You are on page 1of 38

TINH KH - THN HUYT - TN DCH

Bs Nguyn Trng Minh Th


1

MC TIU
Gii thiu c chc nng ca:
Tinh tin thin Tinh hu thin Tinh sinh dc Tinh ng tng Nguyn kh Tng kh Vinh kh V kh Huyt Tn dch Thn

M t c cc triu chng lm sng khi c ri lon chc nng ca cc thnh phn trn.
2

I. TINH
Tinh l vt cht c bn cu to nn c th v dinh dng c th, gip c th hot ng. Tinh bao gm 2 loi:
V ngun gc: Tinh tin thin v hu thin. V cng nng: Tinh sinh dc v tinh tng ph.

I. TINH
Tinh tin thin:
T cha m truyn cho . Con ngi bt u sinh ra l tinh hnh thnh trc nht, tr ng Thn, s khi u v duy tr cho vic truyn ging sau ny, cng l ngun ca tinh sinh dc.

I. TINH
Tinh tin thin c hiu l cc c tnh v di truyn. Chc nng ca Tinh tin thin s quyt nh s hon thin v mt cu trc, hnh thi ca c th cng nh cu trc v chc nng ca cc b phn khc trong c th. Do , khi khim khuyt s a n cc bnh l di truyn hoc bm sinh.
5

I. TINH

I. TINH
Tinh hu thin:
Bt ngun t thc n. Thc n sau khi c tiu ha, hp thu s i khp chu thn dinh dng cc Tng Ph ng thi c chuyn ha thnh Kh duy tr cc hot ng ca c th v Tng Ph Do khi ri lon Tinh hu thin s a n cc ri lon v dinh dng.
7

I. TINH

I. TINH
Tinh sinh dc:
L tinh ca Thn. Chc nng: iu ha cc hot ng ca Tng Ph, c bit l s pht dc v sinh dc nam n. Khi ri lon tinh sinh dc a n ri lon pht trin th cht c bit l cc bnh l bm sinh v gii tnh.
9

10

I. TINH

11

I. TINH
Tinh Tng Ph:
L vt cht c bn cu to nn c quan Tng Ph . Ngun gc ca n l Tinh tin thin c kh ha m thnh , ng thi khng ngng c b sung bi Tinh hu thin. Ri lon Tinh ca Tng Ph s a n ri lon chc nng ca chnh Tng Ph . Vd: khi tng T th b h th s c biu hin ca T kh h nh:
Chn n, bun nn, tiu chy (T bt kin vn). Chng bng, ph chn (T khng vn ha thy thp). Chy mu t nhin (T bt thng nhip huyt).
12

I. TINH

13

I. TINH

14

I. TINH
Tinh tin thin v hu thin lun h tr cng nhau. Trc khi sinh, tinh tin thin l c s vt cht chun b cho tinh hu thin. Sau khi sinh, tinh hu thin nui dng tinh tin thin. Trong cc hot ng ni chung ca c th, tinh khng ngng b tiu hao nhng c lin tc b sung bi tinh hu thin bt ngun t thc n ung hng ngy.
15

II. KH

Kh () l khi nim c bn ca vn ha v trit hc truyn thng Trung Quc. ngha tng hnh ca ch kh l "hi () bc ln t go () ang nu. Theo YHCT: Kh c ngun gc t tinh kh ca thc n ung phi hp cng kh tri ht th hp th vo. Kh c to ra gip vn hnh huyt dch nui dng c th, ng thi cng c a n tng ph gip tng ph hot ng to thnh v duy tr hot ng sng cho con 16 ngi.

II. KH
Nguyn kh:

Cn gi l Kh tin thin do Tinh tin thin ha sinh m thnh. Do , khi khim khuyt Tinh tin thin s a n thiu ht Nguyn kh. Bao gm kh nguyn m v kh nguyn dng. Nguyn kh c tng tr Thn, nh ng tam tiu m i khp ni thc y hot ng ca ng tng lc ph v l ngun gc s sinh ha ca c th. Nguyn kh y Tng ph s mnh, ngi s t bnh tt v ngc li.
17

II. KH
Tng kh:

L dng khng kh t nhin c ht vo, kt hp vi kh ca tinh vi thy cc do T V tiu ha m thnh, c hnh thnh Ph v tch t ngc, n c tc dng gip Ph h hp, gip hnh dng huyt ton thn. Khi tng kh km

18

II. KH
Dinh kh:

C ngun gc t thc n ung qua kh ha ca T V m sinh ra, c chc nng dinh dng ton thn. Thin Dinh v hi lun sch Linh khu vit: Cc nhp V chuyn vo Ph, ng tng lc ph hp thu. Thanh l dinh, dinh i trong mch, di chuyn khng ngng. Sau khi vo mch to thnh mt b phn ca huyt. Cho nn cng nng ca n, ngoi sinh huyt, cn c tc dng dinh dng ton thn. Do khi thiu ht Dinh kh bnh nhn thng c trng thi suy kit (Cachexia)
19

II. KH
V kh:

L mt b phn ca dng kh. C ngun gc t thc n ung qua kh ha ca T V m sinh ra, xut pht thng tiu, lu hnh ngoi mch. Tnh cht th mnh, lu hnh mau, ngoi phn b i ton thn, bn trong th i vo tng ph, c tc dng lm m tng ph, bn ngoi th ra c biu, c tc dng ng m l chn lng do bo v c c th khng ngoi t. Do , khi b suy gim v kh th c th d b mc cc bnh thi kh, truyn nhim.
20

II. KH

21

III.

THN

c sinh ra bi Tinh tin thin v nui dng bi Tinh hu thin. Thn l khi nim chung v hot ng tinh thn ca con ngi. Do khi Thn b ri lon s c biu hin:
Hn m Cung sng Trm ut Mt tr nh Ri lon hnh vi, ngn ng
22

23

IV.

HUYT

Mu l mt t chc di ng c to thnh t thnh phn hu hnh l cc t bo (hng cu, bch cu, tiu cu) v huyt tng. Chc nng chnh ca ca mu l cung cp cc cht nui dng v cu to cc t chc cng nh loi b cc cht thi trong qu trnh chuyn ha ca c th nh kh carbonic v acid lactic .
24

IV.

HUYT

Theo YHCT: Huyt l mt dch th mu hng, lu chuyn trong c th v c tc dng dinh dng cho c th. S to thnh huyt c thc hin nh sau: T V sau khi hp thu, vn ha thc n, to ra Tinh, v mt phn ca Tinh c Tm Kh kh ha thnh sc gi l Huyt (Kh c T, Thn v Ph to thnh). Thn tng tinh, ch ct sinh ty, tinh ty cng ha sinh thnh huyt Khi Huyt c sinh ra, s tun hon ca huyt do Tm lm ch, do Can tng tr v do T thng soi.

25

IV.

HUYT

Huyt l dng vt cht quan trng gip duy tr hot ng sng ca c th. Huyt b suy km s c biu hin:
Ngi mt mi Sc mt, mi, mng nht nht Da, lng tha kh Hoa mt, chng mt

Huyt b tr khng lu thng c s sinh tm ti ton thn hoc cc b hoc sng, nng, , au.
26

27

V.

TN DCH

Tn v dch l cch gi ca thy dch bnh thng trong c th. Tn l mt loi th dch ca c th sinh ra t n thc ung do T vn ha thng phn thanh ln Ph, qua tc dng tuyn pht ca Ph m phn b khp c th phn b n c nhc, b phu n dng c nhc v ti nhun da lng. Sau , tr thnh trc theo Tam tiu (di s tc ging ca Ph) xung Bng quang.
28

V.

TN DCH

y di tc dng ca Thn Kh s tr thnh 2 phn, phn thanh a tr li ln Ph phc nguyn thnh tn dch mi, phn trc thnh nc tiu thi ra ngoi theo kh ca Tam tiu. Trong YHCT, Tn bao gm: nc bt, dch v, dch trng, m hi, nc tiu
29

V.

TN DCH

30

V.

TN DCH

Dch cng c ngun gc t n thc ung ha sinh m thnh. Thng xut hin trong cc l t nhin (khiu), dch no ty, khp c tnh cht nht, trn, m c hn Tn. S thiu ht Tn dch thng a ti nhng triu chng:
Kh kht, ho khan, mt ting. Tiu t Da lng kh tha. Cc khp xng au nhc, vn ng kh khn

S ng tn dch: m m,huyn m, thy thng, c trng.


31

V.

TN DCH

32

33

V.

TN DCH

Tn v dch v tnh cht phn b v cng dng c th c nhng im khng ging nhau. Tuy nhin, nhn chung cng l thy dch, thng c gi chung l Tn dch. Xut hn nhiu, tiu nhiu u tn thng n tn dch.
34

m m
m m, chia lm bn loi:
Loi m t lu ng di sn gi l Huyn m. m t trn ra tay chn gi l Dt m. m t phm vo vng ngc v Ph gi l Chi m. Ngoi ra, cn c cc tn Vi m, Lu m, Phc m v.v ... cng u vn thuc bn loi m ni trn
35

Cachexia

36

S khc nhau gia Tn v Dch


Tn: thm su, nhun c da, da vo tam tiu vn hnh. Trong vo tng ph, ngoi n da lng, phn b ton thn, n dng c nhc, xung nhun b phu, bo tr c th hat ng bnh thng. Khng ngng b sung nc cho huyt. Dch: nhun vo khp, lu hnh no ty, cc khiu.

37

Tng kh km
Mt mi Ting ni thp, nh, ht hi. Gng sc th v m hi. Mt trng nht. Mch yu nh

38