You are on page 1of 17

UNIVERZITET U ISTOČNOM SARAJEVU MAŠINSKI FAKULTET

Predmet: Obrada deformisanjem Prvi grafički zadatak

Duboko izvlačenje

Predmetni nastavnik: Prof. dr Šljivić Milan Predmetni asistent: Kraišnik Milija

Student: Obradović Goran Broj indeksa:

Prilikom računanja prečnika pripremka potrebno je uzeti u obzir i vrijednosti dodataka koje je nakon izvlačenja potrebno opsjeći (Δdv).Obradak je prikazan na slici 1. njegov pripremak će imati kružni oblik. Mjere i oblik pripremka S obzirom da se radi o rotaciono simetričnom dijelu.1 iznosi: = = 0.2 Δdv = 1 [mm] 1 . Dodatak za opsijecanje kod cilindričnih dijelova prema tabeli 10.

2 .

48 [mm2] A3 = ∑ dd ∙ (r + S/2) + 8 ∙ (r + S/2)2 ] = 50 ∙ (10 + 0.42 [mm2] A2 = 3359.1.22 [mm] D = 83.8 ∙ π ∙ (11-10) = 216.98 [mm] 3 . Metod parcijalnih porvršina Imamo tri elementarne površine.7)2 ] = = = 1963.5 [mm2] D=√ D=√ ∑ ∑ =√ = 101. A1 = dm ∙ π ∙ (11-R) = 68.7) + 8 ∙ (10 + 0.

to jeste izvodnice R .dužine pojedinih elemenata.1. π = 2π ∙ Rc ∙ Li D=√ D=√ ∑ L . Ai = 2π ∙ Rc ∙ Li Iz uslova jednakosti površine pripremka i površine izradka dobija se obrazac za proračun prečnika pripremka. Analitička metoda Analitička metoda za odreĎivanje mjera pripremka se zasniva na Papus-Gučdinovoj teoremi prema kojoj je površina rotacionog tijela jednaka proizvodu dužine izvodnice i puta njenog težišta oko ose tijela.1. odnosno ose rotacije.rastojanja težišta pojedinih izvodnica od pojedinih osa rotacije 4 .

3.4 = 14.76 [mm] = 25 [mm] = + = 34. crtanjem plana dužina i verižnog poligona.5 [mm] ∑ =D=√ = 80. 25 [mm] = √ 5 .22 [mm] D = 80.637 ∙ 9.4 [mm] = + = 25 + 0. Grafičko analitička metoda Je metoda kod koje se dužina izvodnice l i rastojanje težišta izvodnice Rc od ose rotacije odreĎuje grafički.22 [mm] 1.4 = 31 [mm] = 12.L1 = L2 = L3 = Rc1 = Rc2 = Rc3 = D=√ [mm] = = ∙ 9. a prečnik pripremka se oreĎuje analitički zamjenom ovih veličina u D = √ D=√ D = 78.

Grafička metoda Se realizuje na sljedeći način: U produžetku dužine L nalazi se vrijednost 2Rc Crta se krug poluprečnika (L + 2Rc) Na kraju dužine L povlači se normala na prečnik L + 2Rc do presjeka sa krugom Presječne tačke normale predstavljaju poluprečnik pripremka D = 2R = 2 ∙ 39.14 [mm] D = 78.1254 = 99.25 [mm] 6 .4.1.

1. profesora Ljubodraga Tanovića obrazac za izračunavanje prečnika pripremka glasi: D=√ D=√ D = 81. OdreĎivanje prečnika pripremka na osnovu obrazaca iz literature Prema tebeli 10 iz knjige Alati i pribori.9 [mm] Usvajam da je prečnik pripremka D = 80 [mm] 7 . proračun i konstrukcije alata za izradu delova od lima.5.

neophodno je izjednačiti deformacije po operacijama.4. 2.1. profesora Milana Šljivića.49 D1 = m1 ∙ D = 0.4 m1 = 0.3.14 Sljedi da je n = 1 2.2. a koficijente izvlačenja korigovati njihovim povećanjem. 0.49 ∙ 80 = 39.2 [mm] . tabela 6. OdreĎivanje broja operacija korišćenjem odnosa izvlačenja Koeficijent izvlačenja za prvu operaciju i relativnu debljinu pripremka Sr = ∙ 100 = = 1.Relativna debljina lima Prema tabeli 10.5 % .7 iz knjige Tehnologija obrade lima. OdreĎivanje broja operacija izvlačenja pomoću tabele Potreban broj operacija izvlačenja odreĎuje se na osnovu relativne debljine izvlačenja. dati dio je moguće izraditi u jednoj operaciji. Korigovani koificijent izvlačenja iznosi m1 = 8 .2. OdreĎivanje broja operacija korišćenjem obrazca n=1+ =1+ =1 2.Srednji prečnik obradka poslije prve operacije Pošto je prečnik D1 manji od prečnika gotovog dijela. Izjednačavanje deformacija po operacijama Kako se izračunate mjere (obradka u toku operacija) korišćenjem koeficijenta izvlačenja ne poklapaju sa mjerama datim na crtežu.OdreĎivanje broja potrebnih operacija i mjera obradka u svakoj operaciji 2.

4 [mm] = 0. a radijus prstena za izvlačenje 7 [mm]. odnosno izmeĎu vijenca obradka i površine prstena za izvlačenje (Ako ne treba držač lima ova vrjednost je jednaka nuli).Reprezentuje otpore savijanja na zaobljenim dijelovima prstena za izvlačenje i izvlakača 9 . h1 = 0. OdreĎivanje visine obradka po operacijama Obrasci za proračun visina cilindričnih obradaka u pojedinim operacijama dati su u tabeli 4. Dm=D1 + 2∙rm=70+2∙10 = 90 [mm] – Reprezentuje povećanje otpora trenja klizanja preko zaobljenih dijelova prstena za izvlačenje K1 ∙ . Dm – Prečnik prstena za izvlačenje na početku zaobljenja.1 ∙ Ksr ∙ ln Ai = ∙π∙s .13.8 ∙ √ = 3.5. OdreĎivanje radnih parametara procesa dubokog izvlačenja 3.2.1 ∙ Ksr ∙ ln .25 ∙ ( ) = 11.6.25 ∙ ( ) Visina h1 je neznatno veća od potrebne visine izvlačenja i može se smatrati zadovoljavajućom. Radijusi zaobljenja po pojedinim operacijama S obzirom da se dio izraĎuje u jednoj operaciji radijus izvlakača je 10 [mm].08 2.1. 3.8 ∙ √ = 0.Otpor trenja klizanja izmeĎu vijenca obradka i držača lima.Otpor čiste deformacije u ravni vijenca )∙ + K1 ∙ 1. rm = 0. OdreĎivanje potrebne deformacione sile i deformacionog rada Fi = σi ∙ Ai σi = (1.

(70 + 2 ∙ 3 )2] ]∙Rm = ( = 490 [mm2] ) [( ) ] ∙ 700 2% Pd = 0.27 i 6. ako nisu onda trebamo. Materijal obradka je Č 1530 K0 =40 * = ln K1 = 65 * Ksr = = + = ln = 0.5 * μ – Koeficijent kontaktnog trenja.Specifični deformacioni otpor (da se eleminiše uticaj kontaktnog trenja) OdreĎuje se na osnovu dijagrama iz praktikuma laboratorijskih vježbi iz tehnologije plastičnosti.26. ∙ 100 m1 > 0.15 rm – Radijus zaboljenja prstena za izvlačenje rm = 10 [mm] Ako nema držača lima dolazi do faltanja. Ako si ispunjena sljedeća dva zahtjeva onda ne trebamo držač lima.1 ∙ 525 ∙ ln )∙ + 650 ∙ = 146 * + 10 .Ksr .515 [Mpa] = 0. usvajamo μ = 0. Prema izrazima 6.28 iz iz knjige Tehnologija obrade lima.16 = 16 % + + = 525 * + + = 650 * = 52.6 Pošto jedan od uslova nije ispunjen sljedi da trebamo držač lima. ako je prejako stegnuto onda materijal puca.(D1 + 2∙rm)2] Pd = ( ) [( ) + + = [802 .515 * Rm – Zatezna čvrstoća materijala obradka Rm = 700 * Fd = 490 ∙ 0.515 = 253 [N] σi = (1. profesora Milana Šljivića sljedi da je: Fd = Pd ∙ Ad Ad = [D02 . 6.

Ai = π ∙ 1.9 [mm2] Fi = σi ∙ Ai = 146 ∙ 263.64.5 [N] 3.141 [kJ] = 141.84.011 [m] W = 38 529.65 [Nm] = 0. usvajamo da je x = 0. OdreĎivanje naponskog stanja 11 . kako je u našem slučaju m1 = 0.64 = 141.2 = 263.9 = 38 529.5 ∙ 0. vadi se iz tabele 10. h = 11 [mm] = 0.011 ∙ 0.2.65 [J] 4. Deformacioni rad u procesu dubokog izvlačenja W = Fi h ∙ X X – Faktor punoće dijagrama sile.9 u zavisnosti od m1.

4% = 0.1 ∙ 525 ∙ ln + + = 13.1 ∙ Ksr ∙ ln σr min = 1.024 = ϑ= = = 39.16 = 16 % + = 650 * = 52.05 [mm] = 1.1 ∙ Ksr ∙ ln .024 = ln e0. pošto je ln 1 = 0.σr min = 1.5 * + + = 525 * + + σr max = 1.1 ∙ Ksr ∙ ln σr min = 0 * σr max = 77.1 ∙ Ksr ∙ ln σr max = 1. za ϑ = r1 .1 ∙ Ksr ∙ ln σr = 13.1 * + + = 1.8 * 12 . sljedi da je σr min = 0 * + Materijal obradka je Č 1530 K0 =40 * = ln K1 = 65 * Ksr = = = ln + = 0.8 * + σr = 1.8 * σr = 13.1 ∙ 525 ∙ ln = 77. za ϑ = R0 .1 * = 2.

σt max = 1.1 ∙ Ksr ∙ (1 – ln σr = 522.4 * + σt max = 1. za ϑ = r1 + ) = 500.1 ∙ Ksr = 1.05 [mm] ) = 1.024 = ln e0.1 ∙ 525 = 577.9 * + σt = 1.1 ∙ Ksr ∙ (1 – ln σt max = 577.024 = ϑ= = = 39.1 ∙ Ksr .5 * σt min = 500.9 * + + 13 .4 * + + ) = 1.1 ∙ 525 ∙ (1 – ln = 2.1 ∙ Ksr ∙ (1 – ln ) .5 * σt min = 1. za ϑ = R0 σt max = 1.1 ∙ 525 ∙ (1 – ln ) = 522.4% = 0.9 * σr = 522.

8 * + + + σt max = 577.9 * + + +  Na slici je 1 * + prikazan kao 1 [mm] 14 .1 * σr = 13.4 * σr = 522.5 * σt min = 500.σr min = 0 * σr max = 77.

Dimenzije izvlakača Di = 67.44 = 2.5. Dimenzije prstena za izvlačenje Dm = Di + w = 67.3.1.48 [mm] Rm = 3 [mm] 5.5 [N] Deformacioni rad dubokog izvlačenja W = 141. Zazor izmeĎu prstena za izvlačenje i izvlakača f = s + 0.65 [J] Visina radnog prostora H 2.07 √ f = 1. Definisanje osnovnih parametara za izbor mašine Maksimalna deformaciona sila dubokog izvlačenja Fmax = 38 529.5 [mm] 15 .88 [mm] 5.6 + 2.88 = 70.2.6 [mm] – Prečnik izvlakača Ri = 10 [mm] – Radijus izvlakača 5.07 √ = 1.44 – Zračnost [mm] w = 2 ∙ f = 2∙ 1. Dimenzionisanje radnih elemenata alata 5.5 ∙ h (=) H 27.2 + 0.

16 .