You are on page 1of 19

F.SH.A.B.

- Peje

Punim Seminarik
Lnda: MENAXHMENTI I RREZIKUT DHE SIGURIMET Tema: SIGUIMI KREDITUES

Profesori: Dr.sc. Xhevat BAKRAI

Studenti: Agon ZALLQI


1

Sigurimi Kreditues
- Sigurimi Kreditues sht lloj i sigurimit i cili prfshihet n sigurimin e interesave pronsore siq jan edhe sigurimi i besimit, sigurimi i obcioneve, sigurimi i shpenzimeve, sigurimi i garantimit etj - Dihet se Kredia si instrument i rnsishem n sfern ekonomike ndikon n sigurimin e prodhimit shoqror, n modernizimin, rikonsruimin dhe zgjrimin apo ngritjen e kapaciteteve te reja.

- Gjithashtu Kredia luan rol t rndesishm n marrdhnjet ndrkombetare ku vendet e ndryshme e sidomos vendet ekonomikisht jo t zhvilluara, marrin kredi nga disa organizata ndrkombetare si p.sh. FMN (Fondi Monetar ndrkombtar), apo BNRZH (Banka ndrkombetare per Rindrtim dhe Zhvillim) e shum fonde t tjera.
Me qllim q kredia e lejuar (afatshkurter, afatmesme, afatgjate) t kthehet sht me rnedesi q t sigurohet, dhe ti kushtohet nj rndesi t madhe Sigurimit Kreditues.
2

- Sigurimi Kreditues luan nj rol t rndsishm n mbrojtjen e stabilitetit ekonomik, prkatesisht n mbrojtjen e stabilitetit t funksionimit ekonomik n nj vend.

- Prdorimi i kredise n shoqerin moderne sht aq i laramanishem dhe i prhapur sa q shum lloje t sigurimit paraqiten pr t mbuluar rreziqe q mund t ndodhin n lmin financiare.
- Me Kredi kuptojm marrveshjen n mes t kredituesit (dhnesit t kredis) dhe debitorit (marresit t kredis) ku kredia e lejuar duhet t kthehet n koh t caktuar dhe n shumn e plot t kontraktuar.

Koncepti, rndsia dhe zhvillimi i Sigurimit Kreditues


- Sigurimi kreditues definohet si sigurim q i prfshin lloje t ndryshme t garantimit dhe obligimeve t sigutuesit, s n baz t marrveshjes pr sigurim kreditues do t prmbush krkesn e detoruesit, nese borxhliu gjat afatit t kreditimit nuk ka mundesi t prmbush obligimet e tij pr pagesen e borxhit. - Pra me rastin e lidhjes s marrveshjes pr kreditim (afatshkurt, afatmesem, afatgjat) nese kredituesi prkatesisht detoruesi n raportin kreditues mendon se borxhliu (shfrytzuesi i kredis) nuk sht n gjendje q n koh t kthej kredin dhe n shum t plot, mund t krkoj q ky raport kreditues pra kredi t jet e siguruar. Sigurimi i kreditit (raporti kreditus) mund te realizohet edhe me propozimin e borxhliu, prkatshisht shfrytezuesit te kredis. - Nga kjo del se Sigurimi Kreditues n esenc sht garanci n punn kredituese n kuptim t gjer t fjals.
4

- Kreditimi n kuptimin ekonomik m t gjer t fjals prfshin, qdo dhnje (heqje dore) t vlerave ekonomike t nj subjekti n dobi t prsonit ose subjekteve tjera e me obligim t kompensimit ose kthimit t shtyr.
Sipas ksaj sigurimi i punve kredituese nuk sht vetem garanci pasive pr sigurin e raportit kreditus por sht edhe nj lloj pjesmarresi aktiv n marrdhnjet ekonomoke n ekonomine kombtare dhe jasht saj. - Duke marr parasysh historikun e zhvillimit t sigurimit n pergjithesi Sigurimi Kreditues sht paraqitur me von n krahasim me forma tjera t sigurimit. Mirpo sot ky sigurim sht element i rndsishm i sigurimit n prgjithesi i cili studjohet hollesisht nga persona profesionist, pasi q sht nj form aktuale e sigurimit.
5

- Prpjekjet e para t sigurimit kreditues jan paraqitur me fillimin e revulucionit industrial t shek. XVII dhe XVIII, mirpo ather lidhja e sigurimeve kredituese n rastin m t madh kishte t bente me rastet e pasukseshme dhe afatshkurtra. - Sigurimi kreditues si lloj i sigurimit ka filluar t shfrytzohet, t lidh marrveshje per sigurim kreditues qe nga viti 1820, kto marrveshje jan br realizuar nga ana e British Comercial Insurance Company por vetem pr nj koh t caktuar. - Sigurime kreditues diq m t rndsishme me karakteristikat e sigurimit kreditues t sotem jan paraqitur n vitin 1830. Kryeisht kto sigurime jan kryer nga komapnit Londineze si Ocean Accidents Insuranca Co Ltd dhe National Trustee and Assec Corporation of London - N Franc shoqatat e para t sigurimit kreditues jan themeluar nga gjysma e shek. XIX siq jan: LUnion Comerce, Credit Continetal dhe Le Ducroise.
6

- Megjithate shumica e ktyre komapnive t para kan pushuar se punuari pr shkak t problemeve financiare q kan quar n falimentimin e tyre.
- Mirpo pas Luftes s par Botrore hasim n n shpejtim te zhvillimit t sigurimit kreditues, kjo ka ndodhur si rezultat i stabilizimit gradual t tregut botror, poashtu nevoja pr shpejtimin e zhvillimit ekonomik gjithj e shton vllimin e kreditimit dhe m kt edhe Sigurimi Kreditues. - Ndrsa pas Luftes s dyt botrore nxitja e shteteve pr export u b e nvojshme ndrsa sigurimi te kredive exportuese sht ngritur n shkalln e interesit t prgjithshem. - Pothuaj n t gjitha vendet e bots sigurimi kreditues pr shkak t funksioneve t tij n mbrojtjen dhe prparimin e exportit te kreditimit dhe n prgjithesi n prodhimin e vendit ka karakter t mbrojtjes ekononomike nacionale. Pr kt arsye, shteti n pjesen m t madhe t bots i ka ruajtur madje i ka prforecuar intelegjencat e tij n lmin e sigurimit kreditues.
7

- Sigurimi Kreditues duhet doemos ti zbatoi kto dy parime:

1)

Rreziqet doemos duhet t klasifikohen sipas kategorive t cilat e

shprehin mesataren e rreziqeve kredituese dhe mbulimi i rrezikut nuk ka t bj me tr rrezikun. Kjo d.m.th. se i siguruari nuk duhet doemos t bart nj pjes t rrezikut n mnyr q t jet i interesuar t bj seleksionimin e borxhlinjeve dhe t ndrmer masa pr zvoglimin e rrezikut.

2)

Sigurimi kreditues sht sigurim specifike ku vlersimi i rrezikut

i qdo pune veq e veq, me tepr varet nga vleresimi subjektiv i individit se sa n llojet tjera t sigurimit ngase dominon ana subjektive e sigurimit. Prandaj pr kt sigurimi m i rndsishm sht seleksionimi i rrezikut se sa zbatimi i metodave matematikore-statistikore, siq ndodh n llojet tjera t sigurimit ku domionon rreziku objektiv.
8

Llojet e rreziqeve n Sigurim Kreditues


- Reziqet q mund t mbulohe n Sigurimin Kreditues jan rreziqet komerciale dhe rreziqet jokomerciale. Rreziqet komerciale - i mbulon siguruesi, n kt grup t rreziqeve m s shpeshti prmenden rreziqet, prkatsish mundesit pr mos pagesn e borxheve, kurse rrezikshmria sht e lidhur direkt me borxhin. Madhsia e rrezikut komercial varet nga morali i borxheliut nga fuqia financiare e tij, nga aftsia afariste por edhe nga faktoret objektiv. - Pesha e rrezikut komercial sht e determinuar nga kto elemente: a) Me moralitetin e borxheliut, prketsisht me at se a i respekton

parimet e caktuara morale, shprehit tregetare dhe se a thua ka reputacion t nevojshm prkatsisht autoritet n botn e jashtme. b) Me lartsin e kapitalit t tij NETO si dallim n mes borxheve dhe krkesave te tij. c) Me aftsin e tij afariste e cila shihet n guxim, aftsi morale, intelektuale dhe fizike pr kt q i punon.
9

- Prveq ksaj n sigurimin e punve kredituese duhet t shtohen kto dy determinante q ndikojn n shkalln e rrezikut: a) Kushtet e prgjithshme ekonomike dhe tendencat e lvizjes

ekonomoke ndrkombtare dhe ndikimi i tyre n vendin borxhli gjat mbajtjes dhe zgjtejs s puneve kreditese. b) Sistemi juridik i kushteve pr pengesen e krkesave t jashtme n vendin borxhli.
Rreziqet jokomerciale jan kur rreziku nuk sht i lidhur me aftsin n punn tregetare dhe komencializimin ne pun. - M s shpeshte hasen kto lloje t rrezikut jokomerciale: a) Rreziqet katastrofale n tregtimin kreditues, kto rreziqe te

mundeshme jan: dridhjet (trmetet), erupcionet vullkanike, zjarret e mdha, vershimet e mdha, daljet e ujit t detit nga niveli, ciklonet, uraganet etj. b) Rreziqet ushtarake ose politike n sigurimin kreditues, prkatesisht egzistimi i pamundsis q paguhet borxhi, i shkaktuar nga kto reziqe.
10

- Poashtu rreziqet politike n sigurimin kreditues jan masat e pushteteve t nj vendi q mund t ndikojn n pagesen e buxhetit. Rreziqe politike mund te jen: a) Rreziqet politike direkte, kur pagesa e borxhit sht e penguar

me masa direkte t autoriteteve politike t vendit t borxhliut. b) Rreziqet politike indirekte, kur me masa t autoriteteve politike nuk sht goditur borxhliut, pasuria e tij dhe puna n vendin e tij por sht paraqitur pamundsia e pageses s borxhit t tij n botn e jashtme.

11

Llojet e Sigurimeve Kredituese


- Sigurimet Kredituese sipas specifikave dhe disa kritereve prcaktuese ndahn n disa grupe dhe nngrupe:

Vshtruar nga aspekti i forms dhe prmbajtjes kemi: a) Sigurimin kreditues n kuptimin e ngusht t fjals (sig. delkredere); b) Sigurimin me kaucion ose garanci ; c) Sigurimin e besimit. N aspektin e vendit te subjektit kemi: a) Sigurimi i kredive konsumuese; b) Sigurimi i kredive individuale bujqsore; c) Sigurimi ndrkombtar. Shikuar nga aspekti i kohzgjatjes s kontratave sigurimet ndahn: a) Sigurimin kreditor afatshkurtr; b) Sigurimin kreditor afatmesm; c) Sigurimin kreditor afatgjat;
12

Sigurimi delkred sht sigurim t cili e lidh vetm i besuari (siguruesi) ndaj ky paraqitet si shfrytezues i sigurimit. Me sigurime t tilla mund t mbulohen t gjitha krkesat individuale t prsonave t cilt kan lidhur sigurim. Sigurimi i kaucionit ose sigurimi kreditues me garanci sht sigurim i till kreditues q lidh vet borexhliu, si i siguruar n dobi t t besuarit t tij. Karakteristik e ktij lloji t sigurimi sht se lidhet pr llogarin e prsonint t tret. Sigurimi i dorzanis apo garancis sht sigurim n t cilin siguresi mbulon rrezikun e t siguruarit pr dorezanin (garancin) e ofrtuar. Sigurim i besimit i cili sht nj lloj i veqant i sigurimit kreditor i cili lidhet ku nj person prsonit tjetr ia beson parat ose pasurin ashtu q ky i dyti sht i obliguar q kto para ose pasuri tia kthej t padmtuar n formn fillestare. Sigurim i opcionit q sht kur me krkesen e eksportuesit t vendit siguruesi mund ti jap t siguruarit oferten obliguese q nse i siguruari lidh nj pun t caktuar eksportuese me kredi, detyrimisht do t lidhe sigurimin kreditues pr kt pun.
13

Sigurimi somozh sht sigurim i fitimit t kaluar (t ikur) i pagave fikse dhe i amortizimeve pr shkak t ndrprerjes s puns n ndrmarrje t shkaktuara me rrezikun e siguruar.
Sigurimi i t hyrave ky sigurim mbulon interesin pronsor t t siguruarit t hyrat e pritura nga nj shfaqje e caktuar sportive, artistike dhe ngjajshm mbajtja e s cils sht parapar n lokal t hapur por sht pamundesuar nga kushtet atmosferike.

Sigurimet e puneve tjera kredituese n kto sigurime bjn pjes: a) Sigurimi i kredive konsumuese; b) Sigurimi i bankave; c) Sigurimi i kreditimit n kooperim.

14

Sigurimi i punve kreditore n lmin e Eksportit


- N praktikn e sigurimit, kur realizohet sigurimi i kredive eksportuese n esenc realizohet sigurimi nga rreziqet komerciale. M s shpeshti ky lloj i sigurimit realizohet prmes sigurimi nga ana e ndonj banke t specializuar (shetrore apo private) pr kreditimin e tregetis s jashtme. - Numeri i sigurimeve t mundeshme n kushtet bashkkohore n realizimin e marrdhenjeve ekonomike me botn e jashtme sht mjafte i madh. Gjithashtu edhe shumat e sigurimit te punve kredituese jan mjafte t mdha. - Ne kushtet e tanishme t realizimit t marrdhenjeve ekonomike n botn prkatsisht qarkullimit t jahshtm tregetar, pjesa m e madhe e qarkullimit i paguhet n afat prej 90 ditsh.
15

- Megjithat me forcimin e konkurencs ndrkombtare sidomos nga vitet nga vitet 60-ta gjithnj e m shum shfrytzohen kredi pr nxitjen e marrdhenjeve t jashtme ekonomike prkatesisht rrjedhjeve t jashtme tregtare. - N praktiken e deritanishme t eksansionit t eksportit masivisht shfrytzohen dy lloje kredish: a) Kredi eksportuese t mallit dhe inportuese t kapitalit; b) Kredi jokomerciale.

- N bot Britanija e Madhe sht vendi i par q aplikoj sigurimin e kredive jokomenciale.
- N Britanin e Madhe sigurimin e kredive eksportuese e bn sektori i veqant i tregetis (Ehchnge Credit Guarantee Department). - N Itali kt sigurim e kryen INA-shoqata e autorizuar pr sigurim dhe risigurim. - N Gjermani sigurimin kreditues pr eksport e bn kompania HERMES.

16

Sigurimi Kreditor n fushn e LEASING-ut


- N fushn e LESING-ut gjithnj e m shum zhvillohet sigurimi kreditus.

- Institucioni i par q ka br sigurimin me an t LEASING-ut sht paraqitur ne SHBA n San Francisko n vitin 1952, m pas jan themluar edhe kompani t tjera q kan kryer kt sherbim. - N punet e LEASING-ut hasim dy lloje te marrveshjeve:
1) Marrveshjet t llojit t pare jan me kuptim te ngusht t fjals apo lizing direkt, hasim se paku tri subjekte:

Subjekti i par sht prodhuesi i sendeve; Subjekti i dyt sht ndrrmarja e lizingut; Subjekti i tret sht shfrytezuesi i lndes (sfrytezuesi i lizingut).
17

2) Lloji i dyt jan marrveshjet e lizingut n kuptim t gjer te fjals apo lizing direkt, kur m punn e lizingut e realizon raporti direkt ndrmjet prodhduesit t t lnds dhe shfrytzuesit t lnds (lizingut). - Lndet e Lizingut mund t jen: paijesje investuese, pasuri e paluajtshme dhe pasuri e luajtshme dhe pasuri e paluajshme ne vler t prhershme (frigorifer, TV, vegla bujqsore etj).

18

FUND

19