Μικροί Αργοναύτες

Στ΄ τάξη του 1ου Ολοήμερου Δημοτικού Σχολείου Πορταριάς «Ν. Τσοποτός» (ΕΑΕΠ)

Τεύχος 2ο Ιαν.— Φεβρ.
2013

Αποκριάτικα είδη: Χαρά αλλά και κίνδυνοι ...

Μικρά τοπικά ιστορήματα:
Η ίδρυση της Πορταριάς
Το θέμα του τεύχους:
Ο μηχανισμός των Αντικυθήρων
Περιβαλλοντικά λεγόμενα
και δρώμενα:
Απειλούμενα είδη:
Ο λύκος
Helmepa Junior
Έθιμα

και

γιορτές

στον

κύκλο του χρόνου:
Λαογραφικά των Μηνών
Ημέρες

στον κύκλο του

χρόνου:
Παγκόσμιες Ημέρες
Δράσεις κι άλλα συμβάντα:
Χριστουγεννιάτικη γιορτή,
διατροφή για άριστη επί-

Οι απόκριες είναι μια περίοδος χαράς και διασκέδασης. Όμως,
υπάρχουν και αρκετοί κίνδυνοι, τους οποίους πρέπει να γνωρίζουμε, ώστε η διασκέδαση να παραμείνει μόνο χαρά. Οι αποκριάτικες
5
στολές είναι πιο εύφλεκτες από τα συνηθισμένα ρούχα. Για το λόγο
αυτό, στους χώρους που γίνονται αποκριάτικα πάρτι, δεν πρέπει να
6
υπάρχουν εστίες φωτιάς (τζάκια, κεριά, τσιγάρα αναμμένα) και επίσης
πρέπει να υπάρχουν πυροσβεστικά μέσα. Για τις αποκριάτικες στολές των παιδιών, πρέπει να τηρούμε
όλες
9
τις προδιαγραφές ασφαλείας, που ισχύουν για τα παιδικά
ρούχα:
Ενδύματα, για παιδιά μέχρι 7 ετών (ύψος 1.34μ), δεν
πρέπει να φέρουν κορδόνια και κορδόνια περίσφιξης,
10 στην
περιοχή της κουκούλας και του λαιμού.
Ενδύματα, για παιδιά μεταξύ 7 και 14 ετών, δεν πρέπει να φέρουν
κορδόνια στην περιοχή της κουκούλας και του λαιμού μακρύτερα
13 των 7,5cm ή κορδόνια περίσφιξης, με ελεύθερες άκρες. Τα κορδόνια (λειτουργικά ή διακοσμητικά) στην περιοχή της κουκούλας και του λαιμού δεν πρέπει να είναι ελαστικά, εκτός από
τις
15 τιράντες ώμων και τα κορδόνια, που δένουν στο πίσω μέρος
του λαιμού.
συνέχεια στη σελ. 2

δοση, Πρόγραμμα Galileo,
Γιορτή Τριών Ιεραρχών—

Οι «απουκριές» στο Πήλιο ...

Κοπή πίτας, Περίπατος
Το γνωρίζεις:
Καρλ Σαγκάν
Αθλητικές σελίδες:
Σότσι: Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες 2014
Ελεύθερες σελίδες

18 Στο Πήλιο οι «Απουκριές» γιορτάζονταν με πολύ γλέντι, φαγοπότι
(τσιπουροκρασοκατανύξη), μασκαρέματα, τραγούδια, χωρατά και χορούς. Οι γιορτασμοί
19 ήταν τις δυο τελευταίες εβδομάδες (Κρεατουβδουμάδα & Τ’ρουβδουμάδα) και ειδικά τις
Κυριακές (Κρεατινή & Τυρινή). Τσικνοπέμπτη δε γιόρταζαν οι παλιοί Πηλιορείτες.
20 «Ραβαΐσια» και «Ζεύκια»
Γιόρταζαν όλες τις ημέρες, με τραπέζια στα σπίτια συγγενών και φίλων, όπου ο καθένας έφερνε τα δικά του φαγητά. Στα «Ραβαΐσια» και «Ζεύκια» όλοι μαζί τρώγανε κρεατικά την «Κρεατουβδουμάδα» και τυροκομικά και αυγά την «Τ’ρουβδουμάδα». Πίνανε
άφθονο κρασί και τσίπουρο από τις «μπότσες» και τα «κουμάρια». Τραγουδούσαν και
χόρευαν -πολλές φορές μέχρι τελικής πτώσεως!
Καρναβάλια
Η μεταμφίεση ήταν χαρακτηριστικό της τελευταίας Κυριακής.
Η μεταμφίεση γινόταν από άντρες, γυναίκες και παιδιά με
ρούχα παλιά που έβγαιναν απ’ τα μπαούλα και σκεπάσματα από τις «θηκιαστές». Οι φλοκάτες ήταν σε
πρώτη ζήτηση, αφού το πιο γνωστό μασκάρεμα ήταν το
δίδυμο «Η αρκούδα και ο αρκουδιάρης». Ντύνονταν με
πρωτοτυπία και εφευρετικότητα, βγάζοντας γέλιο με
τις ανεπιτήδευτες στολές τους, χωρίς να έχουν τη
σημερινή τυποποίηση.

συνέχεια στη σελ. 3

Σελίδα 2, Μικροί Αργοναύτες, Τεύχος 2ο, Ιαν.— Φεβρ. 2014

Αποκριάτικα είδη: Χαρά αλλά και κίνδυνοι ...

Τα παιδικά ενδύματα δεν πρέπει να φέρουν κορδόνια και κορδόνια περίσφιξης, με ελεύθερες άκρες, μακρύτερα
των 14cm, στην περιοχή του θώρακα και της μέσης.

Τα παιδικά ενδύματα, που είναι σχεδιασμένα να δένουν, στο πίσω μέρος του λαιμού, δεν πρέπει να φέρουν ελεύθερες άκρες, στην περιοχή της κουκούλας και του λαιμού.

Τα παιδικά ενδύματα, που είναι σχεδιασμένα να δένουν, στο μπροστινό μέρος, δεν πρέπει να φέρουν δεμένες
ζώνες ή φαρδιές λωρίδες, σαν ζώνες (πάχους 3cm και άνω), μακρύτερες των 36cm σε μήκος, μετρημένες,
όταν είναι λυτές και από το σημείο που αυτές δένονται.

Κορδόνια ή κορδόνια περίσφιξης, σε παιδικά ενδύματα, δεν πρέπει να κρέμονται, κάτω από το μανίκι ή το στρίφωμα του ενδύματος.

Κορδόνια περίσφιξης, λειτουργικά και διακοσμητικά κορδόνια, στο κάτω μέρος του στριφώματος σε μακριού
μήκους παντελόνια, θα πρέπει να βρίσκονται στο εσωτερικό του ενδύματος.

Στην περιοχή των μηρών, τα παιδικά ενδύματα επιτρέπεται να έχουν μόνο εσωτερικά κορδόνια. Δεν επιτρέπεται να κρέμεται εξωτερικά κορδόνι, κάτω από χαμηλότερη άκρη του ενδύματος, γιατί υπάρχει κίνδυνος να παγιδευτούν τα παιδιά σε πόρτες σχολικών λεωφορείων ή σε άλλα κινούμενα αντικείμενα.

Ενδύματα με μακριά μανίκια, για παιδιά ηλικίας 0-14 ετών δεν επιτρέπεται να έχουν κορδόνια, που να προεξέχουν από το κάτω άκρο του μανικιού.

Τα χειροποίητα παιδικά ενδύματα θα πρέπει, επίσης, να συμμορφώνονται με τις παραπάνω συστάσεις.
Τα αποκριάτικα σπρέι θα πρέπει να φέρουν, υποχρεωτικά στην ελληνική γλώσσα, μεταξύ άλλων και τις ενδείξεις: δοχείο υπό πίεση — το δοχείο να προφυλάσσεται από τις ακτίνες του ήλιου — να μην εκτίθεται σε θερμο-

κρασία μεγαλύτερη των 50οC — να μην τρυπηθεί ή καεί ακόμα και μετά τη χρήση
Οι καταναλωτές πρέπει:
Να επιλέγουμε προϊόντα που φέρουν ενδείξεις και τις τυχόν οδηγίες ασφαλούς χρήσης και προφύλαξης στην
ελληνική γλώσσα, καθώς και τα στοιχεία του υπευθύνου διάθεσης στην αγορά.

·

Να διαβάζουμε προσεκτικά και να ακολουθούμε τις οδηγίες χρήσης και προφύλαξης πριν από τη χρήση

των σπρέι.

·

Να μην ψεκάζουμε απευθείας στο πρόσωπο και στα μάτια, προκειμένου να αποφευχθούν πιθανές βλάβες

στην υγεία μας.

·

Επειδή τα συγκεκριμένα προϊόντα ενδέχεται να περιέχουν εύφλεκτες ουσίες, να αποφεύγουμε να ψεκάζου-

με στην κατεύθυνση της φλόγας ή σε πυρακτωμένο σώμα.

·
·
·

Να μην καπνίζουν, συγχρόνως, με τη χρήση του προϊόντος.
Να τα διατηρούμε μακριά από παιδιά μικρής ηλικίας.
Να τα χρησιμοποιούμε κατά προτίμηση, σε ανοικτούς και καλά αεριζόμενους χώρους.

Αποκριάτικα σπρέι που φέρουν την ένδειξη «Μόνο για επαγγελματική χρήση», δεν πρέπει να αγοράζονται, από
το ευρύ καταναλωτικό κοινό και δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για ψυχαγωγικούς ή διακοσμητικούς σκοπούς
από μη επαγγελματίες και κυρίως, από παιδιά, επειδή παρουσιάζουν μεγάλη επικινδυνότητα (όπως π.χ. ευφλεκτότητα) και πρέπει να τυγχάνουν ανάλογης χρήσης από επαγγελματίες.

Μικροί Αργοναύτες, Τεύχος 2ο, Ιαν.— Φεβρ. 2014, Σελίδα 3

Οι «απουκριές» στο Πήλιο ...

Γύριζαν σε ομάδες, μικρές ή μεγαλύτερες, το χωριό από σπίτι σε σπίτι, όλο το απόγευμα ως τη νύχτα, όπου
τους κερνούσαν «κρασουράκια» και πίτες. Μετά μαζευόταν ο καθένας στο σπίτι του όπου γινόταν το τελευταίο, σχεδόν ολονύχτιο φαγοπότι. Χαρακτηριστικό επίτευγμα των μεταμφιεσμένων ήταν η μη αναγνώρισή τους!
Άλλα έθιμα

Οι Πηλιορείτες πίστευαν πως δεν έπρεπε να λουστούν την «Τυρουβδουμάδα», για να μην έχουν ...πιτυρίδα!
Μετά το φαγοπότι της Αποκριάς, παίζανε το γνωστό παιχνίδι με το σφιχτοβρασμένο αυγό το «χάσκα», όπου ο
νοικοκύρης ή η νοικοκυρά κρεμούσε με κοντό σχοινί στο «τ’λυγάδι» (=εργαλείο, δηλ. μακρύ λεπτό ξύλο με διχάλα και καρφί στις άκρες που χρησίμευε για το τύλιγμα του νήματος, τ’λυγάδιασμα). Ήταν το πιο εύκαιρο ξύλο
που υπήρχε σ’ όλα τα σπίτια. Αυτό το γύριζε με φόρα στα ανοιχτά στόματα των καλεσμένων. Όποιος κατάφερνε να πιάσει τ’ αυγό με το στόμα, ήταν ο νικητής και το ...έτρωγε!

Παίζανε τη γνωστή «κολοκυθιά», όπου ο αυτοσχεδιασμός και τα πειράγματα ήταν μεγάλος.
Τινάζανε τα «τουλούμια» από τα τυριά και τα «τυρουβάρελα» γιατί από την Καθαρή Εβδομάδα ως το Πάσχα
δεν χρειαζόταν το τυρί, καθότι νηστεία.

Παλιότερα χρόνια το βράδυ της Τυρινής «άναβαν φουτιές στου παζάρ’» και χόρευαν γύρω ή τις πηδούσαν.
Τα τρία Σάββατα δηλαδή των Απόκρεω, της Τυρινής και των Αγίων Θεοδώρων, οι γυναίκες δεν έκαναν δουλειές ούτε του σπιτιού, ούτε άλλες. Κι αυτό γιατί αυτά τα Σάββατα είναι για «τ΄ς ψ’χές». Ένα τραγούδι έλεγε:

Ανάθιμα απ’ δούλευαν τα τρία τα Σαββάτα,
του Κρεατ’νό του Τυρινό και των αγιών Θωδώρων.
Τραγούδια της Αποκριάς


Τις (Τρεις) μιγά κι αμάν, αμάν, αμάν,
τις(τρεις) μιγάλες Αποκριές
τις (τρεις) μιγάλες Αποκριές
χόρευαν σαράντα γριές.

Τις μιγάλις απουκριές ή τρεις μεγάλες αποκριές (Το ευτράπελο αυτό Κι απου πί αμάν, αμάν, αμάν,
κι απου πίσω τσ’ αμουλούσαν
τραγούδι, ακουγόταν σχεδόν σ’ όλο το Πήλιο με διάφορες παραλλαγές): κι απου πίσω τσ’ αμουλούσαν
ζάτσα ζούτσα, ζάτσα ζούτσα.


Τις (Τρεις) μεγάλες Απουκριές
χόρευαν τρεις καλογρές,
χόρευαν και τραγουδούσαν
και κανέναν δε ρωτούσαν.

Τις (Τρεις) μεγάλες Απουκριές
τρώνι πίτες κι κουριές
κι την Καθαρή Δευτέρα
πάνει όλοι απού πέρα.
Τις (Τρεις) μεγάλες Απουκριές
τρώνι πίτες κι κουριές
κι την Καθαρή Δευτέρα
πάει ου κόσμους απού πέρα,
.............................................
για να πάρ’ η κώλους τσ’ αέρα!

Κι μια γρια κι αμάν, αμάν, αμάν,
κι μια γρια κουτσόγρια
κι μια γρια κουτσόγρια
Σήκου γρια κι αμάν, αμάν, αμάν,
σήκου γρια να σι παντρέψου
σήκου γρια να σι παντρέψου
κι να σι καλουερέψου.
Άμα α κι αμάν, αμάν, αμάν,
Άμα άκ’σει για παντρειά
άμα άκ’σει για παντρειά
παντρειά εγύρευε.
πέταξει απού χαρά.
Στου χουρό κι αμάν, αμάν, αμάν,
στου χουρό εμπήκι πρώτη
στου χουρό εμπήκι πρώτη
κι ένα νιο εκαμαρώνει.

Σελίδα 4, Μικροί Αργοναύτες, Τεύχος 2ο, Ιαν.— Φεβρ. 2014

Οι «απουκριές» στο Πήλιο ...

Στης ακρίβειας τουν κιρό, (τραγούδι που λεγόταν σ’ όλο το

Πώς στουμπίζουν του πιπέρι, (παραλλαγή του

Πήλιο, σε πολλά μέρη της Ελλάδας και περισσότερο στην

πανελλήνια γνωστού «Πώς το τρίβουν το πιπέ-

Αθήνα)

ρι», με τις ίδιες κινήσεις στο χορό)

Στης ακρίβειας τουν κιρό
θέλησα να παντρηυτώ.
Κι μι δώκαν μια γυναίκα
π’ έτρωγι για πέντι- δέκα.
Και την πρώτην απ’ την πήρα
μ’ έφαγι μια προυβατίνα.
Και τη δεύτερην του βράδυ
μ’ έφαγι ούλου του κουπάδι.
Και την τρίτη του βραδί
βρίσκου τη φουτιά σβητή.
-Άντρα μου, θέλου φουστάνι
γύρου γύρου μι γαϊτάνι.
-Άντρα μου, θέλου καπέλου
γύρου γύρου μι του βέλο.
-Άντρα μου, θέλου γουβάκια
γύρου γύρου μι κουμπάκια.
Και σαν παίρνου ένα ξύλου
κι την φέρνου γύρου-γύρου:
-Να, γυναίκα μου φουστάνι
γύρου γύρου μι γαϊτάνι.
-Να, γυναίκα μου καπέλου
γύρου γύρου μι του βέλο.
-Να, γυναίκα μου γουβάκια
γύρου γύρου μι κουμπάκια.
Κι της κάνου τα πλευρά της
Μαλακά σαν την κοιλιά της!

Τετράστιχα
1. Πέντι πουντικοί βαρβάτοι
μ’ του σαρίσαν του κριβάτι
κι άλλοιν τρεις μ’νουχσμένοι
μι του στρώσαν οι καημένοι!
2. Στη σκάλα π’ ανεβαίνεις
κι στα σκαλώματα
φάνηκι του βρακί σ’
μι τα μπαλώματα.
3. Η πίτα π’ έφαγε ου σπανός
ήταν κολοκυθένια
τα χέρια απ’ την έφτιαξαν
νάναι μαλαματένια.

-Πώς στουμπίζουν του πιπέρ’
του διαόλ’ οι καλουέρ’;
-Μι του χέρ’ του στουμπίζνει
κι μι τ’ μυτ’ του κουσκινίζνει!
-Πώς στουμπίζουν του πιπέρ’
του διαόλ’ οι καλουέρ’;
-Μι τουν κώλου του στουμπίζνει
του στουμπίζνει, του στουμπίζνει...

Η ίδρυση της Πορταριάς ...

Μικροί Αργοναύτες, Τεύχος 2ο, Ιαν.— Φεβρ. 2014, Σελίδα 5

Ο αρχικός οικισμός στην περιοχή της Πορταριάς δημιουργήθηκε κατά τη διάρκεια των Σλαβικών ε-

ντινής περιόδου με το όνομα Δρυανούβαινα. Προς το τέλος της Βυζαντινής περιόδου ιδρύονται στην
περιοχή μοναστήρια, τα περισσότερα από τα οποία ίδρυσαν, στο τέλος του 13ου αιώνα, ο τοπάρχης της
Δημητριάδας, Νικόλαος Μελισσηνός, με τη σύζυγό του Άννα. Ένα από τα μοναστήρια που ιδρύθηκαν
τότε ήταν το μοναστήρι της Παναγίας της Πορταρέας, στο οποίο η Πορταριά οφείλει, σύμφωνα με την
επικρατέστερη άποψη, τη σημερινή της ονομασία. Στην Τουρκοκρατία Πορταρία κι έπειτα Πορταριά.
Την περίοδο της Τουρκοκρατίας η περιοχή του Πηλίου αναπτύσσεται πληθυσμιακά, συγκεντρώνοντας
πληθυσμούς που καταφεύγουν εκεί από πεδινότερες περιοχές. Τον 18ο αιώνα η Πορταριά έχει εξελιχθεί ήδη σε ένα σημαντικό εμπορικό και βιοτεχνικό κέντρο της περιοχής, γνωρίζοντας μεγάλη ανάπτυξη, γεγονός που αποτυπώνεται στα μεγάλα αρχοντικά της, που πολλά διατηρούνται μέχρι σήμερα.

Μικρά τοπικά ιστορήματα

ποικισμών στον ελλαδικό χώρο. Ο οικισμός που δημιουργήθηκε τότε αναφέρεται σε έγγραφα της Βυζα-

Η Πορταριά εκείνη την περίοδο φημίζεται κυρίως για τα μεταξωτά υφαντά της και τα μαντήλια της,
καθώς και για το μεγάλο παζάρι της, που ήταν ίσως το σημαντικότερο της Θεσσαλίας.
Η Πορταριά υπήρξε ένα από τα κύρια κέντρα της Θεσσαλικής επανάστασης του 1878. Με την απελευθέρωση της Θεσσαλίας το 1881, εντάσσεται στο ελληνικό κράτος και ορίζεται έδρα του δήμου Ορμινίου. Από το
1912 μέχρι το 1998 γίνεται έδρα κοινότητας, ενώ το 1998 ορίζεται έδρα του διευρυμένου Δήμου Πορταριάς.
Από το 2011 ανήκει διοικητικά στον Δήμο Βόλου. Η Πορταριά είναι σήμερα χαρακτηρισμένος τόπος ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, μαζί με τη γειτονική της Μακρινίτσα, καθώς και χαρακτηρισμένος παραδοσιακός οικισμός.

Σελίδα 6, Μικροί Αργοναύτες, Τεύχος 2ο, Ιαν.— Φεβρ. 2014

Ο μηχανισμός των Αντικυθήρων ...

Ο μηχανισμός των Αντικυθήρων (γνωστός και ως αστρολάβος των Αντικυθήρων ή υπολογιστής των

Το θέμα του τεύχους

Αντικυθήρων) είναι ένα αρχαίο τέχνημα που πιστεύεται ότι ήταν ένας μηχανικός υπολογιστής και
όργανο αστρονομικών παρατηρήσεων, που παρουσιάζει ομοιότητες με πολύπλοκο ωρολογιακό μηχανισμό. Ανακαλύφθηκε σε ναυάγιο ανοικτά του Ελληνικού νησιού Αντικύθηρα μεταξύ των Κυθήρων και της
Κρήτης. Με βάση τη μορφή των ελληνικών επιγραφών που φέρει χρονολογείται μεταξύ του 150 π.Χ. και
του 100 π.Χ., αρκετά πριν από την ημερομηνία του ναυαγίου, το οποίο ενδέχεται να συνέβη ανάμεσα στο
87 π.Χ. και 63 π.Χ.. Θα μπορούσε να ήταν κατασκευασμένο μέχρι μισόν αιώνα πριν το ναυάγιο. Το ναυάγιο ανακαλύφθηκε το 1900 σε βάθος περίπου 40 με 64 μέτρων και πολλοί θησαυροί, αγάλματα και άλλα
αντικείμενα, ανασύρθηκαν από Συμιακούς σφουγγαράδες και βρίσκονται σήμερα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο στην Αθήνα. Στις 17 Μαΐου 1902 ο αρχαιολόγος και διευθυντής του Μουσείου Βαλέριος
Στάης πρόσεξε ότι ένα από τα ευρήματα είχε έναν οδοντωτό τροχό ενσωματωμένο και εμφανείς επιγραφές με αστρονομικούς όρους. Το αρχαίο ναυάγιο επισκέφθηκε ξανά το 1978 ο Ζακ-Υβ Κουστώ με την

ομάδα του Καλυψώ. Η αποστολή αυτή έχει γυριστεί σε ντοκιμαντέρ με τίτλο "Diving for Roman Plunder".
Ο μηχανισμός είναι η αρχαιότερη σωζόμενη διάταξη με γρανάζια. Είναι φτιαγμένος από μπρούντζο σε ένα ξύλινο πλαίσιο και έχει προβληματίσει και συναρπάσει πολλούς ιστορικούς της επιστήμης και της τεχνολογίας
αφότου ανακαλύφθηκε. Η πιο αποδεκτή θεωρία σχετικά με τη λειτουργία του υποστηρίζει ότι ήταν ένας αναλογικός υπολογιστής σχεδιασμένος για να υπολογίζει τις κινήσεις των ουρανίων σωμάτων. Πρόσφατες λειτουργικές ανακατασκευές της συσκευής υποστηρίζουν αυτήν την ανάλυση. Από τις πρόσφατες έρευνες καταρρίφθηκε η θεωρία ότι εμπεριέχει ένα διαφορικό γρανάζι, όμως ο ανακαλυφθείς μηχανισμός της κίνησης της
Σελήνης είναι ακόμα πιο εντυπωσιακός, καθότι δίνει τη δυνατότητα μεταβλητής γωνιακής ταχύτητας στον
άξονα που κινεί τη Σελήνη (δεύτερος Νόμος Κέπλερ). Ο καθηγητής Ντέρεκ ντε Σόλλα Πράις (Derek De
Solla Price), φυσικός και ιστορικός της επιστήμης που εργαζόταν στο Πανεπιστήμιο του Γέηλ, δημοσίευσε ένα
άρθρο για τον μηχανισμό αυτό στο περιοδικό Scientific American τον Ιούνιο του 1959, όταν ακόμα ο μηχανισμός δεν είχε μελετηθεί πλήρως. Το 1973 ή το 1974 δημοσίευσε τη μονογραφία του με τίτλο "Γρανάζια από
τους Έλληνες", βασισμένη σε σάρωση του μηχανισμού με ακτίνες γ που πραγματοποίησε ο ακτινοφυσικός του
Ε.ΚΕ.Φ.Ε. "Δημόκριτος" Χαράλαμπος Καράκαλος. Ο Πράις υποστήριξε ότι η συσκευή αυτή θα μπορούσε να
είχε κατασκευαστεί από τη Σχολή του Απολλωνίου στη Ρόδο. Τα συμπεράσματά του δεν έγιναν αποδεκτά από
τους ειδικούς της εποχής, οι οποίοι
είχαν το θεωρητικό υπόβαθρο αλλά όχι
τεχνολογία για μια τέτοια κατασκευή.

πίστευαν ότι οι Αρχαίοι Έλληνες
και την απαιτούμενη πρακτική

Ο μηχανισμός των Αντικυθήρων ...

Μικροί Αργοναύτες, Τεύχος 2ο, Ιαν.— Φεβρ. 2014, Σελίδα 7

Η μελέτη του συνεχίζεται από Άγγλους και Έλληνες ειδικούς
των Πανεπιστημίων του Κάρντιφ, των Αθηνών, της Θεσσαλοκού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης. Η σύγχρονη έρευνα υποστηρίζεται με πρωτοποριακά προγράμματα ψηφιακής απεικόνισης
και έναν ειδικό τομογράφο, ο οποίος κατασκευάστηκε ειδικά για
την έρευνα του μηχανισμού των Αντικυθήρων. Τα αποτελέσματα την έρευνας επιβεβαίωσαν ότι ο μηχανισμός φέρει 30 οδοντωτούς τροχούς οι οποίοι περιστρέφονται γύρω από 10
άξονες. Η λειτουργία του μηχανισμού κατέληγε σε τουλάχιστον
5 καντράν, με έναν ή περισσότερους δείκτες για το καθένα. Με
τη βοήθεια του τομογράφου έχουν διαβαστεί αρκετές από τις

Το θέμα του τεύχους

νίκης, του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και του Μορφωτι-

επιγραφές που υπήρχαν στις πλάκες και στους περιστρεφόμενους
δίσκους, οι οποίες εμπεριέχουν αστρονομικούς και μηχανικούς όρους,
και έχουν χαρακτηριστεί από τους ειδικούς ως ένα είδος "εγχειριδίου
χρήσης" του οργάνου. Ο μηχανισμός αυτός έδινε, κατά την επικρατέστερη σύγχρονη άποψη, τη θέση του ήλιου και της σελήνης καθώς και
τις φάσεις της σελήνης. Μπορούσε να εμφανίσει τις εκλείψεις ηλίου
και σελήνης βασιζόμενος στον βαβυλωνιακό κύκλο του Σάρου. Τα καντράν του απεικόνιζαν επίσης τουλάχιστον δύο ημερολόγια, ένα ελληνικό βασισμένο στον Μετωνικό κύκλο και ένα αιγυπτιακό, που ήταν και το κοινό
"επιστημονικό" ημερολόγιο της ελληνιστικής εποχής. Οι παλαιότερες απόψεις που έχουν παρουσιασθεί
(κυρίως πριν από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο) για πιθανές χρήσεις με το όργανο αυτό είναι: αστρολάβος, ή
δρομόμετρο, ή αναφορικό ρολόι, ή πλανητάριο, ή αστρονομικό ναυτικό ρολόι ή πλοογνώμονας της αρχαιότητας.
Όλες αυτές οι χρήσεις δεν είναι αμοιβαία αποκλειόμενες.
Μια μερική ανακατασκευή του μηχανισμού πραγματοποιήθηκε από τον Αυστραλό επιστήμονα των υπολογιστών
Άλαν Τζωρτζ Μπρόμλεϋ (Allan George Bromley, 1947-2002), του Πανεπιστημίου του Σίδνεϋ και τον ωρολογοποιό του Σίδνεϋ Φρανκ Πέρσιβαλ (Frank Percival). Η έρευνα αυτή ώθησε τον Μπρόμλεϋ να επανεξετάσει
την ανάλυση ακτίνων Χ του Πράις. Ο Μπρόμλεϋ, με τη βοήθεια του Βρετανού Μάικλ Ράιτ, παρήγαγε επίσης
νέες και ακριβέστερες ακτινοσκοπήσεις (απεικονίσεις με ακτίνες Χ) του μηχανισμού οι οποίες μελετήθηκαν
από έναν μαθητή του, τον Μπέρναρντ Γκάρντνερ (Bernard Gardner), το 1993.
Αργότερα, ένας Βρετανός κατασκευαστής μηχανικών πλανηταρίων ονόματι Τζων Γκληβ (John Gleave) κατασκεύασε ένα λειτουργικό αντίγραφο του μηχανισμού. Σύμφωνα με την ανακατασκευή του, η ανάγνωση του εμπρόσθιου τροχού υποδεικνύει την ετήσια πορεία του Ήλιου και της Σελήνης διαμέσου του Ζωδιακού Κύκλου
κατά το Αιγυπτιακό ημερολόγιο. Η ανάγνωση του επάνω οπίσθιου τροχού παριστάνει μια περίοδο τεσσάρων
ετών και συσχετίζεται με άλλες ενδείξεις που παριστάνουν τον Μετωνικό κύκλο των 235 συνοδικών μηνών, ο
οποίος ισούται με 19 ηλιακά έτη. Συνοδικός μήνας ονομάζεται η περίοδος που μεσολαβεί ανάμεσα σε δύο νέες
σελήνες. Η ανάγνωση του κάτω οπίσθιου τροχού σκιαγραφεί τον κύκλο ενός και μόνου συνοδικού μήνα, ενώ
ένας δευτερεύων τροχός καταγράφει το σεληνιακό έτος των 12 συνοδικών μηνών.
Μια ακόμη ανακατασκευή έγινε το 2002 από τον Μάικλ Ράιτ (Michael Wright), τότε έφορο μηχανολογίας μηχανικής του Μουσείου της Επιστήμης του Λονδίνου, σε συνεργασία με τον Μπέρναρντ Γκάρντνερ από το Σίδνεϋ.

Σελίδα 8, Μικροί Αργοναύτες, Τεύχος 2ο, Ιαν.— Φεβρ. 2014

Ο μηχανισμός των Αντικυθήρων ...

Επίσης ο μαθηματικός Διονύσιος Κριάρης έκανε το 1999 μια πρώτη ανακατασκευή, βασισμένη στο μο-

Το θέμα του τεύχους

ντέλο του Πράις. Ακολούθησε μια ακόμα το 2007 με ακόμη μεγαλύτερη λεπτομέρεια, καθότι βασίζεται
στα αποτελέσματα των νέων ερευνών από το Πρόγραμμα Έρευνας για τον Μηχανισμό των Αντικυθήρων. Τα θραύσματα του πρωτοτύπου φυλάσσονται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας. Στη
συλλογή χαλκών βρίσκονται σε προθήκη τα τρία μεγαλύτερα θραύσματα. Για την ικανότητα κατασκευής
πολύπλοκων μηχανισμών από γρανάζια, έχουμε πολύ λίγες πληροφορίες, γιατί ουσιαστικά σαφή αναφορά
στους οδοντωτούς τροχούς έχουμε για πρώτη φορά από τον αλεξανδρινό μηχανικό Ήρωνα. Όμως υπάρχουν ενδείξεις που υποδεικνύουν τον Αρχιμήδη ή και τον Κτησίβιο ως πιθανούς εφευρέτες του οδοντωτού τροχού. Ο Αρχιμήδης είναι γνωστός για τις πολύπλοκες κατασκευές του που αναπαριστούσαν τις
κινήσεις των άστρων και των πλανητών στο στερέωμα, έχουμε όμως πληροφορίες μόνο για το τι λειτουργίες εκτελούσαν και όχι για το πως τις εκτελούσαν. Πιθανότατα όμως ο τρόπος λειτουργίας τους να
ήταν παρόμοιος με του μηχανισμού των Αντικυθήρων. Τη σφαίρα του Αρχιμήδη έχουν αναφέρει οι Πάπ-

πος, Πρόκλος, Σέξτος Εμπείρικος, Φιρμίκιος, Μαρτιανός Καπέλλα, Οβίδιος και Τερτυλλιανός, όμως την σημαντικότερη μαρτυρία δίνει ο Κικέρων. Στα πρώιμα στάδια της εξέλιξης παρόμοιων μηχανισμών βρίσκουμε τα
ηλιακά ρολόγια, αρχικά στατικά και αργότερα μεταφερόμενα. Τα μεταφερόμενα ηλιακά ρολόγια είναι κοντινοί
πρόγονοι του μηχανισμού των Αντικυθήρων. Με τα νεότερα ευρήματα γίνεται φανερό ότι η τεχνολογία των
οδοντωτών τροχών διατηρήθηκε εν μέρει και στο Βυζάντιο, δεδομένου ότι έχει βρεθεί ένας απλούστερος μηχανισμός κατασκευασμένος τον 5ο-6ο αιώνα. Μάλιστα αντίστοιχος μηχανισμός περιγράφεται από τον μεταγενέστερο Άραβα Αλ Μπιρουνί. Ένα μεγάλο ποσοστό των τεχνολογικών κατακτήσεων στον τομέα αυτό αφομοιώθηκε από τους Άραβες. Όπως είναι επίσης γνωστό, πλήθος αρχαίων ελληνικών πραγματειών έχουν διασωθεί
μόνο σε αραβικές μεταφράσεις. Οι Άραβες πειραματίστηκαν με διάφορα σχέδια και κατασκευές για να αποδείξουν την ορθότητα των ελληνικών κειμένων. Η τεχνολογία των οδοντωτών τροχών εξελίχθηκε μεταξύ άλλων
στην ωρολογοποιία που εμφανίστηκε και άνθησε τον 13ο και 14ο αιώνα. Το πρόγραμμα έρευνας του μηχανισμού των Αντικυθήρων (Πανεπιστήμιο Αθηνών, Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Πανεπιστήμιο Κάρντιφ) διεξήγε
μελέτες και διεθνές συνέδριο στην Αθήνα, στις 30 Νοεμβρίου 2006 και την 1 Δεκεμβρίου, στο οποίο ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα των πρόσφατων ερευνών. Στις 7 Απριλίου του 2008, σε εκδήλωση που οργανώθηκε στην Αθήνα από την Εταιρεία Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας, οι ειδικοί της ελληνοβρετανικής
ερευνητικής ομάδας ανακοίνωσαν τα
συνεργασία ειδικών από τον χώρο της
μοναδικός ερευνητής που έχει επεκτείτις κινήσεις των 5 πλανητών που ήταν
Δία και Κρόνο), ανατελευταία

αποτελέ-

πλανητών δεν υπάρχουν
θραύσματα του μηχανισμού, παρά μονάχα
τα ονόματα δύο πλανητών (της Αφροδίτης
και πιθανώς του Ερμή)

στις

πρόσφατα

αναγνωσθείσες επιγραφές.

σημεία στα οποία επικεντρώνεται η συνέχιση της έρευνας με τη
Ιστορίας της Επιστήμης. Παράλληλα, ο Μαικλ Ράιτ, που είναι ο
νει το υλικό του μοντέλο έτσι ώστε να περιλαμβάνει
γνωστοί στην αρχαιότητα (Ερμή, Αφροδίτη, Άρη,
θεώρησε το μηχανικό του μοντέλο με βάση τα
σματα των ερευνών. Για τις κινήσεις των
άμεσες μηχανικές ενδείξεις από τα

Μικροί Αργοναύτες, Τεύχος 2ο, Ιαν.— Φεβρ. 2014, Σελίδα 9

Απειλούμενα είδη: ο λύκος ...
Ο λύκος είναι

θηλαστικό της τάξης των σαρκοφάγων . Έχει κοινή καταγωγή με τον σκύλο και

θεωρείται πρόγονος όλων των ειδών που υπάρχουν σήμερα. Οι λύκοι ήταν κάποτε άφθονοι και
λίγους αιώνες ήταν το θηλαστικό με τη μεγαλύτερη γεωγραφική εξάπλωση στη γη. Σήμερα, για
διάφορους λόγους που έχουν να κάνουν με την εξάπλωση και τη δραστηριότητα του ανθρώπου,
που συνεπάγεται την καταστροφή των τόπων διαβίωσης των λύκων, αλλά και το εκτεταμένο κυνήγι εναντίον τους , οι λύκοι υπάρχουν μόνο στο ένα τρίτο της προηγούμενης ζώνης εξάπλωσής
τους. . Το μήκος ενός μέσου αντιπροσώπου του είδους κυμαίνεται από 1 - 1,50 m και το ύψος του 65 90 cm, με αντίστοιχο βάρος 30 - 50 κιλά. Το τρίχωμά του έχει φαιά απόχρωση κατά τη διάρκεια του
χειμώ-

να και φαιοκίτρινη το καλοκαίρι. Επίσης, έχει φουντωτή

μακ ρι ά

ουρά. Προτιμά τα μεσαία έως μεγάλα υψόμετρα αλλά και

πεδι-

νές περιοχές που γειτονεύουν με δάση. Στη διατροφή του

περι-

λαμβάνονται μικρά ζώα, καρποί

ακόμα και αγροτικά

ζώα. Δεν έχει μόνιμη κατοικία και κινείται διαρκώς σε
αναζήτηση περιοχών που του εξασφαλίζουν τροφή. Κυνηγά συνήθως τη νύχτα, ενώ την ημέρα κρύβεται σε
υπόγειες στοές ή κοιλότητες βράχων. Ζει σε οικογενειακές ομάδες ή ευρύτερες ομάδες οικογενειών, τις
αποκαλούμενες αγέλες, κυρίως για θηρευτικούς λόγους,

Περιβαλλοντικά λεγόμενα και δρώμενα

κατοικούσαν σε όλη σχεδόν τη Βόρεια Αμερική, την Ευρασία και τη Μέση Ανατολή , και έως πριν

αλλά και για την ακόμα καλύτερη ανατροφή των μικρών. Κάθε
αγέλη κινείται σε αυστηρά καθορισμένη περιοχή, την οποία οριοθετεί το κυρίαρχο αρσενικό, ο αρχηγός της αγέλης, μέσω της ούρησης. Στην Ελλάδα, οι αγέλες των λύκων περιλαμβάνουν συνήθως
6 ή 7
νες

χώ-

Αλάσκα έχουν

μέλη και σχεδόν ποτέ δεν υπερβαίνουν τα 13 με 15 μέλη. Σε ορισμέρες πάντως, ενδέχεται να υπάρξουν και μεγαλύτερες και μάλιστα στην
καταγραφεί ακόμα και αγέλες 30 ατόμων.
Κωστής Χαραλαμπίδης — Αναστάσης Γιάνναρος

Διανομή ενημερωτικού υλικού της HELMEPA
Στις 20/02/2014 εμείς οι μαθητές της Δ' τάξης του Σχολείου
μας εξορμήσαμε για μια “διαφορετική” αφισοκόλληση στο κέντρο
του χωριού μας. Σκοπός μας ήταν να ευαισθητοποιήσουμε την
τοπική μας κοινωνία για το μείζον περιβαλλοντικό πρόβλημα των
απορριμμάτων. Κολλήσαμε την αφίσα με τον διάσημο γλάρο της
HELMEPA σε κομβικά σημεία του χωριού όπου περνάει πολύς
κόσμος, Δημοτικό κατάστημα, Μουσείο, αρτοποιείο, βενζινάδικο.
Παντού μας υποδεχόντουσαν με χαμόγελα και με έκδηλη προθυμία μάς έδιναν την συγκατάθεσή τους. Βγήκαμε και αναμνηστικές
φωτογραφίες, όπως μπορείτε να δείτε και παρακάτω! Θέλουμε να
πιστεύουμε ότι μακροπρόθεσμα θα πετύχουμε το σκοπό μας για
το καλό ΟΛΩΝ μας!
Οι αρχηγοί των ομάδων και εκπρόσωποι:
Ομάδα 2275 (Β) Χαραλαμπίδης Κωστής
Ομάδα 2276 (Β) Βούλγαρη Δανάη

Σελίδα 10, Μικροί Αργοναύτες, Τεύχος 2ο, Ιαν.— Φεβρ. 2014

Λαογραφικά των μηνών...

Τα Θεοφάνεια

Έθιμα και γιορτές στον κύκλο του χρόνου

Μεγάλη εορτή του Χριστιανισμού, σε ανάμνηση της Βάπτισης του Ιησού Χριστού στον Ιορδάνη ποταμό από τον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο (ή Βαπτιστή).
Γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 6 Ιανουαρίου και είναι η τρίτη και τελευταία
εορτή του Δωδεκαημέρου, που ξεκινά με τα Χριστούγεννα. Λέγεται, επίσης, Επιφάνεια και Φώτα.
Το όνομα της εορτής προκύπτει από τη φανέρωση των τριών
προσώπων της Αγίας Τριάδας, που σύμφωνα με τις Γραφές
συνέβη κατά τη Βάπτιση του Ιησού. Στις Δυτικές Εκκλησίες,
τα Θεοφάνια είναι περισσότερο συνδεδεμένα με την προσέλευση και την προσκύνηση των Τριών Μάγων στη Φάτνη της Γέννησης του Ιησού. Όταν ο Ιησούς έγινε 30 ετών βαπτίστηκε
στον Ιορδάνη Ποταμό από τον Ιωάννη τον Πρόδρομο, που
ήταν έξι μήνες μεγαλύτερός του και ασκήτευε στην έρημο, κηρύσσοντας το βάπτισμα της μετανοίας. Τη στιγμή της Βάπτισης,
κατέβηκε από τον ουρανό το Άγιο Πνεύμα υπό μορφή περιστεράς στον Ιησού και ταυτόχρονα ακούσθηκε φωνή εξ ουρανού που έλεγε: «Ούτος εστί ο Υιός του Θεού
ο αγαπητός, δια του οποίου ευδόκησε ο Θεός να σώσει τους αμαρτωλούς». Το γεγονός αυτό έχουν
καταγράψει οι τρεις από τους τέσσερις Ευαγγελιστές, ο Μάρκος, ο Ματθαίος και ο Λουκάς. Αυτή δε
είναι η πρώτη και μοναδική εμφάνιση στη Γη της Αγίας Τριάδας, σύμφωνα με τις Γραφές. Το πότε καθιερώθηκε να εορτάζονται τα Θεοφάνεια δεν είναι γνωστό με βεβαιότητα. Ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς
αναφέρει ότι κάποιοι αιρετικοί Γνωστικοί γιόρταζαν από τις αρχές του δεύτερου αιώνα τη Βάπτιση του
Ιησού, κατ' άλλους μεν στις 6 Ιανουαρίου, κατ' άλλους στις 10 Ιανουαρίου. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος παραδέχεται και περιγράφει την εορτή ως αρχαία πανήγυρη στην Αντιόχεια τη Μεγάλη και ότι από εκεί την παρέλαβαν οι Γνωστικοί. Κατά τον τέταρτο αιώνα, η εορτή των Θεοφανίων γιορτάζεται πλέον με λαμπρότητα σε
όλη την Εκκλησία ως εορτή του φωτισμού της ανθρωπότητας δια του Αγίου Βαπτίσματος, απ' όπου και το
όνομα «Τα Φώτα», εορτή «των Φώτων». Δύο είναι οι κυριότερες τελετές των Θεοφανίων : Ο Μέγας Αγιασμός, που λαμβάνει χώρα εντός των Εκκλησιών και η Κατάδυση του Τιμίου Σταυρού, που ακολουθεί τον Μεγάλο Αγιασμό. Ο Σταυρός ρίχνεται σε λιμάνια, όχθες ποταμών ή λιμνών ή σε δεξαμενές νερού, όπως στην
Αθήνα. Η εκδήλωση αυτή στη χώρα μας έχει και πολιτικό χαρακτήρα, καθώς παρίστανται οι Αρχές της κάθε
περιοχής. Στην πρωτεύουσα, η επίσημη κατάδυση ορίστηκε να γίνεται από το 1900 στον Πειραιά έναντι της
παλαιάς βασιλικής αποβάθρας ή του παλιού Δημαρχείου, σήμερα μπροστά από τον Ναό του Αγίου Σπυρίδωνα. Παρόμοιες τελετές γίνονται σε όλους τους νομούς της χώρας. Ο εκκλησιαστικός ύμνος που κυριαρχεί την ημέρα είναι το Απολυτίκιο των Θεοφανίων:
Εν Ιορδάνη βαπτιζομένου σου Κύριε
η της Τριάδος εφανερώθη προσκύνησις
του γαρ Γεννήτορος η φωνή προσεμαρτύρει Σοι
αγαπητόν Σε Υιόν ονομάζουσα
και το Πνεύμα εν είδει περιστεράς
εβεβαίου του λόγου το ασφαλές
Ο επιφανής Χριστέ ο Θεός
Και τον κόσμον φωτίσας δόξα Σοι.

Λαογραφικά των μηνών...

Μικροί Αργοναύτες, Τεύχος 2ο, Ιαν.— Φεβρ. 2014, Σελίδα 11

Έθιμα: Κάλαντα των Φώτων. Ψάλλονται από τα παιδιά την παραμονή της εορτής σε πολλές παραλλαγές.
Οι περισσότερες αρχίζουν με τους στίχους: «Σήμερα είν' τα Φώτα και ο φωτισμός / και χαρά μεγάλη και
Ανέλκυση του Σταυρού (το «πιάσιμο του Σταυρού») από κολυμβητές, τους λεγόμενους Βουτηχτάδες,
κατά την τελετή της Κατάδυσης του Τιμίου Σταυρού. Νεαρά, κυρίως, άτομα βουτούν στα παγωμένα νερά

Έθιμα και γιορτές στον κύκλο του χρόνου

αγιασμός…»

για να πιάσουν πρώτα τον Σταυρό και να λάβουν την ευλογία του ιερωμένου, αλλά και να δεχθούν τις τιμές και τις ευχές των συντοπιτών τους. Στον Πειραιά απαγορεύτηκε από τα προπολεμικά χρόνια η ανέλκυση του Σταυρού από βουτηχτές, έπειτα από μια θανάσιμη συμπλοκή μεταξύ τους. Στις μέρες μας, η
ανέλκυση γίνεται από τον Επίσκοπο με την κορδέλα που φέρει ο Σταυρός.
Αγιασμός των οικιών από τους ιερείς. Γίνεται για πρώτη φορά την παραμονή των Θεοφανίων και λέγεται
«Μικρός Αγιασμός» ή «Πρωτάγιαση» ή «Φώτιση». Με την Πρωτάγιαση, ο ιερέας γυρίζει όλα τα σπίτια
και με το Σταυρό και ένα κλωνί βασιλικό «αγιάζει» ή «φωτίζει» (ραντίζει) τους χώρους των σπιτιών για
να φύγει μακριά κάθε κακό. Παλαιότερα, οι λαϊκές δοξασίες συνέδεαν τον φωτισμό των σπιτιών με την
εξαφάνιση των καλικάντζαρων, τους οποίους φαντάζονταν να φεύγουν περίτρομοι με την έλευση του ιερέα, κραυγάζοντας: «Φύγετε να φύγουμε κι έφτασε ο τρουλόπαπας με την αγιαστούρα του και με τη βρε-

χτούρα του!» Η εορτή των Θεοφανίων περικλείει άλλωστε και πολλές εκδηλώσεις που αποτελούν διαιώνιση αρχαίων ελληνικών εθίμων. Ο Αγιασμός έχει και την έννοια του καθαρμού, του εξαγνισμού των ανθρώπων, καθώς και της απαλλαγής του από την επήρεια των δαιμονίων. Η τελευταία αυτή έννοια δεν
είναι αυστηρά χριστιανική, αλλά έχει τις ρίζες της στην αρχαία λατρεία. Η κατάδυση του Σταυρού, κατά
τη λαϊκή πίστη, δίνει στο νερό καθαρτικές και εξυγιαντικές ικανότητες. Οι κάτοικοι πολλών περιοχών
μετά τη κατάδυση τρέχουν στις παραλίες ή στις όχθες ποταμών και λιμνών για να πλύνουν τα αγροτικά

τους εργαλεία, ακόμη και εικονίσματα. Κατά τη λαϊκή δοξασία, ακόμη και τα εικονίσματα με το πέρασμα του
χρόνου χάνουν την αρχική δύναμη και αξία τους, που την αποκτούν όμως εκ νέου από το αγιασμένο νερό. Αυτή
ακριβώς η διαδικασία δεν αποτελεί παρά επιβίωση της αρχαίας αθηναϊκής γιορτής των «Πλυντηρίων».
Ο κύκλος της Αποκριάς. Ο Φεβρουάριος έχει λιγότερες θρησκευτικές εορτές, όπως του Αη Τρύφωνα, προστάτη των αμπελουργών (1 Φεβρουαρίου), της Υπαπαντής του Χριστού (2 Φεβρουαρίου), κατά
οποία αργούν στην Κρήτη οι μύλοι και του Αη Συμεών (Αη Συμιού, 3 Φεβρουαρίου), την αργία
του οποίου τηρούν οι έγκυες γυναίκες, για να μη σημαδευτεί το παιδί στην κοιλιά τους. Ακολουθούν οι εορτές του Αη Χαραλάμπη (10 Φεβρουαρίου), προστάτη της πανώλης, την οποία
ως δαιμονική γυναικεία μορφή εικονίζεται να πατά ο Aγιος και του Αη Βλασίου (11 Φεβρουαρίου)
ιδιαίτερα αγαπητού στους ποιμένες. Μεσολαβεί μικρή περίοδος χωρίς ιδιαίτερες εορταστικές,
θρησκευτικές ή άλλες εκδηλώσεις, μέχρι την πρώτη εβδομάδα της Αποκριάς, την
«Προφωνούσιμη» ή «Απολυτή», επειδή πιστεύουν ότι οι ψυχές των πεθαμένων ελευθερώνονται και κυκλοφορούν στο επάνω κόσμο. Η παρουσία των ψυχών πάνω στη γη αποτελεί κίνδυνο για τους ζωντανούς, που πρέπει να τις καλοπιάσουν. Με την πρώτη, λοιπόν, μπουκιά
λένε «θεός σ’χωρέστον».
Η επόμενη εβδομάδα είναι η Κυριακή της «Τυρινής» ή «Μακαρονού» γνωστή ως «Τρανή
Αποκριά», κορυφώνονται οι γιορταστικές εκδηλώσεις, η ευθυμία, οι οικογενειακές και συλλογικές διασκεδάσεις. Σε πολλές περιοχές όταν νυχτώσει ανάβουν φωτιές (φανοί, κλαδαριές,
μπουμπούνες, καψαλιές). Συγκεντρώνονται το βράδυ στο σπίτι του γηραιότερου της οικογένειας
για να γλεντήσουν και να συγχωρεθούν, γιατί αρχίζει Σαρακοστή, περίοδος νηστείας και προετοιμασίας για το Πάσχα. Τρώνε πίτες και τυροκομικά είδη, καθώς και χειροποίητα μακαρόνια.

την

Σελίδα 12, Μικροί Αργοναύτες, Τεύχος 2ο, Ιαν.— Φεβρ. 2014

Λαογραφικά μηνών ...

Ημέρες στον κύκλο του χρόνου

Παίζουν όλοι μαζί το «χάσκα» με αβγό ή χαλβά: Η μητέρα παίρνει ένα αβγό βρασμένο σφιχτό, το καθαρίζει και το δένει με ένα νήμα. Το νήμα αυτό το στερεώνει στην άκρη ενός ξύλου μήκους ενός μέτρου περίπου, συνήθως τον πλάστη με τον οποίο έκαναν τα φύλλα για τις πίτες. Μόλις τελειώσει το τραπέζι της
Τυρινής παίρνει το ξύλο με το αιωρούμενο αβγό και το περιφέρει μπροστά στο στόμα όλων ως εκκρεμές
και όποιος το πιάσει είναι ο νικητής. Εύχονται «με αβγό το κλείνω, με αβγό να το ανοίξω», εννοείται το
Πάσχα με το κόκκινο αβγό. Αλλού, αντί για αβγό χρησιμοποιούν χαλβά.
Καρναβάλια. Η χαρακτηριστικότερη εκδήλωση της Αποκριάς που τηρείται ιδιαίτερα στις μέρες μας είναι
οι μεταμφιέσεις. Στο παραδοσιακό πλαίσιο υπάρχει κατά τόπους ποικιλία μεταμφιέσεων (Κουδουνάτοι,
Κουκούγεροι, Μπούλες, Γενίτσαροι, Γέροι και Κορέλες, Βλάχικος γάμος κ.ά.), με αναπαραστάσεις γαμήλιας
πομπής, θανάτου και νεκρανάστασης, σατιρισμοί και παρωδίες δικαστηρίου, τιμωρίες (κρεμάλα) αλλά και
χάρη, δίκες δικαστών ή του Αγά (σε πολλά νησιά). Στη Σίφνο γίνεται αναπαράσταση του Χορού του ΚυρΒοριά, στην Πάρο και στη Χίο αναπαράσταση της εκδίωξης των πειρατών. Η ελευθεροστομία και τα αστεία, γιατί «το καλεί η μέρα», είναι το κυριότερο χαρακτηριστικό των εκδηλώσεων της Αποκριάς. Γνωστές
μεταμφιέσεις στην Ελλάδα και την Ευρώπη είναι: καμουζέλες, μούσκαροι, μασκαράδες, καρνάβαλοι. Γίνονταν ακόμη θεατρικές παραστάσεις, «Ομιλίες» στα Επτάνησα, Κρητικό θέατρο (Ερωφίλη, Ερωτόκριτος,
Θυσία του Αβραάμ), ενώ ιδιαίτερα δρώμενα (Καμήλα, γαϊτανάκι, αλογάκι, ρόπαλα) συνηθίζονται στα αστικά
κέντρα. Στη Θήβα την Καθαρή Δευτέρα οργανώνουν τον «Βλάχικο Γάμο» ενώ γνωστά είναι και τα αλευρομουτζουρώματα του Γαλαξιδίου. Άλλα έθιμα είναι της αφής (=του ανάμματος) της φωτιάς, εξαγνιστικής και καθαρτικής για τη Σαρακοστή που ακολουθεί, οι μαντικές συνήθειες των γυναικών για τον μέλλοντα σύζυγο με την
παρασκευή και κατανάλωση αρμυροκουλούρας, προκειμένου να προκληθούν τα μαντικά όνειρα και οι συνεστιάσεις στα σπίτια των γεροντότερων και η συγχώρεση. Τα Σάββατα της Αποκριάς, αλλά και της Σαρακοστής που
ακολουθούν είναι Ψυχοσάββατα. Μοιράζονται φαγητά, κόλλυβα και συνηθίζεται η μετάβαση στα νεκροταφεία.
Η Καθαρή Δευτέρα Την Καθαρή Δευτέρα (Πρωτονηστίσιμη Δευτέρα και Αρχιδευτέρα) καθαρίζουν τα μαγειρικά σκεύη από τα λίπη με στάχτη. Ο χριστιανός «καθαίρεται» και διατροφικά. Τρώνε λαγάνες (πρόχειρο ψωμί,
χωρίς πλήρη ζύμωση), και νηστίσιμα φαγητά (κρασί, ελιές, ταραμά, φρέσκα κρεμμυδάκια). Στην Αθήνα παραδοσιακά εορτάζουν τα κούλουμα, βγαίνοντας στη φύση και πετώντας χαρταετούς. Στον Τύρναβο μαγειρεύουν σε χύτρα σε σταυροδρόμι το μπουρανί (αλάδωτη χορτόσουπα με σπανάκι, ρύζι και ξύδι) και διασκεδάζουν. Η Καθαρή
Δευτέρα αποτελεί συνέχεια της Αποκριάς με έθιμα που αποσκοπούν στη γονιμότητα και στην ευημερία. Το
δρώμενο του Καλόγερου στη Θράκη γινόταν την Καθαρή Δευτέρα. Δύο καλόγεροι εκλέγονται από τους εγγάμους
κάθε τέσσερα χρόνια), η μπάμπω με το εφταμηνίτικο παιδί της, δύο κορίτσια ή νύφες (άγαμοι νέοι), δύο κατσίβελοι και δύο χωροφύλακες τα πρόσωπα. Οι Καλόγεροι είναι μεταμφιεσμένοι με δέρματα ζώων, προσωπίδες από
δέρματα, και φέρουν κουδούνια και δοξάρι. Οι κατσίβελοι κατασκευάζουν υνί, σύμβολο της γονιμότητας της γης.
Ο ένας Καλόγερος ξαφνικά θέλει να νυμφευθεί και βρίσκει τη νύφη. Ο άλλος Καλόγερος-κουμπάρος τον σκοτώνει και η νύφη θρηνεί. Κάποια στιγμή ο Καλόγερος ανασταίνεται. Ο δαίμων της φύσεως φονεύεται σε ακμαία ηλικία για να μη πεθάνει από γεροντικό μαρασμό και ανασταίνεται. Το τελευταίο μέρος
είναι τελετουργική εικονική άροση-όργωμα μπροστά στην εκκλησία με καινούργιο αλέτρι

και

ζυγό καθώς και σπορά, πράξη ομοιοπαθητικής μαγείας, που μας μεταφέρει ακόμη και σε

προ-

διονυσιακές τελετές. Οι παραστάσεις επίσης παραπέμπουν τους Θιάσους των κωμαστών και τα εξ αμάξης των αρχαίων Αθηναίων στα κατ’ αγρούς Διονύσια, τους
Χόας και τα Λήναια. Σε άλλες περιοχές έχουμε: Ο Ζαφείρης στην Ήπειρο, οι
Μάηδες στο Πήλιο αργότερα, ο Μπέης, ο Κιοπέκμπεης, οι Πιττεράδες, η Κορέλλα στη Σκύρο, ο θάνατος-κηδεία του Καρνάβαλου, ο Βλάχικος γάμος στη
Θήβα, το Καρναβάλι του Σοχού, η Σούσα στην Αγιάσο της Μυτιλήνης κ.ά.

Μικροί Αργοναύτες, Τεύχος 2ο, Ιαν.— Φεβρ. 2014, Σελίδα 13

Παγκόσμιες Ημέρες ...
19 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Χιονιού

Η Παγκόσμια Ημέρα Χιονιού (World Snow Day) καθιερώθηκε με πρωτοβουλία της Παγκόσμιας Ομοστα κράτη-μέλη της, με σειρά εκδηλώσεων. Η Ελλάδα, μέλος της
FIS δια της Ελληνικής Ομοσπονδίας Χιονοδρομίας (ΕΟΧ),
συμμετέχει στη φετινή (2014) Παγκόσμια Ημέρα Χιονιού
με ποικιλία εκδηλώσεων στα χιονοδρομικά κέντρα Παρνασσού, Καλαβρύτων και Βίγλας-Πισοδερίου.

28 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ: Ευρωπαϊκή Ημέρα Προστασίας των Προσωπικών Δεδομένων
Η Ευρωπαϊκή Ημέρα Προστασίας των Προσωπικών Δεδομένων γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 28 Ιανουαρίου, με πρωτοβουλία του Συμβουλίου της
Ευρώπης και την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σκοπός της είναι η ενημέρωση του ευρωπαίου πολίτη για ένα τόσο ευαίσθητο ζήτημα, όπως είναι τα προσωπικά δεδομένα, τα οποία στην εποχή
των υπολογιστών και του ίντερνετ αμφισβητούνται και ακυρώνονται, όχι

Ημέρες στον κύκλο του χρόνου

σπονδίας Σκι (FIS) και διεξάγεται μία Κυριακή του Ιανουαρίου, για την προώθηση των σπορ του χιονιού

μόνο από κρατικές υπηρεσίες, αλλά και από ιδιωτικούς φορείς. Τα προσωπικά
δεδομένα αποτελούν προϋπόθεση για την άσκηση άλλων θεμελιωδών δικαιωμάτων, όπως της ελευθερίας του λόγου και της συνείδησης. Δεδομένα Προσωπικού Χαρακτήρα είναι κάθε πληροφορία που αναφέρεται και περιγράφει ένα
άτομο, όπως: στοιχεία αναγνώρισης (ονοματεπώνυμο, ηλικία, κατοικία, επάγγελμα, οικογενειακή κατάσταση κλπ), φυσικά χαρακτηριστικά, εκπαίδευση, εργασία
(προϋπηρεσία, εργασιακή συμπεριφορά κλπ), οικονομική κατάσταση (έσοδα, περιουσιακά στοιχεία, οικονομική συμπεριφορά), ενδιαφέροντα, δραστηριότητες,
συνήθειες. Αρμόδια για την προστασία τους στην Ελλάδα είναι η συνταγματικώς
κατοχυρωμένη Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων.

11 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ : Παγκόσμια Ημέρα Ασφαλούς Πλοήγησης στο Διαδίκτυο(κινητή)
Η Παγκόσμια Ημέρα Ασφαλούς Πλοήγησης στο Διαδίκτυο (Safer Internet Day) καθιερώθηκε με πρωτοβουλία της Ευρωπαίας Επιτρόπου Βιβιάν Ρέντινγκ και γιορτάζεται κάθε χρόνο τον Φεβρουάριο. Η ημέρα αυτή αποτελεί εφαλτήριο ευαισθητοποίησης μικρών και μεγάλων στα θέματα που αφορούν την ασφαλή και ηθικά σωστή
χρήση του Διαδικτύου, του κινητού τηλεφώνου και όλων των διαδραστικών
τεχνολογιών που είναι πια κομμάτι της καθημερινότητάς μας. Η Ημέρα
Ασφαλούς Διαδικτύου διοργανώνεται σε ετήσια
βάση από το Πανευρωπαϊκό Δίκτυο Εθνικών
Κέντρων Ενημέρωσης Insafe στο πλαίσιο του
προγράμματος Safer Internet της Ευρωπαϊκής
Επιτροπής. Για την Ελλάδα, η Ημέρα Ασφαλούς
Διαδικτύου διοργανώνεται από τη Δράση Saferinternet.gr του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς
Διαδικτύου, που αποτελεί τον Εθνικό Εκπρόσωπο του Δικτύου Insafe.

Σελίδα 14, Μικροί Αργοναύτες, Τεύχος 2ο, Ιαν.— Φεβρ. 2014

Παγκόσμιες Ημέρες ...

11 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ : Ευρωπαϊκή Ημέρα του 112

Έθιμα και γιορτές στον κύκλο του χρόνου

Η Ευρωπαϊκή Ημέρα του «112» γιορτάζεται κάθε
χρόνο στις 11 Φεβρουαρίου, με απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, για να κάνει γνωστό τον κοινό
αριθμό έκτακτης ανάγκης 112 στους ευρωπαίους
πολίτες, που δείχνουν να αγνοούν την ύπαρξή του.
Το 112 για επείγουσες ανάγκες λειτουργεί στην
Ευρωπαϊκή Ένωση από το 1991. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, η συντριπτική πλειονότητα των ευρωπαίων πολιτών επικροτεί τη λειτουργία ενός
τέτοιου

τηλεφωνικού

αριθμού. Ωστόσο,

τρεις

στους τέσσερις Ευρωπαίους εξακολουθούν να αγνοούν το 112 και να μην το χρησιμοποιούν. Πλήρη
άγνοια για την ύπαρξη και λειτουργία του αριθμού
δηλώνει στο Ευρωβαρόμετρο το 94% των Ελλήνων.
Ο κοινός αριθμός κλήσης για έκτακτες ανάγκες
λειτουργεί σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής
Ένωσης, καθώς και στην Κροατία, τα νησιά Φερόε,
τη Σερβία, την Ελβετία, την Τουρκία, τη Ρωσία και το Ισραήλ. Το 112 μπορεί κανείς να το καλέσει από
κάθε είδους τηλεφωνική συσκευή, σταθερή ή κινητή, χωρίς χρέωση. Με την κλήση στο 112 ειδοποιούνται
ταυτόχρονα οι υπηρεσίες της Αστυνομίας, της Πυροσβεστικής και του ΕΚΑΒ στην κάθε χώρα και κινητοποιούνται ανάλογα με την ανάγκη που έχει προκύψει.

12 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ : Ημέρα της Ερυθράς Χειρός
Η Ημέρα της Ερυθράς Χειρός ή Ημέρα του Κόκκινου Χεριού γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 12 Φεβρουαρίου με
σκοπό να θυμίσει και να ευαισθητοποιήσει τους πολίτες του κόσμου για τα παιδιά που στρατεύονται παρά τη
θέλησή τους σε πολέμους και ένοπλες συγκρούσεις. Πρόκειται για τη χειρότερη μορφή παιδικής κακοποίησης.
Παραδείγματα εκτεταμένης χρησιμοποίησης παιδιών ως στρατιωτών παρατηρούνται κυρίως σε χώρες της Αφρικής (Κονγκό, Ρουάντα, Ουγκάντα, Σουδάν, Ακτή Ελεφαντοστού),
αλλά και στις Φιλιππίνες, τη Μυανμάρ (Βιρμανία) και την Κολομβία. Υπολογίζεται ότι ο αριθμός τους ανέρχεται σε περίπου 300.000, το ένα
τρίτο των οποίων είναι κορίτσια.
Η Ημέρα της Ερυθράς Χειρός καθιερώθηκε στις 12 Φεβρουαρίου 2002,
όταν τέθηκε σε ισχύ η Συνθήκη του ΟΗΕ για τα δικαιώματα των Παιδιών στις Ένοπλες Συγκρούσεις. Η Ελλάδα επικύρωσε τη συνθήκη στις
22 Οκτωβρίου 2003.
Ο «Συνασπισμός για τη μη χρησιμοποιήση Παιδιών ως Στρατιωτών»,
που εδρεύει στο Λονδίνο και έχει την πρωτοβουλία των εκδηλώσεων,
περιλαμβάνει στους κόλπους του οργανώσεις, όπως η Διεθνής Αμνηστία και το Παρατηρητήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (Human
Right Watch) και συνεργάζεται με τη UNICEF, τον Διεθνή Ερυθρό
Σταυρό και τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας.

Χριστουγεννιάτικη γιορτή ...

Μικροί Αργοναύτες, Τεύχος 2ο, Ιαν.— Φεβρ. 2014, Σελίδα 15

Με μια σειρά χριστουγεννιάτικων εκδηλώσεων οι μαθητές, εκπαιδευτικοί και γονείς αποχαιρέτησαν

συνέθεσαν μια βεντάλια δραστηριοτήτων που άρχισαν να υλοποιούνται την τελευταία σχολική εβδομάδα
για το 2013.
Την Πέμπτη 19 Δεκεμβρίου η χορωδία του σχολείου με την μουσικό Άρτεμη Βραχνιά επισκέφτηκαν το
1ο Ειδικό Σχολείο Βόλου για να πούνε τα κάλαντα και άλλα χριστουγεννιάτικα τραγούδια. Παράλληλα ο
Σύλλογος Γονέων του σχολείου μας πρόσφερε κεράσματα στα παιδιά του 1ου Ειδικού Σχολείου. Παράλληλα οι μαθητές του σχολείου στόλισαν το χριστουγεννιάτικο δέντρο στην αυλή του Μουσείου της Πορταριάς με χειροποίητα στολίδια που έφτιαξαν από ανακυκλώσιμα υλικά στα πλαίσια του προγράμματος
«Τίποτα δεν πάει χαμένο» με τη συνεργασία του ΚΔΑΠ Πορταριάς. Στην αυλή του Μουσείου συμμετεί-

Δράσεις κι άλλα συμβάντα

το 2013. Θεατρική παράσταση, στολισμοί χριστουγεννιάτικων δέντρων, καλαντίσματα, εκθέσεις, bazaar

χαν στο στήσιμο της φάτνης και των σπιτιών των ξωτικών του Αη Βασίλη που για φέτος φιλοξενήθηκαν
στο Μουσείο της Πορταριάς.
Την Παρασκευή 20 Δεκεμβρίου, στις 10 π.μ., η δράση μεταφέρθηκε στο φιλόξενο χώρο του ξενοδοχείου
Ξενία Πορταριάς όπου παρουσιάστηκε η θεατρική παράσταση «Νεράιδα πάνω στο έλατο» από το ομώνυμο
βιβλίο του Μάνου Κοντολέοντος. Η θεατρική διασκευή έγινε από τους εκπαιδευτικούς του σχολείου μας Νασιάκου Ελισσάβετ, Δουλδούρη Πασχαλίνα, Καραγιάννελου Ιωάννα, Τσιρογιάννη Ελένη, ενώ συμμετείχαν και οι
Βραχνιά Άρτεμη και Δουλκέρογλου Μαργαρίτα στη μουσική και σκηνική επιμέλεια. Στην παράσταση συμμετείχαν τριάντα πέντε μαθητές και μαθήτριες που ζωντάνεψαν τους χαρακτήρες του έργου. Το Πνεύμα των Χριστουγέννων, που στολίζει με αστεράκια τα ελατάκια στις αυλές των σπιτιών μας με βοηθό της νεράιδες, βρέθηκε μπροστά σε μια αναπάντεχη εξέλιξη που άλλαξε τον μέχρι τότε στολισμό. Αιτία μια μικρή νεράιδα που ξέχασε να πάει το αστεράκι στο ελατάκι της.
Τη Δευτέρα 23 Δεκεμβρίου οι καλαντιστές του σχολείου, η χορωδία, με την βοήθεια της μουσικού
Άρτεμις Βραχνιά, σκόρπισαν με τις φωνές τους το μήνυμα της επικείμενης Θείας Γέννησης.
Με τη συνοδεία οργάνων γύρισαν στα καλντερίμια και τις πλατείες του χωριού και τραγούδησαν τα παραδοσιακά κάλαντα. Παράλληλα όλη την εβδομάδα, στο χώρο του σχολείου, λειτουργούσε έκθεση βιβλίου και αγορές δώρων - αντικειμένων από το Σύλλογο Γονέων, κατασκευές των ίδιων, και από τους μαθητές της Ε τάξης
που συγκέντρωσαν βιβλία και διακοσμητικά αντικείμενα από τους συμμαθητές τους ή κατασκεύασαν μόνοι
τους. Μέρος των εσόδων διατέθηκε για την ενίσχυση οικογενειών του σχολείου μας και της κοινότητας

της UNICEF. Όλη η σχολική κοινότητα μέσα

από τις δράσεις της ήθελε να στείλει μήνυμα αλληλεγγύης και συμπαράστασης σε όλο τον κόσμο και να χαρίσει έστω και ένα χαμόγελο σε όλους.

Σελίδα 16, Μικροί Αργοναύτες, Τεύχος 2ο, Ιαν.— Φεβρ. 2014

Διατροφή για άριστη επίδοση στο σχολείο...

Δράσεις κι άλλα συμβάντα

Στα πλαίσια των δραστηριοτήτων για το πρόγραμμα «Τρώω υγιεινά, παίζω και γυμνάζομαι» γνωρίζουμε τι περιλαμβάνει η υγιεινή διατροφή μας.Το καθημερινό διαιτολόγιο ενός μαθητή, προκειμένου να
μπορεί να αντεπεξέλθει στις πνευματικές και αθλητικές απαιτήσεις της σχολικής του ημέρας, πρέπει να
περιλαμβάνει πάντα ένα καλό πρωινό και την υπόλοιπη μέρα μοιρασμένα άλλα 4 – 5 γεύματα. Τα τελευταία χρόνια ολοένα και περισσότερες επιστημονικές μελέτες, παρουσιάζουν δεδομένα, που ενισχύουν τη
σημασία της σωστής διατροφής στη συγκέντρωση, στη μνήμη και στην πνευματική απόδοση. Αν αυτή
συνδυαστεί με συστηματικό και οργανωμένο διάβασμα, καθόλη τη διάρκεια της χρονιάς και καλό και
ήρεμο ύπνο, τότε έχουμε το τρίπτυχο της πετυχημένης σχολικής χρονιάς: Διατροφή – Μελέτη –
Ύπνος. Τα βασικά μακροθρεπτικά συστατικά που χρειάζεται κάθε μαθητής είναι:

Υδατάνθρακες: Εφοδιάζουν τον οργανισμό με γλυκόζη, που είναι η κύρια πηγή ενέργειας του εγκεφάλου, αλλά και των μυών. Σε έλλειψή τους, όταν παραλείπεται το πρωινό ή δεκατιανό γεύμα, εμφανίζονται προβλήματα στη συγκέντρωση και στη μνήμη, άρα και στην πνευματική διαύγεια και συμμετοχή στο
μάθημα ή σε διαγωνίσματα. Επίσης τα παιδιά δυσκολεύονται να συμμετέχουν στο μέγιστο της αθλητικής
τους απόδοσης στις αθλοπαιδιές. Γι’ αυτό και σε κάθε γεύμα θα πρέπει να εξασφαλίζεται η επαρκής

πρόσληψη υδατανθράκων είτε ως φρούτα και λαχανικά είτε ως δημητριακά ολικής αλέσεως και προϊόντα τους.

Λιπαρά: Τα «καλά» λιπαρά οξέα είναι απαραίτητα για την καλή λειτουργία του νευρικού συστήματος, που είναι
σημαντικό για τις καλές επιδόσεις των μαθητών, αλλά και για την όραση και την καλή διάθεση. Επίσης συμβάλλουν στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος, για την προστασία από τα κρυολογήματα το χειμώνα. Τα
ω3 λιπαρά οξέα υπάρχουν κυρίως σε λιπαρά ψάρια και στα θαλασσινά, που πρέπει να καταναλώνονται 2 φορές
την εβδομάδα, καθώς και σε ανάλατους ξηρούς καρπούς (αμύγδαλα, καρύδια), στο λιναρόσπορο και στο σουσάμι. Τα μονοακόρεστα λιπαρά οξέα θα τα πάρετε από το ελαιόλαδο, μαζί με βιταμίνη Ε και αντιοξειδωτικά.

Πρωτεΐνη: Αν σκεφτούμε ότι ο ανθρώπινος οργανισμός χρειάζεται την πρωτεΐνη, τα παιδιά και οι έφηβοι,
λόγω της ανάπτυξής τους, τη χρειάζονται ακόμα περισσότερο. Επιπλέον τα αμινοξέα των πρωτεϊνών, είναι
απαραίτητα για τη σύνθεση νευροδιαβιβαστών, συντελώντας στην καλή λειτουργία του νευρικού συστήματος
των παιδιών. Γι’ αυτό και δεν πρέπει να παραλείπονται ποτέ από το διαιτολόγιο του παιδιού, τρόφιμα που είναι
πλούσια σε πρωτεΐνη, όπως είναι τα γαλακτοκομικά, το αυγό, το κρέας, τα πουλερικά και τα

ψ άρια,

καθώς και τα δημητριακά ολικής αλέσεως, τα όσπρια και οι ξηροί καρποί.
Εκτός από τα παραπάνω, αναγκαία είναι και τα μικροθρεπτικά συστατικά, όπως

οι

βιταμίνες, τα μέταλλα και τα ιχνοστοιχεία, για την ομαλή λειτουργία των διαφόρων συστημάτων του οργανισμού.
Τα αντιοξειδωτικά είναι απαραίτητα για την καλή λειτουργία του ανοσοποιητικού και νευρικού συστήματος, ενώ «καθαρίζουν» τον οργανισμό από τις
ελεύθερες ρίζες, που παράγονται ιδιαίτερα σε περιόδους αυξημένης κόπωσης
και στρες. Οι αντιοξειδωτικές βιταμίνες C, Ε, Α και όλα τα καροτενοειδή, καθώς και οι πολυφαινόλες, υπάρχουν στα πολύχρωμα φρούτα και λαχανικά. Το

α

-

ντιοξειδωτικό σελήνιο, βρίσκεται κυρίως στα κρεατικά, στο αυγό και στα θαλασσινά.
Το ασβέστιο και το μαγνήσιο είναι δύο μέταλλα, πολύ βασικά για την ανάπτυξη του μυοσκελετικού συστήματος και προσλαμβάνονται από τα γαλακτοκομικά και ζωικά προϊόντα.
Οι φυτικές ίνες είναι πολύ σημαντικές για τη διατήρηση σταθερών επιπέδων της γλυκόζης στον οργανισμό,
έτσι ώστε ο μαθητής να έχει καλύτερη δυνατότητα συγκέντρωσης και μνήμης. Επίσης συμβάλλουν σε καλύτερο
κορεσμό και τα παιδιά δεν αισθάνονται τόσο εύκολα την πείνα. Με επαρκή πρόσληψη υγρών προλαμβάνεται η
δυσκοιλιότητα, που μπορεί να αντιμετωπίζουν κάποια παιδιά. Πλούσιες πηγές ινών είναι τα φρούτα και τα
λαχανικά.

Ενημέρωση για τοπ πρόγραμμα Galileo ...

Μικροί Αργοναύτες, Τεύχος 2ο, Ιαν.— Φεβρ. 2014, Σελίδα 17

Στις 3 Φεβρουαρίου 2014 επισκέφθηκε
το σχολείο μας ο κ. Σοφοκλής Σωτηρίου,
Ελληνογερμανικής

Αγωγής. Κατά τη

διάρκεια της επίσκεψής του ο κ. Σωτηρίου μας ενημέρωσε για το πρόγραμμα
GALILEO.
Το GALILEO είναι ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα ραδιοπλοήγησης και προσδιορισμού θέσης μέσω δορυφόρου.
Δρομολογήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και αναπτύχθηκε από κοινού με

Δράσεις κι άλλα συμβάντα

υπεύθυνος Έρευνας και Ανάπτυξης της

την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος
(ESA) με στόχο να προσφέρει στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) τεχνολογική ανεξαρτησία από το αμερικανικό σύστημα GPS και το ρωσικό GLONASS.
Γιορτή Τριών Ιεραρχών ...
Στις 30 Ιανουαρίου πραγματοποιήθηκε εκκλησιασμός για τη γιορτή των Τριών Ιεραρχών.
Πολλούς μεγάλους Ιεράρχες έχει η Εκκλησία
μας. Ξεχωριστά όμως γιορτάζει τρεις: Το Μέγα

Βασίλειο

το

Γρηγόριο

Θεολόγο

(Ναζιανζό) και τον Ιωάννη το Χρυσόστομο.
Καθένας έχει τη δική του γιορτή, αλλά και τους
τρεις μαζί τους γιορτάζουμε στις 30 Ιανουαρίου, γιατί έχουν πολλά κοινά γνωρίσματα: Ζούσαν απλή ζωή χωρίς πολυτέλειες. Αφιέρωσαν τη ζωή τους
στους φτωχούς συνανθρώπους τους και στους δυστυχισμένους. ήταν και οι τρεις σοφοί. Αγάπησαν τα γράμματα και τον πολιτισμό των αρχαίων Ελλήνων. Έγιναν μεγάλοι - πολύ μεγάλοι - δάσκαλοι, πραγματικοί φωστήρες. Αλλά και σπουδαίοι ρήτορες. Για τη σοφία τους και την καλοσύνη τους, ο λαός τους εκτιμούσε και τους
αγαπούσε. Η γιορτή των Τριών Ιεραρχών είναι γιορτή των δασκάλων και των μαθητών, των σχολείων και
των γραμμάτων, των βιβλίων και της μάθησης. Τι κι αν πέρασαν τόσα
χρόνια από τότε που έζησαν: Το παράδειγμά τους είναι πάντα νέο, πάντα
φωτεινό για να μας δείχνει το δρόμο. Στη συνέχεια έγινε η κοπή της βασιλόπιτας του Συλλόγου Γονέων Και Κηδεμόνων του σχολείου μας. Τυχεροί αναδείχθηκαν από τη πλευρά των μαθητών η Άννα-Μαρία Κοντογιάννη, μαθήτρια της Ε΄ τάξης, από τη πλευρά των εκπαιδευτικών η κ.
Δουλδούρη Πασχαλίνα, δασκάλα της Α΄ τάξης και από τη πλευρά των
γονέων η κ. Θεώνη Δημοπούλου. Καλή χρονιά σε όλους.
Περίπατος ...
Την Τρίτη 11 Φεβρουαρίου, με σύμμαχο τον καιρό, αφήσαμε για λίγο τη
σχολική τάξη και απολαύσαμε τη μέρα με μπόλικο παιχνίδι και κέφι. Απόδειξη οι φωτογραφίες!!

Σελίδα 18, Μικροί Αργοναύτες, Τεύχος 2ο, Ιαν.— Φεβρ. 2014

Καρλ Σαγκάν...

O Carl Sagan γεννήθηκε

Το γνωρίζεις;

στην Νέα Υόρκη. Υπήρξε
ένας αξιοσημείωτος αστρονόμος ο οποίος αφιέρωσε την
ζωή του ψάχνοντας για ανεπτυγμένη τεχνολογικά ζωή
στο σύμπαν. "Η σημασία της
ανακάλυψης ότι κάποια όντα
μοιράζονται το σύμπαν μαζί
μας, θα ήταν κάτι το εκπληκτικό, κάτι το κοσμοϊστορικό
στην ανθρώπινη ιστορία",

Cornwell. Πήρε πολλά

είχε πει ο ίδιος. Ο Sa-

βραβεία από διάφορα πανε-

gan άρχισε να αναζητά
την

προέλευση

πιστήμια για το έργο

της

του,

καθώς

ζωής από την δεκαε-

και από

τία του 1950 και κα-

την NASA. Τα βι-

τέληξε να παίζει το

βλία του γινόντουσαν best sellers.

ρόλο ενός από τους
βασικότερους

Η επιστημονική κοινότητα δεν

ανθρώ-

αντιμετώπιζε συνέχεια με ενθουσια-

πους, στις αποστολές δια-

σμό τις ασταμάτητες προσπάθειες

στημοπλοίων σε άλλους πλα-

του Sagan να εκλαϊκεύσει την επι-

νήτες. "Έχουμε εξερευνήσει δεκά-

σκόπια για στήμη, ωστόσο προκάλεσε το μεγα-

δες νέους κόσμους που ποτέ δεν την σύλληψη κάποιου σήματος από λύτερο ενδιαφέρον για την αστρονοείχαμε ξαναδεί. Κάποια μέρα ο νοήμονα όντα δεν έχει να παρου- μία και την εξερεύνηση του διαστήάνθρωπος θα αναγκαστεί να μετοι- σιάσει

τίποτε

το ενθαρρυντικό. ματος από κάθε άλλον στην εποχή

κήσει σε αυτούς τους νέους κό- "Αυτό το αποτέλεσμα, δείχνει κάτι του. Ο Sagan έφτασε κοντά στο θάσμους (αν δεν είναι τόσο χαζός για τη σπανιότητα και το πολύτιμο νατο 2 φορές μετά από την διάγνωώστε να αυτοκαταστραφεί. Εύχομαι που έχει η ζωή" έλεγε ο Sa- ση αρρώστιας στο αίμα του το 1994.
να έχω συμβάλλει στην αναγνωρι- gan.

Eκτός από την ερευνητική Η μεταμόσχευση μυελού τον οστών

στική πτήση αυτών των νέων κό- εργασία παρουσίασε και τη γνωστή από την αδερφή του, σε συνδυασμό
σμων."

σειρά "Cosmos" που παίχτηκε και με χημειοθεραπείες ανέβαλλαν την

Ο Sagan ξεχώρισε από νωρίς με στην ελληνική τηλεόραση. Έγραψε εξέλιξη της νόσου. Ο ίδιος πίστευε
την ερευνά του που απέδειξε ότι η σε εκατοντάδες επιστημονικά φύλ- ότι την είχε υπερνικήσει. Ωστόσο
Αφροδίτη εκσφενδονίζει θερμότητα λα και έγραψε 8 βιβλία μεταξύ των δεν άντεξε. Στα 62 του χρόνια
και ότι ο Άρης είναι μια κρύα οποίων και το "Dragons of Eden" έφυγε αφήνοντας πίσω του ένα τεέρημος. Μέσα από τις πολλές ικα- που κέρδισε το βραβείο Πούλι- ράστιο κενό. Ίσως το ταξίδι στα
νότητες του ήταν και να μπορεί να τζερ. Στη Νέα Υόρκη κάθισε μέχρι αστέρια που πάντα να ονειρευόταν
μεταδίδει τη γνώση του για το σύ- το 1968 όπου μέχρι τότε είχε ανα- να το πραγματοποιεί το πνεύμα του,
μπαν στους άλλους. Ωστόσο το λάβει την διεύθυνση του εργαστηρί- συνεχίζοντας
πρόγραμμα με τεράστια ραδιοτηλε- ου

πλανητικών

σπουδών

ένα

αέναο

στο στους νέους κόσμους του.

ταξίδι

Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες 2014

Μικροί Αργοναύτες, Τεύχος 2ο, Ιαν.— Φεβρ. 2014, Σελίδα 19

Οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες 2014, γνωστοί και ως Αγώνες της 22ης Χειμερινής Ολυμπιάδας,

23 Φεβρουαρίου του 2014.
Το Σότσι (Ρωσικά: Сочи) υπάγεται στο Κράι Κρασνοντάρ, στην ανατολική παραλία της Μαύρης Θάλασσας κοντά στα βουνά του Καύκασου. Με 147 χλμ. μήκος η μητροπολιτική περιοχή του Σότσι θεωρείται
ως μακρύτερη πόλη της Ευρώπης. Έχει πληθυσμό 343.334 κατοίκους. Ιδρύθηκε το 1838. Εδώ θα φιλοξενηθούν και οι αγώνες του Παγκοσμίου Πρωταθλήματος Ποδοσφαίρου της FIFA το 2018.
Το Σότσι επιλέχθηκε ως η πόλη που θα φιλοξενήσει τους αγώνες τον Ιούλιο

του 2007,

Αθλητικές σελίδες

είναι μία διεθνής αθλητική διοργάνωση προγραμματισμένη να διεξαχθεί στο Σότσι της Ρωσίας από 7 έως

κατά τη διάρκεια της 119ης συνόδου της ΔΟΕ.
Οι Ολυμπιακοί Αγώνες του Σότσι θα είναι οι πρώτοι στην Ρωσία από τη
ΕΣΣΔ το 1991. Η ΕΣΣΔ ήταν διοργανώτρια χώρα για τους Θερινούς Ολυ-

διάλυση

της

μπιακούς

Αγώ-

νες του 1980 στη Μόσχα.

98 εκδηλώσεις σε 15 χειμερινά αθλήματα θα διεξαχθούν στους αγώνες. Ένας αριθμός νέων αγωνισμάτων θα
πραγματοποιηθούν κατά τη διάρκεια των αγώνων. Οι εκδηλώσεις θα πραγματοποιηθούν γύρω από δύο συστάδες των νέων εγκαταστάσεων. Ένα Ολυμπιακό Πάρκο που κατασκευάστηκε στο Σότσι στις ακτές της Μαύρης
Θάλασσας και τα αγωνίσματα στο χιόνι θα πραγματοποιηθούν στο Κρασνάγια Πολιάνα.
Στο πλαίσιο της προετοιμασίας για τους αγώνες, οι διοργανωτές επικεντρώνονται στον εκσυγχρονισμό των
τηλεπικοινωνιών, της ηλεκτρικής ενέργειας και των υποδομών μεταφορών της περιοχής.
Ενώ αρχικά προϋπολογιζόταν στα 12 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ, διάφοροι παράγοντες προκάλεσαν την επέκταση του προϋπολογισμού σε πάνω από 51 δισ. δολάρια, ξεπερνώντας τον εκτιμώμενο κόστος των $44
δισεκατομμυρίων των Ολυμπιακών Αγώνων του 2008 στο Πεκίνο που ήταν και το πιο ακριβό στην ιστορία των
Ολυμπιακών Αγώνων.

του 1ου Ολοήμερου Δημοτικού Σχολείου Πορταριάς «Ν. Τσοποτός»

Συντακτική ομάδα: Οι μαθητές της ΣΤ τάξης

Περίοδος Δ, ΙΑΝ 2014 — ΙΦΕΒΡ. 2014

ΜΙΚΡΟΙ ΑΡΓΟΝΑΥΤΕΣ,

Ελεύθερες σελίδες

Σελίδα 20, Μικροί Αργοναύτες, Τεύχος 2ο, Ιαν.— Φεβρ. 2014

Ώρα για ψυχαγωγία!

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful