You are on page 1of 46

Islam Dalam Tamadun Melayu

Disediakan oleh: HUONG HONG MING INDIRAKUMAR OO WOEI TIAN TAN WAN TING

TEORI KEDATANGAN ISLAM KE ALAM MELAYU

Teori Kedatangan Islam Ke Alam Melayu

TEORI KEDATANGAN ISLAM KE ALAM MELAYU

Melalui Kedatangan Pedagang Melalui India

Melalui Kedatangan Pedagang Melalui China

Islam datang secara langsung dari Semenanjung Tanah Arab

Teori Kedatangan Islam Ke Alam Melayu

Mengenai kedatangan Islam ke Tanah Melayu, para sejarawan berpendapat, MELAKA merupakan negeri yang mula-mula menerima ajaran Islam dan raja Melaka yang pertama iaitu Parameswara dikatakan telah memeluk Islam pada tahun 1414.

iv. contohnya cara penghuraian mazhab ilmu tasawuf. Cara pembacaan al-Quran juga jelas pengaruh dari Asia Barat. .Teori Kedatangan Islam Ke Alam Melayu Islam dari Tanah Arab i. Fahaman keagamaan yang dibawa oleh mereka bersifat Timur Tengah. ii. Wang Gungwu & C. iii. Asia Tenggara & China serta didirikan penempatan di kawasan Pantai Nusantara. S.M. India. Mubaligh Islam daerah ini terdiri daripada orang Arab/Parsi. Naquib al-Attas: Kandungan persuratan Melayu Islam dengan istilah dan konsep serta tulisan Jawi digunakan.A Majul: Pedagang Arab menguasai kegiatan perdagangan laut antara Mesir.

Teori Kedatangan Islam Ke Alam Melayu Islam dari Tanah Arab v. Pengislaman ke negeri-negeri melayu adalah langsung dari sumber Makkah. Hubungan perdagangan terjalin antara Alam Melayu dengan Tanah Arab sejak sebelum kelahiran Islam. kemenyan vi. Cth: kapur barus. Terdapat sebuah perkampungan Islam di Sumatera Utara yang diberi nama 'Tashih' telah ditemui pada tahun 650 Masihi bersamaan 30 Hijrah. vii. .

ii. ii. Emanuel Godinho De Evedia: Islam datang ke Nusantara dari China melalui Canton dan Hainan pada kurun ke-9 Masihi.Teori Kedatangan Islam Ke Alam Melayu Islam dari China i. Bukti: Batu Bersurat di Terengganu yang bertarikh 1301 M mempunyai persamaan dengan batu nisan yang ada di Champa Selatan. Batu bersurat di Teluk Cik Munah. . di Pahang yang bertarikh 702 H (1303 M) menunjukkan bahawa kemungkinan Islam masuk melalui Pantai Timur iaitu bererti dari China dan Indochina. Islam telah sampai ke China pada zaman pemerintahan Dinasti Tang iaitu sekitar tahun 650 Masihi.

Syed Naquib al-Atas: Pemberontakan di Canton pada tahun 877 M yang mengorbankan seramai 100000 pedagang asing yang kebanyakannya beragama Islam. Hubungan perdagangan antara orang-orang Arab dengan China berlaku sejak sebelum kelahiran agama Islam. Catatan Dinasti Sung: Kedatangan Islam ke Alam Melayu melalui sepanjang pantai Laut China Selatan dan dibawa oleh pedagang-pedagang Islam dari China pada awal 977. v. vi.Teori Kedatangan Islam Ke Alam Melayu Islam dari China iv. Cth: mutiara. sutera dan tembikar dari China. .

Harrison: Masyarakat Nusantara memandang ke India bagi mendapatkan khidmat nasihat dan bimbingan dalam hal-hal perniagaan dan kebudayaan. Raja Samudera yang bertarikh 1297 Masihi. Fatimi. Morison Harison. . Bukti: Persamaan mazhab yang dianuti iaitu mazhab Syafie. B. Bukti: Melalui penemuan batu nisan Sultan Malikul Salleh.Q. ii.Teori Kedatangan Islam Ke Alam Melayu Islam dari India i. S. Kern dan Snouck Hurgronje: Bandar pelabuhan Gujerat di India memainkan peranan penting dalam penyebaran Islam melalui perdagangan. RA.

Q Fatimi: Islam datang dari Bengal. .E Morisson & S. Van Ronkel: Bentuk-bentuk popular Islam seperti adanya ciri-ciri mistik. sastera Roman dan sebagainya di Indo yang berasal dari India Selatan. iv. G. v. Josselin De Jung: Penduduk Pasai mengamalkan ajaran Islam lebih awal berbanding kedatangan Marco Polo pada tahun 1292 M.Teori Kedatangan Islam Ke Alam Melayu Islam dari India iii. Ahli sejarah Belanda.

Perkembangan Pusat-pusat Islam Dalam Tamadun Melayu .

.

PENGENALAN  Kemunculan pusat-pusat Tamadun Melayu pada masa ini kebanyakannya berasaskan dua ciri yang utama  agraria  Maritime  contoh pusat-pusat Tamadun Melayu ialah:  Sriwijaya  Funan  Angkor  Lembah Bujang  Majapahit .

 sumbangannya yang terpenting dapat dilihat melalui 2 aspek:  intelektualan Melayu  perkembangan Bahasa Melayu  Merupakan pusat kegiatan ilmu pengetahuan yang terpenting di Kepulauan Melayu.  pusat pemerintahannya terletak di tepi Sungai Musi (Kota Palembang sekarang). .SRIVIJAYA  pusat kebudayaan Melayu yang tertua.

b. Srivijaya muncul sebagai pusat pembelajaran agama Buddha. c.  merupakan penyingkapan kegemilangan Bahasa Melayu memandangkan Sriwijaya telah menjadikan Bahasa Melayu sebagai bahasa pentadbiran dan perantaraan. Batu Bersurat Kedukan Bukit (683 M) Batu Bersurat Talang Tuwo (684 M) Batu Bersurat Kota Kapor (686 M) Batu Bersurat Karang Brahi (690 M) . pada abad ke-7 giat menjalankan kerja-kerja akademik seperti menterjemahkan bahan-bahan berbahasa Sanskrit ke dalam Bahasa Cina dan juga bahasa-bahasa tempatan yang lain. d.  pada tahun 711. a.  Penemuan 4 batu bersurat pula membuktikan Srivijaya telah menjadikan Bahasa Melayu sebagai bahasa pentadbiran iaitu.

Kerajaan Islam lain: Demak. Mindanao dan Pattani 4.1. Banjar di Borneo dan Campa di Indo China . Pajam dan Mataram di Jawa.Brunei.Melaka dan Aceh 3.Kerajaan Perlak dan Samudera Pasai 2. Sulu.

iv.  ketinggian pemikiran bangsa Melayu dapat dikesan melalui penghasilan pelbagai hasil kesusasteraan agama seperti. ii. iii. Hikayat Nur Muhammad Hikayat Bulan Berbelah Hikayat Nabi Bercukur Hikayat Nabi Wafat . i.Pasai (1250-1524 M)  dikenali sebagai Kerajaan Melayu pertama yang memeluk agama Islam berikutan dengan peristiwa pemelukan Islam oleh pemerintahnya Merah Silu (Sultan Malik al-Salih).  merupakan zaman kegemilangan Kesusasteraan Melayu memandangkan sistem tulisan BM (tulisan Jawi) telah bertindak sebagai medium penyebaran agama dan kesusasteraan Melayu-Islam ketika itu.

 Hikayat Raja Pasai (HRP) pula merupakan hasil kesusasteraan sejarah yang menjadi sumber pemikiran Tamadun Melayu melalui bebarapa dimensi (Sistem Kepercayaan).  Kerajaan Pasai sebagai pusat intelektual Melayu-Islam terus berkembang walaupun Melaka kemudiannya mengambil alih sebagai pusat Tamadun Melayu.  Pasai terus menjadi sumber rujukan kepada Melaka khususnya yang berkaitan dengan hal-hal agama Islam . memburu dan menternak binatang serta bertani (padi huma).  HRP menunjukkan kegiatan ekonomi tradisi masyarakat Melayu tradisi seperti memungut hasil hutan.

. pusat perkembangan Bahasa Melayu  pemerintah pertama yang memeluk Islam ialah Megat Iskandar Syah manakala Sultan Muzaffar Syah pula telah menjadikan Islam sebagai agama rasmi Kerajaan Melaka. pusat perdagangan c. a. pusat penyebaran agama Islam b.  muncul sebagai pelabuhan entreport antarabangsa yang sibuk dan maju disebabkan oleh keudukannya yang strategik iaitu terletak di tengah-tengah jalan perdagangan Timur-Barat  mempunyai sistem ekonomi yang sistematik dan teratur.Melaka (1400-1511 M)  sebuah kuasa atau empayar yang terpenting di Alam Melayu khususnya sebagai.

• Bahasa Melayu telah menjadi bahasa pendakwah yang mana ia telah digunakan bagi menyebarkan agama Islam. • Bahasa Melayu telah mencapai martabat yang tinggi pada zaman Melaka ekoran daripada peranan Melaka sebagai pusat penyebaran agama Islam dan pusat kegiatan perdagangan. . • Bahasa Melayu juga telah menjadi bahasa 'lingua franca' melalui kegiatan perdagangan.

KESAN DAN PENGARUH DALAM TAMADUN ISLAM .

KESAN DAN PENGARUH ISLAM DALAM TAMADUN MELAYU a)Akidah b)Politik c)Sosial d)Undang-undang e)Ekonomi f)Bahasa dan sastera g)Kesenian h) Pendidikan dan Ilmu Syariah .

a)Akidah(ikatan) • Perbincangan tentang kepercayaan atau akidah dalam masyarakat Melayu boleh dibahagikan kepada 3 tahap masa: 1) Sebelum kedatangan Hindu-Buddha 2) Selepas kedatangan Hindu-Buddha 3) Selepas kedatangan Islam .

dan penyembahan nenek moyang atau hyang serta kepercayaan Hindu-Buddha digantikan dengan akidah tauhid. • Agama Islam menjadi agama rasmi . • Islam telah mengurangkan kepercayaan sinkritime Hindu-Buddha-Hyang daripada kehidupan masyarakat.• Kepercayaan tahyul dan khurafat iaitu kepercayaan animisme. dinamisme. .

• Sistem pemerintahan kerajaan Uthmaniyah di Turki menjadi contoh dalam pentadbiran iaitu:  Sultan sebagai ketua negara. • Tertubuhnya kerajaan Melayu-Islam pertama di Alam Melayu Ta-Shih di Sumatera 674M.  Mufti atau alim ulama sebagai penasihat. Champa.b)Politik • Pengislaman raja-raja membawa arus perubahan dalam sosio-politik. Acheh. dll. Melaka. . • Kerajaan-kerajaan Melayu Islam ini memainkan peranan penting sebagai pusat tamadun. Sribuza Islam. kemudian Perlak. Samudera-Pasai.

. • Wujud undang-undang Islam bertulis menggantikan undang-undang Melayu tempatan (Malay Local Law) seperti di Melaka terdapat:  Hukum Kanun Melaka – undang-undang negeri  Undang-undang Melaka – undang-undang negeri  Undang-undang Laut Melaka – undang-undang yang berhubung dengan peraturan laut serta jenayah perdagangan.• Asimilasi undang-undang tempatan dengan undangundang Islam.  Di Acheh – Kanun Mahkota Alam • Kemunculan Pusat-Pusat Kerajaan dan Tamadun Melayu Zaman Islam.

• Hieraki sosial masyarakat Melaka superior-inferior (golongan pemerintah dan golongan yang diperintah) • Membentuk halangan sosial • Peningkatan mobiliti sukar berlaku • Islam memperkenalkan sistem khilafah • Kesannya:  Gelaran sultan  Sistem syura  Sistem hisbah .c)Sosial • Berasaskan kesedaran kelas.

Undang-undang adat yang tidak bertentangan dengan ajaran agama Islam dikekalkan.d)Undang-undang • Sistem perundangan tempatan turut mengalami perubahan seperti yang tercatat dalam Hukum Kanun Melaka. • Contohnya Melaka mempunyai Hukum Kanun Melaka yang meliputi tanah. perdagangan di laut dan di darat dan kegiatan yang berkaitan dengannya. . • Setelah Islam datang dan tersebar di seluruh Nusantara sistem perundangan masyarakat Melayu juga berubah kepada sistem adat dan Islam. 1992 : 29). sungai. Kedua-dua kumpulan undang-undang ini adalah didasarkan kepada hukum syariah dan juga hukum adat yang telah wujud sejak dahulu lagi (Zainal Abidin Abdul Wahid. Adat Pepatih dan Adat Temenggung. dusun dan setiap tanah jajahan takluk Melaka. Undang-undang Laut Melaka meliputi perusahaan perkapalan.

• Lahir pasar dan kota yang bersifat antarabangsa yang mana terdapat aktiviti perdagangan oleh pedagang asing • Sistem mata wang diguna pakai secara meluas .e)Ekonomi • Kegiatan perdagangan ditingkatkan.

f)Bahasa dan sastera • Mengetepikan peranan bahasa Sankrit sebagai bahasa ilmu • Sistem tulisan Arab-Jawi diperkenalkan. . • Bahasa Melayu mencapai kedudukan sebagai bahasa sastera yang popular • Banyak hasil kesusasteraan Melayu ditulis:  Prosa:Hikayat Nabi Muhammad SAW Hikayat Para Nabi dan Rasul Hikayat Para Sahabat Nabi Hikayat Para Pahlawan Islam Hikayat Ahli Sufi dan Orang Salih. Syair Burung Pingai (Hamzah Fansuri) Syair Makrifat(Abdul Rauf Fansuri).  Puisi:Syair Perahu.

Batu nisan Maulana Malik Ibrahim MASJID NEGARA Malaysia .g)Kesenian • Pengaruh dapat dilihat pada batu nisan. masjid dan kaligrafi. makam.

h) Pendidikan dan Ilmu Syariah • Perhatian banyak diberikan kepada ilmu syariah/naqliyyah yang meliputi bidang usuluddin. Kitab utama Al-Durr al-Manzum Ihya Ulumuddin Minhaj al-Talibin Abu Ishak al-Shirazi Al-Ghazali Al-Nawawi . fiqah dan tasawuf.

• Muncul institusi pendidikan seperti:  Madrasah  Pondok/pesantren  Masjid  Surau  Istana  Rumah maulana/ulama .

di samping rakyat jelata.• Kebanyakan guru tediri daripada orang asing. • Murid-murid terdiri daripada raja dan kaum bangsawan. • Kelahiran ulama Melayu dengan kemampuan ilmiah yang kurang hebatnya. .

PERANAN TAMADUN ISLAM DALAM PEMBINAAN TAMADUN MALAYSIA .

• Kerajaan-kerajaan Melayu tersebut juga merupakan kesinambungan daripada beberapa buah kerajaan atau pusat tamadun Melayu yang pernah wujud di Alam Melayu seperti Srivijaya. Temasik. 36 .PERANAN TAMADUN MELAYU DALAM PEMBINAAN TAMADUN MALAYSIA • Malaysia adalah sebuah negara bangsa berbentuk persekutuan yang terdiri daripada komponen 14 buah negeri. • Kewujudan Malaysia sebagai sebuah negara bangsa sebenarnya merupakan lanjutan daripada kemunculan kerajaan-kerajaan Melayu lebih awal. Kesultanan Johor RiauLingga dan sebagainya. Kesultanan Melayu Melaka.

• Terengganu : Perlembagaan Negeri Terengganu. • Johor : Undang-undang Johor. Rembau. • Kedah : Undang-undang Kedah.Sistem Perundangan Tradisional • Melaka : Hukum Kanun Melaka. • Negeri Sembilan : di Sungai Jelebu. Ujong. 1911. • Pahang : Undang-undang Pahang. • Perak : Undang-undang 99 Perak dan Undang-undang Keturunan Daripada Turun Negeri Perak. Undang-undang Tubuh Negeri Johor 1895. Johol dan 37 . Undang-undang Laut Melaka.

Islam dan adat Melayu menjadi salah satu struktur terpenting kemelayuan dalam tamadun Malaysia. Islam terus menjadi teras bagi identiti Melayu.Agama Islam dan Adat-adat Istiadat Melayu • Islam merupakan elemen penting dalam tamadun Melayu. • Secara khusus. • Islam dan adat Melayu merupakan struktur yang saling melengkapi dan berintegrasi ke dalam wadah kemelayuan. 38 .

• Agama Islam dijadikan salah satu daripada asas bagi mengiktiraf seseorang sebagai berbangsa Melayu.Agama Islam dan Adat-adat Istiadat Melayu • Dalam perlembagaan. 39 . orang Melayu didefinisikan sebagai orang yang berbahasa Melayu. • Sultan juga diberikan peranan yang besar dalam mengetuai agama Islam di setiap negeri di Tanah Melayu. Begitu juga dengan perlantikan sultan bagi setiap negeri. sultan dimestikan beragama Islam. mengamalkan adat istiadat Melayu dan beragama Islam.

• Di samping peruntukan perlembagaan memberikan keistimewaan orang Malayu. 40 .Kedudukan Istimewa Orang Melayu dan Bumiputera • Keistimewaan orang Melayu juga telah menjadi satu asas dalam perkembangan ketuanan orang Melayu penerajuan dan pemilikan negara Malaysia. perlembagaan Malaysia juga memberikan perakuan dan pengiktirafan terhadap undang-undang adat yang dilaksanakan di kalangan orang Melayu. • Namun demikian undang-undang adat ini tidak dapat mengatasi atau melangkah kuasa Perlembagaan Persekutuan Malaysia. • Keistimewaan ini telah diperuntukan dalam perlembagaan Persekutuan Malaysia dalam Perkara 153.

• Di bawah pemerintahan British semangat kebangsaan untuk berjuang mempertahan dan membebaskan tanah Melayu telah bermula seawal 1900 dengan diketuai oleh beberapa orang pemikir dan cerdik pandai yang memperolehi pendidikan tinggi dalam bidang pengajian Islam daripada Universiti Al-Azhar Mesir dan juga daripada beberapa universiti di Timur Tengah yang lain.Semangat Kebangsaan dan Jati Diri Kebangsaan • Tamadun Melayu yang ditunjangi oleh kekuatan pegangan terhadap agama Islam sebenarnya telah banyak memberikan sumbangan kepada semangat juang di kalangan cendikiawancendikiawan Melayu dalam memperjuangkan hak orang Melayu dan juga kebebasan Tanah Melayu daripada belenggu penjajahan. 41 .

• Peranan agama Islam tidak dapat dinafikan dalam menyelamatkan bangsa Melayu daripada terpengaruh dengan fahaman komunis apabila ia cuba disebarkan kepada kalangan masyarakat tempatan. . Neracha dan al-Ikhwan.Semangat Kebangsaan dan Jati Diri Kebangsaan • Mereka ini telah menggunakan bahasa Melayu sebagai wahana dalam menyampaikan buah fikiran dalam beberapa majalah dan akhbar seperti alImam.

43 .Penerapan Nilai-nilai Islam dan kesan-kesannya • Penerapan nilai-nilai Islam yang telah menjadi akar umbi kawalan terhadap semua dasar dan polisi yang dijalankan oleh kerajaan telah menampakkan lagi kepada kita peranan agama Islam dalam pembentukan negara Malaysia. • Nilai-nilai Islam yang berasaskan tauhid dan mencakupi semua aspek hidup manusia telah menjadi satu mekanisme kawalan dan panduan bagi kakitangan kerajaan dalam menjalankan tugas mereka. • Nilai-nilai Islam yang suci dan universal telah dapat diterima oleh semua bangsa majmuk yang tinggal dalam negara ini. Keistimewaan agama Islam yang menjadi identiti bangsa Melayu telah menjadikan tamadun Melayu sebagai asas tamadun Malaysia.

Pendekatan Sistem Perbankan Islam dalam Era Globalisasi • Dalam menghadapi era globalisasi masa kini. namun Sistem Perbankan Islam kini semakin popular termasuk juga kepada golongan bukan Islam. • Sekalipun sistem konvensional tetap wujud di Malaysia. 44 . pendekatan ekonomi negara dimantapkan lagi dengan sistem Perbankan Islam yang dimulakan pada 1983.

Melayu akan dapat menjayakan “tidak Melayu hilang di dunia ”.RUMUSAN • Kedatangan Islam ke Tanah Melayu telah membentuk wajah baru dan memperkukuhkan identiti Melayu yang sebelumnya dibayangi oleh elemen-elemen yang rapuh dan tidak kekal. 45 . • Dengan berindentitikan Islam. bangsa pepatah • Kejituan tamadun Melayu yang berasaskan agama Islam inilah yang telah berjaya membentuk satu lakaran perjalanan bangsa Melayu di Tanah Melayu terutama di Malaysia.

SEKIAN. . TERIMA KASIH.