: Bumili tayo ng walong combat utility helicopter, para daw sa mabilisang pagbiyahe ng ating mga sundalo. Ang problema: Sukat ba naman pong naka-mount ang baril sa may pintuan, at kailangang tanggalin kung may dadaan. Kung lalapag ka habang nagbabakbakan, ano ang silbi ng machine gun na nakatabi at hindi mapaputok? Wala bang nakaisip nito bago nagkapirmahan ng kontrata? Bakit naman po pinayagang mangyari ito? Kailangan pong maging mas mahusay tayong mamimili. Hindi puwedeng palagi tayong nakasalalay sa sales talk ng mga supplier sa pagpili ng mga kagamitan natin. Inatasan natin ang DOST na bumuo ng grupo ng mga ekspertong hindi kayang bolahin ng mga supplier, lalo na po pagdating sa mga big-ticket items. Ang patakaran natin: Tamang pagkilala sa ugat ng problema; tamang pag-aaral na tutukoy sa tamang solusyon, na maaabot naman sa pamamagitan ng tamang metodolohiya. [Applause] Iyan po ang kaisipang pinagmulan ng ating tugon sa isyu ng mga informal settler sa Kamaynilaan. Kaya nga po, ang layunin nating ilayo sa panganib ang mga nagsisiksikan sa peligrosong bahagi ng lungsod: tinutupad na rin natin. Wala naman po sigurong kokontra kapag sinabi nating hindi tama ang kasalukuyan nilang kondisyon. Ayon po sa Article 2, Section 5, o ang general welfare clause ng ating Saligang Batas: Dapat sundin ng Estado ang pagpapanatili ng kapayapaan at kaayusan, ang pangangalaga sa buhay, kalayaan at ari-arian, at ang pagtataguyod sa kagalingang panlahat upang matamasa ng buong sambayanan ang mga biyaya ng demokrasya. Dito po natin napatunayan: Nakikinig sa katuwiran ang Pilipino; kapag ipinakita mong malasakit ang iyong batayang prinsipyo, handa tayong makiisa. Bago po magbaklas ng mga bubong at magtibag ng mga pader, ipinaliwanag natin ang katuwiran ng ating desisyon: Maayos ang lilipatan, malapit sa sakayan, at kung magsisikap kayo, hindi magkukulang ang inyong pagkakakitaan. Nilinaw din po natin: Layunin nating magbigay-lingap sa mga nasa peligrohindi sa sindikato. Batid nating sa tuwing inaabuso ng ilan ang pagmamalasakit ng estado, ipinapain rin nila sa alanganin ang buhay at kabuhayan ng napakaraming Pilipino. Matapos nga pong maibiyahe ang isang pangkat sa relocation site, sila mismo ang nanghikayat sa mga dati nilang kapitbahay: Sumama na kayo. Mas ligtas dito. Ngayong taon po, prayoridad nating ilipat ang mahigit 19,400 pamilyang nagsisiksikan sa mga pangunahing daluyan ng tubig sa Metro Manila. Sa pagkakapit-bisig ng DILG, NHA [National Housing Authority], DSWD, MMDA [Metropolitan Manila Development Authority], at DPWH, lumilinaw na po ang sagot sa suliraning ito. Isa pa pong halimbawa ng transpormasyon sa pamamahala: Di bat matagal ding nabinbin sa Kongreso ang mahahalagang batas? Nito pong nakaraang taon, naisabatas na, sa wakas, ang Sin Tax Reform Law at ang Responsible Parenthood Law. [Applause] Nagpapasalamat tayo sa mga naging kasangga natin sa

Government Accounting
pagsusulong nito sa Kamara at Senado. Hindi ninyo inalintana ang mahabang proseso ng debate at konsultasyon; hindi kayo nagpadaig sa mga naghasik ng pagdududa upang harangin ang ating mabuting agenda. Tinitimbang ninyo kung ano ang kapaki-pakinabang sa mas nakakarami, at isinusulong ang tunay na serbisyo para sa Pilipino. [Applause] Ilalapit ko na rin po sa ating Kongreso ang ilang batas na makakatulong sa pagpapatuloy ng nasimulan nating pagbabago. Maamyendahan na po sana ang Cabotage Law, upang mas mapalakas ang kumpetisyon, at mapababa ang gastos sa transportasyon [applause] ng ating mga sakahan at industriya. Maisulong na rin po sana ang Fiscal Incentives Rationalization Bill, upang maging mas tapat, malinaw, at may pananagutan ang mga insentibong ibinigay natin sa mga negosyante. [Applause] Paglaanan din po sana ng panahon ang Land Administration Reform Bill, upang maitimon sa iisang direksyon ang mga kawanihang nakatutok sa ating mga lupain, at nang sa gayon ay masigurong masinop at epektibo nilang magagawa ang kanilang trabaho. [Applause] Bukas na bukas din po, ihahain natin ang panukalang 2.268 trillion pesos na national budget sa Kongreso. Kumpiyansa po ako sa suporta at pakikibalikat ninyo upang mapatibay ang pondong ito na talaga naman pong masusing pinag-isipan. Makakatulong ito hindi lang para ituloy ang agenda ng positibong pagbabago, kundi upang mapaspas pa ang pag-arangkada natin tungo sa malawakang kaunlaran. May ilan pong nagsasabi na kailangang patibayin ang Sandatahang Lakas. Sangayon po ako dito. Pero tila ba ang gusto nila ay ilagak ang bawat sentimo ng kabang bayan para sa fighter jets, tangke de guerra, at iba pang gamit pandigma. Hindi yata nila alam na ang isang fighter jet na nagkakahalaga ng 1.58 bilyong piso, ay katumbas ng 6,580 na bahay para sa mga pulis at sundalo, o halos 2,000 na silidaralan para sa mga kabataan. At ano naman ang magagawa ng isang pirasong jet? Para maging epektibo, ang kailangan, mga squadronat ang isa nito ay binubuo ng 24 na fighter jets. Sa halagang 1.58 billion pesos kada piraso, 37.92 billion pesos ang huhugutin sa kabang bayan para makabuo ng isang squadron. Paano naman ang missiles pati na rin ang practice missiles? Hindi rin po libre ang jet fuel, radar system, ground bases, at ground intercept controls. Hindi po talaga biro ang gastos para sa isang minimum credible defense posture; gagayahin pa ba natin ang iba, na handang kalimutan ang lahat para lang makuha ang nuclear option? Wala naman sigurong sasang-ayon dito. Babalansehin po natin ang ating mga pangangailangan. Aasikasuhin natin nang husto ang mga dapat tugunan sa ating lipunan, habang patuloy tayong nagiging mabuti at mahinahong kasapi ng pandaigdigang komunidad. Alam naman natin dati, ang batayan ng desisyon, puro pulitika. Gagawin ang lahat para kumapit sa kapangyarihan, kapalit ang pagdurusa ng kasalukuyan at susunod na henerasyon ng Pilipino. Tingnan po natin kung ano ang kinahantungan ng pagipit sa pagtataas ng pasahe sa LRT at MRT. Ang tinatayang gastos sa bawat biyahe ng pasahero ng LRT, 40 piso. Ang bayad ng pasahero, 15 piso. Ibig sabihin, sagot ng pamahalaan ang natitirang 25 piso. Sa MRT po, 60 piso ang totoong gastos: 15 piso sa pasahero, 45 piso sa gobyernosa huli, bawat Pilipino, abunado. Nasa Mindanao ka o Visayas ka man, na ni minsan ay hindi nakatuntong sa LRT o MRT, kasama ka sa pumapasan nito. Ang masaklap pa nga po: Dahil ipinamigay na ng nakaraang mga pinuno ang commercial development rights natin dito, bawat pisong maaaring makalap mula sa mga poster at billboard na nakapaskil sa stasyon o sa tren man, napupunta sa pribadong kumpanya kaysa sa gobyerno. Ang puwede sanang pagkunan ng pantustos sa maintenance at operasyon, nawala pa. Siguro naman po, makatuwirang ilapit man lang natin sa ibinabayad sa aircon bus ang pasahe ng LRT at MRT, upang maituon ang subsidiya sa iba pang serbisyong panlipunan. Nakita naman po ninyo: Wala tayong balak magpamana ng problema sa susunod sa atin. Ang totoo nga po, ang mga proyektong datiy nilulumot lang, ngayon, napapakinabangan na ng mamamayan. Tingnan na lang natin ang TernateNasugbu Road. Kung tutuusin, anim na kilometro lang ang haba ng kalsadang ito na nagkokonekta sa Cavite, Batangas, at Metro Manila, pero yang anim na kilometrong iyan, inabot pa ng halos 20 taon bago ito matapos. Binuksan na natin ang isang bahagi nito, at pag nakumpleto ang natitirang slope protection, ganap na ang magiging pakinabang ng kalsada sa mga motorista. Nariyan din po ang Aluling Bridge sa Ilocos Sur. Taong 1978 pa po inilatag sa papel ang pagpapatayo nito. Siniguro na nating hindi lamang din papel ang mamanahin ng susunod sa atin: Nitong Marso, sa wakas, natapos na ito at sinimulan na rin natin noong nakaraang buwan ang operasyon ng Laguindingan Airport, na isang henerasyon naman ang pagitan mula nang inisip at isakatuparan. [Applause] Ilang dekada ring naghintay ang industriya ng semiconductors na magkaroon ng laboratoryong kayang makipagsabayan sa pasilidad ng ibang bansa. Hindi na po natin pinahaba ang kanilang paghihintay. Nitong nakaraang Mayo, sa pangunguna ng DOST, pinasinayaan natin ang Advanced Device and Materials Testing Laboratory. Dati, kailangan pang ipadala ang mga produkto sa ibang bansa para suriin. Hindi natin nasasagad ang kita; hindi rin nasasagad ang potensyal ng industriya na manghikayat ng puhunan. Dahil po sa pasilidad na ito na tinaguriang ADMATEL, ngayon, dito na susuriin ang mga produkto, at masusulit ang mga bentahe ng manggagawang Pilipino sa larangan ng electronics. Inaasahan nga po nating lalo pang lalakas ang industriyang nag-ambag ng halos 44 percent ng ating exports noong 2012. [Applause] Sa tulong naman po ng ating Big Man sa Senado na si Manong Frank Drilon, [applause] natapos na ang mahigit 50 taon na paghihintay ng mga Ilonggo; nasimulan na ang Jalaur River Multipurpose Project II sa Iloilo. Ano po ba ang mga pakinabang nito? Tinataya pong 24,000 magsasaka sa kalakhang Iloilo ang mahahatiran nito ng buong-taong irigasyon. Dahil dito, maaaring dumoble ang ani ng mga magsasaka ng

Government Accounting
palay. Linawin po natin: Ang sakop nitong 31,840 hectares ng lupaing mapapatubigan, may dagdag na aning bigas na 146,013 metric tons. Katumbas po ito ng halos 80 porsyento ng aangkatin nating buffer stock ng bigas para sa 2013. [Applause] Bukod pa po ito sa iba pang benepisyo ng proyekto tulad ng pag-iwas sa malawakang baha sa Iloilo, at ang dagdag na 6.6 megawatts ng hydropower. May ambag din ito sa supply ng tubig para sa ilang bahagi ng probinsya, at sa industriya ng ecotourism doon. Dagdag pa rito, nasa 17,000 trabaho ang malilikha ng proyekto; oras na maging fully operational naman ito, tinatayang 32,000 Pilipino ang mabibiyayaan ng sapat na pagkakakitaan. [Applause] Una raw po inisip itong proyektong ito taong 1960. Nagsabay po kaming dumating sa mundong ito. Mulat din po tayong marami sa ating mga kababayan ang nananabik na makita ang mga bunga ng ating Public-Private Partnership (PPP) projects. Alam din po nating may mga tila naiinip na sa kahihintay para rito. Isakonteksto po natin. Noong 2010, pag-upo natin sa puwesto, 6.5 percent na lang ng programmable budget ng taon, o 100 billion pesos lamang, ang iniwan sa atin. Ang 93.5 percent po, inilaan na sa kung saan-saan ng ating sinundan. Kaya naman, lumapit tayo sa pribadong sektor. Ang sabi natin: Kulang kami sa pondo, halinat mag-ambagan tayo upang maipatayo ang mga kinakailangang imprastruktura. naglalatag na tayo ng solusyon para dito, ngunit batid nating ang problemang isang dekadang binalewala ay hindi masosolusyonan sa isang tulog lang. Sa ngayon, patuloy ang paggawa natin ng mga hakbang upang tugunan ang mga kakulangan at agarang pangangailangan. Nariyan po ang pagtulong natin sa electric cooperatives upang makapagpasok sila ng generator sets ng magpapabawas sa mga brownout. Magtutuloy-tuloy ito hanggang makumpleto na ang mga plantang magsu-supply ng kuryente sa rehiyon. Pero hindi po talaga mauubos ang mga kontra. Kesyo tataas daw ang presyo ng kuryente kapag may gensets dahil diesel ang ginagamit. May hydropower ngayon dahil tag-ulan, kaya umuugong na naman ang reklamo laban sa mga genset. Pero pagpasok ng tag-init, tiyak, marami na naman pong magrereklamo sa walong oras ng brownout. Sa ibang bahagi naman po ng Pilipinas, gusto nating magtayo ng mga planta. Habang umuunlad kasi ang ekonomiya, tumataas din ang konsumo natin ng kuryente, at kailangang dagdagan ang supply nito. Gusto ba nating kapag sinagad na ang mga pagkukunan, saka lang tayo gagawa ng planta? Ang pagawa po niyan dalawa hanggang tatlong taon bawat planta. Hindi po kabuteng basta na lang susulpot ang mga ito.

Kung maganda ang mungkahi, handa naman po tayong makinig, pero sana naman ay makuha ng mga miron ang kabuuang konteksto ng situwasyon. Halimbawa po May balakid din po tayong kinaharap nang magsimula ang PPP. Luma na ang mga ang planta sa Redondo, Zambales. Pina-TRO [temporary restraining order] dahil pag-aaral na basehan ng mga proyekto; kulang sa kaalaman ang burukrasya para mas maganda raw ang renewable. Sinabi rin po ba nilang mas mahal itong ipatayo, ipatupad ito. Idagdag pa natin ang publikong nagsawa nang magtiwala sa mga at mas mahal din ang magiging presyo ng enerhiya? Sinabi po kaya nilang hindi nito kontratang pinapasok ng gobyerno. kayang tugunan ang baseload, o ang kapasidad na kailangang laging nariyan para hindi mag-brownout? Magtatayo ka ng wind; paano kung walang hangin? Kung Gayumpaman, sa anuman pong situwasyon, ang ating prinsipyo: Gagawin na lang solar, paano kung makulimlim? Lilinawin ko lang po: Naniniwala rin ako sa din natin, gawin na natin nang tama. Wala tayong balak na pumasok sa kuwestiyonableng kontrata ngayon, para lang ipamana ang problema sa susunod na renewable energy at suportado natin ito, pero dapat ding may mga baseload plant na sisigurong tuloy-tuloy ang daloy ng kuryente sa ating mga tahanan at administrasyon. Kailangang dumaan sa tamang proseso ang bawat proyekto, para industriya. Mag-iingay pa rin po kaya ang mga kumokontra, kung busy na sila sa masigurong ang perang inyong pinaghihirapan ay napupunta sa dapat nitong kapapaypay dahil nag-brownout na? [Applause] Ang sa akin lang po: makiambag kalagyan. sana tayo sa paghahanap ng solusyon. Ngayon pa lang, nakikita na natin ang epekto ng maayos, tapat, at hayag na Tutal din po, nagtatapatan tayo: Pag-usapan naman natin ang pagsasaayos ng paglalatag sa PPP projects. Dati, may isang paliparan lang na maipagawa, NAIA 3. Masalimuot po ang usapang ito. Dumaan na ito sa dalawang arbitration; napakalaki nang balita. Ikumpara po natin ngayon: Bukod sa pinapakinabangan na naipanalo na sana natin pareho, pero binaliktad ang desisyon sa isa dahil sa ang paliparan sa Laguindingan, sabay-sabay din ang proseso ng pagsasaayos at technicality. Kaya nga po ngayon, pinaghahandaan ang muling pagdinig nito. modernisasyon ng Tacloban Airport, Bicol International Airport, New Bohol Airport, Dagdag na komplikasyon po ang isyu ng warranty sa pagpapatapos ng NAIA 3 Mactan Airport, at Puerto Princesa Airport. Ang Daang Hari-SLEX link road ang hindi naman puwedeng pag may umusbong na depekto, pasensyahan na lang, pinakamabilis na PPP project na nai-award sa alinmang administrasyon, nang dagdag-gastos pa. Kaya nga po nang ipinaliwanag sa atin na bibigyan tayo ng walang shortcut na dinaanan ang proseso. [Applause] Ang mga ito, at ang maayos na warranty ng orihinal na contractor, pumayag tayo. Pero gusto nating napakarami pang ibang ipinapatayo at ipapatayong imprastruktura, ay manigurado; gusto nating kumpletuhin nang tama at buo ang proseso, at hihingin ko manganganak ng isang lipunang hitik sa oportunidad. po ang inyong pag-unawa ukol sa isyung ito. Mahaba po ang listahan ng mga suliraning minana, at tinutugunan na natin. Halimbawa: Ang madalas na pag-brownout sa Mindanao. Mulat sapul pa lang,

Government Accounting
Malinaw na po ngayon: Iisa ang tuon ng bawat metro kuwadrado ng sementong ibinubuhos natin bilang pundasyon ng mas maunlad na bansa: Pakinabang sa bawat isahindi politika. Kung dati, gumagawa ng kalsada kung saan lang kursunada, at nagpapatayo ng tulay kung saan kaibigan ni Madam si Mayor, ngayon, sumusunod na tayo sa isang pambansang plano. Walang paborito, walang transaksyunalismo, walang padrino; bawat piso, nakatuon sa ating pagpaspas tungo sa malawakang pag-unlad. Ang maaasahan po natin sa mga susunod na taon: mga paliparan at daungang lalapagan ng kalakal at turista; mga kalsadang sisigurong husto ang pakinabang ng lahat sa malalaking proyektong ito; mga power plant na pagmumulan ng sapat na kuryente at magpapatakbo sa mga industriya. Ito ang magsisilbing balangkas na magsasanga ng iba pang inisyatibang dadaluyan ng oportunidad para kay Juan at Juana dela Cruzmula sa mga magsasakang may sapat nang patubig at mabilis nang naibebenta ang ani, hanggang sa mga construction worker na nagtitindig ng mga bagong gusali; mula sa patuloy na pag-usbong ng mga call center, hanggang sa pagdami ng mga negosyanteng handang magpasok ng kapital sa bansa. Nagsulong tayo ng mga tamang proyekto sa tamang halaga; ginawa natin ito nang may tamang kalidad; at natapos o matatapos ito sa tamang panahon, dahil tama at karapat-dapat ang mga taong nagpapatupad nito. Pag-usapan po natin ang trapiko: Di po bat tinatayang 2.4 billion pesos ang nawawala sa ating ekonomiya kada araw, dahil sa buhol-buhol na trapik sa Kamaynilaan? Kabilang sa mga proyekto nating pihadong magpapaluwag dito ay ang Integrated Transport System. Ang mga bus na nagsisiksik sa mga kalsadang punung-puno na nga, ginagawan natin ng terminal sa mga lugar na hindi kasingsikip. Napapakinabangan na nga po ang terminal sa Paraaque, at nakapila na rin ang sa Quezon City at Muntinlupa. Ang pamprobinsyang bus ay hanggang dito nalang sa mga terminal na ito ng wala nang makipagsiksikan sa EDSA. Sa kabila nito, tuloy po ang mga proyekto natin. Mayroon tayong walong kilometrong four-lane elevated expressway na kokonekta sa C3 Road sa Caloocan patawid ng Espaa, hanggang sa PUP [Polytechnic University of the Philippines] sa Sta. Mesa. Mayroon ding mahigit 14 kilometrong six-lane elevated tollway na babagtas mula Balintawak, hanggang Buendia, sa Makati. Ang Common Alignment naman po ng dalawang kalsadang ito, limat kalahating kilometrong six-lane elevated expressway mula PUP sa Sta. Mesa, patawid sa kalagitnaan ng Osmea at Quirino Avenue, hanggang Buendia sa Makati. Oras na mabuksan ang kalsada, ang biyaheng SLEX hanggang NLEX na datiy inaabot ng dalawang oras, kaya nang takbuhin ng 15 minuto. Ang Clark naman hanggang Calamba na pumapalo noon sa tatlong oras, halos mangangalahati at magiging 1 oras at 40 minuto. [Applause] Kada araw, tinatayang 55,000 motorista ang makikinabang sa mga ito. Tipid sa oras, tipid sa gas, menos sa polusyon, lalago pa ang komersiyot turismo. Talaga naman pong win-win situation, di po ba? Sa loob nga po ng tatlong taon, pinatunayan nating ang mga ahensyang datiy pugad ng kurapsyon ay maaaring maging ehemplo ng tapat at epektibong paglilingkod. Ilan po sa mga simple ngunit epektibong pagbabagong isinagawa ni Secretary Babes Singson ng DPWH: Wala nang letter of intent, na ginagamit ng mga bidder para magkuntsabahan; pinasimple ang proseso ng bidding, kaya mas marami nang nagkukumpitensya para sa proyekto, at mas sulit na ang presyong nakukuha ng gobyerno. Nasa oras na ring magbayad ang gobyerno, kaya mas naeengganyo ang mahuhusay na contractor na makiambag sa pagtatayo ng pambansang imprastruktura. Dahil sa tapat na pamamahala, 18.4 billion pesos na ang natitipid ng DPWH, na inilalaan para sa iba pang makabuluhang proyekto. [Applause]

Bilang halimbawa ng resulta ng mabuting pamamahala, tingnan natin ang Tagumbao Bridge sa Gerona, Tarlac. Sa totoo lang, congressman pa lang po ako, iminungkahi ko na ito. May mga nasasakupan kasi tayong kailangan pang umikot ng At nariyan din po ang dalawang connector road na magdurugtong sa North at South dalawang bayan para tawirin ang umaapaw na ilog tuwing tag-ulan. Sabi ko nga po Luzon Expressway. Ang totoo nga po, dekada sitenta pa lang, plano nang ipatayo sa mga dating administrasyon: Sa inyo na ang buong PDAF [Priority Development ang tinawag nilang Metro Manila Highway. Ito sana ang magkokonekta sa dalawang Assistance Fund] ko, magawa lang ito. Kung puwede sana installment plan. Pero expressway, upang hindi na kailangang bunuin ang ilang oras na biyaheng babagtas wala pong nangyari. Lumawak lang ang idurugtong ng tulay dahil sa nababakbak na pa sa kahabaan ng EDSA. Ang problema po: Nag-atas si Ginoong Marcos ng mga pampang. batas na pabor sa kanyang crony. Nakatali tayo sa pagsunod sa mga batas na ito: Sino mang magpatayo ng imprastruktura sa lugar na iyon, dapat kasosyo ang Kasalukuyan na po nating ginagawa ang Tagumbao Bridge. At heto po ang kuwento korporasyon ng kanyang kaibigan. Masaklap po: nae-extend ng 30 taon ang ngayong tayo na ang nagpapatupad nito: Nasa 334 million pesos ang aprubadong kanilang prangkisa sa tuwing magkakabit sila ng kahit isang dipa lang ng kalsada sa pondo; pero dahil sa tamang pangangasiwat tapat na paggugol, naibaba ito sa 226 orihinal. Dagdagan pa po natin: nang kumita ang kumpanya, hindi nakumpleto ang million pesos. [Applause] Suma-tutal, nakatipid tayo ng mahigit 108 million pesos pagpapalawig o pagpapaunlad sa mga imprastrakturat daan. Tandaan po nyo na nang hindi isinasakripisyo ang kalidad ng ipinapagawang tulay. At lalong maganda dapat umabot sa Carmen, Rosales, sa Pangasinan at Lucena sa Quezon ang mga pa nga po, ang natipid na pondong ito ay magagamit sa pagpapagawa ng dike at river training works para sa Phase II ng proyekto. kalsadang nabanggit at yung Metro Manila Highway o Expressway, hanggang ngayon wala pa. Nang nalugi naman, nakuha pang ipasa sa gobyerno ang utang. Dumako naman po tayo sa turismo. Ayon sa banyagang pahayagang Oriental Ilalapit ko na po ito sa ating Kongreso: Silipin po nating muli ang Presidential Morning Post, the Best Tourist Destination of 2012 tayo. Para namang na-inlove Decrees 1113 at 1894. ang Shanghai Morning Post sa ating bansa, nang binansagan nila tayong Most

Government Accounting
Romantic Destination of 2012. [Applause] Hopefully they will love us more. Sabi naman ngScuba Diving Magazine, Best Diving Destination ang Pilipinas. [Applause] Best Island naman daw ang Palawan, kung tatanungin ang Travel + Leisure Magazine. Kulang na nga lang po ay tawagin na tayong paraiso. [Applause] pesos. Sa tuwid na daan, para sa 2012 lamang, ang dibidendo nila: 1 bilyong piso. Napakalaking transpormasyon, di po ba? [Applause]

Mabuting halimbawa rin ang Local Water Utilities Administration. Noong 2011, ang recorded net loss ng naturang GOCC: 950 million pesos. Pero dahil sa maayos na Hindi na po nakakapagtakang sa mauugong na papuring tulad nito, naitala natin pangangasiwa, di lang nila nagawang balansehin ang kanilang mga libro; ayon sa noong 2012 ang 4.3 million tourist arrivals sa ating bansaisang panibagong record kanilang report, umabot ang kanilang kabuuang kita sa 870 million pesos noong high; 21.4 percent na po ang inilalago ng numerong ito mula nang pumasok tayo 2012. [Applause] Dahil dito, nagawa nilang makapag-remit ng 365 million pesos sa pamahalaan para sa taong iyon. noong 2010, kung kailan nasa tinatayang 3.1 million na turista pa lang ang bumibisita sa atin. Pagdating naman sa ating domestic travelers, ang target natin Isa pa pong halimbawa: Sa una kong SONA, isiniwalat natin ang kuwestyunableng dati para sa taong 2016 ay 35.5 million tourists. Pero nitong 2011 pa lamang po, nalampasan na natin ito sa 37.5 million domestic tourists. [Applause] Ngayon po, sa kalakaran sa MWSS [Metropolitan Waterworks and Sewerage System]: Patungpatong na bonus at allowance ang ibinigay sa sarili, sa kabila ng kapalpakan nilang momentum nating ito, tiwala tayong maaabot ang bagong target na 56ulitin ko tugunan ang pangangailangan ng ating mga kababayan. Ang ahensya na nga po po56.1 million bago matapos ang 2016. [Applause] ang nag-ulat: Umabot sa 34 million pesos ang pagkalugi ng MWSS noong 2010. Ang mas malakas na sektor ng turismo, manganganak ng mas maraming trabaho. Hindi ito katanggap-tanggap. Kaya noong 2011, pinirmahan natin ang GOCC Tinataya ng DOT [Department of Tourism] na nakapag-ambag ang turismo ng 3.8 Governance Act, na nagsisilbing saligan ng katapatan, kredibilidad, at pananagutan million na trabaho noong 2011. Ang totoo nga po, hindi lang mga lugar na may sa pamamalakad ng ating mga GOCC. Ang ibinunga nito: Noong 2011, 333 million magagandang tanawin ang nakikinabang sa pagdayo ng turista, kundi pati ang mga pesos ang kinita ng MWSS mula sa pagkalugi ng 34 million pesos. [ Applause] karatig-bayang maituturing na tourism support communities: Ang mga lugar na Noong 2012 naman po, ang kinita nila: halos 2 bilyong piso. Kakambal nito, lumago pinanggagalingan ng pagkaing inihahanda sa mga resort, ng mga souvenir na rin ang kanilang dibidendo: [applause] mula sa 150 million pesos noong 2011, ibinebenta, at ng iba pang mga produktot serbisyong nagsisilbing bukal ng umakyat ito sa 345 million pesos para sa 2012. Nakakalungkot nga po, na kung ano kaunlaran para sa mga lalawigan. ang lalim ng pagbabagong itinanim ng mga pinuno ng MWSS, iyon din naman ang dumi ng putik na ibinabato sa kanila ng mga gusto pa ring kumapit sa lumang Malamang, narinig na rin po ninyo ang mga good news na lumapag kamakailan sa sistema. bansa. Noong Marso, inalis po ng International Civil Aviation Organization ang significant safety concerns na ipinataw sa Pilipinas. Bunga po ito ng mga reporma Kaakibat ng pagtaas ng kumpiyansa sa ating mabuting pamamahala, ang patuloy na sa aviation industry upang siguruhing pasok sa pandaigdigang pamantayan ang pag-angat ng ating ekonomiya. Ang resulta: Dalawang magkasunod na 10-place aviation safety sa Pilipinas. [Applause] Dahil po dito, sa wakas, noon lamang ika-10 jump sa Global Competitiveness Index ng World Economic Forum. Sa unang ng Hulyo, muli nang pinahintulutan ng European Union ang direktang paglipad ng pagkakataon, nakuha natin ang investment grade status mula sa dalawa sa tatlong ating flag carrier sa Europa. [Applause] pinakatanyag na credit ratings agencies sa mundo, at hindi malayong sumunod ang ikatlo. [Applause] Napanatili ang stabilidad ng presyo ng mga bilihin, at patuloy din Isipin po ninyo, paano kaya kung dati pa inayos at pinalakas ang ating aviation ang pagbaba ng bahagi sa ating budget na pambayad-utang, at ang paglaki naman industry? Di po bat sayang ang pagbisita ng mga turistang nawalan ng ganang ng pondong nailalaan sa mga serbisyong panlipunan. Sa panahong matamlay ang dumalaw sa Pilipinas dahil dito? Naglahong trabaho, pondo, at oportunidadito ang pandaigdigang ekonomiya, nagpamalas tayo ng kahanga-hangang 6.8 percent GDP resulta ng lumang sistema ng pamamahala. [gross domestic product] growth noong 2012. Nahigitan pa natin itong first quarter Kaya naman, simulat sapul, nilabanan na natin ang katiwalian sa lahat ng antas ng ng 2013, kung kailan naitala ang paglagong 7.8 percentpinakamataas na recorded pamahalaan at isinulong ang transpormasyon sa ating mga institusyon. Ang resulta: GDP sa Timog-Silangan, [applause] pati na sa Silangang Asya. Special mention po dapat ang 28.5 percent na ambag ng manufacturing sa inilaki ng ating ekonomiya. tunay na serbisyong pampubliko. Inaasahan po nating aarangkada pa ang manufacturing sa mga darating na panahon. Tingnan na lang po natin ang lalim ng transpormasyong nangyari sa mga GOCC [government-owned and -controlled corporation]. Ang dating mga kumpanya ng bayang inaambagan mo pa dahil sa pagkalugi, naghahatid na ng dibidendo ngayon. Tinagurian na po tayo ngayon bilang rising tiger, ayon sa World Bank; brightest spark, ayon sa pahayag ng Institute of Chartered Accountants in England and Gamitin po nating halimbawa ang Philippine Reclamation Authority (PRA). Sa loob ng 13 taon bago tayo dumating, ang suma-total ng dibidendo ng PRA: 676.82 million Wales, at iba pang mga bansag na tumutukoy sa transpormasyong nangyayari sa ating bansa. Mula sa matuwid na paggugol ng pondo, hanggang sa epektibong koleksyon ng buwis; mula sa pagpapaunlad ng imprastruktura hanggang sa

Government Accounting
maaliwalas nang pagnenegosyo na lumilikha ng trabaho, talaga namang malinaw ang pahayag natin sa mundo: Kaya nang makipagsabayan ng Pilipinas sa agos ng kaunlaran. nangyari pa rin na kitang-kita sa mismong CCTV ang pagtakas ng Koreano na si Park Sungjun? Wanted po siya sa Korea, at nanghingi ng tulong ang kanyang gobyerno upang hulihin siya. Anong mukha naman po ang ihaharap natin gayong mismong mga kawani ng ating gobyerno ang naghatid sa kanya at hinayaan siyang makatakas?

Hindi lang po sa ekonomiya o stadistika nakikita ang transpormasyon ng ating lipunan. Ngayon, alam na ng Pilipino: Mayaman ka man o mahirap, may kakilala sa poder o wala, kapag gumawa ka ng mali, mananagot ka. Tunay nang nakapiring ang Nakakatuyo din po ng pasensya ang kultura ng pwede na sa National Irrigation katarungan. Hindi mababali ang atas ng ating mga Boss: Panagutin ang tiwali, at Administration. Imbes na maglatag ng plano para sa mga bagong patubig, kuntento itama ang mali sa sistemang kay tagal nagpahirap sa ating bayan. na sila sa paulit-ulit na rehabilitasyon ng mga irigasyon. Masabi lang na may nagawa, kahit puro patsi-patseng trabaho, masaya na sila. Noon nga pong kanilang Pinapanagot na po natin ang dating namumuno ng TESDA dahil sangkot siya sa anibersaryo, itinanong ko kung bakit nasa 60 percent na naman lang ang kanilang katakut-takot na tongpats sa ahensya. Halimbawa: Ang isang incubator jar, target ang naabot noong 2012, kung umabot na sila sa 87 percent noong 2011. nagkakahalaga ng 149 pesos. Pero kay Ginoong Syjuco ayon sa mga datos 15,375 Kinabukasan, nagkita kami ng kanilang magaling na administrador sa NEDA pesos. Ang normal na presyo ng dough cutter, 120 pesos. Ang presyo kay Ginoong [National Economic and Development Authority] Board meeting. Ang sabi niya sakin, Syjuco: 48,507 pesos. Linawin po natin, dough cutter po ito, at hindi Hamilton Class Sir, ang dahilan kaya 60 percent lang, 40 percent daw po kasi ng target nila ay para Cutter. Baka nga po kapag hinarap na niya ang kasong isinampa ng Ombudsman, sa Mindanao, bagyong Pablo ang dumating at tinamaan kaya na-delay sila ng 40 matuto nang magbilang itong si Ginoong Syjuco. percent. Kailan po ba tumama ang Pablo? Noong unang linggo ng Disyembre. Ibig sabihin, binalak niyang tapusin ang 40 percent ng kanyang trabaho para sa taon, sa Nakahabla po ang dating mga opisyal ng PAGCOR [Philippine Amusement and loob lamang ng tatlong linggo. Hindi po natin kailangan ng ganitong uri ng Gaming Corporation] na naglustay ng 26.7 million pesos para lamang gumawa ng pamamahala sa loob ng burukrasya. pelikula; nagsunog ng 186 million pesos para sa isang partylist; at nagawa pang gamitin na pampapogi sa kampanya ang rice donations na nakalaan sana para sa mga biktima ng kalamidad. Hinaharap na rin po ng mga dating pinuno ng PNP ang paratang ukol sa 131.6 million pesos na nawaldas para sa 75 depektibong rubber boat, at 104.99 million pesos para sa maanumalyang pagbili ng mga segunda-manong helicopter mula 2009 hanggang 2010. Mas mainam nga po kung masagot nila nang tama ang mga tanong ukol dito, nang matukoy natin kung may iba pang dapat managot. Sa usaping Cadavero, PDAF, MRT 3, at iba pa: Dahil hindi alam ng ilang kritiko ang ginagawa namin, palagay nila wala kaming ginagawa sa mga isyung ito. Kung wala pang tangan na datos ang gobyerno at ipagsigawan naming, Iimbestigahan namin kayo, di bat para na rin naming sinabi sa mga kakasuhan na, Pakitago naman po nyo nang mahusay ang lahat ng ebidensya? Kaya tutungo tayo kung saan tayo ituturo ng katotohanan; ebidensya ang magdidikta sa ating mga hakbang. Nang inihayag nating walang wangwang, hindi lang natin binaklas ang mga sirena ng mga naghahari-harian sa kalsada; binungkal din natin ang kultura ng katiwalian na nooy tila nakaugat na sa mga pampublikong institusyon. Para namang nakikipagtagisan sa kapalpakan itong Bureau of Customs. Imbes na maningil ng tamang buwis at pigilan ang kontrabando, parang walang pakundangan ang pagpapalusot nila ng kalakal, pati na ng ilegal na droga, armas, at iba pa sa ating teritoryo. Tinataya nga po ng Department of Finance na mahigit 200 billion pesos ang kita na dumudulas lang at hindi napupunta sa kaban ng bayan. Saan po kayo kumukuha ng kapal ng mukha ang mga kawani sa ahensyang ito? [Applause] Marami pong gabi bago ako matulog, talaga pong aking iniisip, kulang na lang ay sabihin nilang, Wala akong pakialam kung mapunta sa masasamang loob ang armas; wala akong pakialam kung ilang buhay ang masira ng droga; wala akong pakialam kung habambuhay na matigang ang mga sakahan. Ang mahalaga, yumaman ako; bahala ka sa buhay mo. Hindi maaaring ganito ang kalakaran sa pamahalaan. Kung hindi mo nagagawa ang iyong trabaho, hindi ka karapat-dapat na manatili sa pwesto. [Applause]

Kung matino kang kawani ng Bureau of Immigration, ng National Irrigation Administration, ng Customs, o ng kahit ano pang ahensya ng gobyerno, sana makiambag ka pa lalo. Hindi sapat na yumuko sa loob ng cubicle; bahagi ng trabaho mo ay ang pagpigil sa mali. Nasa tama kayo, kayat huwag po kayong magtago; padaliin ninyo ang pagnanais kong mahanap kayo; paaangatin ko kayo nang Pero magtapatan po tayo: Hanggang ngayon, may ilan pa ring ahensya ng gobyerno paaangatin upang ibandila ang inyong mabuting ehemplo, at mabago na ang maling na ayaw yata talagang tumino. Nakakadismaya po ang lalim at ang pagsanga-sanga kultura sa inyong mga naturang ahensya. [Applause] ng kanilang mga galamay sa ating burukrasya; malingat lang tayo, pihadong may Para naman po sa mga kawaning walang balak tumalikod sa kulturang wangwang: aabusuhin at bibiktimahin na naman sila. Magpangalan na po tayo: sa Bureau of Tapos na ang pakikiusap. Nagkaroon kayo ng tatlong taon para ipakitang handa Immigration, paulit-ulit nating pinagsabihang ayusin ang pagbabantay sa ating mga daungan at paliparan. Pero paanong nakalabas ng bansa ang magkapatid na Joel at kayong umayos; ngayon, hahanapin, kung hindi pa kayo nahahanap, pero yung di Mario Reyes, ang mga pangunahing suspek sa pagpaslang kay Gerry Ortega? Bakit

Government Accounting
ko pa nahanap, lalahatin na po natin kayong lahat; ngayon, pasensyahan tayo. [Applause] Isabay na rin po natin sa pagbabago ang tiwaling mga miyembro ng Civil Service. Panahon pa lang po ng nanay ko, narinig ko na ang hirit na, Ano ngayon kung utos ng Malacaang? Anim na taon lang kayo diyan. Kailangan pong itama ang ganitong klaseng pag-iisip. Nananawagan po ako sa Kongreso: Suriin natin ang ating Civil Service Code at PD 1, [applause] upang maisaayos ito sa lalong madaling panahon. Suportado ko ang pagbuo ng mekanismong magbabalik sa dangal ng serbisyopubliko; na tanging mga tapat, mahuhusay, at may prinsipyong mga lingkod-bayan lamang ang maaaring makapasok at manatili sa gobyerno. Ni minsan, hindi naman nagkulang ang bansa natin ng mga taong handang manindigan at lumaban, kahit gaano pa kalaki ang mga pagsubok sa kaniyang harapan. Nariyan ang tapang na ipinamalas ni Commodore Ramon Alcaraz noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Lulan ng isang Q-Boat na yari sa kahoy, sinagupa niya ang siyam na Zero fighter ng hapon, na itinuturing noon na isa sa pinakamodernong eroplano; tatlo nito ang napabagsak niya. Ang totoo nga po, tuluytuloy pa rin siyang lalaban, kung hindi pa ang sarili niyang mga pinuno ang nag-atas sa kanyang sumuko. Ang kagitingang ito ang araw-araw ding ipinapamalas ng mga sundalo nating nagtatanod sa mga pinakaliblib na kabundukan, at sa pinakamalalayo nating isla; mga kawal na tinitiis ang layo sa pamilya, at taas-noong naninindigan sa sinumang sumusubok sa ating soberanya. Hindi rin po kalabisang isiping ang mga tagumpay natin sa tuwid na daan ay maaaring pangarap pa rin hanggang ngayon kung wala ang mga miyembro naman ng ating Gabinete. Nang inalok ko silang maging bahagi ng ating pamahalaan, alam nilang hindi magiging madali ang kanilang trabaho. Subalit maituturing na biyaya na tinanggap nila ang hamon, nanumpa silang tutulong sa transpormasyon, at si mulat sapul, araw-araw silang nagsasakripisyo upang hindi masayang ang pribilehiyong paglingkuran kayo. May mga katulad ni Kalihim Albert del Rosario. Kung ibabase sa tradisyon, ang unang opisyal na biyahe sa labas ng Pilipinas ng isang kalihim ay sa mga bansang may matibay at mapayapa tayong ugnayan. Ngunit pagkatapos niyang manumpa bilang Foreign Affairs Secretary, kumuha lang yata ng pambihis, lumipad agad si Secretary del Rosario patungong Libya; dumaan sa mahigit 20 checkpoint sa gitna ng putukan, at pinamunuan ang paglikas ng mahigit 20,000 Pilipino na naipit sa kaguluhan sa Libya. [Applause] Baka po magulat kayo pag narinig ninyo kung tagasaang bansa ang mga banyagang nakiangkas pa sa ating paglilikas. Iba na nga po ang Pilipinas ngayon: Imbes na tayo lang ang parating tinutulungan, ngayon, kaya na rin nating tumulong sa mga dayuhan. [Applause] Kung tutuusin, maaari namang tanggihan ni Secretary Albert ang pagtatrabaho sa gobyerno. Isa siyang respetadot matagumpay na negosyante, at tiyak na mas magiging komportable siya sa pribadong buhay. Dati na rin po nating siyang nakiambag bilang ambassador natin sa Amerika. Puwede naman siyang nadismaya na lang nang pababain siya sa puwesto, dahil tinutulan niya ang pagdeklara ng State of Emergency ng nakaraang administrasyon noong 2006. Pero tinawag po natin siya para bumalik, at tumugon siya. Ngayon po, nagbibigay siya ng mas malaki pang ambag bilang kalihim. Handa niyang ilagay ang sarili sa panganib, dahil alam niyang walang ibang sasaklolo sa Pilipino kundi ang kapwa rin Pilipino. Sa patuloy mong paninindigan para sa ating karapatan, saludo po ako sa inyo, Secretary Albert del Rosario. [Applause] Transpormasyon din po ang dulot ng inspirasyong hatid ng matitinong lingkodbayan. Nagluksa ang milyun-milyong Pilipino sa pagpanaw ni Jesse Robredo. Sa loob ng halos dalawang dekada, namuno siya nang may husay, malasakit, at pagpapakumbaba sa Naga. Ang mga prinsipyong ito nga mismo ang dahilan kung bakit hiniram natin siya mula kay Congresswoman Leni, at sa tatlo nilang mga anak, at sa mga Nagueo, upang maging bahagi ng ating Gabinete. Kaya nga po, matapos ang trahedya, isa na siguro sa pinakamahirap na tungkuling ginampanan ko ang paghahatid ng balita kina Leni at kanilang mga anak. Bukod sa pagluluksa, hindi ko maiwasang sisihin ang sarili ko dahil sa sinapit ni Jesse. Baka kung hindi ko siya hinikayat mapabilang sa Gabinete, buhay pa siya ngayon. Baka kung nanatili na lamang siya sa Naga, kapiling pa natin siya. Baka may isa pa ring Jesse Robredo na naglilingkod ngayon. Subalit sa isang banda, alam kong hindi hahayaan ni Jesse na tumigil sa kanya ang pagbabago at pagtutuwid ng lipunan. Nabigyan lamang ako, at nabigyan din lamang si Jesse, ng pagkakataong maglingkod sa bansa dahil sa inyo. Hindi nag-iisa ang mukha ng pagbabago. Hindi na aabutin pa ng isandaang taon bago isilang ang susunod na mabuting tao, bago tumindig ang susunod na mabuting Pilipino. May mga nagtatanong nga po lagi sa akin: Paano na sa 2016? Paano pag bumaba ka na? Tapos na rin ba ang tapat na pamamahala? Tapos na ba ang tuwid na daan? Mga Boss, isipin nga po natin: Saan ba tayo nagmula? Kung may agam-agam kayo ngayon, ano ba naman ito kumpara sa agam-agam natin noong 2010? Di bat masaya na tayo noon na tapos na ang panahon ng kadiliman? Di bat noon, sapat nang mapalitan ang mga nasa kapangyarihan? Ngayon, tinatamasa na natin ang pagbabago. Mula ito sa mga butil ng malasakit, ng pakikipagkapwa, ng pagkakawang-gawa; nanggaling ito sa milyun-milyong Pilipinong kahit sa pinakapayak na paraan ay nagkusang makiambag sa transpormasyon ng bansa. Sa pag-aambagang ito, tingnan ninyo ang ating narating: May nakaisip bang magiging abot-kamay na ang kapayapaan sa rehiyong 40 taon nang pinupunit ng hidwaan? Di bat gawa ito ng mga Morong handang magbaba ng armas at sinabing, Halika, mag-usap na tayo, nagtitiwala ako? Di bat gawa ito ng karaniwang mamamayang nagsabing, Kapatid, pareho tayong Pilipino, tama na nga ang gulo? [Applause] Nang unang iminungkahi ang Pantawid Pamilya, nariyan ang tanong: Paanong maaabot ang kailangan nitong epekto; nasaan ang pondo para masaklaw ang lahat

Government Accounting
ng maralitang Pilipino? May nag-akala bang, matapos lamang ang tatlong taon, aabot sa halos 4 milyong kabahayan ang nagiging benepisyaryo nito? At di bat sila rinang bawat inang gumigising nang maaga para ipaghanda ang anak niyang papasok sa eskuwela, ang bawat batang nag-aaral nang mabutidi bat sila rin ang nakiambag at patuloy na nakikiambag para magtagumpay ang programang ito? May nag-akala bang mula sa pag-aangkat ng milyun-milyong toneladang bigas, sa pagtatapos pa lang ng 2012 ay 94 percent rice self-sufficient na tayo? May nagakala bang ang dating Sick Man of Asia, sa loob lamang ng tatlong taon ng tapat na pamamahala, ay nasa investment grade status na? Sino nga po ba ang nag-isip na maipapatupad ang lahat ng serbisyong panlipunan natin ngayon, nang di nagtataas ng buwis maliban siyempre sa Sin Tax? Di bat nakiambag dito ang bawat accountant, doktor, abugado, na ngayon ay nagbabayad ng tamang buwis? Di bat nakiambag tayong lahat dito? Mahaba pa ang ating lalakbayin, at hindi natin kailanman sinabing madali o walang mga hadlang sa landas na ito. Subalit wala akong duda sa kakayahan nating lampasan ang anumang barikada. Hindi tsamba ang mga tagumpay na tinatamasa natin ngayon; huwag tayong papayag na maging panandalian lamang ang transpormasyon. Samantalahin natin ang pagkakataon upang gawing permanente ang pagbabago. Ito po ang aking ikaapat na SONA. Noong akoy Congressman, ang mga taga Tarlac ang aking lakas; nang akoy maging Senador, at hanggang ngayon, sa aking pagkapangulo, nariyan ang sambayananPilipinas, kayo ang aking lakas. [Applause] Sa patuloy nating pag-aambagan at pananalig sa kapwa at sa Maykapal, sinasabi ko po sa inyo: Kayo pa rin ang sisigurong magpapatuloy ang ating nasimulan; kayo ang sisigurong mabubura na nang tuluyan ang mukha ng katiwalian; kayo ang sisigurong hinding-hindi na tayo muling lilihis sa tuwid na daan.

May puwang pa ba para sa mga agam-agam? Ngayon pa bang natutupad na ang Sinabi po sa akin dati: Noynoy, simulan mo lang, at sinimulan nga po natin, at mga dating ni hindi natin magawang pangarapin, ngayon pa bang nakausad na tayo, ngayon, kitang-kita na ang layo ng ating narating. Ngayon, Pilipino, ituloy natin ang at abot-kamay na ang ating mga hangarinBoss, ngayon pa ba tayo magdududa? pagkakapit-bisig, sabay nating arugain, pabilisin, at palawakin ang transpormasyon ng lipunan. Ako po si Noynoy Aquino; ipinagmamalaki ko sa buong mundo: Pilipino Sa bawat Pilipinong nagtitiwala sa kapangyarihan ng maliliit na anyo ng kabutihan: ako. At talagang napakasarap maging Pilipino sa panahong ito. Kayo nga po ang gumawa ng pagbabago. SONA po ninyo ito. Maraming salamat po. Magandang hapon po sa lahat. [Applause] Sa bawat gurong bumabangon nang madaling-araw para magturo sa kanayunan: SONA mo ito. Sa bawat pulis na nagsilbi at hindi nanghingi ng kapalit: SONA po nyo ito. Sa mga hindi panatag sa listahan ng mga tatakbo sa halalan, at kinatok ang kapitbahay para sabihing, Huwag tayong makuntento, magtulungan tayong humanap ng karapat-dapat na pinuno, SONA mo ito. Sa bawat estudyanteng mulat sa mga napapanahong isyu sa lipunan, at sa halip na magreklamo lang sa Facebook ay nagmumungkahi ng solusyon: SONA mo ito. [Applause] Kay Brigadier General Ramon Mateo Dizon, paretirong pinuno ng Presidential Security Group, na kasama ko na noon pa, laban sa mga kudeta noong panahon ng nanay ko: Hanggang sa aking pagkapangulo, pinangalagaan mo ang seguridad ko, pati na ng personal at opisyal kong pamilya. Buong kumpiyansa akong pumunta, sa ibang bansa man o sa mga liblib na sulok ng Pilipinas. Chito, nakiambag ka rin sa pagbabago; tunay kang tapat sa watawat, sa Saligang Batas, at sa sambayanang Pilipino. [Applause] Siyempre, kung di ka inalalayan ng iyong butihing maybahay na si Jo-ann, hindi mo naabot ang iyong mga tagumpay. SONA nyong dalawa ito. [Applause] At sa lahat ng mga gumising sa nagtutulug-tulugan, sa mga nagmulat sa mga nagbubulag-bulagan, sa mga kumalampag sa mga nagbibingi-bingihan: SONA po ninyo ito. [Applause]

Government Accounting
2014 Budget Message of President Aquino Message of His Excellency Benigno S. Aquino III President of the Philippines to the Sixteenth Congress of the Philippines on the National Budget for Fiscal Year 2014 [July 23, 2013] Ladies and gentlemen of the 16th Congress of the Philippines: By the mandate vested upon me by the sovereign will of the Filipino people, I have the honor to submit to you, through the President of the Senate and the Speaker of the House of Representatives, the proposed National Budget for 2014. Our Peoples Quest for Prosperity Our journey on the Daang Matuwid has been bearing fruit. Because we painstakingly sought to restore public trust and confidence in our democratic institutions, our country has reached new heights that were thought of as impossible in the recent past. In the past three years of our Administration, we have succeeded in installing greater transparency and accountability in public institutions; we have achieved critical wins in socio-economic reform; and we have seen the resurgence of our economy in ways never seen before. The new prosperity that our country has achieved was because of the power of trust: trust between the people and its government; trust by the people in each other; and trust in themselves and their capabilities. Dahil sa tiwala, nagawa nating maging posible and dating imposible. At nagtitiwala tayong higit pa ang makakamtan natin sa patuloy nating pagtahak sa Daang Matuwid. We continue to face important challenges as we pursue our journey in the remaining three years of our Administration. I believe that the foremost task that we have now is to further deepen our peoples ownership of our newfound prosperity. I believe that every Filipino holds the key to his or her own prosperity. Our role as government is to further empower our people in actualizing their individual and collective potential, by laying the foundations for equitable progress; for growth that benefits all and leaves no one behind. This is what we have been working on in our first three years in office; and this is what we continue to fulfill from now until the end of my term. Sa pamamagitan ng Paggugol na Matuwid, patuloy nating tatahakin ang Daan sa Kasaganaan ng lahat Ladies and Gentlemen of the 16th Congress, this Budget that I submit to you today is a Budget that supports our agenda for Inclusive Development. A Budget for Inclusive Development On behalf of our people, I ask you to examine and thereafter approve this proposed P2.268-trillion National Budget for 2014. This proposed Budget is 13.1 percent higher than the current years budget of P2.006 trillion. It is consistent with our macroeconomic and fiscal program for the medium term. More important, this proposed Budget is designed as a tool that we must maximize as we continue to fortify the foundations for Inclusive Development. The framework of Inclusive Development eschews the fallacy of trickle down, for it is about promoting the equalization of opportunities for all, regardless of their life circumstances. Since the beginning of our term, we have operated under the belief that growth must be owned by the people; that our people are empowered to shape their destinies. Consistent with this framework, we continue to uphold our obligation as government to put our people on an equal footing to take advantage of opportunities. This Budget embodies this lasting commitment. For one, it intensifies our investments in capacitating our people through basic services, such as education and manpower development, adequate healthcare, and social protection services. This Budget also enables us to sustain our growth trajectory in a way that promotes growth that directly and substantially benefits the lowest of sectors. Ang hangarin natin: ang mga mamamayan mismo ang lumilikha at magmamay-ari ng bagong kasaganaan ng ating bansa. Ang obligasyon natin bilang pamahalaan ay ilagay ang ating mga kababayan sa patas na tungtungan. At upang magampanan ang obligasyong ito, kailangan nating maging masigasig sa pagtupad sa ating sinumpaan sa bayan: kung walang corrupt, walang mahirap. At the core of Inclusive Development are public institutions built on stable foundations of good governance: transparency and accountability, and our citizens active participation in statecraft. This Budget was thus designed to help us ensure the sustainability and irreversibility of the governance reforms that we nurtured and set in place during the first half of our term. With this, allow me to share with you the principles and reforms that shaped our Proposed Budget for 2014. Moving Toward Performance-Informed Budgeting The Budget is a critical tool that we must harness to steer our government toward Inclusive Development. However, the way that our Budget has been structured through the yearsfocused on the financials and on programs and projects, with no

Government Accounting
clear link to performancedoes not address our aim to promote a government attuned to meeting real outcomes for the people. For this Proposed Budget for 2014, we embark on a bold move to change the way the Budget is presented. With the Performance-Informed Budget Structure, each peso is now presented alongside the results that we want to achieve. With the Performance-Informed Budget Structure, we organized the Budget to reflect non-financial performance information alongside the budgetary allocations. Each program, activity, and project that the government spends on is linked to the major final outputs that departments and agencies must deliver according to their mandates; and these are further linked to the broad outcomes that we have spelled out in our development agenda. Through this new budget structure, we are redefining accountability as a commitment to deliver the direct, immediate, and substantial dividends of good governance to our people. All the major final outputs of departments and agencies of government have corresponding performance indicators and targets that they are committed to meeting using their respective budgets. The reforms we nurtured earlier in our term made this fundamental shift possible. The Performance-Informed Budget builds on the Organizational Performance Indicator Framework and our recent effort to clearly define the outputs and performance indicators of each agency. Our earlier efforts to promote a performance culture in the bureaucracy through the harmonization of performance management systems, the introduction of performance-based incentives, and the creation of the Office of the Cabinet Secretary have also paved the way for the Performance-Informed Budget. 3. 4. 5. Rapid, Inclusive, and Sustained Economic Growth Just and Lasting Peace and the Rule of Law Integrity of the Environment and Climate Change Adaptation and Mitigation

When we assumed office in 2010, we introduced the Zero-Based Budgeting Approach to scale down funding for activities that were not aligned with the set priorities or were otherwise inefficient, ineffective, and fraught with leakages. We also introduced the Program Budgeting Approach to further deepen the level of budgetary prioritization within each priority area of the Social Contract by defining the strategic programs that had impact on meeting our development objectives and should therefore be prioritized in budgetary decision making. In preparing this Budget for 2014, we issued a Budget Priorities Framework (2) to direct all departments and agencies to design their respective budget proposals along with program priorities in line with the Social Contract and the midterm updating of the Philippine Development Plan. This document stemmed from several discussions at the Cabinet level (3) to define the priorities that should be funded for 2014 to 2016, particularly for 2014. This Budget Priorities Framework also identifies geographic focus areas where our poorest people are and where great potential lies. We have directed these departments to not only prioritize their resources for these programs and areas but also tighten their collaboration in these areas for greater impact. Better Collaboration as the New Standard in Government

Sa pagsasakatuparan ng ating Social Contract, mahalagang siguruhin na nagbubukluranat hindi nagkakanya-kanyaang bawat institusyon ng ating This new face of the Budget should empower you, the men and women of Congress, pamahalaan. as you exercise your oversight function on the Budget. Sa huli, sa pamamagitan To build collaboration across the program and geographical priority areas, we ngPerformance-Informed Budget, binabago natin ang mukha ng leveraged the Program Budgeting Approach with the aim of encouraging Pambansang Budgetpara higit na maging malinaw ang kuwento sa bawat kuwenta. departments and agencies to move out of their silos and synergize their efforts in Tighter Budget Prioritization for Inclusive Development Kasama sa kuwentong binibigyang-linaw natin ang higit na lumalalim na pananagutan natin bilang pamahalaan na siguruhing nakatutok sa mga susing pangangailangan n gating mamamayan ang Pambansang Budget. Earlier in our term, we defined the five Priority Areas of our Social Contract with the Filipino People(1) and directed all departments and agencies to focus their resources and efforts to fulfilling these Priority Areas. 1. 2. Transparent, Accountable, and Participatory Governance Poverty Reduction and Empowerment of the Poor and Vulnerable achieving strategic objectives. Take the case of the Tourism Development Program, which the government has been maximizing for its job-generating and value-creating potential. The Department of Tourisms lead role in promoting domestic and international tourism has been complemented by the outputs of other agencies: access infrastructure to tourism destinations; efficient visa, immigration, customs, and quarantine processing; the development of products and services, security for travelers, among others. We firmly believe that better collaboration must be the new standard that we should continue to uphold to effectively achieve our societal objectives. The government is a potent catalyst in society. Enabling the Private Sector as Engine of Economic Growth

Government Accounting
As we do our part in establishing the right environment for growth, the private sector must likewise fulfill its role as engine of economic growth. This is why, in our first three years in office, we have been enabling the private sector to perform its role by creating the enabling policy, regulatory, political, and physical environments. The revival of public trust in government in our first three years in officegiven our commitment to fairness as well as to economic and political stabilitybolstered the private sectors confidence in our economy, lowered our borrowing costs, and enabled us to reach record highs in economic growth and competitiveness. We are committed to following through, from today up until the end of our term. This Budget embodies this commitment. For one, it is designed to sustain our mediumterm fiscal plan toward keeping a fiscal deficit limit to 2 percent of GDP from now to 2016 and toward further reducing our debt stock to 46.8 percent of the GDP from 51 percent in 2012. This Budget also supports efforts to further streamline business processes in order to advance our countrys competitiveness. Lastly, this Budget escalates our investments in public goods, particularly in infrastructure: our target is to increase government infrastructure spending to five percent of GDP by 2016. At the beginning of our term, we introduced the PublicPrivate Partnershipprogram as a strategy to entice private sector investment in critical public infrastructure and for the faster delivery of social services, such as the closure of the long-standing gap in classroom supply. We acknowledge the fact that this program encountered delays at the beginning as we addressed policy issues and updated feasibility studies to ensure the programs viability. With confidence, we can now say that the PPP program is now moving forward. I must emphasize that the private sector is not only composed of big businesses and foreign investors. The private sector must include the communities, small entrepreneurs, farmers and fishermen, and other citizens on the ground whom we want to empower as co-producers of our countrys new wealth. We must likewise support the efforts of those who work with our people on the ground, such as microfinance institutions, non-government organizations, and enlightened businesses that have enshrined the creation of shared value at the core of their business model. Bilang pamahalaan, dapat nating kalingain itong bagong balangkas ng pag-unlad na nagsisimula sa ibaba. Through the investments we make using our Budget, we are adopting this new model of wealth creation that eschews trickle down and embraces bottom-up. Transparency at the Core of Effective Public Financial Management In our first three years, we carried out and deepened reforms that promoted greater fiscal transparency. We continued our war against un-transparent lump-sum funds that have caused anomalies and sluggish public spending. We also mandated all departments to disclose their budgets and finances in their respective websites. To date, 96 percent of all departments of the executive branch and their line agencies have complied with the Transparency Seal provision of the Budget. Greater transparency also means making information accessible to the people. Through the Peoples Budget publications and the BudgetNgBayan.Com advocacy website, our government has translated the Budget in the language of our citizens. Last year, we announced the move toward a Budget-as-Release-Document Regime through the 2014 Budget. This regime promotes predictability and speed in budgetary releases, as well as in implementation, as the budgets of agencies except for those that need prior clearance, to be contained in a negative listare considered as released as soon as the Budget is enacted. Likewise, we have rolled out important structural reforms toward a new PFM regime. First, we have adopted the Unified Account Code Structure, which is the backbone of our new PFM, to ensure that all financial processesfrom budgeting to cash management to accounting and auditwill follow a single classification system. Our proposed 2014 Budget was crafted using this structure. In 2014, we will start the implementation of another important reform: the Treasury Single Account, which will inject more transparency and predictability in treasury cash management. With this reform, some 9,500 agency bank accounts will be consolidated into a highly manageable number by 2014. This provides government with clear visibility on the bank balances of agencies on a daily basis. Ultimately, this will lead to savings of about P1.5 to 3 billion from interest costs on borrowings. These reforms will support another ambitious PFM reform, which we intend to complete by 2016: an integrated Public Financial Management System, which will automate and speed up the processing and flow of funds and financial management information within government. Empowering the Citizenry Through the Budget The Budget is not only for the people: we assert that it is, first and foremost, owned by the people. Through reform, we seek to empower our people to take ownership of the Budget and to meaningfully take part in the budget process. In the first three years of our Administration, we jumpstarted and nurtured relationships with reform-oriented stakeholders, which include civil society organizations (CSOs), community-based organizations and the private sector. We then introduced new mechanisms for citizen participation in the budget process.

We introduced the process of Budget Partnership Agreements (BPAs) between We believe that transparency is not just a by-product of effective public financial management. We assert that it is at the core of public financial management, for it government agencies, corporations, and CSOs and piloted it in crafting the 2012 ensures efficiency, speed, predictability, and effectiveness in the use of public funds. Budget. In this process, government agencies and CSO partners enter into a formal

Government Accounting
partnership in the review of the agencies budgets, programs, and projects as well as in the crafting of their budget proposals for the following fiscal year. From the pilot stage in which BPAs were implemented in six agencies and corporations, the number of agencies that have BPAs increased to 15 during the crafting of the 2014 Budget. We also sought to create a direct voice and vote for citizensthrough their communities and local governmentsin crafting the Budget. We piloted the BottomUp Budgeting process in crafting the 2013 Budget by tasking the poorest municipalities and cities to develop local poverty reduction programs and projects in consultation with their communities and the CSOs in their localities. This led to P8.4 billion in poverty reduction projects, developed by 595 cities and municipalities, which were integrated into the 2013 Budget. for BuB in the 2014 Budget was increased to P20 billion to cover the minimum basic needs for electrification, potable water, education, health, training, livelihood opportunities, and the protective services of these local government units (LGUs). Ipinagkatiwala po sa atin ng mga mamamayan ang kapangyarihang ating tangan. At nararapat lang na gamitin natin ang kapangyarihang ito para higit pang palakasin ang kanilang boses sa proseso ng pamamahala. Overview and Dimensions of the 2014 Budget This proposed 2014 Budget is 13.1 percent or P262.1 billion higher than the 2013 budget. It is equivalent to 17 percent of the countrys GDP. More important, we have successfully changed the complexion of the Budget with our determined implementation of our Social Contract with the Filipino People.

For 2014, the process was expanded to 1,226 cities and municipalities with poverty The Budget by Sector. In 2014, the Social Services sector will continue to have the incidence of at least 20 percent, with high economic potential, and largest share of the Budget at P842.8 billion as we expand social protection and with barangaysexposed to high geo-hazard risks. As a result, the earmarked amount basic social services to increasingly benefit our poor.

Table 1: The Budget by Sector Percent Share

Levels (Php Billion) PARTICULARS 2013 Program 2014 Proposed

Change 2013-2014 2014 Amount Percent

2013

Social Services

699.4

842.8

34.9

37.2

143.4

20.5

Economic Services

509.2

590.2

25.4

26.0

81.0

15.9

General Public Serv.

347.3

364.5

17.3

16.1

17.2

5.0

Debt Service

333.9

352.7

16.6

15.5

18.8

5.6

Defense

89.5

92.9

4.5

4.1

3.3

3.7

Government Accounting
Net Lending 26.5 25.0 1.3 1.1 (1.6) (5.8)

Total

2,005.9

2,268.0

100.0

100.0

262.1

13.1

This allocation is followed by that for Economic Services at P590.2 billion as we promote tourism, agribusiness, and manufacturing to sustain our economic growth trajectory. Interest Payments will have a lower share of P352.7 billion or 15.5 percent from 20 percent in 2010 as we actively reduce our fiscal deficit and debt levels. Budget by Expense Class. Because of our intensified budgetary focus on poverty reduction and economic expansion, we increased Maintenance and Other Operating

Expenses (MOOE) by 16.5 percent to P375.3 billion to support our human development and social protection programs. We also increased the budget for Infrastructure by 35.5 percent to P399.4 billion, (4)which is equivalent to 3 percent of GDP. This allocation will pave the way for the increase in infrastructure spending to 5 percent of the GDP in 2016.

Table 2: The 2014 Budget by Expense Class Percent Share

Levels (Php Billion)

Percent of GDP Growth Rate 2013 2014

PARTICULARS 2013 Program 2014 Proposed 2013 2014 13-14

Program

Proposed

CURRENT OPERATING EXP

1,569.1

1,732.4

78.2

76.4

10.4

13.2

13.0

Personnel Services

640.6

689.4

31.9

30.4

7.6

5.4

5.2

Maintenance & Other OpEx

319.0

375.3

15.9

16.5

17.6

2.7

2.8

Subsidy (Regular)

6.9

14.9

0.3

0.7

116.3

0.1

0.1

Allotment to

241.8

273.2

12.1

12.0

13.0

2.0

2.0

Government Accounting
LGUs

Interest Payments

333.9

352.7

16.6

15.5

5.6

2.8

2.6

Tax Expenditure Fund

26.9

26.9

1.3

1.2

0.2

0.2

CAPITAL OUTLAYS (CO)

410.3

510.7

20.5

22.5

24.5

3.4

3.8

Infrastructure Outlay

294.7

399.4

14.7

17.6

35.5

2.5

3.0

Other CO

77.0

65.8

3.8

2.9

(14.5)

0.6

0.5

Equity

2.0

3.8

0.1

0.2

89.7

0.0

0.0

Capital Transfers to LGUs

31.6

36.6

1.6

1.6

15.9

0.3

0.3

CARP- Land Owners Compensation

5.0

5.0

0.2

0.2

0.0

0.0

NET LENDING

26.5

25.0

1.3

1.1

(5.8)

0.2

0.2

TOTAL

2,005.9

2,268.0

100.0

100.0

13.1

16.8

17.0

Nominal GDP Budget of the Top 10 Departments. Reflecting the thrust on Inclusive Development and the strategy to achieve it, the top ten agency budgets are as follows:

11,914.5

13,336.7

Government Accounting
Table 3: Top Ten Departments 2013 PROGRAM 2014 PROPOSED

PARTICULARS

LEVEL RANK (Php Billions)

LEVEL RANK (Php Billions)

GROWTH RATE

DepEd (incl.MPBFand SBP)

293.4 1/ 1

336.9 1/

14.9

DPWH (incl.BSGC )

152.4 2/ 2

213.5

40.1

DILG (incl.MPBF and PGF)

121.8 3

135.4

11.2

DND (incl.MPBF and PGF)

121.6 4

123.1

1.2

DOH (incl.MPBF, HFEP and BSGC )

59.9 3/ 6

87.1 3/

45.5

DA (incl.BSGC )

75.0 5

80.7

7.6

DSWD

56.4 7

79.0

40.0

DOTC (incl.MPBF, PGFand BSGC )

37.1 8

48.7

31.4

DENR (incl.MPBF and PGF)

23.7 9

23.9

0.9

DAR

21.4 11

20.4

10

(4.9)

Government Accounting
Notes:1/ Gross of SBP 2/ Net of SBP and HFEP 3/ Gross of HFEP Legend:

MPBF- Miscellaneous Personne Benefits Fund

SBP- School Building Program

PGF- Pension and Gratuity Fund

BSGC- Budgetary Support to Government Corporations

HFEP- Health Facilities Enhancement Program Allocated with P336.9 billion, the Department of Education (DepEd) will again have the largest part in the budget. Through the years, we have steadily increased the budget for DepEd to close the critical gaps in the supply of teachers, classrooms and others that we have inherited; and to prepare for increased needs brought about by the K-12 basic education reform program. Also in the Top 10 are other premier social service agencies: the Department of Health, with P87.1 billion to pursue Universal Health Care, particularly for preventive healthcare services and for health insurance coverage for 14.7 million poor nearpoor families; and the Department of Social Welfare and Development, with P79 billion to deliver meaningful social protection services, particularly the expanded P62.6-billionPantawid Pamilyang Pilipino program that will benefit 4.44 million indigent households. In laying the groundwork for further growth, the Department of Public Works and Highways (DPWH), as the infrastructure arm of the government, will receive the second largest budget. Its 40.1-percent budgetary increase to P213.5 billion in 2014 will enable DPWH to meet its national roads and bridges targets and support the growth of key sectors such as tourism. Economic service delivery agencies which likewise belong to the Top 10 are: the Department of Agriculture, with P80 billion to raise productivity in agriculture and improve the incomes of farmers and fisher folk; the Department of Transportation and Communications, with P48.7 billion to construct the airports, seaports and railways needed to improve the competitiveness of industries; and the Department of Agrarian Reform, with P20.4 billion to complete the agrarian reform program. Financing the Expenditure Plan The Philippine economy has reached unprecedented heights. In the first quarter of 2013, our economy grew the fastest in Asia at a rate of 7.8 percent. We are confident that we will meet, if not outpace, our growth targets of 6.07.0 percent for 2013 and 6.57.5 percent for 2014. Our inflation, interest, and foreign exchange rates should remain stable.

Table 4: Macroeconomic Assumptions, 20122014 Parameter 2012 Actual 2013 2014

Real GDP Growth (%)

6.8

6.07.0

6.57.5

Inflation Forecast (%)

3.2

3.05.0

3.05.0

364-Day T-bill Rate (%)

2.0

1.03.0

2.04.0

Government Accounting
FOREX (PhP/US$) 41.2 4143 4143 Our stable macroeconomic fundamentals will allow us to achieve our fiscal consolidation goals, towards a deficit that is equivalent to 2 percent of GDP from this year to 2016. For 2014, we will achieve this by increasing revenues by 15.6 percent to P2.02 trillion.

Table 5: National Government Fiscal Program

Particulars

Levels

Percent of GDP

Growth

2013 Program

2014 Proposed

2013

2014

20132014

Revenues

1,745.9

2,018.1

14.7

15.1

15.6

Tax

1,607.9

1,879.9

13.5

14.1

16.9

o.w. BIR

1,253.7

1,456.3

10.5

10.9

16.2

BOC

340.0

408.1

2.9

3.1

20.0

Non-Tax

136.0

136.1

1.1

1.0

0.1

o.w. BTR Income

57.7

56.2

0.5

0.4

(2.6)

Privatization

2.0

2.0

0.0

0.0

Disbursements

1,983.9

2,284.3

16.7

17.1

15.1

Current Operating Exp.

1,558.5

1,736.5

13.1

13.0

11.4

o.w. Interest

332.2

352.7

2.8

2.6

6.2

Government Accounting
Payments

Capital Outlays (CO)

410.9

522.9

3.4

3.9

27.3

o.w. Infrastructure

299.4

418.2

2.5

3.1

39.7

Net Lending

14.5

25.0

0.1

0.2

72.1

Surplus/(Deficit)

(238.0)

(266.2)

(2.0)

(2.0)

11.9

Memo Item: GDP Paggugol na Matuwid: Daan sa Kasaganaan Matutunghayan natin na ang Badyet na ito ay maglalatag ng pundasyon para sa kasaganaan ng bawat Pilipino. We want to leave behind this legacy: a transformed government, a capacitated people, an inclusive economy, and a better nation. I cannot overemphasize my deep commitment to laying the foundation that will ensure the realization of this legacy. Such is the goal of this 2014 National Budget, a Budget for Inclusive Development, a national expenditure program that builds on the new prosperity we have created for our country in the past three years. Our esteemed ladies and gentlemen of the 16 Congress, as you authorize this proposed Budget for fiscal year 2014, I invite you to commit with us in our efforts to realize this legacy. I encourage you to look at this Budget with the will to enact the same with speed and resolve so that our people can be on the road to prosperity. Let this Budget for Inclusive Development enable us to truly serve our people who gave us our mandate. They are the reason why we are all here. Halinat sama-sama nating tahakin ang tuwid na landas tungo sa kasaganaan ng lahat. It is in this light that I ask you, the men and women of Congress, to examine and eventually approve this proposed Budget for fiscal year 2014. In the spirit of People Power,
th

11,914.5

13,336.7

BENIGNO S. AQUINO III President of the Philippines End Notes: 1. 2. 3. 4. Executive Order No. 43, Series of 2011, issued on 13 May 2011. National Budget Memorandum No. 118, issued on 25 April 2013. Led by the Office of the Cabinet Secretary, the Department of Budget and Management and the National Economic and Development Authority. The total amount for infrastructure includes national government agencies budgets for infrastructure, subsidies for government corporations for their infrastructure projects, and infrastructure transfers to local government units.