32

Medical / Freshmagazine

Medical / Freshmagazine

33

Ðñïäéáèåóéêïß ðáñÜãïíôåò ÊáñäéáããåéáêÞò Íüóïõ
(áöïñÜ ãõíáßêåò 30-74 åôþí ÷ùñßò êáñäéáããåéáêÞ íüóï, óå ïñßæïíôá 10åôßáò)

Ðüíôïé
<-3
-2
-1
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12

“...Ôé Ý÷åéò
êáñäéÜ ìïõ;…”
Ç óýã÷ñïíç êáñäéïëïãßá
ðáßñíåé èÝóç óôçí êáñäéÜ
ôçò ãõíáßêáò

32 H

ãõíáßêá óôçí áñ÷áßá
ÅëëÜäá - êáé ü÷é ìüíï
óôçí áèçíáúêÞ äçìïêñáôßá - ç ðñþôç êýñéá äõóêïëßá ðïõ áíôéìåôþðéæå áðü
íåïãÝííçôï êïñßôóé, Þôáí íá
ôçò åðéôñáðåß íá æÞóåé. ÅîáñôÜôï Üìåóá áðü ôçí
áðüöáóç ôïõ ðáôÝñá ç Ýêèåóç ôïõ íåïãíïý óå
ìéá åñçìéêÞ ðåñéï÷Þ, êáèþò ç ãÝííçóç åíüò
èçëõêïý ìÝëïõò, èåùñåßôï áíþöåëï åðéðñüóèåôï Ýîïäï ãéá ôï óðßôé, åöüóïí ìÜëéóôá óå Ýíá
êáôåîï÷Þí ðáôñéáñ÷éêü óýóôçìá êëçñïíïìßáò,
äåí åß÷å ôç äõíáôüôçôá íá äéáôçñÞóåé ôï ïéêïãåíåéáêü üíïìá êáé óõíåðþò ôá ïéêïãåíåéáêÜ ðåñéïõóéáêÜ óôïé÷åßá.
Èá ìðïñïýóáìå íá ðïýìå, üôé ôï åíäéáöÝñïí ãéá ôç èÝóç ôùí ãõíáéêþí óôçí êëáóéêÞ áñ÷áéüôçôá, îõðíÜ êáôÜ ôï 19ï áé. ìå ôï ãíùóôü Ýñãï ôïõ J. Bachofen Mutter Recht, üôáí ç «ãõíáßêá» ùò äéáêñéôÞ êáôçãïñßá éóôïñéêÞò êáé áíèñùðïëïãéêÞò áíÜëõóçò, ãßíåôáé áíôéêåßìåíï
óïâáñÞò åðéóôçìïíéêÞò Ýñåõíáò. Ïé áêáäçìáúêïß, ü÷é ìüíïí åîÝôáóáí ôçí åéêüíá ôçò ãõíáßêáò, Ýôóé üðùò áíáäýåôáé áðü ôá ðïéçôéêÜ êåßìåíá, áëëÜ ìåëÝôçóáí åðßóçò ôçí êïéíùíéêÞ ôçò
èÝóç óôéò äéáöïñåôéêÝò éóôïñéêÝò ðåñéüäïõò ôçò
áñ÷áéüôçôáò.
×áñáêôçñéóôéêÞ åßíáé ç ðåñßðôùóç ôçò Elizabeth Blackwell (1821-1910), ôçò ðñþôçò ãõíáßêáò ãéáôñïý óôéò ÇÐÁ (1847) êáé ôçò ðñþôçò ãõíáßêáò ãéáôñïý ðïõ åíåãñÜöç óôá áñ÷åßá ôïõ
âñåôáíéêïý éáôñéêïý óõëëüãïõ. ¸íá ðñáãìáôéêü
ðñüôõðï ãéá ðïëëÝò óçìåñéíÝò ãõíáßêåò.
Åñ÷üìáóôå ëïéðüí óôï óÞìåñá, üðïõ ç

ãõíáßêá êáôáëáìâÜíåé (ïìïëïãïõìÝíùò åðÜîéá)
ôç èÝóç ðïõ ôçò áîßæåé óôï êïéíùíéêü «ãßãíåóèáé». Áõôü äåí èá ìðïñïýóå íá ìçí áíôéêáôïðôñßæåôáé êáé óôçí éáôñéêÞ, êáé äç óôçí êáñäéïëïãßá, êáèþò ôï áìåñéêÜíéêï êïëÝãéï êáñäéïëïãßáò, Ý÷åé Þäç åêäüóåé åäþ êáé êáéñü, êáôåõèõíôÞñéåò ïäçãßåò ãéá ôçí êáñäéáããåéáêÞ íüóï,
ðïõ áöïñïýí ôéò éäéáéôåñüôçôåò ôïõ ãõíáéêåßïõ
ïñãáíéóìïý.
Ïé êáñäéáããåéáêÝò ðáèÞóåéò óêïôþíïõí
ðåñéóóüôåñåò ãõíáßêåò ðáñÜ üëïé ïé êáñêßíïé
ìáæß. Áðü äåäïìÝíá ôçò Ð.Ï.Õ., öáßíåôáé üôé óôçí
Åõñþðç ïé êáñäéáããåéáêÝò ðáèÞóåéò (óôåöáíéáßá íüóïò êáé åãêåöáëéêü) åõèýíïíôáé ãéá ôï
43% ôùí èáíÜôùí óôïõò Üíäñåò êáé ãéá ôï 55%
óôéò ãõíáßêåò. ÁíáëõôéêÜ, ç óôåöáíéáßá íüóïò
åõèýíåôáé ãéá ôï 21% ôùí èáíÜôùí óôïõò Üíäñåò
êáé ãéá ôï 23% óôéò ãõíáßêåò, ôï åãêåöáëéêü
åðåéóüäéï ãéá ôï 11% óôïõò Üíäñåò êáé 18% óôéò
ãõíáßêåò.
Ôï åãêåöáëéêü áðïôåëåß ôç äåýôåñç áéôßá
èáíÜôïõ óôéò ãõíáßêåò. Ãéá óýãêñéóç áíáöÝñïõìå üôé ï êáñêßíïò ôïõ ìáóôïý åíï÷ïðïéåßôáé ìüíï ãéá ôï 3% ôùí èáíÜôùí óôéò ãõíáßêåò.
ÌåëÝôåò ðïõ Ý÷ïõí ãßíåé óå ðáãêüóìéï åðßðåäï, Ý÷ïõí äåßîåé üôé ðáñüëï ðïõ ïé ãõíáßêåò
óÞìåñá öáßíïíôáé ðéï êáëÜ ðëçñïöïñçìÝíåò
ó÷åôéêÜ ìå ôç óôåöáíéáßá íüóï, ìüíï Ýíá ìéêñü
ðïóïóôü Ý÷åé óõíåéäçôïðïéÞóåé üôé ïé ðáèÞóåéò
áõôÝò áðïôåëïýí ôç ìåãáëýôåñç áðåéëÞ ãéá ôçí
õãåßá ôïõò.
Óå ôé äéáöÝñïõí ïé ãõíáßêåò áðü ôïõò Üíäñåò
óôçí êáñäéáããåéáêÞ íüóï;
Ïé åðéðôþóåéò ôçò êáñäéáããåéáêÞò íüóïõ

ðáñïõóéÜæïíôáé éäéáßôåñá áõîçìÝíåò óôéò ìåãáëýôåñåò óå çëéêßá ãõíáßêåò. Ç óôåöáíéáßá
íüóïò êáèõóôåñåß íá åìöáíéóôåß óôéò ãõíáßêåò
óå ó÷Ýóç ìå ôïõò Üíäñåò êáôÜ äÝêá ÷ñüíéá êáé
áõôü öáßíåôáé íá ó÷åôßæåôáé ìå ôçí ðñïóôáôåõôéêÞ äñÜóç ôùí ãõíáéêåßùí ïñìïíþí ìÝ÷ñé ôçí
åììçíüðáõóç. Óå çëéêßåò Üíù ôùí 65 åôþí ìßá
óôéò ôñåéò (1/3) ãõíáßêåò èá åìöáíßóåé óôåöáíéáßá íüóï, åíþ ãéá ôéò çëéêßåò 45 ìå 65 ç áíáëïãßá åßíáé ìéá óôéò åííÝá (1/9) ãõíáßêåò.
Ç êáñäéáããåéáêÞ íüóïò åêäçëþíåôáé óå
ðéï óïâáñÞ ìïñöÞ óôéò ãõíáßêåò. Óå ðåñßðôùóç åìöñÜãìáôïò ôïõ ìõïêáñäßïõ, ïé ãõíáßêåò
Ý÷ïõí ìåãáëýôåñç èíçóéìüôçôá. Ïé ãõíáßêåò ðïõ
åìöáíßæïõí óôçèÜã÷ç ùò åêäÞëùóç ôçò óôåöáíéáßáò íüóïõ, Ý÷ïõí äéðëÜóéá ðéèáíüôçôá áðü
ôïõò Üíäñåò íá ðåèÜíïõí Þ íá åìöáíßóïõí Ýìöñáãìá ôïõ ìõïêáñäßïõ. Áõôü ïöåßëåôáé óôï
ãåãïíüò üôé, ïé ãõíáßêåò ìå óôåöáíéáßá íüóï åßíáé óõíÞèùò êáôÜ ìéá äåêáåôßá ìåãáëýôåñåò
áðü ôïõò Üíäñåò êáé ðÜó÷ïõí óå ìåãáëýôåñï
ðïóïóôü áðü Üëëåò åðéâáñõíôéêÝò ðáèÞóåéò
üðùò ð.÷. äéáâÞôç, õðÝñôáóç, ðá÷õóáñêßá.
Óå ðñüóöáôåò ìåëÝôåò äéáðéóôþèçêå üôé ïé
ãõíáßêåò ðáñïõóßáæáí óå ìåãáëýôåñï ðïóïóôü
óáê÷áñþäç äéáâÞôç (30% óå ó÷Ýóç ìå 24% ôùí
áíäñþí), ìåôáâïëéêü óýíäñïìï êáé õðÝñôáóç.
Ïé ãõíáßêåò ìå óáê÷áñþäç äéáâÞôç åìöÜíéæáí
ðéï åêôåôáìÝíï Ýìöñáãìá ìõïêáñäßïõ êáé ðéï
óïâáñÞ êáñäéáêÞ áíåðÜñêåéá áðü ôïõò Üíôñåò.
Ïé ìåëÝôåò áõôÝò Ýäåéîáí üôé ðáñáôçñïýíôáé
ðåñéóóüôåñåò åðéðëïêÝò êáôÜ ôç äéÜñêåéá ôçò
íïóçëåßáò ôùí ãõíáéêþí ìå ïîý êáñäéáêü åðåéóüäéï üðùò ð.÷. áéìïññáãßåò áðü ôç öáñìáêåõôéêÞ áãùãÞ Þ ìåôÜ áðü áããåéïðëáóôéêÞ.

Çëéêßá

HDL

30-34

60+
50-59
45-49
35-44
<35

35-39
40-44
45-49

ÏëéêÞ
×ïëçóôåñüëç

ÓÁÐ ìç
èåñáðåõüìåíç
<120

<160
160-199

120-129
130-139
140-149

ÓÁÐ
Êáðíßóôñéá ÄéáâçôéêÞ
èåñáðåõüìåíç

<120

200-239
240-279
280+

150-159
160+

50-54
55-59
60-64
65-69
70-74
75+

¼×É
120-129
130-139

¼×É

ÍÁÉ
ÍÁÉ

140-149
150-159
160+

ÓÁÐ: ÓõóôïëéêÞ ÁñôçñéáêÞ Ðßåóç
HDL: êáëÞ ÷ïëçóôåñßíç

Üæåé ôç ÷ñÞóç ôùí åíäïóôåöáíéáßùí íáñèÞêùí
(stent).
Ó÷åôéêÜ ìå ôçí êáñäéáêÞ áíåðÜñêåéá, öáßíåôáé üôé ïé ãõíáßêåò ðáñïõóéÜæïõí åíôïíüôåñá
óõìðôþìáôá êáé óõ÷íüôåñåò íïóçëåßåò. ÌåëÝôåò
Ý÷ïõí äåßîåé üôé ìåôÜ áðü åãêåöáëéêü åðåéóüäéï
ëéãüôåñåò ãõíáßêåò õðïâÜëëïíôáé óå äéáãíùóôéêÝò åîåôÜóåéò êáé ÷åéñïõñãéêÞ áíôéìåôþðéóç
óôÝíùóçò êáñùôßäùí. Ïé ãõíáßêåò åðßóçò ðáñïõóéÜæïõí ÷åéñüôåñç Ýêâáóç ôçò íüóïõ. Ç óõ÷íüôçôá êïëðéêÞò ìáñìáñõãÞò êáé èñïìâïåìâïëéêþí åðåéóïäßùí åßíáé ìåãáëýôåñç óôéò
ãõíáßêåò, áëëÜ ç ÷ñÞóç áíôéðçêôéêÞò áãùãÞò
óôéò ßäéåò åßíáé ìåéùìÝíç.
Ç èíçóéìüôçôá ìåôÜ áðü áïñôïóôåöáíéáßá
ðáñÜêáìøç (bypass) åßíáé ìåãáëýôåñç óôéò ãõíáßêåò óå ó÷Ýóç ìå ôïõò Üíäñåò (4.1% óôéò ãõíáßêåò vs 2.4% óôïõò Üíäñåò).
Ïé ãõíáßêåò äéáöÝñïõí áðü ôïõò Üíäñåò êáé
óôïí ôñüðï åìöÜíéóçò ôçò óôåöáíéáßáò íüóïõ.
ÐáñïõóéÜæïõí óõ÷íüôåñá Üôõðá óõìðôþìáôá
áíôß ôõðéêü ðüíï óôï óôÞèïò, üðùò êïéëéáêü
Üëãïò, äýóðíïéá, êïýñáóç, åýêïëç êüðùóç, ôá
ïðïßá ìðïñïýí íá êáèõóôåñÞóïõí ôç äéÜãíùóç.
Åðßóçò êÜðïéåò äéáãíùóôéêÝò åîåôÜóåéò üðùò
ôï ôåóô êïðþóåùò äåí Ý÷ïõí ôçí ßäéá áêñßâåéá
óôéò ãõíáßêåò üðùò óôïõò Üíäñåò (ðåñéóóüôåñá
øåõäþò èåôéêÜ áðïôåëÝóìáôá) êáé Ý÷ïõí ëéãüôåñç åõáéóèçóßá (ðåñéóóüôåñá øåõäþò áñíçôéêÜ ôåóô).
Óå áíôßèåóç ìå ôïõò Üíäñåò ðïõ ïäçãïýíôáé
üôáí Ý÷ïõí óõìðôþìáôá ðïëý ðéï åýêïëá óå
êÜðïéá äéáãíùóôéêÞ åîÝôáóç, ïé ãõíáßêåò åßíáé
ëéãüôåñï ðéèáíü íá õðïâëçèïýí óå äéáãíùóôéêÝò åîåôÜóåéò, áããåéïãñáößá êáé åðåìâÜóåéò
åðáíáéìÜôùóçò ôïõ ìõïêáñäßïõ (ìðáëïíÜêé,
bypass).
Ëéãüôåñåò ãõíáßêåò õðïâÜëëïíôáé óå öáñìáêåõôéêÞ èåñáðåßá ìå õðïëéðéäáéìéêÜ êáé áíôéáéìïðåôáëéáêÜ öÜñìáêá, åßôå êáôÜ ôçí áñ÷éêÞ
ôïõò åêôßìçóç, åßôå êáé ìåôÜ áðü áïñôïóôåöáíéáßá ðáñÜêáìøç.
Ôá åéäéêÜ ôïõò áíáôïìéêÜ ÷áñáêôçñéóôéêÜ üðùò ôï ìéêñü ìÝãåèïò ôùí óôåöáíéáßùí áñôçñéþí, êáèéóôïýí ðéï äýóêïëç ôçí áíôéìåôþðéóç
ôùí óôåíþóåùí óôéò ãõíáßêåò êáé áõôü åðçñå-

Óýìöùíá ëïéðüí ìå ôéò êáôåõèõíôÞñéåò
ïäçãßåò ãéá ôçí ðñüëçøç ôùí êáñäéáããåéáêþí
åðåéóïäßùí åéäéêÜ ãéá ôéò ãõíáßêåò, ç ðñïóï÷Þ
óôçí áíôéìåôþðéóç ôùí êéíäýíùí ãéá êáñäéáããåéáêÞ íüóï óôéò ãõíáßêåò ðñÝðåé íá éó÷ýåé ãéá
üëç ôçí äéÜñêåéá ôçò æùÞò ôïõò êáé ü÷é ìüíï óôï
ìéêñü ÷ñïíéêü äéÜóôçìá ìåôÜ ôçí åììçíüðáõóç.
Ï ãõíáéêåßïò ðëçèõóìüò ÷ùñßæåôáé åäþ óå
ôñåéò ïìÜäåò:
ÏìÜäá õøçëïý êéíäýíïõ: Åßíáé ïé ãõíáßêåò
ìå ðñïçãïýìåíï åãêåöáëéêü åðåéóüäéï, ðåñéöåñéêÞ áñôçñéïðÜèåéá, áíåýñõóìá áïñôÞò, ÷ñüíéá
íåöñéêÞ áíåðÜñêåéá, óáê÷áñþäç äéáâÞôç, áõôïÜíïóï íüóçìá (ëýêïò, øùñßáóç, ñåõìáôïåéäÞò áñèñßôéò êëð.). Ïé ãõíáßêåò áõôÝò Ý÷ïõí
êßíäõíï ìåãáëýôåñï ôïõ 20 % ãéá åìöÜíéóç
óôåöáíéáßáò íüóïõ.
ÏìÜäá ìåôñßïõ êéíäýíïõ: ÐåñéëáìâÜíïíôáé
ãõíáßêåò ìå ðåñéóóüôåñï áðü Ýíá ðáñÜãïíôá
êéíäýíïõ (êÜðíéóìá, õðÝñôáóç, ðá÷õóáñêßá,
õðåñ÷ïëçóôåñïëáéìßá, ìåôáâïëéêü óýíäñïìï,
ìåéùìÝíç öõóéêÞ äñáóôçñéüôçôá êáé éóôïñéêü
ðñüùñçò óôåöáíéáßáò íüóïõ óôçí ïéêïãÝíåéá ).
ÏìÜäá çðßïõ - ÷áìçëïý êéíäýíïõ:
ÐåñéëáìâÜíïíôáé ãõíáßêåò ìå ëéãüôåñï áðü 10%
ðéèáíüôçôåò åìöÜíéóçò óôåöáíéáßáò íüóïõ,
üðùò åßíáé ïé õãéåßò ãõíáßêåò Þ ïé ãõíáßêåò ìå
Ýíá ðáñÜãïíôá êéíäýíïõ.
ÓõóôÜóåéò ãéá ôñïðïðïßçóç ôùí ðáñáãüíôùí
êéíäýíïõ
œ ÊÜðíéóìá: ÅðéâÜëëåôáé ç äéáêïðÞ ôïõ
êáðíßóìáôïò êáé ç áðïöõãÞ ôïõ ðáèçôéêïý
êáðíßóìáôïò.

œ ÖõóéêÞ äñáóôçñéüôçôá: ÓõíéóôÜôáé ìÝôñéáò

Õðïëïãéóìüò
Êáñäéáããåéáêïý êéíäýíïõ
(ìå âÜóç ôá óôïé÷åßá áðü ôïõò
ðáñÜãïíôåò êéíäýíïõ ôïõ ðáñáðÜíù ðßíáêá)

Ðüíôïé
-2 Þ ìéêñüôåñï
-1
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21+

10åôÞò
Êßíäõíïò %
<1%
1,00%
1,10%
1.50%
1,80%
2,10%
2,50%
2,90%
3,40%
3,90%
4,60%
5,40%
6,30%
7,40%
8,60%
10,00%
11,60%
13,50%
15,60%
18,10%
20,90%
24%
27,50%
>30,00%

Ï êáñäéáããåéáêüò êßíäõíïò ìå âÜóç ôï óõíïëéêü óêïñ
ðïõ ðñïêýðôåé, ôáîéíïìåßôáé óå ×áìçëüò: <5%, ¹ðéïò:
5-10%, ÌÝôñéïò: 10-20%, Õøçëüò: >20%
Áðü ôïí õðïëïãéóìü ôïõ óõíïëéêïý êáñäéáããåéáêïý
êéíäýíïõ, åîáñôÜôáé ç âÝëôéóôç, áõóôçñÜ
åîáôïìéêåõìÝíç, äéáãíùóôéêÞ êáé èåñáðåõôéêÞ
óôñáôçãéêÞ ðïõ èá åðéëå÷èåß ãéá ôçí êÜèå ãõíáßêá.

Ýíôáóçò Üóêçóç (æùçñü ðåñðÜôçìá) ôï ëéãüôåñï
ãéá 30 ëåðôÜ, êáôÜ ðñïôßìçóç óå êáèçìåñéíÞ
âÜóç. Ãéá ãõíáßêåò ðïõ ðñÝðåé íá ÷Üóïõí âÜñïò
Þ íá äéáôçñÞóïõí ôï éäáíéêü óùìáôéêü âÜñïò,
óõíéóôÜôáé êáèçìåñéíþò 60 ìå 90 ëåðôÜ ìÝôñéáò
Ýíôáóçò Üóêçóç Þ ìðïñïýí íá ìðïõí óå åîáôïìéêåõìÝíï ðñüãñáììá Üóêçóçò êáé äéáôñïöÞò, áíáëüãùò ìå ôçí õöéóôÜìåíç ðáèïëïãßá
ôïõ êÜèå áôüìïõ. Ïé ãõíáßêåò ìå ðñüóöáôï
êáñäéáêü åðåéóüäéï, óôçèÜã÷ç, êáñäéáêÞ áíå-

34

Medical / Freshmagazine

ôåôñáãþíïõ ôïõ ýøïõò óå ôåôñáãùíéêÜ ìÝôñá).
Ç ðåñßìåôñïò ôçò ìÝóçò ðñÝðåé íá äéáôçñåßôáé
êÜôù áðü 90 åêáôïóôÜ.

œ ÁñôçñéáêÞ ðßåóç: ÓõíéóôÜôáé ç äéáôÞñçóç
éäáíéêÞò ôéìÞò ôçò áñôçñéáêÞò ðßåóçò (120/80)
áêïëïõèþíôáò ìéá óùóôÞ äéáôñïöÞ, ðåñéïñßæïíôáò ôçí êáôáíÜëùóç áëáôéïý, áõîÜíïíôáò ôç
óùìáôéêÞ Üóêçóç, äéáôçñþíôáò ôï éäáíéêü óùìáôéêü âÜñïò. Ç öáñìáêåõôéêÞ èåñáðåßá åíäåßêíõôáé üôáí ç áñôçñéáêÞ ðßåóç åßíáé ìåãáëýôåñç
áðü 140 /90 Þ ãéá ìéêñüôåñåò ôéìÝò üôáí óõíõðÜñ÷ïõí óáê÷áñþäçò äéáâÞôçò Þ íåöñéêÞ íüóïò.
œ Ëéðßäéá: ÓõíéóôÜôáé ç äéáôÞñçóç ôçò LDL
(êáêÞ ÷ïëçóôåñüëç) êÜôù áðü 100 mg/dl, ôçò
HDL (êáëÞ ÷ïëçóôåñüëç) ðÜíù áðü 50 mg/dl,
êáé ôùí ôñéãëõêåñßäéùí êÜôù áðü 150 mg/dl. Ç
ïëéêÞ ÷ïëçóôåñüëç ðñÝðåé íá ñõèìßæåôáé ìå
âÜóç ôïõò õðüëïéðïõò ðáñÜãïíôåò êéíäýíïõ.

Ç êáôÜêôçóç ôçò ãõíáßêáò
¸íá êÜóôñï ìå øçëÜ ôåß÷ç åßíáé ç ãõíáßêá
Êáé âñßóêåôáé øçëÜ, óôçí êïñöÞ ôïõ âïõíïý
Ãéá ðïëëïýò ìïéÜæåé áðüñèçôï
¢ëëïé ôï êáôáêôïýí ðñüóêáéñá
÷ùñßò íá åéóÝñ÷ïíôáé óôá Üäõôá ôùí èçóáõñþí ôïõ
¢ëëïé öèÜíïõí ìÝ÷ñé Ýîù áð´ôá ôåß÷ç êáôÜêïðïé
Ôïõò öéëåýåé äéÜöïñá êáëïýäéá
íá ÷ïñôÜóïõí ôçí ðåßíá êáé íá óâÞóïõí ôç äßøá ôïõò
áëëÜ ïýôå ôï âëÝðïõí ðþò åßíáé ìÝóá
Äåí ÷ñåéÜæåôáé ðïëéïñêßá ãéá íá êáôáêôÞóåé ôï êÜóôñï ôçò
Äåí ÷ñåéÜæåôáé íá äþóåéò ìÜ÷ç
Ç ðüñôá èá áíïßîåé äéÜðëáôá áí ðåéò ôá ìáãéêÜ ôá ëüãéá
Áí äåí áããßîåéò ôçí øõ÷Þ ìéáò ãõíáßêáò
üóï üìïñöïò êáé äõíáôüò êé áí åßóáé
äåí Ý÷åéò ôý÷ç
Êáé ðñÝðåé íá áããßîåéò ôçí øõ÷Þ ôçò ÷ùñßò íá ôï êáôáëÜâåé
Íá ìç óå äåé
Íá öõóÞîåéò ðÜíù ôçò áðáëÜ
óáí ôçí ðñùéíÞ äñïóåñÞ áýñá
ÁíåðáéóèÞôùò
Íá óå íéþóåé, áëëÜ íá ìçí óå "âëÝðåé"
Óáí ôç ìïõóéêÞ
Íá ó´áêïýóåé, áëëÜ íá ìçí óå "âëÝðåé"
ÐñÝðåé ðñþôá íá ôçí áããßîåéò Üûëá êáé ìåôÜ Ýíõëá
Ôüôå...åßíáé äéêÞ óïõ!
Ôßðïôá êáé êáíåßò äåí ìðïñåß íá óå åêèñïíßóåé áðü ôï èñüíï ôçò êáñäéÜò ôçò
ðáñÜ ìüíï ç äéêÞ óïõ äßøá ãéá ìÜ÷åò
ÓùôÞñçò Áíáãíùóôüðïõëïò - ÇñÜêëåéï Êáëïêáßñé 2013

ðÜñêåéá, ðñüóöáôï åãêåöáëéêü åðåéóüäéï Þ ðåñéöåñéêÞ áñôçñéïðÜèåéá êáé ãõíáßêåò ìåôÜ áðü
êáñäéïëïãéêÞ Þ êáñäéï÷åéñïõñãéêÞ åðÝìâáóç
ðñÝðåé íá åíôÜóóïíôáé óå ïëïêëçñùìÝíá ðñïãñÜììáôá êáñäéáêÞò áðïêáôÜóôáóçò*, ìå óôü÷ï ôç ìåßùóç ôùí ðáñáãüíôùí êéíäýíïõ êáé ôç
âåëôßùóç ôçò öõóéêÞò ôïõò êáôÜóôáóçò.

œ ÄéáôñïöÞ: Ç äéáôñïöÞ ðñÝðåé íá åßíáé
ðëïýóéá óå öñïýôá êáé ëá÷áíéêÜ, äçìçôñéáêÜ
ïëéêÞò áëÝóåùò, ëéðáñÜ øÜñéá êáé ôñüöéìá
ðëïýóéá óå öõôéêÝò ßíåò. Ç êáôáíÜëùóç øáñéþí,
ðïõ åßíáé ðëïýóéá óå ù-3 ëéðáñÜ ïîÝá, óõíéóôÜôáé ôïõëÜ÷éóôïí äýï öïñÝò ôçí åâäïìÜäá. Ôï
êïñåóìÝíï ëßðïò íá ìçí õðåñâáßíåé ôï 7 % ôïõ
óõíüëïõ ôùí çìåñçóßùí èåñìßäùí óôç äéáôñïöÞ ìéáò ãõíáßêáò. Ç çìåñÞóéá êáôáíÜëùóç áëêïüë ðñÝðåé íá åßíáé ìéêñüôåñç áðü 1 ðïôÞñé ôçí
çìÝñá êáé ç ÷ñÞóç áëáôéïý åëÜ÷éóôç. Ç êáôáíÜëùóç ôñáíò ëéðáñþí ïîÝùí (ôçãáíéóìÝíá ëÜäéá)
íá ìåéùèåß óôï åëÜ÷éóôï. ÐñÝðåé íá áðïöåýãåôáé ôï æùéêü âïýôõñï êáé ôï ëéðáñü êñÝáò. Ç
êáôáíÜëùóç êüêêéíïõ êñÝáôïò íá ðåñéïñßæåôáé
óå 1-2 öïñÝò ôçí åâäïìÜäá.
œ Óõìðëçñþìáôá äéáôñïöÞò: ðñüêåéôáé êõ-

ñßùò ãéá ôï öõëëéêü ïîý, ïñìüíåò êáé áíôéïîåéäùôéêÝò ïõóßåò. Ðáñüëï üôé ìÝ÷ñé ðñüóöáôá
åðéêñáôïýóå ç Üðïøç üôé ôï öõëëéêü ïîý ùò
áíôéïîåéäùôéêÞ ïõóßá ðñïöõëÜóóåé áðü ôç óôåöáíéáßá íüóï, öáßíåôáé üôé ç ëÞøç öõëëéêïý ïîÝïò äåí ðñïóôáôåýåé ôïõò áóèåíåßò õøçëïý
êéíäýíïõ. Ôá áíôéïîåéäùôéêÜ õðü ìïñöÞ óõìðëçñùìÜôùí äéáôñïöÞò ( âéôáìßíç C, Å, âêáñïôßíç), äåí ðñÝðåé íá ÷ñçóéìïðïéïýíôáé ãéá
ôçí ðñüëçøç ôçò óôåöáíéáßáò íüóïõ. Ôá Ù-3
ëéðáñÜ ïîÝá, ùò óõìðëÞñùìá äéáôñïöÞò óå äüóç 1 ãñáììÜñéï çìåñçóßùò, ðñïôåßíïíôáé éäéáßôåñá ãéá ãõíáßêåò ìå êáñäéáããåéáêÞ íüóï êáé óå
ìåãáëýôåñåò äüóåéò (2 ìå 4 ãñáììÜñéá çìåñçóßùò) üôáí åßíáé éäéáßôåñá õøçëÜ ôá ôñéãëõêåñßäéá áßìáôïò.

œ ÄéáôÞñçóç öõóéïëïãéêïý óùìáôéêïý âÜñïõò: Áõôü åðéôõã÷Üíåôáé ìå éóïññïðçìÝíç
äéáôñïöÞ, êáèçìåñéíÞ öõóéêÞ äñáóôçñéüôçôá,
åéäéêÜ ðñïãñÜììáôá áëëáãÞò óõìðåñéöïñÜò
(ð÷. ãíùóéáêÞ øõ÷ïèåñáðåßá) ãéá Üôïìá ðïõ
ðñÝðåé íá ÷Üóïõí âÜñïò. Ï äåßêôçò ìÜæáò
óþìáôïò (ÄÌÓ) ðñÝðåé íá äéáôçñåßôáé ìåôáîý
18.5 êáé 24.9 Kg/m2. (ÄÌÓ åßíáé ôï ðçëßêï ôïõ
óùìáôéêïý âÜñïõò óå êéëÜ, äéáéñïýìåíï äéá ôïõ

œ Óáê÷áñþäçò äéáâÞôçò: ÁëëáãÝò óôïí ôñüðï
æùÞò êáé öáñìáêåõôéêÞ áãùãÞ åíäåßêíõíôáé
óôéò ãõíáßêåò ìå äéáâÞôç ìå óêïðü ôç äéáôÞñçóç ôçò ãëõêïæõëéùìÝíçò áéìïóöáéñßíçò êÜôù
áðü 7%.
œ ÖÜñìáêá: Ç óõóôçìáôéêÞ ÷ïñÞãçóç áóðéñßíçò óå ãõíáßêåò ÷áìçëïý êéíäýíïõ äåí óõíéóôÜôáé. Ç ðñïëçðôéêÞ ëÞøç áóðéñßíçò ðñïôåßíåôáé
éäéáßôåñá ãéá ôéò ãõíáßêåò Üíù ôùí 65 åôþí, åöüóïí ôá ïöÝëç áðü ôç ëÞøç êñßíïíôáé ìåãáëýôåñá áðü ôéò ðáñåíÝñãåéåò (áéìïññáãßåò).
œ Ç èåñáðåßá ïñìïíéêÞò õðïêáôÜóôáóçò:
äåí óõíéóôÜôáé ãéá ôçí ðñüëçøç ôçò óôåöáíéáßáò
íüóïõ óôéò ãõíáßêåò ìåôÜ ôçí åììçíüðáõóç.
ÓõìðåñÜóìáôá
 Ïé êáñäéáããåéáêÝò ðáèÞóåéò ðáãêïóìßùò
áðïôåëïýí ôçí ðñþôç áéôßá èáíÜôïõ óôéò
ãõíáßêåò.
 Ï ãõíáéêåßïò ðëçèõóìüò äåí êéíäõíåýåé
ëéãüôåñï áðü ôïõò Üíäñåò.
 ×ñåéÜæïíôáé óôñáôçãéêÝò, ðïõ èá óôï÷åýïõí
óôçí åíçìÝñùóç ôùí ãõíáéêþí ãéá ôïõò êéíäýíïõò ðïõ åëëï÷åýïõí áðü ôá êáñäéáããåéáêÜ
íïóÞìáôá.
 ÐñÝðåé íá åöáñìïóôïýí ðñïãñÜììáôá
ðñüëçøçò, Ýãêáéñçò áíôéìåôþðéóçò êáé ðéï
áðïôåëåóìáôéêÞò èåñáðåßáò.
 Ôá ðñïãñÜììáôá êáñäéáêÞò áðïêáôÜóôáóçò
(åîáôïìéêåõìÝíç Üóêçóç, äéáôñïöÞ êáé øõ÷ïêïéíùíéêÞ óôÞñéîç) åßíáé åîßóïõ, áí ü÷é ðåñéóóüôåñï áðïôåëåóìáôéêÜ, óôéò ãõíáßêåò óå ó÷Ýóç
ìå ôïí áíäñéêü ðëçèõóìü.
 Óôç äéÜãíùóç êáé èåñáðåßá ôçò êáñäéáããåéáêÞò íüóïõ, ðñÝðåé íá ëáìâÜíïíôáé ðÜíôá õðüøéí ïé éäéáéôåñüôçôåò ôïõ ãõíáéêåßïõ ïñãáíéóìïý
êáé åí ãÝíåé ôçò ãõíáéêåßáò öýóçò.
*ÊáñäéáêÞ áðïêáôÜóôáóç: ðñüêåéôáé ãéá
óýã÷ñïíç, áõóôçñÜ åîáôïìéêåõìÝíç, ïëéóôéêïý
ôýðïõ èåñáðåßá ôçò êáñäéáããåéáêÞò íüóïõ, ç
ïðïßá óôçñßæåôáé óå åîáôïìéêåõìÝíá ðñïãñÜììáôá
Üóêçóçò, äéáôñïöÞò êáé øõ÷ïêïéíùíéêÞò
óôÞñéîçò, êáèþò êáé åêðáßäåõóçò ôïõ áôüìïõ
üóïí áöïñÜ ôç íüóï ôïõ. ¼ëá áõôÜ óå óõíäõáóìü
ìå ôç âÝëôéóôç öáñìáêåõôéêÞ áãùãÞ.
ÓùôÞñçò Áíáãíùóôüðïõëïò MD, MHCS, MESC, MHSEER
Åéäéêüò êáñäéïëüãïò áðïêáôÜóôáóçò
Åðéóôçìïíéêüò Õðåýèõíïò
ÊáñäéïëïãéêÞò Öñïíôßäáò - Cardiocare
info@cardiocare.gr
www.cardiocare.gr
www.vimeo.com/cardiocare
www.scribd.com/kardiologikifrontida