You are on page 1of 8

Ἑρμηνεία τῆς Θείας Λειτουργίας : Μνημονεύσεις

Στό προηγούμενο τεῦχος μιλήσαμε γιά τόν καθαγιασμό τῶν Τιμίων Δώρων. Τό μέγα
Μυστήριο λοιπόν συντελέστηκε. Ἐπάνω στήν Ἁγία Τράπεζα βρίσκονται αὐτή τήν στιγμή
ὅ,τι πιό πολύτιμο ἔχει χαριστεῖ στόν κόσμο αὐτόν. Τό Σῶμα καί Αἷμα τοῦ Κυρίου μας
Ἰησοῦ Χριστοῦ.
Ἡ θυσία αὐτή πού εἶχε γίνει τότε στόν Γολγοθᾶ, ἔχει γίνει καί τώρα «ἀναίμακτα» ὅμως,
χωρίς νά χυθεῖ αἷμα καί ἔχει τήν δύναμη νά χαρίζει στούς πιστούς τήν εἰρήνη
ἐλευθερώνοντάς τους ἀπό τήν ἁμαρτία.
Αὐτή τήν παντοδύναμη θυσία ἡ Ἐκκλησία μας τήν ἀξιοποιεῖ, τήν χρησιμοποιεῖ γιά νά κάνει
τίς δικές της μνημονεύσεις. Γι’ αὐτό ὁ λειτουργός χαμηλόφωνα λέγει :
«Ἔτι προσφέρομέν σοι τὴν λογικὴν ταύτην λατρείαν ὑπὲρ τῶν ἐν πίστει
ἀναπαυσαμένων προπατόρων, πατέρων, πατριαρχῶν, προφητῶν, ἀποστόλων,
κηρύκων, εὐαγγελιστῶν, μαρτύρων, ὁμολογητῶν, ἐγκρατευτῶν καὶ παντὸς
πνεύματος δικαίου ἐν πίστει τετελειωμένου.»
Δηλαδή, «Σοῦ προσφέρουμε ἀκόμη οὐράνιε Πατέρα τήν λογική καί πνευματική αὐτήν

λατρεία, ὑπέρ ὅλων ὅσων ἀναπαύθηκαν (κοιμήθηκαν-πέθαναν) μέ πίστη καί αφοσίωση σέ
Σένα, Προπάτορες, Πατέρες, Πατριάρχες, Προφῆτες , Ἀπόστολοι, Κήρυκες, Εὐαγγελιστές,
Μάρτυρες, Ὁμολογητές, Ἐγκρατευτές (ἀσκητές), καθώς καί γιά κάθε δικαία ψυχή πού ἔχει
ἤδη χωριστεῖ ἀπό τό σῶμα της ἐξαιτίας τοῦ θανάτου καί ἡ ὁποία διαμέσου τῆς πίστεως
ἔχει τελειοποιηθεῖ».
Ἡ Ἐκκλησία μας μνημονεύει ὅλους αὐτούς πού ἔζησαν πρό Χριστοῦ (Προπάτορες,
Προφῆτες, Πατριάρχες) ἀλλά καί ὅσους ἔζησαν μετά Χριστόν (Ἀπόστολοι, Κήρυκες,
Ὁμολογητές) καί τούς πρώτους, ἐπειδή μίλησαν γιά τόν ἐρχομό τοῦ Μεσσία καί μέ τά
λόγια τους κατεύθυναν τίς ἐπερχόμενες γενεές πρὀς τόν Χριστιανισμό, τούς δέ δευτέρους
διότι μέ τήν πίστη τους καί μέ τήν ἁγία ζωή τους ἔζησαν καί ἐγκολπώθηκαν τήν
παντοδύναμο χάρη τοῦ Θεοῦ καί ἀποτελοῦν μέλη τῆς Θριαμβεύουσας πλέον Ἐκκλησίας.
Ἡ μνημόνευσις λοιπόν αὐτή τήν ἱερή στιγμή εἶναι γιά νά τούς τιμήσει καί νά τούς
δοξάσει. Πάνω ὅμως ἀπό ὅλους αὐτούς τούς ἁγίους βρίσκεται καί λάμπει ἡ Παν-Αγία
μορφή τῆς μητέρας τοῦ Κυρίου καί Σωτήρος μας Ἰησοῦ Χριστοῦ. Αὐτήν ἡ Ἐκκλησία μας
θά τήν μνημονεύσει ἰδιαιτέρως καί θά ἀκουστεῖ ἐπιβλητικά ἡ φωνή τοῦ λειτουργοῦ νά
λέγει :
«Ἐξαιρέτως τῆς παναγίας, ἀχράντου, ὑπερευλογημένης, ἐνδόξου δεσποίνης
ἡμῶν Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας»

1

Δηλαδή, «ἐξαιρετικώς προσφέρουμε τήν λατρεία αὐτή πρὀς τιμή καί δόξα τῆς Παναγίας,

Ἀχράντου, Ὑπερευλογημένης, Ἐνδόξου Κυρίας μας Θεοτόκου καί Ἀειπαρθένου Μαρίας»
Ὁ ρόλος τῆς Παναγίας γιά τήν πραγματοποίηση τοῦ Θείου σχεδίου ἀνόρθωσηςσωτηρίας τοῦ πεσμένου ἀνθρώπου ὑπήρξε μοναδικός, διότι αὐτή καταδέχτηκε νά
γεννήσει τόν Ἰησοῦ Χριστό πού ἔγινε ὁ
λυτρωτής μας. Καί γι’ αὐτό ἡ Ἐκκλησία
ὑποχρεώνεται νά τήν τιμήσει
κατά
τρόπο μοναδικό γιά ἄνθρωπο.
Αὐτό φαίνεται ἀπό τήν ὅλη θέση πού
ἔχει ἡ Παναγία στήν ψυχή καί στήν ζωή
τῶν Χριστιανῶν ἀνθρώπων. Φαίνεται
ὅμως καί ἀπό ὅσα τελοῦνται στόν ἱερό
χῶρο τῆς Ἐκκλησίας. Ἔτσι οἱ εἰδικοί
θεολόγοι πού ἑρμήνευσαν τήν Θεία
Λειτουργία ἀναφέρουν ὅτι τό πρόσφορο
πού τοποθετεῖται στήν ἁγία Πρόθεση
προκειμένου νά ἐτοιμαστοῦν τά Τίμια
Δῶρα «εἰκονίζουν» τήν Ἁγία Παρθένο,
πού φέρει μέσα της τόν Κύριο ὁ ὁποῖος
γεννάται ἀπ΄ αὐτήν ὅταν ὁ λειτουργός μέ τήν ἁγία Λόγχη διαχωρίζει τόν Ἀμνό καί τόν
σηκώνει γιά νά τόν τοποθετήσει στό ἅγιο Δισκάριο.
Στό σημεῖο πού ὁ λειτουργός ἀναφέρει γιά τήν μνημόνευση «Ἐξαιρέτως τῆς
Παναγίας…» ὁ πιστός λαός ψάλλει σέ θριαμβευτικό τόνο ὕμνο πρός τιμήν τῆς Θεοτόκου.
Ἕναν ὕμνο πού ὁ Ἄγγελος Θεού ἔψαλλε καί ἰδιοχείρως ἐπέδωσε στόν ἀγρυπνοῦντα
γέροντα τοῦ κελίου «Ἄδειν» (δηλαδή, ψάλλειν) στίς Καρυές τοῦ Ἁγίου Ὄρους. Καί αὐτός
ὁ ὕμνος ὁ πολύ συνηθισμένος καί πολύ ἀγαπητός εἶναι ὁ ἐξῆς :
«Ἄξιόν ἐστιν ὡς ἀληθῶς, μακαρίζειν σε τὴν Θεοτόκον, τὴν ἀειμακάριστον καὶ
παναμώμητον καὶ μητέρα τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. Τὴν τιμιωτέραν τῶν Χερουβεὶμ καὶ
ἐνδοξοτέραν ἀσυγκρίτως τῶν Σεραφείμ, τὴν ἀδιαφθόρως Θεὸν Λόγον
τεκοῦσαν, τὴν ὄντως Θεοτόκον, σὲ μεγαλύνομεν»
Δηλαδή, «Εἶναι ἄξιον πραγματικά (καί πρέπον καί δίκαιον) νά μακαρίζομεν Ἐσένα πού

γέννησες τόν Υἱόν καί Λόγον τοῦ Θεοῦ. Σένα ἡ ὁποία ἀξίζει νά μακαρίζεσαι σέ ὅλους τούς
αἰῶνες καί ἀπό ὅλους, διότι εἶσαι ἡ Ἄμωμος σέ τέλειο βαθμό Ἁγία καί μητέρα τοῦ Θεοῦ
μας. Σύ ἔχεις τιμή ἀνώτερη ἀπ’ αὐτή πού ἔχουν τά Χερουβείμ, πού ἀποτελοῦν τόν θρόνο
τοῦ Θεοῦ στόν οὐρανό. Καί εἶσαι ἀσύγκριτα πιό δοξασμένη ἀπό τά Σεραφείμ πού ὑμνοῦν
διαρκῶς τόν Θεό. Γιατί Σύ ἔγινες θρόνος καί κατοικία τοῦ Θεοῦ ἀφοῦ γέννησες τόν Θεό
Λόγο τόν Υἱό τοῦ Θεοῦ χωρίς καμία φθορά (ἀδιαφθόρως), ἀλλά μέ τήν δύναμη καί
ἐπενέργεια τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Καί γι’ αὐτό Σέ ὑμνοῦμε καί Σέ δοξάζουμε, τήν
πραγματικά Θεοτόκον ὅλοι οἱ πιστοί ἀκόλουθοι τοῦ Υἱοῦ Σου».
Ὁ ὕμνος πρὀς τήν Παναγία Παρθένο τήν στιγμή αὐτή εἶναι γιά νά ὁμολογήσουμε κι’
ἐμεῖς καί πανηγυρικά νά διακηρύξουμε τήν τιμή καί τήν δόξα πού τήν κατέχει, καί
ἐπιπλέον νά ἐκφράσουμε ἱκανή εὐχαριστία πρός τόν Κύριο καί Θεό μας, ὄχι μόνο γιά τούς
Ἁγίους πού μέ τήν ζωή τους ἐγκολπώθηκαν τήν θεία χάρη καί σώθηκαν, ἀλλά ἰδιαίτερα
γιά τό ἀνεπανάληπτο πρόσωπο τῆς Παναγίας, Παρθένου Μαρίας, πού ἦταν ἡ ἀφορμή καί
ἡ αἰτία τῆς σωτηρίας ὅλου τοῦ ἀνθρωπίνου γένους δεχόμενη νά γεννήσει καί νά
κυοφορήσει τόν Υἱόν καί Λόγον τοῦ Θεοῦ, τόν Χριστό. Καί ἐπειδή οἱ πρεσβεῖες καί οἱ
μεσιτεῖες της πρός τόν Θεό εἶναι μεγάλες, ἀντίστοιχα μεγάλη πρέπει νά εἶναι καί ἡ

2

ἀπονομή τῆς τιμῆς, τῆς δόξας καί τῆς εὐχαριστίας ἀπό ἐμᾶς τά μέλη τῆς Στρατευομένης
ἡμῶν Ἐκκλησίας.
Μέ ἀγάπη Χριστοῦ
ἱερ/χος Μηνᾶς Ἀλεξιάδης

Μηνύματα από την Κυριακή της Τυροφάγου
Είναι γνωστό σε όλους μας ότι υπάρχουν πολλών μορφών στάδια παγκοσμίως,
αθλητικών, καλλιτεχνικών, επιστημονικών κ.α. εκδηλώσεων. Η Εκκλησία προβάλλει όμως,
ιδιαίτερα κατά τη Μ. Σαρακοστή, το στάδιο των πνευματικών αγώνων και αρετών, που
είναι ανοικτό σε όλους, χωρίς διακρίσεις, και οδηγεί στην κατά χάριν ένωση με το Θεό.
Χριστιανική αρετή σημαίνει: Κάθε ημέρα να είναι κανείς πιο πλούσιος σε πίστη και αγάπη
απ’ ότι ήταν εχθές, η ματιά του να οδηγείται συνεχώς σε πιο ευαίσθητη ενατένιση των
μεγαλείων του Θεού, η καρδιά του ανθρώπου να λογαριάζει την αξία και των μικρών
πραγμάτων και λεπτομερειών της ζωής, να μην υπολογίζει ο χριστιανός τα λάθη των
φίλων και εχθρών του, να αισθάνεται πλουσιότερος ο πιστός μπροστά στο χαμόγελο ενός
παιδιού, και ακόμη όταν ψάχνει το καλύτερο στους άλλους και προσφέρει το καλύτερο
που έχει. Ο πνευματικός αγωνιστής για να πετύχει τη νίκη, με τη δύναμη πάντα και το
έλεος του Θεού, οφείλει να ντυθεί με την «ΠΑΝΟΠΛΙΑ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ», που αναλύεται
στην υμνολογία της ημέρας ως εξής:
Ο ύμνος λέγει : «Ως τείχος άρρηκτον κατέχοντες την ΠΙΣΤΙΝ». Η ορθή πίστη είναι
πανίσχυρη ασπίδα προστασίας, ο μεγαλύτερος θησαυρός της γης, για τον οποίον οι άγιοι
και οι μάρτυρες έδωσαν την ίδια τους τη ζωή, και δρόμος σωτηρίας. Σε μουσείο της
Φλωρεντίας διατηρούνται δύο περίφημοι ζωγραφικοί πίνακες. Ο ένας παριστάνει ναυαγό
που εις μάτην προσπαθεί να σωθεί ανάμεσα στα φουρτουνιασμένα κύματα, στηριγμένος
σε ένα σπασμένο κουπί, ο οποίος μάλιστα με περίλυπο βλέμμα αισθάνεται το κοντινό
τέλος του. Ο άλλος πίνακας παριστάνει περιστερά, που στην κορυφή πανύψηλου βράχου
και στη μέση ενός μαινόμενου ωκεανού, παρατηρεί ατάραχο την τρικυμία, καθώς γνωρίζει
ότι τον βράχο της φωλιάς του τα στοιχεία της φύσεως αδυνατούν να κρημνίσουν. Τα
αντιθετικά αυτά παραδείγματα επισημαίνουν αφενός, και αντίστοιχα, την μαύρη θάλασσα
της απιστίας και του πεσιμισμού, που οδηγούν σε μόνιμη πνευματική πτώση τον
άνθρωπο, και αφετέρου την πίστη σε αναστημένο
και νικητή Θεάνθρωπο, που οδηγεί στην ελπίδα,
το θάρρος και τον υψιπετή αγώνα τους πιστούς,
καθότι ο βράχος της πίστεως, που ξεπερνά και
την μεγαλύτερη αναταραχή της ζωής, είναι ο
Χριστός.
Το δεύτερο «όπλο» που περιλαμβάνει η
πανοπλία του Χριστού είναι η προσευχή. Ο ύμνος
συνεχίζει : «Ως θώρακα ΤΗΝ ΠΡΟΣΕΥΧΗΝ».
Όποιος δεν προσεύχεται θα πληγώνεται συχνά
στο μέρος της καρδιάς. Κάποτε Γερμανοί
ανθρακωρύχοι σώθηκαν και ανασύρθηκαν από το βάθος της γης χρησιμοποιώντας παλιά
γραμμή τηλεφώνου, που κατά παραχώρηση Θεού βρέθηκε στο ορυχείο. Κατά πολύ
ανώτερο τρόπο η προσευχή είναι απευθείας γραμμή προς τον παντοδύναμο και

3

φιλάνθρωπο Κύριο, ο οποίος σπεύδει προς βοήθεια των ανήμπορων και σε κίνδυνο
ευρισκόμενων παιδιών Του, δια της Θεοτόκου επίσης και των αγίων Του.
Το τρίτο δυνατό «εξάρτημα» της πανοπλίας του Χριστού είναι η ελεημοσύνη. Ο ύμνος
λέγει : «Και περικεφαλαίαν ΤΗΝ ΕΛΕΗΜΟΣΥΝΗΝ». Η ελεημοσύνη από ψυχής, και όχι
φυσικά για λόγους συμφέροντος αλλά από αγάπη, ξεπερνά την πίστη και την προσευχή
και φτάνει μέχρι τον ουράνιο θρόνο του Θεού, όπως γράφει και ο Ιωάννης ο
Χρυσόστομος. Σε μια μικρή πόλη ζούσε κάποτε ένας ανθρωπιστής γιατρός, ο οποίος
εξέταζε και βοηθούσε όλους τους πτωχούς αρρώστους χωρίς να τους παίρνει χρήματα. Ο
άνθρωπος αυτός κατοικούσε στο πάνω πάτωμα μιας μικρής πολυκατοικίας και μια μικρή
ταμπέλα στο ισόγειο, με τις λέξεις «στο πάνω πάτωμα», εξυπηρετούσε τους ασθενείς που
πρώτη φορά πήγαιναν στο ιατρείο του. Όταν πέθανε, έβαλαν στο μνήμα του αυτήν
ακριβώς την ταμπέλα, αφού όλοι είχαν την αίσθηση ότι ο γιατρός αυτός της αγάπης
κατοικεί πλέον «ΣΤΟ ΠΑΝΩ ΠΑΤΩΜΑ» της ουρανίου δηλαδή και αιωνίου βασιλείας. Στις
Πράξεις των Αποστόλων ο άγγελος του Θεού είπε στον ελεήμονα Κορνήλιο: «Οι
προσευχές σου και οι ελεημοσύνες σου ανέβηκαν εις μνημόσυνον ενώπιον του Θεού»
(10,4). Τότε μόνο δηλαδή ο Θεός ευαρεστείται, όταν συνοδεύονται οι αρετές μας και από
την ελεημοσύνη.
Τέταρτο δυνατό πνευματικό «όπλο» είναι η νηστεία. Ο ύμνος γράφει : «Αντί μαχαίρας
ΤΗΝ ΝΗΣΤΕΙΑΝ, ήτις εκτέμνει από καρδίας πάσαν κακίαν». Την νηστεία εφάρμοσαν, ως
μέσο πορείας προς τον Θεόν (και όχι ως αυτοσκοπό), τόσο οι Πατριάρχες, οι προφήτες
της Παλαιάς Διαθήκης και ο μέγας Μωυσής, όσο και οι άγιοι απόστολοι, οι Πατέρες, οι
ομολογητές και γενικά ο λαός του Θεού. Μιλάμε βέβαια για ψυχοσωματική νηστεία,
ιδιαίτερα άνομων επιθυμιών, ανάρμοστων θεαμάτων και βλεμμάτων, ζήλειας, μίσους και
νοσηρών λόγων, και όχι μόνο υλική, δηλαδή των τροφών. Ακόμη και το πανίσχυρο
λιοντάρι, δίδασκε κάποια φορά τους νεώτερους μοναχούς ο αββάς Ιωάννης ο Κολοβός,
συχνά πέφτει στην παγίδα από την λαιμαργία του και τότε όλη του η δύναμη και η
μεγαλοπρέπεια χάνονται. Είναι λοιπόν η νηστεία φρουρός της αληθινής πνευματικότητος
και εξαγνίζει τον πιστό, ενώ τον καθιστά δεκτικόν της Θείας Δόξης του Χριστού.
Η εκκλησιαστική ζωή των χριστιανών, ιδιαίτερα στην περίοδο της Μεγάλης Σαρακοστής,
έχει τον χαρακτήρα της αγιοπνευματικής χαρμολύπης. Ήτοι, χαράς για την ανάσταση του
Χριστού, τη δική μας, και τη σωτηρία μας μέσω της μετανοίας, αλλά και λύπης για τις
αμαρτίες μας και τις μικρότητές μας, που στενοχωρούν τον Παράκλητο-Πνεύμα της
Αληθείας. Δια της μυστηριακής οδού, της ταπεινώσεως και της αγάπης, ευρισκόμεθα εν
πορεία προς την συνάντηση με τον δωρεοδότη και πανοικτίρμονα Κύριο. Διότι όπως και
στον αθλητικό τομέα, έτσι και στον πνευματικό εν χάριτι δρόμο, «οι νομίμως αθλούντες,
νομίμως στεφανούνται». Άλλωστε, «ο ποιών ταύτα, τον αληθινόν κομίζεται στέφανον
παρά του Παμβασιλέως Χριστού, εν τη ημέρα της Κρίσεως».
του Θεολόγου, Μιχαήλ Χούλη
(Πηγή : http://www.egolpion.net/tyrofagou_xoulis.el.aspx#ixzz2uPLYUY3L)
Ἐπιμέλεια : Αγγελή Βίκυ

4

Μο ο

ηΠ ο

20/02/2014 , Τ
...απ

2

ο
ου

υ η α

Ε

οπ

ο

α
α
ου π ο
α ο
α
ου
ο α α
α
Τα
ου α α α
α, α απ α
ου ο α ί φ
α α
ί οπ ο
Ευ α
ο
ου α
φο
α που
ο
ο
Ε
ία .

π η

ο

αό α ...

ο
υ ο π οα ο
ο ου αο
ου
α α
ί ου
φ α
ο
ο ο
α απ
ου
ο α
.
α, α α
α, α
α
α ο
α.
α ο πα
ου
α
α φο

Μο ο

ηΠ ο

20/02/2014 , Τ
...απ

2

ο
ου

υ η α

οπ

α
α
ου π ο
α ο
α
ου
ο α α
α
Τα
ου α α α
α, α απ α
ου ο α ί φ
α α
ί οπ ο
Ευ α
ο
ου α
φο
α που
ο
ο
Ε
ία .

π η

Ε

ο

ο

αό α ...

ο
υ ο π οα ο
ο ου αο
ου
α α
ί ου
φ α
ο
ο ο
α απ
ου
ο α
.
α, α α
α, α
α
α ο
α.
α ο πα
ου
α
α φο