You are on page 1of 18

SEMINARSKI RAD IZ PREDMETA KOMPJUTERSKA GRAFIKA I DIZAJN

TEMA: SKENERI I SKENIRANJE

Profesor: Doc. dr Nedim Smailovi

Student: Darko Grbi (52-11/RPI)

Banja Luka, 15.6.2013.

Seminarski rad

Darko Grbi

SADRAJ
1. UVOD .................................................................................................................................... 3 2. DIGITALIZACIJA POSLOVNIH DOKUMENATA ........................................................... 4 3. VRSTE I KARAKTERISTIKE SKENERA .......................................................................... 5 3.1. Vrste skenera ................................................................................................................... 5 3.2. Rezolucija skenera........................................................................................................... 7 3.3. Broj bita po boji............................................................................................................... 8 3.4. Dinamiki raspon skenera ............................................................................................... 8 3.5. Brzina skeniranja ............................................................................................................. 9 3.6. Broj prolaza skeniranja.................................................................................................... 9 4. POSTUPAK SKENIRANJA ............................................................................................... 10 5. SKENIRANJE I POBOLJANJE KVALITETA SLIKE ................................................... 11 5.1. Izbor crne i bijele take ................................................................................................. 11 5.2. Gama-faktor .................................................................................................................. 12 6. KARAKTERISITKE SKENERA ........................................................................................ 13 6.1. Brzina ............................................................................................................................ 13 6.2. Rezolucija ...................................................................................................................... 13 6.3. Volumen skeniranja....................................................................................................... 13 6.4. Uvlaenje dokumenata .................................................................................................. 14 7. SAVJETI OKO SKENIRANJA .......................................................................................... 15 7.1. Poboljanje kvalitete slike ............................................................................................. 15 7.2. Automatska obrada skenova.......................................................................................... 15 7.3. Izbor digitalnog formata ................................................................................................ 15 7.4. Osoblje .......................................................................................................................... 15 8. PRINCIP RADA SKENERA .............................................................................................. 16 9. ZAKLJUAK ...................................................................................................................... 17 LITERATURA ........................................................................................................................ 18

Seminarski rad

Darko Grbi

1. UVOD
Skener (engl. scanner) je ulazni ureaj koji slui za digitalizaciju fotografija, crtea i tranpsarentih medija. Skeniranje je postupak kojim se slika pretvara u oblik pogodan za obradu i uvanje u raunaru. Digitalizovana slika se koristi, na primjer, u dizajnu, stolnom izdavatvu ili raspoznavanju teksta. Skeniranje je postupak kojim poslovni dokument koritenjem ureaja (scannera) pretvaramo u digitalni slikoviti zapis. Zbog potrebe automatizacije poslovnih procesa mnoge kompanije se odluuju na skeniranje papirnih dokumenata koji naknadnom obradom postaju skupovi informacija kojima se lako i brzo upravlja. Na taj nain se informacije lake uvaju i dijele meu korisnicima. Digitalizacija poslovnih dokumenata omoguava korisnicima online poslovanje i komunikaciju, te je jednostavno neophodna. Skeniranje raznih poslovnih dokumenata, te kreiranje njihovih obrazaca, znatno olakava i ubrzava poslovanje s ljudima u nekim kompanijama koje dnevno rade s velikim brojem ljudi (pote, banke, finansijske organizacije i slino). Postupak skeniranja moemo podijeliti na 3 glavne funkcionalne cjeline: 1. Priprema papirnatih dokumenata 2. Skeniranje i poboljanje kvaliteta slike 3. Indeksiranje i izvlaenje informacija, provjera i izvoz digitalnih dokumenata

Slika 1. Dijagram procesa skeniranja

Seminarski rad

Darko Grbi

2. DIGITALIZACIJA POSLOVNIH DOKUMENATA


Digitalizacija poslovnih dokumenata je sastavni dio poslovnih procesa modernog poslovanja. Iako se ideja o kancelariji bez papira javila poetkom masovne upotrebe raunara u poslovanju, papir i dalje ostaje bitan element poslovanja svake kancelarije. Takav nain papirnatog poslovanja dovodi do toga da najvei dio bitnih informacija ostaje pohranjen iskljuivo na papirima u raznim ladicama, registrima, arhivama i ormarima. Takva pohrana informacija na samo da smanjuje njihovu dostupnost, nego i usporava radne procese i poveava troak poslovanja. S obzirom da ljudi i dalje preferiraju upotrebu papira u poslovanju, skeniranje se nudi kao alternativa klasinom uvanju podataka, te kao opcija paralelne upotrebe papira i raunara.

Slika 2.

Seminarski rad

Darko Grbi

3. VRSTE I KARAKTERISTIKE SKENERA

3.1. Vrste skenera Tri osnovne vrste skenera su: 1. runi 2. ravni 3. rotacijski. Runi postoje u nekoliko oblika: mali skeneri slini olovci za skeniranje teksta ili crtinog koda (engl. bar code) i ureaji malo vei od mia. Karakteristike runih skenera su niska cijena i relativno niska kvaliteta. Postoje crno-bijeli i u boji, razluivosti do najvie 400 taaka po palcu (engl. dots per inch, dpi), a obino imaju najvie osam bita po boji. Runi skeneri se danas koriste uglavnom kao itai crtinog koda (engl. bar code), dok se za digitalizaciju slika vie ne koriste. Ravni skeneri (engl. flatbed scanner) su najpopularniji, a zbog injenice da se dre na stolu pored raunara zovu se i stolni skeneri. S gornje strane imaju staklenu plou na koju se stavlja predloak. Skener ima izvor svjetlosti (ako se radi o reflektivnom predloku s donje, a ako je rije o transparentnom predloku s gornje strane) i optiki sistem koji dovodi rezultirajuu svjetlost do fotoosjetljivih elemenata. Stolnih skenera ima crno-bijelih i u boji, a format im je najee A4 ili rjee A3. Rezolucija stolnih skenera je do 1200 dpi, a koriste najee 12 bita po boji. Stolni skeneri danas su najrasprostranjenija vrsta skenera. Rotacijski su skeneri skupi, a rezolucija im je od 2400 do 9600 dpi. Predloak se lijepi na prozirni uplji valjak (bubanj) koji rotira i pomie se u smjeru osi rotacije. Na rotacijskom skeneru mogu se skenirati samo savitljivi predloci. Rotacijski skeneri koriste se za profesionalnu primjenu gdje je potrebna vrhunski kvalitet skeniranja.

Slika 3.Epson 4990 Photo scanner

Seminarski rad Sheet-fed mogu da skeniraju samo ravne listove

Darko Grbi

Slika 4. Canon 8926A002, Moled DR 9080C

Flat-bed imaju mogunost skeniranja i nepravilnijih oblika

Slika 5. Epson Expression 10000 XLPH

Seminarski rad 3.2. Rezolucija skenera

Darko Grbi

Rezolucija (rezolucija, engl. resolution) je najvanija karakteristka skenera. Izraava se brojem taaka po palcu (engl. dots per inch, dpi). Kod stolnog skenera horizontalna rezolucija odreena je brojem taaka na fotoosjetljivom elementu. Vertikalna rezolucija zavisi o preciznosti kojom skener moe pomicati glavu uzdu predloka. To znai da stolni skener moe imati razliitu rezoluciju u horizontalnom i vertikalnom smjeru. Kod rotacijskog skenera ne postoji fiziko ogranienje rezolucije koje bi bilo analogno s ogranienjem koje postavljaju fotoosjetljivi elementi kod stolnih skenera. Rezolucija zavisi samo o preciznosti mehanizma za pomicanje bubnja. Horizontalna rezolucija (rezolucija"oko bubnja") zavisi o brzini rotacije, a vertikalna rezolucija zavisi o preciznosti pomicanja bubnja u smjeru osi rotacije. Proizvoai esto istiu dvije razliite rezolucije: interpoliranu i optiku. Interpolirana rezolucija je ona koju skener ili upravljaki program postie interpoliranjem odnosno umetanjem dodatnih taaka izmeu skeniranih taaka, tako da se njihova boja izraunava na osnovu susjednih taaka. Rije je dakle o poboljanju rezultata skeniranja koji se temelji na procjeni, to moe ali i ne mora poboljati rezultat. Optika rezolucija je stvarna rezolucija skenera i jedina je bitna za kvalitetu skenera. Zato pri procjeni kvalitete skenera treba ponajprije obratiti panju na optiku rezoluciju. Slika 6. prikazuje razliite rezolucije iste fotografije. to je rezolucija vea to je rezultat skeniranja bolji.

Slika 6. Prikaz iste fotografije skenirane razliitim rezolucijama

Skenira se uglavnom iz dva razloga: da bi se slika gledala na zaslonu monitora ili da bi se odtampala na papiru. Pri skeniranju moe se izabrati rezolucija s kojom se eli skenirati. Pri tome se esto postavlja pitanje s kojom rezolucijom je pogodno skenirati za pojedinanu namjenu.

Seminarski rad 3.3. Broj bita po boji

Darko Grbi

Raunar moe obraivati samo digitalne podatke ili jednostavnije reeno raunar moe raditi samo s brojevima. Zato je sliku na neki nain potrebno pretvoriti u brojeve. To se radi u dva koraka. U prvom se koraku slika podijeli na take (broj taaka zavisi o rezoluciji skenera). Svaka se taka osvijetli i odbijeno svjetlo dovodi do osjetila koje svjetlost pretvara u elektrinu struju (ili napon). to je svjetlost jaa, to je struja vea. Drugi korak je pretvaranje iznosa struje u broj. Taj se postupak zove digitalizacija. Raunar radi s binarnim brojevima, pa se iznos struje pretvara u binarni broj. A/D pretvara pretvara analogni n elektrini signal u rasponu od Vmin do Vmax u brojeve od 0 do 2 -1, gdje je n broj bita. Npr. 4-bitni A/D pretvara pretvara ulazni napon od 0 do 1 V u brojeve od 0 do 15. To znai da e se cjelokupni raspon svjetlosti od crnog do bijelog prikazati s 16 nijansi. Ljudsko oko moe prepoznati mnogo vie nijansi. Na primjer, zamislimo da se skenira ploa koja je na jednom kraju potpuno crna, a prema drugom kraju postaje sve svjetlija da bi na kraju postala bijela. Ako se ta ploa opisanim postupkom pretvori u 16 nijansi sivoga, ljudsko e oko primijetiti stepenasti prelaz sivih tonova. Zato je povoljnije pretvoriti raspon svjetlosti u binarni broj sa to vie bita. Slika 7. prikazuje plou s postepenim prelazom od crne do bijele boje, prikazanu s razliitim brojem bita. to je broj bita vei, to je rezultat skeniranja bolji.

Slika 7. Prikaz ploe sa postepenim prelazom od crne do bijele boje s razliitim brojem bita (s lijeva na desno 1 bit, 2 bita, 3 bita, 4 bita i 8 bita)

3.4. Dinamiki raspon skenera ovjekovo oko je vrlo osjetljivo, tj. u stanju je vidjeti svjetlost vrlo niskog intenziteta. Osim te osjetljivosti, ovjek je u stanju vidjeti veliki raspon intenziteta svjetlosti. Razlika izmeu intenziteta kontura koje ovjek vidi u noi bez mjeseca i podnevnog sunevog sjaja je velika. Niti jedan ureaj nije u stanju registrovati ni reprodukovati toliki raspon. Od skenera se to ni ne oekuje. Od njega se oekuje to vjernija reprodukcija koja se zabiljeila na npr. emulziji filma, fotopapiru ili nekom drugom mediju koji je ve zbog svojih ogranienja reducirao mogui tonski raspon. Dvije su vrste moguih primjera pogodnih za skeniranje: prozirni npr. dijapozitivi i neprozirni npr. fotografija na papiru. Svaki predloak ima svoje optike karakteristike. Svjetlost koja dolazi na prozirni predloak djelomino se odbija, djelomino prolazi i djelomino apsorbira. Suma te tri komponente uvijek je jednaka ulaznoj svjetlosti. Dinamiki raspon skenera je logaritam omjera izmeu maksimalne svjetlosti koju fotoosjetljivi elementi detektiraju i minimalne svjetlosti (tame) koju fotoosjetljivi elementi detektiraju. to se skeniranjem moe dobiti vie sivih nijansi ili boja to je dinamiki raspon n skenera vei. Dinamiki raspon se rauna kao 20log(2 ) gdje n predstavlja broj bita po boji.

Seminarski rad 3.5. Brzina skeniranja

Darko Grbi

Veina proizvoaa navodi brzinu skeniranja u cm/s. Radi se o brzini pomicanja glave kod skeniranja. Taj podatak u veini sluajeva nema nikakvo znaenje, jer je prolaz glave preko predloka samo jedna od komponenti koje utiu na stvarnu brzinu skeniranja. Na nju mnogo vie utiu: broj prolaza skenera, brzina prenosa podataka, brzina obrade podataka u skeneru, te brzina i praktinost upravljakog programa koji dolazi sa skenerom.

3.6. Broj prolaza skeniranja Prvi skeneri koji su se pojavili mogli su skenirati samo crno-bijelu sliku. Korak prema skeniranju u boji je skeniranje slike tri puta: kroz crveni, zeleni i plavi filter. To zahtijeva tri skeniranja, pa je tri puta sporije. Troprolazni su skeneri danas vrlo rijetki te se najee susreu jednoprolazni, koji sve tri boje skeniraju u jednom prolazu.

Seminarski rad

Darko Grbi

4. POSTUPAK SKENIRANJA
U postupku skeniranja osim kvalitete skenera i upravljakih programa odgovornost za konane rezultate snosi i osoba koja skenira. Razlog tome je relativna brojnost parametara skeniranja koji mogu potpuno izmijeniti izgled skenirane slike. Stoga je za uspjean rad neophodno razumijevanje uticaja svakog od parametara na rezultat skeniranja. Postupak skeniranja zapoinje otvaranjem programa za obradu slika (npr. Adobe Photoshop, PaintShopPro, Corel PhotoPaint i sl.). U meniju svakog od tih programa postoji izbor za skeniranje. Nakon to se klikne na taj izbor, pokrene se upravljaki program za skeniranje. U tom se programu skeniranje najee odvija na sljedei nain:

Slika 8. Dijagrma tokom postupka skeniranja

10

Seminarski rad

Darko Grbi

5. SKENIRANJE I POBOLJANJE KVALITETA SLIKE


Kvaliteta i brzina skeniranja zavisi od pripreme materijala, ali i od karakteristika i podeavanja skenera, te od kvalitete i naina upotrebe softvera za poboljanje kvalitete slike. Veliki broj skenera koji se koriste u poslovne svrhe imaju automatsko uvlaenje dokumenata (ADF Auto Document Feeder). Ono omoguava da vei broj papira razliitog formata i debljine automatski ulazi u skener, te kao takav smanjuje vrijeme potrebno za runo umetanje papira. Noviji modeli upozoravaju korisnika ako tokom skeniranja naiu na spajalicu, te zaustavljaju proces skeniranja kako ne bi prouzrokovali oteenje skenera. Takoe, duplex ureaji imaju opciju istovremenog skeniranja obadvije strane istovremeno, pa se kod dvostranih papira vrijeme skeniranja smanjuje za 50%. Brzina i potrebno vrijeme za skeniranje su relativan pojam jer zavise od dobre pripreme i optimalnog rada, kako ureaja tako i radnika ( npr. ADF skeneri imaju problem da ponekad uvuku dvije stranice istovremeno, ime se skener zaglavi). Pri izboru rezolucije skeniranja potrebno je imati na umu da vea rezolucija skeniranja poveava potrebu za prostorom na mediju za uvanje podataka i da poveava vrijeme potrebno za skeniranje. Isto tako, slike u boji, iako vizualno pogodnije za provjeru i obradu, zauzimaju vie prostora od crno-bijelih skenova. Softver za poboljanje kvalitete slike dolazi sa skenerom, bilo u obliku programa u samom skeneru ili kao dodatna aplikacija koju je potrebno instalirati na raunar. Upotreba takvog softvera ubrzava proces skeniranja na nain da osoba koja skenira nema potrebu stalno mijenjati opcije skeniranja sa ciljem dobijanja optimalne slike, nego softver to obavlja automatski po prethodno zadanim parametrima. Zavisno o tipovima dokumenata, poboljanje slike se odnosi na: automatsku detekciju boje, uklanjanje boje pozadine, uklanjanje mrlja i praznih stranica te orijentacija skeniranog dokumenta popravljanjem ugla skeniranja. 5.1. Izbor crne i bijele ta ke Fotoosjetljivi elementi intenzitet svjetlosti s predloka pretvaraju u numeriku vrijednost u rasponu koji je odreen brojem bita po kanalu. O parametrima koji su zadani skeneru zavisi koje e vrijednosti sivoj skali (od 0% do 100% zacrnjenja) biti dodijeljene pojedinim numerikim vrijednostima dobijenim u postupku skeniranja. Budui da predloci esto jako variraju u svojoj kvaliteti nuno je skeneru na neki nain ukazati na tonsko podruje kome treba dati najvie panje i osjetljivosti. Zato prije skeniranja treba odrediti tzv. crnu i bijelu taku, tj. granine nivoe zacrnjenja. Neka se npr. koristi skener kojim e se skenirati slika u sivoj skali sa 8 bita za svaku taku slike (nivoi sivoga oznaeni su vrijednostima od 0 do 255). Ako se crnoj taki dodijeli vrijednost 15, a bijeloj vrijednost 232 (obino vei broj oznaava slabije zacrnjenje) onda e skener sve take kojima tokom skeniranja interno dodijeli nivo manji ili jednak 15, raunaru poslati kao potpuno crne (vrijednost 0), a one koje imaju nivo vei ili jednak 232 kao potpuno bijele (vrijednost 255). U upravljakim programima nekih skenera crna i bijela taka posredno se reguliu kroz veliine nazvane svjetlina i kontrast (engl. brightness i contrast). Iako su ti nazivi blii svakodnevnom govoru, njihov smisao u skeniranju je upitan i rezultati nastali njihovim promjenama obino su tee predvidljivi.

11

Seminarski rad 5.2. Gama-faktor

Darko Grbi

Podeavanje gama-faktora obino je usko vezano za izbor crne i bijele take. Vrijednost gama-faktora (broj izmeu 0,10 i 9,99) vezana je obino za srednji ton (engl. midtone), ali to zavisi o upravljakom programu. Normalna (nekorigovana) vrijednost gamafaktora je 1,00 to znai da numeriki nivo koji odgovara zacrnjenju od 50% predstavlja tano aritmetiku sredinu crne i bijele take. Numeriki gledano, pomak srednjeg tona prema crnoj taki uveava gama-faktor, a pomak prema bijeloj taki ga smanjuje. Uticaj gamafaktora na samu sliku utie na raspodjelu tonova koji se nalaze u srednjem podruju, tj. relativno daleko od crne i bijele take. Pomak srednjeg tona prema crnoj taki (poveanje gama faktora) dovodi do toga da cijela slika postaje svjetlija. Kada se srednji ton pomie prema bijeloj taki (smanjenje gama faktora) slika postaje tamnija. Kod slika u boji uticaj gama-faktora moe da se prikae tablicom: Gama-faktor za crvenu boju < 1 Gama-faktor za crvenu boju > 1 Gama-faktor za zelenu boju < 1 Gama-faktor za zelenu boju > 1 Gama-faktor za plavu boju < 1 Gama-faktor za plavu boju > 1 Smanjenje udjela crvene boje Poveanje udjela crvene boje Smanjenje udjela zelene boje Poveanje udjela zelene boje Smanjenje udjela plave boje Poveanje udjela plave boje

Tablica 1. Uticaj gama-gaktora na pojedine kanale

Slika 9. a) gama-faktor 0,4; b) gama-faktor 2,0

12

Seminarski rad

Darko Grbi

6. KARAKTERISITKE SKENERA
Maksimalna veliina skeniranog objekta, formata A4 ili vei Rezolucija dobijene slike, izraava se u dpi i zavisi od modela skenera Dubina boje, broj bita za prikaz svakog podatka skeniranog objekta, to je vei broj bita, vei je i kvalitet. Brzina skeniranja moe da bude od nekoliko sekundi do nekoliko minuta u zavisnosti od rezolucije i veliine papira 6.1. Brzina Jedna od osnovnih karakteristika skenera jeste njegova brzina, odnosno broj listova koje moe obraditi u minuti. Budui da veina skenera koji se upotrebljavaju za poslovne svrhe ima automatski uvlaka dokumenata (ADF Auto Document Feeder), brzine skeniranja kreu se od nekoliko desetaka dokumenata u minuti (Workgroup skeneri) pa do nekoliko stotina u minuti (Production skeneri). Kod duplex skenera, prilikom jednog prolaska skeniraju se obje strane papira, ime se znatno ubrzava proces skeniranja dvostranih dokumenata. Brzina skeniranja u karakteristikama skenera navodi se kao pages per minute ppm (broj listova u minuti) ili images per minute ipm (broj slika u minuti). Kod simplex skenera ova su dva podatka identina, dok kod duplex skenera ipm moe biti do dvostruko vei od ppm. Ovaj podatak o brzini skeniranja odnosi se samo na odreene uslove pod kojima se moe postii i zapravo predstavlja podatak o brzini rada mehanikih elemenata skenera. Na brzinu cjelokupnog procesa skeniranja utiu i mnogi drugi faktori: priprema dokumenata, uestalost zaglavljivanja papira ili dvostrukog uvlaenja, orijentacija i rezolucija pri skeniranju, itd. Savremeni skeneri na raunar se spajaju uglavnom putem SCSI ili USB interfejsa, dok je videosuelje uglavnom bilo zastupljeno u prethodnim generacijama skenera. Savremeni skeneri podravaju i ISIS i TWAIN drivere. 6.2. Rezolucija Izbor da li skenirati u boji ili crno-bijelo, zavisi od daljeg toka rada s dokumentima. Skenovi u boji daju kvalitetniju sliku pri manjoj rezoluciji (dpi - dots per inch) i ugodniji su za vizuelnu provjeru, ali slike u boji zauzimaju vie prostora na medijima za uvanje te u sutini nisu pogodne za automatsko izvlaenje informacija (OCR). Izbor rezolucije zavisi od potrebe za kvalitetom slike, o kapacitetima medija za uvanje, te o karakteristikama softvera za OCR. Osim toga, vea rezolucija ima za posljedicu i sporiji rad skenera. Neki modeli skenera omoguuju dvostruki izlaz slika: jedne u crno-bijelom (ili grayscale) formatu za potrebe procesiranja, te druge u boji za potrebe arhiviranja. 6.3. Volumen skeniranja Osim brzine i rezolucije, podjednako bitan podatak kod skenera jest predvieni dnevni volumen dokumenata za skeniranje, koji se u karakteristikama skenera navodi u broju stranica koje skener moe skenirati na dan. Pri izboru skenera, dakle, treba prouiti koji je oekivani broj dokumenata koje treba skenirati na odreenom mjestu, te donijeti odluku o manjem broju skenera (i operatera) s veim dnevnim volumenom dokumenata za skeniranje ili ipak o veem broju skenera s manjim dnevnim volumenom. Ovaj podatak zavisi o kvaliteti 13

Seminarski rad

Darko Grbi

dijelova ugraenih u skener, te od njega zavise i trokovi odravanja skenera. Praksa govori da se predvieni dnevni broj dokumenata za skeniranje esto podcjenjuje, pa broj dokumenata koji se skeniraju esto preraste mogunosti skenera. Takve situacije dogaaju se zbog loe procjene porasta obima poslovanja, odnosno porasta broja dokumenata za skeniranje ili zbog injenice da uvoenje skenera u jedan odjel esto podstie druge odjele da skeniraju svoje dokumente na istom skeneru. 6.4. Uvlaenje dokumenata Savremeni skeneri s ADF-om imaju mogunost detekcije uvlaenja vie dokumenata odjednom, to dovodi do zastoja u skeniranju. Stariji mehaniki sistemi nisu bili odgovarajui u situacijama u kojima se skeniraju dokumenti razliitih dimenzija i debljina papira. Savremeni sistemi zasnovani na ultrazvunoj detekciji uspjeno detektiraju uvlaenje vie dokumenata odjednom i kod dokumenata razliitih fizikih karakteristika. Nekoritenje ovih sistema ili njihova loa podeenost, rezultiraju duim vremenom potrebnim za skeniranje, budui da se runo mora provjeravati broj dokumenata ubaenih u skener i konaan broj skenova te pronalazak i ponovljeno skeniranje dokumenata koji nisu pravilno skenirani. Savremeni skeneri, takoe, su opremljeni sistemima za detekciju spajalica koje nisu bile uklonjene prije ubacivanja u skener, a koje mogu prouzrokovati oteenje skenera i dokumenata. Komponente sistema za uvlaenje dokumenata sklone su troenju te ih je nakon odreenog broja skeniranih dokumenata potrebno istiti ili mijenjati. Uestalost odravanja tih komponenti, osim o koliini skenova, zavisi i o kvaliteti papira koji se skenira.

14

Seminarski rad

Darko Grbi

7. SAVJETI OKO SKENIRANJA

7.1. Poboljanje kvalitete slike Softver za poboljanje kvalitete slike trebao bi biti obavezni dio sistema za skeniranje. On moe biti ugraen u sam skener ili moe biti dio obrade slike na raunaru. Takav softver ubrzava proces skeniranja, budui da uveliko smanjuje potrebu za runom intervencijom na skeneru; zavisno od tipa dokumenta, skrauje proces pripreme dokumenata prije skeniranja, poboljava kvalitetu OCR-a, te smanjuje konanu veliinu datoteke. Uobiajeno, takav softver ima mogunost automatske detekcije boje, uklanjanja boje pozadine, "izglaivanja" pozadine, uklanjanja mrlja, automatske orijentacije dokumenata, uklanjanja praznih stranica, ispravljanja ugla pod kojim je dokument skeniran itd. 7.2. Automatska obrada skenova Osim skenera i softvera za poboljanje kvalitete slike, bitan faktor u procesu digitalizacije papirnatih dokumenata jest i softver za automatsko oitavanje podataka (OCR). Savremeni softverski paketi za OCR odlikuju se velikom tanou oitavanja kako sa strukturiranih, tako i s nestrukturiranih dokumenata te velikom tanou automatske klasifikacije dokumenata. Kod nestrukturiranih dokumenata traena informacija moe se nalaziti na razliitim mjestima na dokumentu, a njezino pronalaenje vie se ne temelji na predlocima s tano odreenim pozicijama na kojima se informacija nalazi, nego na inteligentnom pronalaenju kljunih rijei. Uspjeh automatskog oitavanja uveliko zavisi o kvaliteti skena, tj. o pravilnim postavkama skenera i upotrebi programa za poboljanje kvalitete slike. Mogunosti spajanja na baze podataka uveliko olakavaju i ubrzavaju proces izvlaenja informacija u sluajevima kada su dokumenti ve prethodno obraeni, odnosno kada su njihove informacije unesene u poslovne sisteme. 7.3. Izbor digitalnog formata Trenutno najee koriteni formati za spremanje digitalizovanih dokumenata jesu TIFF i PDF, iako je primjetan trend sve veeg koritenja PDF formata. PDF ima mogunos t spremanja slika u raznim formatima i kompresijama, ukljuujui i LZW, CCITT group 4, te JPEG, koji se koriste i kod TIFF formata. PDF je otvorena specifikacija iji preglednik je besplatan i dostupan na svim najzastupljenijim raunarskim platformama. PDF sadri i dodatne metapodatke, a u sluaju provoenja OCR-a nad cijelim tekstualnim dokumentom, mogue ga je spremiti kao sliku s mogunosti pretraivanja teksta (PDF searchable image). 7.4. Osoblje I na kraju, esto se u cijeloj prii zaboravlja na osobe koje e uestvovati u procesu digitalizacije papirnatih dokumenata. Prije svega, valja odrediti za svaki korak u procesu jesu li bitniji brzina i automatizacija procesa (hardver) ili ljudska tanost i nadzor. Takoe je bitno, u saradnji s implementatorom rjeenja, osigurati kolovanje osoblja, posebno administratora sistema. Oblik, veliina i pozicija skenera trebaju biti tako odabrani da se vrijeme potrebno za pristup skeneru, ubacivanje i vaenje dokumenata smanji to je vie mogue. Za postizanje maksimalne produktivnosti, potrebno je nadgledati rad pojedinih radnika kako bi se utvrdile slabe take u procesu, a to savremena rjeenja takoe omoguavaju. 15

Seminarski rad

Darko Grbi

8. PRINCIP RADA SKENERA

Princip rada skenera zasniva se na pretvaranju svjetlosti, koja se odbije od predmeta skeniranja u elektrine impulse. Slika koja se eli unijeti u raunar osvjetljava se ugraenim izvorom svjetlosti. Zrake svjetlosti koje se odbiju od predmeta usmjeravaju se sistemom lea i ogledala prema senzorima svjetlosti za pretvaranje u elektrinu struju. Slika se pri tom postupku dijeli u take i to je vie tih taaka, to e slika biti vee kvalitete. Broj oitanih taaka naziva se rezolucija. Postupak uitavanja podataka skenerom u raunar zove se skeniranje.

Slika 10a. Princip rada skenera

Slika 10b. Princip rada skenera

16

Seminarski rad

Darko Grbi

9. ZAKLJUAK
Skeniranje je postupak kojim se slika pretvara u oblik pogodan za obradu i uvanje u raunaru. Skeniranje raznih poslovnih dokumenata, te kreiranje njihovih obrazaca, znatno olakava i ubrzava poslovanje s ljudima u nekim kompanijama koje dnevno rade s velikim brojem ljudi (pote, banke, finansijske organizacije i sl.). Digitalizacija poslovnih dokumenata je sastavni dio poslovnih procesa modernog poslovanja. Iako se ideja o kancelariji bez papira javila poetkom masovne upotrebe raunara u poslovanju, papir i dalje ostaje bitan element poslovanja svake kancelarije. S obzirom da ljudi i dalje preferiraju upotrebu papira u poslovanju, skeniranje se nudi kao alternativa klasinom uvanju podataka, te kao opcija paralelne upotrebe papira i raunara. Postoje tri osnovne vrste skenera : 1. runi, 2. ravni i 3. rotacijski. Rezolucija (rezolucija, engl. resolution) je najvanija karakteristka skenera. Skenira se uglavnom iz dva razloga: da bi se slika gledala na zaslonu monitora ili da bi se odtampala na papiru. Pri skeniranju moe se izabrati rezolucija s kojom se eli skenirati. U postupku skeniranja osim kvalitete skenera i upravljakih programa odgovornost za konane rezultate snosi i osoba koja skenira. Razlog tome je relativna brojnost parametara skeniranja koji mogu potpuno izmijeniti izgled skenirane slike Kvaliteta i brzina skeniranja zavisi od pripreme materijala, ali i od karakteristika i podeavanja skenera, te od kvalitete i naina upotrebe softvera za poboljanje kvalitete slike. Karakteristike skenera su: Maksimalna veliina skeniranog objekta, formata A4 ili vei Rezolucija dobijene slike, izraava se u dpi i zavisi od modela skenera Dubina boje, broj bita za prikaz svakog podatka skeniranog objekta, to je vei broj bita, vei je i kvalitet. Brzina skeniranja moe da bude od nekoliko sekundi do nekoliko minuta u zavisnosti od rezolucije i veliine papira Princip rada skenera zasniva se na pretvaranju svjetlosti koja se odbije od predmete skeniranja u elektrine impulse.

17

Seminarski rad

Darko Grbi

LITERATURA

1. Internet izvori: o http://racunala.ttf.unizg.hr/files/Skeniranje.pdf (jun, 2013) o http://www.kenrockwell.com/epson/4990.htm (jun, 2013.) o http://salestores.com/ca89dr90shsc.html (jun, 2013.) o http://www.databazaar.com/Inkjet_Cartridge/Product/Printers_EPSE10000XL PH.html (jun, 2013.) o http://www8.hp.com/rs/sr/products/scanners/index.html (juni 2013) o http://www.am.unze.ba/afs/22%20Digitalizacija%20i%203D%20skeniranje.p df (juni 2013) o http://arhiva.trend.hr/clanak.aspx?BrojID=50&KatID=22&ClanakID=560 (jun, 2013.) o http://hr.wikipedia.org/wiki/Skener (jun, 2013.) 2. Dipl. ing. Marinkovi, T. (2009): Raunari i raunarska oprema, Beograd.

18