You are on page 1of 4

GRADITELJSTVO-ARHAJSKI 1. faza - kada je arhitektonska skulptura ila i!

ra"i#ana od terakote ka$eni$ te$elji$a sa dr#eno$ konstruk%ijo$ i kro#i&te$ prekri#eni$ sla$o$ koji i nije $o'ao i$ati dekora%iju u neko$ dru'o$( te)e$ $aterijalu ne'o od terakote( ra"enu u nisko$ relje*u( ojanu+ -npr+ u hramu C u Selinuntu na"eni pri$jer%i skulpture od terakote+ ,etope( napra#ljene tako"er od ojane terakote( prika!uju Heraklo#a juna-ka djela( jedna prika!uje .er!eja koji u ija ,edu!u+ 2. faza - !a$jena terakotne skulpture ka$eno$( ali ne od$ah od $ra$ora ne'o od o i-no' ka$ena( #apnen%a+ Iako je skulptura sad od #apnen%a i ona se oslika#a kao i ona od terakote+ pri$jer $o)e$o u!eti Arte$idin hra$ na otoku Kr*u+ 3. faza - arhitektonska skulptura po-inje se i!ra"i#ati od $ra$ora i potpuno se oslo a"a od po!adine+ DORSKI STIL -Kao pr#i arhitektonski stil ja#lja se dorski stil+ /e$a nikak#e su$nje da je on postojao u eri dr#eno' 'raditeljst#a( ali udu0i da ne$a$o tih 'ra"e#ina( stupo#e( tra ea%iju i ostalo( $i $o)e$o sa$o na'a"ati+ -Dorski stil je do io nosi taka# na!i# jer se najprije ja#lja u oni$ o lasti$a Gr-ke koje su nastanji#ali Dorani+ /a .elopone!u( na Si%iliji i ju)noj Italiji+ -Dorski red se ja#lja na sa$o$ po-etku ere ka$eno' 'raditeljst#a( #jerojatno #e0 kraje$ 1+ st+ pr+ Kr+ 234+ ili 254+ '+ pr+ Kr+ -Gla#ne odlike dorsko' stila su slijede0e6 hra$ se 'radi na jednoj plat*or$i od tri stepeni%e( stereo atu 7pr#e d#ije8 i stilo atu 7posljednja stepeni%a8+ Stupo#i ne$aju a!u( oni $o'u iti $onolitni( a $o'u iti i! #i&e dijelo#a ta$ ura+ I$aju i!$e"u 9: i 54 kanelira koje i se i!ra"i#ale nakon &to i se ta$ uri posla'ali jedan na dru'i i !ato su *ino uslojene+ Dorski stup !a#r&a#a dorski$ kapitelo$( a nje'a karakteri!iraju d#a ele$enta( ehinus 7jastu-asti !a#r&etak8 i a akus 7k#adratni plo-asti !a#r&etak na koji nalije)e arhitra#( odnosno( 'reda+ ;ati$ slijedi enta latura ili epistil koji se sastoji od arhitra#a 7'rede8( dorsko' *ri!a i !a ata ili ti$panona+ Dorski arhitra# u'la#no$ ne$a pro*ila%ije+ Dorski *ri! karakteri!iraju tri'li*i i $etope( s ti$ da tu i$a$o jo& ni! dru'ih ele$enata kao &to su re'ule( $utule itd+ I !ati$ dola!i !a at sa s#ojo$ korni)o$ 7si$o$8( sa o-ni$ i 'la#ni$ akroteri$a 7koji je tu na naj#i&e$ $jestu8 i !a atno$ skulpturo$+ Kod najranijih dorskih hra$o#a( skulptura je i!ra"ena od terakote jer su dre#ni dr#eni hra$o#i i$ali dr#eno kro#i&te( pa je kra0e strane tre alo !a&tititi terakotno$ plastiko$ da ona ne i nastralada od at$os*erilija+ Kada se pre&lo na ka$eno 'raditeljst#o( jedno #rije$e je ta terakotna !a atna skulptura ostala u upotre i+ ;ati$ je ona pre&la na #apnena-ku+ -<to se ti-e tlo%rta( dorski hra$ se naj-e&0e ja#lja u tri tlo%rtne #arijante( to su hra$ u anta$a( prostilni hra$ te peripterni hra$+ /aj-e&0i su dorski peripterni hra$o#i( okru)eni kolonado$ stupo#a+

Kr. 14 na !uz stranama.a at Apolono#a hra$ u Del*i$a hram Atene Afaje na otoku Egini STOLJE>E po-etak 2+st+pr+Kr+ oko @54+pr+Kr+ Zapadni(sporedni) za at! kasni arhajski stil (arh. a na !uzim 1" stupova.el3a oko 5"0.pr.osmjeh) "sto#ni za at! iza $%&.prKr.hram: bazlika posvecena Heri. trobro!n ehinus i abakus m na!ilaze prom$er prva 1r4ka 1ra5ev izra5ena u c$elost mramora. kapiteli mali.au!anije6 jo& u#ije stoji jedan stup od hrasto#ine u stra!njoj prostoriji stupo#i u 'r-ki$ i!#orno ili dr#en 2 hrama u Pestumu: 1. heksastilni peript kra/im.Kr. stupovi ele1antni. i 2. zabat $e nizak 2. na kracim stranama . pronaos sa # stupa u antama. !vobro!na.hram ili Pos$e!n hram. nakra duzim+ tlo(rt pro i opistodoma! pr opistodom sa 2 s antama+ tro rod podjeljena sa d) d)okatnih stupo !a at Atenino' s#eti&ta na atenskoj akropoli Heraion u Oli$piji @A4+pr+Kr+ 244+pr+Kr+ prika! la#o#a u sredi&tu( *i'ure Herakla . stupovi !ru1aci$i: su2ava$u se prema vrhu. 1.rojanskog rata hra$ i$a ? stupo oktastilni peripter apolon( kore( kuro k#adri'a( u kuto# ukupno 1& figura s)ake strane Ate gr#ki hram kod za ati nisu ra-en )rijeme+ .hram: 560. Heraion 1. opisto!om bez stupova hram 0 iz 'elinunta &tenska riznica iz .hram: 460.K%&'()*+ .pr.Kr. 2. oko 500.GRA=EVI/A Arte$idin hra$ na otoku Kr*u .pr. 'r! ODLIKE hra$ lose sa%u#an( ali !a atne plo-e i!ni$no do ro kasnije !a$jenjen 7u kasno$ klasi-no$8( najstariji hram sa slo odno stoje(im kipo)ima posta)ljenim u ni*ama za ata+ ili su ojani+ na o a za ata gla)ni lik je Atena Afaja+ a sa strane s(ene iz . vi!no za!ebl$an$e na sre!ini. hram u pronaos . pronao opisto!om po 2 s antama.pr.

E po-etak kasno' arhajsko' perioda oko @14+pr+Kr+ ODLIKE jedna od rijetkih jonskih 'ra"+ u $ati-noj Gr-koj( o#o je hra$ u anta$a ( jonski stupo#i !a$jenjeni *i'ura$a karijatida po-eo tonuti-uskoro i!'ra"en :+Heraion( 9+hra$ i$ao na pro-elju ?( na !a-elju A( na du!i$ strana$a 59( a 5+hra$ 5: stupo#a+++ 9+-#elik kao no'o$etni stadion 7%%a @4C9448 'ra"en po u!oru na 3+ Heraion( ali di$en!ija$a 'a nad$asuje7@@C99@8 'ra"en od lokalno' #apnen%a( no !ido#i o lo!eni $ra$oro$( s#i kapiteli 'ra"eni od $ra$ora -!a atna skulptura ra"ena od jelokosti( #jero#atno prika!i#ala o!i%u Arte$iduprika! sa no#%a i! Klaudije#o' do a Arte$i!ion u E*e!u 7jedno od 1 s#jetskih %udaD8 oko @@4+pr+Kr+ srednji arhajski period hra$ stradao oko 3@4+pr+Kr+5 o'ata dekora%ija 'i'anto$ahija( sje o'o#i( or a Grk Trojana%a puno stupo#a kro prola!ilo do %ele( orijentalno' 'radi tlo%rt dipterosa o a hra$a6 prona tro rodna %ela 3 redo#a stupo#a 5 na ostali$( arhi Gersi*ron( .asilijska ri!ni%a u Del*i$a kraj 1+st+pr+Kr+ stupo#i ne$aju tipi-ne jonske kapitele ne'o d#a reda sna)nih listo#a i!#ijenoh pre$a #an i$aju a!u( i dru' ele$ente.eta'e Teodorus( stupo#i skoro 9A$etara( n ?( na !a-elju A( na strana$a 597kao i 3+Heraiona8 ispred se nala!io Arte$ide E*e&ke .ka$ati ka$ation( o'atu na dnu i #rhu !ida .6+*'K( '7(% -Gla#na ra!lika i!$e"u jonsko' i dorsko' stupa je u to$e &to jonski stup i$a a!u+ Ta a!a $o)e( a ne $ora i$ati plintu( -et#rtastu osno#u( ali uklju-uje #i&e pro*ila%ija koje se na!i#aju torusi 7poluo li-asti pro*il koji i!la!i i!#an nje'a8 i trohili 7kanal u o liku slo#a u8+ .r#o su u !a at sta#lja skulpture od terakote( a !ati$ od jelokosti+ B kasnijoj *a!i od ka$ena i $ra$ora+ GRA=EVI/A Si*nijska ri!ni%a9 u Del*i$a 3+Herin hra$ na otoku Sa$osu VRIJE.ati$ je stup $no'o #itkiji i i$a do :4 kanelira &to doprinosi ele'an%iji+ Stup !a#r&a#a jonski$ kapitelo$ sa #oluta$a+ /ad'ra"e kod dorsko' hra$a je $asi#nije i #i&e u odnosu na nad'ra"e jonsko' hra$a( i !ato je jonski lepr&a#iji i pro!ra-niji+ Gornji dio je sli-an kao kod dorsko'( s ti$e &to je kod jonsko' hra$a arhitra# stepenasto pro*iliran( *ri! neprekinut 7nepodijeljen na tri'li*e i $etope8( pa 'o#ori$o o jonsko$ *ri!u( a !a atna polja su ila ne&to $alo ni)a+ .

1 2 8(9*(0: su mali hramovi tipa hram u antama ili prostilni hram 9apalio 1a Herostat .