You are on page 1of 24

SISTEMI ZA DOJAVU POŽARA

Visoka tehnička škola strukovnih studija u Nišu Februar, 2013. godina Tema: Stabilni sistemi za dojavu požara

SIGURNOST DOO ul. V. Jocića 19 18000 Niš kontakt: 063/470-488; 018/585-515

PRAVNI OSNOV
-

Zakon zaštite od požara (sl.glasnik RS 111/09 )
Član 42. Pri projektovanju i izgradnji visokih stambenih objekata i objekata javne namene (hoteli, robne kuće, bioskopi, pozorišta, biblioteke, dečje ustanove, škole i visokoškolske ustanove, zdravstvene ustanove, sportske dvorane, koncertne dvorane, stadioni i sl.), kao i u objektima u kojima se čuvaju umetnička dela, obavezna je ugradnja ureĎaja koji omogućavaju blagovremeno otkrivanje i javljanje požara. U objektima u kojima se odvijaju tehnološki procesi u kojima se proizvode, preraĎuju, koriste i skladište zapaljive, eksplozivne i druge opasne materije, u visokim objektima (osim stambenih zgrada), u zgradama arhiva i dokumentacije od posebne vrednosti, u objektima u kojima se obavlja trgovina površine preko 3500 m2, u objektima koji služe za izložbe površine preko 1000 m2, muzejima, bioskopima, pozorištima, aerodromskim zgradama površine preko 1000 m2, pored ureĎaja iz stava 1. ovog člana, obavezna je i ugradnja ureĎaja koji omogućavaju blagovremeno gašenje požara (stabilni sistemi za gašenje požara). SIGURNOST DOO

-

Član 44. Za izvedene stabilne instalacije namenjene gašenju ili dojavi požara, detekciji zapaljivih gasova i para, kao i za druge zaštitne ureĎaje, opremu i instalacije koje služe za sprečavanje izbijanja, širenja i gašenje požara, izvoĎač radova je dužan da pribavi sertifikat od ovlašćenog pravnog lica o ispravnosti tih ureĎaja, opreme i instalacija i da zapisnik o obavljenom ispitivanju ispravnog funkcionisanja tih ureĎaja, opreme i instalacija stavi na uvid komisiji nadležnoj za tehnički prijem objekata. Ispravnost instalacija iz stava 1. ovog člana mora se proveravati najmanje dva puta godišnje od strane ovlašćenog pravnog lica, u skladu s tehničkim propisima i uputstvima proizvoĎača. O obavljenim proverama vodi se evidencija u koju se unose podaci o izvršenoj proveri i stručni nalaz. Zaposleni u ovlašćenom pravnom licu koji obavljaju ispitivanja moraju imati položen stručni ispit. Ministar propisuje posebne tehničke i druge uslove koje mora ispunjavati ovlašćeno pravno lice iz stava 1. ovog člana, kao i program i način polaganja ispita iz stava 4. ovog člana. Ministarstvo daje ovlašćenje pravnom licu za obavljanje poslova iz st. 1. i 2. ovog člana i vodi evidenciju o izdatim ovlašćenjima za obavljanje poslova ispitivanja ureĎaja instalacija i opreme iz stava 1. ovog člana.

 način rukovanja i odrţavanja sistema i ureĎaja.  postupak i način označavanja i obeleţavanja ureĎaja i delova sistema za dojavu poţara.PRAVNI OSNOV SIGURNOST DOO .  zahtevi za broj i razmeštaj javljača poţara. br. .  zahtevi za kontrolne knjige pregleda i ispitivanja stabilne instalacije za dojavu poţara.  tehničke mere nadzora stabilnih instalacija za dojavu poţara. 87/93) Ovim pravilnikom propisuju se:  zahtevi koji moraju biti ispunjeni pri projektovanju i odrţavanju stabilnih instalacija za dojavu poţara. list SRJ".  zahtevi za povezivanje stabilne instalacije za dojavu sa tehnološkom i elektrotehničkom opremom.Pravilnik o tehničkim normativima za stabilne instalacije za dojavu požara ("Sl.

TOPLOTA.izvor toplote .FAZE RAZVOJA POŢARA SA ASPEKTA DETEKCIJE  Dinamika sagorevanja zavisi od “strana” požarnog trougla: goriva materija .kiseonik SIGURNOST DOO Detekcija: energija -> (toplotna. PLAMEN . EM zračenje) ili čestice (dim) Pojave koje se detektuju -> DIM.

JAVLJAČI POŢARA VRSTE I PODELE JAVLJAČA POŢARA SIGURNOST DOO .

Postavljaju se na putevima za evakuaciju.JAVLJAČI POŢARA RUČNI JAVLJAČI POŢARA Od aktiviranja do signalizacije ~ 3 s. na stepeništima. u hodnicima.5 m. ručni javljači treba da se grupišu u posebne. na izlazima. odvojene zone ili u posebne linije dojave. spolja do 120 m. SIGURNOST DOO Tipovi zaštite: IP24. 6) P – (0 . IP67 I – zaštita od predmeta (prašine) P – zaštita od vode I – (0 . u blizini aparata za gašenje požara.. Na visini od 1. prolazima.. Kod klasičnih (kolektivnih) sistema za dojavu požara nije dozvoljeno kombinovanje ručnih i automatskih javljača u okviru jedne zone dojave. 8) Ako sistem za dojavu požara sadrži i ručne i automatske javljače požara. unutar objekta na rastojanju od 40 m. IP55. .

eng.JAVLJAČI TOPLOTE PRINCIPI KONSTRUKCIJE JAVLJAČA TOPLOTE • Osnovna podela .Javljači fiksne temperature (termostatički. eng. termomaksimalni. SIGURNOST DOO . . rate-of-rise detector).JAVLJAČI POŢARA . fixed heat detector).Javljači gradijenta temperature (termodiferencijalni.

) Granična vrednost po EN 54 – 57 °C (u praksi 10 °C do 35 °C iznad ambijentalne temperature). Temperatura Alarm Normalno sta nje SIGURNOST DOO Vreme Termomaksimalni javljač sa bimetalom (Invar .) • Termomaksimalni javljač sa sondom . – FeNi36) Termomaksimalni javljač sa topivim elementom (Wood-ov element (metal) .7% olova.3% kalaja i 10% kadmijuma.JAVLJAČI POŢARA .legura od 50% bizmuta. Topi se na temperaturi od 69 do 72°C. 26.kombinacija 36% nikla i 64% gvožđa.JAVLJAČI TOPLOTE TERMODIFERENCIJALNI JAVLJAČI   Najstariji tip (oko 1860. 13.

JAVLJAČI POŢARA . klasa: 5 oC/min NFPA granična vrednost: 12-15 oF/min (7-8 oC/min) . klasa: 1 oC/min 2.JAVLJAČI TOPLOTE TERMODIFERENCIJALNI JAVLJAČI • Detektuju brzinu porasta temperature u vremenu: • Termodiferencijalni pneumatski javljač Temperatura Alarm SIGURNOST DOO Normalno stanje Vreme • Termodiferencijalni javljači sa termistorom • Termodiferencijalni javljač sa dijafragmom Tri stepena osetljivosti: 1. klasa: 3 oC/min 3.

JAVLJAČI POŢARA .JAVLJAČI TOPLOTE Primeri realizacije javljača (detektora) toplote SIGURNOST DOO .

0.JAVLJAČI DIMA  Dva principa otkrivanja dima: • radioaktivni – jonizacioni javljači dima (eng.1 m i za optičke javljače dima od 0. Opseg osetljivosti: za jonizacione javljače od 0.4 m. Vidljivi dim .4 m i veće.5 .JAVLJAČI POŢARA .10 m    SIGURNOST DOO • visoka osetljivost • mala inertnost .01 m do 0. photoelectric smoke detector) Čestice dima neposredno posle generisanja . ionization smoke detector) • optički – optički javljači dima (eng.01 .0.

manje osetljivi na guste dimove • Dve elektrode (na 1 cm). . otvorene požare – neosetljiv na velike čestice dima. Lažne dojave kod prodora čestica prašine ili turbulencije vazduha.3 kBq/0. Skladišti se po pravilima za radioaktivni otpad.2 mg Am-241. Posebno osetljiv za brze. Pt-239) • Proces rekombinacije jona • Intenzitet zračenja: 33.JAVLJAČI DIMA JONIZACIONI JAVLJAČI DIMA • Pogodni za “čiste” vatre. izvor α zračenja (0.JAVLJAČI POŢARA .9 µCu SIGURNOST DOO • • • • Dve komore (merna i referentna).

light obscuration principle) Intenzitet prelamanja svetlosti – princip refleksije (eng.JAVLJAČI POŢARA . Javljači dima na principu apsorpcije . Dva-tri bljeska na 2-3 s (potrebna koncentracija dima u trajanju od 5-10 s).JAVLJAČI DIMA OPTIČKI JAVLJAČI DIMA  Dva principa otkrivanja dima:   slabljenje protoka svetlosti – princip apsorpcije (eng. light scattering principle) SIGURNOST DOO Javljači dima na principu refleksije • • Tyndall effect (difuzna refleksija svetlosti u prisustvu čestica dima).

. B – optički aps.JAVLJAČI POŢARA ..jonizacioni Javljač dima za “prljave” sredine . C .JAVLJAČI DIMA OPTIČKI JAVLJAČI DIMA SIGURNOST DOO Signal javljača dima u funkciji veličina čestica A – optički ref.

(eng. na visini do 25 m.JAVLJAČI DIMA LINIJSKI OPTIČKI JAVLJAČI DIMA Linijski javljači dima (linearni. rastojanje do 7. bim javljači) .JAVLJAČI POŢARA . Kompenzira spore promene signala (1% u odnosu na referentni signal u toku 1h). ili 25%. Pogodan za visoke prostorije. linear smoke detector) • Mogućnost podešavanja alarmnog praga od 25%. minimalno 2. 50% i 70% zamračenja IC snopa.4 m. Udaljenost do 100 m.5 m. SIGURNOST DOO • • • . 35% i 50%.

JAVLJAČI POŢARA .3 µm infracrveni – od 1.3 do 10 µm kombinovani Osnovna namena: Otkrivanje požara koji odmah obrazuju otvoreni plamen .JAVLJAČI PLAMENA  Najvažnije osobine • • • • visoka osetljivost na zračenje plamena velika brzina odziva za otkrivanje poţara sa brzim razvojem neosetljivost na zračenja koja ne potiču od poţara blokiranje apsorpcije zračenja SIGURNOST DOO  Spektar zračenja plamena • • • kontinualno zračenje (posledica zagrevanja pri nepotpunom sagorevanju) linearni spektar (rezultat hemijskih reakcija u plamenu) pojedinačne linije (rezultat elektronskih prelaza)  Principijelna podela javljača na osnovu talasne dužine • • • • • ultraljubičasti – do 300 nm vidljivi – od 300 do 700 nm pribliţno infracrveni – od 700 nm do 1.

.. bojlera i sl. SIGURNOST DOO . Do fatalnog ishoda dovodi velika doza CO u kratkom vremenskom periodu. starost. upotreba roštilja. fizička kondicija. postojanje akutnih i hroničnih bolesti. bez boje i mirisa. ali i mala doza u kombinaciji sa dugim vremenom ekspozicije.JAVLJAČI GASA JAVLJAČI UGLJEN MONOKSIDA (CO) Produkt nepotpunog sagorevanja.blokirani ili loše projektovani dimovodni kanali i loša ventilacija. kućama. itd.. .izduvni gasovi automobila. . Uticaj CO na organizam zavisi od mnogo faktora: pol.u hotelskim sobama: kvar peći. Uslovi nastanka CO: . generatora. Pod odgovarujućim okolnostima nastaje kao posledica nepotpunog sagorevanja čvrstih. tečnih i gasovitih gorivih materijala i mogu da se nagomilaju u stanovima. hotelskim sobama. .

VIŠESENZORSKI (VIŠEKRITERIJUMSKI) JAVLJAČI POŢARA SIGURNOST DOO Primer višesenzorskog javljača požara -> (toplota + dim + IC zračenje + CO) .

konvencionalni) sistemi adresibilni sistemi SIGURNOST DOO . odn.  Dva tipa sistema za dojavu poţara u skladu sa primenjenom tehnologijom: • • klasični (kolektivni.ORGANIZACIJA SISTEMA ZA DOJAVU POŢARA PODELA SISTEMA ZA DOJAVU POŢARA Osnovna klasifikacija sistema za otkrivanje i dojavu požara se zasniva na upotrebljenoj tehnologiji. načinu realizacije u skladu sa primenjenom tehnologijom. Osnovni kriterijum za podelu -> adresibilnost ureĎaja.

zonski) sistemi SIGURNOST DOO .ORGANIZACIJA SISTEMA ZA DOJAVU POŢARA PODELA SISTEMA ZA DOJAVU POŢARA .adresibilni sistemi . konvencionalni.klasični (kolektivni.

Stanja zone dojave požara ili adresibilnog javljača u petlji: • normalno • alarm • kvar zone • prekid zone ili • kratak spoj zone SIGURNOST DOO Javljači u jednoj zoni mogu da budu ili automatski ili ručni.ORGANIZACIJA SISTEMA ZA DOJAVU POŢARA ORGANIZACIJA ALARMIRANJA Zona dojave požara ili požarna zona je prostor koji pokriva jedan ili više javljača požara i predstavlja najbližu odrednicu za lokalizaciju požara. Kod adresibilnih sistema za dojavu požara lokalizacija mesta izbijanja požara je na nivou adrese javljača. Automatske zone dojave mogu da sadrže različite tipove automatskih javljača požara. .

ORGANIZACIJA SISTEMA ZA DOJAVU POŢARA ORGANIZACIJA ALARMIRANJA Pouzdanost alarmiranja: ZAVISI OD VREMENSKIH KAŠNJENJA SIGURNOST DOO • • Vreme potvrde alarma (“potvrda prisustva”). Pouzdanost alarmiranja: “DVOZONSKA ZAVISNOST” (udvojene zone ) . Vreme provere alarma (“vreme izviđanja”).

OSNOVNE FUNKCIJE CENTRALE Uloga centrale za dojavu požara • neprekidna kontrola rada svih podsistema u okviru sistema za dojavu požara. uklj.CENTRALA ZA DOJAVU POŢARA ULOGA CENTRALE. • promena zavisnosti izlaza od ulaza. • kvar na liniji i ponovno uključenje zone. zona.) • odlučivanje o alarmnim kriterijumima i preduzimanje izvršnih funkcija • arhiviranje događaja u sistemu: • nastanak alarma. SIGURNOST DOO . potvrda i resetovanje alarma itd. itd. • reset alarmnog stanja. • prihvatanje podataka od javljača i svih ostalih periferijskih uređaja • uključivanje zvučne i svetlosne signalizacije u slučaju alarma • prenosi informacija višem hijerarhijskom nivou i realizacija izvršnih funkcija Osnovne funkcije centrale za dojavu požara • samodijagnostika svih ključnih funkcija same centrale • vizuelna i zvučna signalizacija • rukovanje podsistemima koje centrala pokriva (zadavanje parametara. • podešavanje realnog vremena./isklj.

procesi i delatnosti koje se odvijaju u objektu. SIGURNOST DOO .vlaga.elektromagnetna zračenja ..FAKTORI Kriterijum Tip mogućeg požara Visina prostorije Ambijentalni uslovi Ometajući faktori • • • • Mogući slučajevi . materijali koji mogu da se naĎu u objektu i njihove karakteristike u odnosu na vatru. . namena objekta. . ..ograničenja za javljače dima i toplote .. .tinjajući požar sa razvojem dima.otvoreni požar bez razvoja dima. . .prašina. . zaštita ljudi ili imovine.strujanje vazduha . .toplota.otvoreni požar sa česticama.dim.ORGANIZACIJA SISTEMA ZA DOJAVU POŢARA IZBOR I POSTAVLJANJE JAVLJAČA POŢARA ..