You are on page 1of 46

ANALISA PASARAN INDUSTRI PRODUK BERASASKAN SURIMI BAGI TEMPOH 2003 –2010

RINGKASAN EKSEKUTIF Surimi ialah produk berasaskan perikanan yang telah di gunakan di Jepun sejak kurun ke 12. Kini produk telah dikenali di hampir seluruh dunia dengan penggunaan terbesar ialah di Jepun, Korea, negara-negara EU serta Amerika Syarikat. Di Malaysia produk boleh didapati dalam 2 bentuk iaitu blok surimi untuk kegunaan industri dan produk daripada surimi yang tersedia untuk konsumer. Produk adalah baik dari segi kesihatan berbanding dengan makanan laut yang lain dan dipercayai dapat membantu mengatasi masalah kesihatan seperti atherosclerosis, angina dan penyakit berkaitan jantung lain, serta dysmenorrhea. Aktiviti Penyelidikan dan Pembangunan surimi di seluruh dunia didorong oleh faktor : • Peningkatan permintaan untuk produk berasaskan surimi • Meningkatkan penggunaan ikan dari spesis yang kurang dikenali • Mendapatkan kos pengeluaran yang kompetitif Selain kemajuan dalam mempelbagaikan produk berasaskan surimi, beberapa kemajuan dilihat dalam penghasilan surimi daripada ikan yang kurang dikenali seperti ikan Tilapia (Malaysia), Silver Carp, Bighead Carp dan Grass Carp (China), ikan sardin (Jepun) dan menhaden (Amerika Syarikat). Namun faktor kadarubah yang agak rendah menghalang usaha mengkomersialkan pemprosesan surimi daripada ikan-ikan jenis ini. Kadarubah ikan jenis Tilapia 16 % berbanding ikan lain seperti Gelama 43 %, ikan malong 68 % dan hairtail 50 %. Penggunaan sebenar di Malaysia sukar ditentukan kerana kekurangan maklumat, namun berdasarkan penggunaan Fish paste and similar preparation, penggunaan surimi diandaikan berjumlah 900 MT bernilai RM 12.2 juta pada tahun 1999 atau 0.2 % daripada jumlah penggunaan produk perikanan (RM 610 juta). Walau pun penggunaan agak tinggi di negara-negara pengguna utama yang lain, contohnya 400,000 MT/setahun di Jepun, namun ianya masih rendah iaitu kurang daripada 10 % daripada penggunaan produk perikanan. Perbezaan citarasa juga jelas di antara negara pengguna, di mana pengguna negara Jepun lebih meminati rasa manis berbanding pengguna negara lain termasuk pengguna Malaysia yang tidak menggemari rasa tersebut.

2

Masalah dan isu yang dihadapi adalah; a. Gred dan kualiti Permintaan untuk kualiti produk yang lebih tinggi oleh negara pengguna utama seperti Jepun, Korea dan negara-negara EU menjadi cabaran kepada Malaysia. Kualiti yang dikehendaki ialah yang setanding dengan surimi yang diperbuat daripada ikan dari perairan bersuhu rendah hingga sederhana yang mana sukar dipenuhi oleh Malaysia. Surimi daripada Malaysia diklaskan kepada gred sederhana hingga rendah kerana faktor jenis ikan dan tahap kesegaran ikan yang kurang berbanding surimi dari Jepun yang diproses di kapal penangkap ikan. Penggunaan bahan tambahan (protin) untuk meningkatkan kualiti surimi pula telah mencetuskan isu di kalangan pengguna beragama Islam di Malaysia. Usaha mengesan penggunaan bahan tersebut terutama untuk surimi yang diimport telah disarankan. Penyelidikan dan pembangunan juga perlu dilakukan untuk menggantikan bahan protin plasma tersebut kepada bahan lain supaya dapat menambah keyakinan pengguna. b. Pengeluaran Bahan mentah yang semakin berkurangan di perairan negara menjadi penghalang utama kemajuan industri ini di Malaysia. Kos pengeluaran secara amnya masih tinggi RM 4.00/kg - RM 5.00/kg termasuk juga pengeluaran menggunakan ikan air tawar seperti Tilapia (RM 4.50/kg). Kos pengeluaran perlu RM 1.00/kg atau kurang untuk berdaya saing. Negara pengeluar yang menjadi saingan di rantau ini ialah Thailand dan Vietnam kerana ketersediaan bahan mentah dan kemungkinan kos buruh yang lebih rendah yang membolehkan mereka menawarkan harga yang lebih kompetitif kepada negara pengguna. Kemudahan infrastuktur untuk pendaratan ikan di Thailand juga menarik minat vessel laut dalam berlabuh berbanding Malaysia. Sistem kualiti juga adalah lebih mantap di kilang-kilang pemprosesan di negaranegara tersebut yang kebanyakannya merupakan usahasama dengan syarikat asing. Selain jaminan modal, usahasama ini dapat membantu dari teknologi serta kepakaran teknikal.

2

3

Pelaburan yang tinggi untuk kilang memproses surimi RM 1.2 juta – RM 3 juta dan kos pembentukan sistem kualiti HACCP yang tinggi RM 40,000-RM 50,000 juga membantutkan pelaburan oleh usahawan baru. Pada masa ini hanya terdapat 5 syarikat pengeluar otoshimi, 5 syarikat pengeluar surimi dan 4 syarikat pengeluar produk berasaskan surimi. Pemprosesan surimi boleh menyebabkan pencemaran alam sekitar jika tidak diawasi kerana sisa buangan dan kumbahan yang banyak. c. Pengguna dan promosi Usaha promosi hampir tiada dan ramai pengguna di Malaysia masih belum mengenali produk berasaskan surimi. Dianggarkan hanya 20 % daripada pengeluaran produk surimi Malaysia dipasarkan dalam negeri, selebihnya dieksport. Pengangkutan Sistem rantaian penyejukan belum begitu mantap dan tidak menyumbang kepada pengekalan dan peningkatan kualiti.

d.

Potensi pasaran bagi produk surimi adalah cerah. Permintaan untuk produk berasaskan surimi di seluruh dunia dijangka akan meningkat sehingga 7 juta MT menjelang tahun 2010 sejajar dengan peningkatan penggunaan produk perikanan pada 1% setahun. Di Malaysia, saiz pasaran dianggarkan akan mencapai lebih RM 30 juta. Di antara faktor penggerak industri ialah: • • • • • Perubahan diet pengguna seluruh dunia kerana kesedaran terhadap penjagaan kesihatan. Kesedaran pengguna terhadap penyakit bawaan hasil ternakan Perubahan gaya hidup yang lebih moden di mana faktor konvinien menjadi pilihan utama Kejayaan penyelidikan dan pembangunan menghasilkan pelbagai produk surimi dan juga pada harga lebih murah menggunakan bahan mentah yang lebih murah. Peningkatan bilangan penduduk dunia dan peningkatan taraf hidup serta kuasa membeli

Faktorkritikal penentu kejayaan industri ini adalah kestabilan bekalan bahan mentah dan pada harga yang kompetitif, promosi yang agresif dan berkesan oleh pengeluar dan kerajaan untuk meningkatkan pengetahuan pengguna,harga produk setanding dengan

3

4

produk lain dan sokongan dan insentif kerajaan yang sesuai untuk mengekalkan pelabur sedia ada dan menarik minat pelabur baru BAB 1: PENGENALAN

1.1.

SEJARAH INDUSTRI SURIMI DI JEPUN “Surimi” berasal daripada Jepun dan merupakan istilah yang menerangkan isi ikan yang dihancurkan untuk proses pembuatan produk “kamaboko”, iaitu produk ikan yang direbus dalam pelbagai bentuk. Produk yang dilaporkan terdapat pada seawal tahun 1115 hanya didokumenkan pada tahun 1528 dan pengeluaran dikomersialkan pada abad ke sembilanbelas. Pemprosesan cara moden bermula pada tahun 1904 selepas kaedah penangkapan ikan menggunakan “western trawl” diperkenalkan. Kerja asas pembangunan teknologi dimulakan pada tahun 1945, tetapi industri surimi hanya menunjukkan perkembangan bermula tahun 1960an dengan peningkatan ketara pengeluaran dari 509,000 tonne pada tahun 1960 kepada 1,187,000 tonne pada tahun 19731

1.2.

PERKEMBANGAN INDUSTRI SURIMI DI SELURUH DUNIA Di Asia Tenggara, industri surimi bermula pada lewat tahun 1970an. Perkembangan dilihat setelah program untuk memajukan kegunaan ikan yang kurang digunakan kepada produk yang lebih bernilai seperti surimi dimulakan oleh South East Asia Fisheries Development Centre (SEAFDEC) pada awal 1980an. Thailand kini mendahului negara-negara lain di rantau ini sebagai pengeluar dan pengeksport utama produk berasaskan surimi. Di Eropah dan Amerika Syarikat, surimi juga mula dikenali pada pertengahan tahun 1980an menyaksikan peningkatan penggunaan selepas tahun 1986. Penggunaan per capita di negara EU dilaporkan sebanyak 65 gram pada tahun 19892. Pengeksport utama produk berasaskan surimi, kebanyakannya analog makanan laut, ke negara-negara ini pada tahun-tahun 1980an ialah Jepun. Perkembangan industri surimi di Asia Timur dan Asia Tenggara akhirnya menjadikan negara-negara seperti Korea dan Thailand menguasai pasaran eksport

1 2

Surimi Technology, 1992, T. C .Lanier & Chong M. Lee Infofish International, 1991

4

Pemprosesan Surimi Surimi dihasilkan melalui proses menghancurkan isi ikan setelah dibersihkan dan diasingkan daripada tulang. Lee 5 . & pengasingan isi Membasuh. surimi didefinisikan sebagai isi ikan yang mengandungi pekatan protin daripada otot ikan setelah isi ikan menjalani proses pengasingan tulang dan pembersihan untuk mengeluarkan lemak dan bahan larut air3. bahan lain/perisa & pemprosesan suhu tinggi Secara saintifik. Perkembangan industri ini di United Kingdom dan Australia tidak begitu ketara.31. lain mengikut keperluan pasaran.Lanier & Chong M. menyahair Mencampur Cryoprotectant.5 ke negara-negara EU mengatasi Jepun. 1992. diikuti dengan menapis serta menyahair. gambarajah 1. T. menapis. membasuh isi ikan dengan kuantiti air yang banyak. 3 Surimi Technology. 1.3 MAKLUMAT AM SURIMI 1. menyejukbeku Mencampur garam. seterusnya mencampurkan cryoprotectant seperti gula dan sorbitol Produk lain dihasilkan sebelum disejukbeku menjadi blok surimi. C . daripada surimi sejukbeku dengan mencampurkan bahan perisa dan bahan Proses ini dirumuskan dalam Gambarajah 1: Pemprosesan Surimi Ikan Isi ikan yang dihancurkan Surimi mentah Surimi sejukbeku Produk Pembersihan.

Jenis ikan yang digunakan untuk pemprosesan surimi Surimi boleh dihasilkan daripada ikan yang diperolehi samada daripada perairan bersuhu rendah ataupun perairan bersuhu sederhana hingga 6 .32.6 PRODUK BERASASKAN SURIMI Kamaboko Analog Makanan laut 1.

Jenis ikan yang biasa digunakan untuk pemprosesan surimi ialah seperti di Jadual 1 dan Jadual 2 berikut. Laut Bering. Jadual 1: Jenis ikan dari perairan bersuhu rendah untuk pemprosesan surimi Jenis ikan Alaska pollack @ Walleye pollack (Theragra chalcogramma) Keterangan Paling banyak digunakan untuk pemprosesan surimi secara komersial (60 % pengeluaran surimi dunia) kerana boleh didapati dengan banyak. rasa yang “subtle”. poutassou) 7 . Diperolehi di perairan “subantartic” di Selatan New Zealand (Campbell Plateau dan Bounty Platform) dan juga di perairan selatan Argentina. bau ikan yang kurang serta harga pendaratan yang rendah. Kadar ubah 22-27 % New Zealand Hoki (Macruronus novaezelandiae) Southern Blue Whiting (Micromesistius australis) Northern Blue Whiting (M. Terdapat di lautan Pacific Utara (latitude 30o N ) daripada Telok Alaska. Terdapat dengan banyak di New Zealand dan selatan Australia dan digemari kerana rasanya yang lembut.7 tropika. sedikit manis dan bertekstur lembab. suhu sekitar 3-7 oC Terdapat di bahagian timur lautan North Atlantic sehingga ke Mediterranean. Semenanjung Kamchatka di Pasifik Selatan hingga Laut Jepun.

8 Jadual 2: Jenis ikan dari perairan beriklim sederhana hingga tropika untuk pemprosesan surimi Jenis ikan Gelama atau Croaker (Sciaenidae) Keterangan Terdapat di kawasan Asia. White croaker (Argyrosomous argentatus ) dan yellow croaker (Pseudoscianena polytis). Kadarubah 50 % Isi berwarna sedikit kelabu kekuningan dan biasanya diproses menjadi surimi gred sederhana. Malaysia. Kadarubah 68 % Mempunyai rasa yang baik tetapi keupayaan membentuk gel yang rendah. Jepun dan Laut China Timur. Burma. Banyak digunakan di Thailand. rasa yang baik dan berupaya membentuk gel dengan baik. Ikan Chonor/ ikan ubi/ ikan mengkarong atau Lizardfish (Synodontidae) Ikan malong atau Pike Conger (Muraene socidae) Rasa yang baik dengan kandungan lemak yang tinggi. Banyak terdapat di perairan luar India. Hair tail (Trichirus lepturus) Greenling (Pleurogrammus) Kerisi atau Threadfin Bream (Nemipterus tambuloides) Lolong bara atau Bigeye (Priacanthus tayenus) Isi berwarna gelap sedikit tetapi mempunyai keupayaan membentuk gel dengan baik. Kadarubah 45 % Mempunyai isi berwarna putih dengan rasa yang sangat baik serta mempunyai keupayaan membentuk gel dengan baik. Banyak terdapat di perairan Telok Siam hingga ke bahagian utara Laut China Selatan. 3 spesies utama ialah Blackmouth croaker (Atrobucca nibe). 8 . Mempunyai kandungan lemak yang agak tinggi dan keupayaan membentuk gel yang rendah. Kadarubah 43 % Isi berwarna sangat putih.

hanya ikan yang mempunyai isi yang pejal. Mendapatkan kos pengeluaran yang lebih kompetitif. PERKEMBANGAN TEKNOLOGI PENGELUARAN SURIMI 1. telah mempengaruhi syarikat perikanan Jepun dalam mendapatkan bekalan ikan tersebut dan memberi kesan kepada harga produk Surimi. kajian menunjukkan spesis ikan air tawar utama Grass Carp. Mengkomersialkan spesis ikan yang kurang dikenali untuk kepentingan iv. Kemajuan Penyelidikan dan Pembangunan Di negara China. Tetapi semenjak perluasan zon ekonomi oleh Amerika Syarikat pada akhir tahun 1970an. Bertambah permintaan untuk pasaran produk baru daripada surimi selain daripada analog makanan laut yang telah berada di pasaran sejak tahun 1980an.4.2 ekonomi dan peningkatan program pemakanan khususnya di negara-negara membangun.9 1. iii. berwarna putih serta rasa yang “mild” sahaja seperti Alaska Pollack menjadi pilihan untuk pemprosesan surimi. 1. Faktor lain yang mendorong penyelidikan ialah: i. Faktor penggerak Penyelidikan dan Pembangunan Dalam tahun-tahun 1980an. Ini seterusnya mendorong pengeluaran Surimi daripada ikan spesis lain. ii.4.4. Silver Carp dan Bighead Carp sesuai untuk diproses dijadikan surimi kerana keupayaan untuk membentuk gel dengan baik jika diproses pada 2 peringkat suhu iaitu suhu rendah (60o C) diikuti suhu tinggi (85o 9 . Permintaan terhadap produk berasaskan surimi di seluruh dunia semakin meningkat. Perkembangan teknologi telah membantu menghasilkan kualiti surimi yang setanding dengan produk dari spesis Alaska Pollack.1.

ikan sardin juga diproses menjadi surimi untuk tujuan pengeluaran produk fish jelly5 Kajian di Malaysia pula menunjukkan kejayaan memproses surimi daripada ikan Tilapia dengan tambahan 3% gula sukrosa dan 3% sorbitol sebagai cryoprotectant. fish roll. Che Rohani. 23(2) (1995): 183-190 7 Che Rohani Awang and Rokian Mohamad. J. World Bank technical paper No.50/kg) tidak menggalakkan pengeluaran surimi daripada ikan ini secara komersial. kemajuan juga dilihat dalam penyelidikan untuk menghasilkan produk dari surimi bergred rendah. walaupun kualiti surimi lebih rendah berbanding spesis Alaska pollack. Kualiti surimi. Of surimi made from freshwater fish in China. Walau bagaimanapun.6. Dev. Md Yunus. Small Pelagic Fish Utilization. A.4 Penyelidikan dan pembangunan surimi daripada ikan menhaden (genus Brevoortia) didapati berjaya di Amerika Syarikat tetapi hasil yang diperolehi terlalu rendah untuk tujuan komersial. 4 5 Yutaka Fukuda. Manakala di Jepun. Produk seperti burger ikan. bebola sotong dan bebola udang berjaya diproses daripada surimi ikan kembong. MARDI Res. Processing of Surimi and Surimi products from Low value fish species 10 . Indon and J. Processing of surimi from freshwater fish-Tilapia. dari segi keupayaan membentuk gel dan warna setanding dengan surimi yang dihasilkan daripada ikan kerisi dengan jangkahayat simpanan sehingga 10 bulan. gelama dan aruan dengan kualiti menghampiri ikan kerisi7 Penghasilan nugget ikan berserdak roti yang diproses daripada surimi ikan jenis lolong bara pula menunjukkan ketahanan sehingga 6 bulan jika disimpan pada suhu –20o C8. Selain surimi.10 C). kadarubah yang rendah (16 %) dan kos pengeluaran ikan Tilapia yang tinggi (RM 4. 153. 1991 6 A.

biasanya dalam bentuk blok 25 kg. analog makanan laut (ketam. chikuwa dan lain-lain. Produk dalam bentuk sejukbeku. Blok surimi untuk pengilangan. Production of battered and breaded surimi-shrimp nuggets from bigeye snapper. berbanding surimi. hanya protin yang dipekatkan. Mat Isa and J. filament. yang paling popular ialah bentuk seperti.1. Jenis produk dan segmen pasaran Kebanyakan pengguna sering terkeliru di antara surimi dengan produk yang hampir serupa iaitu otoshimi yang merupakan isi ikan yang dicamporkan dengan bahan stabilizer yang lain yang digunakan sebagai asas untuk pelbagai produk. fish roll. nugget ikan. A.1. otak-otak. Otoshimi mempunyai jangkahayat simpanan yang lebih pendek. 8 A. Dua kategori produk surimi terdapat di pasaran: i. ii. Otoshimi berbeza dengan surimi di mana rasa. produk bersalut serdak roti. 2-3 bulan. fish noodle. dan lain-lain. 13 bulan pada suhu simpanan –20o C.1. PRODUK 2. bau. lobster dan scallop) dalam pelbagai Produk lain juga mula diterima seperti bebola ikan. sosej ikan. minced. digunakan sebagai asas untuk pemprosesan produk lain dengan menambahkan perisa serta esen yang berkaitan. udang. antara yang paling popular ialah keropok kering dan keropok basah (keropok lekor). claw. kek ikan. warna ikan dan bahan mineral masih kekal berbanding surimi yang telah tidak mempunyai sebarang bau atau rasa ikan. Produk untuk konsumer. Che Rohani. Mat Arup.11 BAB 2: ANALISIS SITUASI 2. 11 .

2 Kualiti dan harga a. kandungan kelembapan dan keasidan. A. Indon dan J. Kualiti surimi dinilai melalui ciri-ciri seperti tekstur. kaedah pemprosesan termasuk kawalan suhu menyejukbeku dan penyimpanan. kekenyalan. Suhu penyimpanan perlu dikekalkan pada – 20oC dan jika menurun kepada –10oC boleh menjejaskan keupayaan membentuk gel selepas 3 bulan dalam penyimpanan9.12 2. Che Rohani. Ikan yang di bawa ke kilang terdedah kepada tindakbalas enzim yang menyebabkan perubahan kepada struktur protin dan menjejaskan kualiti surimi yang dihasilkan. Pemprosesan Hasilan Surimi Serdak Roti 12 . kandungan kelembapan produk dan pengendalian juga mempengaruhi kualiti terutamanya kekenyalan produk. 9 A. Ini terutamanya berlaku pada jenis ikan kecil seperti spesis pelagic. Mat Arup. warna. Ciri-ciri kualiti dan harga pasaran Faktor utama yang mempengaruhi kualiti surimi dan seterusnya harga ialah jenis ikan dan tahap kesegaran ikan.1. Surimi yang dihasilkan terus di kapal penangkap ikan adalah lebih baik berbanding dengan surimi yang dihasilkan di kilang di daratan kerana kualiti ikan yang masih segar. Selain itu.

(Ujian melipat dan Gred komersial ialah AA melalui Ujian Melipat dan Ujian Gigit) skor 5-6 melalui Ujian Gigit Ciri-ciri kualiti surimi Warna: Warna yang putih sekata tanpa tompokan warna lain adalah yang paling diingini. pengguna terutamanya pengilang produk berasaskan surimi lebih mengutamakan harga yang rendah. ciri-ciri yang menyumbang kepada harga yang tinggi. Dipengaruhi oleh jenis ikan Whiteness test Kekenyalan Rheological test (gel (dikaitkan dengan keupayaan isi ikan membentuk gel): strength) Produk yang kenyal (elastic) adalah lebih baik kerana dapat mengekalkan bentuk produk akhir berbanding produk yang kurang kenyal yang akan pecah dan merosakkan persembahan produk. Namun di Amerika Syarikat dan Eropah. Kandungan kelembapan Kandungan kelembapan di antara 70 – 75 % Keasidan pH 6.13 Jadual 3: Ciri-ciri kualiti surimi Kaedah penentuan kualiti Tekstur Penilaian Organoleptik Tekstur yang lembab dan lembut lebih diutamakan.0 Infra red meter Drying oven pH meter / Di negara Jepun. Blue whiting surimi: New perspectives on market value. pengguna lebih tertarik kepada warna putih dan kekuatan gel (kekenyalan produk). perhatian10 10 Faktor kekenyalan serta warna kurang diberi Trondsen T(1998).5 –7. Fisheries Research 34(1998)1-15 13 .

00 RM 5.00 2. Pemeriksaan yang ketat dijalankan di pintu masuk negara-negara berkenaan dengan penekanan kepada tahap pencemaran mikrob. Peraturan Makanan 1985 / Akta makanan 1983.1. Pematuhan kepada HACCP semasa pengeluaran surimi adalah digalakkan walaupun tidak menjadi mandatori. Jadual 4: Perbandingan gred dan harga surimi di pasaran Gred Surimi Super A AA A Mixed Surimi Harga Pasaran (RM/Kg) RM 8.00 RM 4. dengan penambahan perisa dan kondisioner makanan yang dibenarkan.50 RM 7.14 Walau bagaimanapun di Malaysia. A dan Mixed Surimi. 14 . Setiap gred mempunyai harga yang berbeza. produk perikanan adalah tertakluk kepada Peraturan 156 hingga 170. gred terbahagi kepada 4 gred sahaja iaitu Super A. Surimi dari Malaysia dikategorikan sebagai bergred sederhana hingga rendah (Gred AA melalui Ujian Melipat dan Skor 5-6 melalui Ujian Gigit) Untuk tujuan urusniaga. Peraturan yang khusus untuk bebola ikan dan kek ikan digariskan dalam Peraturan 167 (1) dan 167 (2) yang menyebut camporan ikan dan kanji mestilah tidak kurang dari 50 % ikan. Eksport surimi ke kebanyakan negara pengguna menetapkan pematuhan kepada sistem kualiti HACCP semasa pengeluaran. kualiti digredkan berdasarkan tekstur melalui penilaian organoleptik (Ujian Melipat (Folding Test) dan Ujian Gigit (Bite Test) – Jadual 7 dan 8). AA. Undang-undang dan Kawalan Di Malaysia.3.

9 Na Na 23. mg 85g 84 0.Pollack. www. Seperti produk ikan yang lain.5 0 5 96.1. Surimi13 Serving Size Calories. mg selenium. antaranya atherosclerosis. g Protein.5 52 41. mcg Vitamin B 12. penyakit lain berkaitan dengan jantung dan dysmenorrhea12 Jadual 5: Nilai pemakanan surimi berbanding dengan makanan laut yang lain.gnc.tunafacts.5 1 31.com/health_notes/Food_Hbc.5 5. g Sodium.5 Scallop 30 g 26.gnc.com/health_notes/Food_Hbc. tetapi produk diperolehi dengan harga yang lebih murah dan tersedia dalam bentuk yang konvinien untuk digunakan dalam pelbagai resipi.5g/30 oz11) yang membantu mengatasi dikatakan mempunyai kebaikan untuk pelbagai masalah kesihatan. 29 Jun 2002 14 USDA-Nutrient Data Lab (Sept 1996) 15 .76 12.5 351 1438 na na 72 209g 234 3 43 376 370 na na 146. scallop dan lobster itu sendiri. udang.15 2. kcal Total Fat. mcg Cholesterol.5 0.5 11 12 Saingan produk www. kandungan protin adalah hampir sama dengan kandungan protin pada 100 gram produk makanan laut seperti ketam.4.5 2. rasa dan bentuk menyerupai produk makanan laut.5 48.5 na na 42. www. g Potassium.8 1.4 Na Clam14 180 g 74 1 13 314 56 Na Na 34 Crab Allaska Lobster 172 g 144. 29 Jun 2002 13 Fish and Seafood. angina. 0. produk dari Surimi mengandungi Omega-3 fatty acids (spesis A.5 na na 10 Shrimp 28 g 29. Ini memberi kelebihan kepada produk surimi kerana selain daripada kandungan protin yang sama.com Fish and Seafood. Maklumat nilai pemakanan Untuk setiap 100 gram produk Surimi (analog makanan laut).1.

nugget. Pemprosesan keropok di Malaysia selama ini menggunakan otoshimi kerana kos yang lebih murah selain citarasa pengguna Malaysia yang menggemari “lebih” rasa ikan pada keropok. selain analog makanan laut yang telah lama berada di pasaran dan produk fish jelly yang lain yang popular di negara Asia. adalah hampir sekali ganda berbanding harga makanan utama lain (seperti produk daripada ayam).16 Makanan laut seperti udang. lobster merupakan saingan utama produk berasaskan surimi. Ini sekaligus dapat menarik minat pengguna yang tidak menggemari rasa dan bau ikan seperti di Amerika Syarikat. ketam. 2. Penambahan perisa lain seperti perisa ayam atau daging pada produk surimi mampu menarik minat pengguna dari golongan kanak-kanak khususnya di Malaysia yang lebih menggemari produk berasaskan ayam dan daging seperti bebola ayam. Produk gantian dan potensi untuk kegunaan baru Industri surimi dan otoshimi sering dilihat sebagai satu industri yang sukar untuk dipisahkan.6. Harga produk perikanan amnya dan produk surimi khususnya. produk surimi boleh dikembangkan untuk pemprosesan keropok supaya produk boleh diperkenalkan kepada pasaran eksport. 16 . Populariti makanan laut ini mendorong pemprosesan produk analog daripada surimi. burger dan lain-lain. Walau pun harga makanan laut lebih mahal tetapi authenticity produk ini sering dicari oleh pengguna dan sukar digantikan dengan produk berasaskan surimi. produk lain berasaskan ternakan seperti produk dari ayam dan daging juga merupakan saingan yang ketara di Malaysia oleh kerana faktor harga yang lebih murah di samping mudah didapati berbanding produk surimi. Selain itu. Selain memperkembangkan industri produk berasaskan surimi. produk daripada otoshimi juga boleh dibangunkan bersama kerana menggunakan kemudahan yang hampir serupa. scallop. Untuk pembangunan produk pula.1.

4 kg pada tahun 1999 kepada 39 kg dan 13. Ini dapat dilihat daripada peningkatan berterusan purata penggunaan per capita produk perikanan dunia daripada 13.org . Penggunaan di Sepanyol dan Jerman masing-masing meningkat dari 32 kg dan 12. July 19 2002 18 Lena Westlund. Tiga (3) negara yang mencatatkan penggunaan terbesar mengikut keutamaan ialah Jepun.000 MT 17 Penggunaan di Jepun (per capita 71 kg). Penggunaan di Perancis dan Belgium pula masing-masing berjumlah 760.fao. www.com. diikuti Sepanyol dan Perancis. walau bagaimanapun.2. Masalah kegawatan ekonomi pada akhir tahun 90an juga menjadikan pengguna lebih sensitif kepada harga dan memilih produk perikanan yang berharga rendah. 23 Julai 2002 15 17 . terutamanya di restoran makanan segera memberi kesan kepada pengambilan makanan tradisi seperti produk ikan. Negara EU dan Asia Timur berbanding negara-negara Afrika dan Selatan Asia. tidak menunjukkan peningkatan dalam masa 10 tahun yang lepas18. 23 Julai 2002 16 www. dan salah satu pilihan tersebut ialah produk perikanan kerana dikatakan mempunyai pelbagai kebaikan berbanding dengan produk ternakan yang lain.4 kg pada tahun 199315 kepada 16 kg pada tahun 199916 seterusnya 20 kg pada tahun 2000. Aquaculture in Global Fisheries Production.280 MT dan 118.fisheries. Jumlah penggunaan secara amnya lebih tinggi di negara-negara membangun dan sedang membangun seperti Amerika Syarikat. http://fas. Perubahan diet khususnya golongan remaja yang menunjukkan kecenderungan kepada makanan Barat. Apparent historical consumption and future demand for fish and fishery products.1 Trend Penggunaan Produk Perikanan : Domestik dan Antarabangsa Pengguna seluruh dunia semakin berubah kepada makanan yang berunsurkan kesihatan. 30 April 2001 17 Fisheries products market news.2. www. PASARAN 2.gov.org/fisheries/hook/hook_May_99.corporateinformation.17 2.3 kg pada tahun 2000.usda.

Dec 2001 FAMA & JICA.18 Jumlah penggunaan di Malaysia agak tinggi juga dengan penggunaan per capita sebanyak 25 kg pada tahun 200019. Ini menunjukkan pengguna di Malaysia juga semakin peka kepada kesihatan dan amalan diet yang baik.000 MT setahun manakala eksport stabil pada tahap 150. jumlah import antara 100. Namun Malaysia masih merupakan negara pengimport produk perikanan. 2001 21 H.3 6. Gambarajah 2: Penggunaan per capita produk perikanan tahun 2000 50 40 kg/seorang/ tahun 39 36 33 25 22. Josupeit.000 MT setahun. jumlah penggunaan hampir 500. Study on marketing od chilled and frozen Food. East Asia Fish Trade.6 20 20 13. Saiz pasaran untuk produk perikanan berjumlah RM 610 juta pada tahun 199920.1 21.74 Ita li In do ne si a 30 20 10 0 a ia D en m ar k Je rm an M al ay si a ny ol Ko re a Se pa 2.2 Trend Penggunaan Produk Berasaskan surimi di Malaysia Sukar digambarkan trend penggunaan produk surimi di Malaysia kerana tiada maklumat yang lengkap diperolehi mengenai industri ini berbanding dengan negara-negara lain. Jumlah import dan eksport diklaskan kepada kategori Fish paste and similar preparation yang mana tidak menunjukkan perbezaan di antara surimi dan produk lain. 19 20 Health Today.000 MT setahun21.000 MT hingga 250.2. 2001 Fi C hi na in lip D un 18 .

00 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 Tahun MT Eksport (M T) Import (M T) Gam barajah 4: Import Malaysia untuk surim i dan produk hampir sam a Japan 16% Singapore 10% Thailand 4% Vietnam Denm ark 2% 3% France 0. Faktor kegawatan ekonomi yang melanda negara pada akhir tahun 90an memberi kesan kepada jumlah eksport dan import produk.00 1.2 juta) Gam barajah 3: Kedudukan im port dan Eksport Malaysia untuk surim i dan produk ham pir sam a 6.000. tetapi menurun bermula tahun 1998 sehingga ke paras 719 MT pada tahun 1999.8 juta.09% Chile 65% Chile Vietnam Japan Denm ark Singapore France Thailand Republik Korea 19 .00 4.19 Jumlah import untuk kategori ini pada tahun 2001 berjumlah 70 MT bernilai RM 454.135 MT dengan nilai RM 7.00 5. Tanda-tanda pemulihan eksport telah mula dilihat bermula tahun 2000 (1.000.00 2.000.00 3.00 0.943 berkurangan sebanyak 93 % jika dibandingkan dengan import tahun 2000 (1.8 juta).1% Republik Korea 0.000.000.000.743 MT dengan nilai RM 7.944 MT dengan nilai RM 45. Eksport Malaysia memuncak pada tahun 1997 mencapai 4.

UAE. diikuti Taiwan (1. Destinasi utama eksport pula ialah Republik Korea mewakili 96. Amerika Syarikat dan negara EU. eksport.3. Korea. Penggunaan Surimi di peringkat Antarabangsa Penggunaan dibandingkan surimi di peringkat jumlah antarabangsa penggunaan juga produk kecil jika dengan perikanan keseluruhannya. Brunei. tetapi di Jepun. Berdasarkan import produk surimi dan produk yang hampir serupa dan juga saiz pasaran produk perikanan di Malaysia. Lain-lain destinasi seperti Filipina. selain analog makanan laut.6 %) dan Singapura (0. Walaupun penggunaan terbesar produk surimi dilihat di negara-negara Jepun.612 .2 juta. Vietnam (3 %) dan Denmark (2 %).2 % daripada jumlah penggunaan produk perikanan dengan saiz pasaran RM 12. Taiwan. diandaikan penggunaan dalam negeri adalah sangat kecil iaitu 0.85 %).2. Penggunaan di negara-negara EU dan Amerika Syarikat lebih tertumpu kepada analog makanan laut. Indonesia dan Kemboja mewakili kurang dari 0.5 % jumlah eksport 2001 dengan nilai RM 7.20 Malaysia mengimport terutamanya dari Amerika Syarikat pada tahun 2000 tetapi beralih kepada Chile sebagai pembekal utama pada tahun 2001 dengan 65% jumlah import bernilai RM 294. diikuti Jepun (16%). Singapura (10 %). Thailand (4 %).7 juta . tetapi penggunaan adalah kurang daripada 10 % daripada jumlah penggunaan produk perikanan.5 % jumlah 2. 20 .

000 0 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 21 Jepun-pengeluaran 150.976. market and manufacturing) + Berdasarkan purata import fish paste and similar preparation 1995-2001 ++ Berdasarkan penggunaan per capita dan jumlah penduduk (Jepun=126.549.000 144.000 404. Jadual 6: Anggaran Penggunaan Surimi dunia Negara Jepun* Korea* Perancis** Sepanyol** Itali** Malaysia+ Anggaran Penggunaan Surimi (MT/setahun) 400.000 90.000 137.000 Korea -pengeluaran 54566 22844 37286 30437 32996 30000 30000 Jepun-penggunaan 427.000 140.000 17.825(1999)) Gam barajah 5: Pengeluaran dan Penggunaan Surim i di Jepun dan Korea 500. satsuma-age dan hanpen (soft tofu).21 produk adalah pelbagai seperti kamaboko.167.470.2% * Berdasarkan purata penggunaan 1995-2001 ** Berdasarkan penggunaan 1997 (Jae W.000 402.000 .744 dan Itali 57.000 126.000 M T 300.000 6.000 400.000 424.000 200. Sepanyol 39. Park.000 900 % daripada penggunaan produk perikanan++ 4-5 % 5-6 % 2-3 % 1-2 % 0.000 429.679.000 145.000 100.000 20.969 ( 2000). chikuwa. Surimi seafood products.000 135. Korea= 47.000 395.000 400.5 % 0.

3. Perancis dan negara-negara Eropah serta USA. 2. dan fish roll. Penggunaan bahan lactose dan polydextrose sebagai freezing stabilizer didapati menghampiri kestabilan produk yang menggunakan gula dan sorbitol tanpa rasa terlalu manis dan dapat diterima oleh pengguna seperti di Perancis22 Pengguna di Malaysia walaupun banyak dipengaruhi oleh produk yang dihasilkan untuk pasaran Jepun.3. juga tidak menggemari rasa manis kerana kebanyakan penggunaan tertumpu kepada produk seperti bebola ikan. Demografi 22 Trondsen T (1998): Blue whiting surimi: New perspective on market value.1.22 2. Fisheries Research 34 (1998) 1-15 22 . Rasa manis ini dikurangkan dengan menggunakan 3 % gula dan 3 % sorbitol sebagai cryoprotectant.2. Walau bagaimanapun rasa tersebut tidak dapat diterima oleh pengguna di negara seperti Norway. Rasa manis ini menjadi penghalang utama kepada peningkatan penggunaan dan seterusnya pertumbuhan pasaran untuk produk berasaskan surimi di negara-negara tersebut. Segmen dan citarasa pengguna Pengguna di Jepun menyukai rasa manis pada produk berasaskan surimi hasil penggunaan 8-9 % gula dan sorbitol sebagai freezing stabilizers.3 PENGGUNA 2. kek ikan.

4. BEKALAN 2. Tetapi sejak kebelakangan ini. Perkembangan yang lembab di sektor ini dapat dikaitkan dengan faktor seperti : • Bekalan bahan mentah (ikan) yang semakin berkurangan terutamanya di kawasan perairan Laut China Selatan kerana kegiatan penangkapan ikan yang intensif oleh nelayan Malaysia dan nelayan dari negara jiran Thailand dan Vietnam. belum Sarawak 23 .23 Kebanyakan pengguna surimi di Malaysia ialah mereka yang berpendapatan sederhana hingga tinggi. Bekalan produk Di Malaysia hanya terdapat 5 syarikat yang memproses surimi. Adalah dianggarkan 20 % daripada jumlah pengeluaran negara dipasarkan di pasaran tempatan kerana tumpuan adalah untuk eksport. Kebanyakan produk berasaskan surimi dijual di restoran makanan laut di mana sebahagian besar pengunjung adalah berbangsa Cina. Golongan ini dikatakan lebih bersifat mempunyai gaya hidup yang lebih aktif dan moden.4. 2.1. PulauPinang dan Johor Bharu. Pengeluaran produk berasaskan surimi tidak terhad kepada kawasan pendaratan ikan berbanding kilang-kilang memproses surimi dan otoshimi yang tertumpu di kawasan berhampiran dengan pusat pendaratan ikan. perairan Sabah dan Sumber bekalan bahan mentah di walau bagaimanapun. telah banyak restoran makanan laut menawarkan makanan halal dan mula meraik minat pengguna beragama Islam khususnya bangsa Melayu. seperti yang dapat dilihat pada Lampiran 2. berusia di antara 15 hingga 60 tahun dan menetap di bandar-bandar utama seperti Kuala Lumpur dan Lembah Klang. terbuka dan cepat menerima perubahan. 5 syarikat lagi memproses otoshimi dan hanya 4 syarikat memproses produk berasaskan surimi.

• Jenis ikan yang diperolehi juga hanya sesuai digunakan untuk pengeluaran surimi bergred sederhana hingga rendah. 2.00-RM 3. Pangkalan di Thailand selain mempunyai infrastruktur yang baik termasuk muara yang dalam. • Kurang insentif serta kemudahan lain yang dapat menarik minat vessel laut dalam berlabuh di pangkalan ikan di Malaysia berbanding pangkalan di Thailand.4.00 /kg dan kadarubah yang lebih tinggi 2.7:1 Kos pengeluaran juga dikatakan meningkat hampir 5 % setiap tahun berikutan peningkatan kos operasi dan kos bahan mentah. menyediakan kemudahan seperti kemudahan kredit dan jaminan pembelian semua ikan tanpa terikat kepada gred. Halangan-halangan ini mendorong syarikat pengeluar produk berasaskan surimi untuk mengimport surimi untuk pemprosesan produk berasaskan surimi untuk memastikan bekalan yang berterusan. ANALISIS PESAING 24 . pengendalian yang mudah. • Pengeluaran surimi daripada spesis ikan air tawar pula dihalang oleh faktor kos pengeluaran yang tinggi serta kadarubah yang rendah.00 – RM 5.24 dieksploitasi sepenuhnya di mana dianggarkan terdapat sehingga 40.00 /kg dengan kadarubah ikan mentah kepada surimi 4:1. 2. berbanding kos pengeluaran otoshimi RM 2.5.000 MT setahun ikan jenis pelagic seperti ikan selayang yang pada masa ini digunakan untuk pemprosesan otoshimi.2 Kos pengeluaran Kos pengeluaran surimi adalah agak tinggi dianggarkan di antara RM 4. kualiti yang lebih baik dan pada harga yang kompetitif.

Vietnam (10 %).118 MT (1.220 MT jumlah import surimi Korea dengan nilai US$ 3. Hong Kong (4 India 2% Hong Kong 4% Russia 18% USA Russia Vietnam China Thailand Hong Kong Canada India Malaysia Argentina Japan Chile Indonesia Singapore 25 Taiwan . US$1.29/kg) utama Amerika Syarikat (US$ 1.88/kg). Kuantiti eksport berjumlah 3. namun Malaysia hanya menduduki tempat ke sembilan sebagai negara pengeksport surimi ke Korea sepanjang tahun 1997 hingga bulan Oktober 1999. Negaranegara pesaing Malaysia di pasaran ini mengikut keutamaan ialah Amerika Syarikat yang membekalkan 42 %. purata harga yang ditawarkan oleh Malaysia sepanjang tempoh tersebut (1997-Okt 1999) adalah rendah.95/kg) dan Thailand (US$ tetapi masih tidak dapat menyaingi Vietnam (US$ 1.06/kg). Thailand (5 %). Namun begitu.5.25 2.67/kg) (Gambarajah 7). China (10 %). Russia (US$ 1.93/kg) dan Hong Kong (US$ 0. Faktor geografi mungkin mempengaruhi harga tawaran China dan Hong Kong tetapi faktor ketersediaan bekalan dan harga buruh yang rendah memberi kelebihan kepada Vietnam.92 %) daripada 162. Gambarajah 6 : Import surimi Korea 1997-1999 Argentina Japan 2% 1% Malaysia 2% Canada 3% Indonesia 0% Taiwan 0% Chile 1% Singapore 0% USA 42% Thailand 5% China 10% Vietnam 10% Russia (18 %). China (US$ 0.16/kg berbanding negara pengeksport 1. Saingan eksport ke Korea Walaupun Republik Korea merupakan destinasi eksport yang penting bagi Malaysia.1 Pesaing eksport ke negara pengguna utama a.6 juta. %) dan Kanada (3 %) (Gambarajah 6).

93 1.95 1. Indonesia.59 1.88 1.64 1.89 1.00 US$/kg 1.94 0.269 MT.29 0.00 b.50 1.11 0.06 0.34 1.52 0.44 1. Malaysia menduduki tempat ke tujuhbelas mendapat saingan bukan sahaja daripada negara pengekport utama seperti Amerika Syarikat. U S R A us Vi sia et na m C h Th ina a H on ilan g d Ko C ng an ad a In M dia al a Ar ys ge ia nt in Ja a pa n In Chi do le Si nes ng ia ap o Ta re iw an Negara Saingan eksport ke Jepun Eksport surimi dari Malaysia ke negara Jepun juga sangat kecil.16 1. hanya 547 MT sepanjang tempoh 1996 hingga Oktober 1999 atau 0.67 1.00 1.50 2. Vietnam. seperti Thailand.26 Gambarajah 7: Perbandingan harga import surimi di Korea 2.06 % daripada jumlah import surimi negara tersebut 880. 26 .50 0. Filipina dan Myanmar (Jadual 11). malah dari negara-negara Asia Tenggara yang lain.

pollock 0. Threadfin Bream dan lain-lain spesis).53 %) dan China (0.08 24.00 10.00 0.2.12 49. Faktor utama yang memberi kelebihan kepada kedua-dua negara tersebut ialah: • Sumber ikan yang banyak terutamanya ikan dari jenis isi putih yang sesuai untuk pemprosesan surimi (Croacker.16 %).00 % import 40.14 2. Republik Korea (0. Eksport dari negara-negara Asia Tenggara lebih tertumpu kepada surimi dari ikan spesis Croacker.00 3.tail a.00 20. diikuti Russia (11. Threadfin Bream.7 % untuk tempoh 1996 hingga Oktober 1999 dan pembekal utama ialah Amerika Syarikat (87.06 8.00 60.8 %). yellow tail dan lain-lain spesis. 27 .93 14.4 %).67 50. Gambarajah 8: Jenis surimi yang diimport oleh Jepun (1996-1999) others Jenis ikan t.27 Kuantiti eksport Malaysia yang kecil dapat dikaitkan dengan keperluan negara Jepun yang lebih tertumpu kepada surimi dari ikan jenis AlaskaPollack di mana Malaysia tiada bekalan tersebut. Saingan Pengeluaran dan Kualiti Secara keseluruhannya Malaysia menghadapi saingan daripada 2 negara pengeluar utama di rantau ini iaitu Thailand dan Vietnam. bream croacker tara cod & hake y.00 30. Import surimi Jepun daripada ikan jenis ini berjumlah 49.5.

Amerika Syarikat serta Jepun berkehendakkan kualiti yang setanding dengan surimi yang diproses dari ikan A. tetapi pengeluaran Malaysia lebih tertumpu kepada ikan perairan tropika yang lain yang menghasilkan surimi berkualiti sederhana dan rendah. 28 . Saingan di peringkat antarabangsa pula dilihat dari segi kualiti di mana negara EU.28 • • Sistem kualiti yang lebih mantap. Usahasama dengan pelabur asing di kilang-kilang pemprosesan surimi menjamin kedudukan kewangan. • Kos buruh yang lebih rendah. Jumlah pengusaha yang mendapat pengiktirafan HACCP jauh lebih tinggi berbanding Malaysia. Pengeluaran surimi di kilang di daratan juga mempengaruhi kualiti kerana kesegaran ikan telah terjejas berbanding pengeluaran di Jepun di mana 55 % pengeluaran surimi ialah di kapal penangkapan ikan. teknologi serta bantuan dan kepakaran teknikal. Pollack.

00 2. May 1999 24 Pertumbuhan mengikut Ct=(C2000 x (1+!) t) 0. PERTUMBUHAN PASARAN Peningkatan penggunaan per capita produk perikanan dunia sebanyak 1% setahun23 atau peningkatan daripada 122 juta MT kepada 135 juta MT menjelang tahun 201024 akan menyaksikan peningkatan juga dalam penggunaan surimi. POTENSI PASARAN DAN INDUSTRI 3. Pertambahan Peningkatan penggunaan dijangka paling ketara di negara-negara China. Eropah.29 BAB 3. Russia.00 MT 23 1.00 500.00 1.34 juta MT – 6.000. Eropah dan Amerika Syarikat25 Gambarajah 10: Unjuran import dan eksport surimi dan produk hampir sama Malaysia 3.00 Joe Tomasso and Michael New.500.500.1.74 juta MT atau lebih menjelang tahun 2010 jika tahap penggunaan surimi di beberapa negara pengguna utama kekal pada tahap 1-5 % daripada penggunaan produk perikanan. Aquaculture in Global Fisheries Production.00 2.00 Eksport (MT) 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 Tahun Import (MT) 29 . Penggunaan di seluruh dunia akan mencapai 1.000.000. Asia.

Ini disokong oleh faktor seperti: • Jangkaan bertambahnya jumlah import oleh negara pengguna selari dengan peningkatan penggunaan dan pertambahan bilangan penduduk. Apparent historical consumption and future demand for fish and fishery products. Perkembangan pasaran surimi dijangka didorong oleh perubahan trend pemakanan.org 26 FAMA & JICA. Import produk dijangka akan stabil pada tahap 1. di mana kuantiti dijangka akan mencapai tahap 2. jumlah penggunaan ini dianggarkan kurang dari 0.5 % penggunaan dunia. Potensi eksport juga baik untuk Malaysia. 25 Lena Westlund.53 billion menjelang tahun 2010 dengan RM 1.30 Di Malaysia. gaya hidup dan peningkatan kuasa membeli. peningkatan daripada RM 12. Produk berpotensi dimajukan sebagai sumber makanan berprotin tinggi dan makanan untuk kesihatan menggantikan makanan berasaskan ternakan. Pasaran surimi dijangka mencapai RM 33.2 juta (1999). • Potensi memajukan pemprosesan surimi daripada ikan jenis pelagic secara meluas.fao. Study on marketing of chilled and frozen food.000 MT atau lebih setahun sehingga tahun 2010. . Walau bagaimanapun. saiz pasaran sektor makanan dingin dan sejukbeku dijangka mencapai RM 5.66 billion (30 %) adalah produk perikanan26. www.2 juta atau lebih menjelang tahun tersebut.000 MT setahun sehingga tahun 2010 dan akan dapat menampung penggunaan (gambarajah 4). 2001 30 .

FAKTOR PENGGERAK INDUSTRI Peningkatan penggunaan produk perikanan amnya dan surimi khususnya didorong oleh beberapa faktor antaranya: • Perubahan diet pengguna seluruh dunia kesan bertambah kesedaran terhadap kebaikan produk perikanan kepada kesihatan berbanding produk ternakan lain. • Produk perikanan kini dijadikan makanan harian. terutamanya dalam hasil ternakan yang diimport daripada Eropah.2. berbanding amalan tradisi di beberapa negara Eropah seperti Itali dan Perancis yang memakan pada hujung minggu atau semasa perayaan. • Kesedaran pengguna mengenai bahaya penyakit Bovine Spongiiform Encephalopathy (BSE) dan Foot & Mouth Disease (FMD) dalam produk ternakan. Kuasa membeli pengguna semakin bertambah ekoran peningkatan taraf hidup dan pendapatan.1 billion (2000) mendorong peningkatan permintaan. Bilangan penduduk dunia yang bertambah kepada 6. Bekalan produk surimi daripada spesis ikan selain Alaska Pollack memberikan pilihan harga yang lebih murah kepada pengguna. pembaikan kualiti dan pengembangan mendapat sokongan daripada kerajaan. 31 .31 • Program Penyelidikan dan Pembangunan. 3. • • • • • Bertambahnya produk berasaskan surimi yang konvenien dan dalam pelbagai bentuk dan perisa sesuai dengan keperluan pengguna. Peningkatan industri perkhidmatan penyajian makanan (food service industri) meningkatkan permintaan untuk produk yang pelbagai dan konvinien.

KEKUATAN DAN PELUANG 4. 4. • Terdapat insentif kewangan dalam bentuk matching grant’ seperti ITAF oleh SMIDEC untuk memajukan pengeluaran.32 BAB 4 : ANALISIS KEKUATAN.1.1.3. Teknologi dan Penyelidikan dan Pembangunan • Penghasilan produk daripada spesis ikan yang murah dan kurang digunakan (ikan pelaling dan spesis pelagic yang lain) memberikan peluang untuk pengurangan kos pengeluaran dan harga kepada pengguna. 4. promosi dan pembentukan sistem kualiti. MIDF. 32 . Bank Pertanian Malaysia (Program MPPB). ANCAMAN DAN PELUANG 4.1.1. Kementerian Pertanian dan lain-lain. Kualiti • Pengeluaran surimi yang berkualiti sederhana dan rendah hasil penggunaan spesis ikan yang kurang dikenali boleh mengurangkan kos pengeluaran dan menjadikan harga surimi dari Malaysia lebih kompetitif. KPLB. Terdapat juga insentif dan kemudahan pinjaman lain untuk membantu usahawan sektor pengeluaran produk makanan seperti Tabung 3 F.1. • Kejayaan dalam mempelbagaikan produk daripada surimi boleh digunakan untuk menarik pengguna baru. Polisi dan insentif kerajaan • Usaha untuk menambah kegunaan ikan yang kurang digunakan seperti ikan selayang dan lolong bara dan lain-lain spesis pelagic mendapat galakan dari kerajaan. KELEMAHAN.2.

fas. dan semakin menggemari makanan berbentuk konvinien sesuai dengan gaya hidup yang moden dan semakin sibuk. Bekalan bahan mentah dan Pengeluaran Peraturan Total Availability Catches (TACs) yang dikenakan oleh pihak European Commission (EC) untuk mengawal penangkapan hasil laut kerana tujuan mengekalkan sumber asli menghadkan pengeluaran oleh negara-negara EU sebaliknya memberi peluang kepada Malaysia untuk meningkatkan eksport. Taiwan.33 4. Mackerel dan Herring) di perairan Laut Utara (North Sea) 27 4.4. Whiting.1.usda.gov 33 .244 Ton Haddock. Korea dan Mongolia) adalah besar kerana jumlah penduduk yang ramai (1. 4.1. ialah 744. Pengguna • Pengguna seluruh dunia semakin menyedari kebaikan produk perikanan kepada kesihatan. Saithe. 27 European Commission.4 % penduduk dunia28). Negara-negara ini juga merupakan negara pengguna tradisi produk perikanan.5. Promosi Promosi untuk meningkatkan penggunaan produk disasarkan kepada kebaikan dan nilai pemakanan produk surimi khususnya yang memberi kesan kepada pengurangan masalah kesihatan.6.Norway Fisheries Consultations Results for 2002. Plaice. China. http://www.49 billion atau 24. • Peluang peningkatan eksport surimi ke negara-negara Asia khususnya Asia Timur (Jepun. TACs pada 2002 Kuantiti yang dibenarkan mengikut untuk 7 spesis ikan (Cod.1. Hong Kong. • Peluang meningkatkan pasaran di negara-negara Asia Tenggara khususnya Singapura dan negara Asia lain khususnya Hong Kong kerana juga merupakan pengguna tradisi produk perikanan. Gabungan faktor ini memberi peluang kepada perluasan pasaran produk surimi.

1. Walau bagaimanapun. • Peningkatan pendapatan pengguna di Malaysia meningkatkan kuasa membeli. • Bekalan bahan mentah semakin berkurangan terutamanya di perairan Laut China Selatan ekoran aktiviti penangkapan ikan yang aktif oleh Malaysia dan negara jiran. Penggunaan protin dari sumber plasma sebagai bahan untuk meningkatkan kualiti semasa pemprosesan tidak dapat diterima oleh pengguna beragama Islam. Kualiti • Kualiti surimi di Malaysia adalah berbagai hasil penggunaan berbagai jenis ikan. 28 Asian Population 2000.org 34 .asiasource.2. • Sukar bersaing dengan Thailand untuk menarik minat vessel laut dalam berlabuh di pangkalan ikan di Malaysia kerana kekurangan infrastruktur dan kemudahan lain seperti jaminan pasaran hasil penangkapan. KELEMAHAN DAN ANCAMAN 4. 4. Teknologi dan Pengeluaran • Penyediaan bahan mentah untuk pemprosesan surimi (proses membersihkan ikan) memerlukan tenaga buruh yang banyak.2.2. www. di samping citarasa produk yang sedikit berbeza dengan citarasa untuk pasaran Asia.2. eksport adalah tertakluk kepada syarat import EU Commission yang ketat. 4.34 • Peluang peningkatan eksport surimi ke negara-negara EU yang juga merupakan benua kedua terbesar dari segi penggunaan produk perikanan.

• Maklumat berhubung pasaran dan penggunaan produk surimi tidak banyak terdapat di Malaysia dan ini membantutkan usaha untuk memajukan industri ini kerana gambaran sebenar industri sukar dianalisis.35 • Kos pengeluaran bahan mentah melalui kolam ternakan aquakultur (ikan air tawar) masih tinggi (RM 4.000-RM 50. Kadarubah juga rendah 16 % berbanding ikan jenis lain. antara RM 1.2 juta hingga RM 3 juta. • Pelaburan untuk usahawan baru mencebur diri dalam pemprosesan surimi dan produk berasaskan surimi adalah tinggi. manakala kos untuk pembentukan sistem kualiti HACCP untuk membolehkan eksport berjumlah antara RM 40.00/kg atau kurang. • Sukar untuk menyaingi pesaing seperti Thailand dan Vietnam sebagai pengeksport kerana ketersediaan bahan mentah dan kos buruh yang lebih rendah berbanding Malaysia.50/kg untuk Tilapia) dan hanya menjadi kompetitif untuk pengeluaran surimi jika dapat dikurangkan kepada RM 1. daripada kemajuan penyelidikan Ini adalah ekoran yang mencadangkan penambahan bahan protin (dari sumber plasma darah) untuk meningkatkan kualiti surimi yang diperbuat daripada ikan bermutu rendah (menambah keupayaan membentuk gel) 35 .3.2. Pengguna dan Promosi • Varieti produk terhad dan produk kurang dikenali di pasaran Malaysia kerana hampir tiada usaha promosi.000 termasuk kos konsultasi. • Status halal produk berasaskan surimi terutamanya bagi produk yang menggunakan surimi yang diimport menjadi isu di kalangan pengguna beragama Islam di Malaysia. 4.

4. 36 .2. Isu kekurangan bekalan bahan mentah (ikan) perlu diatasi sebelum industri surimi dapat dimajukan.4. memudahkan penyelenggaraan kumbahan melalui pembinaan pusat rawatan kumbahan yang boleh digunasama. Alam sekitar • Pemprosesan surimi menghasilkan sisa buangan dan kumbahan yang banyak dan memberi kesan kepada alam sekitar jika tidak dirawat dengan sempurna (kandungan protin di dalam kumbahan sehingga 4%).2.6.3. 4. Peruntukan undang-undang & halangan perdagangan • Tiada piawaian produk untuk membantu memudahkan urusniaga di Malaysia. CABARAN YANG PERLU DI ATASI a.2. Pembentukan Pelaburan untuk membina pusat rawatan kawasan pengeluaran surimi secara zon kumbahan tinggi menjangkau RM 1 hingga RM 4 juta. 4. pengendalian. pengangkutan dan penyimpanan) masih mempunyai kelemahan dan menjejaskan program kawalan mutu terutamanya untuk produk yang berisiko tinggi seperti produk perikanan. Pengangkutan (dan sistem rantaian penjejukan) • Sistem rantaian penyejukan untuk produk pertanian (peralatan. • Syarat pengeluar produk mematuhi peraturan HACCP terutamanya selepas perlaksanaan WTO dan AFTA membebankan pengeluar kecil kerana kos konsultasi yang tinggi untuk pembentukan sistem kualiti.5.36 4.

37 b. Penjagaan alam sekitar melalui program rawatan kumbahan yang tersusun dilihat sebagai satu cabaran yang perlu diatasi. penyelidikan dan Pelabelan yang sesuai untuk bahan Usaha pengesanan bahan yang boleh perlu dipergiatkan untuk (ingredients) adalah dicadangkan untuk menjamin pasaran kepada mengurangkan keyakinan pelanggan adalah disarankan. Peningkatan produktiviti dan kualiti bagi menyaingi negara kesan pengeksport lain di rantau ini dan sebagai menghadapi pelaksanaan WTO dan AFTA. pengguna beragama Islam. manakala pembangunan mendapatkan bahan gantian. d. c. 37 . Isu halal terutamanya untuk surimi yang diimport untuk pemprosesan kepada produk bernilai tinggi perlu diberi perhatian melalui rundingan pihak berkuasa antara negara.

• Harga produk di pasaran tempatan setanding dengan produk lain seperti produk berasaskan ternakan. • Bekalan bahan mentah untuk pemprosesan produk berasaskan surimi perlu stabil dan pada harga yang kompetitif. 38 . FAKTOR KEJAYAAN KRITIKAL Kejayaan pembangunan industri ini bergantung kepada beberapa faktor seperti berikut.38 5. Harga di pasaran • Sokongan dan insentif yang sesuai disediakan oleh kerajaan untuk mengekalkan pelaburan sedia ada dan menarik lebih ramai pelabur baru dalam sektor ini. • Usaha promosi dijalankan oleh pihak kerajaan dan pengeluar bagi meningkatkan pengetahuan pengguna dan meningkatkan pasaran dalam dan luar negeri.

1. En. Pn. En. Mohd Zubir Abdul Razak – FAMA 4. En.Jabatan Perikanan 5. Baharuddin Kadri . Pn.PENGHARGAAN Setinggi-tinggi penghargaan dan ucapan terima kasih kepada semua ahli pasukan petugas produk berasaskan surimi kerana sumbangan idea dan maklumat yang sangat berguna semasa penyediaan analisa pasaran ini. Pn. En. Che Rohani Awang – MARDI 7. Hafiz Ahmad – Jabatan Perikanan 6. Ahmad Hazizi Aziz.LKIM . Asmizal Jaafar – FAMA 3. Norma Mohd Salleh – FAMA 2.

89 16.75 Import (RM 19.50 2.320.60 7.20 10.22 3.85 22.40 LAMPIRAN 1 Jadual 7: Penggredan Surimi melalui Ujian Melipat Gred AA A B C D Kekuatan Gel (Dinilai melalui keadaan sampel semasa Ujian Melipat.83 1. sedikit kenyal Kekenyalan yang lemah Kekenyalan yang cukup lemah Kekenyalan yang sangat lemah Lembik.44 69.38 8.05 juta ) Import (MT) 2.742.45 juta) Sumber: Jabatan Statistik 40 . tidak kenyal Jadual 9: Malaysia.88 993.944.225.135.081.70 3.09 18.31 Eksport (RM 5.018.21 2.5 sampel) Tiada pecah pada semua sampel bila dilipat empat Koyak sedikit pada salah satu dari lima sampel bila dilipat 4 Koyak sedikit pada salah satu dari lima sampel bila dilipat separuh Pecah (tetapi 2 bahagian kepingan ini masih bercantum) bila dilipat separuh Pecah dua bila dilipat separuh Jadual 8: Penggredan surimi melalui Ujian Gigit Skor Keadaan sampel 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 Amat kenyal Tersangat kenyal Sangat kenyal Cukup kenyal Diterima.Kedudukan import dan eksport surimi dan produk yang hampir sama Perkara Tahun 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 Eksport (MT) 1.76 38.81 0.28 8.82 2.90 1.40 45. ada kekenyalan Diterima.03 7.30 1.35 4.73 719.55 3.

833.429 17.29 0.148.89 1.59 1.780.0 1.00 115.979 8.849.759.516 551 111 104 18 6.00 1.857.00 16.00 115.00 128.00 67.663 37.533.00 257 115 18 0 134.00 3.513 8.00 464.350.667.278 32.00 0 1.00 29.408.00 2.06 0.11 0.00 155 77 0 11 0 118.00 2.00 3.00 22.299 38.00 336.00 5.112 14.00 629.00 16.00 6.52 1.0 Data dianalisis daripada sumber http://user.121 2.22 258.463 2.333 1.093 61.244 3.794 5.524 6.67 0 16.816 2.94 2.543 3.886.00 845.347.00 0.00 5.828.993.00 467.063 13.00 257 213.768.xls 41 .00 20.076 5.00 2.00 7.792.95 1.163 1.308.00 2.604.426 56.062.290.00 9.715 2.00 3.00 540 923 450 192 146 0 0 573.00 162.961.609 74.772.00 0.325.549.00 0 Nilai (US'000) MT Nilai (US'000) MT Nilai (US'000) MT Nilai (US'000) 1.532.00 60.00 0 0.93 1.64 0.00 4.00 820 1.518 122.34 1.033.259 2.88 1.00 17.170 2.854 5.917.00 76.44 1.00 56.915 426 862 443 1.00 3.00 17.00 USD/Kg 24.00 0.854 10.886 58.00 58.519.16 1.chollian.00 3.514.740.0 45.507.00 5.208.00 6.00 0.net/~gsy1993/stat/surimiimport.00 1.00 4.00 893.00 3.459.501 5.41 Jadual 10: Perbandingan kuantiti dan nilai import surimi beberapa negara pengeksport ke Korea mengikut tahun Bil Negara 1997 1998 1999 (Sehingga Jumlah Purata Okt) MT 1 USA 2 Russia 3 Vietnam 4 China 5 Thailand 6 Hong Kong 7 Canada 8 India 9 Malaysia 10 Argentina 11 Japan 12 Chile 13 Indonesia 14 Singapore 15 Taiwan Jumlah 435 827.00 4.591.776 6.033 4.191 6.00 13.251.535 3.367 126.00 1.118 3.866.00 3.00 896.847.459.498.

316 83.29 126.938 13.483 15.66 5.035 12.597 3.281 568 569 630 19 635 216 624 206 112 91 81 128 0 10 15.650 15.494 822 712 237 645 388 603 0 202 167 391 107 26 0 0 211.611 1.522 1.54 2.06 0.168 740 614 547 298 154 17 10 3.19 0.332 2.91 27.794 234.491 456.348 207 175 1.942 1997 64.063 1. http://www.41 0.141 1.498 21 3.07 0.78 0.056 243.394 19981999 (Okt) Jumlah 110.417 7.68 0.887 135.13 0.45 0.929 3.475 260.567 % 51.tradeport.347 1.122 1.005 1.453 880.35 0.0019 0.42 Jadual 11: Perbandingan kuantiti import surimi Jepun mengikut negara pengeksport BI L NEGARA 1 USA 2 Thailand 3 Russia 4 China Hong 5 Kong 6 R.15 0.794 1.30 0.843 173.039 2.014 3.165 7.08 0.081 9.677 1.03 0.501 6.149 24.044 180 0 0 179 170 10 49 0 0 0 31.315 9.765 11.891 2.546 6.167 903 474 528 544 153 165 55 61 0 17 0 1.89 5.org/ts/countries/japan/mrr 42 .811 46.915 51.0011 JUMLAH IMPORT (MT) MENGIKUT TAHUN 1996 53.967 62. Korea 7 Vietnam 8 Indonesia 9 Taiwan 10 India 11 Canada 12 Philipines 13 Venezuela 14 Chile 15 Mexico 16 Myanmar 17 Malaysia 18 Iceland 19 Argentina 20 Spain 21 Norway Jumlah 14.02 0.795 63.269 Data dianalisis daripada sumber: Japan-Surimi & Surimi products market.512 10.

288 273 29 174 402 3.12 % Duti 4.352 3.934 3.830 31.67 % 0.347 0 740 500 377 0 0 0 0 26.014 3.195 0 0 1.512 0 214 15.645 8.168 740 614 547 298 154 17 10 123.org/ts/countries/japan/mrr 43 .269 14.929 3.038 18 50 0 0 0 0 0 0 0 2.257 66 74.810 24.347 1.039 0 0 1.0 % Import (1999) Data dianalisis daripada sumber: Japan-Surimi & Surimi products market.843 24 427 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 51.482 46.337 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 17 0 437.567 11.909 212.413 0 4.606 243.93 % 12.168 0 0 0 0 154 0 0 78.611 1.401 123. http://www.6 % 3.611 0 0 1.Tail Tara Cod Croacker T.761 688 188 2.5 % 6.0 % 4.tradeport.248 74 0 831 0 57 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 10 1. Pollack Y.755 3.08 % 24.5 % 3.6 % 6.597 3.495 880.501 5.677 0 0 0 114 170 298 0 0 0 6.677 1.967 0 51.811 40.644 0 0 0 456.43 Jadual 12: Surimi yang diimport ke Jepun mengikut jenis ikan (1996-Okt 1999) Negara 1 USA 2 Thailand 3 Russia 4 China 5 Hong Kong 6 R Korea 7 Vietnam 8 Indonesia 9 Taiwan 10 India 11 Canada 12 Philipines 13 Venezuela 14 Chile 15 Mexico 16 Myanmar 17 Malaysia 18 Iceland 19 Argentina 20 Spain 21 Norway Jumlah % A.039 2.06 % 107.14 % 49.558 3.149 21. Bream Lain-lain Jumlah (MT) (MT) & Hake (MT) (MT) (MT) (MT) (MT) 382.

72-74. Lot 983. Lot 18. P. Jalan Tambatan. 96007 Sibu Tel: 084-211172/084-213942 Faks: 084-213452 2. Pending Industrial Estate. Lot 983. 44 . Kuala Kedah Industrial Estate. Pending Industrial Estate. 93450 Kuching KTS Food Industries Sdn Bhd. Perak Tel: 05-6414293 Faks: 05-6412257 3 Sea Horse Corporation Sdn Bhd. Section 66. Jalan Tepi Sungai.7621193 / 7621496 QL Foods Sdn Bhd. Technoledge Sdn Bhd. Market Roads. Section 66. 2.. 06600 Kuala Kedah. 93450 Kuching Tel: 082-331762 Faks: 082-489631 Quality Sdn Bhd.O Box 332.. Jalan Tambatan. 36400 Hutan Melintang. 3.44 LAMPIRAN 2: SENARAI PENGELUAR /PENGEKSPORT SURIMI DAN PRODUK BERASASKAN SURIMI DI MALAYSIA A. Tel: 04. Lot 147. PENGELUAR SURIMI 1..

26060 Kuantan Tel: 09-5342055 / 010.. 25000 Kuantan Tel: 09-5522761 Faks: 09-5527764 Perniagaan Lianli Sdn Bhd. Jalan Merlimau. 11. 06600 Kuala Kedah Tel: 04-7624954 Ibrahim Muda 245. 6. 7.45 B.9873993 Kang Long Enterprise. Mersing Tel: 7943814 Fax: 7944081 2. PENGELUAR OTOSHIMI 1. Endau. 3. Jalan Padang Lalang 1. 45 . Kuantan Otoshimi Marine Products Sdn Bhd Lot 13 & 14. Kuala Trengganu Sing Hong Heang Fishmill No. China. Kawasan MEL. Kg. Losong Hj Awang. Kampung Baru Peramu. 65.

47610 Subang Jaya Selangor Kami Food Service Sdn Bhd. Plot 675. Jalan SU26. Pulau Pinang SK Frozen Food Import & Export Sdn Bhd. N0. Pusat MIEL. 4.46 C. Prai Free Trade Zone... 46 . Seiko Marine Products Sdn Bhd. 34 Blok C. Taman Sri Ehsan 52100 Kepong. PENGELUAR PRODUK BERASASKAN SURIMI 1. 3 & 4. Jalan Sri Ehsan. Lot 33.. P. Selangor 2. Taman Industri Selayang Utama.O Box 311. Kuala Lumpur Seapack Food Sdn Bhd. 68100 Batu Caves.. 3. 13600 Seberang Perai Tengah.