You are on page 1of 44

ΔΕΛΤΙΟ

ΑΘΗΝΑΣ 15 018673
ΑΘΗΝΑΣ 15
018673

Ν οσοκομειακής

Περίοδος Β’ | Τεύχος 29 | Οκτώβριος-Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2013

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ

Τριμηνιαία Έκδοση της Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοποιών Νοσηλευτικών Ιδρυμάτων (Π.Ε.Φ.Ν.Ι.): Μιχαλακοπούλου 99, 115 27, Αθήνα

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Νοσοκομειακών Φαρμακοποιών, Ιωάννινα 14-17 Νοεμβρίου 2013

Ιωάννινα 14-17 Νοεμβρίου 2013 Η Π.Ε.Φ.Ν.Ι. ζητά την

Η Π.Ε.Φ.Ν.Ι. ζητά την επαναλειτουργία του τμήματος Νοσοκομειακής Φαρμακευτικής στο Υπουργείο Υγείας

Φαρμακευτικής στο Υπουργείο Υγείας Επιτροπή Προμηθειών Υγείας

Επιτροπή Προμηθειών Υγείας

ΔΕΛΤΙΟ

περιεχόμενα
περιεχόμενα
περιεχόμενα
περιεχόμενα
περιεχόμενα

περιεχόμενα

περιεχόμενα
περιεχόμενα
περιεχόμενα
περιεχόμενα
περιεχόμενα

6 | θέματα του κλάδου

Ν οσοκομειακής

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ

6 | Επαναλειτουργία Τμήματος Νοσοκομειακής Φαρμακευτικής στο Υπουργείο Υγείας

7

| θέσεις Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

7

| Επιτροπή Προμηθειών Υγείας

8

| 6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

9

| Πρόγραμμα συνεδρίου

14

| Χαιρετισμός της Προέδρου της Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

16

| Παρουσίαση του συνεδρίου

18

| Επιστημονικές εργασίες (Posters)

21

| Στιγμιότυπα από τις εργασίες του 6ου Πανελλήνιου Συνεδρίου στα Ιωάννινα

22

| Στιγμιότυπα από το επίσημο δείπνο του συνεδρίου

24

| φαρμακοεπαγρύπνηση

24 | Ημερίδα: «Στην εποχή της Φαρμακοεπαγρύπνησης»

27 | χρηστικός οδηγός διαδικασιών του νοσοκομειακού φαρμακείου

27 | Διαδικασία καταστροφής ληξιπρόθεσμων

28 | επιστημονικές εργασίες - άρθρα

28 | Ηπατοτοξικότητα από φάρμακα

31 | συνέδρια - σεμινάρια

31

| Συνέδριο Κλινικής Φαρμακευτικής (ESCP)

34

| 9ο Πανελλήνιο Συνέδριο (ΕΣΔΥ) για τη διοίκηση, τα οικονομικά και τις πολιτικές υγείας

42

| Συνέδριο και εκπαιδευτικό σεμινάριο (TransAtlantic-TACD): «Οι συνέπει- ες της κρίσης στην πρόσβαση στα φάρμακα: Η κοινωνία απαιτεί δίκαιες λύσεις»

Περίοδος Β’ | Τεύχος 29 Οκτώβριος - Νοέμβριος – Δεκέμβριος 2013

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Π.Ε.Φ.Ν.Ι. Πρόεδρος: Δέσποινα Μακριδάκη Αντιπρόεδρος: Κατερίνα Σπυριδάκη Γεν. Γραμματέας: Βασίλης Γούλας Οργανωτικός Γραμματέας: Βασιλική Αγγελοπούλου Ταμίας: Ράνια Τοδούλου Αναπληρωματική ταμίας: Δήμητρα Γεννηματά Μέλη: Μαρίνος Πετρόγγονας, Ελένη Ρηνάκη, Ρούλα Ευσταθίου

ΓΡΑΦΕΙΑ Π.Ε.Φ.Ν.Ι. Μιχαλακοπούλου 99, 115 27, Αθήνα τηλ./fax: 210 7753104 e-mail: pefni@ath.forthnet.gr http://www.pefni.gr

IΔΙΟΚΤΗΤΗΣ Πανελλήνια Ένωση Φαρμακοποιών Νοσηλευτικών Ιδρυμάτων

ΕΚΔΟΤΗΣ-ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ Δέσποινα Μακριδάκη

ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΞΙΑ

Kατερίνα Σπυριδάκη

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βασιλική Αγγελοπούλου, Ρούλα Ευσταθίου, Ελένη Ρηνάκη, Ράνια Τοδούλου

Άρθρα γίνονται δεκτά για δημοσίευση με την προϋπόθεση ότι δεν έχουν δημοσιευτεί ή έχουν υποβληθεί προς δημοσίευση σε άλλο περιοδικό, είτε μερικώς είτε ολικώς. Το επιστημονικό περιεχόμενο και νομικά ζητήματα σε σχέση με τα άρθρα αποτελούν αποκλειστική ευθύνη των συγγραφέων. Τα άρθρα που δημοσιεύονται στο «Δελτίο Νοσοκομειακής Φαρμακευτικής» αποτελούν πνευματική ιδιοκτησία του περιοδικού και δεν επιτρέπεται η ολική ή μερική αναδημοσίευσή τους χωρίς την έγγραφη άδεια του Διευθυντή Σύνταξης.

ΣΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΤΕΥΧΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ:

Μαρία Κοτρώτσου, Αμαλία Παπανικολοπούλου, Μαρίνος Πετρόγγονας, Βασίλης Γούλας

ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ:

Χρύσα Βαρυμπομπιώτου

ΕΚΤΥΠΩΣΗ:

PressiousArvanitidis

Σχεδιασμός & επιμέλεια έκδοσης:

& επιμέλεια έκδοσης: 4 δελτίο νοσοκομειακής
Η Πανελλήνια Ένωση Φαρμακοποιών Νοσηλευτικών Ιδρυμάτων
Η Πανελλήνια Ένωση
Φαρμακοποιών Νοσηλευτικών
Ιδρυμάτων (Π.Ε.Φ.Ν.Ι.)
εύχεται σε όλους εσάς
υγεία
και αισιοδοξία !
Το 2014 να είναι
μια ευτυχισμένη
και δημιουργική
που θα φέρει
χρονιά
ελπίδα
και νέες προσδοκίες!
ελπίδα και νέες προσδοκίες! Οκτώβριος - Νοέμβριος -
ελπίδα και νέες προσδοκίες! Οκτώβριος - Νοέμβριος -
ελπίδα και νέες προσδοκίες! Οκτώβριος - Νοέμβριος -
θέματα του κλάδου
θέματα του κλάδου
θέματα του κλάδου
θέματα του κλάδου
θέματα του κλάδου

θέματα του κλάδου

θέματα του κλάδου
θέματα του κλάδου
θέματα του κλάδου
θέματα του κλάδου
θέματα του κλάδου

Επαναλειτουργία Τμήματος Νοσοκομειακής Φαρμακευτικής στο Υπουργείο Υγείας

στο Υπουργείο Υγείας Αθήνα, 09.12.2013 Αρ. Πρωτ.: 507 ΠΡΟΣ: 1)

Αθήνα, 09.12.2013

Αρ. Πρωτ.: 507

ΠΡΟΣ:

1) Υπουργό Υγείας κ Άδ. Γεωργιάδη 2) Γεν. Γραμματέα Υ.Υ. κ. Πελ. Καλλίρη ΚΟΙΝ: Πίνακας αποδεκτών

ΘΕΜΑ: Επαναλειτουργία Τμήματος Νοσοκομειακής Φαρμακευτικής στο Υπουργείο Υγείας

Αξιότιμε κε Υπουργέ, Αξιότιμε κε Γεν. Γραμματέα,

Θα θέλαμε να σας υπενθυμίσουμε ότι στον Οργανισμό του Υ.Υ. (Π.Δ. 112/89 άρθρο 7 παρ. 1 ειδ. Γ - ΦΕΚ Α’ 49/10-2-89), προβλεπόταν ρητά η ίδρυση και λειτουργία τμήματος Νο- σοκομειακής Φαρμακευτικής στη Διεύθυνση Φαρμάκων και Φαρμακείων, με συγκεκριμένο αντικείμενο και ρόλο. Πολλά θέματα που διέπουν τη λειτουργία του Νοσοκομεια- κού Φαρμακείου (Π.Δ. 108/1993, έντυπα Νοσ. Φαρμακείου, έντυπα διαχείρισης ναρκωτικών κ.λπ.) μέχρι και σήμερα επιλύθηκαν από το συγκεκριμένο τμήμα. Οι ραγδαίες εξελίξεις που συντελούνται το τελευταίο δι- άστημα στο χώρο των Νοσοκομείων (συγχωνεύσεις, δι- αδικασίες προμήθειας φαρμάκων κ.λπ.) αναδεικνύουν το έλλειμμα ενιαίου τρόπου λειτουργίας (π.χ. Μονάδων Διά- λυσης Κυτταροστατικών Φαρμάκων, διασύνδεσης μηχανο- γραφικών συστημάτων, διαγωνισμοί φαρμάκων κ.λπ.). Η Πανελλήνια Ένωση Φαρμακοποιών Νοσηλευτικών Ιδρυ-

μάτων, αποσκοπώντας στην επίτευξη ποιοτικής και ολο- κληρωμένης φροντίδας υγείας, επιθυμεί πάντα να βρίσκε- ται κοντά στο Υπουργείο και να προσπαθεί από κοινού για την καλύτερη διευθέτηση και επίλυση των θεμάτων που σχετίζονται με αυτή. Για τη διαχείριση τέτοιων θεμάτων, η Π.Ε.Φ.Ν.Ι. αναγκάζεται να απευθύνεται σε διαφορετικές υπηρεσίες του Υπουργεί- ου, οι οποίες συχνά πιθανά να μην είναι οι αρμόδιες. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την καθυστέρηση στη λήψη απαντή- σεων για την επίλυσή τους. Στην περίοδο που διανύουμε ο κεντρικός σχεδιασμός, η ενοποίηση των διαδικασιών και η πιστοποίησή τους απο- τελούν απαραίτητες παραμέτρους για την επίτευξη οικο- νομιών κλίμακας. Ως εκ τούτου θεωρούμε ότι η επαναλειτουργία του Τμήμα- τος Νοσοκομειακής Φαρμακευτικής στο Υπουργείο Υγείας θα βοηθήσει σημαντικά προς αυτήν την κατεύθυνση και γι’ αυτό παρακαλούμε για τις δικές σας άμεσες ενέργειες.

Για το Δ.Σ.

Η Πρόεδρος Δέσποινα Μακριδάκη

Ο Γεν. Γραμματέας Βασίλης Γούλας

Πίνακας αποδεκτών

Υφυπουργός Υ.Υ. κ. Αντ. Μπέζας

Προϊστ. Διεύθυνσης Φαρμάκων και Φαρμακείων

Προϊστ. Διεύθυνσης Ανάπτυξης Μονάδων Υγείας

θέσεις Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
θέσεις Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
θέσεις Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
θέσεις Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
θέσεις Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
θέσεις Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

θέσεις Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

θέσεις Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
θέσεις Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
θέσεις Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
θέσεις Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
θέσεις Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

Επιτροπή Προμηθειών Υγείας

Ένα από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι νοσοκο- μειακοί φαρμακοποιοί τα τελευταία χρόνια είναι η έλλειψη ουσιαστικής επικοινωνίας με την Επιτροπή Προμηθειών Υγείας (ΕΠΥ). Χαρακτηριστικό παράδειγμα η εμμονή της Επιτροπής να τους αναθέτει «αλλότρια» με το αντικείμε- νό τους καθήκοντα, όπως η σύνταξη του Προγράμματος Προμηθειών Υπηρεσιών και Φαρμάκων Υγείας (ΠΠΥΦΥ) του 2014.

Όλα ξεκίνησαν όταν με το Ν. 3580/2007 (άρθρο 10 παρ. 3 α) δόθηκε η δυνατότητα με υπουργική απόφαση των Υπουργών Ανάπτυξης και Υγείας «…να υπαχθούν στις συμβάσεις προμηθειών… τα πάσης φύσεως φάρμακα…». Με λίγα λόγια να ενταχθούν και τα φάρμακα στις ίδιες δι- αδικασίες προμηθειών, όπως και τα υπόλοιπα υλικά, που με τόση «επιτυχία» προγραμματίζουν και προμηθεύονται τα νοσοκομεία τόσα χρόνια. Ακολούθησαν μια χαοτική σειρά νόμων και εγκυκλίων (ν.3846/2010, ν.3867/2010, ν. 3918/2011, ν.4118/2013, εγκύκλιος ΕΠΥ αρ. πρωτ. 6881/2012 κ.α.) που καθόριζε τις διαδικασίες ή νομιμο- ποιούσε τις προμήθειες των νοσοκομείων παρελθόντων ετών.

Έτσι φτάσαμε στο έγγραφο της ΕΠΥ με αρ.πρωτ. 4199/2-8- 2013 που μας προσκαλούσε για εκπαίδευση ως «χρήστες φαρμακείου» στην ηλεκτρονική βάση του υπουργείου Ανάπτυξης για την κατάρτιση του ΠΠΥΦΥ 2014, και ακο- λούθως στην εγκύκλιο αρ. πρωτ. 5239/7-10-2013 της ΕΠΥ, με την οποία τα νοσοκομεία (δηλαδή τα φαρμακεία!!!) εντέλλονταν τη σύνταξη του ΠΠΥΦΥ 2014. Και αυτό σε μια ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα που έχει συσταθεί, η οποία άλλαξε μετά από 15 μέρες και που αγνοεί πλήρως τις δυνατότητες των Πληροφοριακών Συστημάτων των νοσοκομείων.

Η Π.Ε.Φ.Ν.Ι. είχε καταγράψει εγκαίρως τα σχετικά με τις διαδικασίες προμήθειας προβλήματα και τις επιπτώσεις τους στην υγεία των ασθενών (έγγραφο με αρ.πρωτ. 486Α/8-8-2013) και είχε υποβάλλει και σχετικές προτάσεις (έγγραφο με αρ.πρωτ. 486/8-8-13), επισημαίνοντας για πολλοστή φορά ότι η συμμετοχή των νοσοκομειακών φαρμακοποιών στη διαμόρφωση του ΠΠΥΦΥ 2014 θα περιοριστεί στην επιστημονική γνωμοδότηση και πιθα- νόν στην παροχή στοιχείων κατανάλωσης παρελθόντων ετών. Όσο και να επιμένει η ΕΠΥ με νέο έγγραφό της στις

14/1/2014, τα φαρμακεία των νοσοκομείων αδυνατούν να καθορίσουν τα είδη και τις ποσότητες των φαρμάκων που πρόκειται να προμηθευτεί το νοσοκομείο το 2014 με τον τρόπο που ζητούνται από αυτή. Όποιες πληροφορίες σχετικά με το φάρμακο μπορούν να ανακτηθούν από τα πληροφοριακά συστήματα των νοσοκομείων είναι στη δι- άθεση των Διοικήσεων των νοσοκομείων και κάθε άλλου αρμόδιου.

Δυστυχώς, για άλλη μια φορά το κράτος λέει όχι στη συ- νεργασία και τη διευθέτηση των προβλημάτων με βάση τη λογική. Αντίθετα παρακάμπτει τους κυρίως εμπλεκό- μενους και πιο ειδικούς με τη διακίνηση του φαρμάκου νοσοκομειακούς φαρμακοποιούς και αντιμετωπίζει το φάρμακο όπως κάθε άλλο προϊόν που προμηθεύονται τα Δημόσια Νοσοκομεία, παραβλέποντας τις ιδιαιτερότητές του και διακινδυνεύοντας την υγεία των ασθενών.

Εκτός του ΠΠΥΦΥ 2014 ακολούθησαν και άλλα προβλήμα- τα, όπως η επιφόρτιση των νοσοκομειακών φαρμακείων με την ενημέρωση του Παρατηρητηρίου τιμών, οι ελλεί- ψεις βασικών φαρμάκων από το Διεθνή Διαγωνισμό της ΕΠΥ, οι απαιτήσεις επιτρόπων για επισύναψη αντιγράφου του δελτίου τιμών-Παρατηρητηρίου Τιμών στο τιμολόγιο, καθώς και η μη έγκριση χρηματικών ενταλμάτων πληρω- μής από τα ελεγκτικά συμβούλια, με αποτέλεσμα τη μη ομαλή τροφοδοσία των Φαρμακευτικών Τμημάτων με φάρμακα.

Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, πολλοί συνάδελφοι κλήθη- καν να εφαρμόσουν το Πρόγραμμα Προμηθειών του Κε- ντρικού Ηλεκτρονικού Μητρώου Δημοσίων Συμβάσεων (AGORA), μια ιδιαίτερα πολύπλοκη ηλεκτρονική πλατφόρ- μα του Υπουργείου Ανάπτυξης!!!

Ευχόμαστε το 2014 οι αρμόδιοι της ΕΠΥ να αποκτήσουν πιο «ευήκοα ώτα», ώστε να αποφευχθεί η «Βαβέλ» των προηγούμενων ετών. Θεωρούμε ότι έφτασε η ώρα να ανασυνταχθούμε ως νοσοκομειακοί φαρμακοποιοί, να αποποιηθούμε τα καθήκοντα του λογιστή, του στατιστικο- λόγου, του διοικητικού και ό,τι άλλο έχουν προσπαθήσει να μας φορτώσουν και να οραματιστούμε τον εαυτό μας κοντά στον ασθενή, στο εργαστήριο και δίπλα στους υπό- λοιπους επιστήμονες υγείας της ιατρικής υπηρεσίας.

Κατερίνα Σπυριδάκη – Μαρίνος Πετρόγγονας

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

Πρόγραμμα συνεδρίου:

«Η Νοσοκομειακή Φαρμακευτική στην ολοκληρωμένη φροντίδα υγείας» 14-17 Νοεμβρίου 2013, Ιωάννινα

Πέμπτη 14 Νοεμβρίου 2013

17.30-19.00:

Προσέλευση – Εγγραφές συνέδρων

19.00:

Έναρξη Συνεδρίου. Προεδρείο: Κατερίνα Σπυριδάκη

19.00-19.30:

Χαιρετισμοί εκπροσώπων Πολιτικής & Υπηρεσιακής Ηγεσίας Υ.Υ.

19.30-20.00:

Roberto Frontini – Πρόεδρος EAHP

Θέμα: Η Νοσοκομειακή Φαρμακευτική στην Ευρώπη

20.00-20.30:

Δέσποινα Μακριδάκη – Πρόεδρος Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

Θέμα: Η Νοσοκομειακή Φαρμακευτική στην Ελλάδα

Παρασκευή 15 Νοεμβρίου 2013

Πρωινή Συνεδρία: 10.00π.μ.-15.00μ.μ. Προεδρείο: Δήμητρα Γεννηματά, Δημήτρης Γαλανάκης

Στρογγυλό Τραπέζι: Ποιότητα - Evidence Based Practice (E.B.P.) «Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας-Ευαισθητοποίηση των Λειτουργών Υγείας»

Ομιλητές:

10.00-10.30:

Βασιλική Αγγελοπούλου (Νοσοκομειακός Φαρμακοποιός ΕΣΥ, Διευθύντρια Φ.Τ. Νοσοκομείου «Πολυκλινική»):

«Ο ρόλος της επιστημονικής πληροφορίας στην καθημερινότητα του Νοσοκομειακού Φαρμακοποιού»

10.30-11.00:

Αθηνά Τατσιώνη (MD, Επίκουρη Καθηγήτρια Γενικής Ιατρικής, Τμήμα Ιατρικής Παν. Ιωαννίνων):

«Η εφαρμογή της ιατρικής που βασίζεται σε ενδείξεις κατά την καθημερινή νοσοκομειακή πρακτική»

11.00-11.30:

Χρήστος Λιονής (Καθηγητής Γενικής Ιατρικής και Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, Τμήμα Ιατρικής, Πανεπιστημίου Κρήτης):

«Evidence Based Practice (Ε.Β.Ρ.) και η Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας».

11.30-12.00:

Χρήστος Καραγκιόζης (Πρόεδρος Συλλόγου Νεφροπαθών Θεσσαλονίκης) «Η συμμετοχή του ασθενή και ο ρόλος του στη λήψη της κλινικής απόφασης»

12.00-12.30:

Διάλειμμα

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

12.30-13.00:

Μαίρη Τσελεκίδου (Πρόεδρος Συλλόγου “Δράση για την κοιλιοκάκη”) «Η συμμετοχή του ασθενή και ο ρόλος του στη λήψη της κλινικής απόφασης»

13.00-13.30:

Βασίλης Γούλας (Νοσοκομειακός Φαρμακοποιός ΕΣΥ, Διευθυντής Φ.Τ. Νοσοκομείο Αγρινίου):

«Ο Νοσοκομειακός Φαρμακοποιός και η φαρμακευτική πρακτική βάσει κριτηρίων (Ε.Β.Ρ.)»

13.30-14.00:

Νικόλαος Θασίτης (Χημικός - Univadis and Online Strategy & Solutions Manager):

«Ψηφιακά εργαλεία πληροφόρησης και εκπαίδευσης των επαγγελματιών υγείας. Το παράδειγμα του UNIVADIS»

14.00-15.00:

Ερωτήσεις, διαδραστική συζήτηση, συμπεράσματα

Μεσημβρινή Διακοπή (Συνέλευση Π.Ε.Φ.Ν.Ι.)

Απογευματινή Συνεδρία 17.30-20.30μμ Προεδρείο: Σταυρούλα Ευσταθίου, Ξενοφών Θειακός

17.30-18.30:

«Διαχείριση χρόνου και ανθρώπινου δυναμικού στο Νοσοκομειακό Φαρμακείο»

18.30-19.00:

Διαδραστική συζήτηση με το ακροατήριο Εισηγήτρια: Αναστασία Μπαλασοπούλου (Οικονομολόγος MSc, μέλος ΔΕΠ ΕΣΔΥ)

19.00-19.30:

Διάλειμμα

19.30-20.00:

HIV - Νεώτερες εξελίξεις «Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη θεραπεία της HIV λοίμωξης. Σύγχρονες ανάγκες του Κλινικού γιατρού και του Νοσοκομειακού Φαρμακοποιού» Εισηγητής: Περικλής Παναγόπουλος (Λοιμωξιολόγος - Λέκτορας Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης)

20.00-20.30:

Ερωτήσεις – Συζήτηση

Σάββατο 16 Νοεμβρίου 2013

Πρωινή Συνεδρία: 10.00π.μ.-14.30μ.μ. Προεδρείο: Ελένη Ρηνάκη, Νίκος Λάκκας

10.00-12.00:

Στρογγυλό Τραπέζι: «Φαρμακοοικονομία και Δημόσια Υγεία»

Αρχές – Μέθοδοι – Εργαλεία Σύνδεση με Φαρμακευτικά Πρωτόκολλα / Νοσοκομειακό Συνταγολόγιο

Κλειστοί Προϋπολογισμοί Νοσοκομείων / Νοσηλευτικών Τμημάτων Ομιλητές:

Κ. Αθανασάκης (ΕΣΔΥ- BScHS, BScEcon, MSc, PhD) Ρ. Τοδούλου (Νοσοκομειακός Φαρμακοποιός ΕΣΥ – Φ.Τ. ΝΟΣ. «ΑΓ. ΣΑΒΒΑΣ») Σ. Βούλγαρη (Νοσοκομειακός Φαρμακοποιός ΕΣΥ – Φ.Τ. Γ.Ν.Α. «Γ. ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ»)

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

11.30-12.00:

Συμπεράσματα, ερωτήσεις – απαντήσεις, συζήτηση

12.00-12.30:

Διάλειμμα

12.30-13.30:

Παρουσίαση με θέμα: «Από την αρχική ιδέα, τα δεδομένα και το σχεδιασμό, στην πραγματοποίηση μιας επιστημονικής εργασίας»

Πώς σχεδιάζουμε και υλοποιούμε μια εργασία για προφορική παρουσίαση / ανάρτηση – πόστερ σε Συνέδριο

Μεθοδολογία – εργαλεία

Εισηγητές:

Λεωνίδας Τζίμης (Νοσοκομειακός Φαρμακοποιός ΕΣΥ, Διευθυντής Φ.Τ. Γ.Ν. Χανίων)

Μαρίνος Πετρόγγονας (Νοσοκομειακός Φαρμακοποιός ΕΣΥ, Φ.Τ. Γ.Ν. Χανίων)

13.30-14.00:

Ερωτήσεις – απαντήσεις, διαδραστική συζήτηση

14.00-14.30:

Παρουσίαση με θέμα: «Παροχή υψηλού επιπέδου φροντίδας με περιορισμένους πόρους. Το παράδειγμα της αντιμυκητιασικής θεραπείας» Εισηγητής: Συμεών Μεταλλίδης Λοιμωξιολόγος Α’ Παθολογική Κλινική Γ.Ν.Θ. ΑΧΕΠΑ – Λέκτορας Παθολογίας Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης)

Ερωτήσεις-Απαντήσεις

Μεσημβρινή Διακοπή

Απογευματινή Συνεδρία 17.30-20.30 Προεδρείο: Δέσποινα Μακριδάκη, Ευριπίδης Περλαντίδης Στρογγυλό Τραπέζι: «Προμήθειες Φαρμάκων: Το νέο τοπίο»

17.30-17.50:

Χρήστος Γιάνναρης (Πρόεδρος Ε.Π.Υ.) «Η Επιτροπή Προμηθειών Υγείας ως εργαλείο ορθολογικής διαχείρισης των διαθέσιμων πόρων στο Ε.Σ.Υ.»

17.50-18.10:

Βασίλης Κοντοζαμάνης (Διοικητής 1ης ΥΠΕ) «Ο ρόλος των Υ.ΠΕ. στο νέο τοπίο της Νοσοκομειακής Φαρμακευτικής Περίθαλψης»

18.10-18.30:

Κωνσταντίνος Φρουζής (Πρόεδρος ΣΦΕΕ) «Τα καινοτόμα φάρμακα ως μοχλός μείωσης της φαρμακευτικής δαπάνης»

18.30-18.50:

Διάλειμμα

18.50-19.10:

Δημήτριος Δέμος (Πρόεδρος ΠΕΦ) «Γενόσημα φάρμακα, αξιόπιστη παράμετρος στη μείωση της φαρμακευτικής δαπάνης»

19.10-19.30:

Όλγα Οικονόμου (Νοσοκομειακός Φαρμακοποιός ΕΣΥ, Διοικήτρια ΓΝΑ «Σισμανόγλειο – Αμαλία Φλέμιγκ») «Η αξία των Θεραπευτικών Πρωτοκόλλων»

19.30-19.50:

Ευγενία Κανελλοπούλου (Φαρμακοποιός, Αντιπρόεδρος Ε.Π.Υ.) «Η συμβολή των Νοσοκομειακών Φαρμακοποιών στην απεικόνιση των πραγματικών αναγκών»

19.50-20.30:

Συμπεράσματα, ερωτήσεις – απαντήσεις, συζήτηση

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

Κυριακή 17 Νοεμβρίου 2013

09.30-11.00:

Σύνοψη κυριότερων σημείων του 6ου Συνεδρίου της Π.Ε.Φ.Ν.Ι. Σκέψεις αναφορικά με τη βελτίωση της κατάστασης στα Νοσοκομειακά Φαρμακεία – Ανοικτή συζήτηση

11.00:

Λήξη εργασιών Συνεδρίου

Οργανωτική Επιτροπή:

Δ.Σ. Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοποιών Νοσηλευτικών Ιδρυμάτων (Π.Ε.Φ.Ν.Ι.)

Πρόεδρος:

Δέσποινα Μακριδάκη

Αντιπρόεδρος:

Κατερίνα Σπυριδάκη

Γενικός Γραμματέας:

Βασίλης Γούλας

Οργ. Γραμματέας:

Βασιλική Αγγελοπούλου

Ταμίας:

Ουρανία Τοδούλου

Αναπληρωτής Ταμίας:

Δήμητρα Γεννηματά

Μέλη:

Ελένη Ρηνάκη, Σταυρούλα Ευσταθίου, Μαρίνος Πετρόγγονας

Ευχαριστούμε τους χορηγούς:

Pfizer Novartis Astellas Glaxo Teva Leo Gilead Vianex Amgen AstraZeneca Elpen ΜSD Baxter Unipharma

Novonordisk Roche Fresenius-Kabi Pharmathen Bayer Takeda Demo Bristol-Myers Squibb Cooper

Vocate Boehringer Ing. Medhel Hellas - Balu Vioser Janssen-Cilag Pharmazac

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.



6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

Χαιρετισμός της Προέδρου της Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

Αγαπητοί συνάδελφοι κυρίες και κύριοι ομι- λητές, αγαπητοί φίλοι και συνεργάτες, κυρί- ες και κύριοι, Εκ μέρους του διοικητικού συμβουλίου της Π.Ε.Φ.Ν.Ι. θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για την παρουσία σας σε αυτήν την εκδήλωση και να σας καλωσορίσω στα Ιωάννινα. Εύ- χομαι καταρχάς το Συνέδριό μας να δώσει στον καθένα από εμάς τη δυνατότητα να αντιληφθεί αφενός τη συνολική διάσταση της Νοσοκομειακής Φαρμακευτικής και αφετέρου των υφιστάμενων προβλημάτων στο νοσοκομειακό περιβάλλον σήμερα, αλλά και να προ- τείνει –μέσα από τον εποικοδομητικό διάλογο στον οποίο προσδοκούμε– λύσεις εφικτές και ρεαλιστικές για τη βελτίω- ση των συνθηκών εργασίας στα φαρμακευτικά τμήματα των δημόσιων νοσοκομείων. Οι προσκεκλημένοι ομιλητές, που μας κάνουν την τιμή να συμμετέχουν, και όλοι οι αγαπητοί συνάδελφοι που θα παρακολουθήσουν τις επόμενες ημέρες τις εργασίες του Συνεδρίου θα μοιραστούν τις σχετικές γνώ- σεις και εμπειρίες τους, ώστε να δρομολογήσουμε όλοι μαζί τις επόμενες δράσεις και εξελίξεις για τον κλάδο μας. Ξεκινώντας θα ήθελα να πω λίγα λόγια για τη θέση και τις αρμοδιότητες του Νοσοκομειακού Φαρμακοποιού σήμερα, χωρίς να κουράσω τους συναδέλφους, ώστε παράλληλα να «μπουν στο θέμα» και οι λοιποί παρευρισκόμενοι.

Στα 124 νοσοκομεία της χώρας μας υπηρετούν μόλις 220 Νοσοκομειακοί Φαρμακοποιοί (1/172 κλίνες βάσει των οργανισμών του 2012), ενώ σε 25 νοσοκομεία δεν υπάρχει φαρμακοποιός. Εξ αυτών μόνον 10 Νοσοκομειακά Φαρμα- κεία έχουν Άδεια Λειτουργίας, κυρίως λόγω ανεπάρκειας των εγκαταστάσεων και κωλυμάτων με τις εμπλεκόμενες αρμόδιες υπηρεσίες.

Ο Νοσοκομειακός Φαρμακοποιός σήμερα ασχολείται με τα πάντα, θα πρέπει όμως να έχουμε στο μυαλό μας ότι η Νοσοκομειακή Φαρμακευτική είναι η επιστήμη που εκτός των άλλων ασχολείται με την προμήθεια, τη φύλαξη, την παραγωγή και τη διάθεση φαρμάκων.

Είναι επίσης η επιστήμη η οποία ελέγχει το «έργο» της θε- ραπευτικής παρέμβασης, τα δοσολογικά σχήματα, ενώ πα- ράλληλα καταγράφει την αποτελεσματικότητα και τις πιθα- νές ανεπιθύμητες ενέργειες των φαρμάκων.

Ο επιστημονικός, οργανωτικός και διαχειριστικός ρόλος του Νοσοκομειακού Φαρμακοποιού αναδεικνύεται σή- μερα ουσιαστικότερος από ποτέ στην παρακολούθηση, αξιολόγηση και διασφάλιση της ορθής χρήσης των φαρμά- κων, στις διαδικασίες προμήθειας-διαχείρισης και διανομής τους, στον έλεγχο της συνταγογραφίας με σκοπό την κα- θιέρωση ορθής, ασφαλούς, ωφέλιμης αλλά και οικονομικά συμφέρουσας φαρμακευτικής πολιτικής για τους ασθενείς και τα νοσηλευτικά ιδρύματα.

Η συμβολή του φαρμακοποιού στην πληροφόρηση του λοιπού προσωπικού του νοσοκομείου σχετικά με το φάρ-

νοσοκομείου σχετικά με το φάρ- μακο και τη χρήση του, τη

μακο και τη χρήση του, τη Συμβουλευτική προς τον ασθενή, την εφαρμογή υπηρεσιών Κλινικής Φαρμακευτικής, όπου είναι εφικτό, με την παράλληλη λειτουργία εργαστηρίων βάσει συγκεκριμένων προδιαγραφών (Φαρ- μακοτεχνικών σκευασμάτων, Ραδιοφαρ- μάκων, εργαστηρίου Φαρμακοκινητικής, λειτουργία Κεντρικής Μονάδας Διάλυσης Κυτταροστατικών Φαρμάκων, λειτουργία Μονάδας Παρασκευής Διαλυμάτων εντερι- κής και παρεντερικής Διατροφής) είναι καί- ρια και αναντικατάστατη. Επομένως η έννοια της διασφάλισης ποιότητας φαρμα- κευτικών προϊόντων και υπηρεσιών στο σύγχρονο Νοσο- κομειακό Φαρμακείο είναι πολύπλευρη και περιλαμβάνει διαδικασίες από την προμήθεια των φαρμάκων έως την εκπαίδευση του ιατρονοσηλευτικού προσωπικού και του προσωπικού του Φαρμακείου, τη συμμετοχή στις αρμόδιες Επιτροπές του Νοσοκομείου υπεύθυνων για τη θέσπιση και εφαρμογή της πολιτικής και των διαδικασιών (π.χ. Επιτρο- πή Φαρμάκων και Φαρμακοεπαγρύπνησης, θεραπευτικών πρωτοκόλλων, Λοιμώξεων, θρέψης, Διαχείρισης πόνου, Δι- ασφάλισης ποιότητας κ.ά.) και την ενεργό συμμετοχή στη διεξαγωγή κλινικών μελετών. Παρά τη δραματική υποστελέχωση των κρατικών φαρμακεί- ων, είναι εμφανής η υπερπροσπάθεια που καταβάλλει ο κλά- δος μας για τη στήριξη των πόρων και της αξιοπιστίας του Ε.Σ.Υ., διατηρώντας το υψηλό επίπεδο των παρεχόμενων φαρμακευτικών υπηρεσιών, ενώ ταυτόχρονα συμμετέχουμε έμπρακτα στη μεγάλη μείωση των δαπανών για το φάρμακο στα δημόσια νοσοκομεία.

Οι αρμοδιότητες και γενικά ο ρόλος του Νοσοκομειακού Φαρμακοποιού στο Ε.Σ.Υ. καθορίζεται από το παρωχημένο πια ΠΔ 108/93, ενώ με το νόμο Ν. 2519/21-8-97 (ΦΕΚ 165 Α') έχουν συσταθεί διαβαθμισμένες θέσεις Νοσοκομειακών Φαρμακοποιών Ε.Σ.Υ. στα δημόσια νοσοκομεία. Βέβαια –παρά τις καταγεγραμμένες ανάγκες και τις προσπάθειες που έχουν γίνει από την πλευρά μας– εκκρεμεί για χρόνια (>6) το Π.Δ. που θα ρυθμίζει θέματα προσλήψεων, πλή- ρωσης θέσεων, προσόντων και βαθμολογικής εξέλιξης. Ως εκ τούτου έχει παγώσει κάθε πρόσληψη νέων φαρμακο- ποιών ή εξέλιξη των υπηρετούντων.

Τις ασφυκτικές συνθήκες εργασίας χειροτερεύει το γεγονός ότι οι ελάχιστοι υπηρετούντες φαρμακοποιοί υποχρεώνο- νται συστηματικά από τις διοικήσεις των νοσοκομείων τους να απασχολούνται συχνά αποκλειστικά με λογιστικά, γραμ- ματειακά και διάφορα άλλα διοικητικής φύσης καθήκοντα (Esynet, Agora, Adam, Διενέργεια Διαγωνισμών, be24).

Παράλληλα λόγω της έλλειψης προσωπικού υπάρχει ελάχι- στη δυνατότητα επιμόρφωσής μας.

Καταγράφεται λοιπόν στην παρούσα φάση επαγγελματι- κή και οικονομική απαξίωση.

Το μεγάλο κύμα συνταξιοδοτήσεων στον ευρύτερο δημό-

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

σιο τομέα και η μη πρόσληψη νέου προσωπικού, σε συνδυ- ασμό με τη σημαντική αύξηση στα περιστατικά που προ- στρέχουν στα δημόσια νοσοκομεία λόγω της οικονομικής κρίσης, δημιουργεί μεγάλη πίεση στο εναπομένον προσω- πικό για την κάλυψη των καθημερινών αναγκών των ασθε- νών, ενώ παράλληλα οι προϋπολογισμοί των Νοσοκομείων του Ε.Σ.Υ. συρρικνώνονται διαρκώς. Το τελευταίο διάστημα με παρεμβάσεις της Π.Ε.Φ.Ν.Ι. υπήρξαν δύο θετικές εξελίξεις που αφορούν την έλλειψη προσωπικού και το προεδρικό διάταγμα 108/93 (νομοθετικού πλαισίου που να καθορίζει τη λειτουργία του Νοσοκομειακού Φαρμακείου). Όπως γνωρίζετε, καταφέραμε –με παρεμβάσεις της Π.Ε.Φ.Ν.Ι.– να εξαιρεθούν της διαθεσιμότητας οι Νοσοκο- μειακοί Φαρμακοποιοί και δεν χάθηκε καμία θέση εργασί- ας. Είναι δε σε εξέλιξη η τοποθέτηση νέων επικουρικών φαρ- μακοποιών σε νοσοκομεία όλων των ΥΠΕ (σε αντικατάσταση όσων είχαν λήξει οι συμβάσεις εργασίας). Επιπρόσθετα, έχει πλέον συσταθεί η αρμόδια Επιτροπή Επε- ξεργασίας, στην οποία συμμετέχουν 6 Νοσοκομειακοί Φαρ- μακοποιοί, για το πάγιο αίτημά μας για την αναθεώρηση του ΠΔ 108/93 και την εναρμόνισή του με τα Ευρωπαϊκά Πρότυπα. Παρότι οι διαβουλεύσεις είναι σε αρχικό στάδιο (έχουν πραγματοποιηθεί μόνο 2 συνεδριάσεις), δέσμευση της Π.Ε.Φ.Ν.Ι. αποτελεί η ταχύτερη κατά το δυνατόν ολοκλήρωση της διαδικασίας στα δεδομένα που καλύπτουν τον κλάδο μας. Μέσα από τέτοιες προσπάθειες ευελπιστούμε ότι θα επιλυ- θούν νομοθετικά και άλλα σημαντικά ζητήματα που έχουν προκύψει μετά την ψήφιση του ενιαίου μισθολογίου, το οποίο αγνοώντας το υπάρχον βαθμολογικό σύστημα των Νοσοκομειακών Φαρμακοποιών, που αντιστοιχεί στο Ιατρι- κό, δεν περιλαμβάνει καμία σχετική πρόβλεψη, με συνέπεια

να υπάρχει η απόλυτη σύγχυση

των βαθμών αναφορικά με

την αποζημίωση των υπαλλήλων! Ανήκουμε στην Ιατρική Υπηρεσία. Επομένως μένει να κα- θοριστεί και νομικά αν ασκούμε κλινικό έργο, συμμετέχουμε υπεύθυνα στην άσκηση των υπηρεσιών υγείας απέναντι στο ασθενή, και δεν θεωρούμαστε νομικώς απλοί διαχειριστές ενός ακόμα υλικού. Και άμεσα να ακολουθήσει η τελική ρύθμιση αντίστοιχα για το μισθολογικό, τη διαδικασία προσλήψεων, και τη βαθμολογική εξέλιξή μας. Φυσικά το γεγονός ότι δεν οδηγήθηκαν οι Νοσοκομειακοί Φαρμακοποιοί σε διαθεσιμότητα στα νοσοκομεία που αλλά- ζουν χαρακτήρα είναι θετικότατο, εντούτοις και οι νέες διευ- ρυμένες δομές (συγκροτήματα νοσοκομείων) θα πρέπει να υποστηριχθούν συνολικά. Πρώτο μέλημα είναι να αποκτή- σουν σαφή οργανογράμματα και να συνεχισθεί η προσπά- θεια κάλυψης των αναγκών των προσερχόμενων ασθενών, νοσηλευόμενων και εξωτερικών, με παράλληλη καταγραφή των καταναλώσεων στη βάση της ορθολογικοποίησης των αιτημάτων, γεγονός που αποτελεί πραγματική και «μνημονι- ακή» υποχρέωση των νοσοκομείων του Ε.Σ.Υ.

Ανάλογα με τις οικονομικές δυνατότητες και το προσωπικό στο φαρμακείο του κάθε νοσοκομείου, οι Νοσοκομειακοί Φαρμακοποιοί προσπαθούν εντατικά και για τη διευκόλυν- ση στην προσβασιμότητα στην αναγκαία φαρμακευτική

αγωγή και για τους εξωτερικούς ασθενείς, με τη λειτουργία των απογευματινών φαρμακείων στα δημόσια νοσοκομεία, χορηγώντας στους χρονίως πάσχοντες τα απαραίτητα φάρ- μακα υψηλού κόστους και στους οροθετικούς αντιρετροϊκά φάρμακα σε διευρυμένο ωράριο, κατόπιν ραντεβού. Το μέ- τρο αυτό ανακουφίζει τον ίδιο τον πάσχοντα και τους συγγε- νείς του από την αγωνία εύρεσης του φαρμάκου, τον πρωινό συνωστισμό και την ανάγκη για λήψη αδειών από την εργα- σία τους, ενώ επισημαίνεται ότι οι περισσότεροι συνάδελφοι «βάζουν πλάτη» για την ολοήμερη λειτουργία καθ’υπέρβαση του ωραρίου τους για την εξυπηρέτηση των ασθενών και με πολύμηνες οφειλές στις σχετικές αποζημιώσεις… Νέες θετικές εξελίξεις προσβλέπουμε και σχετικά με την ει- δικότητα της Νοσοκομειακής Φαρμακευτικής και την εξει- δίκευση της Κλινικής Φαρμακευτικής, καθώς στη χώρα μας έγινε πρόσφατα η τιμή να προσκληθεί για να συμμετέχει στο «κεντρικό σώμα» των 10 ευρωπαϊκών κρατών που θα προ- χωρήσουν στον κοινό σχεδιασμό για τη ειδικότητα της Νο- σοκομειακής Φαρμακευτικής σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Αυτό αποτελεί μια καλή συγκυρία για αλλαγή σελίδας στην Ελλά- δα, ώστε να λάβει η ειδικότητα το χαρακτήρα που πρέπει να έχει και να αποτελεί ουσιαστικό εφόδιο των φαρμακοποιών στην επιτέλεση του καθημερινού τους έργου. Στο όραμα του κλάδου για το μέλλον περιλαμβάνεται και η περαιτέρω ανάπτυξη των Εργαστηρίων που ενδέχεται να ανήκουν στο Νοσοκομειακό Φαρμακείο, καθώς πλέον οι ορ- γανωμένες Κεντρικές Μονάδες Διάλυσης και το Εργαστήριο Φαρμακοκινητικής αποτελεί αναγκαιότητα για το σύγχρονο νοσοκομειακό περιβάλλον. Αυτονόητη προϋπόθεση αποτε- λεί η στελέχωση από κατάλληλα εκπαιδευμένο επιστημονικό και βοηθητικό προσωπικό, αλλά και η εξασφάλιση των ανα- γκαίων υλικοτεχνικών υποδομών, ώστε πραγματικά να περά- σουμε στην επόμενη σελίδα… Με το δεδομένο ότι πλέον στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες ο ρόλος του Νοσοκομειακού Φαρμακοποιού έχει αναγνωρισθεί ως κομβικός και αναντικατάστατος και ανα- πτύσσονται ειδικές ομάδες μελέτης και αξιολόγησης, π.χ. για βιοτεχνολογικά προϊόντα ή μικρές μονάδες παραγωγής σκευασμάτων σε νοσοκομεία, αντιλαμβανόμαστε όλοι πόσο δρόμο πρέπει να διανύσουμε και με πόσο γρήγορα βήματα πρέπει να προχωράμε για να βρεθούμε σε συγκρίσιμο και ανταγωνιστικό επίπεδο. Καθώς η οικονομική κρίση που ταλαιπωρεί την πατρίδα μας ανέδειξε και την υφιστάμενη κρίση αξιών της κοινωνίας μας και παρόλα αυτά η ανθρωπιά και οι αντοχές όλων μας δο- κιμάστηκαν και δοκιμάζονται ακόμη και τα Νοσοκομειακά Φαρμακεία άντεξαν την πίεση, όλοι καταλαβαίνουμε ότι με τη συνδρομή της Πολιτείας, τη μεταξύ μας συνεργασία και ένα ρεαλιστικό και δημιουργικό σχεδιασμό δράσεων μπορούμε να ελπίζουμε σε καλύτερες μέρες. Από τη μεριά μας, είμαστε εδώ, μάχιμοι στις επάλξεις για να το προσπαθήσουμε!!! Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας και εύχομαι σε όλους καλή συνέχεια, υγεία και δύναμη!

Δέσποινα Μακριδάκη

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

Παρουσίαση του συνεδρίου

Παρουσίαση του συνεδρίου Στις 14-17 Νοεμβρίου 2013 στην πόλη

Στις 14-17 Νοεμβρίου 2013 στην πόλη των Ιωαννίνων πραγματοποιήθηκε το 6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Νοσοκο- μειακών Φαρμακοποιών. Το συνέδριο αυτό, το οποίο διορ- γανώνεται κάθε χρόνο, έχει καθιερωθεί όχι μόνο ως σημείο συνάντησης των νοσοκομειακών φαρμακοποιών, αλλά και ως σημείο επεξεργασίας θεμάτων που αφορούν τον κλάδο υγείας εν γένει. Το εν λόγω Συνέδριο τελούσε υπό την αιγί- δα του Υπουργείου Υγείας και είχε την έγκριση του Ε.Ο.Φ., καθώς και του Σ.Φ.Ε.Ε. Η συμμετοχή των συναδέλφων ήταν η μαζικότερη των τε- λευταίων ετών. Εξέχοντα στελέχη του επιστημονικού και πολιτικού χώρου τίμησαν το Συνέδριό μας με την παρου- σία τους. Σημαντικότατη επίσης ήταν η ηθική και η υλική συμβολή των φαρμακευτικών εταιρειών που δραστηριο- ποιούνται στο νοσοκομειακό περιβάλλον. Τρία στρογγυλά τραπέζια και αρκετές ομιλίες κράτησαν αμείωτο το ενδιαφέρον των συνέδρων και τις 3 ημέρες διε- ξαγωγής του Συνεδρίου. Την 1η ημέρα, κατά την έναρξη του συνεδρίου, αναγνώ- στηκαν χαιρετισμοί του υφυπουργού Υγείας κου Α. Μπέ- ζα, του προέδρου του Π.Φ.Σ. κου Κ. Θεοδοσιάδη και του προέδρου της EAHP R. Frontini, ενώ την επίσημη έναρξη των εργασιών κήρυξε ο αντιπεριφερειάρχης Ηπείρου, συ- νάδελφος φαρμακοποιός, κος Νικ. Κάτσιος. Στη συνέχεια, ο συνάδελφος Λ. Τζίμης παρουσίασε στοι-

χεία από τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική στην Ευρώπη, ενώ η πρόεδρος της Π.Ε.Φ.Ν.Ι. Δέσποινα Μακριδάκη ανα- φέρθηκε στην ελληνική πραγματικότητα. Η 2η ημέρα ξεκίνησε με το πρώτο στρογγυλό τραπέζι με θέμα: «Ποιότητα στις Υπηρεσίες Υγείας- Ευαισθητοποίη- ση των Λειτουργών Υγείας» (E.B.P.). Από τον Καθηγητή Γενικής Ιατρικής και Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας του Πανεπιστημίου Κρήτης, κο Χρ. Λιο- νή, τονίστηκε η σημασία της αξιολόγησης των υπηρεσιών Π.Φ.Υ. ιδιαίτερα σε περιόδους οικονομικής κρίσης. Σήμερα στο σχετικό σχεδιασμό, η αξιολόγηση αυτή είναι επίκαιρη και αναγκαία όσο ποτέ. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο ρόλο των επαγγελματιών υγείας στη διαμόρφωση δεικτών ποιότητας και ασφάλειας, καθώς επίσης και στην καταγραφή και αξιολόγηση της υφι- στάμενης κατάστασης αλλά και στη λήψη αποφάσεων, στη διεξαγωγή συμπερασμάτων χρήσιμων για τη βελτίωση της απόδοσης και της ικανοποίησης του ασθενή. Από τους ομιλητές Β. Αγγελοπούλου, Α. Τατσιώνη και Β. Γούλα αναπτύχθηκε ο ρόλος της επιστημονικής πληροφο- ρίας στην καθημερινότητα του νοσοκομειακού φαρμακο- ποιού, η εφαρμογή της ιατρικής που βασίζεται σε ενδείξεις κατά την καθημερινή νοσοκομειακή πρακτική και η φαρ- μακευτική πρακτική βάσει κριτηρίων (E.B.P.). Το θέμα ολοκληρώθηκε με τις εισηγήσεις εκπροσώπων συλλόγων χρονίως πασχόντων, οι οποίοι μέσω των προ- σωπικών τους εμπειριών υπογράμμισαν τη σημασία της συμμετοχής του ασθενή στη λήψη της κλινικής απόφασης. Στο κλείσιμο του τραπεζιού έγινε παρουσίαση της νέας δι- αδικτυακής πύλης «UNIVADIS», η οποία αποτελεί μια ηλε- κτρονική πλατφόρμα έγκυρης ιατρικής και φαρμακευτικής πληροφόρησης αποκλειστικά για επαγγελματίες υγείας. Στην απογευματινή συνεδρία, η οικονομολόγος της ΕΣΔΥ κα Α. Μπαλασοπούλου, μέσα από μια διαδραστική συζή- τηση με το ακροατήριο, ανέπτυξε τη σπουδαιότητα της χρηστής «Διαχείρισης του χρόνου και του ανθρώπινου δυναμικού στο Νοσοκομειακό Φαρμακείο». Και τα δύο κεφάλαια που διαπραγματεύθηκε είναι σημαντικά γιατί, ο μεν άνθρωπος είναι η κύρια παραγωγική δύναμη, ο δε χρό- νος πεπερασμένο μέγεθος που εξαντλείται και δεν μπορείς να το επαναφέρεις. Όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς οφείλουν να εργάζονται με τέτοιο τρόπο, ώστε να παρέχουν το βέλ- τιστο σε ασφάλεια και ποιότητα αποτέλεσμα, στοχεύοντας

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

πάντα στο επίκεντρο που είναι ο ασθενής. Η κατανομή έρ- γου, οι αρμοδιότητες, οι διακριτές διεργασίες είναι τα βασι- κά εργαλεία μέσα στο χώρο του νοσοκομειακού φαρμακεί- ου που συμβάλλουν προς αυτή την κατεύθυνση.

Ακολούθως ο λέκτορας Παθολογίας - Λοιμωξιολόγος κος Π. Παναγόπουλος, παρουσιάζοντας τις «Νεώτερες εξελί- ξεις και Κατευθυντήριες Οδηγίες για τη θεραπεία της HIV λοίμωξης», αναφέρθηκε στις σύγχρονες ανάγκες του κλινι- κού γιατρού και του νοσοκομειακού φαρμακοποιού, τονί- ζοντας μεταξύ άλλων ότι σε συνθήκες οικονομικής κρίσης, η εύρυθμη λειτουργία των συστημάτων υγείας απαιτεί άρ- τια ενημέρωση, επικοινωνία και άριστη συνεργασία όλων των επιστημόνων υγείας. Τα συστήματα υγείας οφείλουν να εξασφαλίζουν την ισότιμη και άμεση πρόσβαση όλων των ασθενών σε ποιοτικές υπηρεσίες.

Η επίδραση του Μνημονίου στο Σύστημα Υγείας αποτέλε- σε το βασικό άξονα ανάπτυξης του θέματος του πρωινού στρογγυλού τραπεζιού της 3ης ημέρας: «Φαρμακοοικο- νομία και Δημόσια Υγεία». Ο οικονομολόγος της Υγείας, ερευνητής της ΕΣΔΥ, κος Κ. Αθανασάκης αναφέρθηκε στο ανωτέρω θέμα, αναλύοντας τις επιπτώσεις της δημοσιο- νομικής προσαρμογής σε βασικούς τομείς της υγείας: α) στην αγορά του φαρμάκου (θετική λίστα, νοσοκομειακή δαπάνη, κλειστοί προϋπολογισμοί), β) στον ΕΟΠΥΥ (συ- νταγογραφικά πρωτόκολλα, διαγνωστικές εξετάσεις, ΚΕΝ/ DRG’S), γ) στα Δημόσια Νοσοκομεία (συγχωνεύσεις, περιο- ρισμός προϋπολογισμών, εκθέσεις αξιολόγησης).

Από τις ομιλήτριες κες Ρ. Τοδούλου και Σ. Βούλγαρη έγινε αναφορά σε μοντέλα οικονομικής αξιολόγησης (π.χ. κό- στος αποτελεσματικότητας) και δόθηκαν χαρακτηριστικά παραδείγματα από ανάλογα συστήματα υγείας άλλων ευ- ρωπαϊκών χωρών (μιας προηγμένης, της Ολλανδίας, και μιας σε περιβάλλον μνημονίου, το παράδειγμα της Πορτο- γαλίας).

Στην ενότητα «Από την αρχική ιδέα, τα δεδομένα και το σχεδιασμό, στην πραγματοποίηση μιας επιστημονικής εργασίας», οι συνάδελφοι Λ. Τζίμης και Μ. Πετρόγγονας παρουσίασαν τις οδηγίες και τη μεθοδολογία για την εκπό- νηση εργασιών, με σκοπό την προφορική ή με poster πα- ρουσίασή τους σε συνέδρια. Συγκεκριμένα, περιγράφηκαν αναλυτικά τα μέρη που πρέπει να περιέχει μια περίληψη εργασίας, δόθηκαν στοιχεία για τη συγγραφή της, ενώ επι- σημάνθηκαν και σημεία που χρειάζονται προσοχή από το

που χρειάζονται προσοχή από το συγγραφέα. Έγινε αναφορά στα

συγγραφέα. Έγινε αναφορά στα εργαλεία που μπορούν να χρησιμοποιηθούν και δόθηκαν οδηγίες για τη δημιουργία ενός Poster ή μιας παρουσίασης σε PowerPoint.

Η παρουσίαση είχε σκοπό να βοηθηθούν οι ακροατές στην προσπάθειά τους για εκπόνηση εργασιών που να ικανο- ποιούν τις απαιτήσεις και να δύνανται να παρουσιαστούν σε εθνικά ή διεθνή Συνέδρια, καθώς και να ενθαρρυνθούν προς αυτή την κατεύθυνση.

Μια ενδιαφέρουσα μελέτη που διεξήχθη στο Πανεπιστημι- ακό Νοσοκομείο «12 de Octubre» στη Μαδρίτη παρουσία- σε ο λέκτορας της Παθολογίας - Λοιμωξιολογίας κ. Συμεών Μεταλλίδης στο θέμα: «Παροχή υψηλού επιπέδου φρο- ντίδας με περιορισμένους πόρους. Το παράδειγμα της αντιμυκητιασικής θεραπείας». Η μελέτη αυτή κατέδειξε ότι η σύσταση και μόνο μιας διεπιστημονικής επιτροπής, με συμβουλευτικό χαρακτήρα, παρακολούθησης των εν- δονοσοκομειακών λοιμώξεων (στο παράδειγμα καντινται- μίες), κατάφερε σε διάστημα 12 μηνών, να μειώσει το κό- στος της φαρμακευτικής δαπάνης διατηρώντας την υψηλή ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Κατά τη μεσημβρινή διακοπή, πραγματοποιήθηκε τακτική Γενική Συνέλευση του Συλλόγου μας, όπου έγινε διοικητι- κός και οικονομικός απολογισμός του πρώτου εξαμήνου του νέου Δ.Σ., καθώς και ενημέρωση για τα τρέχοντα θέμα- τα και ανταλλαγή απόψεων.



6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

Η μέρα ολοκληρώθηκε με το τρίτο στρογγυλό τραπέζι του συνεδρίου με θέμα: «Προμήθειες Φαρμάκων: Το νέο τοπίο».

Αίσθηση προκάλεσε η απουσία της ηγεσίας της Επιτροπής Προμηθειών Υγείας.

Στην αξιοπιστία του ελληνικού γενόσημου φαρμάκου και στη συμβολή του στη μείωση της φαρμακευτικής δαπάνης αναφέρθηκε ο πρόεδρος της Π.Ε.Φ. κος Δ. Δέμος. Στην ίδια γραμμή της μείωσης της φαρμακευτικής δαπάνης με μο- χλό τα καινοτόμα φάρμακα, κινήθηκε και ο πρόεδρος του Σ.Φ.Ε.Ε. κος Κ. Φρουζής.

Αναπτύσσοντας τη θεωρία της εφαρμογής των θεραπευ- τικών πρωτοκόλλων, η Διοικήτρια του ΓΝΑ «Σισμανό- γλειο- Αμαλία Φλέμιγκ» συνάδελφος νοσοκομειακή φαρ- μακοποιός κα Ο. Οικονόμου, υπογράμμισε την «Αξία των Θεραπευτικών Πρωτοκόλλων» ως εργαλεία αντιμετώπισης της υπέρμετρης συνταγογράφησης, μείωσης της φαρμα- κευτικής δαπάνης και της ασφαλούς ιατροφαρμακευτικής φροντίδας.

Ο Διοικητής της 1ης Υγειονομικής Περιφέρειας κος Β. Κο- ντοζαμάνης παρουσίασε το «Ρόλο των Υ.ΠΕ. στο νέο τοπίο της νοσοκομειακής φαρμακευτικής περίθαλψης». Ιδιαίτε- ρη μνεία έκανε στο ρόλο του νοσοκομειακού φαρμακοποι- ού στην παροχή ολοκληρωμένης φροντίδας υγείας στους ασθενείς που προσέρχονται στα δημόσια νοσοκομεία και στον ουσιαστικό έλεγχο της φαρμακευτικής δαπάνης.

Η ηγεσία του Υπουργείου Υγείας εκπροσω- πήθηκε από τον σύμβουλο του Υπουργού Υγείας, συνάδελφο φαρμακοποιό κ. Χαρά- λαμπο Καραθάνο, ο οποίος μεταξύ άλλων, μετέφερε τη δέσμευση του Υπουργείου για υλοποίηση πάγιων θεσμικών αιτημάτων της Π.Ε.Φ.Ν.Ι. και αναβάθμιση του ρόλου του νοσοκομειακού φαρμακοποιού.

Επιμέλεια: Δέσποινα Μακριδάκη - Κατερίνα Σπυριδάκη

Επιστημονικές εργασίες (Posters)

Για πρώτη φορά, στο πλαίσιο του Συνεδρίου μας, συνάδελφοι συμμετείχαν με επιστημονικές εργασίες υπό μορφή αναρτη- μένων ανακοινώσεων (posters), περιλήψεις των οποίων ακολουθούν στη συνέχεια.

Τίτλος: Λάθη συνταγογράφησης στις συνταγές πρόνοιας στο Γενικό Νοσοκομείο Χανίων

Μ. Πετρόγγονας, Ε. Ρηνάκη, Α.Τ. Ουζούνοφ, Λ. Τζίμης, Φαρμακευτικό Τμήμα, Γ.Ν. Χανίων «Άγιος Γεώργιος»

ΣΚΟΠΟΣ: Η καταγραφή και η καταμέτρηση 4 κατηγοριών συνταγογραφικών λαθών: λάθος ένδειξη, αναγραφή δόσης, υπερδοσολογία και λάθη που σχετίζονται με την ειδικότητα ή μη του συνταγογράφου ιατρού. Επιπλέον η σύγκρισή τους, όπου ήταν δυνατό, μεταξύ της μέσης μηνιαίας συνταγογράφησης για τα έτη 1995 και 2013.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Δείγμα: 768 συνταγές με 1655 εμπορικά σκευάσματα που χορηγήθηκαν σε 471 εξωτερικούς, προ- νοιακούς ασθενείς. Στο 80,5% των συνταγών υπήρχε ένα τουλάχιστον λάθος, με την ακόλουθη κατανομή: 19,5% λάθος ένδειξη, 43,9% μη αναγραφή της δόσης, 0,7% υπερδοσολογία και 26,8% λάθη σχετικά με την ειδικότητα ή μη του ιατρού. Μεταξύ μηνιαί- ας συνταγογράφησης το 2013 και 1995 στατιστικώς σημαντικά αυξημένα (p<0.05) ήταν: το πλήθος των συνταγών, το πλήθος των σκευασμάτων και το μηνιαίο πλήθος των ασθενών (υπέρ των δεικτών του 2013).

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Η συνεργασία συνταγογράφων ιατρών και φαρμακοποιών σε συνδυασμό με την επέκταση του συ- στήματος ηλεκτρονικής συνταγογράφησης και στους προνοιακούς ασθενείς αποτελούν αναγκαία και ικανή συνθήκη για την παροχή ποιοτικής φαρμακευτικής φροντίδας σε αυτήν την κατηγορία των ασθενών.

Επιμέλεια της περίληψης: Βασιλική Αγγελοπούλου

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

Τίτλος: Αλληλεπιδράσεις κουμαρινικών αντιπηκτικών με φάρμακα και τρόφιμα

Αντωνία Κώτσιου, Χριστίνα Τεσσερρομάτη, Αρεταίειο Νοσοκομείο και Εργαστήριο Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή Πα- νεπιστημίου Αθηνών

ΣΚΟΠΟΣ: Η επίπτωση της συγχορήγησης κουμαρινικών με φάρμακα και τρόφιμα στην τιμή του INR (International Normalized Ratio)

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ:

 

Φάρμακα:

i.

που αυξάνουν τη δράση των αντιπηκτικών: αντιβιοτικά (σιπροφλοξασίνη κ.ά.), καρδιολογικά (διλτιαζέμη κ.ά.), ΜΣΑΦ (πιροξικάμη κ.ά.), φάρμακα ΚΝΣ (οινόπνευμα κ.ά.), αντιόξινα (σιμετιδίνη κ.ά.), διάφορα (αναβολικά στερεοειδή).

ii.

που ελαττώνουν τη δράση των αντιπηκτικών: αντιβιοτικά (ριφαμπικίνη κ.ά.).

Τρόφιμα:

i. που αυξάνουν τη δράση των αντιπηκτικών: ιχθυέλαια, μάνγκο, σταφύλια κ.ά.

ii. που ελαττώνουν τη δράση των αντιπηκτικών: αβοκάντο, κουνουπίδι κ.ά.

Η ημερήσια λήψη βιταμίνης Κ από τρόφιμα πρέπει να είναι σταθερή.

Επιμέλεια της περίληψης: Βασιλική Αγγελοπούλου

Τίτλος: «Θεραπευτικές προσεγγίσεις ασθενών που πάσχουν από Μείζονα Μεσογειακή Αναιμία σε Γενικά Νο- σοκομεία της Δυτικής Ελλάδας»

Β. Γούλας, Κ. Τζωρτζοπούλου, Φ. Αναγνωστόπουλος, Ι. Σπηλιώτης, Μ. Σκουρολιάκου

Η μείζονα βήτα θαλασσαιμία ή αναιμία του Cooley είναι μια σοβαρή κληρονομική ασθένεια που εμφανίζεται με υψηλή συχνότητα στην Ελλάδα και τις άλλες μεσογειακές χώρες και οφείλεται στην ανωμαλία έκφρασης ενός γονιδίου που είναι υπεύθυνο για τη διαταραχή στο ρυθμό σύνθεσης της αιμοσφαιρίνης. Είναι η ομόζυγη μορφή της β-μεσογειακής αναιμίας που εμφανίζεται στην παιδική ηλικία. Τα βρέφη στην αρχή εμφανίζονται φυσιολογικά, αλλά από την ηλικία των 6-9 μηνών αναπτύσσουν ελαττωματική ερυθροποίηση με αναιμία και άλλες συναφείς σοβαρές εκδηλώσεις. Δεν υπάρχει ειδική θεραπεία. Η συμβατική αντιμετώπιση της ασθένειας βασίζεται σε τακτικές μεταγγίσεις ερυθρών αιμοσφαιρίων με συνεχή αποσιδήρωση, σπληνεκτομή και την πρόληψη ή θεραπεία των σχετικών προβλημάτων που μπορεί να προκύψουν. Στην Ελλάδα είναι η πρώτη κληρονομική νόσος σε συχνότητα, από την οποία υποφέρουν περίπου 3.200 Έλληνες, ενώ οι φορείς της ασθένειας φθάνουν το 8% του πληθυσμού (και σε ορισμένες περιπτώσεις το 20%). Το πρόγραμμα που εφαρμόζεται έχει μειώσει τον αριθμό των παιδιών που γεννιούνται με μεσογειακή αναιμία από 200 σε προηγούμενα έτη σε 5 ανά έτος. Σήμερα υπάρχουν 180 ασθενείς στη Μονάδα Μεσογειακής Αναιμίας στο Πανεπιστημιακό Νοσοκο- μείο της Πάτρας και 20 στη Νοσηλευτική μονάδα Αγρινίου του Γενικού Νοσοκομείου Αιτωλοακαρνανίας. Σύγχρονες μέθοδοι μετάγγισης, η θεραπεία συνδυασμού και η χρήση των σύγχρονων συσκευών και ιατρικού εξοπλισμού έχουν βελτιώσει σημαντικά την ποιότητα ζωής αυτών των ασθενών. Στην εργασία παρουσιάζονται τα στοιχεία της τελευταίας δεκαετίας από το Γενικό Νοσοκομείο Αγρινίου και η σύγκρισή τους με άλλα νοσοκομεία στη Δυτική Ελλάδα. Επίσης παρουσιάζονται τα αποτελέσματα που εξάγονται από ένα ερωτη- ματολόγιο, που εκτός από την καταγραφή δημογραφικών παραγόντων, σχετίζεται με την ποιότητα ζωής των ασθενών αλλά και το πώς αυτοί βιώνουν την ποιότητα ζωής τους. Στην εν λόγω έρευνα συμμετείχαν 102 πάσχοντες, οι οποίοι χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες, ανάλογα με τη μέθοδο αποσιδήρωσης (δεφεριοξαμίνη, δεφεριπρόνη, δεφερασιρόξη). Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι ασθενείς που έκαναν αποσιδήρωση με από του στόματος χορήγηση δεφερασιρόξης μία φορά την ημέρα πλεονεκτούσαν ως προς την ποιότητα ζωής σε σχέση με τις υπόλοιπες θεραπείες.

Επιμέλεια της περίληψης: Βασίλης Γούλας

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

Τίτλος: «Το φαινόμενο “BURNOUT” στους εργαζομένους των Φαρμακευτικών Τμημάτων στα Δημόσια Ελληνικά Νοσοκομεία»

Β. Γούλας, Γ. Καμούσης, κ. Κουράκη

Η επαγγελματική εξουθένωση έχει περιγραφεί ως ένα σύνδρομο σωματικής και ψυχικής εξάντλησης που αναπτύσ- σεται σε όσους έρχονται σε επαγγελματική σχέση με άλλους ανθρώπους. Είναι ένας δείκτης φθοράς των αξιών, της αξιοπρέπειας, του πνεύματος και της θέλησης του εργαζομένου. Στην παγκόσμια βιβλιογραφία αναφέρεται ότι η παραπάνω διαδικασία αναπτύσσεται βαθμιαία και συνεχώς, βάζοντας τον εργαζόμενο σε ένα σπιράλ, από το οποίο είναι δύσκολο να ξεφύγει. Έχει επίσης παρατηρηθεί ότι η εργασία χωρίς προκλήσεις και η υποαπασχόληση δεν επιτρέπει στους εργαζομένους να νιώθουν παραγωγικοί και σημαντικοί στη δουλειά τους, γεγονός που μπορεί το ίδιο εύκολα να οδηγήσει σε επαγγελ- ματική εξουθένωση. Σκοπός της εργασίας είναι η μελέτη των παραγόντων που συμβάλλουν στην ανάπτυξη του φαινομένου της επαγγελ- ματικής εξουθένωσης στους εργαζομένους στα φαρμακευτικά τμήματα των δημοσίων νοσοκομείων και η σύγκριση με τους υπόλοιπους λειτουργούς υγείας. Χρησιμοποιήθηκαν ερωτηματολόγια που εξετάζουν δημογραφικές παραμέτρους. Κυρίως όμως έχει γίνει χρήση του ερωτηματολογίου καταγραφής επαγγελματικής εξουθένωσης της Maslach, το οποίο έχει χρησιμοποιηθεί στις περισ- σότερες έρευνες που επιδιώκουν να μελετήσουν τους παράγοντες που συμβάλλουν στην ανάπτυξη αυτού του φαινο- μένου. Τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν ότι παράγοντες, όπως το περιβάλλον και οι αντίξοες συνθήκες της εργασίας, η άκαμπτη και αυταρχική διοίκηση, η έλλειψη ψυχολογικής υποστήριξης στο χώρο εργασίας, όπως επίσης και προσωπι- κοί παράγοντες, όπως η ηλικία, το φύλο, η οικογενειακή κατάσταση, η θέση που κατέχει ο εργαζόμενος στο νοσοκομείο κ.λπ., φαίνεται να παίζουν ιδιαίτερο ρόλο στην εμφάνιση του φαινομένου της επαγγελματικής εξουθένωσης. Μάλιστα οι νοσοκομειακοί φαρμακοποιοί φαίνεται να βιώνουν μεγαλύτερη συναισθηματική εξουθένωση και απο- προσωποποίηση και λιγότερα προσωπικά επιτεύγματα, συγκριτικά με τους ιατρούς και το νοσηλευτικό προσωπικό.

Επιμέλεια της περίληψης: Βασίλης Γούλας

Η Πανελλήνια Ένωση Φαρμακοποιών Νοσηλευτικών Ιδρυμάτων ευχαριστεί θερμά τις Φαρμακευτικές Εταιρείες που συμμετείχαν στην παραπάνω διοργάνωση, τόσο για την υλική όσο και για την ηθική υποστήριξή τους καθ' όλη τη διάρκεια της διεξαγωγής του 6ου Πανελλήνιου Συνεδρίου της Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

Επιδίωξη της Ένωσης είναι η συνεργασία αυτή να αποτελέσει την απαρχή πολλών άλλων τόσο υψηλού επιπέδου εκδηλώσεων με σκοπό όχι μόνο τη συνεχή εκπαίδευση και επιμόρφωση των νοσοκομειακών φαρμακοποιών, αλλά και την αλληλεπίδραση και από κοινού επεξεργασία θεμάτων που αφορούν όλους τους φορείς που εμπλέκονται στην παροχή υπηρεσιών υγείας.

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

Στιγμιότυπα από τις εργασίες του 6ου Πανελλήνιου Συνεδρίου στα Ιωάννινα

Συνεδρίου στα Ιωάννινα  Οκτώβριος - Νοέμβριος -
Συνεδρίου στα Ιωάννινα  Οκτώβριος - Νοέμβριος -
Συνεδρίου στα Ιωάννινα  Οκτώβριος - Νοέμβριος -
Συνεδρίου στα Ιωάννινα  Οκτώβριος - Νοέμβριος -
Συνεδρίου στα Ιωάννινα  Οκτώβριος - Νοέμβριος -
Συνεδρίου στα Ιωάννινα  Οκτώβριος - Νοέμβριος -
Συνεδρίου στα Ιωάννινα  Οκτώβριος - Νοέμβριος -



6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

Στιγμιότυπα από το επίσημο δείπνο του συνεδρίου

το επίσημο δείπνο του συνεδρίου 2 2 δελτίο νοσοκομειακής
το επίσημο δείπνο του συνεδρίου 2 2 δελτίο νοσοκομειακής
το επίσημο δείπνο του συνεδρίου 2 2 δελτίο νοσοκομειακής
το επίσημο δείπνο του συνεδρίου 2 2 δελτίο νοσοκομειακής
το επίσημο δείπνο του συνεδρίου 2 2 δελτίο νοσοκομειακής
το επίσημο δείπνο του συνεδρίου 2 2 δελτίο νοσοκομειακής
το επίσημο δείπνο του συνεδρίου 2 2 δελτίο νοσοκομειακής
το επίσημο δείπνο του συνεδρίου 2 2 δελτίο νοσοκομειακής
το επίσημο δείπνο του συνεδρίου 2 2 δελτίο νοσοκομειακής
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.

6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι.
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι. Φωτογραφίες: Κατερίνα Σπυριδάκη
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι. Φωτογραφίες: Κατερίνα Σπυριδάκη
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι. Φωτογραφίες: Κατερίνα Σπυριδάκη
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι. Φωτογραφίες: Κατερίνα Σπυριδάκη
6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Π.Ε.Φ.Ν.Ι. Φωτογραφίες: Κατερίνα Σπυριδάκη

Φωτογραφίες: Κατερίνα Σπυριδάκη

Φωτογραφίες: Κατερίνα Σπυριδάκη Οκτώβριος - Νοέμβριος -
Φωτογραφίες: Κατερίνα Σπυριδάκη Οκτώβριος - Νοέμβριος -
φαρμακοεπαγρύπνηση
φαρμακοεπαγρύπνηση
φαρμακοεπαγρύπνηση
φαρμακοεπαγρύπνηση
φαρμακοεπαγρύπνηση

φαρμακοεπαγρύπνηση

φαρμακοεπαγρύπνηση
φαρμακοεπαγρύπνηση
φαρμακοεπαγρύπνηση
φαρμακοεπαγρύπνηση
φαρμακοεπαγρύπνηση
φαρμακοεπαγρύπνηση Ημερίδα: «Στην εποχή της Φαρμακοεπαγρύπνησης»

Ημερίδα: «Στην εποχή της Φαρμακοεπαγρύπνησης»

Το μήνυμα του Ε.Ο.Φ.: Βοηθήστε να γίνουν τα φάρμακα πιο ασφαλή

Τη σημασία της ασφάλειας των φαρμάκων και τη νέα νομοθεσία για τη φαρμακοεπαγρύπνηση παρουσίασε ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (Ε.Ο.Φ.) σε εκπαιδευτική ημερίδα με θέμα: «Στην εποχή της Φαρμακοεπαγρύπνη- σης», που διοργάνωσε την Τετάρτη 18 Δεκεμβρίου 2013, στο πλαίσιο της δέσμευσής του για την προώθηση του θε- σμού της φαρμακοεπαγρύπνησης και την προάσπιση της δημόσιας υγείας.

Ο Ε.Ο.Φ. ζήτησε τη συνδρομή όλων των εμπλεκόμενων φορέων και των επαγγελματιών υγείας στην αναφορά των ανεπιθύμητων ενεργειών των φαρμάκων.

Φαρμακοεπαγρύπνηση είναι η συνεχής επιτήρηση της ασφάλειας των φαρμάκων και η λήψη μέτρων για την προάσπιση της δημόσιας υγείας.

Με αφορμή τη νέα νομοθεσία για αυστηρότερη μετεγκρι- τική επιτήρηση και επαγρύπνηση, ο Ε.Ο.Φ. –ως αρμόδια αρχή για το σύστημα Φαρμακοεπαγρύπνησης στην Ελ- λάδα– και πιο συγκεκριμένα το Τμήμα Ανεπιθύμητων

Ενεργειών (Τ.Α.Ε.) του Οργανισμού και η Επιτροπή Φαρ- μακοεπαγρύπνησης (Ε.ΦΑΡ.), ενημέρωσαν και υπενθύμι- σαν στους επαγγελματίες υγείας τη μεγάλη σημασία της παρακολούθησης της ασφάλειας των φαρμάκων με την αναφορά των ανεπιθύμητων ενεργειών μέσω της Κίτρινης Κάρτας.

Στην ημερίδα παρουσιάστηκαν οι δραστηριότητες Φαρ- μακοεπαγρύπνησης, στις οποίες συμμετέχει ο Ε.Ο.Φ. σε εθνικό, ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο, και ενημερώ- θηκαν οι συμμετέχοντες για τις αλλαγές στην ευρωπαϊκή νομοθεσία, με την οποία υπάρχει ήδη πλήρης εναρμόνι- ση της εθνικής, συμπεριλαμβανομένων και των θεμάτων φαρμακοεπαγρύπνησης.

Οι κύριες αλλαγές που προκύπτουν από τη νομοθεσία σε ό,τι αφορά την Κίτρινη Κάρτα, η οποία είναι το μέσο ανα- φοράς ανεπιθύμητων ενεργειών φαρμάκων, είναι:

Να αναφέρονται, εκτός από τις νέες, και οι ήδη γνωστές και καταγεγραμμένες ανεπιθύμητες ενέργειες, προκει-

φαρμακοεπαγρύπνηση
φαρμακοεπαγρύπνηση
φαρμακοεπαγρύπνηση
φαρμακοεπαγρύπνηση
φαρμακοεπαγρύπνηση
φαρμακοεπαγρύπνηση

φαρμακοεπαγρύπνηση

φαρμακοεπαγρύπνηση
φαρμακοεπαγρύπνηση
φαρμακοεπαγρύπνηση
φαρμακοεπαγρύπνηση
φαρμακοεπαγρύπνηση

μένου να τροποποιούνται αναλόγως τα στοιχεία που συ- νοδεύουν τις οδηγίες χρήσης των φαρμάκων.

Οι καταναλωτές (ασθενείς, συγγενείς) μπορούν να ανα- φέρουν απευθείας στις ρυθμιστικές αρχές (Ε.Ο.Φ.) πιθα- νές ανεπιθύμητες ενέργειες, ακόμη και αν δεν συνοδεύ- ονται από ιατρική επιβεβαίωση.

Τα φάρμακα υπό συμπληρωματική παρακολούθηση θα παρακολουθούνται με ιδιαίτερη προσοχή από τις ευρω- παϊκές ρυθμιστικές αρχές με τη σήμανση:

«Το φάρμακο αυτό τελεί υπό συμπληρωματική παρακολού- θηση»

Το μαύρο σύμβολο (αντεστραμμένο μαύρο τρίγωνο) θα εμφανίζεται στις πληροφορίες προϊόντος για τα φάρμα- κα που τελούν υπό στενή συμπληρωματική παρακολού- θηση, με στόχο την καταγραφή αναφορών για πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες.

Ο Πρόεδρος του Ε.Ο.Φ. κ. Δημήτριος Λιτζέρης τόνισε ότι «στόχος μας είναι το μήνυμα για την αναφορά των ανεπιθύμητων ενεργειών να φτάσει στον ιατρικό κόσμο και σε όλους τους επαγ- γελματίες υγείας και να υπάρξει μεγαλύτερη ανταπόκριση στη χρήση της Κίτρινης Κάρτας. Με αφορμή τη νέα νομοθεσία και την τάση στην Ε.Ε. για αυστηρότερη επιτήρηση, θα συνεχίσουμε την προώθηση του θεσμού στους εμπλεκόμενους φορείς».

Οι ομιλητές τόνισαν το θέμα της υποαναφοράς ανεπιθύ- μητων ενεργειών στην Ελλάδα και κάλεσαν τους εμπλε- κομένους να αυξήσουν τη χρήση της Κίτρινης Κάρτας.

Στην ημερίδα μίλησαν από την Επιτροπή Φαρμακοεπαγρύ- πνησης, ο Πρόεδρος κ. Γεώργιος Παπαθεοδωρίδης (Ανα- πληρωτής Καθηγητής Παθολογίας-Γαστρεντερολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών) και ο κ. Παύλος Σακκάς (Αναπλη- ρωτής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών).

Από τον Ε.Ο.Φ. μίλησαν τα στελέχη κα Ευγενία Φούζα (Αναπληρώτρια Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Φαρμακευ- τικών Μελετών και Έρευνας) και από το Τμήμα Ανεπιθύ- μητων Ενεργειών του Ε.Ο.Φ. ο κ. Γεώργιος Αϊσλάιτνερ, ο κ. Λεωνίδας Κληρονόμος και η κα Αγνή Κάπου.

Η ημερίδα πραγματοποιήθηκε στην Αίθουσα Πολλαπλών Χρήσεων «Γ. Καββαδία - Στ. Καζάζη» του Ε.Ο.Φ. με τη συμ- μετοχή των αρμόδιων εκπροσώπων από φορείς, συλλό- γους, οργανισμούς και ΥΠΕ, ενώ ανάλογη ενημέρωση και σύντομη εκπαίδευση πραγματοποιήθηκε αντίστοιχα και

πραγματοποιήθηκε αντίστοιχα και Συνάδελφοι Νοσοκομειακοί
πραγματοποιήθηκε αντίστοιχα και Συνάδελφοι Νοσοκομειακοί

Συνάδελφοι Νοσοκομειακοί Φαρμακοποιοί στην ημερίδα του ΕΟΦ για τη "Φαρμακοεπαγρύπνηση"

στους εργαζομένους του Ε.Ο.Φ.

Ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων θα συνεχίσει την ενη- μέρωση των φορέων με τη διοργάνωση ενημερωτικών συναντήσεων για την ευαισθητοποίηση και ενημέρωσή τους, στο πλαίσιο της ενίσχυσης του θεσμού της Φαρμα- κοεπαγρύπνησης.

φαρμακοεπαγρύπνηση
φαρμακοεπαγρύπνηση
φαρμακοεπαγρύπνηση
φαρμακοεπαγρύπνηση
φαρμακοεπαγρύπνηση

φαρμακοεπαγρύπνηση

φαρμακοεπαγρύπνηση
φαρμακοεπαγρύπνηση
φαρμακοεπαγρύπνηση
φαρμακοεπαγρύπνηση
φαρμακοεπαγρύπνηση
φαρμακοεπαγρύπνηση 2 6 δελτίο νοσοκομειακής φαρμακευτικής
χρηστικός οδηγός διαδικασιών του νοσοκομειακού φαρμακείου
χρηστικός οδηγός διαδικασιών του νοσοκομειακού φαρμακείου
χρηστικός οδηγός διαδικασιών του νοσοκομειακού φαρμακείου
χρηστικός οδηγός διαδικασιών του νοσοκομειακού φαρμακείου
χρηστικός οδηγός διαδικασιών του νοσοκομειακού φαρμακείου
χρηστικός οδηγός διαδικασιών του νοσοκομειακού φαρμακείου

χρηστικός οδηγός διαδικασιών

του νοσοκομειακού φαρμακείου

χρηστικός οδηγός διαδικασιών του νοσοκομειακού φαρμακείου
χρηστικός οδηγός διαδικασιών του νοσοκομειακού φαρμακείου
χρηστικός οδηγός διαδικασιών του νοσοκομειακού φαρμακείου
χρηστικός οδηγός διαδικασιών του νοσοκομειακού φαρμακείου
του νοσοκομειακού φαρμακείου Διαδικασία καταστροφής

Διαδικασία καταστροφής ληξιπρόθεσμων

Για την καταστροφή ληξιπρόθεσμου φαρμακευτικού υλι- κού, η οποία θα πρέπει να διενεργείται ετησίως, πρέπει να ακολουθείται η εξής διαδικασία:

Απαιτούνται τα παρακάτω έγγραφα:

1) Έγκριση ετήσιας απογραφής Φαρμακευτι- κού Τμήματος από το Δ.Σ. του νοσοκομείου.

2) Πρακτικό καταμέτρησης ληξιπρόθεσμων και αλλοιωμένων ειδών, το οποίο συμπε- ριλαμβάνεται ως ξεχωριστό έγγραφο στην απογραφή.

3) Πράξη Διοικητή για τον ορισμό της Επιτρο- πής Απογραφής.

4) Πράξη Διοικητή για τον ορισμό της Επιτρο- πής Καταστροφής.

5) Σύμβαση Ε.Σ.Δ.Ν.Α για την παραλαβή του προς καταστροφή φαρμακευτικού υλικού ή άλλης ιδιωτικής εταιρείας που αναλαμβάνει τη διεκπεραίωση της καταστροφής των παραπάνω ειδών.

Τα

Σ.Ε.Υ.Υ.Π, προκειμένου να οριστεί ο Επιθεωρητής ο οποί- ος θα πρέπει να παραστεί στην καταστροφή.

Την ημέρα που ορίζεται από τον Επιθεωρητή η κατα- στροφή, παρουσία του, καταμετρώνται τα είδη και συ- ντάσσεται από την Επιτροπή Καταστροφής το Πρωτό- κολλο Καταστροφής (του οποίου η μορφή ορίζεται στα Έντυπα που απαιτούνται για το Φαρμακευτικό Τμήμα) σε τέσσερα αντίτυπα. Στο Πρωτόκολλο Καταστροφής ανα- γράφεται η εμπορική ονομασία του είδους, η ποσότητα, η ημερομηνία λήξης και η αιτιολογία καταστροφής του (π.χ. υπόλοιπο συσκευασίας, αλλοιωμένο, κατεστραμμέ- νο κ.λπ.).

Στη συνέχεια το Πρωτόκολλο Καταστροφής υπογράφε- ται από την Επιτροπή Καταστροφής, τον Επιθεωρητή, τον διευθυντή του Φαρμακευτικού Τμήματος και τον Δ/ κο διευθυντή.

Σε δεύτερο χρόνο, συντάσσεται από τον Επιθεωρητή η έκθεσή του, η οποία αποστέλλεται στους αρμόδιους.

έγγραφα

αυτά

θα

πρέπει

να

αποσταλούν

στο

Επιμέλεια: Ρούλα Ευσταθίου

Διευθύντρια Φ.Τ. Γ.Ν. Ελευσίνας « Θριάσιο»

επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα

επιστημονικές εργασίες - άρθρα

επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα
Παπανικολοπούλου Αμαλία Κλινικός Φαρμακοποιός Msc Τμήμα
Παπανικολοπούλου Αμαλία
Κλινικός Φαρμακοποιός Msc
Τμήμα Φαρμακολογίας – Ιατρικό Κέντρο Αθηνών

Ηπατοτοξικότητα από φάρμακα

Εισαγωγή

Πάνω από 900 φάρμακα, τοξίνες και βότανα έχουν ενοχοποι- ηθεί ότι προκαλούν βλάβη στο ήπαρ. Τα φάρμακα αποτελούν το 20-40% των περιπτώσεων κεραυνοβόλου ηπατικής ανε- πάρκειας, ενώ η ιογενής ηπατίτιδα και η χολική απόφραξη είναι οι πιο κοινές, μη φαρμακευτικές αιτίες ηπατικής βλάβης.

Παράγοντες κινδύνου

Εθνικότητα: Κάποιες εθνικότητες είναι πιο επιρρεπείς να εμφανίσουν τοξικότητα, π.χ. ισπανόφωνοι και κάτοικοι της Καραϊβικής με την ισονιαζίδη.

Ηλικία: Οι ηλικιωμένοι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο λόγω μειωμένης ηπατικής κάθαρσης, πολυφαρμακίας, ηπατική αιματική ροή και ηπατικό παρέγχυμα.

Φύλο: Πιο συχνά εμφανίζεται στις γυναίκες.

Ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ.

Χρόνια ηπατική νόσος: Ασθενείς με προϋπάρχουσα ηπα- τική νόσο (HBV, HCV) μπορεί να είναι πιο επιρρεπείς, αλλά αυτό ποικίλλει.

Γενετικοί παράγοντες: Γενετικές διαφορές στο κυτόχρω- μα P450 μπορεί να οδηγήσουν σε Ç συγκεντρώσεις κά- ποιων ηπατοτοξικών φαρμάκων. Ιδιοσυγκρασιακές αντι- δράσεις μπορεί επίσης να συμβούν.

Συννοσηρότητες: π.χ. HIV, σακχαρώδης διαβήτης, κακή θρεπτική κατάσταση.

Φαρμακοτεχνική μορφή: Μακράς δράσης σκευάσματα μπορεί να προκαλέσουν μεγαλύτερη βλάβη από τα αντί- στοιχα βραχείας δράσης.

Άμεση ηπατοτοξικότητα του φαρμάκου (δράση στο μι- τοχόνδριο, ενεργοί μεταβολίτες).

επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα

επιστημονικές εργασίες - άρθρα

επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα

Κατηγορίες ηπατοτοξικότητας

Προβλεπόμενη αντίδραση: Εξαρτάται από τη δόση του φαρμάκου, είναι πιο συχνή από τη μη προβλεπόμενη αντί- δραση και έχει μικρό λανθάνοντα χρόνο έναρξης (μερικές ημέρες) από τη λήψη του φαρμάκου. Είναι αποτέλεσμα άμεσης τοξικότητας του φαρμάκου ή των μεταβολιτών του και μπορεί να αναπαραχθεί σε ζωικά μοντέλα. Κλασικό πα-

ράδειγμα αποτελεί η παρακεταμόλη.

Μη προβλεπόμενη (ιδιοσυγκρασιακή): Μπορεί να εξαρ- τάται ή όχι από τη δόση του φαρμάκου, δεν είναι συχνή και εμφανίζεται σε διαφόρους χρόνους από τη λήψη του φαρμάκου (από 1 εβδομάδα έως 1 χρόνο). Μπορεί να προ- κληθεί από τα περισσότερα ηπατοτοξικά φάρμακα (π.χ. amoxicillin, clavulanic acid). Είναι χρήσιμο ένα καλό ιστο- ρικό λήψης φαρμάκων τους τελευταίους μήνες.

 

Ανοσολογικού vs μη ανοσολογικού τύπου

 

Ανοσολογικού τύπου Αλλεργική αντίδραση

Μη ανοσολογικού τύπου Μη αλλεργική αντίδραση

Λανθάνοντας χρόνος

1 - 6 εβδομάδες

1 μήνας - 1 χρόνος

Πυρετός, εξάνθημα, ηωσινοφιλία

ΝΑΙ

ΣΠΑΝΙΑ

Επανεμφάνιση ηπατικής βλάβης με την επαναχορήγηση του φαρμάκου

ΝΑΙ

ΣΠΑΝΙΑ

Δοσοεξαρτώμενη

ΟΧΙ

ΙΣΩΣ

Κλινικά χαρακτηριστικά

Α) Ηπατίτιδα (ηπατοκυτταρική): Αποτέλεσμα της νέκρωσης ή της απόπτωσης των ηπατοκυττάρων είναι η αύξηση των τρανσαμινασών. Συνήθως η βλάβη αυτή συνοδεύει την οξεία ηπατική ανεπάρκεια.

ALT > 3ULN & ALT / ALP > 5

Β) Χολόσταση: Πρόκειται για αποτέλεσμα αναστολής μετα- φοράς της χολής ή των χολικών αλάτων (π.χ. κυκλοσπορί- νη) ή βλάβης των ενδοηπατικών χοληφόρων αγωγών είτε άμεσα από το φάρμακο ή τους μεταβολίτες του είτε έμμεσα μέσω κάποιας ανοσολογικής απάντησης.

ALP > 2ULN & ALT / ALP < 2

Γ) Μεικτή βλάβη (ηπατίτιδα/χολόσταση): Συνδυασμός οξεί- ας ηπατίτιδας και χολόστασης.

ALT > 3ULN & ALP > 2ULN & ALT / ALP > 2 και <5

Δ) Διάφοροι τύποι ηπατοτοξικότητας: κοκκιώματα, ίνωση, νεοπλάσματα, στεατοηπατίτιδα και αγγειακές βλάβες.

Παρακολούθηση

Οι ασθενείς αναφέρουν μη ειδικά συμπτώματα που μπο- ρεί να παρουσιάστηκαν μετά την έναρξη ενός φαρμάκου (ναυτία, έμετος, κόπωση, αδιαθεσία, φαγούρα, κοιλιακός πόνος). Χρειάζεται παρακολούθηση των ηπατικών ενζύμων για τα φάρμακα με εμφανή ηπατοτοξικότητα (λεφλουνο- μίδη, μεθοτρεξάτη, βαλπροϊκό) και διακοπή του ύποπτου φαρμάκου.

Θεραπεία

Η θεραπεία είναι κυρίως υποστηρικτική των συμπτωμάτων. Μόνο για την ηπατοτοξικότητα προκαλούμενη από παρα- κεταμόλη χρησιμοποιείται το ειδικό αντίδοτο Ν-ακετυλο- κυστεΐνη.



επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα

επιστημονικές εργασίες - άρθρα

επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα
επιστημονικές εργασίες - άρθρα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΒΛΑΒΗ

ΕΙΔΟΣ

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ

ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ

Ανοσολογικού τύπου (αλλεργική)

allopurinol, diclofenac, dihydralazine, gemander, halothane, methyldopa, minocycline, nevirapine, phenytoine, propylthiouracil, trovafloxacin

Μη ανοσολογικού τύπου

acarbose, amiodarone, bosentan, dantrolene, diclofenac, disulfiram, felbamate, flutamide, HAART, statins, isoniazide, ketoconazole, labetalol, leflunomide, methotrexate, nefazodone, nevirapine, nicotinic acid, paracetamol, pemoline, pyrazinamide, rifampicin, tacrine, tolcapone, troglitazone, sodium valproate, ximelagatran, zafirlukast, zileutin

ΧΟΛΟΣΤΑΣΗ /

Ανοσολογικού τύπου (αλλεργική)

α-ΜΕΑ, amitriptilline, amoxicillin/clavulanic acid, carbamazepine chlorpromazine, cotrimoxazole, erythromycin, phenobarbital, sulfonamides, sulindac, τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά

ΜΕΙΚΤΗ ΒΛΑΒΗ

Μη ανοσολογικού τύπου

αντισυλληπτικά, αναβολικά στεροειδή, azathioprine, cyclosporine, estrogens, terbinafine

ΙΝΩΣΗ / ΚΙΡΡΩΣΗ

 

methotrexate

ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΑ

Ανοσολογικού τύπου (αλλεργική)

allopurinol, amoxicillin/clavulanic acid, carbamazepine, hydralazine, methyldopa, penicillamine, phenylbutazone, phenytoin, procainamide, quinidine, sylfonamides

ΜΙΚΡΟΑΓΓΕΙΑΚΗ ΣΤΕΑΤΩΣΗ

 

nucleoside reverse transcriptase inhibitors, , sodium valproate

ΝΕΟΠΛΑΣΜΑΤΑ

Αδένωμα

αναβολικά στεροειδή, αντισυλληπτικά

Αγγειοσάρκωμα

αναβολικά στεροειδή

Χολαγγειοκαρκίνωμα

αναβολικά στεροειδή

Ηπατοκυτταρικό καρκίνωμα

αναβολικά στεροειδή, danazol

ΜΗ ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ

 

amiodarone, tamoxifen, αντιψυχωσικά λόγω αντίστασης στην ινσουλίνη

ΣΤΕΑΤΟΗΠΑΤΙΤΙΔΑ

ΦΩΣΦΟΛΙΠΙΔΩΣΗ

Μη ανοσολογικού τύπου

amiodarone

ΑΓΓΕΙΑΚΕΣ ΒΛΑΒΕΣ

Budd-Chiari

αντισυλληπτικά

Peiliosis Hepatis

αναβολικά στεροειδή, αντισυλληπτικά, azathioprine

Ίνωση περιφλεβοειδών κυττάρων

methotrexate, vit. Α

Φλεβο-αποφρακτική νόσος

busulfan, cyclophosphamide

Φάρμακα με έντονα γράμματα: Συχνή βιβλιογραφική αναφορά

Βιβλιογραφία:

1. Ν. Kaplowitz, Drug-Induced Liver Injury. Clin Inf Diseases 2004;38(2):44-8.

2. M.Ghabril, N. Chalasani, E. Bjornsson, Drug-Induced Liver Injury: a clinical update. Curr Opin Gastroenterol 2010;26(3):222-226

3. www.gastro.ucsd.edu/

/DrugInducedLiverInjury

συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια

συνέδρια - σεμινάρια

συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια

Συνέδριο Κλινικής Φαρμακευτικής (ESCP)

Πράγα, 16-18 Οκτωβρίου 2013

(ESCP) Πράγα, 16-18 Οκτωβρίου 2013 Το 42ο συμπόσιο της Ευρωπαϊκής

Το 42ο συμπόσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Κλινικών Φαρ- μακοποιών πραγματοποιήθηκε στην Πράγα στις 16-18 Οκτωβρίου 2013. Το θέμα που απασχόλησε το συνέδριο ήταν η εφαρμο- γή της Κλινικής Φαρμακευτικής στην εκπαίδευση, στην έρευνα και στη διαχείριση του κινδύνου της φαρμακο- θεραπείας. Είναι η 3η ετήσια συνάντηση που λαμβάνει χώρα στην πρωτεύουσα της Τσέχικης Δημοκρατίας, στην καρδιά της Ευρώπης.

Οι Τσέχοι έχουν πλούσια παράδοση στην εκπαίδευση της Κλινικής Φαρμακευτικής, τόσο σε προπτυχιακό όσο και σε μεταπτυχιακό επίπεδο με την εκπόνηση PhD μελετών και προγράμματα συνεχιζόμενης επιμόρφωσης και εξει- δικευμένης εκπαίδευσης στην κλινική φαρμακευτική. Υπάρχουν δύο επαγγελματικές ενώσεις κλινικών φαρμα- κοποιών στην Τσεχία. Η παλαιότερη αποτελεί το τμήμα της Κλινικής Φαρμακευτικής του συλλόγου Φαρμακευτι- κής των Τσέχων (με δραστηριότητα περισσότερη από 30 έτη). Η δεύτερη επαγγελματική ένωση είναι νεότερη και δραστηριοποιείται τα τελευταία δύο έτη. Οι βασικές συνεδριάσεις του συμποσίου ήταν οργανωμέ- νες γύρω από τρεις άξονες:

1. Η ανταλλαγή εμπειριών από την εφαρμογή της πρακτι- κής και των μεθόδων της Κλινικής Φαρμακευτικής τόσο σε νοσοκομειακό επίπεδο όσο και στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, στην Αυστραλία και στην Ευρώπη.

2. Προσεγγίσεις σε εξατομικευμένη φαρμακευτική θερα- πεία σε ασθενείς που έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνι- σης ανεπιθύμητων ενεργειών (κυρίως σε ηλικιωμένους ασθενείς που τους χορηγούνται πολλά φάρμακα, σε ψυ- χιατρικούς ασθενείς και σε ογκολογικούς ασθενείς που υποφέρουν από πόνο). Εφαρμογή των γνώσεων της κλι- νικής φαρμακολογίας και της φαρμακογενετικής.

3. Ευρωπαϊκές προοπτικές και στρατηγικές για μελλοντική βελτίωση και εξέλιξη της εκπαίδευσης, της έρευνας και της διαχείρισης των υπηρεσιών της Κλινικής Φαρμακευ- τικής. Το ζήτημα που τίθεται στη σύγχρονη εποχή είναι η αύξηση του αριθμού των ασθενών, κυρίως των ηλι- κιωμένων, με πολλαπλές ασθένειες και πολύπλοκες και ακριβές φαρμακευτικές αγωγές, σε ένα περιβάλλον πε- ριορισμένων οικονομικών πόρων των υπηρεσιών υγεί-

ας, στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Η πρόκληση αυτή αντιμετωπίζεται προσφέροντας τις υπηρεσίες Κλινικής Φαρμακευτικής σε ασθενείς υψηλού ρίσκου, οι οποίοι θα ωφεληθούν πολύ περισσότερο από τις παρεμβάσεις του κλινικού φαρμακοποιού. Επιβάλλεται μια στρατηγική επιλογής αυτών των ασθενών.

Παράλληλα παρουσιάστηκαν διαλέξεις που αφορούσαν εξειδικευμένα θέματα φαρμακοθεραπείας ειδικού ενδια- φέροντος, τα οποία οργανώθηκαν υπό την επίβλεψη των ειδικών ομάδων που έχουν δημιουργηθεί στο πλαίσιο της ESCP ένωσης (SIGs-Special Interest Groups).

Την Πέμπτη 17 Οκτωβρίου παρουσιάστηκε διάλεξη από τον Κυριάκο Στυλιανίδη, κλινικό φαρμακοποιό από την Κύπρο, με θέμα τη διαχείριση του πόνου σε ογκολογικούς ασθενείς και τις τελευταίες εξελίξεις στην αντιμετώπιση του πόνου σύμφωνα με τις πρόσφατες κλινικές οδηγίες. Έγινε αναφορά σε καινοτόμα φάρμακα και καινοτόμες μορφές χορήγησης της φεντανύλης.

Μία δεύτερη διάλεξη με θέμα ειδικού ενδιαφέροντος αφορούσε τη θεραπεία του καρκίνου του μαστού. Έγινε αναφορά σε θέματα χημειοθεραπείας, ενδοκρινολογικής θεραπείας, υποστηρικτικής θεραπείας και ψυχολογικής υποστήριξης στο μεταστατικό καρκίνο του μαστού. Η ομι- λία εστίασε σε καινοτόμα φάρμακα και κυρίως σε HER2(+) όγκους του μαστού (π.χ. pertuzumab, trastuzumab-DM1).

Την Παρασκευή 18 Οκτωβρίου διαλέξεις ειδικού ενδια- φέροντος αφορούσαν θέματα:

συμμόρφωσης των ασθενών με τη θεραπεία

συλλογής πληροφοριών για τη θεραπεία και εφαρμο- γή τους στην καθημερινή πρακτική

εφαρμογή των μεθόδων και της πρακτικής της Κλινι- κής Φαρμακευτικής στη φροντίδα των ηλικιωμένων με πολλά προβλήματα, όπως διαβήτη, υπέρταση, πόνο κ.ά.

Μία ακόμη ελληνική συμμετοχή στο συνέδριο ήταν της κλινικής φαρμακοποιού Μ. Σκουρολιάκου σε συνεργα- σία με τη διαιατολόγο Ν. Δελίκου-Βενέτου στο εργα- στηριακό σεμινάριο, που είχε ως θέμα την ολική παρε- ντερική σίτιση σε νεογνά και παιδιά. Παρουσιάστηκε ένα αυτοματοποιημένο πρόγραμμα, το οποίο λαμβάνοντας υπόψη πολλές παραμέτρους, όπως βάρος, ηλικία, κλινική



συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια

συνέδρια - σεμινάρια

συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια

κατάσταση, περιβαλλοντικές συνθήκες κ.λπ., ετοιμάζει το τελικό προϊόν παρεντερικής σίτισης έτοιμο για χορήγηση. Παράλληλα με τις ομιλίες έγινε παρουσίαση εργασιών σε μορφή poster στις ακόλουθες κατηγορίες θεμάτων:

Φαρμακευτική φροντίδα και εκπαίδευση σε φαρμα- κείο κοινότητας.

Φαρμακευτική φροντίδα και εκπαίδευση σε νοσοκο- μειακό φαρμακείο.

Φαρμακο-επιδημιολογία.

Φαρμακο-οικονομία.

Φαρμακοθεραπεία.

Δημόσια υγεία.

Έρευνα.

Φαρμακοκινητική – επίπεδα φαρμάκων στο αίμα.

Τέλος, ο στόχος του συμποσίου, ο οποίος και επιτεύχθη- κε, ήταν η δημιουργία μιας ανοιχτής πλατφόρμας ανταλ- λαγής εμπειριών και γνώσεων από την εφαρμογή της

και γνώσεων από την εφαρμογή της Κλινικής Φαρμακευτικής στην

Κλινικής Φαρμακευτικής στην πράξη και ενημέρωση των συνέδρων για την πρόοδο που έχει επιτευχθεί σε θέματα εκπαίδευσης, πρακτικής και διαχείρισης.

Επιμέλεια: Μαρία Κοτρώτσου Κλινικός Φαρμακοποιός Msc στο ΚΑΤ

Προσεχή συνέδρια στην Ελλάδα

Clinical Research Conference: «Κλινική έρευνα: Δυναμικός μοχλός ανάπτυξης για την Ελλάδα», 15 & 16 Ιανουαρίου 2014, Συνεδριακό Κέντρο της Εθνικής Ασφαλιστικής (Λεωφ. Συγγρού 103-105), Αθήνα

• 5η Διημερίδα Φαρμακοποιών: «Φαρμακείο: Επιχειρηματικότητα και Επικοινωνία Υγείας»,

25 και 26 Ιανουαρίου 2014, Αθήνα

• Φόρουμ Ηλεκτρονικής Υγείας e-Health, 12-14 Μαΐου 2014, Αθήνα

Προσεχή συνέδρια στο εξωτερικό

• EFGCP Annual Conference 2014: «Benefits and Risks of Research: How Do We Redress the Current Imbalance?», 28-29 January 2014, Brussels

• 1η Διεθνής Συνάντηση: «Σκέψεις στην Κλινική Ψυχιατρική και ψυχοφαρμακολογία»,

30 Ιανουαρίου - 1 Φεβρουαρίου 2014, Βουκουρέστι, Ρουμανία

• 19o Συνέδριο της EAHP, 26-28 Μαρτίου 2014, Βαρκελώνη

• International Society of Pharmacovigilance (ISOP): «Proactive Pharmacovigilance, Risk Management and Pharmacovigilance in the Era of Personalised Medicine», 3-4 April 2014, Zagreb, Croatia

• 19ο Διεθνές Φόρουμ για την Ποιότητα και την Ασφάλεια στη Φροντίδα Υγείας, 8-11 Απριλίου 2014, Παρίσι, Γαλλία

συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια

συνέδρια - σεμινάρια

συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια 9ο Πανελλήνιο Συνέδριο (ΕΣΔΥ) για τη διοίκηση,

9ο Πανελλήνιο Συνέδριο (ΕΣΔΥ) για τη διοίκηση, τα οικονομικά και τις πολιτικές υγείας

Αθήνα, 5-7 Δεκεμβρίου 2013

Η Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας διοργάνωσε το 9ο Πα-

νελλήνιο Συνέδριο για τη διοίκηση, τα οικονομικά και τις πολιτικές της υγείας, με θέμα «Εθνικό Σύστημα Υγείας: 30 χρόνια μετά». Το συνέδριο πραγματοποιήθηκε 5-7 Δεκεμ- βρίου 2013 στο ξενοδοχείο Hilton στην Αθήνα.

Η πρώτη συνεδρία αφορούσε την ηλεκτρονική υγεία και

τον ανασχεδιασμό των διαδικασιών στην υγεία. Η επιλο- γή αυτή πιθανότατα δεν ήταν τυχαία καθώς η Ελλάδα,

στο πλαίσιο της Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.), φιλοξενεί το ευρωπαϊκό forum για την ηλεκτρονική υγεία (eHealth) 12-14 Μαΐου 2014 στην Αθήνα.

Η Γενική Γραμματέας του υπουργείου Υγείας κ. Χ. Παπα-

νικολάου, ως πρώτη ομιλήτρια, τόνισε τη σημασία της διασυνδεσιμότητας των συστημάτων περίθαλψης εντός της Ε.Ε., ώστε οι πολίτες της να μπορούν να απολαμβά- νουν ενιαία περίθαλψη εντός και εκτός των συνόρων της χώρας προέλευσής τους. Ο ρόλος της ΗΔΙΚΑ σε αυτό το

πεδίο καθώς και η μέγιστη συνεισφορά της στην ανάπτυ- ξη, υλοποίηση και εφαρμογή του συστήματος ηλεκτρο- νικής συνταγογράφησης στη Ελλάδα αναδείχθηκαν από τον διευθύνοντα σύμβουλο της ΗΔΙΚΑ Α.Ε., κ. Χ. Χάλαρη. Ο ίδιος επισήμανε ότι η ενσωμάτωση των θεραπευτικών πρωτοκόλλων στην ηλεκτρονική συνταγογράφηση έχει ήδη πιλοτική εφαρμογή και αναμένεται άμεσα να ενσωμα- τωθεί για καθολική χρήση. Η άποψη των κλινικών ιατρών που εξέφρασε ο διευθυντής πνευμονολόγος και υπεύθυ- νος της μονάδας eHealth του νοσοκομείου «Σωτηρία» κ. Θ. Βοντετσιάνος ήταν περισσότερο επιφυλακτική, μια και το ίδιο το ιατρικό σώμα εμφανίζεται το ίδιο επιφυλακτικό και ενίοτε καχύποπτο απέναντι στις ηλεκτρονικές εφαρ- μογές, οι οποίες εκ του αποτελέσματος εμφανίζουν μει- ωμένη διεισδυτικότητα. Η παρέμβαση του προέδρου του ΕΟΠΥΥ εστίασε στη συνδρομή του ΕΟΠΥΥ στην εδραίωση της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης. Έφερε ωστόσο στη

συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια

συνέδρια - σεμινάρια

συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια

συνεδρία που αφορούσε στην ηλεκτρονική υγεία το δεδο- μένο ότι, παρά τις όποιες προόδους έχει φέρει η τεχνολο- γία στη συνταγογράφηση, οι ασθενείς εξακολουθούν να χρειάζεται να προσθέτουν φύλλα στα βιβλιάριά τους για να μπορεί να παρακολουθείται η εκτέλεση των συνταγών από τα φαρμακεία. Το δικό μας σχόλιο: μια «νεωτερική» άποψη για τον ηλεκτρονικό φάκελο ασθενούς στην Ελλά- δα της κρίσης τον 21ο αιώνα. Στη στρογγυλή τράπεζα με θέμα «Η αξία της πρόσλη- ψης», η εισήγηση της κ. Χ. Παπανικολάου δεν προσέθεσε πολλά σε αυτά που έχουν ήδη κατά καιρούς εξαγγελθεί από το υπουργείο υγείας για το θέμα, με τα περισσότερα από αυτά να παραμένουν στην πράξη στο επίπεδο της εξαγγελίας. Η έλλειψη μέριμνας και κονδυλίων για την προμήθεια εμβολίων για την κάλυψη των ανασφάλιστων παιδιών αποτελεί σημαντικό πειστήριο για την κρίση που έχει ανεμπόδιστα εισβάλει ακόμη και στο Εθνικό Πρό- γραμμα Εμβολιασμού. Η σημασία της έγκαιρης διάγνωσης του καρκίνου του δέρ- ματος σε σχέση με την εξέλιξη της νόσου αναπτύχθηκε από τον κ. Σ. Γρηγορίου, δερματολόγο - αφροδισιολόγο από το Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «ΑΤΤΙΚΟΝ». Η αξία της πρόληψης σε οικονομικούς όρους, όπως παρου- σιάστηκε με εμπειρικά δεδομένα από τον κ. Κ. Αθανασά- κη, επιστημονικό συνεργάτη της Εθνικής Σχολής Δημόσι- ας Υγείας (ΕΣΔΥ), ήταν περισσότερο διαφωτιστική για το έλλειμμα που παρουσιάζει η χώρα μας σε αυτό το πεδίο. Η τοποθέτηση του κ. Ι. Βαφειάδη, Αν. Γενικού Διευθυντή Σχε- διασμού και Ανάπτυξης του ΕΟΠΥΥ, εστίασε στον τρόπο με τον οποίο ο ΕΟΠΥΥ θεωρεί ότι καλύπτει προγράμματα πρόληψης, επισημαίνοντας την ανάγκη αποσύνδεσης της πρόληψης από τις προληπτικές εξετάσεις check up. Στο ίδιο θέμα, η διάλεξη του Τ. Παναγιωτόπουλου, κα- θηγητή στον Τομέα Υγείας του Παιδιού της ΕΣΔΥ, έβαλε το δάχτυλο επί των τύπων των ήλων αναπτύσσοντας το θέμα των παιδικών εμβολιασμών στην Ελλάδα σήμερα. Ανέδειξε τον κίνδυνο επανεμφάνισης κρουσμάτων παρα- λυτικής πολιομυελίτιδας στην Ελλάδα: Ο ΠΟΥ κρούει τον κώδωνα του κινδύνου μετά την καταγραφή περιστατικών παραλυτικής πολιομυελίτιδας σε προσφυγικούς καταυλι- σμούς της εμπόλεμης Συρίας, γεγονός που σε συνδυασμό με το πολύ χαμηλό ποσοστό εμβολιασμών σε παιδιά Ρομά μπορεί να αποτελέσει ωρολογιακή βόμβα για τη δημόσια υγεία. Αξιοσημείωτο ήταν επίσης το σχόλιο του κ. Πανα- γιωτόπουλου για το γεγονός ότι έχουν ενταχθεί στο Εθνι- κό Πρόγραμμα Εμβολιασμού εμβόλια για την πρόληψη όχι και τόσο σοβαρών νόσων, όπως ανεμοβλογιάς, έναντι της

όπως ανεμοβλογιάς, έναντι της οποίας μάλιστα εμφανίζονται

οποίας μάλιστα εμφανίζονται ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά εμβολιασμού, ενώ τα ποσοστά εμβολιασμού έναντι της πολιομυελίτιδας παραμένουν περίπου στο 80% και καμία ειδική μέριμνα δεν λαμβάνεται γι’ αυτό. Το δικό μας σχό- λιο: η εκτίμηση της αξίας της όποιας παρέμβασης στην Ελλάδα φαίνεται ότι παραμένει αποκλειστικά αντικείμενο «πολιτικών» συσχετισμών. Η δεύτερη ημέρα του συνεδρίου ξεκίνησε με το workshop «Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας: Η επαναφορά της δι- ακήρυξης της Alma Ata και ο επαναπροσδιορισμός της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας». Ο κ. Αν. Σκουμπέλος, οικονομολόγος της υγείας στην ΕΣΔΥ, ανέδειξε τη σημα- σία ύπαρξης ισχυρής Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (ΠΦΥ) ως η μόνη που μπορεί να εγγυηθεί την επάρκεια και την αποτελεσματικότητα των υπηρεσιών υγείας. Η κ. Ειρ. Οικονομίδου, διευθύντρια ΚΥΑΤ Νέας Καλλικράτειας ΓΝΘ «Άγιος Παύλος», παρουσίασε έρευνα, σύμφωνα με την οποία οι ασθενείς δύσκολα εμπιστεύονται νέα φάρμακα, στοιχείο που καταδεικνύει τη δυσκολία ανοχής των μέ- τρων που σχετίζονται με τη συνταγογράφηση βάσει δρα- στικής ουσίας. Στη συνέχεια, η κ. Κ. Μυλωνά από τη θέση του επιστημονικού συμβούλου της διοίκησης του ΕΟΠΥΥ

συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια

συνέδρια - σεμινάρια

συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια υποστήριξε την άποψη του ΕΟΠΥΥ για τη

υποστήριξε την άποψη του ΕΟΠΥΥ για τη μεταρρύθμιση στην ΠΦΥ, κάνοντας σαφές ότι ο ΕΟΠΥΥ θα πρέπει να είναι τόσο πάροχος όσο και αγοραστής υπηρεσιών υγείας με πλήρη αξιοποίηση των υπαρχουσών δομών. Από έρευνα μεταξύ των ιατρών του ΕΟΠΥΥ που παρουσίασε, φάνηκε ότι οι περισσότεροι ιατροί θεωρούν ότι υπάρχει μεγάλη ανεπάρκεια στην παρακολούθηση των χρονίως πασχό- ντων. Οι ομιλίες ολοκληρώθηκαν με την τοποθέτηση του κ. Χ. Καραγκιόζη για λογαριασμό της Πανελλήνιας Ένω- σης Νεφροπαθών, ο οποίος μετέφερε ότι ο στόχος της αναδιοργάνωσης θα επιτευχθεί μόνο όταν η ΠΦΥ θα έχει ως οδηγό την ασθενοκεντρική προσέγγιση, την ποιότητα και την αξιολόγηση των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας. Εξαιρετικό ενδιαφέρον καθώς και πολλούς από τους συμ- μετέχοντες συγκέντρωσε η στρογγυλή τράπεζα με θέμα:

«Αξιολόγηση και αποζημίωση της φαρμακευτικής πε- ρίθαλψης». Η πρώτη ομιλήτρια, κ. Αγ. Αγγέλη, διευθύ- ντρια εταιρικών υποθέσεων και επικοινωνίας της Sanofi, ανέδειξε την ανάγκη εφαρμογής και στην Ελλάδα ενός σωστού συστήματος αποζημίωσης. Από την πλευρά του ο κ. Ν. Μανιαδάκης, διευθυντής και καθηγητής του Τομέα Αρχών Οργάνωσης και Διοίκησης Υπηρεσιών Υγείας της ΕΣΔΥ, αφού απαρίθμησε τα μέτρα που έχουν μέχρι στιγ- μής εφαρμοστεί και αφορούν το φάρμακο, τόνισε ότι ο Ε.Ο.Φ. θα πρέπει να αναλάβει τις αναγκαίες δράσεις, σε συνεργασία με τον ΕΟΠΥΥ, για την ανάπτυξη κατάλληλων υποδομών και τεχνογνωσίας για την αξιολόγηση των τε- χνολογιών υγείας, τη συμμετοχή σε αντίστοιχα δίκτυα και την ανάπτυξη σχέσεων με τις αρμόδιες ευρωπαϊκές αρχές για την ανταλλαγή πληροφοριών και δεδομένων. Μια ευχάριστη έκπληξη περίμενε τους συμμετέχοντες, τουλάχιστον όσους από εμάς είχαμε παλαιότερες εικόνες από τη διεύθυνση φαρμάκων του ΕΟΠΥΥ, όταν το λόγο πήρε η διευθύντρια Π. Λίτσα. Η κ. Λίτσα αναφέρθηκε στην όλη προεργασία που έχει γίνει για τη συμμετοχή του

ΕΟΠΥΥ σε μια επιτροπή αξιολόγησης τεχνολογιών υγείας (Health Technology Assessment - HTA). Ενημέρωσε επίσης για τη λειτουργία στον ΕΟΠΥΥ επιτροπής διαπραγμάτευ- σης που έχει ως στόχο να εφαρμόσει συμφωνίες επιμερι- σμού κινδύνου, ενσωματώνοντας ουσιαστικά την αβεβαι- ότητα που συνοδεύει την έκβαση του ασθενούς μετά από μια θεραπευτική παρέμβαση, στην τιμή αποζημίωσης της ίδιας της παρέμβασης. Αναφέρθηκε δε και στην προσεχή κάλυψη της δαπάνης συγκεκριμένων εξετάσεων, καθο- ριστικών για την επιλογή θεραπευτικής αγωγής από τον ΕΟΠΥΥ, προκειμένου να διορθωθεί το αντιφατικό μέχρι σήμερα φαινόμενο η εξέταση να μην αποζημιώνεται αλλά η θεραπεία επί θετικού αποτελέσματος της εξέτασης να αποζημιώνεται από τον ΕΟΠΥΥ. Ο κ. Κ. Αθανασάκης αναφέρθηκε στις Συμφωνίες Επιμερι- σμού Κινδύνου ως εργαλείο της πολιτικής του φαρμάκου, οι οποίες βασίζονται στο γενικότερο πλαίσιο του pay-for- performance και αφορά όλο το φάσμα της τεχνολογίας υγείας. Ευλογώντας τα γένια του ως οικονομολόγος της υγείας, ο κ. Αθανασάκης μίλησε για πεδίο δόξης λαμπρό για τους συναδέλφους του στο βαθμό που η διαμόρφω- ση του θεσμικού πλαισίου θα επιβάλει τέτοιες συμφωνίες. Το δικό μας σχόλιο: Αναφορικά με τα Φάρμακα Υψηλού Κόστους και τη νοσοκομειακή φαρμακευτική δαπάνη, κομβικό σημείο τέτοιων σχεδιασμών είναι ο άρτια καταρ- τισμένος νοσοκομειακός φαρμακοποιός. Δεν είναι τυχαίο που σε όλες τις συζητήσεις που ακολούθησαν, οι νοσοκο- μειακοί φαρμακοποιοί μπορούσαν ex officio να έχουν την πληρέστερη άποψη για τα πράγματα. Ακολούθησε μία μάλλον πλατειάζουσα ομιλία από την κ. Αικ. Μωραΐτη, τ. διευθύντρια της διεύθυνσης αξιολόγησης του Ε.Ο.Φ. και μέλος των CHMP και COMP, όπου αναλύ- θηκαν διεξοδικά οι κανονιστικές διατάξεις έγκρισης βιο- ομοειδών από τον ΕΜΑ, που είναι και ο μόνος φορέας που μέχρι στιγμής έχει δεχθεί αιτήσεις για την έγκριση τέτοιων

συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια

συνέδρια - σεμινάρια

συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια προϊόντων. Η έγκριση ενός βιο-ομοειδούς

προϊόντων. Η έγκριση ενός βιο-ομοειδούς προϊόντος στη- ρίζεται στην επιστημονική αξιολόγηση δεδομένων ασφά- λειας και αποτελεσματικότητας με έμφαση στην ποιότητα. Ωστόσο στο θέμα της υποκατάστασης από βιο-ομοειδή φάρμακα η κ. Μωραΐτη τόνισε ότι δεν προτείνεται κοινή ευρωπαϊκή πολιτική με τον Ε.Ο.Φ. να συνιστά αποφυγή ανταλλαξιμότητας / υποκατάστασης. Στη στρογγυλή τράπεζα που ακολούθησε με θέμα: «Εξα- τομικευμένη Θεραπεία – Πορεία προς το μέλλον», ο πρώτος ομιλητής κ. Κ. Παπαζήσης, διευθυντής ογκολο- γικού τμήματος στην Euromedica Γενική Κλινική Θεσσα- λονίκης, περιέγραψε στοχευμένες θεραπείες που έχουν αναπτυχθεί για διαφόρους τύπους καρκίνου, καθώς και τη μεγάλη μεταβολή που έχει επιτευχθεί στην επιβίωση ασθενών που λαμβάνουν ειδική θεραπεία για το συγκεκρι-

μένο τύπο της νόσου από την οποία πάσχουν, έναντι γενι- κής χρήσης της θεραπείας σε όλους τους τύπους νόσου. Ο κ. Κ. Αθανασάκης εστίασε στην ανάλυση της εξατομικευ- μένης θεραπείας για το σύστημα υγείας. Σημαντική ήταν

η τοποθέτηση του τρίτου ομιλητή κ. Ansgar Hebborn,

Head market access policy στη Roche, ο οποίος εισήγαγε στην κουβέντα τον καθορισμό της τιμής του φαρμάκου με βάση την ένδειξη, για την οποία το φάρμακο έχει την υψηλότερη θεραπευτική αξία, γεγονός που –όπως υπο- στήριξε– θα βελτιώσει την προσβασιμότητα των ασθενών στα νέα φάρμακα αλλά και θα έχει ανταποδοτικά οφέλη

για την καινοτομία. Και αυτός ο ομιλητής αναφέρθηκε στο γεγονός ότι όταν ένα σύστημα υγείας αποφασίζει να απο- ζημιώσει ένα φάρμακο θα πρέπει να χρηματοδοτείται και

η σχετική με αυτό διαγνωστική τεχνολογία.

Η πρώτη ομιλήτρια κ. Ζ. Σαριδάκη – Ζώρα, παθολόγος

– ογκολόγος επιστημονικός υπεύθυνος Ογκολογικού Τμήματος «Ασκληπιός» και επιστημονικός συνεργάτης Παθολογικής Ογκολογικής Κλινικής ΠΑΓΝΗ, της στρογ- γυλής τράπεζας με θέμα: «Μπορεί η διαπραγμάτευση να συμβάλλει στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και αποδοτικότητας; Η περίπτωση των βιοδεικτών» μί- λησε για την αξία των βιοδεικτών στην εξατομίκευση της θεραπείας. Ο κ. Λ. Κακλαμάνης, διευθυντής εργαστηρίου Ιστοπαθολογίας στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο, παρουσίασε τα αποτελέσματα καταγραφής που έχει πραγ- ματοποιήσει δίκτυο εργαστηρίων και τα οποία πιθανότα- τα αποτελούν και τα μόνα σχετικά στοιχεία καταγραφής που υπάρχουν. Τέλος, ο κ. Σουλιώτης, επίκουρος καθηγη- τής Πολιτικής Υγείας της Σχολής Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, επιστημονικός συνερ- γάτης της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, αναφέρθηκε και αυτός –για πολλοστή φορά σε αυτό το συνέδριο– στην ανάγκη κάλυψης της αποζημίωσης των διαγνωστικών εξετάσεων βιοδεικτών από τον ασφαλιστι- κό φορέα που ούτως ή άλλως σήμερα καλύπτει και τη θε- ραπεία του ασθενούς. Η τελευταία ημέρα του συνεδρίου άνοιξε με το φλέγον θέμα των ημερών: «ΕΟΠΥΥ: Νέες προσεγγίσεις σε παλιά προβλήματα» και ουσιαστικά επικεντρώθηκε στην επερ- χόμενη μεταρρύθμιση του ΕΟΠΥΥ. Εκτός από το γεγονός ότι η συνεδρία αυτή καταστρατήγησε κάθε χρονικό περιο- ρισμό, παρατείνοντας την κουβέντα κατά 1,5 ώρα, πρωτί- στως χαρακτηρίστηκε από τις οξύνσεις μεταξύ των συζη- τητών, οι οποίοι ουσιαστικά κάλυπταν ένα μεγάλο εύρος των μετόχων του ζητήματος (από εκπροσώπους συλλόγων φαρμακευτικών εταιρειών μέχρι εκπροσώπους τριτοβάθ- μιων συνδικαλιστικών οργάνων). Το στρογγυλό αυτό τρα- πέζι προβλήθηκε ζωντανά μέσω ιστοσελίδας και ίσως το γεγονός αυτό να ήταν και ένας από τους λόγους που οι συζητητές ενέμεναν στις θέσεις τους χωρίς ουσιαστικά να αναπτυχθεί κάποιος διάλογος. Ο πρόεδρος του ΕΟΠΥΥ προσπάθησε να απαντήσει σε κάποια από τα ερωτήματα που τέθηκαν από τους συζητητές, χωρίς ωστόσο ούτε αυτή τη φορά να πάρει θέση για την κάλυψη των ανασφάλιστων πολιτών, ο αριθμός των οποίων αυξάνεται συνεχώς. Ακολούθησε διάλεξη του κ. Γ. Βελιώτη, γενικού διευθυντή Ζωής και Υγείας της Interamerican και πρόεδρος της Επι- τροπής Υγείας Insurance Europe, με θέμα τα συστήματα πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας και τη διεθνή σχετική εμπειρία. Ουσιαστικά παρουσίασε τον τρόπο που η εται- ρεία, την οποία εκπροσωπούσε, έχει αναπτύξει ένα δίκτυο

συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια

συνέδρια - σεμινάρια

συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια ιατρών και εργαστηρίων για την κάλυψη των

ιατρών και εργαστηρίων για την κάλυψη των αναγκών πρωτοβάθμιας φροντίδας των ασφαλισμένων της και τον τρόπο που το δίκτυο αυτό θα μπορούσε –σε ένα μοντέλο σύμπραξης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα– να καλύπτει τις ανάγκες ασφαλισμένων του ΕΟΠΥΥ, πιθανότατα μέσω μιας πλατφόρμας ενιαίου τηλεφωνικού κέντρου που θα δέχεται τις κλίσεις. Στη συνεδρία με θέμα: «Υπάρχουν ευκαιρίες για ανά- πτυξη στον τομέα της υγείας;» το λόγο είχε πρώτος ο κ. Λοπατατζίδης, σύμβουλος του ομίλου Βιοϊατρική, ο οποίος παρουσίασε το μοντέλο της εταιρείας που εκπρο- σωπούσε, αναφερόμενος αφενός στην πιστοποίηση των εργαστηρίων αφετέρου στον όγκο των επιτελούμενων διαγνωστικών εξετάσεων και στο κόστος τους, δηλώνο- ντας ότι θα μπορούσαν να αναλάβουν το εργαστηριακό σκέλος νοσοκομείου με σαφώς χαμηλότερο κόστος για το νοσοκομείο. Ο κ. Σ. Φιλιώτης, αντιπρόεδρος και γενικός διευθυντής της Φαρμασέρβ-Λίλλυ ΑΕΒΕ, τόνισε τη σημα- σία της αύξησης του τομέα των κλινικών μελετών στην Ελλάδα προς όφελος των ασθενών, μια που καινοτόμα φάρμακα γίνονται έτσι νωρίτερα διαθέσιμα, αλλά και των δημόσιων εσόδων. Στο συνέδριο υπήρξε τμήμα αναρτημένων ανακοινώσεων, όπου συμμετείχαν και εργασίες συναδέλφων νοσοκομεια- κών φαρμακοποιών. Έτσι οι κυρίες Α. Αποστολοπούλου, Π. Τρεμπέλα και Μ. Κοτρώτσου από το Γενικό Νοσοκο- μείο Αθηνών ΚΑΤ-ΕΚΑ παρουσίασαν την εργασία με τίτλο «Επίπτωση της μείωσης του κόστους αντιμικροβιακών φαρμάκων λόγω συμβάσεων κατά δραστική ουσία στο συνολικό κόστος αντιμικροβιακών φαρμάκων σε γενικό νοσοκομείο».

Επίσης παρουσιάστηκε η «Μελέτη της χρήσης γενόση- μων φαρμάκων σε νοσοκομείο του νομού Αττικής», μια συνεργασία των συναδέλφων Χ. Αλεξανιάν, Α. Κο- ντομίχου και Μ. Σακκά από το Φαρμακευτικό Τμήμα του Γ.Ν. Νίκαιας-Πειραιά «Άγιος Παντελεήμων», Γ.Ν. Δυτικής Αττικής «Η Αγία Βαρβάρα» και της Σ. Κατσιάφα από τη Διεύθυνση Πληροφορικής του ίδιου νοσοκομείου. Οι κυρίες Κ. Περδικούρη και Κ. Νίκου, από το Παθολογι- κό Νοσοκομείο Αθηνών Σπηλιοπούλειο «Η Αγία Ελένη» και Γενικό Νοσοκομείο Νοσημάτων Θώρακος Αθηνών «Η Σωτηρία» αντίστοιχα, παρουσίασαν την εργασία με τίτλο: «Η εφαρμογή των αρχών Logistics στο νοσοκο- μειακό φαρμακείο». Τέλος, οι Μ. Πετρόγγονας, Ε. Ρηνάκη, Α.-Τ. Ουζούνοφ και Λ. Τζίμης από το Φαρμακευτικό Τμήμα του Γενικού Νοσοκομείου Χανίων «Άγιος Γεώργιος» παρουσίασαν την εργασία με τίτλο: «Λάθη συνταγογράφησης στις συνταγές Πρόνοιας στο Γενικό Νοσοκομείο Χανίων». Η γενική εντύπωση που σχηματίστηκε από τις δραστη- ριότητες αυτού του συνεδρίου (στο βαθμό παρακολού- θησης που αναφέρεται) ήταν ότι ο νοσοκομειακός φαρ- μακοποιός είναι κοντά στο επίκεντρο των δρώμενων στο χώρο των οικονομικών της υγείας και οι εξελίξεις δείχνουν ότι θα παραμείνει σε αυτή τη θέση. Η άρτια επιστημονική κατάρτισή του θα είναι το σημείο κλειδί για να φέρει σε πέρας το ρόλο αυτό προς όφελος της περίθαλψης και κυρίως του ασθενούς.

Επιμέλεια: Ελένη Ρηνάκη, Νοσοκομειακός Φαρμακοποιός στο Γενικό Νοσοκομείο Χανίων «Άγιος Γεώργιος»

συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια

συνέδρια - σεμινάρια

συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια

Το βραβευμένο poster των συναδέλφων στο 9ο Συνέδριο της ΕΣΔΥ

Στο πλαίσιο του 9ου Πανελλήνιου Συνεδρίου της ΕΣΔΥ βραβεύτηκε ως η καλύτερη αναρτημένη ανακοίνωση η εργασία των συναδέλφων Χ. Αλεξανιάν, Α. Κοντομίχου και Μ. Σακκά με τίτλο: «Μελέτη της χρήσης γενόσημων φαρμάκων σε νοσοκομείο του νομού Αττικής».

νοσοκομείο του νομού Αττικής». 4 0 δελτίο νοσοκομειακής
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια

συνέδρια - σεμινάρια

συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια Οκτώβριος - Νοέμβριος - Δεκέμβριος 2013 4 1
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια

συνέδρια - σεμινάρια

συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια
συνέδρια - σεμινάρια

Συνέδριο και εκπαιδευτικό σεμινάριο (TransAtlantic-TACD):

«Οι συνέπειες της κρίσης στην πρόσβαση στα φάρμακα:

Η κοινωνία απαιτεί δίκαιες λύσεις»

Αθήνα, Γραφείο Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, 13 Δεκεμβρίου 2013

Κοινοβουλίου, 13 Δεκεμβρίου 2013 Η μη κυβερνητική, μη
Κοινοβουλίου, 13 Δεκεμβρίου 2013 Η μη κυβερνητική, μη

Η μη κυβερνητική, μη κερδοσκοπική οργάνωση Trans-Atlantic Consumer Dialogue (TACD) διοργάνωσε στην Αθήνα (Γραφείο Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου), στις 13 Δεκεμβρίου 2013 το διεθνές συνέδριο και σεμινάριο με θέμα: «Οι συνέπει- ες της κρίσης στην πρόσβαση στα φάρμακα: H κοινωνία απαιτεί δίκαιες λύσεις».

Οι στόχοι του συνεδρίου ήταν:

α) μια ολοκληρωμένη επισκόπηση της κατάστασης στην Ελλάδα –λόγω της υπάρχουσας οικονομικής κρίσης– σε σχέση με την πρόσβαση στα φάρμακα (Access to Medicines)

β) αξιολόγηση της προόδου επίτευξης των στόχων της Διακήρυξης της Αθήνας για την πρόσβαση στα φάρμακα

γ) η διαμόρφωση μιας πλατφόρμας για τη διασφάλιση ενός συστηματικού διαλόγου επί των θεμάτων.

Παράλληλα πραγματοποιήθηκε σεμινάριο για την ενδυ- νάμωση και εκπαίδευση της κοινωνίας των πολιτών που ασχολούνται με την υγεία, όπου οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να συζητήσουν με Έλληνες και ξένους ειδικούς και να αποκτήσουν γνώσεις σχετικά με το συντονισμό των δρά- σεων, τη συγκρότηση προτάσεων, την ισότιμη συμμετοχή των εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών στη λήψη των αποφάσεων και τις διάφορες τεχνικές διαπραγμάτευσης (advocacy capacity-building).

Το συνέδριο ήταν συνέχεια ημερίδας που διοργανώθηκε στις 31 Μαΐου 2013 στην Αθήνα με θέμα: «Πώς εγγυόμα- στε την πρόσβαση στα φάρμακα στην Ελλάδα;» και όπως και η πρώτη εκδήλωση παρουσίασε μεγάλη συμμετοχή από επιστήμονες της υγείας και πολίτες που ενεργοποιού- νται στο τομέα αυτό.

Επιμέλεια: Δέσποινα Μακριδάκη