Bernardo da Parigi’nin SÖZ KĠTABI

400 Yıllık Ġtalyanca – Türkçe Sözlük

Bernardo da Parigi’nin

SÖZ KİTABI
400 Yıllık İtalyanca – Türkçe Sözlük

Dr. Yavuz KARTALLIOĞLU

© Bu kitabın Türkiye’deki her türlü yayın hakkı Gazi Kitabevi Tic. Ltd. ġti’ye aittir, tüm hakları
saklıdır. Kitabın tamamı veya bir kısmı 5846 sayılı yasanın hükümlerine göre, kitabı yayınlayan
firmanın ve yazarlarının önceden izni olmadan elektronik, mekanik, fotokopi ya da herhangi bir
kayıt sistemiyle çoğaltılamaz, yayınlanamaz, depolanamaz.

Kapak Tasarımı
Yusuf Özalp

Düzenleme
Gazi Kitabevi

Baskı
ÖzBaran Ofset Matbaacılık
Ġvedik Org.San. Ağaç ĠĢleri 21. Cad.
600. Sokak No:1 Ġvedik/ANKARA
(0 312) 394 45 71

Baskı Yılı
Eylül 2010

ISBN
978 - 605 - 5543 - 44 - 0

GAZİ KİTABEVİ TİC. LTD. ŞTİ.
MERKEZ
Dögol Cad. 39/C BeĢevler, ANKARA
Tel: (0 312) 223 77 73 - Faks: (0 312) 215 14 50
www.gazikitabevi.com.tr

ŞUBE
TaĢkent Cad. 5/B Bahçelievler 1. Cad., ANKARA
Tel: (0 312) 213 32 82 - Faks: (0 312) 222 84 37
info@gazikitabevi.com.tr

Bu kitap, sevgili eşim Arzu Özge KARTALLIOĞLU’na
armağan edilmiştir.

2

Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı

Dr. Yavuz Kartallıoğlu

3
ĠÇĠNDEKĠLER

İÇİNDEKİLER ......................................................................................................................... 3
KISALTMALAR .................................................................................................................... 10
SÖZ BAŞI .............................................................................................................................. 11
GİRİŞ ..................................................................................................................................... 15
Bernard de Paris ........................................................................................................................ 15
Vocabolario Italiana-Tvrchesco ................................................................................................ 15
Parigi’nin Söz Varlığı ............................................................................................................... 16
Parigi’nin Kaynakları ................................................................................................................ 16
Parigi’nin Dil Özellikleri ........................................................................................................... 17
Parigi’nin Madde Düzeni .......................................................................................................... 19
İncelemedeki Madde Düzeni ..................................................................................................... 20
Transkripsiyon Sistemi.............................................................................................................. 21
PARİGİ’NİN ÖN SÖZÜ ......................................................................................................... 23
1. İMLA VE TELAFFUZ ........................................................................................................ 27
1.1. Ünlülerin Yazılışı ve Telaffuzu ......................................................................................... 28
1.1.1. /a/ ünlüsü ....................................................................................................................... 28
1.1.2. /e/ ünlüsü ....................................................................................................................... 29
1.1.3. /ı/, /i/ ünlüleri ................................................................................................................ 30
1.1.4. /o/, /ö/ ünlüleri............................................................................................................... 31
1.1.5. /u/, /ü/ ünlüleri............................................................................................................... 32
1.2. Ünsüzlerin Yazılışı ve Telaffuzu ....................................................................................... 34
1.2.1. /b/ ünsüzü ...................................................................................................................... 35
1.2.2. /p/ ünsüzü ...................................................................................................................... 38
2.2.3. /c/ ünsüzü ...................................................................................................................... 41
1.2.4. /ç/ ünsüzü ...................................................................................................................... 44
1.2.5. /d/ ünsüzü ...................................................................................................................... 48
1.2.6. /t/ ünsüzü ....................................................................................................................... 50
1.2.7. /g/ ünsüzü ...................................................................................................................... 53
1.2.8. /ŋ/ ünsüzü ...................................................................................................................... 54
1.2.9. /s/ ünsüzü ...................................................................................................................... 54
2. SES BENZEŞMELERİ VE UYUMLAR .............................................................................. 56
2.1. Ünlü Benzeşmeleri............................................................................................................ 56
2.1.1. Dil Uyumu .................................................................................................................... 56
2.1.1.1. Kelime Tabanlarında Dil Uyumu .......................................................................... 56
2.1.1.2. Eklerde Dil Uyumu................................................................................................ 61
2.1.2. Dudak Uyumu ............................................................................................................... 63
2.1.2.1.Kelime Tabanlarında Dudak Uyumu ...................................................................... 63
2.1.2.2. Eklerde Dudak Uyumu .......................................................................................... 64
2.2. Ünsüz Benzeşmeleri ......................................................................................................... 69
3. SES OLAYLARI................................................................................................................. 73
3.1. Ses Düşmesi ..................................................................................................................... 73
3.1.1. Ünlü Düşmesi ............................................................................................................... 73
3.1.1.1. Ön Seste Ünlü Düşmesi ......................................................................................... 73
3.1.1.2. Orta Hecede (İç Seste) Ünlü Düşmesi ................................................................... 73
3.1.1.3. Son Seste Ünlü Düşmesi........................................................................................ 74
3.1.1.4. Eklerde Ünlü Düşmesi ...................................................................................... 74
3.1.1.4.1. İyelik Ekinin Düşmesi ............................................................................... 74

4

Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı

3.1.1.4.2. Yükleme Hâli Ekinin Ye İle Yazılması ..................................................... 75
3.1.1.4.3. Yön Ekinde Ünlü Düşmesi ........................................................................ 75
3.1.1.4.4. {-IcI} Fiilden İsim Yapma Ekinde Ünlü Düşmesi ..................................... 75
3.1.1.4.5. {-U} Fiilden İsim Yapma Ekinin Düşmesi ................................................ 76
3.1.1.4.6. {-U} Zarf-fiil Ekinin Düşmesi ................................................................... 76
3.1.1.4.7. {-AcAK} Sıfat-fiil Ekinde İlk Ünlünün Düşmesi ...................................... 76
3.1.1.4.8. Farsça Tamlamalarda Ünlü Düşmesi ......................................................... 76
3.1.1.5. Hece Düşmesi ........................................................................................................ 78
3.1.2. Ünsüz Düşmesi ............................................................................................................. 78
3.1.2.1. Damak Ünsüzlerinin Düşmesi ............................................................................... 78
3.1.2.1.1. g/ġ > Ø ........................................................................................................... 78
3.1.2.1.2. k > Ø............................................................................................................... 78
3.1.2.2. Gırtlak (Boğaz) Ünsüzlerinin Düşmesi ................................................................. 79
3.1.2.2.1. hemze > Ø ...................................................................................................... 79
3.1.2.2.2. ayın > Ø .......................................................................................................... 79
3.1.2.3. Tonsuz Karşılığı Olmayan Ünsüzlerin Düşmesi ................................................... 79
3.1.2.3.1. /l/ > Ø ............................................................................................................. 79
3.1.2.3.2. /r/ > Ø ............................................................................................................. 80
3.1.2.3.3. /y/ > Ø ............................................................................................................ 80
3.1.2.3.4. /n/ > Ø ............................................................................................................ 80
3.1.2.4. Diğer Ünsüzlerin Düşmesi..................................................................................... 81
3.1.2.4.1. /h/ > Ø ............................................................................................................ 81
3.1.2.4.2. /d/ > Ø ............................................................................................................ 81
3.1.2.4.3. /f/ > Ø ............................................................................................................. 81
3.1.2.4.4. /v/ > Ø ............................................................................................................ 81
3.1.2.4.5. /t/ > Ø ............................................................................................................. 81
3.1.2.4.6. /s/ > Ø ............................................................................................................. 81
3.1.2.4.7. /b/ > Ø ............................................................................................................ 81
3.1.2.5. Tekleşme................................................................................................................ 81
a. İç Seste ....................................................................................................................... 82
b. Son Seste .................................................................................................................... 83
3.2. Ses Türemesi .................................................................................................................... 84
3.2.1. Ünlü Türemesi ............................................................................................................... 84
3.2.1.1. Ön Seste ................................................................................................................. 84
3.2.1.2. İç Seste................................................................................................................... 84
3.2.1.2.1. Tek Heceli Kelimelerde ................................................................................. 84
3.2.1.2.2. Çok Heceli Kelimelerde ................................................................................. 85
3.2.1.3. Son Seste ............................................................................................................... 86
3.2.2. Ünsüz Türemesi ............................................................................................................ 86
3.2.2.1. Ön Türeme ............................................................................................................. 86
3.2.2.2. İç Türeme............................................................................................................... 87
3.2.2.2.1. /n/ türemesi ..................................................................................................... 87
3.2.2.2.2. /m/ türemesi.................................................................................................... 87
3.2.2.2.3. /y/ türemesi ..................................................................................................... 87
3.2.2.2.4. /v/ türemesi ..................................................................................................... 88
3.2.2.2.5. /l/ türemesi ...................................................................................................... 88
3.2.2.2.6. /r/ türemesi ..................................................................................................... 88
3.2.2.2.7. İkizleşme ........................................................................................................ 89
3.3. Ses Değişmesi .................................................................................................................. 90
3.3.1. Ünlü Değişmesi............................................................................................................. 90

Dr. Yavuz Kartallıoğlu

5

3.3.1.1. i/e/é meselesi veya kapalı e ................................................................................... 90
3.3.1.2. Daralma ................................................................................................................. 94
/e/ > /i/ ............................................................................................................................ 95
/a/ > /ı/, /i/ ....................................................................................................................... 95
/ā/ > /į/ ............................................................................................................................ 95
/o/ > /u/ ........................................................................................................................... 95
3.3.1.3. Düzleşme ............................................................................................................... 95
/u/ > /a/ ........................................................................................................................... 96
/u/ > /ı/, /u (ū)/ > /i, į/ ..................................................................................................... 96
/u (ū, ü)/ > /e/.................................................................................................................. 96
/ü/ > /i/ ............................................................................................................................ 96
/o/ > /ı/ ............................................................................................................................ 96
/o/ > /a/ ........................................................................................................................... 96
3.3.1.4. Genişleme .............................................................................................................. 96
/ı/ > /a/ ............................................................................................................................ 97
/i/ > /a/ ............................................................................................................................ 97
/i/ > /e/ ............................................................................................................................ 97
/u/ > /o/ ........................................................................................................................... 97
3.3.1.5. Yuvarlaklaşma ....................................................................................................... 97
/a/ > /u/ ........................................................................................................................... 97
/e/ > /ü/ ........................................................................................................................... 98
/e/ > /u/ ........................................................................................................................... 98
/e/ > /ö/ ........................................................................................................................... 98
/ı/ > /u/ ............................................................................................................................ 98
/i/ > /u/ ............................................................................................................................ 98
/į/ > /ū/ ............................................................................................................................ 98
/i/ > /ü/ ............................................................................................................................ 98
/į/ > /ü/ ............................................................................................................................ 98
3.3.1.6. Ön Damaksıllaşma................................................................................................. 98
/a/ > /e/ ........................................................................................................................... 98
3.3.1.7. Art Damaksıllaşma ................................................................................................ 99
3.3.1.8. Kısalma .................................................................................................................. 99
3.3.1.9. Uzama .................................................................................................................. 100
3.3.2. Ünsüz Değişmesi ........................................................................................................ 100
3.3.2.1. Tonlulaşma .......................................................................................................... 100
-f- > -v- ......................................................................................................................... 100
-k- > -g- ........................................................................................................................ 100
p- > b- ........................................................................................................................... 100
-p- > -b- ........................................................................................................................ 100
s- > z- ........................................................................................................................... 101
-s- > -z- ......................................................................................................................... 101
-s > -z ........................................................................................................................... 101
t- > d-............................................................................................................................ 101
-t- > -d- ......................................................................................................................... 101
-t > -d............................................................................................................................ 101
3.3.2.2. Tonsuzlaşma ........................................................................................................ 101
b- > f- ........................................................................................................................... 101
b- > p- ........................................................................................................................... 101
-b- > -p- ........................................................................................................................ 101
-b > -p ........................................................................................................................... 101

6

Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı

c- > ç- ........................................................................................................................... 101
-c- > -ç-......................................................................................................................... 101
-c > -ç ........................................................................................................................... 101
c- > k- ........................................................................................................................... 101
d- > t-............................................................................................................................ 101
-d > -t............................................................................................................................ 102
-f- > -p- ......................................................................................................................... 102
g- > k- ........................................................................................................................... 102
-g- > -k- ........................................................................................................................ 102
-g > -k ........................................................................................................................... 102
z- > ç- ........................................................................................................................... 102
z- > s- ........................................................................................................................... 102
-z- > -s- ......................................................................................................................... 102
3.3.2.3. Dudak Ünsüzleri Arasındaki Değişme ................................................................ 102
b- > v- ........................................................................................................................... 102
-b- > -v- ........................................................................................................................ 102
m- > b-.......................................................................................................................... 102
-m- > -b- ....................................................................................................................... 102
-v- > -b- ........................................................................................................................ 102
3.3.2.4. Damak Ünsüzlerinin Değişmesi .......................................................................... 102
-g- > -c- ........................................................................................................................ 102
-G- > -v- ....................................................................................................................... 103
-G- < -y- ....................................................................................................................... 103
h- > k- ........................................................................................................................... 103
-h- > -ķ- ........................................................................................................................ 103
-k- > -h- ........................................................................................................................ 103
-k > -h ........................................................................................................................... 103
3.3.2.5. Tonsuz Karşılığı Olmayan Ünsüzlerin Değişmesi .............................................. 103
-l- > -n- ......................................................................................................................... 103
n- > l-............................................................................................................................ 103
-n- > -l- ......................................................................................................................... 103
n- > m-.......................................................................................................................... 103
-n- > -m- ....................................................................................................................... 103
-n- > -v- ........................................................................................................................ 103
-r > -l ............................................................................................................................ 103
-r- > -l-.......................................................................................................................... 103
-y > -r ........................................................................................................................... 103
3.3.2.6. Diğer Ünsüz Değişmeleri .................................................................................... 104
-ŋ- > -n- ........................................................................................................................ 104
3.3.2.7. Ayrışma (Aykırılaşma) ........................................................................................ 104
-d- > -ś-......................................................................................................................... 104
s- > ç- ........................................................................................................................... 104
-s- > -ş- ......................................................................................................................... 104
-s > -ş............................................................................................................................ 104
ş- > ç- ........................................................................................................................... 104
-ş- > -ç- ......................................................................................................................... 104
ş- > s-............................................................................................................................ 104
-ş- > -s- ......................................................................................................................... 104
-t- > -ç- ......................................................................................................................... 104
t- > s- ............................................................................................................................ 104

Dr. Yavuz Kartallıoğlu

7

-t- > -ş- ......................................................................................................................... 104
3.3.2.8. /s/, /z/, /d/, /h/, /t/, /k/, /g/ Ünsüzleri İle İlgili Değişmeler ................................... 104
g > ġ ............................................................................................................................. 105
’ > ‘ ............................................................................................................................... 105
s > ś .............................................................................................................................. 105
ŝ > s .............................................................................................................................. 105
ś > s .............................................................................................................................. 105
ķ > k ............................................................................................................................. 105
ng > k ........................................................................................................................... 105
d > ź.............................................................................................................................. 105
ĥ > ħ ............................................................................................................................. 105
ħ > h ............................................................................................................................. 105
ħ > ĥ ............................................................................................................................. 105
h > ħ ............................................................................................................................. 105
t > ŧ ............................................................................................................................... 105
ŧ > t ............................................................................................................................... 105
z > ź .............................................................................................................................. 105
ź > z .............................................................................................................................. 105
ź > ż .............................................................................................................................. 106
d > ź.............................................................................................................................. 106
ž > ź .............................................................................................................................. 106
ž > ż .............................................................................................................................. 106
3.4. Ses Dönüşmesi ............................................................................................................... 106
3.4.1. Göçüşme ................................................................................................................. 106
3.4.2. Kaynaşma ............................................................................................................... 106
3.4.3. /y/, /v/, /h/ Ünsüzlerinin / į /, /ū/, /e/ Ünlülerine Dönüşmesi .................................. 106
/y/ > /į/ .......................................................................................................................... 107
/v/ > /ū/ ......................................................................................................................... 107
/h/ > /e/ ......................................................................................................................... 107
4. ÇOK ŞEKİLLİ KELİMELER ............................................................................................ 108
4.1.1. Türkçe Kelimeler .................................................................................................... 108
4.1.2. Arapça Kelimeler.................................................................................................... 108
4.1.3. Farsça Kelimeler ..................................................................................................... 109
4.1.4. Rumca Kelimeler: ................................................................................................... 110
4.1.5. Fransızca Kelimeler: ............................................................................................... 110
4.1.6. İtalyanca Kelimeler: ............................................................................................... 110
4.1.7. Slavca Kelimeler: ................................................................................................... 110
4.2. Çok Şekilli Kelimelerin Osmanlı Ağızları İle İlişkisi ........................................................ 110
5. ŞEKİL BİLGİSİ ................................................................................................................ 114
5.1. Yapım Ekleri .................................................................................................................. 114
İsimden İsim Yapma Ekleri ................................................................................................... 114
{+Ar} .................................................................................................................................... 114
{+CAK} ................................................................................................................................ 114
{+CX} ................................................................................................................................... 114
{+cIğAz}............................................................................................................................... 114
{+CIK} ................................................................................................................................. 114
{+çıl} .................................................................................................................................... 114
{+daş} ................................................................................................................................... 114
{+dI} ..................................................................................................................................... 114
{+ķa}..................................................................................................................................... 114

8

Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı

{+ki} ..................................................................................................................................... 114
{+(X)l}.................................................................................................................................. 115
{+lX} .................................................................................................................................... 115
{+lIK} ................................................................................................................................... 115
{+(I)ncI} ............................................................................................................................... 115
{+rAK} ................................................................................................................................. 115
{+sXz} .................................................................................................................................. 115
İsimden Fiil Yapma Ekleri ..................................................................................................... 115
{+Al-} ................................................................................................................................... 115
{+Ar-} .................................................................................................................................. 115
{+dA-} .................................................................................................................................. 115
{+l-} ...................................................................................................................................... 115
{+lA-} ................................................................................................................................... 115
Fiilden İsim Yapma Ekleri ..................................................................................................... 116
{-AK} ................................................................................................................................... 116
{-Am} ................................................................................................................................... 116
{-GAn} ................................................................................................................................. 116
{-GX} ................................................................................................................................... 116
{-GXn} ................................................................................................................................. 116
{-XcI} ................................................................................................................................... 116
{-(X)K} ................................................................................................................................. 116
{-(X)m}................................................................................................................................. 116
{-(X)ndI} .............................................................................................................................. 116
{-mA} ................................................................................................................................... 116
{-mAK} ................................................................................................................................ 117
{-mAKlIK} ........................................................................................................................... 117
{-melü} ................................................................................................................................. 117
{-(X)n}.................................................................................................................................. 117
{-nDI} ................................................................................................................................... 117
{-(X)ş} .................................................................................................................................. 117
{-X} ...................................................................................................................................... 117
Fiilden Fiil Yapma Ekleri ...................................................................................................... 117
{-Ar-}.................................................................................................................................... 117
{-dXr-}.................................................................................................................................. 117
{-(X)l-} ................................................................................................................................. 117
{-mA-} .................................................................................................................................. 117
{-(X)n-} ................................................................................................................................ 118
{-(X)r-} ................................................................................................................................. 118
{-(X)ş-} ................................................................................................................................. 118
{-t-} ....................................................................................................................................... 118
Sıfat-Fiil Ekleri ..................................................................................................................... 118
{-AcAK} ............................................................................................................................... 118
{-An} .................................................................................................................................... 118
{-Ar} ..................................................................................................................................... 118
{-Ur} ..................................................................................................................................... 118
{-mAz} ................................................................................................................................. 118
{-mXş}.................................................................................................................................. 118
Zarf-Fiil Ekleri ...................................................................................................................... 118
{…-A … -A} ........................................................................................................................ 118
{-erek} .................................................................................................................................. 119

Dr. Yavuz Kartallıoğlu

9

{-I} ........................................................................................................................................ 119
{-ken} ................................................................................................................................... 119
{-U} ...................................................................................................................................... 119
{-Up} .................................................................................................................................... 119
5.2. Çekim Ekleri .................................................................................................................. 119
Bildirme Ekleri ..................................................................................................................... 119
İsim Çekim Ekleri ................................................................................................................. 119
İyelik Ekleri ........................................................................................................................ 119
Hâl Ekleri ............................................................................................................................ 119
Yükleme Hâli.................................................................................................................... 119
Bulunma Hâli.................................................................................................................... 120
Ayrılma Hâli ..................................................................................................................... 120
Eşitlik Hâli ........................................................................................................................ 120
İlgi Hâli............................................................................................................................. 120
Fiil Çekim Ekleri .................................................................................................................. 121
Geniş Zaman..................................................................................................................... 121
Görülen Geçmiş Zaman .................................................................................................... 121
6. SÖZ DİZİMİNE AYKIRI YAPILAR ................................................................................. 122
KAYNAKÇA........................................................................................................................ 123
SÖZLÜK……………………………………………………………………………...………....127
DİZİN……………………………………………………………………………...……….........679

Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı

10
KISALTMALAR
A

Arapça

Al

Almanca

B

Bulgarca

E

Ermenice

F

Farsça

Fr
İ

Fransızca

İtalyanca

İn

İngilizce

İs

İspanyolca

L

Latince

M

Macarca

Mo

Moğolca

R

Rumca

S

Slavca

Sırpça

T

Türkçe

Men. MENİNSKİ, F. M., Thesaurus Linguarum Orientalium, Turciace, Arabiace, Persiace

Lexicon

Mol. MOLINO, G., Turkish Lexical Content in Dittionario della lingua Italiana, Turchesca

Dr. Yavuz Kartallıoğlu

11
SÖZ BAġI

Osmanlı Türkçesi, yaklaşık beş yüzyıllık bir zaman dilimini kapsamasına rağmen dil
özellikleri bakımından Batı Türkçesinin en az incelenen dönemidir. Bunun en büyük sebebi
Eski Türkiye Türkçesi ve Türkiye Türkçesine göre Osmanlı Türkçesi metinlerinin Arapça ve
Farsça kelime ve özellikle gramer kurallarını daha fazla barındırmasıdır. Bu yüzden yıllardır
Türkiye Türkolojisinde Eski Türkiye Türkçesi eserleri üzerinde pek çok inceleme yapılırken
Osmanlı Türkçesi eserleri gramer özellikleri bakımından çok incelenmemiştir. Osmanlı
Türkçesi üzerine yapılan çalışmalar daha çok ses ve şekil bilgisi üzerinde yoğunlaşmış olup
cümle bilgisi ve söz varlığı ile ilgili çalışmalar istenen seviyede değildir.
Bir dilin söz varlığını en iyi gösteren eserler sözlüklerdir. Osmanlı Türkçesi döneminde de
pek çok sözlük yazılmıştır.1 Tanzimat’a kadar Anadolu sahasında oluşturulan sözlükler Arapça
ve Farsçadan tercüme edilmiştir. Türk sözlükçülüğü Tanzimat’la birlikte yeni boyut kazanmış
ve adım adım Batı sözlükçülük geleneğine yaklaşmaya başlamıştır. Batıda Osmanlı Türkçesinin
söz varlığını toplayan iki dilli sözlükler 17. yüzyıla kadar gitmektedir (Yavuzarslan 2010: 5). Bu
sözlüklerin bir kısmı Batı ülkelerinden Osmanlı ülkesine gelen, burada çeşitli sebeplerle
bulunup Türkçeyi en iyi şekilde öğrenen yabancıların yazdığı sözlüklerdir. Gramer kitaplarıyla
birlikte bilim âleminde “çeviriyazılı metinler (transkripsiyon metinleri)” olarak bilinen bu
sözlüklerin büyük bir kısmı Latin, bir kısmı hem Arap hem Latin, bir kısmı ise sadece Arap
harfleri ile yazılmıştır. Yabancılar tarafından yazılan bazı sözlüklerde yazı dilinin yanında
konuşma diline veya ağızlara ait kelimeleri de bulmak mümkündür. Bu tür sözlüklerin Osmanlı
ağızları için de önemi çok büyüktür.
Bernardo da Parigi tarafından yazılan Vocabolario Italiana-Tvrchesco adlı üç ciltlik
İtalyanca-Türkçe sözlük de 17. yüzyıl Türkçesinin söz varlığını günümüze ulaştıran çok önemli
bir eserdir. Harekeli Arap alfabesi ile yazılan bu sözlük, Osmanlı Türkçesinin en kapsamlı
sözlüğü olan Meninski’nin de kaynakları arasında yer alır. Parigi’nin sözlüğünde Meninski’den
daha az kelime bulunsa da eserde, Meninski’de yer verilmeyen bazı kelimelere rastlanır.
Sözlüğün madde başları İtalyancadır, İtalyanca kelimelerin karşısında bir kelimenin Türkçe,
Arapça ve Farsça, az olarak da Batı dillerindeki karşılıkları yer alır. Bu özelliği ile sözlük, 17.
yüzyıl Türkçesinin eş anlamlılar sözlüğü olma özelliğini de taşımaktadır. Sözlüğün bir başka
dikkat çeken yönü hem yazı dili, hem konuşma dili hem de ağızlardan alınan kelimeler
içermesidir. Parigi, eserinin ön sözünde bizzat kendisi yazı dilinden, Türklerin veya Türk
olmayan kişilerin konuşmalarından ve Anadolu’nun çeşitli yerlerinden gönderilen mektuplardan
ağızlara ait kelimeleri eserine aldığını belirtir, fakat Parigi, kelimelerin hangi dil katmanına ait
olduğu bilgisini vermez. Parigi, bu kelimeleri bazen aynı sayfada, hatta aynı satırda bazen de
eserin farklı maddelerinde göstermiştir. Eserin dili, özellikle alınma kelimeler bakımından bir
çeşitlilik, çok şekillilik arz eder. Pek çok alınma kelime hem asli hem ara (gelişmeli) hem de
Türkçeleşmiş şekilleri ile metinde yer alır. Sözlükte, sadece alınma kelimeler değil Türkçe
kelimeler de eskiyi yansıtan veya değişmiş şekilleri ile yer almaktadır. Böylece gerek Türkçe
gerek alınma bir kelimenin 17. yüzyıl Türkçesinde kaç şekilde kullanıldığı Parigi’de rahatlıkla
görülebilir.
Eser, bir sözlük olduğu için 17. yüzyıl Türkçesindeki yapım ekleri büyük oranda tespit
edilmiştir. İsim çekim ekleri de eserde bir yekün teşkil etmektedir, fakat fiil çekim ekleri için
çok fazla örnek yoktur. Parigi, bazı kelimeleri daha iyi anlatabilmek için cümle örnekleri
vermiştir, ama bunların da sayısı çok değildir.

1

Bu konuda “Paşa, Yavuzarslan, Osmanlı Dönemi Türk Sözlükçülüğü, Tiydem Yayıncılık, Ankara, 2009” künyeli
eserde Osmanlı sözlükleri ile ilgili bilgi verilmiştir.

12

Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı

Parigi’nin eseri çerçevesinde hazırlanan bu kitap asıl itibarı ile “Giriş”, “İnceleme”,
“Sözlük” ve “Dizin” olmak üzere dört ana bölümden oluşmaktadır. “Giriş” bölümünde
Parigi’nin hayatı, eseri, eserin kaynakları ve dil özellikleri hakkında bilgi verilmiştir. Parigi’nin
hayatı hakkında kaynaklarda detaylı bilgi yoktur. “Giriş” bölümünden sonra Parigi’nin ön sözü
çalışmaya eklenmiştir. Burada, Parigi’nin hayatından çok eserin yazılış amacı, hazırlanışı,
Türklerin özellikleri ve Türkçe ile ilgili önemli bilgiler yer almaktadır.
“İnceleme” bölümü “imla ve telaffuz”, “ses benzeşmeleri ve uyumlar”, “ses olayları”, “çok
şekilli kelimeler”, “şekil bilgisi” ve “söz dizimine aykırı yapılar” başlıklarından oluşmaktadır.
“İmla ve telaffuz” başlığı altında eserin imla özellikleri, ünlü ve ünsüzlerin yazılış ve telaffuzları
çeviriyazılı metinlerden de faydalanılarak anlatılmıştır. “Ses benzeşmeleri ve uyumlar”
konusunda dil uyumu, dudak uyumu ve ünsüz benzeşmeleri ele alınmıştır. “Ses olayları” en
geniş işlenen konudur ve burada ses düşmesi, ses türemesi, ses değişmesi, ses dönüşmesi detaylı
olarak incelenmiştir. “Ses benzeşmeleri ve uyumlar” ve “ses olayları” konuları -bazı
değişiklikler yapılarak- Musa Duman’ın “Evliya Çelebi Seyahatnamesine Göre XVII. Yüzyılda
Ses Değişmeleri” adlı eserindeki şablona göre ele alınmıştır. “Çok şekilli kelimeler” konusunda
sözlükte asli, gelişmeli ve Türkçeleşmiş şekli ile yer alan alınma ve Türkçe kelimeler
listelenmiş, sonra bu kelimelerden bazılarının günümüz ağızlarından yola çıkarak Osmanlı
ağızları ile bağlantısı kurulmaya çalışılmıştır. “Şekil bilgisi” başlığı ile eserde görülen yapım ve
çekim ekleri gösterilmiştir. “İnceleme” bölümünün son konusu “söz dizimine aykırı yapılar”dır
ve burada Türkçe söz dizimine uymayan kelime grupları yer almaktadır.
“Sözlük” kısmında Parigi’nin İtalyan alfabesine göre İtalyanca-Türkçe dizdiği kelimeler
Türkçe-İtalyanca olarak dizilmiştir. Parigi’nin usulü İtalyanca madde başlarının karşısına
Türkçe ve Türkçeye Arapça, Farsça ve Batı dillerinden geçmiş olan kelimeleri harekeli Arap
alfabesi ile yazmaktır. Bu kitapta madde başları, Parigi’nin İtalyanca kelimelerin karşısına
yazdığı Türkçe kelimelerin alfabe sırasına göre dizilmesi ile oluşturulmuştur. Türkçe kelimeler
transkribe edilerek koyu dizilmiş, yanlarına harekeli orijinal şekilleri ve Türkiye Türkçesindeki
karşılıkları yazılmıştır; İtalyanca madde başları asıl metindeki sayfa numaraları ile birlikte en
ِ
ِ ِ
sonda yer almaktadır. Parigi’nin sözlüğünde madde düzeni şöyledir: hauer fame ْ ،ْ ‫غِيْْم‬
َ ‫ ْاَج‬،ْ ‫آج ْق َم ْْق‬

ْ‫آجْ ْ ُاولْ َم ْق‬
ْ (819). Bu maddeye dayanarak incelemede madde düzeni şöyle oluşturulmuştur:
ِ
ِ ِ
acıķmaķ, acıġıram, ac olmaķ ‫آجْ ُاولْ َم ْْق‬
ْْ ْ،ْ‫غِيْْم‬
َ ‫ْاَج‬،ْ‫ آج ْق َم ْْق‬Acıkmak, aç olmak. hauer fame (819). Parigi,

bazı kelimelerin üzerine “t (Türkçe), a (Arapça), P (Farsça)” harflerini koyarak kelimelerin
kökenlerini belirtmeye çalışmıştır. Kelimelerin kökenleri -Parigi’nin işaretlemelerine
bakılmaksızın- incelemede şöyle gösterilmiştir: adım, ħaŧveA, gāmF ‫ ْگاَْْم‬،ْ ‫وه‬
َْ ْ‫ ْ َخط‬،ْ ‫آدي‬
ِْْ Adım. passo
(1531). Parigi, kelimeleri ister Türkçe olsun ister yabancı kökenli olsun sözlükte -bazen aynı
bazen de farklı yerlerde- birden çok şekilde kaydetmiştir. Metin kısmında bu tür kelimeler “/”
işareti ile gösterilerek birbirleri ile alakalı oldukları belirtilmiştir: ıspanaķ / ıspanaħ / isfineħR
‫ ْاِ ْْسپاَنَ ْْخ‬/ْ ‫ اِ ْسپَناَ ْق‬/ْ ‫ اِ ْسفيِنَ ْخ‬, poyıras / forıyas / poyras / poyrazRْ ‫ ْ ُپويْر ْْاز‬/ْ ‫اس‬
ْْ ‫ ُپويْر‬/ْ ‫س‬
ْ َ‫ْفوِريا‬/ْ
ْ َ‫ ُپويِرا‬, pamuķ /
ُ ‫س‬
panbūķ / panbuķF ‫ْپَنْبُ ْْق‬/ْ‫ْپَنْ ُبو ْق‬/ْ‫مو ْق‬
ُ َ‫ پا‬.

“Dizin” kısmında metinde geçen bütün kelime ve kelime grupları alfabe sırasına göre
dizilmiştir. Parigi, ön sözünde de belirttiği gibi sözlüğü bir eş anlamlılar sözlüğü olarak yazdığı
için bazı kelimeleri madde başında göstermemiştir. Mesela, ayva, bįhF, sefercelA kelimelerinin
Arapça ve Farsçaları olan bįhF ve sefercelA kelimeleri orijinal metinde madde başı olarak yer
almaz. Sözlüğü daha faydalı hâle getirmek için bu tür kelimeler “dizin” kısmında listelenmiştir.
Bu uzun soluklu çalışma sırasında sürekli olarak görüşlerini aldığım ve yardımlarına
başvurduğum Ahmet Bican Ercilasun, Leylâ Karahan, Musa Duman, Hayati Develi, Mustafa
Argunşah, Fatih Kirişçioğlu, Ahmet Mermer, Rıdvan Öztürk ve Metol Tulum’a şükranlarımı

Dr. Yavuz Kartallıoğlu

13

sunuyorum. Metnin dizin kısmının verilerini işaretleyen Özden Gül ve Nuriye Kıymazaslan’a
emeklerinden ötürü çok teşekkür ediyorum. Son olarak hem çağdaş İtalyanca sözlüklerde
bulunmayan İtalyanca kelime ve ibareleri açıklayan hem de sözlükçülük tecrübesi ile
tavsiyelerde bulunarak çoğu kelimeyi okuma ve anlamlandırma konusunda yardımcı olan Prof.
Dr. Asım Tanış’a minnettar olduğumu belirtmek istiyorum.
Yavuz KARTALLIOĞLU
Ankara / 2010

14

Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı

Yazarın ön söz kısmında verdiği bilgiye göre eser. Bernard de Paris. Yavuz Kartallıoğlu 15 GĠRĠġ Bernard de Paris 1622’de Papa XV. üç ciltlik İtalyanca-Türkçe sözlüktür. Parigi’nin bu konuda verdiği bilgiye göre. Örneğin ‫‘ سومش‬sevmiş’ kelimesini İtalyanlar seumisc. Vocabolario Italiana-Tvrchesco Vocabolario Italiana-Tvrchesco adlı eser. Türkçeyi öğrenenler ise Türklerin dinlemeyi bilen ve yabancılara karşı misafirperver bir görüntü çizdiklerini belirtirler. Parigi. Gregorius. Bu sözlük 1661-1662 yıllarında Paris’te üç cilt hâlinde yayımlandı. Bana göre Parigi. Kral. papa XV. bir kararsızlık döneminden sonra kelimeleri Osmanlı Türkçesi alfabesi ile yazmaya karar vermiştir. İtalyancada passia ve Türkçede yine pacha şeklinde telaffuz edilmektedir. misyoner hareketine yardım etmek ve hareketi düzene sokmak üzere Propagande Fide (Dini Yayma Kuruluşu) kongregasyonunu kurdu. her milletin kendisine göre bir yazım ve konuşma tarzı vardır. Ona göre. Sözlüğün madde başları İtalyancadır. Macarlar. Fransızlar seumich. İngilizler. Mesela َ‫‘ پاَشا‬paşa’ kelimesi Fransızcada pacha. Parigi. Daha sonra Peder Pierre d’Abeville tarafından İtalyancaya çevrilen bu sözlük 1665 yılında Propagande Fide tarafından Roma’da bastırıldı (Hitzel 1995: 112). Türkçe kelimelerin Lâtin harfli karşılıklarının bulunmaması. Latin alfabesi ile yazmak sadece bu alfabeyi kullanan milletlerin işine yarayacaktır. Türklerin içlerine kapalı ve uygar olmayan bir millet olduğunu öne sürerler. XIII. Gregorius’un misyoner hareketine yardım etmek ve hareketi düzeni sokmak üzere 1622’den sonra Galata’ya gönderilen Kapusen rahiplerinden birisi olmalıdır. pek çok kişi Türkçe kelimeleri Arap kökenli alfabe ile değil de Latin alfabesi ile yazmasını istemiştir. burada Kapusenlerin gençlere dindarlığı ve Hristiyanlığı öğretmelerini istiyordu (Hitzel 1995: 21). Türkçeyi bilmeyenler. Paris. tecrübelerine dayanarak bunun çok zor bir iş olduğunu ifade eder. eseri döneminin diğer metinlerinden biraz da olsa ayırmaktadır. Peralı aileler için bir okul açtılar. Louis 14 Temmuz 1637’de Kapusenlere İstanbul’daki Fransız Büyükelçiliğinde Château Gaillard adı verilen binanın arkasında bir yer bağışlamıştı. aslında ruhani bir amaç için. sözlükte Arap harfleri yerine Latin harfleri kullanmanın bir kişiyi memnun ederken yüz kişiyi rahatsız edeceğini belirtmiştir. İstanbul’a gelir gelmez dil öğrenmeye başladı ve Dictionnaire italo-turc adlı sözlüğü hazırladı. Polonyalılar seumiz şeklinde yazarken Almanlar. İskandinavyalılar ve diğer milletler bu kelimeyi daha farklı yazacaklardır. Çoğu maddede Türkçe kelimelerin Arapça ve Farsça eş anlamlıları yan yana yer alır.Dr. . yani Hristiyanlık propagandası yapmak için yazılmıştır. Böylece daha fazla kişi Türkçe öğrenecek ve Türkler arasında dolaşarak daha kolay Hristiyanlık propagandası yapabilecektir. yine Türkçede başka dillerde bulunmayan veya gösterilmesi zor olan ‫ ش‬gibi bazı harflerin/seslerin bulunduğunu ifade etmektedir. Bundan dört yıl sonra Kapusen rahipleri Galata’ya geldiler ve Fransız ikametgâhının (Palais de France) yakınında. ama Parigi. Bazen bir kelime daha iyi anlaşılması için cümle içinde kullanılır. İtalyanca kelimelerin karşısında harekeli Arap harfleri ile yazılmış Türkçe kelimeler yer almaktadır. Türkçe kelimeleri hangi milletin kullandığı Latin alfabesine göre yazacağını bilememiş.

Parigi’nin Kaynakları Parigi. 52 kerden. 27 yüz. Yukarıdaki paragrafta bahsedilenler Parigi’nin eserinin kaynakları hakkında bir fikir vermektedir. 57 gitmek. Bu esnada “Yazılı Türkçede kullanılmayan birçok Arapça ve Farsça kelimeyi öğrenmiş”tir. Parigi. 39 görmek. mektupların da dilini incelemiş. 28 taş. 55 büyük. bu sayede mektubun geldiği bölgeye ait “yöresel kelimeleri” görme fırsatı bulmuştur. 35 eyü. ac karın ile. 37 ilmi. 35 ol. sözlüğünün ön sözünde verdiği bilgilere göre Türkçesini “Türkçeyi iyi kullananlarla pratik yaparak. 61 iki. 24 bırakmak. 20 beyan. Parigi’ye göre mektuplarda yer alan bazı kelimeler. 29 ev. birbirini yakmak. 716 olmak. 32 olan. ilm hikmet öğretmek. 40 kimesney. 43 her. 25 otı. kokmış dişler. İtalyanca kelimelerin karşısında yaklaşık elli iki bin Türkçe kelime yer alır. 28 evvel. 21 kuş. boya ile. 126 yer. 23 alıcı. 21 dil. 31 kesmek. 24 tikrar. 140 çıkarmak. 22 saç. 21 taşra. 203 ya. sadece günlük dildeki kelimeleri değil aynı zamanda Türklerin yazı dilinde. 36 şeyün. 42 içün. Sözlükteki farklı Türkçe kelimelerin sayısı ise yaklaşık yirmi üç bindir. Parigi. 92 pek. 39 başı. 20 yapça. 123 komak. 20 kimesneyi. 95 kimesnenün. aynı zamanda Türklerin yazılı dilde. 43 akça. 26 kara. 388 olunmış. 26 cenk. mana virici. kar yağmak. 29 söz. 25 pare. 84 çok. Parigi. 44 ehli. altun zencir. Daha sonra “İstanbul’da bulunan en iyi müderrislerle çalışarak Osmanlı imparatorluğu kanunlarını incelemiş”tir. 122 eylemek. 95 itmeklik. Parigi. uzvı yerinden çıkarmak. 21 şarab. 27 vilayeti. 31 gidermek. 46 su. “Bir arının farklı çiçeklere konup farklı likörler toplaması gibi. 24 düşmek. edebiyat ve hukuk dilinde kullandıkları kelimeleri de eserine dâhil etmiştir. bunun gibi. 20 kelam. 23 dişi. eyü ad. 54 söylemek. 26 karşu. 21 kat. faide var bu şeylerde. 21 nefes. 61 avrat. 49 gayetde. 37 bag. 36 demür. 21 çagırmak. 20 safa. 52 tutmak. 32 olunmak. bütün gice. 25 getürmek. 23 esbab. 20 dimek. 47 virici. 270 idici. anun içün. 21 haber. 34 kadar. 21 terk. 44 göz. 26 balık. . ağız bölgelerini temsil eden zamanının mektuplarını da incelemiş ve mektup yazanların kendi bölgelerine ait kelimelerine eserinde yer vermiştir. 31 gayrı. 67 bu. İstanbul’da çoğu kimse tarafından bilinmemekte imiş. eyü geçinmek. 781 ile. 71 agacı. kitapları okuyup incelerken İstanbullu eğitimcilerin dahi tanımadığı birçok yöresel kullanıma rastlamış ve bunları da sözlüğüne dâhil etmiştir. 22 bugday. 24 yürümek. onların kitaplarını okuyarak” geliştirmeye çalışmıştır. 39 yere. İtalyanca kelimelerin karşılıkları olan Türkçe veya Türkçeleşmiş kelimeler yaklaşık otuz bir bin kelimelik bir yekün teşkil eder. 24 konulmış. 789 bir. 172 olmış. 26 varmak. 43 balıgı. anlar arasında. hukuki dilde ve edebiyat dilinde kullandıkları dili de öğrenme imkânı bulmuş”tur. 40 ne. 53 kimesneye. 295 ve. 36 suret. 21 iş. 23 döndürmek. Bunların arasında 2 Bu kısımdaki sayısal verileri bilgisayar aracılığı ile tespit eden Dr. Allah bizüm efendimüz. yaldıraycı gözler. avrat gibi itmek. 34 urmak. 22 degil. 20 itmesi. 23 yerde. 30 girü. 21 elem. Metinde en çok kullanılan kelime tabanları şunlardır: 2520 itmek. 24 gönül. yüksek yerde” gibi kelime grupları da yer alır. 35 zabt. 208 virmek. 37 el. 27 etmek. 35 açmak. 24 sürmek. 23 girmek. 29 hükm. 25 var. 24 baha. 21 yagı. 40 yaban. edebsiz söz. 20 üzerine. bir tabanca. 34 kerre. 21 dek. Parigi. 31 çıkmak. bir urış. sadece konuşulan günlük dildeki kelimeleri değil. 24 deniz. 24 kılıç. 34 asker. 20 yalan. 30 gün. 20 davet. 21 agır. 34 itdürmek. O. 46 gibi. 42 gelmek. 47 çekmek. 45 baş. 29 ki. 122 almak. eyü isteyici. Parigi’nin İtalyanca kelimelere verdiği Türkçe karşılıklar arasında “aceb ile.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 16 Parigi’nin Söz Varlığı2 Parigi’nin İtalyanca madde başları yaklaşık yirmi iki bin kelimeden ibarettir. 37 yol. 21 eylik. Parigi’nin verdiği bilgiye göre “bu yöresel kelimeler İstanbul’da çoğu kimse tarafından bilinmemekte” imiş. 20 suy. 20 çalmak. 56 bozmak. ögerek medh idüp göge çıkarmak. 30 ayak. 89 yene. 22 tonuz. 32 on. Gökhan Ölker’e çok teşekkür ediyorum. 29 zaman. 22 yerden. 102 adem. 34 agac. 61 at. 22 kimesne. sözlüğe birçok farklı dilden kelime almıştır. 33 gemi. 38 üzre. 75 tekrar. 143 şey. 27 güc. anun ile. 85 ziyade. ayrılmış.

İngilizce. kilār. kāşki. Bazı Farsça kelimeler de Parigi’de asli şekillerini korumaktadır: benefşe. maśrıf. tebāşir. masħara. dārçįn. Yunanlı Beylerin kullandığı Yunanca kelimeler gösterilebilir.Dr. Yunan vb. pįşįn. çemen. semmūr. yazılı (standart) dilin sözlüğüdür: 17. Arapça ve Farsçanın toplumun belirli dil katmanlarında kabul gördüğü bir dönemde yazılan bu eserde Türkçe kelimelerin dışında pek çok alınma kelime vardır. tecribe. pįş-rev. Latince. İspanyolca. Evliya Çelebi’nin verdiği bilgiler ile Parigi’nin bir maddede kaydettiği bu hüküm örtüşmektedir. Türkçeyi ise halkın konuştuğu dil olarak tanımlamıştır: Türkįce َ‫جو‬ ْ ِ‫ ُتوْركي‬Türkçe. terāzū. dįv. rişvet. Batı kökenli kelimeler ise sözlükte gelişmeli ve Türkçeleşmiş şekilleri ile yer almaktadır. Şehir ve ilçe merkezlerinde entelektüellerin ve yönetici sınıfın üst kültür dilini. Parigi. Parigi’nin verdiği bilgiye göre o dönemde Farsça konuşmak. ara ve Türkçeleşmiş şekilleri ile yer alır. Evliya Çelebi Anadolu’da adacıklar hâlinde bulunan dil topluluklarına dair ilgi çekici bilgiler vermiştir. Moğolca. Sözlükte asli şeklini koruyan Arapça kelimelerden bazıları şunlardır: debbāġ. Alınma kelimeler sözlükte asli. Fransızca. Bu tür kelimelerin içinde ilk sırayı Arapça ve Farsça kelimeler almaktadır. Entelektüel kesimin Arapça ve Farsça kullanmaları onların yazı faaliyetleri ile mi ilgilidir yoksa ki bu kesim kendi mahfillerinde bu dili bir üst değişke olarak mı kullanmaktadır. tįz. hefte. Eserde ayrıca Almanca. ķımār. Rumca. śāŧūr. nişter. tennūr. içerdiği söz varlığı bakımından üç özelliğe sahip bir eser görüntüsü yansıtır: 1. Yavuz Kartallıoğlu 17 Macaristan beylerinin kullandığı Macarca kelimeler. 17. Kayseri’de “şehr zürefaları” yani entelektüel kesim Arapça ve Farsça konuşmaktadır. konuşma dili. jįve. mįşe. pįş. halkın dili. destį. ta‘biye. ma‘une. Halk ise “bre alatla. dellāl. yüzyılda Anadolu’da hâkim olan dil Türkçedir. Slavca ve Sırpça kökenli kelimeler de vardır. Bulgarca. śamġ. Boşnak. pehlevān. güzel konuşmak olarak tanımlanmış. Macarca. pārçe. ŧutį. Parigi sözlüğü hazırlarken farklı çevrelerden insanlarla karşılaşmış ve onların kullandıkları dillere göre de böyle bir hüküm vermiş olmalıdır. maŧbaħ. yüzyılda Farsçanın etkisini Parigi de sözlüğünde bir ِ madde ile göstermiştir: faśįĥA yāF FārśįA söylemek ‫ك‬ ْْ ‫سويْلَ َم‬ ُ ْ ‫ فَصي ْْح ْيْاَْفاَرص ِْى‬Güzel konuşmak. bre götüberi” şeklinde gösterilen bir Türk ağzı konuşur. derzį. bu durum anlaşılamamaktadır (Develi 2009: 26). . ġılāf. halkın ise kendi dilini konuştuğu açıktır. recā. Parigi’nin kaynakları şöyle özetlenebilir: YAZI DİLİ KONUŞMA DİLİ kanunların dili ağızlar edebiyat dili mektup dili hukuk dili Macar. ŧali‘. hekibe. Bu kelimelerin çoğu Arapça ve Farsçadan alınmış kelimelerdir. lingua volgare (2433). safvet. ķaŧife. Ermenice. kįse. İtalyanca. Parigi. Mesela. beylerin kullandıkları kelimeler mektup dili Parigi’nin Dil Özellikleri Parigi. parlar eleganmente (1519). śanduķ. Bosnalı beylerin kullandığı Boşnakça kelimeler.

partecipio ْ ْ‫ْ ُخواَن‬،ْ‫رؤ‬ ُْ ‫ْ َم ْق‬،ْ‫ش‬ ْْ ِ‫ُاو ُقوْْن‬ َ‫ده‬ Ponere ‫ْ ُاو ُتوْرَم ْْق‬،ْ‫ْ ِِناَ َد ْن‬،ْ‫ك‬ ْْ ‫ْ َو ِض ْْعْايِْت َم‬،ْ‫ُقوَم ْْق‬ Colante Quindici ْ‫نچْ َد ُى ْْم‬ ْْ َ‫ْپ‬،ْ‫َْخَْ َس ْتوَْ َع َش َْره‬،ْ‫ش‬ ْْ َ‫ُاو ْنْب‬ (430) (1240) (1244) (1623) ْ(1719) Parigi. meĥek / mehenk. çāşne / çeşnį / çeşne. pilįt / pilid / pellūd Farsça kelimeler bāġçebān / baġçevān / bahçevān. ħıyāyā / ħayāyā / kāyā / kāya / kethüdâ. ön sözünde gerek Türkçe kökenli gerek başka dillerden alınmış olsun günlük dildeki ve bazı ağız bölgelerindeki kelimelere yer verdiğini belirtmektedir. Düzetmek şekli Türkiye Türkçesi ağızlarından Kandıra–Kocaeli. Parigi. Çankırı.gov. eş anlamlı kelimeler sözlüğüdür: Parigi’nin eserinin bir yönü de 17. Farsça sırası ile göstermiştir: ْ ِ‫ْ َرواَني‬،ْ‫ى‬ ِْ ‫ْجاَر‬،ْ‫آقِج ِْى‬ َ‫ده‬ Leone ‫ْبَ ْْب‬،ْ‫ط‬ ْ َ‫ْ ُعطا‬،ْ‫شِي‬ ِْْ ْ،ْ‫ْاَ َس ْد‬،ْ‫اَْر َسالَ ْن‬ Letto. Urfa ve Diyarbakır ağızlarında kullanılmaktadır.3 Yine eserde ħāne kelimesi altmış bir. poyıras / forıyas / poyraz / poyras. Parigi. Arapça.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 18 2. İtalyanca kelimelerin karşısına önce Türkçelerini sonra Arapça ve Farsçalarını yazmıştır. Ħānā şekli Erzurum. çarşaf / çār-şeb. düzetmek kelimesi on dokuz defa geçmektedir. payam / bādem. leş / lāş / lāşe. nerdibān / nerdivān / nerdübān. Parigi’de herhangi bir ağız bölgesine ait olduğu düşünülen kelimeler günümüz Türkiye Türkçesi ağızlarında takip edilebilir. . iskemli / eskemni Fransızca kelime varal / varil / varül Bu ara şekiller İstanbul konuşma dilinde veya ağızlarda bulunan kelimelerdir. bazen daha sık kullanılan kelimeyi madde başı yapar: Repentino. Mesela. Batı dillerinden alınan kelimeler de sözlüğe serpiştirilmiştir. Parigi. da leggere. 3. subito 3 ِ ِ ِ ْْ‫جول‬ ُ ‫ْ َع‬،ْ‫ْ َسري ْْع‬،ْ‫ْْاَپاَ ْكس ْْز‬،ْ‫تي ْْز‬ (1767) İncelemede Türkiye Türkçesi ağızlarında yer alan kelimeler için Türk Dil Kurumunun http://tdkterim. bir ağız bölgesine ait olduğu tahmin edilen kelimelerin kesin olarak hangi ağız bölgesine ait olduğu bilgisi yer almaz. yüzyıl Türkçesi için bir eş anlamlılar sözlüğü olmasıdır. ķadarġa / ķadırġa. panbūķ / pambūķ / pamuķ / banbūķlı / bambūķcı Rumca kelimeler beksimet / beksimat / beksimaŧ. Diyarbakır ve Erzurum ağızlarında görülmektedir. nāne / na‘ne / na‘nā‘. kilise / kinise / kiniyse. Eserde. İnceleme bölümünde etraflıca işlenecek olan alınma kelimeler Parigi’de ara şekilleri ile de yer alır: Arapça kelimeler keten / ketān. konuşma dili ve Osmanlı ağızları sözlüğüdür: Parigi. Parigi’de düzeltmek kelimesi on dört. ħānā şekli ise bir defa geçer. Diğer ağızlara ait örnekler için bu adres tekrar yazılmamıştır.tr/bts/ internet adresindeki “Büyük Türkçe Sözlük”e bakılmıştır. bu durumu eserinin ön sözünde belirtmiş. Parigi. ķalibe / ķalįve / ķulibe. eserinde eş anlamlı kelimeleri genellikle Türkçe.

Türkiye Türkçesinde kullanılmayan bazı eş anlamlı karşılıklar da yer almaktadır. cassuppola. Yavuz Kartallıoğlu Ridotto. kelimelerin üzerine yazılan t. a. c َْ‫ْ َىجا‬،ْ‫ف‬ ْْ ‫ْبْاَْ ُح ُرو‬،ْ‫ف‬ ْْ ِ‫( بِْْرْاَل‬1) ِ ْْ ِ‫( ْاَ ْگلَْن ْمكْل‬1) abadamento ‫َخِي‬ ْْ ِ ‫ْتأ‬،ْ‫طو‬ ُْ َ‫ْب‬،ْ‫قوَم ْقلِ ْْق‬ َ ُ ‫ْ ْآل‬،ْ‫ك‬ ِ abada َ‫خِيْايِ ْلو‬ ِْْ َ‫ْتْا‬،َْ‫طىْايلِْو‬ ًْ ُ‫ْب‬،َْ‫يجلِ ِك ْلو‬ ْ ‫ْ َك‬،َْ‫( ا َكلَْن َمك ْلو‬1) ِ ِ‫بْاي‬ ِ ِ‫ْرقَ ْمْاي‬،ْ‫( رقَمج ِْى‬1) abachista ‫دِي ِْى‬ ْْ َ‫ْ ِحسا‬،ْ‫ب‬ ْْ ‫ْ ُُماَ ِس‬،ْ‫ْاَ ْىل ِْىْ َرقَ ْْم‬،ْ‫ْ ِحساَ ْْب ِْى‬،ْ‫دِي ِْى‬ َْ َْ Bazı madde başları birden fazla İtalyanca kelimeden ibarettir: ِ ‫ْ ِخ‬،َْ‫( اَقْ ِربْا‬195) attinente. Mesela harman sürmek ibaresinin karşılığında şunlar yer alır: ħırmenF sürmek = deres itmek = ِ buġday deres itmek = ŧavar ayaġı ile baśdurmaķ ْ‫ى‬ ِْ ‫ْطَواَْْر ْآياَغ‬،ْ‫ك‬ ْْ ‫سْايِْت َم‬ ْْ ‫ىْ َد َر‬ ْْ َ‫ْبُ ْغدا‬،ْ‫ك‬ ْْ ‫سْايِْت َم‬ ْْ ‫ْ َد َر‬،ْ‫ك‬ ْْ ‫سوْرَم‬ ُ ْ‫خ ْرَم ْْن‬ ْ‫ص ُد ْرَم ْق‬ ْ َ‫ ايِ ْلوَْب‬trebbiare (2326). sequestrato ‫ش‬ ْْ ‫ْقونُلْ ِم‬ ُ َ‫( ْاَماَنَتو‬617) Madde başları ve karşılıkları kelime grubu şeklinde yer alır: ِ ْ‫( ْبِْرْشه ْر‬52) affamare vna città ‫ك‬ ْْ ‫قوَْويِْرَم‬ ْ َ‫ْ ُمضاَي‬،ْ‫ك‬ ْْ َ‫يقْاِْْت‬ ْْ ِ‫ضي‬ ْْ َ‫ْق‬،ْ‫آج ْق ُد ْرَم ْْق‬ ْ َ‫ْت‬،َْ‫حتْايِ ْلو‬ َْ َ ْ render conto à qualche d’vno ْ‫ك‬ ْْ َ‫ئد ْنْبِْْرْكِ َم ْس ْنوَْ ْيوَْ ِحسْا‬ ْ ‫بْويِْرَم‬ َ ‫( ْبِْْرْ َش‬1764) ِ ِ ِ per noi ‫ى‬ ِْ ‫وتور‬ ُ ُ‫ْب ْزَد ْنْا‬،ْ‫( بُزْْمْايچ ُو ْن‬1555) Kelimelerin hangi dilden olduğu. Batı kökenli kelimeler için bir kısaltma yer almaz. parente ‫ص ْْم‬ cassuccia. Parigi’nin Madde Düzeni Parigi’nin madde düzeni alfabe sırasına konmuş İtalyanca kelimelerin karşısına harekeli Osmanlı alfabesi ile yazılmış kelimelerden ibarettir: a. b. batter di grano (2329).Dr. vedi casetta ‫( اَْوِج َك ْْز‬358) deposto. bazen bu tür kelimeler t ile gösterilir: . trescare. radunanza 19 ْ‫ْبَ ْزم‬،ْ‫س‬ ْْ ِ‫ْ ََْمل‬،ْ‫ك‬ ْْ َ‫ْ َد ْرن‬،ْ‫ت‬ ْْ ‫ََجاَ َع‬ (1796) Metinde. P kısaltmalarıyla gösterilir.

amato ‫يب‬ (652) aquilone vento َ‫طو‬ ْ ‫ْ ُش ْر‬،ْ‫ْ ُپويْر ْْاز‬/ْ‫س‬ ْْ ‫( ُپويْر‬275) /// greco vento ْ َ‫ْفوِريا‬/ْ ْ َ‫( ُپويِرا‬154) /// borea vento ْ‫ْ ُپويْر ْْاز‬/ْ‫اس‬ ُ ‫س‬ ْ‫ْ ُپويْر ْاز‬/ْ‫اس‬ ْْ ‫( ُپويْر‬996) /// rouaio. İtalyanca maddenin karşısındaki Türkçe kelime veya kelimeler transkribe edilerek koyu dizilmiş. ġadrA ile َ‫لو‬ ْ ِ‫درْ ْاي‬ ْ ‫ ْ َغ‬،ْ َ‫ ْحيِ ْلوَ ْاي ْلو‬،ْ َ‫شْ ْاي ْلو‬ inganneuolmente (1137) Parigi. oyun ile. accia (868). Bu Türkçe kelimeler arasında anlam farkı da bulunabilmektedir. Orijinal metinde başta yer alan İtalyanca madde başları asıl metindeki sayfa numaraları ile birlikte en sona yerleştirilmiştir. filo da cuscire َْ‫ْ َر ْس ْتو‬،ْ‫ك‬ ْْ ِ‫( اِپْل‬1755) İncelemedeki madde ِ ِ iplik. aldayış ile. Türkçede yer alan -ister Türkçe kökenli ister alınma olsun. Bu incelemede madde başları. ħayŧA rįsmānįF ‫ن‬ ِْ َ‫ ْريِ ْسما‬،ْ ‫ْخي ْط‬ ْ ِ‫ اپْْل‬İplik. Böylece Parigi’nin farklı sayfalarda kaydettiği aynı Türkçe karşılıklar tek maddede toplanmıştır. َ ،ْ َ‫ َْر ْستو‬/ْ َ‫ ْ ِر ْشتو‬،ْ َ‫ ْ ِر ْشتوَء ْبَْنبو‬،ْ ‫ك‬ cottone filato (559).bir kelimeyi farklı şekillerde kaydetmişse bu kelimeler arasına “/” işareti konarak kelimenin birden fazla şekilli olduğu vurgulanmıştır. Parigi’deki maddeler cottone filato َ‫ْ ِر ْشتوَ ِْءْبَنْ ْبو‬،ْ‫ك‬ ْْ ِ‫( اِپْل‬559) filo. accia ‫ن‬ ِْ َ‫سما‬ ْْ ِ‫ْري‬،ْ‫ط‬ ْ ‫ْ َخي‬،َْ‫ْ ِر ْش ْتو‬،ْ‫ك‬ ْْ ِ‫( اِپْل‬868) rese. Parigi’nin İtalyanca madde başına verdiği Türkçe karşılıklar önce gelen sayfadan sondakine doğru bir sıralama ile kaydedilmiştir. rişteF / resteF. vento di tramontana ‫اس‬ ْْ ‫( ْ ُپويْر‬1876) /// vento Greco ‫( ُپويْر ْْاز‬2380) İncelemedeki Madde Düzeni Parigi. rese. Parigi’nin İtalyanca kelimelerin karşısına yazdığı Türkçe kelimelerin Latin alfabesi sırasına göre dizilmesi ile oluşturulmuştur.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 20 Farklı İtalyanca madde başlarının karşılarında aynı kelimenin Osmanlı Türkçesindeki farklı şekilleri yer alabilir: bianco ‫ْ ِسفيِ ْد‬،ْ‫ض‬ ْْ َ‫ْبَيا‬،ْ‫آق‬ ْْ (260) /// candido ‫ْ ِسفيِ ْد‬/ْ‫ْ ِسپْيِ ْد‬،ْ‫ض‬ ْْ َ‫ْبَيا‬،ْ‫آق‬ ْْ (326) amabile ْ‫يب‬ ْْ ِ‫ْحب‬ ُْ ‫َس ْوُك‬ ْ ‫غو‬ ْ ‫ ُْمَْ ُبو‬،ْ ‫ْس ِولْ َم َكو ْالَيِ ْق‬ ْ ِ‫ْحب‬ َ ،ْ ‫ْس ْوَم ُلو‬ َ ،ْ ‫ب‬ َ ،ْ ‫ب‬ َ ،ْ ‫كو ِىل‬ َ ،ْ ‫لو‬ ُ ‫ْم ْر‬ ُ ‫( َس ْو‬103) /// diletto. Parigi’deki ve bu incelemedeki madde düzeni şöyledir: Parigi’deki madde inganneuolmente َ‫درْايِ ْلو‬ ْْ ‫ْ َغ‬،َْ‫ْحيِ ْلوَْايِ ْلو‬،َْ‫شْايِ ْلو‬ ْْ ِ‫( اَلْداي‬1137) İncelemedeki madde ِ ِ ْ ِ‫ اَلْداي‬Hile ile. yanlarına harekeli orijinal şekilleri ve Türkiye Türkçesindeki karşılıkları yazılmıştır. ĥįleA ile. filo. Parigi. İtalyan alfabesine göre dizdiği madde başlarının karşılarına Türkçe ve Türkçeye diğer dillerden geçmiş olan kelimeleri harekeli Arap alfabesi ile yazmıştır. İtalyanca madde başlarının karşısına farklı sayfalarda aynı Türkçe kelime veya kelime gruplarını yazmıştır. aldatarak. filo da cuscire (1755) İncelemedeki madde başlarında farklı anlamlar rakamlarla gösterilmiştir: . rişte-i benbeF.

ta‘aķķulA. ُ ْ،ْ‫ُّل‬ intendimento (1172). 3. hūşF. olunmuķ (34). şemdi (41). intelletto (1170). ħıredFْ،ْ‫ت‬ ْْ ‫ْفِراَ ُس‬/ْ‫ت‬ ْْ ‫ ْفِراَ َس‬،ْ‫ْ َع ِق ْْل‬/ْ‫قل‬ ْْ ‫َع‬ ْ‫ْ ِخَرْد‬،ْ‫ش‬ ْْ ‫ىو‬ ْْ ‫ْتَ َعق‬،ْ‫َت‬ ْْ ‫ْذَكأ‬،ْ‫ص‬ ْْ ‫ْ ُاو‬،ْ‫ اِ ْدراَ ْْك‬Akıl. ö n m l g. danaro (587). deyüvşürmeklik (115). çabılamaķ (71). v. tayunmış (147). e. ritrouatore (1855). i h.fonetik bir değerinin olabileceği göz ardı edilmemiştir. dikeli taş (76). k. vechileh (42). yüzyıl Türkçesinde . Yavuz Kartallıoğlu 21 ‘aķl / ‘aķılA I. meşüvrāt (497) gibi kelimeler yanlış dizilmiş kelimeler olabilir. į. e u. giudicio. idrākA. güzelllik (250. hekmet. ķabż idicıķ (190). dirhemA. pecunia (1541) [Mol. ceruello (970). ŋ g. ŋ ķ f ġ ‘ ž ŧ ż. a. ebbuvet gibi kelimelerin 17. zekātA. miracolo di natura (1373) [Mol. giudicio (685) bulıcı. vācidA. denaio (613).. 2. Konuşma.. ı. 145] aķça. muvaħħar. mente (1348). yuma (381). firāset / firāsütA. yıyığmaķ (49). tebdįlllik (316). maşat. ĥaddiyne (49). ricuperatore (1794) Parigi’deki bazı maddeler Molino ile karşılaştırılmış ve Molino’daki şekiller incelemede maddenin sonuna yazılmıştır: ِ ْ ‫ْ َكراَم‬،ْ‫ب‬ ‘acįbA. Bulucu. senno. u. Metnin transkribe edilmesi sırasında bu tür kelimelere daha itinalı yaklaşılmıştır fakat normalin dışında kalan bütün yazımların -özellikle bazı ses olayları ile açıklanabilenlerin. p ǿ a. discorso. ı. yāftindeF َ‫ده‬ ْ ْ‫ ْياَفْتِن‬،ْ ‫ ْواَ ِج ْد‬،ْ ‫ ُبوليِج ِْى‬1. Nutuk. Her yazılı metinde. Parigi’de de uyudurmaķ (23). ĥikmetA ْ‫ت‬ ْْ ِ‫ َعجي‬Mucize. kerāmetA. yavuķuvlı itmek (25). nuŧuķA ‫ْنُطُ ْْق‬،ْ‫قل‬ ْْ ‫ َع‬1. ū. babūlllığa (274).Dr. ħānā. hangi dönemde yazılmış olursa olsun bazı yazım ve noktalama hatalarının bulunması doğaldır. Kurtaran. uś. ingegno (1138). akcia (akça). o. eskemli. ْ ‫ْم‬ ْ َ َ ‫ْحك‬،ْ‫ت‬ mugiset (mucize). pūlF. trouatore (2340) 2. akçe. mengür / manġır ‫ ْ َمنْغِْْر‬/ْ ‫ ْ َمنْگُ ْْر‬،ْ ْْ‫ ْ ُپول‬،ْ ‫ ْ ِد ْرَى ْْم‬،ْ َ‫چو‬ ْ ْ‫ اَْق‬Para. 147] Transkripsiyon Sistemi Parigi’nin kullandığı Arap harfli alfabe şu şekilde transkribe edilmiştir: ‫س‬ ‫ژ‬ ‫ز‬ ‫ر‬ ‫ذ‬ ‫د‬ ‫خ‬ ‫ح‬ ‫چ‬ ‫ج‬ ‫ث‬ ‫ت‬ ‫پ‬ ‫ب‬ ‫ء‬ ،‫ا‬ ،‫ا‬ s j z r ź d ħ ĥ ç c ŝ t p b. đ ş ‫أ‬ ś ‫آ‬ Yukarıdaki işaretlere ek olarak metinde ye+üstün (‫ى‬ َْ ) ile yazılan harf é şeklinde transkribe edilmiştir. i. Parigi’nin hem konuşma dilini hem de ağız özelliklerini barındıran bir metin olduğu bilindiği için dükān. Toplayan. mehiybetlü. ā ‫ل‬ ‫ق‬ ‫ك‬ ‫ف‬ ‫ـ‬ ‫ؿ‬ ‫گ‬ ‫ؾ‬ ‫ؽ‬ ‫ؼ‬ ‫غ‬ ‫ع‬ ‫ظ‬ ‫ط‬ ‫ص ض‬ ‫ش‬ y. il sapere (2007) aķl II. 251). ķulķan (164). ü a. külllü (381).

O zamanın dilinde bulunduğu düşünülen bu tür çoklu yazımlar da normalize edilmeden incelemeye dâhil edilmiştir. . Yine Parigi’nin imlasında mehįb / mühįb gibi ikili. bāġçebān / baġçevān / bahçevān gibi üçlü veya poyıras / forıyas / poyraz / poyras gibi dörtlü şekiller görülür. Meseleyi biraz daha açıklayacak olursak. Arapça celā kelimesini üç yerde cilā şeklinde yazmıştır. Burada Parigi’nin bu kelimeyi cilā kelimesi ile karıştırdığı veya celā kelimesinin konuşmada cilā şeklinde söylendiği ve Parigi’nin de konuşmanın etkisinde kalarak kelimeyi i’li kaydettiği düşünülebilir. Parigi.22 Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı bulunduğu varsayıldı ve böyle farklı imlası olan kelimeler normalize edilmedi.

gökten en büyük mutlulukları dileyip kutsal kıyafetlerinizi öperek. Bu yazının. Katolik Misyoner. lisan öğrenme gayreti içinde olanlar için çok daha meşakkatli bir yoldur. Roma.F Bernardo tarafından derlenmiştir. Çok Muhterem Ve Saygın Beyefendiler Elinizdeki bu sözlük. patronunun sahip olduğu dükkânların idaresi için yardım edemezdi. Katoliklerin dinimize bağlı kalmaları sağlanırken tövbe etmiş ruhlara Salvatore’nin (İsa) kanı ile geçmesi umulur. lisan gayreti içinde olanlar için bir sözlük yayınlattınız. hazretlerinizden gelen emir üzerine yayımlanmıştır. yüce hazretleriniz başka bir yol düşünüp. özellikle Osmanlı İmparatorluğundaki hizmet verenler için Türk dilini kolaylaştırmak ve bu dili 4 Bu bilgi sözlüğün iç kapağında yazmaktadır. minnet içinde sunduğum bu küçük hediyeye iyi gözlerle bakmanızı rica ederim. 1665. düşmanlar dost olacaktır. bu şekilde en kabalar uygarlaşacak. içlerine kapalı ve uygar olmayan bir millet görüntüsü vermiştir.P. diğer taraftan Türkçeyi konuşmayı becerebilenler için ise Türkler. Ancak bu emek.F Pietro d’Abbauilla’ın çalışmaları ile Fransızcadan İtalyancaya çevrilmiştir. misyonerlerin ruhlara hitap işini kolaylaştırıp (iki dil bilmeleri). hazretlerinizin istemesi sayesinde basılmıştır. dinlemeyi bilen ve yabancılara karşı misafirperver bir görüntü çizmiştir. Yüce Gönüllü Okuyucu’ya Konuşmak için gerekli olan dilleri öğrenme zekâsına sahip olmak. en aptallarla konuşmak mümkün olacak. gün ışığına çıkması beklenmeyen bu yazı.R. bu mucizelerin şu anda gerçekleşmesi mümkün olmadığından. . Kutsal İsa da havarilerine eski ahidi çalışmaları için göndermeden önce aynı şeyi yapmamış mıydı? Onlara. Kendilerine hitabet etmek çok kolay olmuştur. Amacı. yüce tanrının en sadık kullarına bahşettiği özel bir yeteneğin yok ise -kutsal kitabın yaradılış bölümünün 29. Hatip P. San. şerefli ilahi ve yüce bir göreve hizmet etmek için kontrol edilmek üzere hazretlerinize sunulmuştur. adınıza. cahiller aydın olacak. büyük emek göstermeksizin imkânsızdır. ilk bakışta Türkler. Katolik Misyoner. Kutsal Propaganda Kongresi Matbaası. Türkler ile ilgili olan kısma gelince. Hıristiyanlık propagandası yapmak olan bu yazı. ünitesinde yer alan. Kutsal Propaganda Kongresi Kardinalleri’ne Adanmıştır. Paolo’nun “ruhülkuds hediyesi” olarak tanımladığı. babalarımızın atası Giuseppe’nin Mısır dilini bilmesi ve konuşarak patronunun koruyuculuğunu elde etmesi gibi. mucizeleriyle lisan hediyesi vermemiş miydi? Bu sayede tüm milletlere eski ahidi yayıp insanlığın bunu öğrenmesini sağladı. prensliğe ithaf edilmiş ve dünya üzerinde Hıristiyanlığa inananların sayısını artırmak gibi şanlı. İsa’nın kelimelerini yaymak isteyenler için Türkçe konuşmamaktan kaynaklanan sorundan dolayı. Hazretlerinizin önünde saygıyla eğilip. hali hazırda da Capuccini nel Levante misyonunun emanetçisi olan Parisli M. tarafımdan İtalyanca ve Türkçe olarak yazılmış. Cemiyete yararlı olabilmek için. ruhani bir amaç için. aynı zamanda metinleri Türkçeye çevirmek isteyenler için de faydalıdır.bu zekâ olmasaydı Giuseppe.Dr. hazretlerinizden hürmetkâr bir şekilde saygı. Yalnızca Türkçe öğrenmeye hevesi olanlar için değil. Yavuz Kartallıoğlu 23 Parigi’nin Ön Sözü Ġtalyanca-Türkçe Lügat4 Hatip. Bu meşakkatli yolun sonunda lisanı öğrendiklerinde en kültürsüz kişilerle bile konuşabilecekler.

Türkler bir fiilin mastar hâlini kullandıklarında örneğin “itmek” aktif fiil.P. onların kitaplarını okuyarak. üçüncüsü Farsçadır ve T. cümle içinde kullanılmıştır. Bu yüzden her zaman yazara ve geldiği bölgeye dikkat etmek gerekmektedir ki çoğu zaman kullanılan yöresel kelimeler (diyalekt) İstanbul’da tanınmamaktadır. sadece konuşulan günlük dildeki kelimeleri değil. her milletin kendine has bir yazım ve konuşma şekli olduğu düşünülürse bu eylem sadece Latin dilini okuyabilen millete yarayacaktır. Yunanlı Beyler Yunanca kelimeler kullanmaktadır. Arapça ve Farsça kelimeler ile birlikte yazanın geldiği bölgeye ait yöresel kelimelerin de araya sıkıştırıldığı görülür. şu anda yüce ahlakı sayesinde Lodeus başpiskopos olarak görev yapan saygıdeğer Monsignor Conti’nin oğlu da bulunmaktaydı. Bunun için yazılı Türkçede kullanılmayan birçok Arapça ve Farsça kelimeyi öğrendik. Türkçe.24 Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı öğrenmek adına çok büyük çaba gösterdik. harfleriyle ve karışıklığı önlemek için asterikslerle (*) işaretlenmişlerdir. Bu sözlüğün oluşturulmasında başpiskoposa yardımlarından dolayı borçlu bulunmaktayız. İşaretlenmemiş olan bir iki tanesi ise herkes tarafından anlaşılacaktır. eğer yazılmış tek kopyası yolculuk sırasında kaybolmasaydı. söz konusu kitap daha önce de basılabilirdi. Birçok insan bizleri Türkçe olan kelimeleri Latin alfabesinde yazmak için ikna etmeye çalışmış olsalar da. sözlükte birçok farklı dilden kelimenin bulunduğunu fark etmeden sanki tek bir dile aitmiş gibi okuyacaklardır. Macarlar. “sevinmek” mastarının birinci tekil kişi hali “sevinurem” “inerem”den farklıdır. Türkçe kitap okuyan herkesin tek bir kitapta birçok kelimenin Türklerin hukuki yazım dilinde ve mektuplarında kullandıkları kelimelerin bir araya gelmiş olduğunu şaşkınlıkla göreceklerdir. kendisine Latince öğrettiğim ve İtalyanca. isim-fiil şeklindeki “olmak” fiilini kullandıklarında pasif fiil olmaktadır. Saygıdeğer başpiskopos sayesinde “bir arının farklı çiçeklere konup farklı likörler toplaması” gibi. dil bilgisi eksikliğini düşünerek sözlükte yer alan tüm mastarlar birinci tekil kişi formunda yazılmıştır. Macaristan beyleri. Bu dili iyi kullananlarla pratik yaparak. Örneğin “inmek” mastarı. Fransızlar “Seumich”. birinci tekil şahısta “inerem” olmaktadır. Toscana ve Romano olmayan çeşitli kelimeler ise İtalya’nın bütün bölgelerindekileri memnun etmek için eklenmiştir. kelimeler. İngilizler. sözlüğün çeşitli kısımlarında kelimelerin anlamını daha iyi tanımlayabilmek için. Almanlar. Birçok kelimenin eş anlamlısı bulunmaktadır. Fiillerin oluşum şekillerinin işleneceği dilbilgisi kitabı bu sözlüğün basılmasından sonra yayımlanacaktır. Bosnalı beyler Boşnakça. masrafları İstanbul Hristiyan kilisesi büyükelçisi Bay Kont Cesi tarafından karşılanmak üzere İstanbul’da bulunan en iyi müderrislerle çalışarak Osmanlı İmparatorluğu kanunlarını inceledik. tecrübelerimiz bunun imkânsız değilse bile çok zor bir iş olduğunu göstermiştir. Örneğin ‫ سومش‬yazabilmek için İtalyanlar “Seumiso”. Umarız ki bu çaba gereksiz değildir. Bunun yanında. ikincisi Arapça. hukuki dilde ve edebiyat dilinde kullandıkları dili de öğrenme imkânı bulduk. Diğer taraftan birçok fiil mastar hâlinin birinci teklik kişi formunda bulunmaktadır. Lisanı öğrenmeye yeni başlayanlar için. Kitapları okuyup incelerken İstanbullu eğitimcilerin dahi tanımadığı birçok yöresel dile rastlanmıştır. Macarca kelimeler. ancak tam aksi şekilde inanıyoruz ki. Sözlük hazırlanırken. mektup yazılırken. zahmeti ortadan kaldırmak ve araştırmayı kolaylaştırmak için her İtalyanca kelimenin karşısına Türkçe karşılığı ve eş anlamlı kelimesi eklenmiştir. Karşılık gelen ilk kelime orijinal Türkçe (istisnai olarak bilimsel dilde ve de günlük konuşma dilinde kullanılanlar hariçtir). Türklerin normal yazı dilinde sık sık kullandığı üzere birçok çoğul kelimeyi Arapça orijininde görürseniz şaşırmayın. Pasif fiiller sıklıkla kullanılmaktadır. Yunanca gibi dillere hâkim ve ana dili Fransızca olan. aynı zamanda Türklerin yazılı dilde. Polonyalılar “Seumiz” şeklinde yazacaklardır. fark edilecektir ki. Çalışmalarımız esnasında.A. İskandinavlar ve başka şekillerde pratik yaptığımız diğer . sözlüğü inceleyen herkes.

lisanı öğrenmek için gerekli zekâyı verecektir. Türk dilinin tam telaffuzunu öğrenmeyi imkânsız hale getirecektir. ‫ پاشا‬kelimesinin İtalyanca telaffuzu “passia” şeklindedir. Tüm alçak gönüllüğü ile yüce okuyucu bu sözlükte eksiklik görürlerse bunu bizim aklımızın eksikliğine versinler çünkü bir sözlüğü tamamlamak için insan ömrü yetmez. zira binlerce Türkçe. uğraş. Bu sebeplerden dolayı saygıdeğer okuyucu. Latince karakterlerin kullanılmasının kolaylık sağlayacağını söylemeyiniz çünkü bu itirazın altında bir büyük bir umursamazlık ile birlikte yalan ve kandırmaca bulunmaktadır. Bu sözlükte yer almayan başka kelimeler de öğrendiğinizde eksikliğimizden dolayı şikâyet etmeyiniz çünkü biliyoruz ki zaman çok daha fazlasını belki de çok daha iyilerini öğretecektir. Sizlerden iyi niyetinizle eksiklikleri eklemenizi ve hataları düzeltmenizi istirham ederiz. Bu zahmete insan sevgisi ve yardım etmeye gönüllü olarak katlanırsan yüce Tanrı sana. . harflerin Latin karakterleriyle yazılmamasından dolayı şikâyet etmeyiniz zira bu bir kişiyi memnun ederken yüz kişiyi rahatsız edecektir. yüce Tanrı’ya şükredin bizim yaptığımız işin ödülünü almak adına bizim için dua etmeniz için şahsınıza yalvarmaktayız. didin zira Tanrı sana yardımını esirgemez. Fransızlar “pacha”. Yavuz Kartallıoğlu 25 milletlerin telaffuzu ve alfabesi bizimkinden farklıdır. zira Türk dilinde yabancı dillere tercümesi yapılamayacak birçok ‫ ش‬gibi harf bulunmaktadır. Bu farklılık. Magno Papa san Gregorio’nun da dediği gibi. Türklerdeki telaffuz yine “passia” olmaktadır. Sözlük hoşunuza gider de kullanışlı bulursanız. Diğer harfler de aynı zorluk ile karşılaşılmaktadır. havarilere yaptığı gibi.Dr. Arapça ve Farsça harfi öğrenmek yerine sadece yirmi sekiz karakter öğrenilecektir. Bu binlerce kelimeyi öğrenmenin zorluğu yüce yardım ile aşılacaktır. lisan öğren. Ancak unutulmamalıdır ki zahmet vermek bizi güce götürür.

26 Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı .

Dr. Parigi’de de normalin dışındaki yazımlar ya metindeki diğer kelimeler veya çağdaşı olan Molino ve Meninski’nin verileri ile karşılaştırılarak bir hükme varılmaya çalışılmıştır. Bu da 17. Taşrada yazılan/konuşulan dil(ler). hatta çok şekilli söyleyişlerin bulunması çok tabiidir. Parigi’nin bu kelime kayıtları özellikle Meninski’nin kayıtları ile örtüşmektedir. peksimet şekillerinin bulunması Parigi’nin çok şekilli yazımlarını doğrulamaktadır. Parigi. Mesela. Bu farklı imlalar da Parigi’nin eserine konuşma dilinden. sözlüğünde böyle bir yol izlememiş. birden fazla şekli olan iki veya daha fazla kelimeyi çoğu zaman yan yana yazmıştır. sözlüğünde hangi kelimenin hangi dil katmanına ait olduğunu belirtmese de -daha ileriki sayfalarda da değinileceği üzere. Meninski’de ise peksimat. yüzyılda dilde agac şeklinin de var olduğunu gösterir. Metin aktarılırken çok şekilli örneklerin her birinin dilde var olabileceği ihtimaline göre bir yol izlenmiştir. Duman 2000: 19. Bu çeşitlilik de imlaya yansımış ve eserde bazı Türkçe ve alınma kelimeler birkaç farklı imla ile kaydedilmiştir. Parigi’nin metni oluşturulurken bu dil katmanlarını temsil ettiği düşünülen kelimeler “/” işareti ile birbirlerinden ayrılarak yan yana gösterilmiştir.Parigi’nin malzemesinin üç dayanak noktası vardır: 1. 20. İstanbul yazı dili. / vul. Duman. 6 . Parigi. Eserde. Böylece. Türkçe kelimelerde de aynı durum söz konusudur. Parigi. fonetik olmayan Arap alfabesini özellikle ünlüler bakımından daha fonetik hâle getirebilmek amacıyla. farklı yazım özelliklerinin o günün dilinde bulunabileceği ihtimalinden hareketle esere ve dolayısıyla döneme ait gramer özellikleri tespit edilmeye çalışılır. bunun sebebini eserinin ön söz kısmında anlatmıştır. ĠMLA ve TELAFFUZ Parigi. Molino ve Meninski’de ağaç kelimesi Parigi’deki şekli ile yazılmıştır. Meninski’nin kelimeler arasına “halk arasında veya konuşma dilinde” anlamına gelen vulg. bazen de farklı sayfalardaki farklı maddelerde yapılmıştır. Yoksa ki normalin dışına çıkan her şekli tamir etmeye çalışmak döneme has özelliklerin de yok edilmesi anlamına gelir. bir Türkçe veya alınma kelime o dönemde kaç farklı şekilde kullanılıyorsa onları kayıt altına almıştır.” diyerek meseleyi özetlemiştir (Duman 2000: 20). Ağaç kelimesi Parigi’de ‫ ْآ َغ ْْچ‬/ْ ‫ج‬ ْْ َ‫ اَغا‬agac / agaç şekillerinde yazılmıştır. Aradaki tek fark. Aynı kelimelerin farklı şekillerinin kayıt altına alınması işlemi bazen bir sayfadaki tek maddede. Türkçe kelimeler diğer çeviriyazılı metinlerin aksine Latin harfleri ile yazılmamıştır. kısaltmalarını koymasıdır. O. 2. 3. Bu kelimenin Molino’da begsimet. Parigi’nin bu çoklu yazımlarında bazen kelimelerin günümüzde bulunmayan veya o dönem metinlerinde çok geçmeyen bir şekli ile de karşılaşılmaktadır. ِ ‫ْبك‬/ْ‫ْسماَت‬ ِ ِ peksimet kelimesi Parigi’de beksimet / beksimat / beksimaŧ ‫ط‬ ْ َ‫ْسما‬ ْ ‫ بَكْس َم‬olmak üzere َ ْ ‫ْبَك‬/ْ‫ت‬ üç şekilde yazılmaktadır. Aşağıdaki örneklerde de görüleceği üzere Parigi’de hem ünlülerin hem de ünsüzlerin imlasında bir çeşitlilik göze çarpmaktadır. Türkçe kısımların ise harekeli Osmanlı alfabesi ile yazıldığı bir metindir. Daha önce Duman’ın “Vasiyyet-name” adlı eseri incelerken kullandığı sistem “yazmadaki harflerin ses değerlerinin korunması” esasına dayanmaktaydı. İstanbul konuşma dili. döneminde artık neredeyse kullanılmaz olan hareke sistemini eserine uygulamıştır.6 5 Bu konuda bakınız. hareke sistemi sayesinde en azından ünlülerin düzlük-yuvarlaklık niteliklerini göstermeye çalışmıştır. Yavuz Kartallıoğlu 27 1.5 Bu bakış açısına göre müellif/müstensihin sürekli yazım yanlışları yaptığı düşünülmez. “Dilde standartlaşmanın olmadığı bir dönemde bu türlü ikili. Parigi. yazı dilinden ve ağızlardan dâhil ettiği kelimelerden ibarettir. İtalyanca kısımların Latin.

Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 28 Parigi.7 1. Vaughan’a göre all kelimesindeki /a/ ise İtalyan veya Türk tonuyla telaffuz edilir (Vaughan 1709: 23). ‫ آ‬ile yazılır: acı ‫ى‬ ِْ ‫ آج‬. 2005. Viguier. Bu metinlerin yazarları. ETT’deki kadar çeşitlilik Ön Seste a. /a/ ünlüsü ETT’de /a/ ünlüsü ön seste ‫ آ‬. arı ْ‫ى‬ ِْ ‫آر‬. Fransızca ve İngilizce yazılmış diğer çeviriyazılı metinlerdeki ünlülerle birlikte incelenecektir. ü gibi çeşitli seslere karşılık geldiğini ifade eder (Davids 1832: 4). Parigi’nin çağdaşı olan Molino ve Meninski. Çeviriyazılı metinlerde bu ünlü a harfi ile gösterilmiştir ve bu metinlerde /a/ ünlüsünün telaffuzuna dair bilgiler bulunmaktadır. Musa Duman. yüzyıl Türkçesi ile ilgili olarak daha kesin bilgilere ulaşabilmek amacıyla Parigi’de ünlülerin imlası. çeviriyazılı metinleri sanki günümüz için çözümlenmiş ve yazıya geçirilmiş bir tür ses kaydı olarak düşünmek gerekir (Kartallıoğlu 2005: 14). iç seste ‫ ﹷ‬ve َ‫ ْا‬. Parigi’de Türkçe kelimelerde /a/ ünlüsünün yazılışı göstermektedir. Burada. Hayati Develi. Ünlülerin YazılıĢı ve Telaffuzu Türkçenin ünlü seslerini yazıya geçirmekte Arap alfabesi çok yetersiz kalmıştır. Latin harfleri ile İtalyanca. Türkçenin ünlülerinin nasıl gösterildiğine dair karşılaştırma yapma imkânı verilmesi hedeflenmiştir. é. Bu yetersizlik aynı işaretin birden çok ses için kullanılmış olmasından kaynaklanmaktadır. Osmanlı Türkçesinde sekiz ünlü için şu dört işaret kullanılmıştır: ‫ْى‬،ْ‫ْه‬،ْ‫ْو‬،ْ‫( ا‬Tulum 2009: 18). yaşadıkları yüzyıllarda konuşulan Türkçeye de şahit oldukları için gerekli gördükleri yerlerde yazı dili ile konuşma dili arasındaki farklılıkları eserlerinde belirtme ihtiyaçları hissetmişlerdir. 7 Çeviriyazılı metinlerle ilgili şu kaynaklarda detaylı bilgiler vardır: Develi 1995.1. Kartallıoğlu 2005. avcı ‫ ْآوج ِْى‬. /a/ ünlüsünün Fransızcadaki anatomie. Bu yüzden. almanac kelimelerindeki /a/ gibi telaffuz edildiğini belirtir (Viguier 1790: 42). b. Duman 1995. /a/ ünlüsünün bir İngiliz tarafından telaffuz edilen ale kelimesindeki İngiliz tonuna sahip olduğunu belirtir. 17. Aziz Gökçe ve Yavuz Kartallıoğlu’nun çalışmalarında yaptıkları gibi Arap alfabesinden başka bir alfabe ile yazılmış olan metinlerin verilerini kullanmaktır. Davids elif harfinin İngilizcedeki /a/ gibi olduğunu ve au. Parigi’de bu harflerin yanında ‫ْﹹ‬،ْ‫ْﹻ‬،ْ‫ ْﹷ‬gibi harekeler de ünlüleri göstermek için kullanılmıştır. son seste َ‫ ْا‬ve ‫ هﹶ‬ile yazılır (Özkan 2000: 91). Parigi’den sonraki yüzyılda yazılmış olan Carbognano ve Viguier büyük oranda Latin harfleri ile yazıldıkları için dönemin telaffuzunu büyük oranda gösterirler. َ‫ ْا‬ile yazılır: acıtmak ‫ اَ ِجتْ َم ْْق‬. Gümüşkılıç 1992. ï. her ne kadar harekeli bir metin olsa da Arap harfleri ile yazılmış diğer metinlerde olduğu gibi imladan dönemin telaffuzunu tespit etmeye çalışırken araştırıcıları tereddüte düşüren noktalar barındırmaktadır.1.1. Parigi’de Türkçenin ünlüleri ve bu ünlülerin yazılışı şöyledir: 1. Bu tereddütleri aşmanın en güvenilir yolu da daha önce Mertol Tulum. Mehmet Gümüşkılıç. Ġç Seste Tek heceli kelimelerde. tam bir çeviriyazılı metin özelliği gösteren farklı dillerde Latin harfleri ile yazılmış metinlerde. Vaughan. aġaç ‫ج‬ ْْ ‫ اَ َغ‬. .

erik ‫ك‬ ْْ ِ‫ اَري‬. çalı ‫ىل‬ ِْ َ‫ . ç. ikinci hece َ‫ ْا‬ile yazılır: yasaķ ‫ق‬ ْْ َ‫ يَسا‬. . nacaķ ‫ ََنَ ْْق‬. ķapu ‫پو‬ ُْ َ‫ ْق‬. Bazen َ‫ ْا‬ile de yazılır: aġa َ‫ آغْا‬. /e/ ünlüsünü è ile gösterir ve bu ünlünün Fransızca sève.ْķaz. Bazı tek heceli kelimelerde ‫ ﹷ‬ile yazılır: çaŋ ‫گ‬ ْ ‫ َچ‬. İlk hece çoğunlukla َ‫ ْا‬ile yazılır: baķır ‫ باَقِْْر‬. baś. tarla َ‫ال‬ ْ ‫ تاَْر‬. paşa َ‫ پاَشْا‬. İki hece de ‫ ﹷ‬ile yazılır: baraķ ‫ق‬ ْْ ‫ بََر‬. چا‬bazı kelimelerde ‫ ﹷ‬ile yazılır: ķara ْ‫ قَ َره‬. a. /e/ ünlüsü 92). ETT’de /e/ ünlüsü ön seste َ‫ ْا‬. zaġar ‫ َز َغ ْْر‬. ķaba َْ‫ قَبا‬. śat. ķapu ‫پو‬ ُْ َ‫ ْقا‬/ْ ‫پو‬ ُْ َ‫ ق‬. uġra. b. son seste َ‫ ْا‬ve ‫ هﹶ‬ile yazılır (Özkan 2000: Çeviriyazılı metinlerde bu ünlü e ve è şeklinde gösterilmiştir. Ön seste َ‫ ْا‬ile yazılır: ege َ‫گو‬ ْ َ‫ ا‬.-‫ ُاو ْغ َْره‬. Viguier. Vaughan. Ön Seste a. aġaç ‫ْآ َغ ْْج‬/ْ ‫ج‬ ْْ َ‫ آغا‬. b. ķapaķ ‫ق‬ ْْ َ‫ ْقَپا‬/ْ ‫ قَپَ ْْق‬. śaġdıç ‫ص ْغديِ ْْچ‬ َْ ْ/َْ‫چو‬ ْ ِ‫ صاَ ْغدي‬. iç seste ‫ ﹷ‬. /e/ ünlüsünün İngilizcede me. ķaya َ‫ قَيْا‬.-‫ ْقاَِْز‬/ْ -‫ قَِْز‬.-‫ص‬ ْْ َ‫ ب‬. saz ‫ْ َس ْْز‬/ْ‫ ساَْْز‬. ķazı. yama ‫ ََي َْو‬. َ . ocaķ ‫ْ ُاو َج ْْق‬/ْ‫ق‬ ْْ َ‫ ُاوجا‬. śarmaķ ‫ْصاَْرَم ْْق‬/ْ‫ص ْرَم ْْق‬ َ . Hem َ‫ ْا‬ile hem de ‫ ﹷ‬ile yazılır: ķaş ‫ش‬ ْْ َ‫ْق‬/ْ‫ش‬ ْْ َ‫ قا‬. çam ‫ چاَْْم‬. c. Genellikle ‫ هﹶ‬ile yazılır: balta َ‫ باَلْ ْتو‬. İlk hecede. ķuşaķ ‫ْ ُقو َش ْْق‬/ْ‫ق‬ śanmaķ ‫صنْ َم ْْق‬ َ ْ/ْ‫ صاَْنَ ْْق‬.Dr. Ġç Seste A. śap ‫ب‬ ْْ َ‫ْصا‬/ْ‫ب‬ َ . ķazan. Yavuz Kartallıoğlu 29 a..1. yaŋaz ‫ ْيَگاَْْز‬. Son Seste a. İki hece de َ‫ ْا‬ile yazılır: daha َ‫ داَىْا‬. c. el ْْ‫ اَل‬. yalan ‫ يَالَ ْن‬. bestial kelimelerindeki /e/ gibi telaffuz edildiğini belirtir (Viguier 1790: 42).2. İtalyancada many kelimesindeki gibi telaffuz edildiğini belirtir (Vaughan 1709: 23). yavaş ‫ش‬ ْْ َ‫ يَوا‬. ‫ هﹶ‬ve َ‫ ْا‬. oŧa َ‫طو‬ ْ ‫ ُاو‬. uvatmaķ / ufatmaķ ‫ ْ ُاوفاَْْتَ ْْق‬/ْ ‫ اَُوْْتَ ْْق‬. İlk hece ‫ ﹷ‬. orta َ‫ور ْتو‬ ْ ُ‫ْْا‬/َْ‫ اُ ْورتا‬.-‫ ْقَ ْْچ‬. Parigi’de ETT’den farklı olarak /e/ ünlüsü iç seste َ‫ ْا‬ile yazılmaz.ْ/ْ-‫صاَت‬ ْ‫ص‬ -‫صت‬ ْْ َ‫ صا‬. 1.ْ İç seste bazen aynı kelimede farklı şekillerde gösterilir: çapaķ ‫ ْ َچپَ ْْق‬/ْ ‫ق‬ ْْ َ‫ َچپا‬. Hem َ‫ ْا‬ile hem deْ‫ْﻩﹶ‬ile yazılır: ķaba َ‫ قَبْاَ قَ ْبو‬/ . diğer konumlarda büyük oranda ETT’deki imlasını devam ettirir. ķayır-‫ ْقَِِْْي‬/ْ -‫ قاَيِْْر‬.-‫ْقَْ ْْز‬/ْ-‫ْقاَْْز‬. ortaķ ‫ْ ُاوْرتَ ْْق‬/ْ‫ق‬ ْْ َ‫ ُاوْرتا‬. Genellikle َ‫ ْا‬ile yazılır: bal ْْ‫ باَل‬.-‫ص ْْى‬ َ ْ/ْ-‫ى‬ İki heceli kelimelerde. çapa َ‫ َچ ْپو‬. َ ‫ْق‬/ْ‫ قصاَْْتَ ْق‬. ķaç. çatal ْْ‫ْ َْچتاَل‬/ْ ‫ چاَتَ ْْل‬. ekin ‫كي‬ ْْ ِ َ‫ ا‬. ķıśatmaķ ِ ِ ‫صْت َم ْْق‬ ْْ َ‫ ُقوشا‬. c.-‫ ْقَ َز ْن‬/ْ -‫ قَزاَ ْن‬. śay. b.

8 Viguier. egrelti ‫ت‬ ِْ ْ‫ ْاَ ْگَرل‬. golden. iliklemek ‫ك‬ ْْ ‫كْلَ َم‬ ْْ ‫ اِيلْ َم ْكلَنْ َم‬. Bu yüzden İtalyanca yazılmış çeviriyazılı metinlerde /ı/ ünlüsü Ø. Bazı kelimelerde ‫ى‬ َْ ile yazılır: bég ‫ك‬ ْْ َ‫ بي‬. Festschrift in Honor of Andras J. İtalyanca yazılmış çeviriyazılı metinlerde /i/ ünlüsü i. /ı/. ْ َ‫ ْا ْگَر ْْن‬. deve ‫وه‬ َْ ‫ َد‬. Bodrogligeti Armağını. İtalyanca. j. inianition kelimelerindeki i harfine karşılık geldiğini söyler (Viguier 1790: 43). Parigi’de kelime tabanlarında iç seste /e/ ünlüsü büyük oranda harfle gösterilmez. sonraki hecelerde veya baştaki açık hecelerde nadir olarak yazıldığını belirtir: güzel ‫ كوزهْل‬. Bu kelimelerin ْ‫ دده‬،ْ‫كوزل‬ ْ ، ‫ دمِي‬gibi şekilleri de normaldir (Ergin 1998: 17. 8 17. b. seyrek ‫ َس ْ َِي ْْك‬. gömlek ‫ك‬ ْْ ‫ ديِلَنَ َج‬. /i/ ünlüsünün Fransızca division. yüzyıl sonlarında alfabedeki yenilik arayışlarına paralel olarak /e/ ünlüsünün kelime ortasında da yazılmaya başlandığını. demür ‫موْْر‬ ُ ‫ َد‬. ِ a. degenek ‫ك‬ ْْ َ‫ َد َگن‬. debe ‫ َدبَو‬. c.1. Fransızca ve Latincede bu ünlü yoktur. Tulum. İngilizcede bazı kelimelerde (angel. güneş ‫ش‬ ُ . ilerü ‫رو‬ ْ ِ‫ ايل‬. gém ‫ ) َگ ْْم( گيَ ْْم‬. kelime içinde /e/’nin yazılmadığını ancak yazılan örneklerinin de bulunduğunu bildirir: ‫ ْديلو ْدى‬،ْ ‫ ْبزه ْك‬،ْ ‫ ْاستدى‬،ْ ‫( كلبك‬Tulum 2009: 20). İstanbul. bu ünlünün baştaki kapalı hecede yazılmadığını. moment…) e harfi /ı/ gibi okunur (Gültekin 2005: 1). e. Ergin. E. ‫ ْده ْكيز‬،ْ ‫ ْدكو ْنك‬،ْ ‫ كلو ْبك‬gibi kelimeler ise imladaki yenilik arayışlarına göre yazılmıştır. étmek ‫ك‬ ْْ ‫ ايَْتْ َم‬. fakat bunun yaygın bir imla özelliği olmadığını belirtir (Develi 2007: 55). i. son seste ‫ى‬ ِْ ve ‫ ۀ‬ile yazılır (Özkan 2000: 93). iç seste ‫ ﹻ‬ve ‫ى‬ ِْ . Açık hecelerde ‫ ﹷ‬ile yazılır: bebek ْ‫ك‬ ْْ ‫ َد ِر‬. çekirge َ‫كو‬ ْ ‫ َچ ِك ْر‬. Meninski. Latince yazılanlarda ise i ile işaretlenmiştir (Kartallıoğlu 2010a: 94). gebe َ‫ َگ ْبو‬. Az sayıda kelimede ‫ هﹶ‬ile yazılır: çekelez ‫ َچكوَْلَْْز‬.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 30 Osmanlı imlasında /e/ ünlüsünün kelime içinde gösterilişi başlı başına bir mesele teşkil etmektedir. keser ‫ َك َس ْْر‬. ْ َ‫ بَب‬. yüzyıl Türkçesinde üç tür /ı/ ünlüsünden bahseder (Tulum 2007: 343-357).ْ-َ‫يلو‬ ْ ِ‫ب‬. 1. Türk Dilleri Araştırmaları. dilenecek ْ َ‫ بِل‬. 17. ilmeklenmek ‫ك‬ b. y. böyle َ‫ ُبويْ ْلو‬. a. ancak 19. i. Yüzyıl İstanbul Türkçesi’nde /ı/ Ünlüsü. géç ‫يج‬ ْْ ‫ َك‬. güyegü ‫كو‬ ُ . gezegen ‫ َك َْزهْ َگ ْْن‬. Son Seste Genellikle ‫ هﹶ‬ile yazılır: bile. igrenmek ِ ِ ْ‫ك‬ ُْ َ‫ ايِل‬. 2007.3. demir ‫ دهْمِي‬. B. Develi’ye göre ‫ ْيدك‬،ْ ‫ ْكلجك‬،ْ ‫ كلبك‬gibi kelimeler geleneksel imlaya göre. . y. güneyik ‫ك‬ ْْ ِ‫كونَي‬ ْْ َ‫كون‬ ُْ َ‫كوي‬ ُ . deŋiz ‫ َْدگ ْْز‬. Genellikle ‫ ﹷ‬ile yazılır: bilek ْ‫ك‬ ْْ َ‫ ُكمل‬. 18). ciger ‫ ِج َك ْْر‬. beslemek ‫ك‬ ْْ ‫ بَ ْسلَ َم‬. Fransızca ve İngilizce yazılanlarda e. dede ‫ ده ْده‬. yécek ْ‫ك‬ ْ ‫يج‬ َ َ‫ي‬. /i/ ünlüleri ETT’de /ı/. /e/ ünlüsünün kelime içinde gösterilmediğini. bezek ‫ بََزْْك‬. Kapalı hecelerde ‫ ﹷ‬ile yazılır: bek ‫ك‬ ْْ َ‫ ب‬. eglence َ‫جو‬ ‫ك‬ ْ ‫ اَ ْكلَْن‬. Çeviriyazılı metin yazarları Türkçedeki /ı/ ünlüsüne yabancıdırlar. /i/ ünlüleri ön seste ِ‫ ْا‬ve ‫ى‬ ِْ ‫ ا‬. j. yüzyıl Türkçesindeki /ı/ ünlüsü için Mertol Tulum’un “Meninski’ye Göre XVII. hazırlayan Kurtuluş Öztopçu. camel. İlk heceden sonra. Develi. 343-357” yazısı faydalıdır. deriŋ ‫يك‬ deri ‫ى‬ ِْ ‫ َدر‬.

İkili yazılışlar görülür: ıraķlanmaķ ‫ اِراَقْلَنْ َم ْْق‬/ ıraķ ‫ق‬ ْْ َ‫ اِرا‬/ ıraķlanmış ‫ش‬ ْْ ‫ اِ َيراقْلَنْ ِم‬. ınçķırıķ ‫يق‬ ْْ ‫ اِنْ ِچق ِر‬. B. c. İlk hecede. a. depinmek ‫ك‬ ْْ ‫ َْدپِْن َم‬. çıbuķ ‫ق‬ bitün ‫ بِ ُتو ْن‬. Genellikle ‫ ﹻ‬ile yazılır: çıķrıķ ‫ق‬ ْْ ‫ ِچ ْق ِر‬. dip ‫ب‬ ْْ ِ‫ دي‬. a. Yavuz Kartallıoğlu 31 Fransızca ve Latince yazılanlarda i. ısıcaķ ‫ ايِ ِس َج ْْق‬/ ‫ق‬ ْْ َ‫ اِسيِجا‬. biz ‫( بيِْْز‬ayakkabıcı aleti). imdi ‫ى‬ ْْ ‫ اِ ْم ِد‬. ِچ ُبو‬bile َ‫ بِ ْلو‬. َ ‫ ب‬. igne َ‫ْنو‬ ْ ‫ اِگ‬/ َ‫ْنو‬ ْ ‫ ايِگ‬. direk ‫ ديَِرْْك‬/ ‫ ِد َرْْك‬. deli ‫ىل‬ ِْ ‫ َد‬. İkili yazılışlar görülür: alın ‫لي‬ ْْ ِ َ‫ ْا‬/ْ ‫ آلِ ْْن‬. /o/ ünlüleri ön seste ‫او‬ ُْ ve ُ‫ ْا‬. Genellikle ‫ى‬ ِْ ‫ ا‬ile yazılır: ıraķ ‫ق‬ ْْ َ‫ ايِرا‬. c. ikindi ‫ى‬ ِْ ‫ اِكِْند‬/ ‫ى‬ ِْ ‫ اِيكِْند‬.Dr. /o/. deriŋ ‫گ‬ ْ ‫ َد ِري‬/ ‫گ‬ ْ ‫ َد ِر‬. içürmek ‫ك‬ ْْ ‫ اِ ُچ ْرَْم‬. ırmaķ ‫ . /ö/ ünlüleri ETT’de /o/. İngilizce yazılanlarda ise i. ırmaķ ‫ اِْرَم ْْق‬. incü ‫جو‬ ْْ ْ‫ اِين‬/ ‫ اِ َْن ُْو‬. İki hece de bir örnekte ‫ى‬ ِْ ile yazılmıştır: kiciş ‫ش‬ ْْ ِ‫ كيِجي‬. Parigi’de /ı/ ve /i/ ünlülerinin imlasında ön ve iç seste bir çeşitlilik söz konusudur: Ön Seste ِ . işsiz ‫اش ِس ْز‬ işidecek ‫ك‬ ْْ ‫ ايِ ِش َد َج‬/ işidici ‫دِي ِْى‬ ْ ْ / ‫ ايِ ْشس ْْز‬. ِ ِ ِ ِ‫ اِشي‬. dilim ‫ ديِلِم‬/ ْ‫ ِد ِْل‬. İkili yazılışlar görülür: çilek ‫ك‬ ْْ َ‫ْچيِل‬/ْ‫ك‬ ْْ َ‫ ِچل‬. indürülmiş ‫ش‬ ْْ ‫ اِنْ ُد ُرلْ ِم‬/ indürmek ‫ك‬ ْْ ‫ ايِنْ ُد ْرَم‬. deriŋ ‫گ‬ ْ ‫ َد ِري‬. gizlü ‫لو‬ ُْ ‫ كِ ْيز‬/‫لو‬ ُْ ‫ كِْز‬. deŋiz ‫ َدگيِز‬. dişi ‫ ِدش ِْى‬/ ‫ ديِش ِْى‬. Genellikle ‫ ﹻ‬ile yazılır: bıçaķ ‫چ ْْق‬ ْْ ‫ . deŋiz ‫ َدگيِز‬/ ‫ َدگِز‬. Parigi’de ilk hecede /ı/ ve /i/ sesleri genellikle esre ile yazılmıştır: ِ ِ ِ ِ a. depici ‫ َدپيِج ِْى‬. Bazı örneklerde ‫ى‬ ِْ ile yazılır: biŋ ‫گ‬ ْ ِ‫ بْي‬. Bazı örneklerde ِ‫ ْا‬ile yazılır: ımuzġanmaķ ‫ اِ ُم ْزغاَْنَ ْْق‬. ditreme ‫مو‬ َْ ‫ ِدتْ َر‬. اِس ِْى‬ içerü ‫رو‬ ُْ ‫ اِ َچ‬. Son Seste Genellikle ‫ى‬ ِْ ile gösterilir: çırpı ‫ ِچ ْرپ ِْى‬. İlk heceden sonra. içerü ‫رو‬ ُْ ‫ ْاِي َچ‬/ ‫رو‬ ُْ ‫ اِ َچ‬. deŋiz ‫ َدگِز‬.4. bıldurcın ‫ ب ْل ُد ْرج ْْن‬. dirilmek ‫ك‬ ْْ ‫ ِدريِلْ َم‬/ dirilmeklik ‫ك‬ ْْ ِ‫ ديِ ِرلْ َمكْل‬. c. 1. اِ ْيرَم ْْق‬iç ‫ ايِ ْْچ‬. iki ‫ ايِك ِْى‬. içmek ‫ك‬ ْْ ‫ايچ َم‬ b. ç. ķıġılcımcıķ ‫ قِغِْل ِج ْم ِج ْْق‬. bıçķı ْ‫ ب ْچق ِى‬. Bazı örneklerde ‫ى‬ ِْ ile yazılır: çivit ‫ت‬ ْْ ِ‫ ِچوي‬. ırmaķ ‫ اِ ْيرَم ْْق‬/ ‫اِْرَم ْْق‬.1. çırlayıķ ‫ ِچ ْرالَيِ ْْق‬. çit ‫ت‬ ْْ ِ‫ چي‬. . b. ısı ‫. ince َ‫جو‬ ْ ْ‫ ايِن‬/ َ‫ اِ َْن ْو‬. iç seste ‫ ﹹ‬ve ‫ ُْو‬ile yazılır (Özkan 2000: 93). ılıca َ‫جو‬ ْ ِ‫ ايِلي‬. 99). b. y ile işaretlenmiştir (Kartallıoğlu 2010a: 98. incidülmiş ‫ش‬ ْْ ‫ اِ َْنيِ ُدلْ ِم‬/ incitmek ‫ك‬ ْْ ‫ اِينْ ِجتْ َم‬. dirilmek ‫ك‬ ْْ ‫ ِدريِْل َم‬/ dirilmeklik ‫ك‬ ْْ ِ‫ ديِ ِرلْ َمكْل‬. Ġç Seste A.

az olarak da v harfi ile gösterilmiştir. kötek ‫ك‬ ْْ َ‫كوت‬ ُ . /ö/ ünlüsünü eu harfleri ile gösterir ve bu ünlünün Fransızcadaki heureux kelimesindeki eu harflerine karşılık geldiğini belirtir (Viguier 1794: 42). İngilizce yazılan eserlerde /u/ ünlüsü u.1. odun ‫دو ْن‬ ْْ َ‫ ُاوْكَرْن‬. eu. Vaughan. you kelimesindeki gibi okunduğunu belirtir (Vaughan 1709: 23). Viguier. Fransızca yazılan metinlerde ise ou harfleri /u/ sesini karşılamak üzere kullanılmıştır. boġurtlaķ ‫ بُغُرتْلَ ْْق‬. /u/. son seste ise ‫ ُْو‬ile yazılır (Özkan 2000: 93). yazarların /o/-/ö/ farkını büyük oranda anlayamamış olmalarıdır. ou. Carbognano /ö/ ünlüsünün Fransızcadaki /eu/ gibi telaffuz edildiğini söyler (Carbognano 1794: 10). İkili şekiller görülür: boġulmaķ ‫ ُبو ُْغلْ َم ْْق‬/ boġulmış ‫ش‬ ْْ ‫ بُغُلْ ِم‬.5. İtalyanca yazılan çeviriyazılı metinlerde daha çok u. śolaķ ‫ق‬ ْْ َ‫صوال‬ ُ . aynı yazar /ö/ ünlüsü için o harfinden başka harf de kullanmaktadır. tambour kelimelerindeki ou harflerine karşılık geldiğini kaydeder (Viguier 1794: 44). o harfinin İngilizcede de diğer dillerdeki gibi okunduğunu belirtir (Vaughan 1709: 23). bögrek ‫ بُكَْرْْك‬. /ö/ ünlüsünün o harfi ile gösterilmesiyle ilgili olarak akla gelen ilk düşünce. yazarın ünlüyü iyice duyup anlayamamasından kaynaklanabilir. b. /ü/ ünlüleri ETT’de /u/. ou. Viguier. Bu iki yazardan sonra eser veren Carbognano. botte kelimelerindeki /o/ ünlüsüne benzediğini kaydeder (Viguier 1794: 44). Viguier. /u/ ünlüsü. Daha çok ‫ ُْو‬ile gösterilir: boġaz ‫ ُبوغاَْْز‬. İngilizce yazılan eserlerdeki bu çeşitlilik. göl ‫گو ْْل‬ ْ ‫ ُقو‬. iç seste ‫ ﹹ‬ve ‫ ُْو‬. Vaughan. İngilizcede /ö/ ünlüsü yoktur. daha çok bazı kelimeler için söz konusu olmalıdır. /u/ ünlüsü için ön seste au. Latince yazılan eserlerde de /u/ ünlüsü u harfi ile gösterilmiştir. dögüş ‫ش‬ ْْ ‫دوُك‬ ْْ ‫ ُد ُك ْش َم‬. Çünkü. böcek ‫ك‬ ْْ ‫ ُبو َج‬. diğer konumlarda u harfini kullanmıştır. ögrenmek ‫ك‬ ُ Ġç Seste a. /ö/ ünlüsünün /o/ ünlüsünden farklı olduğunu göstermek üzere bu ünlüyü ö ile kaydetmiştir. c. Yani. İtalyancada /ö/ ünlüsü olmadığı için tıpkı /o/ ünlüsü gibi Argenti ve Molino tarafından /ö/ ünlüsü o harfi ile gösterilmiştir.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 32 Çeviriyazılı metinlerde /o/ ünlüsü genel olarak o harfi ile gösterilmiştir. Bu ünlü. /ü/ ünlüleri ön seste ‫او‬ ُْ ve ُ‫ ْا‬. eo gibi harflerle yazılmıştır. /o/ ünlüsünün Fransızcadaki or. Parigi’de /o/ ve /ö/ ünlüleri ETT’deki gibi yazılmıştır: Ön Seste Türkçe kelimelerde ‫او‬ ُْ ile gösterilir: ocaķ ‫ ُاو َج ْْق‬. ُ / dögüşmek ‫ك‬ 1. İngilizcede /u/ ünlüsünü karşılayan birden fazla harf veya harf birleşkesinin olmasındandır. /u/ ünlüsünün Fransızcadaki tour. çeviriyazılı metinlerde de /ö/ sesi eu harfleri ile gösterilmiştir. /ö/ ünlüsünün bazı yazarlar tarafından bazı kelimelerde o harfi ile gösterilmesi. Vaughan /u/ ünlüsünün dudaklardan sesin verildiği too kelimesindeki çift o şeklinde değil. bölmek ‫ك‬ ْْ ‫ بُلْ َم‬/ bölmiş ‫ش‬ ْْ ‫ ُبولْ ِم‬. . Az olarak ‫ ﹹ‬ile gösterilir: boġurmaķ / bögürmek ‫ك‬ ْْ ‫ ْبُ ُك ْرَم‬/ْ ‫ بُغُْرَم ْْق‬. İngilizce yazılan metinlerde hem o hem de au. Fransızcada da eu harfleri /ö/ gibi telaffuz edilir. ķoca َ‫جو‬ ُ . Fransızcada /ö/ ünlüsü eu harfleri ile gösterilir. boyun ‫ين‬ ْْ ‫ْ ُبو‬/ْ‫ بُ ُيو ْن‬. ökçe َ‫چو‬ ْ ‫اوْك‬. ُ ‫ ُاو‬. Aslında bu anlayamama. oo ve au harfleri ile gösterilmiştir.

bütün ‫ بُ ُتو ْن‬/ ‫ ُبوتُ ْْن‬. çuķur ‫قوْْر‬ ُ ‫ ُچ‬. Carbognano /ü/ ünlüsünün Fransızcadaki u gibi telaffuz edildiğini belirtir (Carbognano 1794: 10). c. Parigi’de /u/ ve /ü/ ünlüleri ETT’deki gibi gösterilmiştir: Ön Seste Hep ‫او‬ ُْ ile gösterilmiştir: ucuz ‫جوْْز‬ ْْ َ‫ . tutie kelimelerindeki u gibi telaffuz edildiğini ifade eder (Viguier 1790: 45). ŧoŋuz ‫گوْْز‬ ُ ‫طو‬ ُ / ‫طوگُ ْْز‬ ُ . İki hecede de /u. kütük ‫ك‬ ُ . Bu eserlerde /ü/ ünlüsü birkaç örnekte ön seste eu harfleri ile de işaretlenmiştir. ŧoķuz ‫قوْْز‬ ُ ُ‫ ط‬. Fransızca yazılan eserlerde /ü/ ünlüsü u ile gösterilmiştir. ü/ ünlüsü varsa ikili yazılışlar vardır: burun ‫رو ْن‬ ُ ‫ْ ُبو‬/ْ‫ ب ُوُر ْن‬. oluķ ‫ْ ُاو ُلو ْْك‬/ْ‫ ُاولُ ْْق‬. Fakat Carbognano. ü/ ünlüsü varsa iki hece de ‫ ﹹ‬ile yazılır: büyük ْ‫ك‬ ْ ُ‫ بُي‬. ç. ikinci hece ‫ ﹹ‬ile yazılır: çürümek ْْ ‫چوُرَم‬ ‫ك‬ ْْ ‫كو ُچ‬ ْْ ُ‫كوت‬ ُ . büyük ْ‫ك‬ ُْ ‫ چ ُو‬/ ‫چوُْر‬ ْ ُ‫ بُي‬/ ‫ بُ ُيو ْْك‬. sülügen ‫ ُس ُْلوَْگ ْْن‬.Dr. /ü/ ünlüsünün Fransızcadaki duc. b. İkinci hecedeki /u. ü/ ünlüleri ‫ ُْو‬veya ‫ ﹹ‬ile yazılmıştır: odun ‫ ُاو ُد ْن‬/ ‫دو ْن‬ ُ ‫ ُاو‬. ُاوال‬üç ‫چ‬ ْْ ‫ ُْاو‬. İlk hecede: a. d. büyük ‫ بُ ُيو ْْك‬. çürü. b. Latince yazılan eserlerde de u ve ü harfleri /ü/ ünlüsünü gösterir. İki hecede de /u. İki hecede de /u. c. ü/ ünlüsü varsa ilk hece ‫ ﹹ‬ile. oyun ‫ ُاو ُيو ْن‬/ ‫ . tıpkı /ö/ ünlüsünde olduğu gibi bu ünlüyü ü harfi ile göstermiştir. ü/ ünlüsü varsa ilk hece ‫ ُْو‬ile. yüzük ‫ يُ ُزو ْْك‬. süglün ‫سوْك ُلو ْن‬ ُ . oġul ‫ اُوغُ ْْل‬/ ْْ‫غول‬ ُ ‫ ُاو‬. üzüm ‫ ُاوُزْْم‬. ķuŧuz ‫طوْْز‬ ُ ُ‫ ق‬/ ‫طوْْز‬ ُ ُ‫ ْق‬. Genellikle ‫ ُْو‬ile yazılır: bucaķ ‫ ُبو َج ْْق‬. İngilizcede de /ü/ ünlüsü olmadığı için İngilizce metin yazarları bu ünlüyü genel olarak u harfi ile göstermişlerdir. yumuşaķ ‫ ُيوُم َش ْْق‬. düdük ‫ ُد ُد ْْك‬. buġday ‫ى‬ ْْ َ‫ بُ ْغدا‬. oŋurġa َ‫غو‬ ُ ‫ ُاو‬. Yavuz Kartallıoğlu 33 İtalyancada /ü/ ünlüsü olmadığı için bu ünlü İtalyanca yazılan eserlerde u veya v ile gösterilmiştir. ķurşun ‫شو ْن‬ ُ ‫ ُقوْر‬. Bu metinlerdeki ú ve û harfleri de /ü/ ünlüsü için kullanılmıştır. B. Bazen ‫ ﹹ‬ile yazılır: buçaġuŋ ‫ك‬ ْْ ُ‫ بُچاَغ‬. İki hecede de /u. küçük ‫ك‬ ُ . ُاويُ ْْن‬ödünç ‫نچ‬ ْْ ‫ ُاوُد‬. Fransızcada da u harfi /ü/ sesini verir.‫رو‬ ُ . ُ ‫ ُاو‬. yaśduķ ‫ق‬ ْ‫ ياَُوْز‬. güleşmek ‫ك‬ ْْ ‫كولَ ْش َم‬ ُ . yumurta ‫ َيُُْرطَو‬. ulaķ ‫ق‬ Ġç Seste A. Viguier. püskül ‫ ُپو ْس ُك ْْل‬/ ‫وس ُكول‬ ْْ ‫ص ُد‬ ْ َ‫ ي‬. omuz ‫موْْز‬ ْ ‫كوْر‬ ُ ‫ ُاو‬/ oġurlayın ‫ي‬ ُ ُ‫ ا‬. . İki şekilde de yazılır: dügme َ‫مو‬ ْ ‫ْ ُد ْك‬/َْ‫مو‬ ْ ‫دوْك‬ ُ . e. İki hecede de /u. ü/ varsa iki hece de ‫ ُْو‬ile yazılır: ķunduz ‫دوْْز‬ ُ ْ‫ ُقون‬. ķuŧuz ‫طوْْز‬ ُ ُ‫ ق‬. oġurlamaķ ‫غوْرلَ َم ْْق‬ ْْ َِ‫ ُاوغُ ْرل‬. yavuz ْ ُ‫ پ‬. İlk heceden sonra: a. śucuķ / sücük ‫جو ْْك‬ ُ ‫ ْ ُس‬/ْ ‫سو ُج ْْق‬ ُ ْ /ْ ‫صو ُج ْْق‬ ُ . ikinci hece ‫ ُْو‬ile yazılır: buyurmaķ ‫بُ ُيوْرَم ْْق‬.

Meninski. /d/. Parigi’de ünlülerin imlası ETT’deki çeşitliliği devam ettirmektedir. ‫ﹹ‬ ‫ ُْو‬.9 Kelime sonunda bu ünsüzleri Argenti.‫ى‬ ِْ ْ‫ِى‬ e ı i u ü o ö َ‫ْا‬ ِْ ‫ ا‬. /t/. şeb. İncelemede. pusu ‫صو‬ ُْ ‫ ُپو‬. Parigi. Alınma kelimelerin sonundaki /b/. Bu kararsızlık /a/. /c/. Özellikle /b/-/p/. Ünsüzlerin YazılıĢı ve Telaffuzu Eski yazı sisteminde. َ‫ْا‬ ‫ هﹶ‬. ‫ﹹ‬ ‫ ُْو‬. süŋü ‫گو‬ ُْ ‫ ُس‬. /c/-/ç/. şâd. /ç/. Ünsüzlerle ilgili en büyük mesele. sadece imlasında çeşitlilik görülen ünsüzler üzerinde durulacaktır. َ‫ْا‬ ‫ﹻ‬. Bu çeşitliliği Türkiye Türkçesinin ses özelliklerine göre değerlendirmek ve buna göre yorumlamak çok bilimsel olmayacaktır. hatta sonraki yüzyılda yazılmış olan Carbognano ve Viguier ile birlikte değerlendirmek daha güvenilir sonuçlara ulaşılmasını sağlar. hece veya kelime sonunda /b/. ِ‫ْا‬ ‫ى‬ ‫ﹷ‬. hac. /k/-/g/-/ŋ/ gibi seslerin aynı harfle karşılanmaları yüzünden eski imlada bu seslerin belirlenmesi imkânsız olmuştur (Duman 2000: 22). /y/ gibi ünsüzlerin imlasında da bir çeşitlilik görülmektedir. /k/-/g/-/ŋ/ gibi ünsüzlerin yanında /t/-/d/. 9 Bilindiği gibi Türkiye Türkçesinde kelime sonunda /b/. .Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 34 Son Seste Hep ‫ ُْو‬ile yazılmıştır: ķuķu ‫قو‬ ُْ ‫ ُقو‬. /g/ ünsüzleri bulunmaz. Çeşitlilik örneklerini Parigi’den önce yazılan Argenti ve Parigi’nin çağdaşı olan Molino ve Meninski.hareket edilmeyecek. /s/. Ünlülerin imlası. Carbognano ve Viguier Latin harfleri ile kaydetmişlerdir. َ‫ْا‬ ‫ ﹷ‬. ünsüzler kelime kelime değerlendirilecektir. Bu incelemede adı geçen ünsüzlerin. /g/ ünsüzlerinin bulunup bulunmadığı meselesidir. ِ‫ْا‬ ‫ى‬ ِْ ‫ ا‬. yâd kelimeleridir (Boz 2001: 18-21). ünsüz seslerin karşılanmasında bazı problemler bulunmaktadır. /ı/ ve /i/ ünlülerinde ön seste de görülür. Molino. /g/ ünsüzleri /p/.‫ى‬ ِْ ْ‫ُاو‬ ‫ُْاو‬ ْ‫ ُو‬. Bu kuralın istisnaları rab. /d/. ķuru ‫رو‬ ُْ ‫ ُقو‬. ûd. Bu sebeple Osmanlı Türkçesinde kelime sonunda bu ünsüzlerin var olabileceği ihtimali göz önünde bulundurulmalıdır. Parigi’nin şahsi tasarrufundan çok dönemin imlasının genel manzarasını da yansıtabilir. /k/ ünsüzlerine dönüştürülür. Parigi’de kelime sonunda tamamen bulunduğu veya bulunmadığı düşüncesi ile -bir nevi var olan bilgilerin etkisi ile. had. ‫ﹹ‬ ‫هﹶ‬ ِْ ‫ى‬ ْ‫ُو‬ ‫ُْو‬ ْ‫ُو‬ ‫ُْو‬ 1. /c/-/ç/. ‫ﹹ‬ ْ‫ُاو‬ ‫ُْاو‬ ْ‫ ُو‬. /c/.2. Parigi’de Türkçenin ünlüleri bir tablo hâlinde şöyle gösterilebilir: ünlü ön ses iç ses son ses a ‫ آ‬. /c/. Günay Karaağaç bu seslerin en yüksek enerji ile çıkarılan sesler olduğunu belirtir (Karaağaç 2010: 128). /d/. Türkçe kelimelerde özellikle iç seste ünlülerin imlasında oldukça kararsızdır. Parigi’de yukarıda belirtilen /b/-/p/.‫ى‬ َْ ‫ﹻ‬.

Arap harfleri ile ‫’ب‬li yazılsa da Latin harfleri ile p’lidir. pelįd..(Golaş). 18. pambuk (Golaş). Türkiye Türkçesinde son seste p ile yazılan kelimelerin bazıları da yine Parigi’de b ile kaydedilmiştir. parmaķ. Men. peksimet. Turciace. 114. I-698. Men. peksimat vulg. Thesaurus Linguarum Orientalium.. I-VI. puar (Tanış). I-863]. basar (Golaş). 77. begsimet (Golaş). biş.1. 1001]. biŋar / buŋar / puŋar. pelid (Golaş).. bebek ‫ك‬ ْْ َ‫ بَب‬. Bazı Türkçe kelimelerde ön seste asli yazılış devam etmektedir: barmaķlu ْ‫( بَْرَم ْق ُلو‬12) [Mol. 651]. pekmez. baśamaķ ‫ بَصاََم ْْق‬.. M. Yavuz Kartallıoğlu 35 1. I-650. biş.. .. I-691.. Ön Seste Genellikle ‫ ب‬ile yazılır: bayraķ ‫ق‬ ْْ َ‫ بَ ِْيا‬.(13) ‫ش‬ ْْ ‫[ بِ ِشُرلْ ِم‬Mol. Men. biş. /b/ ünsüzü Bu ünsüz Parigi’de ön ses. babuç / pabuc (Golaş). kelime başında b ile telaffuzun da mümkün olduğunu gösterir (Merhan 2009: 146). bāzār. 12 Kelime. Men. I-719. Stanislaw Stachowski-Mehmet Ölmez. 16.Dr. 73. 795]11./ piş.. Simurg. I-647.. baş ‫ش‬ ْْ َ‫ با‬. baśdurma (8) َ‫مو‬ ْ ‫ص ُد ْر‬ ْ َ‫ با‬.bilįŧ (1) / bellūŧA (1) ‫ط‬ ْ ‫ْبَلّ ُو‬/ْ‫ط‬ ْ ِ‫[ بِلي‬Mol. I-885]. Men.. iç ses ve son seste kullanılmıştır. 11 Bu kelime Klasik Osmanlı Türkçesi eseri olan Mehekkü’l-İlim Ve’l-Ulema’da barmak (Özkan 2009: 113). c. I-866] bıŋar (1) ‫[ بِگاَْْر‬Mol. 2000. Persiace Lexicon.. Men. ِ ‫ ْبك‬/ْ ‫ت‬ ِ ِ ‫[ بك‬Mol. 889. pambuķ / pamuķ / pembe. bekmez / betmez [Men. . I-625]. bambūķF (2) ‫ق‬ ْْ ‫[ باَْم ُبو‬Mol. Carbognano’da ise kelime. 86. belūt vul. Arabiace. 76. bāzārF (7) ‫[ باَزاَْْر‬Mol. F. 10 Men. Men. bile َ‫ بِ ْلو‬. begenmek ‫ك‬ ْْ ‫بَ َكنْ َم‬. Çeviriyazılı metinler yazarlarından Dieterici /b/ ünsüzünün Fransızcadaki /b/. dolayısıyla telaffuz p’lidir (Gümüşkılıç 2005: 337). yüzyılın ilk yarısında. 19. parmak / barmak (Golaş)..2. Mehekkü’l-İlim Ve’l-Ulema’da bek şeklindedir (Özkan 2009: 113). Davids ise İngilizcedeki /b/ ünsüzüne benzediğini ifade eder (Kartallıoğlu 2010b: 93). Kısaltması ile incelemede kullanılacak olan eser şudur: MENİNSKİ.12 Hem Parigi’de hem de Molino ve Meninski’de yukarıdaki Türkçe kelimeler ‫ ب‬ile yazılabilmektedir. 893]. Alınma kelimelerin bazılarında bu ünsüz orijinal şekliyle yazılmıştır: bābūcF (4) ‫ج‬ ْْ ‫[ باَ ُبو‬Mol. ETT’de kelime başında b ile yazılmıştır (Özkan 2000: 92). yüzyıl metni olan Carbognano’da parmak şeklindedir (Gümüşkılıç 2005: 336).. yani Klasik Osmanlı Türkçesinin başlangıcında Argenti’nin diğer kelimelerin yanında bıŋar-buŋar kelimesini kaydetmesi. 20. 20.10. pāpūş / papuc / papuç.. beksimet / beksimat / beksimaŧR ْ‫ْسماَط‬ ْْ ‫ْس َم‬ َ ْْ َ‫ ْبَكْسما‬/ْ ‫ت‬ َ Men. yay. 124. 833]. Ön seste ETT’de b ile yazılan kelimelerin bazıları Parigi’de de b ile yazılmıştır... 159.

Molino ve Meninski bu kelimeyi hep ‫ پ‬ile kaydetmişler ve Parigi de ek almamış dört örnekte kelimeyi ‫ پ‬ile yazar.. kelimenin son sesinin b’li geçmesinde yabancı kelimelerdeki son seslerin tonlu ile yazılmalarından dolayı bu kelimelere benzeme çabası ve ilk sesteki tonlu ünsüzün etkisinin olduğunu belirtir (Gümüşkılıç 2005: 335). yüzyılın ilk yarısında Argenti’de ip.. dib. Meninski. Molino ve Meninski’de ise 13 Bu kelime Carbognano’da hem dib hem de dip şeklindedir (Gümüşkılıç 2005: 316. kelimesiyi ip olarak gösterir (Elöve 1941: 122). 14 Bu konuda Deny. II2019]: Bu kelimenin imlası üç metinde de ‫’ب‬lidir. Fakat kelimenin son ünsüzünün iç seste kaldığı ķapaķ. dib (Golaş). 97. dib kelimesi gibi ķab kelimesinin de ‫’ب‬li olduğunu belirtir ve kelimeyi ķab şeklinde yazar (Elöve 1941: 122). Parigi’de ek alsa dahi kelime ‫ ب‬ile yazılmıştır: ‫ى‬ ِْ ‫ ديِْبلِ ْقل‬. ip (Golaş). 220. kab (Golaş)... Deny. Düpdüz kelimesi hem Parigi hem de Meninski’de b ile yazılmıştır: dübdüz (8) ‫[ ُدبْ ُد ْْز‬Men.. ipler ‫ . ķapamaķ.ķab ‫ب‬ ْْ َ‫( قا‬4) [Mol. 88. 15 Musa Duman. “Son seste p olanlar da b olanlar da hareketli hallerinde asli söylenişlerini açığı vurular. dibinde. ايِپْ لَْْر‬iplik (15) ْ‫ك‬ ْ ِ‫ اپْل‬. 579]: Bu kelime Molino ve Meninski’de ‫ پ‬ile yazılmıştır. Çünkü. Parigi’de son seste bazı kelimeler ‫ ب‬ile yazılmıştır: .” diyerek Vasiyet-name’de ip kelimesini ib olarak tespit etmiştir (Duman 2000: 24). “… imladaki çeşitlilik ve farklılığın fonetik değeri olduğu düşünülebilir.. . hâl ekleri ile çekimlendiğinde veya yapım ekleri aldığında hep ‫ پ‬ile kaydedilmiştir: ipüŋ ِ (2) ْ‫ك‬ ْ ُ‫ اْيِپ‬. Kelimenin dilde b ile telaffuz edilme ihtimali -belki bir ağız özelliği de olsa. Kelime Ana Türkçede uzun ünlülüdür: kāp (Tekin 1995: 173). II-3619]: Bu kelime Parigi’de bir örnekte de ķaplubaġa şeklindedir.göz önünde tutulmamalıdır. uzun ünlülüdür: tǖp (Tekin 1995: 185). II-2022]. 321). ديِْبل‬Ana Türkçede.. I-5. Parigi’de kelimenin imlası iki yerde ‫’ب‬lidir. ķaplamaķlıķ. Deny. baba َ‫ باَبْا‬. Men. ipci ‫ ايِپْج ِْى‬. 88.dib ‫ب‬ ْْ ِ‫( دي‬3) [Mol.” der. 14 kelime çekime girdiğinde hep ‫ پ‬ile yazılmaktadır. sap ve top gibi kelimeler son seste p’li kaydedilmiştir (Merhan 2009). Men. ķaplamaķ gibi pek çok örnekte imla ‫’پ‬lidir. dübdüz. bebek ‫ك‬ ْْ َ‫ بَب‬.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 36 Sadece Parigi’de değil Molino ve Meninski’de de ‫ ب‬ile yazılan alınma kelimeler vardır. bunların konuşmada /p/ ile söylendiğini belirtir. Bu da dilde kelimenin genel olarak ip şeklinde olduğunu gösterir. kab. Ġç Seste ‫ ب‬ile yazılır: gibi ‫ب‬ ِْ ِ‫ ك‬.. Men. Bu verilere göre imla ile ilgili ilk akla gelen düşünce sonda ‫’ب‬li yazımın bir imla geleneğinin göstergesi olduğu düşüncesidir. kaplıbaga / kaplubaga. diğer örneklerde kelime.15 . 244. . Gümüşkılıç. ‫ك‬ ْْ ِ‫ . 3607]: Bu kelime Parigi’de hep ‫ ب‬ile yazılmıştır. dibine gitmek. Son Seste 16. 118. Men.13 ِ . Deny. kaplu baga.ib ْ‫ب‬ ْ ‫( اي‬2) [Mol. kaplı bağa.ķablubaġası ‫ى‬ ِْ ‫غوَْس‬ ْ َ‫( قَ ْب ُلوْب‬1) [Mol.. bu kelimenin aslında ‫’ب‬li olduğunu belirtir ve kelimeyi dib şeklinde gösterir (Elöve 1941:122). ip. II-3569.

edeb / edep (Golaş). I-110. ķab. 76. sarb. . II-3061]. . Ön seste ETT döneminde görülen ‫’ب‬li şekiller Parigi’de de görülmektedir.-‫ب‬ ْْ َ‫( ط‬1) [Mol.śarb ‫رب‬ ْْ ‫ص‬ َ [Men. I-1594. Türkçede kelime sonunda /b/. Parigi’de ek alınca dahi kelime ‫ ب‬ile yazılmaktadır: śarblıķ ‫صربْلِ ْْق‬ ْْ ِ‫صربْل‬ َ ..edebA ْ‫ب‬ ْ ‫[ اََد‬Mol. sebeb. 142. Mehekkü’l-İlim Ve’l-Ulema’da da çöb şeklinde yazılmıştır (Özkan 2009: 113).ŧab. tap-. Kelime Molino ve Meninski’de -p ile gösterilmiştir. I-2505]: Bu kelime Parigi’de ek alınca sapı (6) ‫ صاَپ ِْى‬şeklinde yazılmaktadır. Parigi’de ön ve iç seste ‫ ب‬ünsüzünün imlasında tutarsızlık yoktur. . çekimli şekil telaffuz için bir ipucu olabilir. Pek çok kelime asli şekilleri ile yani ‫ ب‬ile yazılır: . espap. /g/ ünsüzlerinin bulunmaması kuralından yola çıkarak bu kelimeleri /-p/ ünsüzü ile Latin harflerine aktarmak en kolay yoldur. Parigi’de ‫ب‬ ile yazılan kelimelerden dib. cövab (Golaş). tap. 91. ib. I-2948]: Bu kelime Parigi ve Meninski’de -b’lidir.(Golaş). 60. II-2535 ]... 112].. harap. ETT’ye has şekillerin Molino ve Meninski’de de görülmesi ön seste /b-/ ünsüzünün 17. hem ‫ب‬ ْْ ‫طو‬ ْْ ‫طو‬ ُ hem de ‫پ‬ ُ şeklinde yazar ve Latin harfleri ile top şeklinde gösterir... ek almış iki örnekte imla yine değişmemiştir: ‫طوِْْب َك ْْز‬ ِْ ‫طو‬ ُ . I-3133]: Kelime Parigi’de sekiz yerde ‫ب‬ ile yazılmıştır.śab ‫ب‬ ْْ َ‫( صا‬3) [Mol.. Bu kelimeyi Meninski.veŝebA ْ‫ب‬ ْ َ‫ َوث‬.. .sebebA ْ‫ب‬ ْ َ‫[ َسب‬Mol.. edep.cevābA ْ‫ب‬ ْ َ‫[ َجوا‬Mol. sebeb (Golaş). ŧob ve ŧab. sebep ve şarap gibi kelimelerin son ünsüzlerini p ile kaydetmiştir (Merhan 2009)... Men. 272. . śab. Men. top (Golaş). Recep. Men. Yavuz Kartallıoğlu 37 kelime ‫’پ‬lidir. I-1667]. /d/. Bu konuya mevcut bilgilerin verdiği “şartlanmışlık” ile bakmaktansa hem uzun ünlüler hem de Latin harfleri ile yazılan Molino ve Meninski’nin verileri ile bakmak daha bilimsel bir yoldur. Men. 1675]. Parigi’de alınma kelimelerden sadece çöp kelimesi p ile yazılmıştır. sap (Golaş). śarb. 152. . Parigi’de ķablubaġa. sap. 111. yüzyılda hâlâ bulunduğunu gösterir.Dr. top.. Alınma kelimelerin daha 16. 93. yüzyılın ilk yarısından itibaren /p/ ile telaffuz edildiklerine dair kayıtlar Argenti’de yer almaktadır. çorab (Golaş). . Argenti acayip. Men. ‫ب‬ ُ . cevāb.ŧob ْ‫ب‬ ْ ‫طو‬ ُ (8) [Mol. /c/. Kelimenin Parigi’de de -p’li şekilleri vardır ama -b’li şeklinin de dilde olma ihtimali göz önünde bulundurulmalıdır. . Yine ‫ ب‬ile yazılan bu kelimeleri imla kalıplaşmasına veya yazarın yanlış yazımına da bağlamak mümkündür.kelimeleri son seste ‫ ب‬ile yazılmıştır.. Men. dib. ķab.çorab F ْ‫ب‬ ْ َ‫[ چ ُورا‬Mol. 16 .. śarblıķ ‫ك‬ َ.çöbF (5) ‫ب‬ ْْ ‫چو‬ ُ . . śarb kelimeleri Molino ve Meninski’de de ‫ ب‬ile yazılmıştır ve 16 Bu kelime. çorab. Bu iki metinde /b/-/p/ sesleri ayrımı açıkça ortaya konmuştur.

Parigi’de de bu tür kelimelerde ‫’پ‬li yazılışlar vardır. ‫’ب‬li yazılışlardan daha fazladır. pars. pambuk (Golaş). başmakçı kelimesinin paşmakçı şeklinde kaydedilmesinden anlaşılmaktadır. I-625]. ķab gibi bazı Türkçe kelimelerin sonunda -b ünsüzünün bulunduğunu Deny kaydetmiştir (Elöve 1941: 122). Men. 779].pamuķ (2) / panbūķF (5) ‫ق‬ ْْ ‫ ْپَْن ُبو‬/ْ ‫ق‬ ْْ ‫مو‬ ْْ ‫[ باَْم ُبو‬Mol.pāpūc (6) ‫ج‬ ْْ ‫ پاَ ُپو‬/ bābūcF (4) ‫ج‬ ْْ ‫[ باَ ُبو‬Mol. 33. biç. Parigi’de son seste ‫ ب‬ile yazılan ib ve ķab kelimeleri ek aldıklarında ‫ پ‬ile yazılmaktadır.. yüzılda bile dib. /p/ ünsüzü ETT’de. parmak gibi kelimeler ETT’de b ile bıŋar.(Golaş). belūt vul. 77. yüzyılın ilk yarısında kayıt altına alınmıştır: parmak. pilic / piliç. pambuķ / pamuķ / pembe.. 17 20. 229. I-691.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 38 bu kelimelerden ikisi asli uzunluk taşımaktadır./p/ ile de telaffuz edildiklerine dair 18 kayıtları Argenti’de görmek mümkündür (Merhan 2009). fakat Molino ve Meninski. bu tür kelimelerin telaffuzlarının çekime girdiklerinde belli olduğunu ifade eder (Elöve 1941: 122). pelid (Golaş) 20. pekmez ve pişmek.. 1..(Merhan 2009: 223-225). bazı örneklerde ‫’پ‬li yazılışlar. barmak şeklindedir. I-885].. pelįd.. Tekin de bu iki kelimenin asli uzunluk taşıdığını belirtir (Tekin 1995). 889. Ancak. I-859. ‫ چوب‬şeklinde yazılan kelimeyi Latin harfleri ile çöp şeklinde gösterir. pāpūş / papuc / papuç. ُ َ‫ پا‬/ bambūķ (2) ‫ق‬ Men. pośa َ‫صو‬ ْ ‫ پ ُو‬... ..2. Men. Biçme kelimesi Parigi’de piçme (1) َ‫مو‬ ْ ‫چ‬ ْْ ِ‫ ْپ‬şeklindedir [Mol. kelimenin sonu p’li ise Meninski buna Latin harfleri ile özellikle dikkat eder. ‫ ب‬ile yazımın daha çok bir imla özelliği olduğu meselesini de akla getirmektedir. I-647. 18 Argenti’nin eserinde Balkan ağızlarının etkisinin göz ardı edilmemesi gerektiği (Merhan 2009: 103). Bu durum. parmaķ. bic. piliç ‫[ ْپِلْيِ ْْچ‬Men. dönemlerinde Türkçe kelimelerin sonunda /-b/ 17 ünsüzünün bulunduğunu göstermektedirler. babuç / pabuc (Golaş) 76. parmaķ (4) ‫[ پَْرَم ْْق‬Men. Deny.pelįd ‫ پَليِ ْد‬/ bilįŧ (1) / bellūŧA (1) ‫ط‬ ْ ‫ ْبَلّ ُو‬/ْ ‫ط‬ ْ ِ‫[ بِلي‬Mol. Men. I-888]. .I-713]./ biç. Mesela. Çeviriyazılı metin yazarları bu ünsüzü p harfi ile göstermişlerdir (Kartallıoğlu 2010b: 120). Ancak iç ve son seste p’li örnekler vardır (Özkan 2000: 94).2.. Diğer metinlerde ‫ ب‬ile yazılan bu kelime bir ağız bölgesine ait olabilir. Ön seste: ETT’de ‫ ب‬ile yazılan bazı kelimelerin 16. berk. yani Klasik Osmanlı Türkçesinin başlangıcında -parmak. 893]. Türkçe kelimelerde ön seste /p-/ ünsüzüne pek rastlanmaz (Özkan 2000: 94). . /b/-/p/ ünsüzleri kelimelerde iki şekilde yazılır. piş. yüzyılın ilk yarısında.. başmak kelimesinin paşmak. TT’de p ile yazılan pınar. 114. pek. Yukarıda ‫ ب‬ile yazıldığı belirtilen alınma kelimeler ‫ پ‬ile de yazılır: . Ön seste p’li örnekler 16. 795]. Parigi’de eskiyi yansıtan şekillerin yanında yeni şekiller de imlaya yansımıştır. ‫ پ‬ile yazılır: pek ‫ك‬ ْْ َ‫[ پ‬Men.

. parmaķ. kaplıbaga / kaplubaga. parmak / barmak (Golaş). depmeklik ‫ك‬ ْْ ِ‫ َدپْ َمكْل‬. . . ķaplubaga َْ‫ قَ ْپ ُلوبَغو‬. II-4049]. Yavuz Kartallıoğlu 39 Parigi ve diğer çeviriyazılı metinlerde ikili şekiller görülmektedir..pişürmek (6) / bişürmek (13) ْ‫ك‬ ْْ ‫[ بِ ُش ْرَم‬Mol. I-5. Men. śapan ‫صپاَ ْن‬ ُْ / ŧopı ‫طوپ ِْى‬ ْْ َ‫ ْطُپرا‬.‫ك‬ ْْ ‫[ َدپْ َم‬Mol.ip ْ‫پ‬ ْ ‫( اي‬4) [Mol.(Golaş). ip. 579]: Kelime çekime girdiğinde hep ‫ پ‬ile yazılmıştır: ipüŋ (2) ‫ك‬ ْْ ُ‫ اْيِپ‬. 19. II-2025. ِ . 159.. ايِْپ لَْْر‬iplik (15) ‫ك‬ ْْ ِ‫ اِپْل‬.parmaķ (4) / barmaķlu (12) ‫ پَْرَم ْْق‬/ ‫لو‬ ُْ ‫[ بَْرَم ْق‬Mol. Buna benzer bir başka kelime ise metinde iki türlü yazılmıştır: ŧopŧolu / ŧobŧolu ‫لو‬ ُْ ‫طو‬ ُْ ‫طو‬ ْْ ‫طو‬ ُ ْ‫طوپ‬ ُ / ‫لو‬ ُ ْ‫ب‬ ُ [Men.. ķaplan ‫ قَْْپالَ ْن‬./ piş. 118. I-482]: Kelime ek alınca da ‫ پ‬ile 19 Bu kelime Bianchi’de de kelime sonunda ‫ ب‬ile. ķaplamaķ ‫ قَ ْپالََم ْْق‬. pire / püre / büre. 779].öp. ķapu ‫ ْقَپ ُْو‬.. pek.. Men. 255.ķap. 88. ipci ‫ايِْپْج ِْى‬.(çok) [Mol. iplik ‫ك‬ ْْ ِ‫ اِپْل‬. َ . . 986]. ْ َ‫ پ‬/ ‫رك‬ Parigi’de kelime başındaki ‫’ب‬li şekiller ‫’پ‬li şekillerden daha çoktur. toptolü..‫پ‬ ْْ ‫ ُْاو‬.dep. 252. II-3572. kaplu baga. Yukarıda ‫ ب‬ile yazıldığı belirtilen Türkçe kökenli kelimeler ‫ پ‬ile de yazılır. 795].Dr. ipler ‫ . II-3619]. 88.. kap-. . Ġç Seste Genellikle ‫ پ‬ile yazılır: çapa َ‫ َچ ْپو‬. 2026]: Bu kelime Parigi’de çekime girdiğinde de ‫ پ‬ile yazılmıştır: depici ‫ى‬ ِْ ‫ َدپِج‬. ŧopı19 ‫طوپ ِْى‬ ُ . biş. ‫’ب‬li şekiller yazıdaki şekillerdir. Bu dönem bir geçiş dönemidir ama alınma kelimeler bu dönemde konuşmada günümüzdeki şeklini almıştır.. pire (Golaş). ipek ‫ك‬ ْْ َ‫ اِپ‬. Iْ ‫ پِ ُش ْرَم‬/ ‫ك‬ 719.. .. Son Seste ‫ پ‬ile yazılır: . 3135]. 3619]: Parigi’de kelime ek aldığında da ‫ پ‬ile kaydedilmiştir: ķapmaķ ‫ قْاَپْ َم ْْق‬. 833]. ķapaķ ْ/ْ‫قَپَ ْْق‬ ْ‫ قَپاَ ْق‬/ ķapan ‫ قاَپَ ْْن‬. Men. biş... öp. I-859. Bu bakımdan Parigi eskiyi yansıtmaktadır. Men. küp. ip (Golaş). depici ‫ى‬ ِْ ‫ َْدپيِج‬. . I-647. Men.-‫پ‬ ْْ َ‫( ق‬çok) [Men.ķaplubaġa َْ‫( قَ ْپ ُلوبَغو‬1) [Mol. Men. 20. Men. tep. I-756. .. öp-. tep-..küp ْ‫پ‬ ْ ‫كو‬ ُ [Men.798.. Kelimelerin eski ve yeni şekilleri metinde yan yana kullanılmıştır: . II-3085.. berk. śapı ‫ صاَپ ِْى‬. depeleyici ‫ َْدپَلَيِج ِْى‬. śapdurmaķ ‫صْپ ُد ْرَم ْْق‬ َ . ŧopraķ ‫ق‬ Parigi’de dübdüz kelimesi ‫ ب‬ile yazılmıştır.(Golaş). ŧopcı ‫طوپْج ِْى‬ ُ .pek / berk ْ‫ك‬ ْْ َ‫[ ب‬Men. kelime içinde ‫ پ‬ile yazılır.(Golaş).pire (1) / bire (5) َ‫ْ ِپِيْه‬/ْ‫[ ِبِيَْه‬Mol.

ْ َ‫پْيْا‬ Bir alınma kelime ‫ پ‬ile yazılmıştır: çöpF (5) ‫پ‬ ْْ ‫چو‬ ُ [Men. ŧapmaķlıķ ‫ طْاَْپْ َم ْقلِ ْْق‬. śarp kelimeleri ‫ ب‬ile yazılırken ip. ‫ ب‬ile yazılan ip. I-1672] Yukarıda ‫ ب‬ile yazıldığı tespit edilen kelimelerden çöp. . ŧop ‫پ‬ ْْ ‫طو‬ ُْ .yap yap ْ‫پ‬ ْْ َ‫[ يا‬Men. çöp. ‫ايِْپج ِْى‬ ‫ك‬ dib değerlendirme TEP- DİB ip ip İP kab kab KAB .. ŧapılmış ‫ش‬ ْْ ‫ طْاَْپِْل ِم‬. ْْ ِ‫ َدپْ َمكْل‬. ْْ ِ‫ديِْبل‬ ‫ك‬ ِ ْ‫ب‬ ْ ‫اي‬ ْ‫ك‬ ْ ُ‫ اْيِپ‬. ‫طوپْج ِْى‬ hem ‫ب‬ ْْ ‫طو‬ ْْ ‫طو‬ ُ hem de ‫پ‬ ُ şeklinde yazar ve Latin harfleri ile top şeklinde gösterir. ‫لو‬ ُْ ْ‫ ُتوپ‬. tap-. top gibi kelimeler ise hem ‫ ب‬ile hem de ‫ پ‬ile yazılmıştır.ip ْ‫ب‬ ْ َ‫ قَ ْب ُلوب‬..‫ب‬ ْْ ‫طو‬ ْْ ‫چو‬ ْْ ‫چو‬ ْ ‫ اي‬. öpmeklik ‫ك‬ ْْ ِ‫ ُاوپْ َمكْل‬. öpüş ‫ش‬ ْْ ‫ ُاو ُپو‬. top kelimeleri metinde ‫ پ‬ile de yazılmıştır: ِ ْ ِ‫ اي‬. Men. ‫. ‫. ُ ..ŧap. . śap kelimelerinde ‫ ب‬ünsüzü iç ses konumuna geçtiğinde imla ‫’پ‬lidir. ķaplubaġa. śap. ايِْپ لَْْر‬ ْْ ِ‫ اِپْل‬. yap yap. Sonda -b ünsüzü bulunduranlar asli uzunluk taşıyan kelimelerdir. ķap. Metinde dip. ‫ك‬ ‫ايِپْج ِْى‬ (3) ip (2) kap ْ‫ب‬ ْ َ‫قا‬ (4) -p çekim Molino Meninski -‫پ‬ ْْ ‫َد‬ ْ‫ َدپِج ِى‬.‫پ‬ ْ ُ . III-5530].Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 40 yazılmıştır: öpici ‫ى‬ ِْ ‫ ُاوپيِج‬.ŧop ‫پ‬ ْْ ‫طو‬ ُْ (12) [Mol. . II-3061]: Kelime ek aldığında da ‫ پ‬ile yazılmıştır: ŧapmaķ ‫ طْاَْپْ َم ْْق‬. 93. Metnin genelinden son seste hem -b hem -p hem de her ikisi ile yazılan Türkçe kelimelerle ilgili şöyle bir tablo çıkarmak mümkündür: kelime -b çekim tep- dip ِ ْ‫ب‬ ْ ‫دي‬ ْ‫ ديِْبلِ ْقل ِى‬.. Eserde son seste ‫ ب‬ile yazılan kelimelerin çoğunun aynı zamanda ‫ پ‬ile de yazılması ve ‫’ب‬nin iç ses konuma geçtiğinde yerini ‫ پ‬harfine bırakması bu meselenin aslında bir imla meselesi olduğunu gösterse de dilde bazı tonlu şekillerin varlığı yadsınmamalıdır. ķaplubaġa. top (Golaş). ķaplubaġa َ‫غو‬ . I-3133]: Yedi örnekte kelime ek almasına rağmen imlası yine değişmemiştir: ‫ى‬ ِْ ‫طوپ‬ ُْ . top. ķab.َ‫غو‬ ْ َ‫ قَ ْپ ُلوب‬. ايِْپ لَْْر‬ ْْ ِ‫ اِپْل‬. ip. Meninski ve Molino’yu da göz önüne alınca son seste bazı ‫’ب‬li şekillerin varlığı kabul edilmelidir. çöp ‫ب‬ ُ -‫پ‬ ُ . Bu kelimeyi Meninski.-‫پ‬ ْْ َ‫( طا‬çok) [Men.. ‫ك‬ ‫َْدپَلَيِج ِْى‬ tep- tep- dib ِ ْ‫پ‬ ْ ‫( اي‬4) ْ‫ك‬ ْ ُ‫ اْيِپ‬.

İngizlice metinlerde j. öc ve uc gibi örneklerde 16. ِْ ‫طو‬ ‫ب‬ ُ sap (3) (8) tap- -‫ب‬ ْْ َ‫ط‬ (1) ْ‫پ‬ ُْ ْ ‫طو‬ ْ‫طوپ ِى‬ ُْ ُ . Ön Seste ‫ ج‬ile yazılır: çay ‫ى‬ ْْ َ‫ جا‬. çizme َ‫مو‬ ْ ‫ ِج ْز‬. Alınma kelimelerde ‫ ج‬ile yazılır: .َْ‫غو‬ ْ َ‫قَ ْب ُلوْب‬ bağa 41 ْ َ‫قَ ْپ ُلوب‬ َ‫غو‬ ْ‫س ِى‬ kaplubaga kaplubaga KAPLUBAGA öp- öp- ÖP- (1) (1) ْ‫ ُاوپيِج ِى‬. borc. çizi ‫ى‬ ِْ ‫ ِجز‬. dj ve ds. Fransızca metinlerde dj. ‫لو‬ ُْ ْ‫ُتوپ‬ top top TOP -‫پ‬ ْْ َ‫طا‬ (çok) ْ‫ طْاَْپْ َم ْق‬. /c/ ünsüzü ‫ ج‬ünsüzü Arap harfli alfabede hem /c/ hem de /ç/ ünsüzünü karşılamaktadır. ‫طوپْج ِْى‬ .2. cemį’atA ‫ت‬ ْْ ‫ ََجيِ َع‬. İtalyanca metinlerde g. Parigi’de de son seste ‫ ج‬ile yazılan örnekler vardır: . Çeviriyazılı metin yazarları /c/ ünsüzünü kendi dillerindeki telaffuza göre farklı harf veya harf grupları ile göstermişlerdir. Parigi’de ‫ چ‬ile de yazılan bu kelimeler diğer çeviriyazılı metinlerde hep ç.cahilA ‫ جاَ ِى ْْل‬. ‫ش‬ ‫طْاَْپْ َم ْقلِ ْْق‬ tap- tap- TAP- (12) 2. ağac. Argenti’ye göre 16. ْْ ِ‫ ُاوپْ َمكْل‬. çizmek ‫ك‬ ْْ ‫ ِج ْزَم‬.Dr. Latince metinlerde ise gs ve g harfleri /c/ ünsüzü için kullanılmıştır (Kartallıoğlu 2010b: 95). yüzyılda Türkçe kelimelerin son seste c ile de telaffuz edildiğini kaydetmiştir (Merhan 2009).ile kaydedilmiştir. ‫ك‬ ْْ ‫ُاو ُپو‬ ‫ش‬ -‫پ‬ ْْ ‫ُْاو‬ öp- (çok) ْ‫ب‬ ْ َ‫صا‬ ْ‫صاَپ ِى‬ sap sap SAP sarp ْ‫رب‬ ْ ‫ص‬ َ - sarb SARB top ْ‫ب‬ ْ ‫طو‬ ُ ْ‫ك‬ ْ ِ‫صربْل‬ َ ‫طوِْْب َك ْْز‬ ُ . özellikle ön ve son seste Türkiye Türkçesinde /ç/ ünsüzünü taşıyan kelimelerin imlasında yer almaktadır. kıskanc. çördek ‫جوْرَد ْْك‬ ُ .3. Son seste: Argenti ac. çizilmiş ‫ش‬ ْْ ‫ ِج ِزلْ ِم‬. Parigi’de ‫ ج‬harfi. g. Yavuz Kartallıoğlu kaplum. gi. yüzyılın ilk yarısında Türkçe kelimelerde ön seste bu ünsüz neredeyse yoktur (Merhan 2009: 147-149). ْْ ‫ طْاَْپِلْ ِم‬. ğ veya gz.

borc ‫ج‬ ْْ ‫( بُر‬çok) [Mol. 85. agac / agaç... (Golaş). I-55]: Bu kelime Parigi’de daha çok ‫ج‬ ِ olarak ile yazılmıştır. 321). gec / geclik / geclük (Golaş). I-3879. 21 Kelime.bıc. 4109]: Parigi’de kelime beş örnekte ‫ ج‬ile yazılmıştır. genc / genç. borc. genclenmiş ‫ش‬ ْ ‫ َك‬gibi çekimli örneklerde ‫ ج‬ile yazılmıştır. Kelimeyi Molino’nun da c’li kaydetmesi dilde c’li şeklin de var olduğunu gösterir. agac / agaç (Golaş). . I-66]: Bu şekil Parigi’de sadece dört kelimede geçmektedir. . Çeviriyazılı metinlerden kelime Carbognano’da da acdır kelimesinde geçmektedir. 33. bulamac. I-295]: Bu kelimenin hem Molino hem de Meninski’de c’li şekli vardır. kelimedeki -ç ünsüzünün kendisinden sonra gelen tonlu sesin etkisinde kalarak c sesine dönüştüğü bilgisini verir (Gümüşkılıç 2005: 243).Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 42 20 . I-939]: Bu kelime Parigi’de beş yerde ‫ ج‬ile yazılmıştır. aclıķ ‫آجل ْْق‬ ْ kaydedilmiştir. 250. 225. Gümüşkılıç. Kelimenin ek almış şekilleri de metinde aclı ِْ‫آجلى‬ ْ . Üç örnekte de çekime girmesine rağmen yine imla ‫’ج‬lidir: giclik ْ‫ك‬ ْ ِ‫ كيِ ْجل‬. 4034]: Kelime Parigi’de genccigez ‫نج ِج َك ْْز‬ ْْ ‫نجلَْن ِم‬ ْ ‫ َك‬. Kelime çekime girdiğinde ‫ ج‬ile yazılır: aġaclaruŋ ‫ آغاَ ْجلَُرْْك‬. aç. I-713]: İki örnek hariç. aġaclıķ ‫ آغاَ ْجْلِ ْْق‬. 20 Ewa Siemieniec-Golaş. Viguier’de de kelimenin hem agac hem de agaç şekli vardır (Gümüşkılıç 1992: 370). giç / geç.(Golaş). 22 Bu kelime Mehekkü’l-İlim Ve’l-Ulema’da da agac şeklindedir (Özkan 2009: 112)... Bunun dışında pek çok örnekte kelime ‫ چ‬ile yazılmıştır. Men. Ana Türkçede uzun ünlülüdür: kǖç (Tekin 1995: 185). Mehekkü’l-İlim Ve’l-Ulema’da da ac şeklindedir (Özkan 2009: 112).. Kelime Ana Türkçede uzun ünlülüdür: bōrc (Tekin 1995: 177)./ biç.. Men..(Golaş).ac ْ‫آج‬ ْ (16) [Mol. . bıç. (Golaş). Çeviriyazılı metinlerden Carbognano’da hem agac hem de ağaç şekli vardır. 143. güç.‫آَجَْْز‬ ْ (4) [Mol. Her üç metinde de kelimenin hem c’li hem de ç’li şekli vardır. kelime Parigi’de ‫ چ‬ile yazılmıştır.. Parigi’de sadece bir örnekte ç’li olan kelime metnin genelinde c’lidir.ْ‫( ِْبَ ْق‬2) [Mol. Molino ve Meninski de kelimeyi borc şeklinde kaydetmişlerdir.gic ‫ج‬ ْْ ِ‫( گي‬5) [Mol. .. genc. güc. Men. Kelimenin c’li olduğunu Meninski de kaydetmiştir.. .. Kelime Ana Türkçede uzun ünlülüdür: āc (Tekin 1995: 114). ac / aç.aġac ْ‫( اَ َغ ْج‬35) [Mol. Molino’nun agz şeklinde yazdığı bu kelimeyi aç şeklinde gösterir (Golaş 2005: 250). kelimenin “hareketli hallerinde esas seslerini belli ettiği” 21 bilgisini verir (Elöve 1941: 126). .güc ْ‫وج‬ ْ ‫( ُك‬çok) [Mol.ac.. Men. ac kelimesi gibi agac kelimesi için de -ç ünsüzünün kendisinden sonra gelen tonlu sesin etkisinde kalarak c sesine dönüştüğünü belirtir (Gümüşkılıç 2005: 243.. Men. 112. 60.. Men.. Kelime Ana Türkçede uzun ünlülüdür: kēç (Tekin 1995: 182). . aç-. güc (Golaş).22 . Viguier’de kelimenin hem ac hem de aç şekli vardır (Gümüşkılıç 1992: 370). borc. 143. Men. 208. I-913]: Bu kelime Parigi’de hem yalın hem de çekimli örneklerde hep ‫ ج‬ile yazılmıştır. II-4054]: Kelime Parigi’de daha çok ‫ ج‬ile kaydedilmiştir. Men. 178. II-4032. . biç-.genc ‫نج‬ ْْ ‫( َك‬5) [Mol.. ac (Golaş) . Halbuki gz ünsüzü Molino’da /c/ ünsüzü için kullanılmıştır (Kartallıoğlu 2010: 93). Deny de bu kelimenin aslının ac olduğunu.bulamac ‫ج‬ ْْ ‫( بُالََم‬5) [Men. Gümüşkılıç.

örgüç. Parigi’de bu kelimeler çekime girdiklerinde bile ‫’ج‬li imlalarını devam ettirirler. yüzyılda Molino ve Meninski’de kelime sonunda -c ünsüzü vardır. Mehekkü’l-İlim Ve’l-Ulema’da uc şeklindedir (Özkan 2009: 112).. I-502]: Kelime Parigi’de iki yerde ‫ ج‬ile yazılmıştır. ķorķunc.. ķorķunclıgıla َ‫نجلِغِ ْلو‬ ْ ُ‫ ُقوْرق‬. üç kelimeleri Parigi’de az da olsa ‫ ج‬ile yazılmıştır.. 3001]: Parigi’de dokuz örneğin ikisi çekimli şekillerdir.ķısķanc ‫نج‬ ْْ ‫( قِ ْس َق‬2) [Mol.üc ْ‫( ُاو ْج‬1) [Mol. Men. I-489]: Bu kelime üç metinde de ‫’ج‬lidir. Kelimenin çekime girdiği bir örnek de ‫’ج‬lidir: örgüccik ‫ك‬ ْْ ‫ ُاوْرُك ْْجْ ِج‬. bıç. sığırtmac. Bu kelimelerden bazıları asli uzunluk taşımaktadır.. Yukarıda incelenen ac. Molino’da ise c’lidir.. /c/-/ç/ meselesinde de Türkçe kelimelerin sonundaki bütün ‫ ج‬ile yazılmış kelimeleri /ç/ ile okumak hem asli uzunluklar hem de çeviriyazılı metinlerin verilerine göre çok doğru bir usul değildir. 153. Men.. kırbaç. Men. agac.. II-2959]: Bu kelime hem Parigi hem de Meninski’de ‫’ج‬lidir. .ķırbac ‫ج‬ ْْ َ‫( قِْربا‬1) [Mol. suç.. agac. bulamac.25 26 Ana Türkçede uzun ünlü taşımaktadır: ūç (Tekin 1995: 73). Çünkü. tıķac.örgüc ‫ج‬ ْْ ‫( ُاوْرُك‬2) [Men. Mehekkü’l-İlim ve’l-Ulema adlı eserde de ac. uc (Golaş)... ķorķunclıķ ‫نجل ْْق‬ ْ ُْ . . ac. kac. uc gibi kelimeler hem Molino ve Meninski’de hem de Parigi’de ‫ ج‬ile yazılmıştır. uc gibi kelimeler son seste cim ile yazılmıştır (Özkan 2009: 112) ve metni yayıma hazırlayan araştırıcı tarafından bu kelimeler -c’li olarak kabul edilmiştir. 3791]: Bu kelime hem Parigi hem de Meninski’de ‫ ج‬ile yazılmıştır. avuc. 155. öc gibi kelimeleri yine ‫ ج‬ile kaydeden Deny desteklemektedir. Bu bilgiyi 20. kıskanc24 (Golaş). Yavuz Kartallıoğlu 43 23 Meninski’de iki şekil de vardır. yüzyılda bac. korkunc. II-2699. II-3662]: Kelime. uc. 222. 89.ķorķunc ‫نج‬ ْْ ُ‫( ُقوْرق‬3) [Men. Parigi’de Türkçe kelimelerin sonundaki /b/-/p/ çeşitliliği /c/-/ç/ ünsüzleri için de söz konusudur. Bunların dışında Molino ve Meninski’de ‫ چ‬ile yazılan aç-. .. . kırbac (Golaş). I-490]: Bu kelime metinde pek çok örnekte ‫ چ‬ile yazılırken bir örnekte de ‫ ج‬ile yazılmıştır. suç (Golaş). 25 Kelime. üç. . Bu tür kelimelerin çekimli şekilleri de 23 Kelime. . 183]: Bu kelime hem Parigi hem de Molino’da c’lidir. Parigi’de bir örnekte ve Molino’da ‫ ج‬ile yazılmıştır. .. suç. 26 Bazı kelimelerin -c ile yazılması Klasik Osmanlı Türkçesi metinlerinde yaygın bir imla özelliği olarak göze çarpmaktadır. Mehekkü’l-İlim Ve’l-Ulema’da de güc şeklindedir (Özkan 2009: 112).Dr. 17.ŧıķac ْ‫( ِط َق ْج‬2) [Men. sıgırtmac.śıġırtmac ‫ج‬ ْْ َ‫( ِصغِرْْتا‬1) [Men./ biç-. kıskanc. . Men. Bu kelime Golaş tarafından kıskanç şeklinde gösterilmiştir.suc ْ‫سو ْج‬ ُ (9) [Mol. I-1302]: Kelime hem Parigi hem de Meninski’de ‫’ج‬lidir.uc ‫ج‬ ْْ ‫( ُاو‬1) [Mol. genc. 24 . dinc. üç (Golaş). II-3790. tıkac. Parigi’de kelime çekime girdiğinde de imla ‫’ج‬lidir: ِ ُ‫ قورق‬.

çalı ‫ىل‬ ِْ ‫ چا‬. sıçrayış ‫چراَِْي ِْى‬ ْْ ‫ص‬ ِْ / ‫ش‬ ْْ ِ‫ ِس ْجراَي‬. Bazı alınma kelimeler hem ‫ ج‬hem de ‫ چ‬ile yazılır: kireçF ‫ج‬ ْْ ‫ كَِر‬. açılmış ‫ش‬ ْْ ‫آچلْ ِم‬ ِْ ِ‫ ْب‬. I-1676].. çekmek ‫ك‬ ْْ ‫ْم‬ ْْ ‫ْم‬ ْ َ‫ ْچا‬/ْ ‫ى‬ َ ‫ ْ َجك‬/ْ ‫ك‬ َ ‫[ َچك‬Mol.aķça َ‫چو‬ ْ ْ‫ اَْق‬. keçi ‫ َكچ ِْى‬. çevri ‫ى‬ ِْ ‫ َچْوْر‬. çay ‫ى‬ ْْ َ‫ چا‬. I-1676].. /ç-/ ünsüzünün ‫ ج‬ile de yazılması ETT’den gelen bir imla özelliğidir ama telaffuz /ç/’lidir. Parigi. bıç.‫چ‬ ْْ ‫ پاَ ُپو‬.. içinde َ‫ده‬ ْ ْ‫ ايِ ِچن‬/ içerde َ‫ده‬ ْ ‫ ايِ َچ ْر‬. çöp. çez. çismek “çiselemek” ‫ك‬ ْْ ‫ ِچ ْس َم‬. Fransızca yazılan eserlerde tch. içi ‫ ايِچ ِْى‬. uçurum ‫ ُاو ُچُرْْم‬. Men. Men. çöz-.4.(Golaş). borc şeklinin yanında borç . Men. g ve tsch /ç/ ünsüzünü ifade eder (Kartallıoğlu 2010b: 97)./ biç-.. Çeviriyazılı metinlerde /ç/ ünsüzü harf birleşkeleri ile karşılanmıştır.. ĥāvūcF ‫ج‬ ْْ ‫ حاَُو‬. I-1571]. çiçek ‫ك‬ ْْ ‫ ِچ َچ‬. Ġç seste: ‫ چ‬ile yazılır: ِ / açık ‫ آ ِْچ ْْق‬. suç. çay.(Golaş). Ön seste: ‫ چ‬ile yazılır: . paçarız ‫ پاَ َچ ِرْْز‬.aķçe ‫ آقْجو‬/ َ‫چو‬ ْ ْ‫ اَْق‬. uçķur ‫قوْْر‬ ُ ‫ ُاو ْچ‬. ETT’de ön..çıķarmaķ ‫مق‬ ْْ ‫ ِچقاَْر‬. ağac şeklinin yanında ağaç. çavdar ‫ َْچ ْْوداَْْر‬. İtalyanca yazılan eserlerde ci ve cci / ccj. İngilizce yazılan eserlerde ch ve tch.. çöp ‫چوِْْب َك ْزلَْْر‬ ُ ْ /ْ ‫جوْْب َك ْْز‬ ُ I-1672].(Golaş). ِ [Men. 232. sürçek ‫ك‬ ْْ ‫سوْر َچ‬ ُ . ağız bölgelerine ait kelimeleri barındıran bir metin olduğuna göre /c/’li telaffuz da mümkündür ve bu /c/’li telaffuzlar bir ağız bölgesine ait olabilir. Bu konu ile ilgili bir diğer düşünce de aç-.‫جوُرْْم‬ ُ ‫ ُاو‬. I-1631]. üç gibi kelimelerde ‫ ج‬ünsüzü kalıplaşmış imlayı gösterir. çevirmek ‫ك‬ [Mol. çürümeklik ِ ِ ْْ ‫جوُرَمكْل‬ ‫ك‬ ْْ ‫چوُْرَمكْل‬ ْْ ‫ ْ َچ ِوْرَم‬/ْ ‫ك‬ ْْ ‫َج ِوْرَم‬ ُ ْ /ْ ‫ك‬ ُ [Mol.‫چ‬ ْْ ‫ كَِر‬. Alınma kelimelerde ‫ ج‬ile yazılır: rencF ‫نج‬ ْْ ‫ َر‬. 231. çengį ‫ى‬ ِْ ‫ ْ َچنْك‬/‫ َجْنك ِْى‬. /ç/ ünsüzü Bu ünsüz..Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 44 Parigi’de genellikle ‫ چ‬iledir. çözmek ْ‫ك‬ ْْ ‫چوْزَم‬ ْ ‫جوْزَم‬ ُ ْ /ْ ‫ك‬ ُ [Mol. çibdilemek / çimdilemek ْْ ‫ ِْچْب ِدلَ َم‬/ ‫ك‬ ‫ك‬ ْْ ‫ ِِچْ ِدلَ َم‬. Alınma kelimelerde son sesteki ‫ ج‬harfi /ç/ ünsüzünü de karşılayabilir fakat çeviriyazılı metinlerde bu ünsüzün karşılığının /c/ olduğu görülür (Kartallıoğlu 2010b: 93-94). pābūçF ‫ج‬ ْْ ‫ پاَ ُپو‬. çevir. Men. çay (Golaş). 232. Parigi’de de bu imla devam etmektedir.. çek-. çevir-. çürü.. çürü-.(Golaş).2. Son seste: Argenti’de ac şeklinin yanında aç. ْ ‫چ‬ śıçanı ‫ن‬ ِْ ‫ص َچ‬ ِْ . I-1677]. Men. çek. 260. Parigi’de ‫ ج‬ile yazılan kelimeler Molino ve Meninski’de hep ç ile tespit edilmiştir. alçaķ ْ‫ آلْ َچ ْق‬/ ‫ق‬ ْْ َ‫ اَ ْْلا‬. Kelime başındaki /ç-/ ünsüzü ile ilgili olarak Parigi’de ikili yazılışlar görülür: çay ْ‫ى‬ ْْ َ‫[ جا‬Mol. Latince yazılanlarda ise cs. iç ve son seste ‫ ج‬veya ‫ چ‬ile yazılır (Özkan 2000: 94). ħarācA ‫ج‬ ْْ َ‫ َخْرا‬.. 1. 105. İç seste /ç/ ünsüzü iki şekilde yazılmıştır: . biçiş ْ‫ش‬ . zevcA ‫وج‬ ْْ ‫ َز‬.

piliç ‫چ‬ ْْ ِ‫[ ْپِلْي‬Men. biç-. .. Men.(Golaş). Men.(Golaş). kırbac (Golaş).. I-888]: Bu kelime Parigi’de hem yalın hâlde hem de çekimli hâllerde ‫ چ‬ile yazılmıştır. Parigi’de genellikle ‫ ج‬ile yazılırken üç örnekte ‫ چ‬ile yazılmıştır. Men. 20.güç ‫چ‬ ْْ ‫كو‬ ُْ (2) [Mol. II-4054]: Kelime Parigi’de iki örnekte ‫ چ‬ile kaydedilmiş. 250. .Dr. 85. . sagduc (Golaş). kırbaç. güc.śaġdıç ‫چ‬ ْْ ِ‫ص ْغدي‬ َ [Mol. 208.. seç-. I-55. . I-1629]: Bu kelime sadece Parigi’de ‫ چ‬ile yazılmıştır.. 581]: Bu kelime üç metinde de ‫ چ‬ile yazılmıştır.. . seç. agac / agaç (Golaş). 220. güç. I-713]: Bu kelime Parigi’de çoğunlukla ‫ چ‬ile yazılmıştır.. Men. Molino ve Meninski kelimeyi ‫ ج‬ile kaydetmişlerdir. ْ‫[ ساَ ْچ‬Mol.saç ... II-2508]: Kelime Parigi’de ve diğer metinlerde ‫ چ‬ile yazılmıştır. II-2919]: Bu kelime sadece Parigi’de ‫ چ‬ile. . yüzyıl Türkçesi ile ilgili verdiği bilgilere göre Türkçe kelimelerde /-ç/ ünsüzü.kırbaç ‫چ‬ ْْ َ‫[ قِْربا‬Mol. . Meninski’de iki şekil de vardır..bıç. Bu imla kelimenin dilde c’li şeklinin de bulunduğu anlamına gelir. iç. ac / aç. çeküc (Golaş). Yavuz Kartallıoğlu 45 şekilleri de yer almaktadır. iç (Golaş). Dilde iki şekil de vardır. diğer iki metinde ‫ ج‬ile gösterilmiştir. çekic..aç.śıçmaķ ‫[ صيِ ْچ َم ْْق‬Mol.aġaç ْ‫[ آ َغ ْچ‬Mol. 22. Men. Men. ..(Golaş). sıç-.çekiç ‫چ‬ ْْ ِ‫( َْچكْي‬5) [Mol. bıç.‫چ‬ ْْ ‫[ آ‬Mol. bir kere de ‫ ج‬ile yazılmıştır.‫چ‬ ْْ ِ‫[ ْب‬Mol.(Golaş). 85. 120. sagdıc. ... genç. aç. ./ biç...iç ‫چ‬ ْْ ِ‫[ اي‬Mol.. Argenti’nin 16. I-295]: Bu kelime Parigi’de sadece bir örnekte ‫ چ‬ile yazılmıştır. saç. I-55]: Kelime. agac / agaç. II-2558]: Üç metinde de ‫ چ‬ile yazılmıştır. 33. .. sıç. 225. Men. pilic / piliç..seçmek ‫ك‬ ْْ ‫[ َس ْچ َم‬Mol. II-2558]: Kelime üç metinde de ‫ چ‬ile kaydedilmiştir. /-c/ ünsüzüne göre daha çok kullanılmıştır (Merhan 2009). I-66]: Bu fiil Parigi’de çoğunlukla ‫ چ‬ile yazılmıştır.. Molino’da ise c’lidir. Men. Men. saç (Golaş).aç ‫چ‬ ْْ ‫( آ‬3) [Mol. 55./ biç.genç ْ‫ك‬ ْ ‫نچلَْن َم‬ ْ ‫( َك‬1) [Men. güc (Golaş). II-4034]. Men. 112. Meninski çekiclemek örneğinde de kelimeyi ‫ ج‬ile gösterir. Men. Men. ‫ چ‬ile yazılır: . .. .. II-3662]: Bu kelime Parigi’de iki kere ‫ چ‬ile. aç-. ac (Golaş).. 89.

.üç ْ‫( ُاو ْج‬1) / ‫چ‬ ْْ ‫( ُاو‬çok) [Mol... Molino ve Meninski’deki şekillerle karşılaştırarak Türkçe kelimelerin sonundaki -c / -ç ünsüzleriyle ilgili şöyle bir tablo çıkarmak mümkündür:27 27 kelime -c çekim -ç ac ْ‫آج‬ ْ (16) ِْ ‫آج‬ ‫لى‬ ْ . 153.. 33. suç. ْ (çok) / ‫چ‬ . Men.suçsız ‫صو ْچ ِس ْْز‬ ُ (çok) /‫سو ْجس ْْز‬ ُ (9) [Mol.. tıkac. 85. I-295]. Men. ac / aç. Men. biç-. Men. I-55].ķırbaç ‫ج‬ ْْ َ‫ قِْربا‬/ (2) / ‫چ‬ ْْ َ‫( قِْربْا‬1) [Mol. I-67. korkunc.. uc kelimelerinin imlası ‫’ج‬lidir. uc kelimeleri ‫ ج‬ile yazılmıştır. . I-66]. sorguc / sorguç.aç ْ‫آج‬ ْْ ‫( آ‬3) [Mol.. üç..(Golaş). . I-490]. . ِ . agac / agaç (Golaş). 112. kıskanc. 255.. kıskanc.. II-2699. Men. 3001]./ bıçak ‫چ‬ ْْ ِ‫ ْب‬/ ‫( ِْبَ ْْق‬az) [Mol./ biç. Men. ْ (4) / ‫چ‬ . korkunc. 89. Yukarıda son seste ‫ ج‬ile yazıldığı belirtilen kelimelerde ikili yazılışlar görülür: . örgüc.ْ‫آج‬ ْْ ‫( آ‬çok) [Mol. uç-. 153... üç (Golaş). bıç.(Golaş). I-490]: Bu kelime üç metinde de ‫ چ‬ile yazılmıştır. . 225. . Men. aç-. aç.. suç (Golaş). I-713]... Carbognano Arap harfleri ile ‫اورچ‬ ْ şeklinde yazdığı kelimeyi Latin harfleri ile oruğ “oruc” şeklinde vermiştir (Carbognano 1794: 552). kırbaç.aç. suç (Golaş). sıgırtmac.süzgüç ْ‫ك ْچ‬ ُْ‫سوْز‬ ْْ ‫كو‬ ُ ْ/ْ‫چ‬ ُ ‫سوْز‬ ُ : Kelime Parigi’de ‫ چ‬ile yazılmıştır. kırbac (Golaş). 492]: Kelime üç metinde de ‫’چ‬lidir.. 222. 3001]: Bu kelime Parigi’de pek çok örnekte ‫’چ‬lidir. sagdıc./ biç.suç ‫چ‬ ْْ ‫سو‬ ْْ ‫صو‬ ُ /‫چ‬ ُ [Mol. II-3662]. agac / agaç. Fakat bu şekillerin Molino ve Meninski..uçmak ‫[ ُاو ِْچَ ْْق‬Mol. Men. 250..aġaç ْ‫( آ َغ ْچ‬1) / ‫ج‬ ْْ ‫( اَ َغ‬çok) [Mol. ac (Golaş). hatta Viguier ve Carbognano tarafından kaydedilmeleri İstanbul Türkçesinde -c’li şekillerin de bulunduğunu gösterir.śorġuç ‫چ‬ ْْ ‫غو‬ ُ ‫صوْر‬ ُ [Men.güç ْ‫وج‬ ْْ ‫كو‬ ْ ‫( ُك‬çok) / ‫چ‬ ُْ (2) [Mol.. üç. güc. suç. 2704]: Meninski’de iki şekilde yazılan kelime Parigi’de ‫ چ‬ile yazılmıştır. 222.üç ‫چ‬ ْْ ‫[ ُاو‬Mol. güc (Golaş).(Golaş).Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 46 . . ‫آجلِ ْْق‬ ْ ْ‫( آ ْچ‬3) çekim Molino Meninski değerlendirme ac ac / aç AC / AÇ Carboganano’da bu konuyla ilgili dikkat çekici bir örnek vardır. Men.. Men. Bu kelimelerin dışında Parigi ve diğer iki çeviriyazılı metinde de aynı kelimenin hem -c hem de -ç’li şekli vardır. II-4054]. 208. Parigi’de bulamac. Daha önce de değinildiği gibi sonda ‫’ج‬li şekil Parigi’de belli bir ağız bölgesini temsil edebilir veya imlanın kalıplaşmasına bağlanabilir. II-2595. sığırtmac.. üç (Golaş). Men. . Molino ve Meninski’de bulamac. tıkac. Parigi’deki çekimli şekilleri. uç.bıç. II-2699. güç. . .

ْْ ‫نجلَنْ ِم‬ ‫ش‬ ْ ‫َك‬ genc ْ‫نج‬ ْ ‫َك‬ gic ْ‫( گيِ ْج‬5) güc ْ‫وج‬ ْ ‫ُك‬ ْ‫كو ْچ‬ ُْ (2) güc güc / güç GÜC iç iç İÇ ķırbac ْ‫( قِْرباَ ْج‬1) ْ‫ايِ ْچ‬ ْْ َ‫( قِْربا‬1) ‫چ‬ kırbac kırbaç KIRBAC / KIRBAÇ ķısķanc ِ ْ‫نج‬ ْ ‫( ق ْس َق‬2) ْ‫ك‬ ْ ِ‫كيِ ْجل‬ (çok) iç ķorķunc kıskanc ِ ِ ُ‫ قورق‬. ْ‫نج‬ ْ ُْ ْ ُ‫( ُقوْرق‬3) َ‫نجلغ ْلو‬ ِ ‫نجل ْْق‬ ْ ُ‫ُقوْرق‬ piliç örgüc ْ‫( ُاوْرُك ْج‬2) ْ‫ك‬ ْ ‫نچلَْن َم‬ ْ ‫َك‬ korkunc ْ‫( ْپِلْيِ ْچ‬1) pilic / piliç ْ‫ُاوْرُك ْج‬ ْ‫ساَ ْچ‬ saç KISKANC KORKUNC PİLİÇ örgüç ÖRGÜC saç saç SAÇ sagduc sagdıc SAGDIÇ (çok) śaġdıç ْ‫ص ْغديِ ْچ‬ َ seçmek ْ‫ك‬ ْ ‫َس ْچ َم‬ seç- seç- SEÇ- śıçmaķ ْ‫صيِ ْچ َم ْق‬ sıç- sıç- SIÇ- sığırtmac SIĞIRTMAÇ śıġırtmac ْ‫ِصغِرْْتاَ ْج‬ ./ biç- biç- BIÇ- ْ‫ُبور ْج‬ borc borc BORC ْ‫( بُالََم ْج‬5) - bulamac BULAMAC çeküc çekic ÇEKİÇ genc genc / genç GENC / GENÇ gec giç / geç GİC aġac ْ‫( اَ َغ ْج‬35) bıc- ْ‫( ِْبَ ْق‬2) borc 47 (çok) ْ‫ آغاَ ْجلَُرْك‬.Dr. ‫آغاَ ْجْلِ ْْق‬ (çok) (çok) bulamac ْ‫َْچكْيِ ْچ‬ çekiç (5) ْ‫نج ِج َك ْز‬ ْ ‫ َك‬. Yavuz Kartallıoğlu ac- ْ‫آَجَْز‬ ْ (4) ْ‫آ ْچ‬ aç- aç- AÇ- ْ‫( آ َغ ْچ‬1) agac / agaç agac / agaç AGAC ْ‫ْبِ ْچ‬ bıç.

Men.. dam ‫ داَْْم‬. Men... Men. .Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 48 (1) ْ‫غو ْچ‬ ُ ‫صوْر‬ ُ śorġuç suc ْ‫سو ْج‬ ُ (9) ْ‫سو ْج ِس ْز‬ ُ ْ‫ س ُو ْچ‬/ ْْ ‫صو‬ ‫چ‬ ُ suç sorguc / sorguç SORGUÇ suç SUÇ / SUC (çok) süzgüç ْ/ْ‫چ‬ ْْ ‫كو‬ ُ ‫سوْز‬ ُ ‫سوْزُْك ْْچ‬ ُ ŧıķac ْ‫( ِط َق ْج‬2) uc ْ‫( ُاو ْج‬1) uçmak ْ‫ُاو ِْچَ ْق‬ üc ْ‫( ُاو ْج‬1) SÜZGÜÇ ْ‫ُاو ْچ‬ tıkac TIKAC uc uc UC uç- uç- UÇ- üç üç ÜÇ (çok) 1. II-2028]. dat / tat. düketmek. II30 2126]. duzak. II-2166]. ET’deki ön ses durumundaki art ve ön ünlülü /t/’lerin bir kısmı /d/’ye dönüşmüştür: datlu.5.. dürlü / türlü. duzaķ ‫ق‬ ْْ ‫دوَز‬ ُ [Men. II-1994. depe / tepe. dürlü. II-2183].. Men. Men. II-2061]. /d/ ünsüzü ETT’de.. Ön seste ikili yazılışlar da görülür: 28 Stachowski’nin dizininde der şekli yoktur.. titremek. dükenmek / tükenmek.dalcıġaz ‫ داَ ْْلِغَْْز‬. tükenmiş. II-2040]. titremek. ditremek ‫ك‬ ْْ ‫[ ِدتْ َرَم‬Mol. 3069]. dükeli.. Stachowski’nin dizininde dilki şekli yoktur. derlemiş ‫ش‬ ْْ ‫ َد ْرلَ ِم‬. Parigi’de ETT’deki ön ses d’leri büyük oranda devam etmektedir. II-2109. dürli.. Ön seste: Pek çok kelime ‫ د‬ile yazılır: .2. Bu ünsüz. dilkülenmeklik ‫ك‬ ْْ ِ‫كولَ َمكْل‬ ُ ْ‫[ دل‬Mol. dükenmek ‫دوَكْن َمك‬ ُْ [Mol. tilki.. tepe.. derleyici ‫[ ) َد ْرلَْيج ِْى‬Mol. dütün (Özkan 2000: 95). II-2027].. Men. dat. 29 . delicek ‫ك‬ ْْ ‫ىلْ َج‬ ِْ ‫ َد‬.depe َ‫[ َد ْپو‬Mol. bu kelimeyi hem tı hem de dal ile yazar ama duzak şeklinde okur. dilki / tilki / tilkü. tüketmek. dürlü ‫لو‬ ُْ ‫[ ُد ْر‬Mol.. dükeli ِْ‫دوكِلى‬ ُ [Men.. ter. doydı. çeviriyazılı metinlerde d harfi ile gösterilmiştir (Kartallıoğlu 2010b: 99). der ‫( َد ْْر‬derlemek ‫ك‬ ْْ ‫ َد ْرلَ َم‬. Türkiye Türkçesinde /t/ ile başlayan bazı kelimeler ‫ د‬ile yazılmaktadır: . dükel. 30 Meninski. 2181]. Men. datsız ‫[ داَتْ ِس ْْز‬Mol. dilkü. 28 29 ِ der / ter.

164. Men. ‫ ط‬ile yazılır: duŧaķ ‫دوطَ ْْق‬ ْ َ‫ ا‬. Gümüşkılıç... destįF ‫ت‬ ِْ ‫[ َد ْس‬Men. II-2082]. . ُ . . 31 Stachowski’nin dizininde bu kelime yoktur. oŧun ‫ اُوطُ ْْن‬. sögüt / sögüd. ķanad / ķanat.. ŧatsız ‫ طاَتْ ِس ْْز‬. II-2078]. ‫ ت‬ile yazılır: ŧatlu ‫لو‬ ُْ ْ‫ طاَت‬.sögüd ‫سوُك ْد‬ ُ (3) [Men.ķurd ْ‫قو ْرد‬ ُ (4) [Mol. 34 Stachowski’nin dizininde kelimenin tezgāh şekli verilmiştir ama bu şekil Meninski’de yoktur. oŧa َ‫طو‬ ْ ‫ ُاو‬. diftik / tiftik.ŧatlu ‫لو‬ ُْ ْ‫ طاَت‬/ datsız ‫ داَتْ ِس ْْز‬.Dr. Bunların içinde çekimli şekiller de vardır: ‫لو‬ ُْ ‫ْقَناَ ْد‬/ْ‫ قَناَ ْدىل‬. kurt. ‫ك‬ ُ .geçid ‫چ ْد‬ ِْ ‫( َْك‬6) [Mol. terzi.. II-3880]: Bu kelime Parigi’de altı örnekte ‫ د‬ile kaydedilmiştir. adaķ ‫ق‬ ْْ ‫آد‬ َ . II-3765]: Bu kelime Meninski’de ‫’د‬lidir. kanat (Golaş). dellālA ْْ‫[ َدالَل‬Men. geçid / geçit.. II-2117].‫ك‬ ُ . Parigi’de üç örnekte ‫ د‬ile kaydedilmiş olup bunların ikisi çekimli şekillerdir: ‫سوُك ْد َد ْن‬ ْْ ِ‫سوُك ْدل‬ ُ .. destį.ķanad ْ‫( قَناَ ْد‬6) [Mol. I-137]: Kelime Parigi’de ‫ د‬ile 35 yazılmıştır. aŧa َ‫طو‬ Son seste: ‫ د‬ile yazılır: . ŧuzaķ ‫ق‬ ْْ َ‫طوزا‬ ْْ ‫دوَز‬ ُ .süd ‫سوْْد‬ ُ (23) [Mol.. Banguoğlu’na dayanarak /r/ ünsüzünün de tonlulaşmada etkili olduğunu söyler (Gümüşkılıç 2005: 334).dārçįnF ‫چي‬ ْْ ِ ‫ داَْر‬.. dezgāh. َ ‫ْ َد‬/ْ‫ده‬ b. destgāh vulg. Men. . 33 Stachowski’nin dizininde derzį şekli yoktur. fakat kanatlü örneğinde t’lidir. tellāl. Parigi’de altı kelimede ‫ د‬görülür. derzį33 vulg.. süt.. ُ / duzaķ ‫ق‬ Bazı alınma kelimeler aslına uygun yazılır: . Men. ama kendisinden sonra ek aldığı zaman ‫ د‬ile yazılmıştır. 34 destere.. geçid. II-2097]. 35 Kelime Viguier ve Carbognano’da ard şeklindedir.. dellāl32 vulg. Molino ve Meninski’de ise d’lidir. destereF ‫[ َد ْس ََتَْه‬Men. tabāķ31 / debbāg. ķurd / ķurt. kurd. II-3788]: Kelime Parigi’de dört örnekte ‫ د‬ile yazılmıştır. ‫ د‬ile yazılır: dede ْ‫ده‬ َْ ْ‫ده‬ َْ . Men. Gümüşklılıç.ard ْ‫( اَ ْرد‬2) [Mol.. Ġç Seste a. Yavuz Kartallıoğlu 49 . . II-2077]. yüzyılda imlanın da etkisinde kalarak sonundaki ünsüzün tonlulaşarak d ile yazılıp söylendiğini belirtir. ard.. Kelimenin d’li şekilleri Molino ve Meninski’de de vardır. derzįF ‫ى‬ ِْ ‫[ َد ْرز‬Men. diftikF ‫ك‬ ْْ ِ‫[ ِدفْت‬Men. kelimenin 18. Stachowski’nin dizininde dellāl şekli yoktur. II-3083]. Men. 32 . II-2570]: Parigi’de kelime pek çok örnekte ‫ د‬ile yazılmıştır. çekimli şekillerde de ‫’د‬li imla görülür: ‫ىل‬ ِْ ‫سو ْد‬ ْْ ِ‫سو ْدل‬ ُ . ard (Golaş). II-2055]. II-2713]: Bu kelime Meninski’de yalın hâlde ‫’ت‬lidir. debbāġA ‫غ‬ ْ َّ‫[ َدبا‬Men.. . süd. c. 220.. ‫ى‬ ِْ ‫ قَناَ ْدلَر‬.. destigāhF ‫دستِكاَه‬ ْ [Men.

‫ ط‬ile yazılır: ŧaban ‫ طَباَ ْن‬. I-521]. Dietereci ve Bianchi te / tı farkını eserlerinde t ve th harfleri ile belirtmişler. kanad / kanat. 40 Bu kelime. Üç metin. I-107].. ŧur-. Alınma kelimelerde ‫ د‬ile yazılır: . takla َ‫لو‬ ْ ‫ تَ ْق‬. cehd / ceht36. mesçid. iç seste kaldığı örneklerde imla yine ‫’ت‬lidir. Parigi’de aynı kelime. Bir Klasik Osmanlı Türkçesi eseri olan Mehekkü’l-İlim Ve’l-Ulema’da da Parigi’deki yazılışlara benzer yazılışlar söz konusudur: ŧog-. /-c/ ünsüzleri gibi /-d/ ünsüzünün de bulunabileceğini göstermektedir. demetlemek gibi son sesin. oda. ŧokun-. 37 . I-493]. kurd / kurt.. talġa َ‫غو‬ ْ ْ‫ تاَل‬. ŧalġalanmaķ ‫غوَ ْلَنْ َم ْْق‬ ْ َ‫طَل‬ 36 Stachowski’nin dizininde bu kelime yoktur.. . ŧaġ ْ‫[ طاَغ‬Men. I-1640]. Parigi’nin son seste ‫ د‬ile yazdığı kelimelerden ard. ŧaş ‫ش‬ ْْ َ‫ طا‬. /t/ ünsüzü ETT’de art ünlü bulunduran kelimelerden bazıları ön seste ‫ ط‬bazıları da ‫ ت‬ile yazılmıştır (Gülsevin-Boz 2004: 87). cild. demet. . demet. odun . 3062. Men. kurd kelimelerinin Molino ve Meninski’de de ‫ د‬ile yazılmış şekilleri vardır.. ŧavşan ‫ طَ ْو َش ْْن‬.tad ‫( طاَْْد‬1) [Mol. 1. II-3335]. ada. Çeviriyazılı metinlerde /t/ ünsüzü t harfi ile gösterilmiştir.6. ‘inād ‫ِعناَْْد‬ [Mol. TT’de /d/ ünsüzünü taşıyan bu kelimeler Parigi’de ‫ ط‬ile yazılmaktadır37: 38 . ŧaşra ‫ طَ ْش َْره‬.aŧa َ‫طو‬ ْ َ‫[ ا‬Men. ŧola-ŧoy.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 50 .2.. I-416]. oŧa َ‫طو‬ ْ ‫[ ُاو‬Men.(Özkan 2009: 114-115). inād.mescidA ‫[ َم ْس ِج ْد‬Men.Hem ‫ ط‬ile hem de ‫ ت‬ile yazılır: ŧavuķ ‫ق‬ ْْ ‫ طاَُو‬/ ‫ق‬ ْْ ‫ تاَُو‬. cildA ‫[ ِجل ْد‬Men. ETT’de art ünlülü kelimelerin ön seslerinde bulunan ve daha /d/’ye dönmemiş olan /t/’ler kurallı olarak ‫ ط‬ile yazılmaktadır (Özkan 2000: 95). 3063]: Kelime Parigi’de bir örnekte ‫ د‬ile yazılmıştır. daġarcık40. Demetcik..‫ ت‬ile yazılır: tarlay ‫ تَ ْارالَى‬. ŧogur-. fakat tı harfinin te harfinden farklı bir sesi karşılayıp karşılamadığına dair bilgi vermemişlerdir (Kartallıoğlu 2010b: 130). tat (Golaş). ŧogrı. Meninski’de hem tı hem de dal ile yazılmış ama Latin harfleri ile odun şeklinde gösterilmiştir. Parigi’de art ünlülü kelimeler ön seste daha çok ‫ ط‬ile yazılırken ‫ ت‬ile yazılan kelimeler de görülmektedir... II-3110]. tavan ‫ تَواَ ْن‬. 38 Bu kelime.. imdād. yüzyıl Türkçesinde sonda /-b/. daġ39. imdādA ْ‫ َج ّالَ ْد‬. Meninski’de tı ile yazılmış ama Latin harfleri ile dagarcık şeklinde gösterilmiştir. 39 Bu kelime. Bunların içinde geçid / geçit. ‫[ اِ ْمداَْْد‬Men. II-1994. III-4643]. ŧaķmaķ ‫ طَ ْق َم ْْق‬. söğüd / söğüt. ek aldığında da ‫ د‬ile yazılmıştır: ‫ك‬ ْْ ‫ َد َم ْد ِج‬. Men. II2137]: Bu kelime Meninski’de hem ‫ د‬hem de ‫ ت‬ile yazılmıştır. dat / tat. I-107]. süd / süt gibi ikili şekiller özellikle Meninski tarafından kaydedilmiştir. inād. ināt. I-1692]. cellādA cehdA ‫[ َجه ْد‬Men. Men. tasa ‫ تاَ َسو‬. Meninski’de hem tı hem de dal ile yazılmış fakat Latin harfleri ile dag şeklinde yazılmıştır. oŧun ‫[ اُوطُ ْْن‬Men. demedR ‫( َد َم ْد‬5) [Mol. ŧaġarcıķ ‫[ طَغَْرِج ْْق‬Men.. . 17. geçid. 200.

II-3115]. ŧamġa َ‫[ طَ ْمغْا‬Men. ŧardaġan ‫ طَ َردغاَ ْن‬/ ŧaġınıķlıķ ‫ طاَغن ْقل ْْق‬. ŧon ‫طو ْن‬ ُ [Men. 3140]. ŧoġmaķ ‫[ طُ ْغ َْم ْْق‬Men. ŧana َ‫طَ ْنو‬ [Men. 3063]: Kelime... tat (Golaş). 44 Parigi’den yaklaşık 350 yıl sonra yazılan Deny’de. dalaķ42. ŧopŧolı ‫ىل‬ ِْ ‫طو‬ ْْ ‫طو‬ ُ ْ‫ب‬ ُ .. dizman. Bu kelime. damġa. II-1394. II-3117]. II-2009.. Men. Men.. ŧoymaz ‫طوَْياَْْز‬ ُ . ögüt.. ŧayaķ ْ‫[ طَيَ ْق‬Men. II-1994. 41 Bu kelime. . Son seste: ‫ ت‬ile yazılır: . II-2001. ŧalmaķ ْ‫[ طَْل َم ْق‬Men. II-2178. dört. . II2177]. II-2008. sögüt / sögüd.. ŧardaġan ‫ردغاَ ْن‬ َ َ‫[ ط‬Men. davar. dalġalanmak41.. ŧoķumaķ ‫طوقُ َم ْْق‬ ُ [Men. II2073]. II-2190. ŧoġmaķ ‫ طُغْ َم ْْق‬/ doġma َ‫مو‬ ْ ‫دو ْغ‬ ْْ َ‫دوال‬ َْ ُ َْ ُ ُ . ŧolmaķ ‫طولْ َم ْْق‬ ُ . doķumaķ. II-2048]. Men. Meninski’de bu kelimeler hem ‫ د‬ile hem de ‫ ط‬ile yazılmış ama Meninski bunları Latin harfleri ile d’li göstermiştir.. ŧoġramaķ ‫طو ْغَرَم ْْق‬ ُ [Men. Men. ŧul ْْ‫طول‬ ُ . ögüt. 3127].ögüt ْ‫ت‬ ْ ‫( ُاوُْك‬8) [Mol. . ŧalaķ ‫[ طَلَ ْْق‬Men. dat / tat. II-2198. dört. 42 . aynı kelimenin hem d’li hem de tı’lı yazılışı bulunmaktadır. ŧaġınıķlıķ ‫ طاَ ِغنِ ْقلِ ْْق‬. damla. ŧuman ‫[ طُماَ ْن‬Men. 3078]. ŧarılmaķ ‫[ طُا ِرلْ َم ْْق‬Men. ŧurmaķ ‫طوْرَم ْْق‬ ُ .. damar43. 3154]. . II-2009. ŧoķsan ‫[ طُ ْقساَ ْن‬Men. Yavuz Kartallıoğlu 51 [Men.. 3078]. dal-. ŧolama َْ‫طوالَمو‬ ُ . 3157]. II-2011.. ŧayanmaķ ‫ طَيَ نْ َم ْْق‬. ŧolaşmaķ / dolaşmaķ ‫ْدوالَ ْْش ْق‬/ْ‫طوالَ ْْش ْق‬. II-3125]. ŧoŋuz ‫طوُگ ْْز‬ ُ [Men.. darılmaķ. batma َ‫ باَطْمْا‬/ َ‫ باَْْت‬. ŧar ‫ طاَْْر‬. 200. ُ / ŧolama َ‫مو‬ ُ . Meninski’de tı ile yazılmış lakin Latin harfleri ile damar şeklinde gösterilmiştir. duymaķ. ŧızman “dev” ‫[ ِط ْزماَ ْن‬Men. dam. ŧolayı / dolay ‫ى‬ ُ ْ /ْ ‫ي‬ ُ ِ ِِ odun ‫ود ْن‬ ْْ ِ‫دو ُقوْْن‬ ُ ُ‫ ا‬/ oŧun ‫ اُوطُ ْْن‬. dana. geçid / geçit. ŧaġıtmaķ ‫[ طاَ ِغنِ ْْق‬Men.. II-2191].. ŧamla َ‫[ طَ ْم ْلو‬Men. ETT’de az sayıda görülen kelime başındaki ‫’د‬lı yazılış Meninski’de genelleşmiştir. II-2177. 3121]. II-2177]. doķunmış ‫ش‬ ُ / ŧoķumaķ ‫طوقُ َم ْْق‬ ُ . Sadece duman / ŧuman kelimesinin iki şekli vardır. bu karışıklık söyleyişte her d olanı dal ile yazarak giderilebilir (Elöve 1941: 101). Meninski’de tı ile yazılmış ancak Latin harfleri ile dalgalanmak şeklinde kaydedilmiştir. I-346].. 43 Bu kelime. doķsan.. dumanlu ‫لو‬ İnce ünlülü kelimeler ‫ ت‬ile yazılır ama “‫طورلو‬ ُ ” türlü kelimesi ‫ ط‬ile yazılmıştır. 3148].sögüt ْ‫ت‬ ْ ‫سوُك‬ ُ (2) [Men. II-2017. dolamaķ ‫دوالََم ْْق‬ ْ َ‫طوال‬ ُْ ْ‫ ُدماَن‬/ ŧuman ‫ طُماَ ْن‬. duman / ŧuman. dayaķ. ŧavarlar ‫[ طَواَْرلَْْر‬Men. ŧudaġ ْ‫طوَدغ‬ ُ [Men. 3062. dudaķ.. 3159]. ŧamar ‫[ طَ َم ْْر‬Men. 3064]. ِْ َ‫ طوال‬.Dr. Parigi’de ‫’د‬lı şekiller de 44 imlaya yansımaya başlamıştır : . 3146]. 3077]. II-2012.dört ‫رت‬ ْْ ‫دو‬ ُ [Mol. Ona göre. daġıtmaķ. geçid. II-2177]. II-2713]. II-3880]. doġramaķ....geçit ْ‫ت‬ ْ ‫( َك ِچ‬1) [Mol. Meninski’de tı ile yazılmış ama Latin harfleri ile dalak şeklinde gösterilmiştir.ŧat ‫ت‬ ْْ َ‫( طا‬çok) [Mol.dışarıdadur / ŧaşradadur / dışarı / ŧaşra ‫ده ْ ُد ْْر‬ َْ ‫ ِد َش ْر‬/ ‫ى‬ ِْ ‫ ِدشاَر‬/ْ‫دهْ ُد ْْر‬ َْ ْ‫ طَ ْش َْره‬/ ‫ طَ ْش َْره‬. dardaġan. 3070].. ŧamaķ ‫ طَ َم ْْق‬. doŋuz. ŧuymaķ ‫طوَْيَ ْْق‬ ُ [Men. ŧoġrı ‫ى‬ ِْ ‫طو ْغر‬ ُ [Men.. 3131]. doġru. darılmaķ. II-200]. II-2001.. ŧam ‫[ طاَْْم‬Men. II-2153. don. II-2157.. 3077].

Alınma kelimelerden demet kelimesi iki yerde ‫ ت‬ile yazılmıştır: demeti ْ‫ت‬ demet.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 52 Parigi’de pek çok örnekte ‫ ت‬ile yazılmıştır. ْْ ِ‫سو ْدل‬ ‫ك‬ ُ ْ‫ت‬ ْ َ‫طا‬ (çok) . Parigi’nin bu kayıtlarını Molino ve Meninski de doğrulamaktadır.geçit ‫چ ْد‬ ِْ ‫ َْك‬/ ‫ت‬ ْْ ‫ َك ِچ‬. ِ ‫( َد َم‬2) [Mol. Molino ve Meninski’deki şekilleri göz önüne alınca -d / -t ünsüzleriyle ilgili şöyle bir tablo çıkarmak mümkündür: kelime -d çekim ard ْ‫( اَ ْرد‬2) demed ْ‫( َد َمد‬5) ِ َ‫اَْرد ْنو‬ ْْ ‫َد َْم ْد ِج‬ ‫ك‬ dört geçid ْ‫چد‬ ِْ ‫َْك‬ (6) ķurd ْ‫( ُقو ْرد‬4) ķanad ْ‫( قَناَ ْد‬6) ْ‫سوُكد‬ ُ ْ‫سو ْد‬ ُ (23) tad ْ‫( طاَ ْد‬1) Molino Meninski değerlendirme ARD ْ‫( َد َم ِت‬2) demet demet DEMED / DEMET ْ‫رت‬ ْ ‫دو‬ ُ dört dört DÖRT ْ‫ت‬ ْ ‫َك ِچ‬ geçid geçid / geçit GEÇİD kurd / kurt kurd / kurt KURD kanat kanad / kanat KANAD ْ‫ت‬ ْ ‫( ُاوُك‬8) ögüt ögüt ÖGÜT ْ‫ت‬ ْ ‫سوُك‬ ُ - sögüd / sögüt SÖGÜD / SÖGÜT süt süd SÜD tat tat TAT ْ/ْ‫قَناَ ْدىل‬ ُْ ‫ قَناَ ْد‬. öğüt kelimesini ise sekiz kere öğüt şeklinde yazmıştır. Men.ögüt ْ‫كو ْد‬ ْْ ‫ ُاوُك‬. iki örnekte ‫ ت‬ile ‫ت‬ ِْ ‫َد َم‬ şeklinde gösterilmiştir.. . Parigi’de yalın hâlde hep ‫ د‬ile. ‫لو‬ ِْ ‫قَناَ ْدلَر‬ ‫ى‬ (3) süd çekim (1) ögüt sögüd -t (2) ْ‫سو ْد ِىل‬ ُ .. Parigi’deki ‫’د‬lı ve ‫’ت‬li yazılışları. demet. çekimli şekilleri. ُ ‫ْ ُاو‬/ْ‫ت‬ . Parigi. Aşağıdaki kelimeler hem ‫ د‬hem de ‫ ت‬ile yazılır: .sögüt ْ‫ت‬ ْ ‫سوُك‬ ُ / ‫سوُك ْد‬ ُ . geçit kelimesini altı kere geçid. II-2137]: Kelime.

‫ گ‬harfi iç ve son seste /g/ ünsüzünü gösterir. gemirmek ‫ك‬ ُ . Bazen aynı kelimede ikili şekiller görülür: .görmek ‫ك‬ ْْ ‫كوْرَم‬ ْْ ‫گوْرَم‬ ْْ ‫كو ْدلَنْ ِم‬ ْْ ِ‫ َْگ ْگ َْرهْل‬/ ‫ك‬ ْْ ِ‫ َككَْرْْهْل‬. gem ‫ْ َگ ْْم‬/ْ‫ گيَ ْْم‬. göl ْْ‫گول‬ ُ . segirdim ‫ َس ِگ ْرِدم‬. göŋül ‫گُْوگُْ ْْل‬. gebe َ‫ َك ْبو‬/ َ‫ َگ ْبو‬. /g/ ünsüzü ETT metinlerinde tonsuz /k/ ünsüzü ile tonlu /g/ ünsüzü arasında bir işaret ayrımı yoktur. geŋiş ‫ش‬ ْْ ‫ َگ ِگ‬.‫ گ‬ile yazılır: degenek ‫ك‬ ْْ َ‫ َد َگن‬. gui ve gh.‫ ك‬ile yazılır: degin ‫كي‬ ْْ ِ ‫ َد‬. ögüt ْ‫گو ْد‬ ُ ‫ْ ُاو‬/ْ‫ش‬ ُ ‫ ُاو‬. degenek ‫ َد َكنَك‬/ ‫ك‬ ْْ َ‫ َد َگن‬.‫ ك‬ile yazılır: gebe َ‫بو‬ ْ ‫ َك‬. gice َ‫جو‬ ْ ِ‫ كي‬. İkili yazılışlar görülür: . gh ve gi. degirmi ‫مى‬ ِْ ‫ َدكِْر‬. gene َ‫ْ َگ ْنو‬/َْ‫ َك ْنو‬. İtalyanca yazılanlarda ghi. bazı konumlarda ise /y/ ünsüzünü karşılamıştır. digrencik ْ‫ك‬ ْ ‫ ِدگَْرَِْن‬. gügercin ‫كوَك ْرِج ْْن‬ ْْ ِ ‫گوَگ ْر‬ َ ُ ْ /ْ‫جي‬ ُ . üge َ‫گو‬ ْ ‫ ُاو‬. igne ‫ ْا ْگنَْْو‬/ َ‫ْنو‬ ِ ِ ُْ‫ جگ‬/ ‫ قَ َْرهْج َك ْْر‬. gebe ْْ ‫ َگ ِم ْرَم‬. /g/ ve /ŋ/. geçmiş ‫ش‬ ْْ ‫ َْگ ْچ ِم‬. Ön seste: ‫ ك‬ve ‫ گ‬harfleri /g/ ünsüzünü karşılar. Çeviriyazılı metinlerde /g/ ünsüzü. egdürici ‫ْاَ ْك ُد ِرج ِْى‬/ْ‫ْدو ِرِي ِْى‬ ُ ‫اَگ‬. . gemi ُ ْ /ْ ‫ك‬ ُ . igne ‫ ْا ْگِنَْْو‬. geçit ‫چ ْد‬ ِْ ‫ َْك‬. gevmek ‫ك‬ ْْ ‫ َْگ ْوَم‬.Dr. degişdürmek ْْ ‫ َدكِ ْش ُد ْرَم‬. Osmanlı imlasında da ‫ ك‬harfi /k/.ْ‫ك‬ ْْ ‫دوْك َم‬ ْ ‫ْم‬ َ ‫دوگ‬ ُ ْ/ْ‫ك‬ ُ . ķaraciger ْ‫قَ ْره‬ eger ‫ اَ َك ْْر‬/ ‫ ْاَ َگ ْْر‬. Ancak bu durum eserden esere ve yazardan yazara değişmektedir (Özkan 2000: 95). girü ‫كِيُْو‬ götüri ‫ى‬ ِْ ‫كوتُر‬ ُ . ‫ك‬ . Ön seste bu iki harfin kullanımı keyfîdir.dög. . göŋül ‫كوگُْ ْْل‬ ُْ / ‫ ُكوُك ْْل‬. ِ ْ ‫ ايِك‬. Parigi. degirmi ِْ‫ َدگِْرمى‬. ķaraciger ‫ قَ َْرهْ ِج َك ْْر‬. deger ‫ َْد َْگ ْْر‬. degenek ‫ َد َكنَك‬. ِ . Fransızca yazılanlarda g. igrenmek ‫ك‬ ْْ َ‫ ْاِ ْگَْرْْن‬. Ġç seste: . ege َ‫گو‬ ْ َْ‫ ْا‬. degirmi ‫ َدكِ ْرم ِْى‬/ ‫ َدگِْرم ِْى‬.‫ گ‬ile yazılır: geçmeklik ‫ك‬ ْْ ِ‫ َْگ ْچ َمكْل‬. degirmen ‫ َْدگِْرَمن‬.2. Yavuz Kartallıoğlu 53 1. ergenlik ‫ك‬ ْْ ِ‫ اَْرَكْنل‬/ ‫ك‬ ْْ ِ‫ اَْرَگْنل‬. . ķaraciger ‫َر‬ ُْ‫ قَ َْرهْ ِجگ‬.7. gebermek ‫ك‬ ْْ ‫ َكبَ ْرَم‬. gegrelik ‫ك‬ ِْ‫ َگمى‬/ ‫ َكم ِْى‬. degirmen ‫ َدكِ ْرَم ْْن‬. ‫ ك‬harfinin yanında ‫ گ‬harfini de ön ünlülü kelimelerde /k/ ve /g/ ünsüzleri için kullanmıştır. gegirmek ‫ك‬ ْْ ‫ َك ِك ْرَم‬. ‫َر‬ Son seste: İkili yazılışlar görülür: . İngilizce yazılanlarda g ve gh. giç ‫گيِ ْْج‬. göçügen “akbaba” ‫َن‬ ْْ ‫گو ُجگ‬ َ‫ َگ ْبو‬. Latince yazılanlarda ise g harfi ile gösterilmiştir (Kartallıoğlu 2010b: 101).degirmen ‫ َْدگِ ْرَمن‬/ ‫ َدكِ ْرَم ْْن‬. Bazı eserlerde /g/’yi karşılamak üzere çift keşideli veya üç noktalı kef kullanılmıştır.

. deriŋ ‫ك‬ ْْ ِ‫ْ َدري‬/ْ‫گ‬ ْ ِ‫ َدري‬. .. sancı ‫ َسْنج ِْى‬. saķ “incik” ‫ق‬ ْْ َ‫ سا‬. śaġdıç ‫صغْديِ ْْچ‬ َ [Men.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 54 1.‫ س‬ile yazılabilir: sabaġa َ‫غو‬ ْ َ‫ َسب‬. /ŋ/ ünsüzü: Türkçede ön seste bulunmayan /ŋ/ ünsüzü Parigi’de iç ve son seste ‫ ك‬veya ‫ گ‬ile gösterilmiştir. sırılmaķlıķ ‫سِيلْ َم ْقلِ ْْق‬ . Bu metinlerin bazılarında iki harfin farklı olduğuna dair açıklama bulunsa da bunlar s ile işaretlenmiştir (Kartallıoğlu 2010b: 123).. art ünlülerin yanında ‫’س‬in kullanılışı daha azdır (Özkan 2000: 96). geŋişlik ‫ك‬ ْْ ‫ ْاَ َْگ‬. deriŋ ‫گ‬ ْ ‫ َدْ ِر‬. saz ‫[ ساَْْز‬Men. II-2518. Çeviriyazılı metinlerde hem ‫ ص‬hem de ‫ س‬harfleri s ile gösterilmiştir. deŋemek ‫ك‬ ُ .. sac.deŋiz ‫ َدكِ ْْز‬/ ‫ َْد ْگِْْز‬. śaç ‫چ‬ َ‫ص‬ saçmaķ / śaçmaķ. śoŋ ‫گ‬ ْ ‫صو‬ ُْ . Carbognano. II-3019].‫ ك‬ile yazılır: śoŋ ‫ك‬ ْْ ‫صو‬ ُ . sırılcı ‫سِي ْْل ِْى‬ ِِْ [Men.. Ön. َ [Men. İkili yazılışlar görülür: . sancaķ ‫ق‬ ْْ َ‫[ َسْنجا‬Men. diŋgil ‫ْگ ْْل‬ ‫ك‬ ْْ ِ‫ َگ ِگ ْشل‬. oŋurġa َ‫غو‬ ْ ‫گوْر‬ َ ُ ‫ ُاو‬. sancaķ... eŋser ‫ اَ ْك َس ْْر‬. II-2935]. eŋek َ ‫ يَگ‬. eŋerek ‫ ْاَ َگرْْك‬. bu harfi sağır kef diye adlandırır ve bu ünsüzün Fransızcadaki gibi bir nazal ses olduğunu belirtir.‫ گ‬ile yazılır: çaŋ ‫گ‬ ْ ‫ َچ‬. Son seste: . Ġç seste: . śaçaķ. Çeviriyazılı metin yazarları /ŋ/ ünsüzünü /n/ ünsüzünden ayırt etmişlerdir. َ ..8.2. II-2507].9. Davids. sırılmaķ ‫ ِس ِرلْ َم ْْق‬. ْ‫نچ َم ْق‬ ِْ ‫سِيلْد‬ ْ ‫[ َس‬Men. /s/ ünsüzü ETT’de Türkçe kelimelerde /s/ ünsüzünü karşılamak üzere ‫ ص‬ve ‫ س‬harflerinin yazılışında bir düzen yoktur.. sırıldı ‫ى‬ ِِ . dileŋci / dilenci ‫ْ ِدلَْنج ِْى‬/ْ‫ ِدلَگْج ِْى‬. Ön seste: Art ünlülü kelimeler: . saġ / śaġ. 1. sançmaķ.. śırılmaķ. hem ‫ س‬hem de ‫ ص‬ile karşılanmıştır. yaŋşamaķ ‫ْش َم ْْق‬ ِ ‫ ِْدگ‬. śançmaķ ِِ . saz.‫ گ‬ile yazılır: ŧoŋuz ‫طوگُ ْْز‬ ْْ ‫ َد َگ َم‬. śaçmaķ ‫چ َم ْْق‬ ْْ ‫ص‬ َْ [Men. saŋsar ‫ْس ْْر‬ َ ‫ َسك‬. śaban ‫صباَ ْن‬ ْْ َ‫[ سا‬Men. . çeŋe ‫ َچگَو‬. II-2908]. 2917]. śaġ ‫غ‬ ْ َ‫[ صا‬Men.‫ ص‬ile yazılabilir: śaçaķ ‫چ ْْق‬ ْْ َ‫ صا‬. sac ‫ج‬ saç ‫چ‬ ْْ َ‫[ سا‬Men. yaluŋuz ‫ ياَلُ ُك ْْز‬. II-2685]. deŋiz ‫ َْد ْگِْْز‬. saç. II-2513]. Ancak. iç ve son ses durumunda art ünlüler yanında /s/ ünsüzü hem ‫ ص‬hem de ‫س‬ ile karışık şekilde karşılanmaktadır.‫ ك‬ile yazılır: deŋiz ‫ َدكِ ْْز‬.2. /s/ ünsüzü Parigi’de ETT gibi. II-2683]. eŋ ‫گ‬ ْ َ‫ ْا‬.. II-2507]. bu ünsüzün Fransızca son kelimesindeki n ve charlemange kelimesindeki gn gibi telaffuz edildiğini ifade eder (Kartallıoğlu 2010b: 118).

َ ‫ َس‬.hem ‫ س‬hem de ‫ ص‬ile yazılabilir: śaçaķ ‫ى‬ ِْ ‫ َس َچ ْقل‬/ ‫ص َچ ْْق‬ ْْ َ‫ صا‬/ ‫چ‬ ْْ َ‫ سا‬. serçe (Golaş). saç ‫چ‬ Ön ünlülü kelimeler: . ُ ‫ ا ْس‬.. Yavuz Kartallıoğlu 55 ِ śaġdıc. ıspanaķ ‫ق‬ . ısıtma َ‫مو‬ ْ ‫ اِ ِسْت‬.baśmaķ ‫ص َم ْْق‬ ْ َ‫ ب‬. ośurmaķ ‫وصوْرَم ْْق‬ ْْ َ‫ پا‬. telaffuz edilmeye başlanınca imlada ikili şekil ortaya çıkmıştır: ‫صنْ َم ْْق‬ َْ Art ünlülü kelimelerde ilk hecede ‫ ص‬ile yazılır: ِ .Hem ‫ س‬hem de ‫ ص‬ile yazılır: serçe َ‫چو‬ ْ ‫ص ْر‬ َ / َ‫ َس ْرچ ْو‬. saķśaġan ‫صغَ ْْن‬ َ ‫ َس ْق‬. Çok yerde ‫ س‬ile yazılan bu kelime ısınmak şeklinde ِ ِ‫ْا‬/ْ‫ اِ ِسْنم ْق‬. seksen ‫كس ْْن‬ ْْ ‫ َس ْوَم‬.ısırġan ‫ اِ ِْس ْر َغ ْْن‬. ıślanmaķ ‫صلَْن َم ْْق‬ ْ ‫ ا‬. Men. śalıncaķ. śab ‫ب‬ 2505. ıskumbriR ‫ى‬ ِْ ‫قوْمر‬ ْْ َ‫ اِ ْسپَنا‬.ıśırılmış ‫ش‬ ْْ ِ‫ اِ ِص ِرمل‬. ُ ُ‫ ا‬. pas ‫س‬ ْْ َ‫ پا‬.. 2905]. śarśmak ‫رص َم ْْق‬ َ . śap / sap. śırıķ ‫ق‬ ْْ ‫ْ ِس ِر‬/ْ‫ق‬ ْْ ‫ ِص ِر‬. saķsaġan ‫سغَ ْْن‬ َْ ‫ َس ْق‬.‫ س‬ile yazılır: seçmek ‫ك‬ ْْ ‫ َس ْچ َم‬. pas ‫ص‬ Batı dillerinden alınan art ünlülü kelimeler ‫ س‬ile yazılır: R ِ . söyindürmek ْْ ‫صويِنْ ُد ْرَم‬ ‫ك‬ ُ . .Dr. uśandurıcı ‫وصْن ُدرِي ِْى‬ ْ ‫ص‬ َ ُ‫ ا‬. Art ünlülü kelimeler ikinci hecede ‫ ص‬ile de yazılabilir: .‫ ص‬ile yazılır: serçe َ‫چو‬ ْ ‫ص ْر‬ َ [Mol. II-2923].. śalıncaķ ‫ج ْْق‬ ْْ َ‫[ صا‬Men. َ . II-2586]. Art ünlülü kelimeler ikinci hecede ‫ س‬ile yazılır: . II-2919]. 120. śucuķ / sücuķ / sücük ‫جو ْْك‬ ُ ‫ْ ُس‬/ْ‫سو ُج ْْق‬ ُ ْ/ْ‫صو ُج ْْق‬ ُ Ġç seste: İnce ünlülü kelimeler ‫ س‬ile yazılır: Fakat isi kelimesi konuşmada ısı şekline dönüşse de asli imlası devam eder: isi / ısı ‫ى‬ ِْ ‫ اِس‬. . segirdim ‫ َس ِگْْرِد ْْم‬. IIَ ‫[ صْاَلْن‬Men.ıskarledİ ‫ اِ ْس َق ْرلَ ْد‬.. serçe. sevmek ‫ك‬ .

bu kelimeyi issi ve ıssı olmak üzere iki şekilde gösterir (Elöve 1941: 98). elif / medli elif / güzel he. art ünlülü eklerin kelimeye daha fazla eklenmesi ısı şeklinin daha yaygın olduğuna işarettir. Parigi’de genellikle {+caķ}. Molino ve Meninski’de de ana şeklindedir. ze / zı gibi harfler birer ipucu olabilir. Bu tespitte sadece kaf / kef. katmer. Molino’da ısı ve isi. DĠL UYUMU 2. dudak uyumunu tespitten daha zordur. . Bu sebeple Parigi’nin verileri Latin harfleri ile yazılmış olan Molino ve Meninski’nin verileri ile karşılaştırarak daha güvenilir sonuçlara ulaşılabilir. İssi (isi) (‫ )اِس ِْى‬kelimesine. 17. Bu incelemede.1. Türkçe kelimelerde dil uyumu Parigi’de bazı Türkçe kelimelerde dil uyumu Türkiye Türkçesinden daha ileri bir safhayı yansıtmaktadır. Bu ek. Kelime. Parigi’de dil uyumuna bağlı pek çok kelimenin yanında uyuma aykırı olan Türkçe ve alınma kelimeler de vardır. {+maķ} (‫ )اِ ِس َج ْْق‬gibi art ünlülü ekler gelirken bir yerde {+lik} ekinin de geldiği görülür.1. çiyan gibi kelimeler dil uyumuna uymaz (Banguoğlu 1959: 144). Klasik Osmanlı Türkçesi döneminde bu uyum esas olarak vardır. yüzyılda dil uyumuna bağlıdır. Elma kelimesinin medli elifle yazılması kelimenin o dönemde alma (َ‫ )آلْمْا‬şeklinde olduğunu gösterir. şişman.1. fakat art ünlülü şekillerin genelleştiği aşikârdır. SES BENZEġMELERĠ VE UYUMLAR 2. fakat uyuma aykırı örnekler de bu dönem metinlerinde görülmektedir (Duman 2008: 75).1. dahi. Bu kelime Molino ve Meninski’de yine akça şeklindedir. kelime tabanları ve eklerdeki dil uyumu Molino ve Meninski gibi Parigi’nin çağdaşı olan çeviriyazılı metinlerden faydalanılarak tespit edilmeye çalışılacaktır. ÜNLÜ BENZEġMELERĠ 2. fakat Meninski’de kelimenin akçe şekli de vardır. İbik (‫ك‬ ْْ ِ‫ )اِبي‬kelimesi iki yerde kafla yazılmıştır.1. KELĠME TABANLARINDA DĠL UYUMU Türkçenin en temel fonetik özelliklerinden olan dil uyumu. Anne kelimesi Parigi’de ana (َ‫ )اَنْا‬şeklinde uyumludur. he / ha / hı. dilmaç. Bu iki eser kelimenin iki şeklinin de bu devirde kullanıldığını gösterir. te / tı. yalın veya eklerle uzatılmış bir kelimenin ilk hecesindeki art veya ön ünlüye göre o kelimenin bütün ünlülerinin art veya ön ünlü olmasıdır (Banguoğlu 1959: 135). bu da dilde ibik şeklinin yanında ıbıķ / ibıķ (‫ )ايِبيِ ْْق‬şeklinin bulunduğunu gösterir.45 45 Deny. sin / sad. Molino ve Meninski de bu kelimeyi alma şeklinde kaydetmiştir. Türkçede pek çok kelime bu uyuma tabi iken inanmak. Ancak. elma. Çünkü Parigi bir çeviriyazılı metin olsa da Arap harfleri ile yazılmış harekeli bir metindir ve Arap harfleri ile yazılmış bir metinde de dil uyumunu tespit edebilmek. kardeş.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 56 2. kelimenin dilde akça şeklinin de bulunduğunu gösterir. hani. {+lıķ}. Bu eklenme dilde hem isi hem de ısı şekillerinin bulunduğunu gösterir. Günümüzde uyumsuz olan bazı kelimeler metinde uyumludur: Akçe (َ‫چو‬ ْ ْ‫ )اَْق‬kelimesi bir yerde {+cıķ} (‫چوَْ ِج ْْق‬ ْ ْ‫ )اَق‬ekini almıştır. Meninski’de ise issı ve issi şekilleri vardır. hangi.1.

Yavuz Kartallıoğlu 57 Parigi’de Türkiye Türkçesinde dil uyumuna bağlı olmayan akçe. Bu örnekte kelimenin ‘acablamak (‫ ) َع َجْب لَنْ َمق‬şeklini aldığı düşünülebilir. herkesin kullandığı. halk. halk dilinde” (http://www. kaba” (Tanış 2004: 1354). uzun ünlülerin yazılması veya yazılmaması. artlığı (art damaksıllığı) veya önlüğü (ön damaksıllığı) gösteren harfler. Parigi’nin verilerini Molino ve Meninski de doğrulamaktadır. ikinci kelimeler ise dil uyumuna bağlı olan konuşma diline ait kelimelerdir: khamîr “hamîr” vulg.php?word=vulga). “okuma dili”ni bir metni yüzünden ve ezbere okurken sesleri yabansı özellikleri ile okumak şeklinde tanımlamıştır (Tulum 2009: 73). henuz yerine henüz (Elöve 1941: 97-98). 43. Osmanlı Türkçesi’nde “Okuma Dili” kavramı için bakınız.fransizcasozluk. bilhassa Meninski ve Bianchi’de birbirinden vul. Bu kitaplardaki kayıtlarda bu kısaltmalarla gösterilen kelimeler dil uyumuna bağlı olan kelimelerdir. Tulum. elma kelimeleri akça. konuşma dilinde ünlü değiş tokuşları kanunlarına sıkı sıkıya riayet edildiğini.wiktionary. bunlarda a yerine e’yi. Deny. keten “keten” II. Tulum 2009: 4-6. aїne “ayne” vulg. yabancı kelimelerin dile halk dili46 (langue populaire) veya bilgin dili (langue savante) yolundan girmelerine göre fark ettiklerini. Bazı kelimelerde ise ikili şekiller devam etmektedir.tr/ sozluk. yüzyılda üç esere göre akçe ve ısı kelimelerinde ikili şekiller görülmektedir. Parigi’de alınma kelimelerin bazıları Türkçenin ses düzenine uydurularak dil uyumuna bağlanmıştır. khyrmen “hırmen” vulg. khāzînedār “hâzînedâr” vulg. Burada halk dili teriminin özellikle Türkçeye giren alınma kelimeler bakımından çok önemli olduğunu belirtmek gerekir. aїna “ayna” (ayna) II. vulg. Latincede vulgus “halk” (http://en. dil uyumu Türkçede kullanılan alınma kelimeleri de hükmü altına alır (Banguoğlu 1959: 137) derken. Deny alınma kelimelerin esas itibarı ile dil uyumuna bağlanmadıklarını ifade eder: fazilet. c. khamour “hamur” II. Parigi’nin kaydettiği alınma kelimelerdeki dil uyumunu belirlemede kullanılabilecek ölçütler şunlardır: a. ana. ebru. Bianchi’de şu örneklerde birinci kelimeler dil uyumuna uymayan genelde yazı dilinde bulunan kelimeler. b. . Banguoğlu.gen.47 Osmanlı döneminde yazılan çeviriyazılı metinlerde. halk dilinden girenlerin millî ses sistemine daha çok uydurulduklarını belirtir (Banguoğlu 1959: 147). protesto. bayağı. daha sonra bu uyumun Türkçenin bilhassa halk dilinde ünlülerin söylenişini etkilediğini belirterek şu örnekleri verir: suret yerine surat. kitān “kitân”. Kelime. anne.org/wiki/vulgus#Latin) anlamlarına gelmektedir. vulg. Molino’da altı yerde ‘acab 46 47 Halk dili terimi ile ilgili bakınız. ı yerine i’yi tercih etmek yolunda bir meyil görülür (Elöve 1941: 113). haznadār “haznadâr” II. Vul. illa yerine ille. 593.. AcebA (‫ب‬ ْْ ‫ ) َع َج‬kelimesi bir örnekte {+(la)maķ} ek(ler)ini almıştır. Develi 1998: 27-36. konuşulan dil” (Atalay 1999: 3600).. kısaltmaları İngilizcede vulgar “halk dili. İtalyancada volgare “avam. alma şekillerinde dil uyumuna bağlıdır. 31. Alınma kelimelerde dil uyumu Banguoğlu. 601. 17. harmān “harmân” I. Bu yazım özelliklerine göre incelenen aşağıdaki kelimeler de ya dil uyumuna bağlanan veya dilde ikili şekilleri bulunan kelimelerdir. vulgairement “bayağı biçimde. 302.Dr. Duman 1999: 331-359. fakat yazılı bir metnin sesli okunduğunda telaffuzun değiştiğini söyleyerek şu bilgileri verir: O zaman eklerde ve bilhassa Arapça kelimelerde ön ünlülerle söyleyiş daha kibar sayılır. adi”. kelimelerden sonra gelen ekler. veya virgülle ayrılan yazılışlar vardır. Fransızcada vulgaire “halkla ilgili.

Molino bu kelimeyi canavar (Golaş 2005: 166). bir örnekte ise {+cıķ} ekini (‫ )جاَنَ َوْرِج ْْق‬almıştır. 49 Meninski bu kelimeyi üzeri çizgili y ile yazmıştır (Tulum 2007: 355). Çep u rāstF (‫ست‬ ْْ َ‫پ ْ ُْو ْرا‬ ْْ ‫ ) َچ‬yapısı Parigi’de çaprāz (‫ ) َچپْراَْْز‬şeklindedir. Meninski’de fāide vul. DebbūsA (‫وس‬ ْْ ُّ‫ ) َدب‬kelimesi Parigi’de bir yerde debbūs bir yerde topuz (‫ ) ُْتو ُْپوْْز‬şeklinde kaydedilmiştir. Kelime Molino’da fayda (Golaş 2005: 310). Meninski 49 kelimeyi fakır şeklinde kaydetmiştir (II-3537). kelimenin en azından konuşmada veya bir ağızda avķāf (‫ف‬ ْْ َ‫ ) ْآوقا‬şeklinde telaffuz edildiğini gösterir. Fā’ideA (َ‫ده‬ ْ ِ‫ )فاَئ‬kelimesi Parigi’de hem hemzeli hem de hemzesiz yazılmıştır. Bu yazım.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 58 şeklinde geçerken (Golaş 2005: 279) Meninski’de ‘aceb (II-3219) şeklindedir. Molino’da kelimenin amanet şeklinde olması düşüncemizi destekler. Kelime Molino’da beş yerde ‘avrat. Diyarbakır ağızlarında vardır . AvretA (‫رت‬ ْْ ‫ ) َع ْو‬kelimesinin iki yerde {+cıķ} (‫ورِْْت ْْق‬ َ ‫ ) َع‬ekini alması kelimenin o dönemde ‘avrat şeklinin de bulunduğunu gösterir. Molino bu kelimeyi çeyreg. Molino’da kelime ferace (Golaş 2005: 77). EvķāfA (‫ف‬ ْْ َ‫ )اَْوقا‬kelimesi Parigi’de medli elifle yazılmıştır.tr/ttas/?kategori=derlay&kelime=amanat). cānavar (‫ )جاَنَ َوْْر‬şeklinde yazılırken bir yerde medli elif ile değil. Meninski’de kelime endām şeklindedir (I-450). FerāceA (َ‫جو‬ ْ َ‫ )فَرا‬kelimesi Parigi’de daha çok elifsiz yazılmıştır. Meninski’de ise ferrāce vulg. FaķįrA (‫قِي‬ ِْْ َ‫ )ف‬kelimesi Parigi’de bir örnekte {+cık} bir örnekte de {+cik} ekini almıştır. Bu da fā’ide (َ‫ده‬ ْ ِ‫ )فاَئ‬ve fayda (َ‫ده‬ ْ ْ‫ )فاَي‬şekillerinin yan yana kullanıldığını gösterir. 48 Amanat kelimesi günümüzde Erzurum. ferece şeklindedir (II-3480). Uyumlu şekil Parigi’de daha yaygındır. Meninski’de kelime debbūs vul. Meninski de kelimeyi çapraz şeklinde kaydetmiştir (I-1537). fayda şekillerindedir (II-3460). Bu da kelimenin ferece (َ‫جو‬ ْ ‫ )فَ َر‬şeklini aldığını gösterir. (Medli) elifsiz yazılışlar ve {+cıķ} eki dilde kelimenin canavar şeklinin de bulunduğunu gösterir. EndāmF (‫ )اَنْداَْْم‬kelimesi Parigi’de bir yerde medli elifle yazılmıştır. elif ile (‫ )جاَناََوْْر‬yazılmıştır. Bu da kelimenin dilde hem art hem de ön ünlülü şeklinin bulunduğunu gösterir. Urfa ve (http://tdkterim. çeyrek (Golaş 2005: 297) şeklinde gösterir. Meninski ise cānvār. EmanetA (‫ت‬ ْْ َ‫ )اَماَن‬kelimesi metinde iki yerde medli elifle yazılmıştır. Meninski’de ise avret şeklindedir (II-3350). bu da kelimenin andām (‫ )آنْداَْْم‬şeklinin bulunduğunu gösterir. Çehār-yekF (‫ك‬ ْْ َ‫ ) َچهاَْْر ْي‬kelimesi metinde hem çehār-yek (‫ك‬ ْْ َ‫ ) َچهاَْْر ْي‬hem de çeyrek (‫) َچْي َرْْك‬ şeklinde geçer. bunun için kelimenin amānat / amanat (‫ت‬ ْْ َ‫)آماَن‬48 şeklinin de bulunduğu düşünülebilir. sekiz yerde ‘avret . Cān-āverF (‫ )جاَ ْن ْآ َوْْر‬kelimesi Parigi’de genellikle iç seste elifsiz. topuz olarak geçer (I-2026).gov. cānver şekillerinde kaydetmiştir (I-1568).

Kelime Molino’da havuc (Golaş 2005: 113). Meninski’de ise hevc vul. Molino ve Meninski’de hece şeklindedir. GūşeF (َ‫شو‬ ْ ‫گو‬ ْ ‫گو‬ ْ ‫كو‬ ُ ) kelimesi Parigi’de gef (َ‫شو‬ ُ ) ve kef (َ‫شو‬ ُ ) ile yazılmıştır. köşe şekillerinde kaydedilmiştir (II-4082). Meninski’de ise kuşe. yazarak halife kelimesini de işaret eder (II-3750). Kelimenin Meninski’de hıcāb (II-1725) olarak kaydedilmesi. Kelime Molino’da hurda (Golaş 2005: 239). kalaba (II-3418) şekillerindedir. HevāA (َ‫ ) َىوْا‬kelimesi hem Parigi’de hem de Meninski’de hevā (َ‫ ) َىوْا‬şeklindedir (III-5508). metinde aslına uygun yazılan kelime -Molino ve Meninski’ye göre.Dr. Kelime. Ħar-geleF yapısı Parigi’de hem ħar-gele (َ‫ ) َخ ْْر ْ َگ ْلو‬hem de hergele (َْ‫ ) َى ْْر ْ َگلو‬şeklindedir. ĦalįfeA (َ‫فو‬ ْ ِ‫ ) َخلي‬kelimesi metinde asli imlası ile yazılır. Fakat Molino kelimenin hem hevā hem de hava şeklini kaydetmiştir (Golaş 2005: 318).dil uyumuna bağlıdır. Bu kelimeden fono-semantik başkalaşma yoluyla oluşan ķalfa (َ‫فو‬ ْ ‫ )قَ ْل‬kelimesi de Parigi’de vardır. Meninski’de ise ħaste vul. Kelime. en azından konuşmada uyumlu olduğunu gösterir. Meninski’de galebe vulg.) َخحا‬Molino’da ise hicab şeklindedir (Golaş 2005: 265). hasta gibi farklı şekillerde kaydedilmiştir (II-1895). Bu. kelimenin havuc/havuç (‫ج‬ ْْ ‫)حاَُو‬ şeklini aldığına delalet edebilir. Bu imla tarzı gūşe ve köşe şekillerinin dilde birlikte kullanıldığını gösterir. Hecā’A (َ‫جاء‬ ْ ‫ ) َى‬kelimesi Parigi’de iki yerde hece (‫ ) َى َجو‬iki yerde ise hecā (َ‫ ) َىجْا‬şeklinde kaydedilmiştir. Meninski kalfa maddesinde vulg. Bu kelime Molino’da hasta şeklinde (Golaş 2005: 144). Meninski’de ise ħurde / ħordalamak şekillerindedir (II-1879. Meninski’de ħırmen vul. ĤuķneA (َ‫ ) ُح ْق ْنو‬kelimesi Molino ve Meninski’de hokna şeklindedir. ħasta. Molino’da harman (Golaş 2005: 124) şeklinde olan kelime. Fakat bu kelime metinde istisnasız olarak {+cıġaz} (‫توَ ْ ِجغَْْز‬ ْ ‫ ) َخ ْس‬ve {+lıķ} (‫ ) َخ ْس ْتوَ ْلِ ْْق‬gibi art ünlülü ekleri aldığı için kelimenin son ünlüsünün art damaksıllaştığı bellidir. Yavuz Kartallıoğlu 59 GalebeA (َ‫ ) َغلَ ْبو‬kelimesi Parigi’de art ünlülü ek almaktadır (‫) َغلَ ْبوَ ْلِ ْْق‬. Bu eklenme kelimenin galaba (kalaba) şeklinin de bulunduğunu gösterir. ĤevįcF (‫ج‬ ْْ ِ‫ ) َىوي‬kelimesi Parigi’de ha ile (‫ج‬ ْْ ‫ )حاَُو‬yazılmıştır. Kelime Molino’da kalaba (Golaş 2005: 123). ĦasteF (َ‫ ) َخ ْس ْتو‬kelimesi Parigi’de asli imlası ile yazılmıştır. ĦurdeF (‫ده‬ َْ ‫ ) ُخ ْر‬kelimesinin. Molino’da köşe (Golaş 2005: 334). ĦūşeF (َ‫شو‬ ْ ‫ ) ُخ‬kelimesinin ħūşā (‫خوشا‬ ُ ) şekli de vardır. Meninski’de ise iskemle olarak geçer (I-217). ĤicābA (‫ب‬ ْْ َ‫ ) ِىجا‬kelimesi Parigi’de hı ile yazılmış olup ħacāb (‫ب‬ ْْ َ‫ . Kelime. Molino’da iskemri (Golaş 2005: 88). ħurdalıķ (‫ده ْلِ ْْق‬ َْ ‫) ُخ ْر‬. yani havuç şekli konuşma dilinde vardır. ħurdalamaķ (‫ده ْلَ َم ْْق‬ َْ ‫ ) ُخ ْر‬örneklerinde görüldüğü gibi art ünlülü ekler almış şekilleri vardır. koşe vulg. İskemleR (<skamni) kelimesi Parigi’de iskemli (‫ )اِ ْس َك ْمل ِْى‬şeklindedir. . Meninski’de de hem hergele hem de ħar-gele kelimeleri vardır (III-5462). havuc şeklindedir (III-5512). 1880). harman olarak kaydedilmiştir (I-1886). ĦırmenF (‫ ) ِخ ْرَم ْْن‬kelimesi metinde daha çok ħırmen (‫خ ْرَم ْْن‬ ِْ ) şeklinde olup bir yerde ise ħırmān (‫ ) ِخ ْرماَ ْن‬şeklinde kaydedilmiştir.

KestaneR (َ‫ ) َك ْستاَ ْنو‬kelimesi Parigi’de hem elif ile hem de elifsiz yazılmıştır: kestane َ‫ َك ْستاَ ْنو‬/ kestene َ‫ َك ْستَ ْنو‬. merdüven şekillerinde gösterir (III5160). maymun şekillerindedir (III-5079). PāreF (َ‫ )پاَ ْره‬kelimesi Parigi’de imlasını devam ettirir ama bazı örneklerde kelime art ünlülü ek almıştır (‫ره ْلَ َم ْْق‬ َْ َ‫)پا‬. bu durumu pāre vul. Meninski’de de kelime hem kestane hem de kestene şeklindedir (II-3949). MāyeF (َ‫ )ماَ ْيو‬kelimesi māyalıķ (‫ )ماَ ْيوَ ْلِ ْْق‬örneğinde {+lıķ} ekini aldığı için kelime tabanının art damasıllaştığı düşünülebilir. Kelime. Molino’da loķma (Golaş 2005: 64). Molino’da kelime hem para hem de pare şeklindedir ama para şekli daha fazladır (Golaş 2005: 348). nerdevān günl. NerdübānF (‫ )نَْرُدباَ ْن‬kelimesi Parigi’de hem nerdübān hem de merdiven (‫ ) َم ْرِْد َيو ْن‬şeklinde yer alır. para kaydı ile belirtir ve günlük dilde kelimenin para şeklinde söylendiğini ifade eder (I-648). MeymūnA (‫مو ْن‬ ُ ْ‫ ) َمي‬kelimesi. Meninski. ِ ‫ )بك‬kelimesi Parigi’de beksimet / beksimat / beksimaŧ PeksimetR (<paksimadi) (‫ت‬ ْْ ‫ْس َم‬ َ ِ ‫ ْبك‬/ْ ‫ت‬ ِ ِ (‫ط‬ ْ َ‫ْسما‬ ْ ‫ا‬ ‫م‬ ‫ْس‬ ‫ك‬ ‫ب‬ ْ / ْ ْ ‫ت‬ ‫م‬ ‫ْس‬ ‫ك‬ ‫ب‬ ) olmak üzere üç şekillidir. SufreA (‫ ) ُس ْفره‬kelimesi Molino ve Meninski’de sofra (‫ص ْف َْره‬ ُْ ) şeklinde kaydedilmiştir. Bu da kelimenin en azından konuşmada art damaksılaştığını gösterir. Molino’da maymun (Golaş 2005: 119). Meninski’de de peksimet. bir yerde merdiven şeklindedir (Golaş 2005: 80). Meninski. pergel olarak kaydedilmiştir (I-780). Meninski’de ise meymūn vul. fercār (‫ ْفَ ْرجاَْْر‬/ْ ‫ ْپَْرَگ ْْل‬/ْ ‫ ْفَ ْر َج ْْل‬/ْ ‫ ْپَْرگاَْْر‬/ْ ‫ار‬ ْْ ‫)پَْرَك‬ şekillerindedir. َ َْ َ ْ َ َ peksimat şekillerindedir (I-863). Kelime Latin harfleri ile Molino’da sofra / sufra (Golaş 2005: 356. ِ MuĥliśA (‫ص‬ ْْ ِ‫ ) ُُْمل‬kelimesi Parigi’de {+lık} ekini almıştır: َ‫صلِغِ ْلو‬ ْ ‫ ُُْمل‬. PeremeR (<perama) (َ‫مو‬ ْ ‫ )پَْر‬kelimesi üç metinde de pereme şeklindedir. Kelime.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 60 KārįzF (‫ )كاَريِْْز‬kelimesi Parigi’de hem asli imlası ile hem de gef ile elifsiz olarak yazılmıştır. Bu imla tarzı o dönemde hem şemāte (َ‫ ) َْشاَ ْتو‬hem de şamata (َ‫ ) َْشَ ْتو‬şekillerinin bulunduğunu gösterir. LuķmeA (َ‫مو‬ ْ ‫ )لُ ْق‬kelimesi Parigi’de Arapçadaki imlası ile yazılmıştır fakat kelimenin {+cıķ} (‫موَ ْ ِج ْْق‬ ْ ‫ )لُْق‬ekini alması loķma şeklinin de dilde bulunduğunu gösterir. Meninski’de ise sofra şeklindedir (II-3007). Meninski’de pergār vul. Molino’da kelime bir yerde merdeban. Bu kelime Meninski’de māye şeklindedir (III-4262). Molino’da pergal (Golaş 2005: 96). Bu imla tarzı kelimenin geriz / keriz (‫گريِْْز‬ َْ ) şeklini aldığını gösterir. bu kelimeyi nerdübān. Bu da dilde maymun (‫ )ماََْي ُو ْن‬şeklinin de var olduğunu gösterir. Parigi’de bir yerde asli imlası ile bir yerde ise elifle yazılmıştır. Meninski’de loķma şeklindedir (II-4190). Kelime. 357). Molino’da kelime şamata şeklindedir (Golaş 2005: 65). ŞemāteA kelimesi Parigi’de bir yerde şamāta َ‫ شاََم ْتو‬şeklinde yazılmıştır. Meninski’nin bu kelimeyi şemāte . PergārF kelimesi Parigi’de pergār / fercel / pergel.

17. metinde {+lıķ} ekini alır (‫) َزنْپاَ َْره ْلِ ْْق‬. Bu yüzden. 17 ve 18. Parigi gibi.2. {+CIK}. {-mAK} gibi eklerin Osmanlı Türkçesi metinlerinde dil uyumu dışına çıkabildikleri tespit edilmiş ve bunun sebepleri de alınma kelimelerdeki telâffuz kararsızlıkları. Parigi’deki orijinal imlaya uymayan çok şekilli yazımların. {-AK}. /c/ foneminin ön damaksıllaştırıcı etkisi ve ağız özellikleri olarak gösterilmiştir (Kartallıoğlu 2005: 911-913). Kelime Molino’da da zeytu/ünlik şeklindedir (Tanış 1989: 158). Eklerde dil uyumsuzlukları Parigi’de de görülmektedir. Bu orijinal imlaya uymayan şekillerin de büyük oranda dil uyumuna bağlanmış şekiller olduğu görülmektedir. 2. ZeytūnA (‫ ) َزيْ ُتو ْف‬kelimesi Parigi’de bir yerde {+lik} ekini almıştır: ‫ك‬ ْْ ِ‫ َزيْ ُتونْل‬.1. {-ArAK}. yüzyıl Osmanlı Türkçesi ağızlarındaki şekillerdir. {-(X)K}.Dr. Parigi’de orijinal imlası değişen kelimeler konuşmaya veya herhangi bir ağza ait şekiller olarak kabul edilmelidir. bu uyumun zaman zaman Arap harfli imlaya da yansıdığını göstermektedir. haste+lıķ > hastalık gibi örneklerin gelişmeli şekilleriyle yaygınlık kazanıp günümüzde standart dile de yerleşmiş olmasının payı olduğu söylenebilir. şamata (II-2855) şeklinde kaydetmesi kelimenin dil uyumuna girmeye başladığını gösterir. Sonuç olarak yukarıda incelenen kırk iki kelime. zampara şekillerinde kaydetmiştir (V-1521). Bu da kelime ile ilgili düşüncemizi destekler. Bu. Zen-pāreF )‫ ) َزنْپاَ َْره‬kelimesi Parigi’de büyük oranda asli imlası ile yazılır fakat bir yerde elifsiz yazılmıştır. Parigi. yüzyıllar)” adlı tezde de {-AcAK}. Kelimeye getirilen eki dikkate alarak kelimenin son hece ünlüsünü ekin ünlüsüne göre seslilendirmek: peygambarlıķ. {+CUGAz}. acablıķ. Bu tür ekler ve getirildikleri kelimeler için iki tür görüş vardır: 1. Meninski’de zempare vul. çok şekilli kelimelerin hangilerinin yazıya hangilerinin konuşmaya ait olduğunu belirtmez. eserin ön sözünde hem yazı dilindeki hem konuşmadaki hem de ağızlardaki kelimeleri sözlüğüne aldığını belirtir. Bu kelime. Parigi’de bazı ekler. {+CAK}. Molino’da zampara şeklinde geçen kelime (Golaş 2005: 29). VāveylāA (‫ )واَويْل ِْى‬kelimesi vāvāylā (‫ )واَواَيْل ِْى‬şeklinde uyumludur. ekleşmede dil uyumunun istisnasız varlığını kabul etme anlayışına dayanmaktadır. Tarafımızdan hazırlanan “Klasik Osmanlı Türkçesinde Eklerin Ses Düzeni (16.1. Bu da kelimenin konuşmada dil uyumuna bağlandığını gösterir. EKLERDE DĠL UYUMU Duman tarafından Klasik Osmanlı Türkçesi döneminde eklerin kelime tabanlarına uyumsuz olarak da gelebildikleri daha önce belirtilmişti (Duman 2008: 75-79). Parigi. dildeki alınma kelimelerin 17. {+CAgAz}. gafıllıķ. hem Türkçe hem de alınma kelimelere uyumsuz olarak gelebilmektedir. {+lXK}. yani eserde bazı alınma kelimeler bir ekin hem art hem de ön ünlülü şeklini almaktadır. Bu yüzden Parigi’de aynı kelimenin birden fazla şekli ile karşılaşılır. Bu da kelimenin en azından konuşmada zanpara şeklini aldığını gösterir. yüzyıl Türkçesindeki alınma kelimelerin dil uyumu süreçleri ile ilgili en önemli özellik. Meninski’de konuşma diline ait olduğu gösterilen kelimelerin ve Molino’daki bazı alınma kelimelerin birbirine uygunluğudur. tıpkı Meninski de sözlüğüne konuşma dilindeki halklılaşmış veya dil uyumuna girmiş şekilleri almıştır. . Bu kanaatin oluşmasında galebe+lıķ > kalabalıķ. {gIl}. yüzyılda konuşmada neredeyse dil uyumuna bağlanmış olduklarını. Türkiye Türkçesi ağızlarında karşılaşılan uyumsuzluk örneklerinin tarihî şahitleri olduğu kabul edilen (Duman 2008:75) bu tür örnekler 17. Yavuz Kartallıoğlu 61 vul. {-DUK}.

filosofcik. destįcıķ. śaġanaķ. meskencigez. sebebcıķ. ağaçcik. evcigez. milkcigez. śırıķcik. tābecıķ. {-AGAn}: Fiilden isim yapan bu ek. arpacik. leźįźcıķ. yüzükcigez. digrencıķ. içinde kef. dil uyumuna bağlıdır: degenek. đarbuźencıķ. yaramazcik. śanduķcıġaz. şimdicıķ. yazucıġaz. ħabercıķ. ķurdcıġaz. {-GAn}: Fiilden isim yapan ek. Arap harfleri ile yazılan bir çeviriyazılı metin olduğu için aşağıda sadece ekin artlık (art damaksıllık)-önlük (ön damaksıllık) özelliği gösteren. aġaçcik / aġacıķ. ikincisi ise ekin tabana uyumsuz olarak gelebileceği görüşüdür. maślaĥatcıķ / maślaĥatcik. Aşağıda sadece uyumsuz olan ve ikili şekilleri bulunan örnekler gösterilmiştir. ŧurpcıġaz. ŧoŋuzcik / ŧoŋuzciķ. çengelcıķ / çengelcik. aķcıġaz. çorbacik. giçcek. fuçıcik. gölcigez. ŧopcigez. yalıncaķ. ķaraŋucek kelimesi hariç dil uyumuna bağlıdır: delicek. ŧomruķcıġaz. yeŋicek. {-GU}: Fiilden isim yapan ek. Parigi’de pek çok kelimede geçmektedir. cūycik. enücek. semizcıķ. Aşağıdaki örnekler. üşengen. bayraķcik. desterecıķ. ķocacik. mağrūrcik. yani “K Sınıfı Ekler” incelenecektir. yercigez. derecıķ. {-AnAK}: Fiilden isim yapan bu ek. zenbįlcigez. ķarandaş kelimelerinde dil uyumuna bağlıdır. {+CAGIz}: İsimden isim yapan bu ek. baķıyecıķ. eyücek. ķıśraķcigez. {-GXn}: Fiilden isim yapan ek. şįşecıķ. yavuzcik. ġūşecek. sivricıķ / sivricik. köycigez. şimdicıķ / şimdicik. ĥammāmcik. dil uyumuna bağlıdır: güyegü. ılıcaķ. oġlancik. bayırcik. incecıķ / incecik. ŧarılġan. mūmcik. depecıķ. {+DAş}: İsimden isim yapan ek. ķapucıġaz. digrencik. yapucik. tekecıķ. śarġıcıġaz. üşügen / üşigen. bir kelimede geçmektedir ve dil uyumuna bağlı değildir: çarħcegiz. ısırġan. sıçancik. paycigez. iskemlicıķ. yalıŋcik. Bu örnekler görmezden gelinerek ilgili eki almış kelime günümüzdeki kullanıma uygun duruma getirilmiştir (Duman 2008: 12). ekin getirildiği kelimenin o zamanki telaffuzunu yansıttığı. . ķalivecıķ. tüycik. ħoroscik. teknecıķ. gençcigez. kaf ve gayın harflerinin geçtiği ekler.62 Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 2. yükcigez. ħāmcik. cenkcıġaz. serdcıķ. pekcigez. ŧoŋuzcik. çaŋcigez. {+AGU}: İsimden isim yapan bu ek. tepenek. bir kelimede dil uyumuna bağlıdır: gezegen. bir örnekte uyumsuzdur: sürġu. inekcıġaz. ķolcaķ . ağızcik. faħrįcıķ. {+CIGAz}: İsimden isim yapan ekin uyumsuz şekilleri de vardır: boġçacigez. Parigi. nāzücek. uyugen örneği dışında dil uyumuna bağlıdır: ergen. yumurcaķ. utanġan. zaġarcik. {+CAK}: İsimden isim yapan bu ek. güzelcıķ. boġçacik. cāncik. dįvān-ħānecıķ. aşcıcik. tüycıķ. şırlaġan. {+lXK}: İsimden isim yapan bu ek. zağarcıķ / zağarcik. yapışġan. ĥadįŝcıķ. tarlacik. ķullecıķ. ķalemcıķ. Bunlardan birincisi. rūz-nāmecıķ. Türkçe ve alınma kelimelere getirilen uyumsuz örneklerdir. maślaĥatcik. çöpcigez. va’ažcik. küçükcek (2). ĥıśśecıġaz. metinde elif ile yazılmıştır ve ķardaş. küfüncıķ. ķulpcıġaz. dostcıġaz. dil uyumuna bağlıdır: baśġın. yanġın. kįsecik / kįsecıķ. eserde pek çok kelimede geçmektedir. {+CUK}: İsimden isim yapan bu ek. semįncıķ.

dönük. 2. ħuşķlik. mağrūrlik.1. -GAn. {-ArAK}: Zarf-fiil eki dil uyumuna bağlıdır: giderek.art ünlülü taban + lik: beyāżlik. kestānelıķ mu’ayyenlıķ.ön ünlülü taban + lıķ: ‘āķillık. odunlik / oŧunlik. erük. bu tür kullanımlara daha çok ağız bölgelerini temsil eden eserlerde rastlandığını ifade eder (Duman 2008: 79). mecbūblik. . bozulacaķ. bulanuķ. endekrek. ma’lūmlik.2. Türkçe kelimeler: . artuķ. silecek. Eski Türkiye Türkçesinde de bu . öksürük. sāriķlıķ. Duman. müteĥāblik. alçaķraķ. {-mAK}: Fiilden isim yapan bu ek. +CIK.art ünlülü taban + lik: acılik. masħaralik. Dudak uyumu tarihî dönemlerde dil uyumu kadar sağlam bir prensip olarak karşımıza çıkmaz (Duman 2000: 57). boġuķ.Dr.2. basacaķ. ħūşrek. yetecek. daķīķlıķ. Yavuz Kartallıoğlu 63 a. Parigi’de +CAGIz. buçuķ. dil-nüvāzlik. -GU. ziştlıķ. uluraķ. birlıķ. {-ACAK}: Bu sıfat-fiil eki dil uyumuna bağlıdır: dilenecek. düzenlıķ. yegrek. ķonuķ. deŋlū. türüşrek. düşük. ciğerdārlik. misillū. Parigi’de uyumsuz olan yukarıdaki eklerin pek çoğu onun ağızlardan aldığı örnekler olmalıdır fakat bunların hangi ağız bölgelerine ait olduklarını tahmin edebilmek zordur. eyürek. dönecek. kemrek. {+rAK}: İsimden isim yapan bu ek. ŧoyımligile. gelduġı . ayruķ. . /K/ sınıfı eklerin standart yazı dilinde uyumsuzluk örneklerinin sınırlı olduğunu. küçükrek / küçürek / kiçirek. Bazı kelimelerde ikili şekiller görülür: üşümek / üşümaķ. teyaķužlik. śıġacaķ. ħāmlik. ġurūrlik. yavaşlik. ośuruķ. śoluķ. Bu konuyla ilgili çok önemli bir bilgiyi Banguoğlu kaydetmiştir. śarplik. žarįflıġıla. +CIGAz. isteduġı. {-(U)K}: Fiilden isim yapan bu ek dil uyumuna bağlıdır: bölük. bahadarlik. devletlū (Banguoğlu 1959: 145). itmaķ. giriftārlik. -mAK gibi eklerin dil uyumuna bağlı olmayan şekilleri vardır. śaġalacaķ. +lXK. eski kitapça (prononciation livresque) söyleyişte bazı kelime ve eklerde anormal uzatmalarla dil uyumunun bozulabildiğini belirtir: katį. pinhānlik. ögerek. yarılacaķ. metinde genellikle dil uyumuna bağlı iken şu örneklerde uyumsuzdur: ŧoġdügi. b. ża’įflıġıla. Parigi’de dil uyumuna bağlıdır: büyükrek. uyanuķ.KELĠME TABANLARINDA DUDAK UYUMU Yalın veya eklerle uzatılmış bir kelimenin ikinci ve daha sonraki hecelerinde bulunan dar ünlüler kendilerinden önceki hecede düz veya yuvarlak bir ünlü bulunmasına göre düz veya yuvarlak olurlar (Banguoğlu 1959: 137). süzükci. Alınma kelimeler: . +CAK. nā’yimlıķ. olıgelduġı. ba’įdlıķ. baśaraķ. bitürmaķ / bitürmek.ön ünlülü taban + lıķ: bekçilıķ. żabtlik. DUDAK UYUMU 2. ön ünlülü tabanlara uyumsuz gelebilmektedir: özlemaķ. {-DUK}: Sıfat-fiil eki. budayacaķ.1. O. yügrük. ölecek. Eklerdeki art damaksıllaşma ve ön damaksıllaşma günümüz Anadolu ağızlarının sınıflandırılmasında kullanılan ayırıcı özelliklerdendir (Karahan 1996: 8-11). nüfūzlik. telħlıķ. gūllik.1. işidecek. körlıķ. tįzlıķ. güzelrek. ķolaylik. çalacaķ. yavuzligile.

ķabuķ. śarķıdulmış. ķıraġı / ķıraġu. ķuŧı. demür. inci. kumrı. Parigi’de de kelime tabanlarında dudak uyumu büyük oranda yoktur. śaru. yüzyıl. mengür / manġır. bitün / bütün. Parigi’de pek çok kelime dudak uyumuna bağlı değildir: altun. kapu / kapı. çabuk / çabık gibi ikili söylenişlere rastlanmaktadır (Elöve 1941: 115). ŧoġrı. ķapucı. süri. ķapudan.1. pusu / pusı. buyurdı. ķurı / ķuru. ķonuķcı. yüzyıl metnidir ve metinde eklerin hem düz hem de yuvarlak şekilleri uyumlu ve uyumsuz olarak bir arada kullanılmıştır. metinde dudak uyumuna bağlı değildir: ķaldı. ŧoġru / ŧoġrı. bügri. śanduķ. ürküdülmiş. eksik. ķılaġı. eklerde dudak uyumu bakımından Eski Anadolu Türkçesinde uyumlu şekilleri bulunmayan eklerin. ŧopcı.2. ķazıķ. saru / sarı. ET’den Beri Düz Ünlü Bulunduran Ekler {+CI}: İsimden isim yapan bu ek eserde düz ünlülüdür: dilencilik. çocıķ. ŧarı. Parigi’de şu kelimelerde ikili şekiller görülür: arķırı / arķurı. azıķ. Bu da konuşma dilinde bazı kelimelerde dudak uyumunun bulunduğunu gösterir. gedük.2. Meninski’deki çoklu yazımlar ve Parigi’nin bazı kelime sonlarında ‫ك‬ harfini kullanması uyumlu şekillerin dilde var olduğunu gösteren ve birbirini doğrulayan örneklerdir. ķoķu / ķoħı. buçak. panbūķcı. Az sayıda kelime dudak uyumuna bağlıdır: açıķ. erük / erik. eklerin büyük bir kısmının hem düz hem de yuvarlak tabanlardan sonra uyumlu şekillerinin görülmeye başladığı dönemdir. demür / demir. Parigi. azı. egidülmiş. Osmanlı Türkçesi döneminde bazı eklerde 16. deyil şeklinde söylendiğini belirtir (Elöve 1941: 114). kebābcı. yaġız. arķırı. yoķış. son seste ‫ ل‬ile yazılan bazı kelimeleri ‫ و‬ile kaydetmiştir: arkuru ‫ ارقورو‬/ arkırı ‫ ارقِيى‬. bazılarında 17. kömürci. {-(I)D-}: Fiilden fiil yapan bu ekin yardımcı ünlüsü dudak uyumuna bağlıdır: ķorķud-. aŋarı. eskiden eyü. Meninski. ķulaġuz. ķapu. aşurı. dörpi. buzaġı ‫بوزاغى‬ / buzaġu ‫ بزاغو‬. eyü.1. buķaġı / buķaġu. bilegü. yüzyılda büyük oranda tamamlanmıştır. pusı. incü. içün. dumaġu. yaluŋuz. çıkur. bayaġı.1. söyledi. I Sınıfı Ekler a. alçı. ordı. çıbun. girü.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 64 uyum yoktur (Banguoğlu 1959: 142). {-DI}: Görülen geçmiş zaman eki.2. dilim. içerü. kerpüç. ķoŋşı / ķoŋşu. yavru. incü. gümiş. ķaraŋu. 2. ķıraġu. Deny. kendü.2. yapaġu. ķuyı. uyumlu şekillerinin görüldüğü ama eklerin genelinde uyumun tamamlanmadığı bir dönemi temsil eder. itmedi. 17. egendü / egendi. çoķa. buzaġı / buzaġu. ķuzı. uyuķı. boynuz. ķazuķ / ķazıķ. eksi. borı. degül şeklinde söylenen kelimelerin eyi. Parigi’de eklerde dudak uyumu şöyle incelenebilir: 2. Parigi de bir 17. köpri. eşekci. içün / için. azıķ / azuķ. çalu. ķarşu. ķuytı. . EKLERDE DUDAK UYUMU ETT’de büyük oranda bozulan dudak uyumu. yardumcı. bitün. örtü / örti. ķaramıķ. yüzyılda tekrar gelişmeye başlamış ve 18. çıbuķ. (ķarış) murış. aru. çamur. oġrı. bastu. delü. Deny’e göre pek çok kelime dudak uyumuna bağlansa da dilde altun / altın. ŧutı / ŧutu. öbir. ilerü. baķluva. bıldurcın. ayu. (Kartallıoğlu 2005: 965).

alunmış. ötüciligi. ķucuşmaķ. çatladulmış. çekişür. duruşmaķ. Şu örneklerde. kāhillik. ķabūl idici. śıķışmalıķ. Bu eklerin çoğunun ‫ ل‬ile kalıplaşmış olarak yazılması uyumu gizlemektedir. dögüşmek. {+(s)I}: Teklik 3. Ekin ilk ünlüsü bazı örneklerde dudak uyumuna bağlanmıştır. egilmiş. göyündürmek. ķazılmış. yaķışdurulmış. {-mIş}: Öğrenilmiş zaman eki. śunulmış. yigitlik. temessüki. ŧuyılmaz. iç seste kaldığında iki örnekte uyumludur. ķapılmış. aŋlayış. südi. śıyrılmış. metinde düz ünlülüdür: gelince. südü kelimeleri hariç düz ünlülüdür: śu yolı. varınca. alınlıġı. metinde hem düz hem de yuvarlak ünlülüdür ve metnin genelinde uyumludur: boġulması. giriş. kesilmiş. ķonulmış. yuvarlak tabanlardan sonra ekin yardımcı ünlüsü düzdür: boġılmış. kekrelik. dögülmiş. ŧatlulıġı. alunmış. buluşmaķ. üstündeki. oynayıcı. görici. çalınmış. śulĥ idici. {+IncI}: İsimden isim yapan bu ek Parigi’de düz ünlülüdür: āħirinci. örtülmiş. ŧoķuzıncı. ķabarış. virilmiş. sürgünlik. Südü örneğinde iyelik eki ötre ile yazılmıştır: ‫سوُْد‬. Uyumlu olan örneğin metinde uyumsuz şekli de vardır. ĥaķlaşdurıcı. urış. oturuşmaķ. Çünkü dudak uyumu köke yakın olan yerde başlar (Kartallıoğlu 2005: 968): ķoħucı. duħūllıķ. yüzinci. idinmek. söylenülmiş. daha çok düz tabanlardan sonra ekin yardımcı sesinin yuvarlak olduğu örneklerdir: boşadulmış. görüş. şu kelimelerde yuvarlak tabanlardan sonra dudak uyumuna bağlıdır: dögüş. Bu ek. on dördinci. imrenülmiş. śoyınmaķ. ögüşmek. yerleşilmiş. geçinmek. alçaķlıķ. śoyılmış. otlıķ. ķatış. ķaçınmaķ. ķovucı.Dr. {-(I)l-}: Fiilden fiil yapan bu ek. alıcı. eglenülmez. Parigi’de ek. eserde düz ünlülüdür: igrenici. sözinde. ivdürici. mühürini. ŧapılmış. dikilmiş. b. yaraşucı. Parigi’de düz ünlülüdür: ĥırāķlıķ. uśandurıcı. bazı örneklerde hem düz hem de yuvarlak tabanlardan sonra uyumsuz gelebilmektedir. sūzānlıķ. yoķ olunmış. dökici. ُ ET’den beri düz ünlü bulunduran ekler. bölünmiş. barışdurıcı. üstinde. olmış. degişilmiş. onıncı. çözülmek. refıķlıķ. metinde düz ünlülüdür: açılmış. {-IcI}: Fiilden isim yapan bu ek. inmiş. çıķarulmış. {-(I)ş-}: Fiilden fiil yapan bu ek dudak uyumuna bağlıdır: bölüşmek. ķorķucı. istenilmiş. sūzlıķ. śatılmaķ. üstünde. yapucı. {+lIK}: İsimden isim yapma eki. öŋinde. Yavuz Kartallıoğlu 65 {-IncA}: Bu zarf-fiil eki. şahıs iyelik eki. dostlıķ. yıġılmış. Parigi’de düz ünlülüdür. nāresįdelik. çoķlıķ. {-(I)n-}: Fiilden fiil yapan bu ek genellikle dudak uyumuna bağlıdır: aşınmış. emziriş. ovuşmaķ. tabtīl olunmış. ivdürüci. . bollıķ. yüreksizlik. emzirülmiş. eyü geçünmek. oġurlayınca. baş ķaldurıcı. omuzına. maĥrūķlıķ. ögünmek. öpüş. Uyumsuz şekiller. aġlanulmış. öpici. yapışmaķ. ŧonadulmış. yıġış. aśılsızlıķ. beşinci. silinmiş. genellikle düz ünlülüdür: ķucış dögiş. dördinci. dökülmek. ETT’de Düz Ünlü Olan Ekler {+I}: Yükleme hâli eki metinde düz ünlülüdür: mülki. bozulmış. mühürini. ŧutuşdurmaķ. Parigi’de üstüne. görünüş. Ekin yardımcı ünlüsü az sayıda kelimede dudak uyumuna bağlı değildir: olınmış. gizleyince. ŧoyımlıķ. güci. ŧoġucı. Sadece iyelik eki. ölçüci. bozulması. {-Iş}: Fiilden isim yapan bu ek. śoyulmış.

bezdürmek. iki örnekte de yuvarlak tabanlardan sonra uyumsuz gelmiştir: tükürdigini. ŧutalum. metinde yuvarlak ünlülüdür: girür. Ekin. Düz tabanlı bir örnekte ek. virgü. ETT’de yukarıdaki eklerde bulunmayan dudak uyumu Parigi’de gelişmeye başlamış olup bazılarında neredeyse tamamlanmıştır.2. ivdürmek. bitürmek. {-DUr-}: Fiilden fiil yapma eki metinde yuvarlak ünlülüdür: göyündürmek. ıśırur. istesün. Uyumsuz şekiller de ekin düz şekillerinin dilde yaygınlaşmaya başladığını gösteren önemli delillerdir. yandurmaķ. ayruķ. gerekdür.2. boydandur. metinde daima yuvarlak ünlülüdür: altındadur. virsün. düz tabanlardan sonra dudak uyumuna bağlanmaya başlamıştır: açıķ. Bu ek. {-ArU} gibi eklerde az. gördügüm. yoķlayu yoķlayu (gitmek). ķızdırılmış. Ek. ETT’de YuvarlaklaĢan Ekler {-AlUm}: Emir kipi eki metinde yuvarlak ünlülüdür: idelüm. olsun. görmedik. {-U} gibi örneklerde daha fazla sayıda örnekte düz ünlülü şekil görülmektedir. -(I)n-.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 66 ETT’de düz ünlü taşıyan eklerin bir kısmının Parigi’de yuvarlak ünlülü şekilleri de vardır. ET’den beri yuvarlak ünlülü olan eklerin Parigi’de düz ünlülü tabanlardan sonra düz ünlülü şekilleri görülmeye başlamıştır. isteyü (gitmek). düz tabanlardan sonra uyumsuz şekilleri de vardır: artuķ. -(I)ş-} fiilden fiil yapma eklerinin uyumlu şekilleri. sürtüni sürtüni. bulanıķ. alışdurmaķ. ŧaşurmaķ. Özellikle ünlüsü iç seste kalan eklerin yuvarlak tabanlardan sonra yuvarlak ünlülü şekilleri bir hayli fazladır. bulanuķ. yanuķ. açup. {-sUn}: Teklik 3. {-(U)r-}. ķazuķ. dudak uyumuna bağlıdır: içki. delik. itivirmek. uyanuķ. degiştürmek. baśup. Ek. {-Dur-}.2. . itdügüŋ. varmasun. geçüriyci. düz tabandan sonra dudak uyumuna bağlıdır: geçirmek. kesik. Şu örnekte ek. alduġı. bölük. didügi. gerçekdür. {-(I)l-. {-Up}: Bu zarf-fiil eki. lāzımdur. metinde dışarı örneği dışında yuvarlak ünlülüdür: yuķaru. cem’ idüp. sevgülü. 2. virdigine. şu iki düz tabanlı kelimeden sonra dudak uyumuna bağlıdır: ķaldırım. U Sınıfı Ekler ET’den Beri Yuvarlak Ünlülü Olan Ekler {+ArU}: Yön eki. baş ķaldurıcı. vācibdür. virdügi. śaķlasun. {-DUK}: Sıfat-fiil eki genellikle yuvarlak ünlülüdür: aŋladuġum. uyumsuz şekillerden çok fazladır. varup. {-GU}: Fiilden isim yapan ek yuvarlak ünlülüdür: sürgü / sürġu. {+DUr}: Bildirme eki. erik. ŧoŋdurmaķ. yalvarurum. {-U}: Bu zarf-fiil ekinin hem yuvarlak hem de düz şekilleri vardır: śalıvirmek. diŋdürmek. olundıġı. yuvarlak ünlülüdür: arturulmış. şu örneklerde dudak uyumuna bağlıdır: birikdigi. ķonuķcı. yaķışıķsızlıķ. degişik. {-(U)K}: Fiilden isim yapan bu ek. gelduġı. yuvarlak ünlülüdür: eylesün. geldigi. istedigüŋ. bildügüm. virürsen. baturmaķ. ilerü. ķızdurulmış. {-(U)K}. bulandurmaķlıķ. {-(U)r-}: Fiilden fiil yapan bu ek. yaķışdurulmış. süzükci. yuķardadur. metinde yuvarlak ünlülüdür: alup.1. {-(U)r}: Geniş zaman eki. {-DUK}. ögrendigini. virür. şahıs emir eki.

göŋülcik. {-GUn}. yani düz ünlülüdür. naśįbli / naśįblü. guizli “gizli” kelimelerinin halk telaffuzu olduğunu ifade eder (Viguier 1790: 286. senüŋdür. yaķışıķsızlıķ. şaşġun. keŝįretlü. bozġun. metinde kimiŋdür. Şu örneklerde ekin yardımcı ünlüsü düzdür: dinimüz. Ek. yanġın. metinde düz ünlülüdür: boġçacigez. Bu ek. aralıķlu. başlı. bir örnekte ek ünlüsünü hem esre hem de ötre ile göstermiştir: aramızda / aramuzda (َْ‫) َآراُِْم ْزده‬. cür’etli. bir örnekte ekin yardımcı ünlüsü düzdür: biriŋüz. guizlu “gizlü” kelimelerinin aydın. Parigi’de düz şekilleri vardır. yaşlu. mühürlü. kendümüz. metinde sıra değiştirmiş gibidir. düzgünlü. . marażlu. ETT’de yuvarlaklaşan eklerden {+CUK} ve {+CUGAz} ekleri Parigi’de düz ünlülüdür. ġayretlü. metinde yuvarlak ünlülüdür: cümlemüz. aķçacıķ. gürüldü. çengelli. ormanlı. metinde yuvarlak ünlülüdür: sürgün. ŧapurdu. yaşlı. alçaķ göŋülli. {+DU}: İsimden isim yapan ek. ķumlu. şahıs iyelik eki. bir örnekte eski şeklini devam ettirmektedir: aŋsuzın. cür’etlü. 287). metinde hem düz hem de yuvarlak ünlülüdür: . yükcigez. yumurcaķlu. dostlı.yuvarlak taban+lI: ŧoplı. ‘aqillou “akıllu”. ġayretlü.düz taban+lU: ŧoyımlu. sümükli. gelüri. banbūķlı. sevgülü. yıllu. kitābıŋ örnekleri haricinde yuvarlak ünlülüdür: atuŋ. ķoyuncıķ.yuvarlak taban+lU: uġurlu. ĥarāretlü. dostcıġaz. ŧāli’li.Dr. gölcigez. {-U}: Fiilden isim yapan ekin Parigi’de hem düz hem de yuvarlak şekilleri vardır: yeyü. {-GUn}: Fiilden isim yapan bu ek. ķapucıġaz. ħiźmetüŋüz. {+sUz}: İsimden isim yapan bu ek. metinde yuvarlak ünlülüdür: çaġuldu.50 Ek. gizlüce. geminüŋ. küllü. ķarıcıķ.düz taban+lI: gölgeli. {-U} gibi eklerin düz ünlülü şekilleri de vardır. ķorķusız. aqelle “aqıllı”. {+(U)mUz}: Çokluk 1. metinde yuvarlak ünlülüdür. Parigi’de sıra değiştirmiş gibi düz ünlülüdür: yüreksizlik. ilmekli. {-lU} eki pek çok düz 50 Viguier. aśılsızlıķ. {+sUz}. silāĥlu. ħud’alu. ısmarladuķ. efendimüz. śollı. şu iki örnekte dudak uyumuna bağlıdır: baśġın. ķaçġun. azġun. žarāfetli. śaķalsız. śıġırlı. ölüyi. {DU}. ķoşusı. ĥürmetüŋüz. ķurdcıġaz. mābeynimüzde. . {+lU}: İsimden isim yapan bu ek. güzli. eserde yuvarlak ünlülüdür: düşduķ. Bir örnekte düz ünlülüdür: gürüldi. bahālı / bahālu. {+CUGAz}: İsimden isim yapan ek. Yuvarlak tabanlardan sonra uyumsuzdur: aġcıķ. ayaķlu / ayaķlı. şeherümüz. çuķurcıķ. sütlü. . filosofcik. ĥaśīrlı. çamurlı. śanduķcıġaz. ħoroscik. Metinde ekin düz şekilleri hem düz hem de yuvarlak tabanlardan sonra kullanılmıştır: ŧuyı. {-DUK}: Görülen geçmiş zamanın çokluk birinci şahsı. yemişüŋ. Parigi. śulı. germiyyetlü. ŧoŋuzcıķ. ETT döneminde yuvarlaklaşan ekin. ĥareketlü. ŧapı. bahālı. renclü. Yavuz Kartallıoğlu 67 {+CUK}: İsimden isim yapan bu ek. śaķallı. cenābuŋuz. ġarezsiz. sümükli. atlaruŋ. . poyrazlı. örtüsi. ateşli. {+(U)ŋUz}: Çokluk 2. şahıs iyelik eki. ŧutaruķlı. bazı örneklerde hem düz hem de yuvarlak şekillidir: ķanatlı / ķanatlu. śusız. ġanįmetlü. śuçlı. bereketlü. nemli. aycıķ. yürekli. {+nUŋ}: İlgi hâli eki.

. 2. Parigi’de de uyumludur. X Sınıfı Ekler {-(X)D}: Fiilden isim yapan bu ek. ŧoyımlıķ. śatun örneği haricinde uyumludur: aķın.3. tütün. ķaldurum. dügün.2. Parigi’de uyumludur: adımlamaķ. {+(U)mUz} ve {+(U) ŋUz} eklerinde ise yardımcı ünlü düzdür. dügüm. uyumsuzdur: ŧoyımlu. X sınıfı ekler. sigirdimde.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 68 tabanlı örnekte dudak uyumuna bağlıdır. Bir örnekte ek. metinde uyumludur: geçit. ögüt. dilimi. {-(X)m}: Fiilden isim yapan ek. yıldırım. geyimlü.1. {-(X)n}: Fiilden isim yapan bu ek.2.

51 Coşkun.51 Parigi. śoġulcan ‫غو ْْلاَ ْن‬ ُ ‫صو‬ ُ .Dr. 80). ķıġılcım ‫ قغ ْلج ْْم‬. bazı alınma kelimelerde konuşmayı imlaya yansıtmıştır. ķılçıķ ‫ قلْ ِچ ْْق‬. -nç. ispat gibi bazı alınma kelimelerde de ünsüz uyumu vardır. akıcılık-tonluluk. ınçķırmaķ ‫ اِنْچ ْق ِرَم ْْق‬.: gölge َ‫كو‬ ْ ْ‫كول‬ ُ . gülgen ‫كوْلْ َك ْْن‬ ُ . Metinde kelime içi ve eklemede tonlu ünsüzlerin yazılıp çoğu zaman tonsuz ünsüzlerin yazılmaması ünsüz uyumu ile ilgili kesin bilgiler elde etmeyi engellemektedir. ilçi ‫ ايِلْچ ِْى‬. Alınma kelimeler Osmanlı Türkçesinde orijinal imlaları ile yazıldığı için ünsüz uyumuna bağlı değildirler. üzengi ‫ ُاوَزنْك ِْى‬. tonsuzluk ilişkileri doğrultusunda yan yana gelerek ses birliktelikleri oluşturmasına ünsüz uyumu denir. İ ِ ِ -lç. Tonsuz ünsüzler kelime tabanlarında son ses konumunda görülürken ekleşmede ilk ünsüzler çok büyük oranda tonludur. Türkçe asıllı kelimelerde akıcı ünsüzler diğer bütün ünsüz türleriyle her şekilde bir araya gelebilmektedir. yonca َ‫ ُيوَْنْو‬. ince َ‫ اِ َْن ْو‬.: ancaķ ‫ اَ َْنَ ْْق‬. incü ‫جو‬ ْْ ‫ اِيْن‬. ÜNSÜZ BENZEġMELERĠ Ünsüzlerin fonetik kurallar içinde patlayıcılık. Arap harfli imlada cim. yine tonsuz patlayıcı ve tonsuz sızıcı ünsüzlerle her şekilde bir araya gelebilmektedir. ölçmek ‫ك‬ -lg. Türkçenin fonetik kuralları hangi ünsüzün hangi ünsüzle yan yana gelebileceğini belirlemiştir (Coşkun 2008: 79). iptida. yelken ‫ يَلْ َك ْْن‬. ķalçın ‫چ ْْن‬ َ ْ‫ آل‬.: dilki ‫ى‬ ِْ ‫ ِدلْك‬. Parigi’nin döneminde Latin harfleri ile yazılmış olan Molino’da espab. Yavuz Kartallıoğlu 69 2. külünç ‫كولُْنچ‬ ُْ . . Türkçede ünsüz uyumu üç madde hâlinde şöyle ifade edilebilir: 1.: alçaķ ‫چ ْْق‬ ْْ ‫لچ َم‬ ْ ‫قاَل‬. tonlu patlayıcı ünsüz tonlu sızıcı+tonlu patlayıcı şeklinde bir araya gelmektedir (Coşkun 2008: 81). Parigi’nin yazıldığı dönemde Türkçenin imlası belirli kurallara dayandığı ve konuşmadaki bütün sesleri yansıtmadığı için metinde hem kelime kökleri hem de eklerde ünsüz uyumunu tespit etmek zordur. França َ‫چو‬ َ ‫صْن‬ / turunçF ‫چ‬ ْْ ‫ْتُ ُرون‬/ْ‫نج‬ ْ ‫ ُتوُر‬. Türkçe asıllı kelimelerde tonlu sızıcı ünsüzle. -nc. Ünsüz uyumu. renç-perF ‫ َرَنپَْ ْْر‬. ķolcaķ ْ‫ ُقو ْْلَ ْق‬. fakat ünsüz uyumu bakımından ancak birkaç alınma kelime bu uyuma bağlı olarak metinde tespit edilebilmektedir. balçıķ ‫ باَلْ ِچ ْْق‬. ķarınca ‫ قَ ِرَْن َْو‬. İmlanın el verdiği ölçüde metinde kelime tabanlarında ve eklerde ünsüz benzeşmeleri şöyle incelenebilir: Kelime tabanlarında a. mübhem / müphem gibi bazı alınma kelimelerde Türkiye Türkçesinde de ikili şekillerin devam ettiğini belirtir (Coşkun 2008: 79.: çingan ‫ ِجنْكاَ ْن‬. sızıcılık.: kendi ‫ى‬ ِْ ‫ َكنْد‬. 2.: bögrülce َ‫ْر ْْلْو‬ ُ‫ بُك‬. -lk.2. Türkçe asıllı kelimelerde tonsuz patlayıcı ve tonsuz sızıcı ünsüzler. Tonlu ünsüzlerden sonra: ِ ِِ -lc. -nd. turunc َ .: śançmaķ ‫چم ْْق‬ ْ ْ‫ فِراَن‬. dal. 3. yazı dili ile ilgili olmayıp konuşma dili ile ilgilidir. engerek ‫ك‬ ْْ‫ اَنْ َكَر‬. ْ ‫ ُاو‬. -ng. kef gibi harfler tonsuz ünsüzlerden sonraki ünsüz uyumunu gizlemektedir.

-rd. -kp. b. ķorķmaķ ‫ ُقورقْ َم ْْق‬. üst ‫ست‬ ْْ ‫ ُاو‬. barķ ‫رق‬ ْْ َ‫ ب‬. örgüc / örgic ‫ْاُْرْك ْْج‬/ْ‫ ُاوْرُك ْْج‬. bışķı ‫ بِ ْشق ِْى‬. orta َ‫ اُ ْور ْتو‬. çördek ‫جوْرَد ْْك‬ ُ . ِ -rg. börk ‫رك‬ ْْ ‫ ُبو‬. ķopça َ‫چو‬ ْ ْ‫ ُقوپ‬yapça yapça َ‫چو‬ ْ ْ‫ ياَپْچوَْياَپ‬.: meşkûrA ‫كوْْر‬ ُ ‫ َم ْس‬. -kç. sırça َ‫چو‬ ْ ‫ ِسْْر‬. yeykin ‫ يَْي ِك ْْن‬. -şķ. şişķo ‫قو‬ ُْ ‫ شيِ ْش‬. ķurt ‫رت‬ ْْ ‫ ُقو‬. gürgen ‫گوْرَگ ْْن‬ ُ .: burçak ‫ ُبوْر َچ ْْق‬. -sġ. Bu imla tarzı da tonsuz tabanlardan sonra ünsüz uyumu hakkında kesin hükümler vermeyi engellemektedir. -td. tırtıl ‫ تِْرتِ ْْل‬. yayķamaķ ‫ يَْيقاََم ْْق‬.: denk ‫نك‬ ْْ ‫ َد‬. Eklerde Parigi’de ünsüz uyumuna konu olan ekler C. ısķarled ‫ ا ْس َق ْرلَ ْد‬.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 70 -nk. -rk. erte َ‫ اَْر ْتو‬.: maķpereA َ‫ َم ْقپَ ْره‬. -yk. çārtāķ (çardāķ) ‫ق‬ ķartal ْْ‫ قاَْرتاَل‬.: fırġaŧaİ ‫طو‬ َْ َ‫ فِْرغا‬. -rc. C ve D sınıfı ekler Parigi’de dönemin diğer pek çok metninde olduğu gibi cim ve dal ile yazılmıştır. bögürtlen ‫كورتْلَ ْْن‬ ْْ َ‫ چاَْرطا‬. borc ‫ج‬ ْْ ‫ ُبور‬.: arķa َ‫قو‬ ْ ‫ اَْر‬. art ünlülü . dört ‫رت‬ ْْ ‫دو‬ ُ . ardıç ‫ج‬ ْْ ‫ اَْرِد‬. bögürdlen ‫كو ْردلَ ْْن‬ ُ ‫ ُبو‬. ördek ‫ ُاوْرَد ْْك‬. -sp. D ve G sınıfı olmak üzere üç başlıkta incelenebilir. ķırķmaķ ‫ قِرقْ َم ْْق‬. ُ ‫ ُبو‬. Tonsuz ünsüzlerden sonra: -çp.: ard ‫رد‬ ْْ َ‫ ا‬. -st.: renç-perF ‫ َرَنپَْ ْْر‬. -yġ. G sınıfı ekler ise ön ünlülü tabanlardan sonra kef.: birtunİ ‫ بِْر ُتو ْن‬.: öyke َ‫كو‬ ْ ْ‫ ُاوي‬. fırķataİ َ‫ فِْرقَ ْتو‬. gerçek ‫ك‬ ْْ ‫ َكْْر َچ‬. künkF ‫نك‬ ْْ ‫ ُك‬.: nispet ‫ت‬ ْْ َ‫ نِ ْسپ‬. ıśķumbri / ıskunbri ْ‫ي‬ ُ ‫ اي ْس‬/ْ ‫ى‬ ُ iskemli / iskemniR ‫ن‬ ِْ ‫ْاِ ْس َك ْم‬/ْ‫ اِ ْس َك ْمل ِْى‬.: enişte َ‫ اَنِ ْش ْتو‬.: elbetde ‫ اَلْبَتْ َدْْه‬. tüfenk ‫نك‬ ْْ َ‫ ُتوف‬. -şt. toyķar ‫ ُتويْقاَْْر‬.: ökçe َ‫چو‬ ْ ‫ ُاوْك‬.: başķa َ‫قو‬ ْ ‫ْباَ ْش‬/َْ‫قو‬ ْ ‫ بَ ْش‬. ķaştelİ ‫ قَ ْشتَ ْْل‬. ırtmaķ ‫ايرْْْتَ ْْق‬. -pç.: istemek ‫ك‬ ْْ ‫ اِ ْستَ َم‬. ķıpçaķ ‫ق‬ ْْ َ‫ ْقِْپچا‬.: bıldurcın ‫ بِلْ ُد ْرِج ْْن‬. R İ R ِ ِ ِ ِْ ‫ اِ ْسقوْمر‬. kürk ‫رك‬ ْْ ‫كو‬ ُ . ِ ‫قو ْنب‬ -sķ. serçe ‫ َسْْرچو‬. yumurta َ‫ َيُُْر ْتو‬. ısķara َ‫ ا ْس َق ْره‬.: toyġar ‫ ُتويْغاَْْر‬. F ِ -rt.: ķuśġun ‫غو ْن‬ ُ ‫ ُقو ْس‬. -rç.: çepçevre ‫بْ َچ ْوره‬ ْْ ‫ َچ‬.

üşigen ‫ ُاوش َك ْْن‬. {+DAn}: Çıkma hâli eki. Bu sebeple ön ünlülü tabanlardan sonra kef harfinin /k/ veya /g/ ünsüzlerinden hangisini karşıladığı açıkça tespit edilemez. cenkçi ‫ َجن ْكچ ِْى‬. keskin ‫ْ َك ْسك ْْن‬/ْ‫كي‬ ُ ‫دو ْش‬ 52 Osmanlı Türkçesindeki ünsüz benzeşmeleri ile ilgili olarak şu kaynaklarda daha geniş bilgi vardır: Develi 2005. sürgün ‫كو ْن‬ ُ ‫سوْر‬ ُ . bekçiligi ‫ بَكْچيِلِك ِْى‬. ķırġun ِ ِ ‫غو ْن‬ ُ ‫ق ْر‬. {+CAK}: İsimden isin yapan bu ek bir kelimede ‫ چ‬ile yazılmıştır: Rodoscıķ ‫س ِچ ْْق‬ ْْ ‫دو‬ ُ ‫رو‬ ُ Metinde D sınıfı ekler birkaç örnekte ‫ ت‬ile yazılmıştır: ِ ِ‫ َْچك‬. oraķçı ‫ ُاوَرْقْچ ِْى‬. ْ َ‫ با‬. şaşķunlıķ ‫ َشا ْش ُقونْلِ ْْق‬. Gümüşkılıç 2005. bozġunlıġı ْ‫ بوْزغونْلِغ ِى‬. degiştürmek {-DUr-}: Fiilden fiil yapma eki ‫ ت‬ile yazılmıştır: çektirir gemi ‫ى‬ ِْ ‫َْتْرْْ َْگم‬ ْ‫ك‬ ْْ ِ‫ َدكِ ْش ُتوْرَمكْل‬. cenkilerüŋ (2) ‫ َجنكْچيِلَُرْْك‬. ön ünlülü tabanlardan sonra ‫ ك‬ile yazılmaktadır: ِ düşkün ‫كو ْن‬ ُْ ‫سوْر‬ ُ . Bu ek bazı kelimelerde ünsüz uyumuna bağlıdır: düşkün ِ ْ‫كون‬ ْْ ِ ‫ َك ْس‬. yedekçi ‫يَ َد ْكچ ِْى‬ {+CA}: Eşitlik hâli eki tonsuz tabanlardan sonra bir kelimede ‫ چ‬ile yazılmıştır: saħtça َ‫ َسختْچْو‬. şaşġun ‫غو ْن‬ ُ ‫ شاَ ْش‬. dokuz örnekte tonsuz tabanlardan sonra ‫ چ‬ile yazılmıştır: bekçilik ‫ك‬ ْْ ِ‫ بَكْچيِل‬. . ķaydtan ‫ قَي ْدتَ ْْن‬. {+DA}: Bulunma hâli eki iki yerde bir tonsuz tabandan sonra ‫ ت‬ile yazılmıştır: mezādda / mezādta śatmaķ ‫صتْ َم ْْق‬ َْ ‫ ْ َمزاَ ْد‬/ْ َ‫ َمزاَ ْد ْتو‬. üleştürici ‫ ُاولَ ْش َُتِِي ِْى‬. azġunlıķ ‫غونْل ْْق‬ ُ ُ ُ ُ ْ‫ چاَل‬. {-GUn} eki.52 Parigi’de C sınıfı eklerden tonsuz tabanlardan sonra çim ile yazılan şekiller şunlardır: {+CX}: İsimden isim yapan ek. G sınıfı ekler. iki tonsuz tabandan sonra ‫ ت‬ile yazılmıştır: derdten ْ ‫ف‬ ْ َ‫ َد ْردتَ ْن ْتَل‬. Yavuz Kartallıoğlu 71 tabanlardan sonra ise kaf ve gayın ile yazılır. śınġun ‫غو ْن‬ ُ ‫ صْن‬. bazı tonsuz tabanlardan sonra da ‫ غ‬ile yazılır: baśġın ‫صغِ ْْن‬ ْ َ‫ ب‬. Bir kelimede ise ek uyumlu olarak tı ile yazılmıştır: buruşŧurmaġıla ِ َ‫ ُبوُر ْشطُْرَمغ ْلو‬. baśġun ‫غو ْن‬ ُ‫ص‬ ķaçġun ‫غو ْن‬ ُ ‫ قاَ ْچ‬. nadāsçı ‫ ْنَداَ ْسچى‬. Duman 2000. ُ .Dr. Bu ek bir kelimede şeddeli te ile ْ ‫ َدكِ ْش ُتوْرَم‬/ degiştürmeklik ‫ك‬ ِ yazılmıştır: ‫ك‬ ْْ ‫ُّدرَم‬ ْ ‫ ايت‬. sürgü ‫كو‬ ُ ‫دو ْش‬ ُ . Ekin üzerine bir örnekte şedde konulmuştur: nispetden ْ‫ نِ ْسپَتْ َّْد ْن‬. Art ünlülü tabanlardan sonra ‫ غ‬ile yazılır: ِ ‫ ْآز‬. Kartallıoğlu 2005. ķulluķçı ‫ ُقولْلِ ْقچ ِْى‬. burġu ‫غو‬ ِ ayılġun ‫غو ْن‬ ُْ ‫ ُبوْر‬. sevgi ‫ َسوْك ِْى‬. çalġucı ْ‫غوج ِى‬ ُ ْ‫ اَيل‬. Bir kelimede ‫ ق‬ile yazılmıştır: yapışķan ‫ يْاَپِ ْش َق ْْن‬. Bir örnekte de saat kelimesinin son ünlüsü şeddeli َ ْ ‫ده‬ yazılmıştır: َ‫ ساَ َعتّْو‬. ergen ‫ اَْرَك ْْن‬. {+CAK}: İsimden isin yapan bu ek bir kelimede ‫ چ‬ile yazılmıştır: gökçek ‫ك‬ ْْ ‫كوْك َچ‬ ُ .

şu kelimelerde ünsüz uyumuna bağlıdır: bıçķı ‫ى‬ ِْ ‫چق‬ ْْ ِ‫ ْب‬. Metinde başķa َ‫قو‬ ْ ‫ بَ ْش‬kelimesi de ünsüz uyumuna bağlıdır.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 72 {-GU} eki. . içki ‫ اْيِ ْچك ِْى‬.

geyk (4) < geyik (3).Dr. sıcak. değnek kelimesi sekiz yerde degenek şeklinde geçmektedir. Bunda da daha çok dar ünlülerin düşmeye meyilli olmaları. İki heceli bazı kelimeler özellikle dar ünlülü bir ek aldığında kelimenin vurgusuz orta hecesindeki ünlü düşer (Banguoğlu 1959: 114). Alını (3) ve omuzı (2) kelimelerinde ünlü düşmesi yoktur. buyruķ (3) < buyuruķ (1). Parigi’de günümüzde çevrilmek şeklinde olan kelimenin de hem çevrilmek hem de çevirilmek şekilleri vardır. ķıypmaķ (2) < ķayıpmaķ (2).1. . Alınma kelimeler için söz konusu olan “tanınmaz hâle gelme” durumu metindeki döşmek.1. SES DÜġMESĠ 3. Boyun kelimesi iki yerde boynı. Parigi’de hem Türkçe hem de alınma kelimelerde pek çok ünlü düşmesi örneği vardır. Bu düşme. Yine ağız kelimesi herhangi bir ek almadan iki yerde aġz şeklinde yazılmıştır. ısıtma… gibi kelimelerdeki ses olayını köklerde kısalma diye açıklar (Eraslan 1996: 39).1. Bunda da /ı/ ünlüsünün normalden kısa olması ve ek almış şekillerinin tabanı etkilemesi söz konusudur. büklüm (9) < bükülüm (-). Metinde aġız kelimesinde ünlü düşmesi görülürken alın. omuz ve -çoğunlukla. 53 Kemal Eraslan. geyk ve śıyrmaķ gibi Türkçe kelimelerde de görülmektedir.1.boyun ve karın kelimelerinde ünlü düşmesi yoktur. Yine eserde. Bunları imla yanlışı olarak görüp düzeltmek mümkündür ama bahsedilen kelimeler metinde bir kere değil birden fazla geçtiği için bir ağız bölgesine ait olma ihtimalleri fazladır.1. geniş ünlünün nadiren düşmesi etkilidir. Yavuz Kartallıoğlu 73 3. karın kelimesi üç yerde karınına. yaŋlış (7) < yaŋılış (-). baylış (1) < bayılış (-). SES OLAYLARI 3. ķaranlıķ (2) < ķaraŋulıķ (7). iki yerde ise karnı şeklinde geçmektedir. śarmusaķ (3) < śarımśaķ (-). Bu ses olayı raķı < ‘araķı / ‘araķ ve piskopos < episkopos kelimelerinde görülür. sıtma (< ısıtma) gibi kelimelerde görülen ön ses düşmesi53 çok yaygın bir ses olayı değildir (Banguoğlu 1959: 112).2.1. Parigi’de kelime köklerinde şu ünlü düşmeleri görülür: Dar ünlülerin düşmesi: aġz (2) < aġız (6).1. alınma kelimelerin Türkçeleşme süreçlerinde bazen alınma kelimeler tanınmaz hâle gelebilir (Duman 1995: 37). śıyrmaķ (3) < śıyırmaķ (1). Buradan hareketle Parigi’de Türkçe kelimelerde ön ses düşmesinin bulunmadığı söylenebilir.1. Ön Seste Ünlü DüĢmeleri Türkiye Türkçesinde sıcak (< ısıcak). üç yerde boyunına. ısıtma kelimesi yirmi iki yerde geçerken sıtma kelimesi bir yerde geçer. Parigi’de sıcak kelimesi hiç geçmezken dokuz yerde ısıcaķ kelimesi geçer. birbiri (24) < biribiri (6). ünlü düşmesi hem Türkçe hem de alınma kelimelerde görülür. 3. Mesela. kelimelerin kısalmasına sebep olur. Orta Hecede (Ġç Seste) Ünlü DüĢmesi Metinde ünlü düşmesi meydana gelmiş kelimeler bulunmasına rağmen ünlü düşmesinin bulunmadığı örnekler de vardır. 3. boyn (1) < boyun (8). ÜNLÜ DÜġMESĠ Türkçede vurgusu az olan veya vurgusuz hâle gelen ünlüler düşer (Coşkun 2008: 58). Aġzı (aġız+ı) ve oġlı (oġul+ı) kelimeleri metinde on dört yerde geçer ve bu iki kelimedeki vurgusuz olan orta hece ünlüleri düşmüştür. Parigi’de ön ses düşmesi alınma kelimelerde de yaygın değildir. ayrış (1) < ayırış (-).

müżayķa (3) < müżayaķaA (-).Geniş ünlülerin düşmesi: döşmek (3) < döşemek (5). seĥriye (1) < seĥeriyyeA (-). Ġyelik Ekinin DüĢmesi Parigi’de yirmi iki örnekte (arpa śuy. Bunlardan en önemlisi iyi kelimesinin kullanımıdır. nāyja (1) < nāyijeF ‘fıçı lülesi’ (-).4. Burada düşen ünlüler genellikle geniş ünlülerdir. Bu kelime Parigi’de pek çok yerde eyü şeklinde geçer. seyyde (1) < seyyideA (-). tirşe (2) < terāşeF ‘deriden kâğıt’. ĥacr (1) < ĥacerA (2). nefs kelimesini nefes anlamında dokuz yerde kullanırken żabŧ-ı nefes (nefsine hâkim olma) yapısında da nefes kelimesi nefs kelimesinin yerine kullanılmıştır.1. Bir örnekte ise kelime ey şeklindedir. Eserde son seste görülen diğer ünlü düşmeleri şunlardır: ay (balıķ) (1) < ayu (4).1. beksimet / beksimat / beksimaŧ55 (3) < paksimadiR (-). kundak (2) < kontakiR (-). lāş (2) / leş (2) < lāşeF (1). Eklerde Ünlü DüĢmesi Parigi’de son ses konumunda olan {-U} zarf-fiil eki ve yükleme hâli ekinin yanında iç ses konumunda kalabilen. güygü (1) < güyegü (1). eŋinar (1) < anginaraR (-). ķaysı (2) < ķayısı (-). ġażben (1) < ġażabenA (2). Son Seste Ünlü DüĢmeleri Parigi’de son seste de ünlü düşmeleri görülür.1. Parigi. biyān śuy. ‘ađlāt (1) < ‘ađelātA (1). tenend (1) < tanandūF (-) (Steingass 331). metnin genelinde olduğu gibi burada da ikili şekiller yan yanadır. ķābliyet (5) < ķābiliyyetA (9). 3. ġurbā (1) < ġurebāA (-). 55 Tuncer Gülensoy. Parigi’deki alınma kelimelerden Arapça kökenlilerde son seste ünlü düşmesi görülmezken Farsça. pįşmān / pişmān (8) < peşįmān (4). mürvet (3) < mürüvvetA (12). dolay (2) < dolayı / tolayı (3).1.4. Volkan Coşkun. çihl (1) < çihilF (-). mutmin < mutmainA. za’frān (5) < za’ferānA (2). Bu da Parigi’nin malzeme aldığı dil katmanları ile ilgilidir. bu kelimenin Türkçe olduğunu ve *bek+sü-met morfemlerinden oluştuğunu belirtir (Gülensoy 2007:693). Yukarıdaki örneklerde alınma kelimelerin hem asli hem de ünlüsü düşmüş şekillerinin metinde yan yana kullanılabildikleri görülmektedir. 3. ķuy (2) < ķuyu (3). gül śuy. temzden (2) < temzedenF (-). Metinde şu alınma kelimelerde ünlü düşmesi görülür: behr (1) < behreF (12). ķoruķ śuy…) suyu kelimesi suy şeklinde yazılmıştır. Burada ya 54 Eserde bu iki kelimenin bazen karıştırıldığı gözlenmiştir. arıķü’s-sūs śuy. Alınma kelimelerde hem geniş hem de dar ünlüler düşebilmektedir: ‘acle (3) < ‘aceleA (12). Bu bir yazım yanlışı olamaz. rāyha (2) < rāyihaA (-). ĥārtį (4) < ħarįŧaA (-). Çünkü eyü kelimesi metinde +lik ekini alınca yirmi dokuz yerde eylik şeklinde geçerken ancak iki yerde eyülik şeklinde geçer.1. çingan (1) < çingane (1). . buzaķ (2) < buzağu / buzağı (8). Bir yerde ise śuyı şeklinde bir yazım vardır. ŧavla < ŧavįleA. yani sonrasında başka ekler de alabilen {+ArU} yön eki. 3. Bu sebeple eylik tabanı tek başına kullanılan ey kökünü de açıklamış olur. {-U} fiilden isim yapma eki ve iyelik eki gibi eklerde vurgusuzluk sebebi ile ünlü düşmesi görülür. cerb (1) < cerebA ‘uyuz’ (-). arıġan (1) < areganoİ (-). mütehį’ (2) < müteheyyi’A (-). geniş ünlülerin zaman içinde daralıp daralmadıkları araştırılması gereken bir konudur. Orta hece konumuna geçen ek ünlüsü de düşebilir.3. der (Coşkun 2008: 58). nefs (9) < nefesA54 (41).1.1. arġan (1) < arganaİ ‘gemi dolabı’ (-). seyd (1) < seyyidA (1). Yunanca ve İtalyanca kökenlilerde görülür. fırķata (2) < fregataİ (-).

bişürici.1. depici. yüzyılda yazılmış olan Molino’da da vardır:56 aķçey hesāba tutmak.1.4. tutıcı. ebegümeci / ebegümec.4. yabān incir. 56 Molino’da bu yapıyı gösteren şu örnekler vardır: bir kimesney diriltmek. beŋzeyci < beŋzeyici. Yükleme Hâli Ekinin Ye Ġle Yazılması Metinde pek çok yerde yükleme hâli eki ünlü ile biten kelimelerden sonra {+(y)I} şeklindedir. ot suy. . koruk suy. … śuy / śuyı.3. bazı kelimelerden sonra da sadece bir ye ünsüzü getirerek yükleme hâli ekini yazıda göstermektedir. Bunlardan yuķardadur şeklinde /u/ ünlüsü vurgusuzluk sebebi ile düşmüştür ve konuşmadaki şekildir. kimesney tecāvüz itmek. işleyci < işleyici. Ķażıköy.1. ŧavuķ śuy. bu iki şekil yan yana kullanılmış. Burada birinci ihtimal daha akla yatkın gibidir çünkü Parigi. kendüy göstermek.4. {IcI} şekli genellikle tek heceli ve ünsüzle biten kelimelere gelirken {-ycI} şekli ünlü ile biten ve genellikle çok heceli kelimelere gelmektedir: {-IcI} : bilici.4. {-ycI} : aldaycı < aldayıcı. {-IcI} Fiilden Ġsim Yapma Ekinde Ünlü DüĢmesi Parigi’de fiilden isim yapan {-IcI} eki hem {-IcI} hem de {-ycI} şeklinde geçmektedir. gösterici. Bu iki ek arasında bağlantı kurulursa Parigi.2. besleyci < besleyici. ġavġay barışdurmaķ. cum’a gün. sofray hazır etmek (Duman 1995: 58). Metinde iyelik ekinin düşürüldüğü tamlama örnekleri şunlardır: ay balıķ. Hep kelimesi +i ekinden sonra ikinci bir iyelik ekini almış. köy köpegi / köy köpek. Yavuz Kartallıoğlu 75 Parigi’nin sıkça kullanılan bazı eklerde kendisine göre bir yazım şekli oluşturduğu veya söyleyişte belirsiz olan iyelik ekinin imlaya da yansıtılmadığı düşünülebilir. Nasıl ki günümüzde iyelik ekinin düşürüldüğü mercimek çorba. baş ŧaġılmış. śaķa ķuş. ķapuy açup. tarlay ekmek. erkek kazak. buġday tarla. köy köpek. hatta iki iyelik eki taşıyan yapı daha fazla kullanılmıştır: hepsi (2) < hepisi (3). otay döşemek. 3. dilki üzüm. 3. Yine ebegümeci kelimesi iki yerde ebegümeci bir yerde ise ebegümec şeklinde yazılmıştır. çocuk ayakkabı gibi (iyelik) eksiz tamlamalar varsa bu eksiz tamlamaların Osmanlı Türkçesinde de kullanıldığı unutulmamalıdır. maĥkeme baş kātib. Parigi’de iki şekilde kullanılan yapılardan bazıları şunlardır: ay balık / ayu balıġı. yabān keçicik. yaray yayķamaķ. bazı kelimelerden sonra ye harfi ile {+(y)I} (hem yükleme hem de iyelik) ekini işaretlemektedir. 3. fitney taĥrik etmek.1.Dr. gül melhem.1. Aynı durum ķara ķurbaġa örneğinde de vardır. tarlay natas itmek. bilegü taş / taşı. yabān eşek. gemiy batırmak. Parigi bunların dışında aşağıdaki kelimelerde yükleme hâli ekini kelimenin sonundaki ünlüden sonra yazdığı ve üzerine cezm koyduğu ye ile göstermiştir. gül śuy. śucuķ śatıcı. ‘użvuy yerinden çıķarmaķ. Yön Ekinde Ünlü DüĢmesi Metinde yedi yerde yuķardadur beş yerde ise yuķarudadur şekilleri geçmektedir. Yazıdan çok bir ağzı veya konuşmayı işaret eden bu yapılar sadece Parigi’de değil yine 17.1. Parigi’de görülen çok şekillilik. yükleme hâli ekinde de görülür: kimesney / kimesneyi hükminden çıķarmaķ.

1.śayıķlayıcı. yeyci < yiyici.8.ivici. 3. zeherleyci < zeherleyici. śalıncaķ < śalınacaķ. Bir örnekte de ek {-cı} şeklinde gelmiştir: mezelenci < mezelenici. Günümüzde bazı ağızlarda bu tür düşmelere rastlanmaktadır:58 beslecek < besleyecek.fiilleri ile ünsüzle biten em.uyıcı. Farsça Tamlamalarda Ünlü DüĢmesi Farsça yapılı tamlamalar Osmanlı Türkçesinde çok kullanılmıştır.1. Ankara ve İçel ağızlarında bu şekil vardır.1. yaŋşaycı yaŋşayıcı gibi ikili şekiller de vardır. Parigi de harekeli bir metin olduğu için Farsça yapılı tamlamalar ünsüzden sonra getirilen bir esre ile belirtilmiştir: rūz-ı güşāde = ‫روِْزْ ُكشاَده‬ ُ def’-i ġam itmek = ‫ك‬ ْْ ‫َدفْ ِْعْ َغ ْْمْاِ ْيت َم‬ ‘adem-i re’āyet = ‫ت‬ ْْ َ‫َع َدم ِْىْ َرعاَي‬ dest-i çep = ‫تْ َچپ‬ ِْ ‫َد ْس‬ def’āt-i keŝįre = ‫تْ َك ِثِيَْه‬ ِْ َ‫َدفْعا‬ pāy-pūş-ı köhne = َ‫شْ ُك ْه ْنو‬ ِْ ‫يْ ُپو‬ ْْ َ‫پا‬ tāc-ı mefħaret = ‫ت‬ ْْ ‫تاَجِْْ َم ْف َخَر‬ cā-yı nezdįk = ‫ك‬ ْْ ‫ىْنَْزِد‬ ِْ َ‫جا‬ 57 58 Hasanoğlan. Parigi’de de iki şekil de vardır. Tabii bu harekesiz bir yazım tarzı için geçerlidir. 3. bunun zarf-fiil eki düşmüş şekli olan ķoyvirmek dört yerde kullanılmıştır. ivci . Ancak ünlü ile biten ye-. Metinde aldayıcı aldaycı.5. {-U} Fiilden Ġsim Yapma Ekinin DüĢmesi Günümüz Türkçesindeki koklamak fiili kokulamak şeklinden gelir ve kokulamak57 şekli ağızlarda kullanılmaktadır.ve salınfiillerinden sonra bu sıfat-fiil ekinin ilk ünlüsü düşer. {-U} Zarf-fiil Ekinin DüĢmesi Parigi’de koyuvermek kelimesinin eski şekli olan ķoyuvirmek iki.1. besle. śayıķlaycı . Kütahya ve yöresi ağızlarında yiyecek kelimesi yicek şeklindedir. ķoķulamaķ şekli daha fazla geçmektedir: ķoħlamaķ (3) < ķoķulamaķ (4). Harekeli metinlerde ise Farsça tamlamalar.4.4. geyecek gibi kelimelere {AcAK} sıfat-fiil ekinin getirilmesinde Türkiye Türkçesinden farklı bir durum söz konusu değildir. uycı .1. 3.ve oyna.1. .6.1.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 76 söyleyci < söyleyici. yécekden / yeycek < yiyecekden.1.4.7. yüriyci < yüriyici.4. 3.işleyici. {-AcAK} Sıfat-fiil Ekinde Ġlk Ünlünün DüĢmesi Parigi’de bazı kelimeler hariç silecek. deprenecek. Bu şekil günümüz konuşma dilinde ve ağızlarında da yaygın olarak kullanılmaktadır. Farsça yapılı tamlama kuralına göre ünsüzle biten ilk kelimeden sonra tamlamayı gösteren herhangi bir işaret yoktur. bilinecek. İkinci şekil konuşmanın veya bir ağzın yazıya yansımış şeklidir. işleyci . emcek < emecek. ünsüzün altına konan esre ile gösterilir. oynacaķ < oynayacaķ.

maĥfil ķażā’. Bunlardan ikincilerin yazım yanlışı olarak düşünülmesi o döneme ait dil verilerinin yok edilmesi anlamına gelir. Duman bu yapıların söyleyişi aksettiren yapılar olduğunu ve bu yazımların imla yanlışı olarak görülmemesi gerektiğini belirttikten sonra kaymakam (< kāyim-i maķām) ve kadıasker (< ķāđį- 59 Viguier: sahib devlet. Parigi’nin yazıldığı dönemde veya daha sonraki dönemlerde de izafet kesresinin yazılmadığı pek çok tamlama örneği vardır. Pek çok kelimede olduğu gibi 17. Seyahatnāme: āb hevā. mecrāy neher ‫ ََْمراَ ْىْنَ َه ْْر‬. Burada Parigi. onun yanlış yazdığı ve araştırıcıları tereddüte düşüren örnekler değildir. Meninski: rūy hūb. cilāy vaŧan ‫ىْ َوطَ ْْن‬ ْ َ ُ ‫صفاَ ْى‬ mecrāy mā’ ‫ْمأ‬ َ ‫ ََْمراَ ْى‬. Farsça yapılı tamlamaların hem esreli hem de esresiz şeklinin kullanılmış olduğunu gösteren örneklerdir.59 Bunlar sadece Parigi’de görülen. özellikle yükleme hâli için kullandığı imla tarzını bazı tamlamalarda da kullanmıştır. vekįl harc. /ā/ ünlüsünden sonra. ķānūn ķadįm. cehd bį-fāyda. der dįvār …. żiyāfet ‘užmā’.Dr. mühlet me’mūre. Parigi’de esre konmadan yazılan bazı tamlamalar şunlardır: ‘adem ta’ām. ْ ‫ىْ ُُم‬ َ . engūr nev. taķlįl veca’ (itmek). Farsça yapılı tamlamaların özellikle konuşmada bu şekilde. śafāy rūĥ ‫ح‬ deriyāy muhįt ْ‫ت‬ ْْ ‫ْرو‬ ْْ َ‫ ِجال‬. ižhār ħuśūmet (itmek). Bu örneklerin sayısı Parigi’de biraz daha fazladır. bāğ irem. Parigi’de bu kullanımın çok fazla örneği vardır. meyve mubŧiya. tebdįl śūret. Parigi. bu tamlamaları etrafında böyle duymuş olmalıdır ki bunları esresiz (tamlama i’siz) olarak yazıya yansıtmıştır. yed şimāl / yed yümnā. mecrāy neher. Öyle ki bu tamlamalar yukarıdaki tamlamaların esre konmamış şekilleridir: rūz güşāde = ‫روزْ ُكشاَده‬ ُ def‘ ġam itmek = ‫ك‬ ْْ ‫َدفْعْ َغ ْْمْاِيْت َم‬ ‘adem re‘āyet = ‫ت‬ ْْ َ‫َع َدمْ َرعاَي‬ dest çep = ‫َد ْستْ َچپ‬ def‘āt keŝįre = ‫َدفْعاَتْ َك ِثِيَْه‬ pāpūş köhne = َ‫شْ ُك ْه ْنو‬ ْْ ‫پاَ ُپو‬ ِ ْ َ‫تا‬ tāc mu‘cizat = ْ‫ت‬ ْ ‫جْ ُم ُعجَز‬ ْ cāy nezdįk = ‫ك‬ ْْ ‫جاَىْنَْْزِد‬ Bu örnekler. geşt güzār. ‘ādet ķadįme. Bunları görmenin tek yolu da ya Parigi gibi hareke ile yazılan eserler ya Seyahatname gibi ağız özelliklerini taşıyan metinler veya çeviriyazılı metinlerdir. Rhasis: rāyihay kerįha. ‘alem hümāyūn ĥaķanį. Sebebi de Parigi’nin eserine konuşmayı ve herhangi bir ağza ait kelimeleri daha fazla yansıtmış olmasıdır. bād ĥazān. yüzyılda tamlamalarda da bu şekilde ikili kullanımlar vardır. māy cāri (Duman 2008: 117). Bu tamlamalar. kitāb vird. Elif ile biten bazı kelimelerden sonra ye harfini getirir ama bu harfin üzerine cezm koyarak âdeta okuyuşu belli eder: ِ ْ َ‫ د ِريا‬. emįr āħūr. def’āt keŝįre. Yavuz Kartallıoğlu 77 Parigi’de ünsüzle biten kelimelerden sonra izafet esresinin yazılmadığı Farsça yapılı tamlama örnekleri de vardır. yani eksiz olarak kullanıldıklarını göstermektedir. .

çömlekcik.2. {+rAK} gibi ekler bazı kelimelerin sonunda bulunan /-k/ ünsüzünün düşmesine sebep olur (Banguoğlu 1959: 106. çanaķcıķ.1. alçaķraķ. Aşağıdaki dört Türkçe kelimede /-k/ ünsüzü düşmüştür: küçürek / kiçirek. yasduķcıķ.1. sonra bu durum yazıya yansıtılmıştır. küçükrek. ılıcaķ.1. Özellikle konuşmada bu ünsüzler düşerek art ünlülü kelimelerde yanındaki ünlüyü uzatır. Nāzücek kelimesinde /-k/ ünsüzü düşerken bārdaķcıķ. śa ‘sade yağ’ < saġ ‘sade yağ’. Bu örneklere bakarak tek heceli kelimelerin sonunda /-g/ ve /-ġ/ ünsüzlerinin düşmesinin sadece günümüz Türkçesine has olmadığı. 3. Batı Türkçesinde bazı yapım eklerinin başındaki g-/ġ. sırıķcik. bayraķcik. 3. Damak ünsüzlerinin düşmesi günümüzde hâlâ devam etmektedir (Banguoğlu 1959: 104).ünsüzlerinin korunmuş olması (Ergin 2004: 87) ķazġan kelimesindeki ekin düşmeme sebebini açıklayabilir.2. Alınma kelimelerde de hece düşmesi görülür: müteĥayle (1) < müteĥayyileA (-). uzaķcıķ. büyükrek (3).1.1. Bu kelimeden başka Parigi’de kimse ( < kim+er+se) ve kimesne ( < kim+er+se+ne) kelimeleri yan yana kullanılmaktadır. /-ġ/ ünsüzü aşağıdaki tek heceli kelimelerde konuşmada düşmüş. enücek. altısı ise ķazan şeklindedir. . Parigi’de tolga kelimesinin eski şekli olan toġulġa kelimesi dört kere geçerken tolġa kelimesi bir kere geçmektedir. Ancak tek heceli kelimelerin sonundaki /-g/.2. /-ġ/ ünsüzleri korunmuş ve çoğu zaman başka ünsüzlere dönüşmüştür (Ergin 2004: 86). direkcik. Bu sebeple eserde bazen eski bazen de yeni şekiller sayıca fazladır.2. ķabuķcıķ. Bu kelimelerin çoğunda /-k/ ünsüzü korunmuştur. kazan kelimesi dokuz yerde geçmektedir. Parigi’de bu eklerle türetilen ve günümüzde kullanılmayan pek çok kelime vardır. Hece DüĢmesi Eserin yazıldığı dönem eski ile yeni şekillerin bir arada kullanıldığı dönemdir. g/ġ > Ø Batı Türkçesinde çok heceli kelimelerin sonundaki ve bazı eklerin başındaki /-g/ ve /-ġ/ ünsüzleri düşmüştür. öksürükcik. Parigi’de yukarıdaki örneklerin aksine /-k/ ünsüzünün düşmediği örnek sayısı çok daha fazladır: küçükcekden / küçükcikden. 17. postāl < postgālF. incikcik.1. nacaķcıķ. Bu ünsüz metinde bir alınma kelimede de düşmüştür: postal.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 78 yi ‘asker) gibi tamlama yapılarından gelen kelimelerin fonetik gelişmenin canlı örnekleri olduğunu belirtir (Duman 2008: 117). {+cIK}. 3. Bu ünsüzün korunduğu kelimeler de genel olarak /-k/ ünsüzünden önce geniş ünlü -dar ünlülü örnekler olsa da. ķalŧāb (1) < ķartabān (1) / ķalŧabānF (1). budaķcıķ. k > Ø {+cAK}. yüzyıl Türkçesinde de en azından konuşmada bu tür örneklerin bulunduğu söylenebilir: ķolamaķ < ķoġlamaķ. Damak Ünsüzlerinin DüĢmesi 3.2. bıçakcıķ. temessükcik ve endekrek gibi kelimelerde düşmez. ırmaķcıķ. ŧırnaķcıķ.1.bulunduran kelimelerdir. döşekcik. nazükcik.1.5.1. yumuşaķcıķ.1. ÜNSÜZ DÜġMESĠ 3. Ergin 2004: 51). büyükcik. kütükcik. Bunların üçü ķazġan. köpekcik. Parigi’de alınma kelimelerde de Türkçe kelimelerdekine benzer bir durum söz konusudur. Parigi’de. Çoğu örnekte /-k/ ünsüzü düşmez.

‘özr. Seyahatname’de bu ünsüz sadece kelime sonunda değil kelime içinde de genel olarak yazılmaz (Duman 1995: 21). Tonsuz KarĢılığı Olmayan Ünsüzlerin DüĢmesi 3. istisķā itmek < istisķā’A itmek. iķtinā’dan. tevābi’.1. ŧā’ife. 62 Mehmed Maksudoğlu. cilā < cilā’A.2. mesā’. irtifā’. şey’ler gibi örneklerde kelimelere ek getirilmesine rağmen düşmemiştir. memnū’lıķ. İç seste: denāet < denā’etA. rüzelā’. me’lūf. Hemze ses telleri kapanıp şiddeli açılarak çıkarılan sert bir sestir (Maksudoğlu 2001: 20. Bu ünsüzler. nizā’dan. cem. semā < semā’A. ŧāli’siz.2. kimiyā < kimyā’A. söylenişindeki zorluk sebebi ile Türkçede düşme eğilimi gösterir. 3. la’net. tevem < tev’emA. iftirā < iftirā’A.2. 3. nāzücek / nazükcik. ra’ūf. na’llanmış. rāci’dür. bahā < bahā’A. def… (Banguoğlu 1959: 51). mütevāżı < mütevāżi’A62. tekįd < te’kįdA. hece < hecā’A.1. kelime ortasında ve sonunda büyük oranda korunmuştur: ‘aceb. ĥayā < ĥayā’A. nezā’da.3. 61 Ses telleri sıkıştırılarak gırtlaktan çıkarılan bir sestir.2. metā’lıķ. 3. ayın > Ø Ayın ünsüzü de hemze gibi Türkçede bulunmayan bir ünsüzdür. źekā’. /l/ > Ø Parigi’de. Banguoğlu ayın ünsüzünün özellikle ünsüzlerden sonra düştüğünü belirtir: men. ‘ulüvv.Dr. ‘avrat. ķal’a. nizā’. rāci’lik. Bu yüzden ayın ünsüzünün geçtiği kelimelerde bu ünsüz.2. iç seste ve son seste bugünkü standart söyleyişte bağlı bulundukları heceye uzunluk bırakarak kendilerini belli ederler (Duman 2000: 79).1. Bu örneklerde ayının korunmasının sebebi ünlüden sonra bulunmasıdır.1. 3. ķā’im. Parigi’de büyük oranda korunmuştur: denā’et. Son seste: aķribā < aķribā’A.1. iħfā < iħfā’A. rūyā < ru’yāA. Parigi’de bu ünsüz aşağıdaki çok az örnekte düşmüştür ama aynı örneklerin ayınlı şekilleri de metinde geçmektedir: kabe (1) < ka’beA (1). meħūź < me’ħūźA. Parigi’de ise ayın. em’ā’. śafā < śafā’A. mā’į.1. Talat Tekin. mu’āvenet. ayın61) Türk hançeresine uygun sesler olmadıklarından söyleyişte genellikle yok farz edilirler.2.1. eğer gırtlak kıpırdayıp yukarı doğru hareket ederse çıkan ses doğru sestir (Maksudoğlu age: 22. ħuśemā < ħuśemā’A. belā < belā’A. ‘illet.2.2. cüz. şey’den. metā’ları. Parigi’de hem hemze hem de ayın ünsüzünün korunduğu örnekler çoğunluktadır. şemdān (1) < şem’A (3). Metnin geneli göz önünde bulundurulduğunda aşağıdaki çok az örnekte bu ünsüz düşmüştür. Çünkü Arapçada U sesi bulunmadığı gibi I sesi de yoktur” (Maksudoğlu 2001: 25) der. re’y. redį < redį’A. mūŧi’sizlığıla. iştihā < iştihā’A. Şol ve şu zamirleri yan yana yer alsa da daha çok şu şekli görülür: şunda. Yavuz Kartallıoğlu 79 Parigi’de şu kelimelerde ikili şekiller vardır: küçürek / küçükrek. me’mūre. Bu ünsüz. şundan. hemze > Ø Hemze ünsüzü. nāne (1) < na’neA (2) / na’nā’ (1). imżā’.3. nidā < nidā’A. şey’. Bu sesi çıkardığımızdan emin olmak için baş parmağımızı gırtlağımızın üzerine koyarız. “Kesra’nın verdiği İ sesini kalın harflerin altına geldiği zaman I diye kalın okumak yanlıştır. zöb < źā’ibA. 60 Mahreci (çıkış noktası) gırtlak köküdür. zinā < zinā’A. ayının en derin boğaz sesi olduğunu ve gırtlağın derinliklerinden çıktığını belirtir (Tekin 1958: 110).2. Avşar age: 25). ta’lįm. metā’. Avşar 2004: 24). imżā’lamaķ. iĥyā’. Gırtlak (Boğaz) Ünsüzlerinin DüĢmesi Arapça ünsüz seslerden olan gırtlak ve boğaz ünsüzleri (hemze60. . imżā < imżā’A. sadā’. ŧāli’li. Bu ünsüz pek çok örnekte Türkçe ek getirilmesine rağmen düşmemiştir: māyi’lü. Osmanlı imlasında sıkça rastlanan şol/şu ve ol/*a zamirleri yan yana kullanılmıştır.

yuvalaķ (4) < yuvarlaķ (-). sel < seylF. 64 .2. 3.3. Amasya ağızlarında yuvalak kelimesi kullanılır.3.2. Parigi’de özellikle Arapçadan. sadece yuvalak-yuvalamaķ-yuvalanmaķ63 kelimelerinin kullanımı dikkat çekicidir. Bu kelime Türkiye Türkçesi ağızlarında kullanılır ama metinde kelimenin /r/’li şekli yoktur.2. /y/ > Ø Parigi’de yırtmak kelimesinin hem ırtmak hem de yırtmak şekli vardır. az olarak da Farsçadan alınan kelimelerde iç ve son seste /y/ ünsüzünün düşüp kendisinden önceki ünlüyü uzattığı görülür. maķaś (3) < mıķrāś A (2). Alınma kelimelerde de /n/ düşmesi görülür: 63 İskilip. Metinde ögey kelimesi de öge şeklindedir. muhtemelen bir ağız kelimesi olan ırtmak şekli daha az kullanılmıştır: ırtılmış (3) < yırtılmış (5). çikin (1) < çirkinF (15). Çorum ve Merzifon. teżįķ < teżayyuķA. pek < berk. 65 Bu kelimeyi Gülensoy kā+daş. 3. żıddet < żiddiyetA. andan. anlar şekillerine dönüşür. Aynı sayfada bu ünsüzün düşmediği “muķadderü’l-bahā” tamlaması vardır. anda. Uşak ve Kütahya’da çikin kelimesi kullanılmaktadır. O dönemde asıl şekil yaygın olarak kullanılan denklemek kelimesidir. Metinde “muķaddirü bahā < muķaddirü’l-bahāA” tamlamasında /l/ düşmüştür.64 Metinde şu alınma kelimelerde /r/ ünsüzü düşmüştür: Anavud < Arnavud. Bu şekil Türkiye Türkçesi ağızlarında da kullanılmaktadır. pabuç < pāy-pūşF. mākān < mākiyānF.4.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 80 Ol zamiri de isim çekim eklerini aldığında anı. Boşatmak. Kardeş kelimesinin kökeni ile ilgili çeşitli görüşler vardır. Eren karın+daş. /r/ > Ø /r/ ünsüzü ağızlarda düşer ve kendisinden önceki ünlüyü uzatır (Banguoğlu 1959: 108). 65 Metinde bu kelime üç şekli ile de geçmektedir ama yaygın olanı ķardaş şeklidir: deklemek (1) < denklemek (12). ķıśatmaķ kelimeleri konuşmaya ait kelimeler olarak kabul edilmelidir. (gök) kele (1) < kelle (1).3. Bu kısma giren kelimelerde bir yazım yanlışı ihtimali akla gelebilir ama bu kadar kelimeyi yazım yanlışı ile açıklamak zordur. Hamilton ka+daş şeklinde açıklar (Gülensoy 2007: 466). Çirkin kelimesi çikin şeklinde eserde bir yerde kullanılmıştır. düzetmek (8) < düzeltmek (5). mütehį’ < müteheyyi’A. söylenişi en zor ünsüzlerdendir (Eker 2004: 249). düzetmek. Bu ünsüz.3. aŋa. ħıyārşenbe < ħiyār+çenberF. temįz < temyįzA. yuvalamaķ (4)/yuvalanmaķ (2) < yuvarlanmaķ (-). senį < seniyyA.2. Buna rağmen eserde /r/ düşmesi çok yaygın değildir. ķıśatmaķ (2) < ķıśaltmaķ (3). Niğde ağzında kullanılmaktadır. Hem elimizde Arapça temyįz > temįz ve Farsça seyl > sel değişimleri de bulunduğuna göre şu kelimelerde bir /y/ düşmesinin bulunduğu söylenebilir: mühįmin < müheyminA. Alınma kelimelerde de /r/ düşmesi az sayıdaki örnekte görülür. teke < tekyeA. /n/ > Ø Metinde bir kere kullanılan deklemek kelimesi bir ağız kelimesidir ve bugün de Bor. Metinde iki kelimede /l/ ünsüzünün düştüğü ve düşmediği örnekler birlikte kullanılmıştır. Yazıda /l/ ünsüzü korunmuştur: boşatmaķ (6) < boşaltmaķ (1).1. anuŋ. 3. ķardaş (15) < ķarındaş (1) / ķarandaş (2).1. kele.1.

/t/ ünsüzünün yazılmadığı örnek konuşmayı yansıtır:66 ķuŧŧā’u ŧarįķlıķ (1) < ķuŧŧā’u’ŧ-ŧarįķlıķA (1).bulunmaz.1. çatışma veya ünlü kaynaşmasına sebep olur (Banguoğlu 1959: 108).1.2. oķķa (1) < vuķiyeA (1). Yavuz Kartallıoğlu 81 meĥek < mehenkA ŧaşı.5.2.5. Parigi’de de Farsçadan alınan iki kelimede hece ve kelime sonundaki /t/ ünsüzü düşmüştür. panayır < panegryrisR. /s/ > Ø Yunancadan Türkçeye geçen kelimelerde /-s/ ünsüzü düşer: hoyrat < horyatisR. 3.4. usta < ustādF. Parigi’deki bir diğer /t/ düşmesi Arapça yapılı tamlamada görülmektedir. Diğer Ünsüzlerin DüĢmesi 3.2.4.4.4.1. sarnıç < śahrįcA. ġırį (1) < ġirįvF (1). 3. 3.2. dezgāh < dest-gāhF.4.4.1.3. /d/ > Ø Parigi’de /d/ düşmesi Farsçadan alınan kelimelerde görülür: beter < bed-terF.2. /v/ > Ø Parigi’de devlet kelimesi iki yerde dölet şeklindedir ve bu kelime bir ağız bölgesine aittir.1.1. pilin < pelinosR.2.1. 3. /f/ > Ø Tekfur kelimesinde /f/ düşmesi vardır: tekir. yani gırtlak sesi olarak söylendiği zaman iki ünlü arasında bazen erir.2.2. 3.2.4.4. çarşaf < çāder-i şebF. fihiris < fihristF.2. taśįĥ < taśĥįĥA. sınır < sinoronR. Parigi’de /h/ ünsüzü şu kelimelerde düşmüştür: maşaŧ < meşhedA.1. Farsçadan alınan ġırįv kelimesi ise aynı sayfada hatta aynı satırda ġırį şeklinde geçmektedir: dölet (2) < devletA (8).4.1. TekleĢme Türkçede kelime kökünde aynı cinsten iki ünsüz -birkaç istisna hariç.6. /b/ > Ø Farsçadan alınan pamuk kelimesi metinde asli şeklini büyük oranda korurken iki örnekte de günümüzdeki şeklini almıştır: pamuķ (2) < pambūķ (1) / panbūķF (5). astteğmen > asteğmen (Eker 2004: 241). 3. 3. 3. Bu ünsüz de söylenişi en zor ünsüzlerdendir (Eker 2004: 241). pamuk (2) < panbūķF (5).Dr. /t/ > Ø Yabancı kelimelerin bazılarında son sesteki çift ünsüzlerden sonuncusunun kesin olarak veya yalnız bazen söyleyişte düştüğü görülür (Banguoğlu 1959: 108).1. Kelime kökünde aynı cinsten iki ünsüz bulunduran kelimeler alınma kelimelerdir. tekil < tekfūrA. /h/ > Ø /h/ ünsüzü bilhassa geniş ünlülerden önce.7. matara < matharaA. . Banguoğlu. aynı sayfada bir örnekte yazılırken bir örnekte yazılmamıştır. kelime 66 Kelime sonundaki st ünsüzlerinden t ünsüzü günümüzde de düşme eğilimindedir: astsubay > [assubay]. Bu tamlamayı kuran "el" takısı. Günümüzde de bu kelime dövlet şeklinde Güney-Batı Anadolu ağızlarında kullanılmaktadır.

felāĥ (1) < fellāĥA (3).> -c- hücet (3) < hüccetA (2).> -r- cerār (1) < cerrārA (3). mücedid (1) < müceddidA (3) -zz. mütedeyin (1) < mütedeyyinA (-). itifāķ (14) < ittifāķA (21). kere (3) < kerreA (35). leźetsiz (1) < leźźetsizA (14). beyine (1) < beyyineA (-).> -v- evel (2) < evvelA (45). müteĥayir (3) < müteĥayyirA (4). müteķį (1) < mütteķįA (1) -rr.> -t- baŧal (7) < baŧŧalA (11). ķābiliyet (9) < ķābiliyyetA (-).> -y- ‘araķıye (3) < ‘araķiyyeA (1). mütefiķ (2) < müttefiķA (6). źirāĥ (1) < źürrāĥA ‘kuduzböceği’ (1) -cc. Tekleşme genel olarak sonda çift ünsüzlerden birisinin düşmesi olayı (Duman 2000: 79) olarak tanımlanırken iç seste de tekleşmeler görülebilir. mü’elem (1) < mu’ellemA (-). ‘iydiye (2) < ‘iydiyyeA (-). niyet (6) < niyyetA (7). Bunun dışında eklemede iki kelimede de ünsüz düşmesi meydana gelmiştir: ķulanmaķ (3) < ķullanmaķ (4). taķayüd (3) < taķayyudA (16). Arapça kelimelerde -yy.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 82 kökünde aynı cinsten çift ünsüz bulunduran kelimelerin daha çok Arapçadan Türkçeye geçtiğini ve bu kelimelerde iç seste tekleşme bulunduğunu ifade eder (Banguoğlu 1995: 62). Parigi’de iç seste tekleşmeye uğrayan pek çok kelime vardır ve bunların büyük bir kısmı Arapça kelimelerdir. muķalide (1) < muķallidA (6). İç Seste Metinde üç yerde geçen ķulanmaķ kelimesini her hangi bir ağız bölgesine ait bir kelime olarak düşünmek gerekir. günümüzden çok daha ileri bir safhayı gösterir. mürvet (3) < mürüvvetA (12). a. Bu tekleşmeler daha çok Parigi’nin konuşma veya ağızlardan aldığı kelimelerde meydana gelmiş olmalıdır. müteġayįr (1) / müteġayir (3) < müteġayyirA (2). Alınma kelimelerde pek çok örnekte ünsüz tekleşmesi görülmektedir. tezeyüd (1) < tezeyyudA (-) -ll.> -l- bilįŧ (1) < bellūŧA (1). źüriyet (1) < źurriyetA (4) -tt. muķayed (4) < muķayyedA (18). keten (9) / ketān (2) < kettānA (1). gülaç < güllaç. mu’acelen (1) < mu’accelenA (-). tenziliği (1) < tenzilliği (-). meyit (3) < meyyitA (2). muĥarik (2) < muĥarrikA (3). itikā’ (1) < ittikā’A (1). ‘aŧiye (1) < ‘aŧiyyeA (1). eyām (7) < eyyāmA (3).> -z- cezār (1) < cezzārA (-). delāl (2) < dellālA (7). ŧayib (2) < ŧayyibA (2). İç seste tekleşmeye uğrayan örneklerden bazıları Türkiye Türkçesinde de görülür. keźāb (2) < keźźābA (1). mütelevin (1) < mütelevvinA (2) . mecānen (1) < meccānenA (-). tenezül (2) < tenezzülA (3) -vv. celād (1) < cellādA (2). Aşağıdaki örneklerde de görüleceği gibi iç sesin tekleşmesi bakımından Parigi. śayād (2) < śayyādA (1). ağacıķ (1) < ağaçcik (1).

çapa < zappaİ b. ķıŝā’ (1) < ķiŝŝā’A ‘salatalık’ (1). zıķ (1) < ziķķA (1). ‘aliy (1) < ‘aliyyA (-). müteĥāblik (1) < muteĥābbA (1). ĥis (3) < ĥissA (8). müteredid (1) < mütereddidA (4) -kk. ünlü ile başlayan ek aldığında eski.> -s- ħiset (1) < ħissetA ‘cimrilik’ (2).> -k- baķam (1) < baķķamA (-). mü’eŝir (1) < mü’eŝŝirA (1) -dd.> -f- śofa (2) / śuffe (2) Farsça kelimelerde germiyet (2) < germiyyetF (3). maĥal (8) < maĥallA (10). Parigi’deki tekleşme Türkiye Türkçesindeki kadar sistemli değildir. müsta’id (1) < musta’iddA (-). kepe < cappaİ ‘kısa kepenek’. śıĥat (9) < śiĥĥatA (8) -mm. ikiz ünsüzden birisinin yazılmadığı örnekler ise konuşmanın imlaya yansıması olarak düşünülmelidir: ‘adüv (1) < ‘adüvvA (-). dükān (7) < dukkānA (4) -hh. baŧ (1) < baŧŧA (-). ġulüv idici (1) < ġuluvvA (-). sonda ikiz ünsüzün yazıldığı örnekler Arapça kelimeleri orijinallerine uygun yazma anlayışının bir sonucu. ĥažž. ĥaŝŝ. heme (6) < hemmeF (1). ma’füv (1) < ma’fuvvA (-).Dr. nevrūziye (2) < nevrūziyyeF (-) İtalyanca kelimelerde: berata. ĥaž (17) < ĥažžA (5). ĥaķķ. muĥib (1) < muĥibbA (6). Son Seste: Parigi’de son seste ünsüz düşmesi Arapçadan geçen kelimelerde görülmektedir.> -b- tekebür (1) < tekebbürA (11) -ff. Mesela. fen (1) < fennA (-). pusula < bussolaİ.> -m- ġamāzlamaķ (1) < ġammāzA (4). Eserde. ĥiss… gibi bazı kelimelerde yalın hâlde ikiz ünsüzün korunduğu görülmektedir. mutavađāh (1) < mutavađđāhA ‘tuvalet’ (-). kaput < cappottoİ ‘asker paltosu’. Yavuz Kartallıoğlu 83 -ss. bireta < berettoİ. murtād / mürted (2) < murtāddA (-). asıl şekil ortaya çıkar (Eker 2004: 227).> -h- mu’aħar (1) < mu’aħħarA (1). śardele < sardellaİ. muśır (1) < muśirrA (2). ķaśāb < ķaśsābA. ‘amm. dokuz yerde ĥaķķında şeklinde kullanılmıştır. ĥaŝ (3) < ĥaŝŝA (4).> -n- ķına < hinnāA -bb. Fakat Parigi’de hak kelimesi sekiz yerde ĥaķında(n). kiminon (1) / kemmūnA (1) -nn. ġām (12) < ġāmmA (-). . şer-gil (1) < şerrA (12). Son sesteki ikiz ünsüz Türkçede söyleyişte tekleşir. ĥaķ(ından) (20) < ĥaķķA (18). Ancak. cin (8) < cinnA (-). ‘am (4) < ‘ammA (4).> -d- ķıdįsiyun (1) < ķiddįsA (-).

ŧulumba (2) < trombaİ. 3. yedemek (2) < yedmek (-). baŧış (1) < baŧşA (1). iskemli (6) / eskemni (2) < skamniR. Erzurum ağzında gayıb şeklinde yaşamaktadır. Tek Heceli Kelimelerde Türkçede hece veya kelime sonunda belirli ünsüz çiftleri bulunabilir. yani çift doruklu bir heceyi ikiye bölmek için kelimenin başına dar bir ünlü getirilir (Banguoğlu 1959: 118). ħayır (3) < ħayrA (6). . fetiĥ (2) < fetĥA (16). bazen iki ünsüzün arasında türeyebilir (Duman 1995: 83). ķovumaķ (8) < ķovmaķ (3). ĥilim (1) < ĥilmA (3). ceyiş (1) < ceyşA (2). Ġç Seste Türeme Parigi’de bazı Türkçe kelimelerde iç seste ünlü türemesi görülür: arsalan (2) < arslan (2). SES TÜREMESĠ 3.2. deyin (2) < deynA (8).1.2. leĥis (1) < leĥsA (-). usķulufendriyon (1) < scolopendriumR (-). ceviz (3) < cevzA (3).1. alınma kelimelerde eserde asli ve türemiş şekillerin yan yana kullanıldığı unutulmamalıdır.2. 3. leyil (2) < leylA (3). azacıķ (5) < azcıķ (-). fi’il (7) < fi’lA (4). fikir (43) < fikrA (4). ÜNLÜ TÜREMESĠ Ünlü türemesi Türkçe kelimelerde çok az görülürken eklemede ve yabancı kelimelerde daha fazla görülür (Banguoğlu 1959: 117).1. oħtapot (2) < htapodiR (oktapus).2. Parigi’de tek heceli alınma kelimelerde sadece dar ünlüler değil geniş ünlüler de türemiştir.2. ķayıd (3) < ķaydA (6). nehir (1) < nehrA (1). Türkçede türeyen ünlüler genellikle dar-düz ünlü (Coşkun 2008: 57) iken Parigi’de farklı nitelikte ünlüler de görülür: Eflatun < platonasR. cübin (1) < cubnA (-). maĥıv (1) < maĥvA (2). ‘ayın (4) < ‘aynA (5). ‘aķıl (25) < ‘aķlA (17).1. Şu kelimelerde ünlü iç seste türemiştir: fırķata < fregataİ. uħlamur67 (2) < fhlamuriR. aśıl (13) < aślA (4). Türkçede bulunmayan çift doruklu heceler aralarına dar ünlü getirilerek ikiye bölünmüş olur (Banguoğlu 1959: 118). hiciv (3) < hicvA (-). śayıd (1) < śaydA (5). ulamur şekillerindedir (Duman 1995: 83). Parigi’de ön seste meydana gelen türemelerin çoğunda ünlü ön seste türemiştir. necim (3) < necmA (-). Arapça kelimelerde ı/i türemesi ‘abid (1) < ‘abdA (1). 67 68 Bu kelime Meninski’de oglamur. meşiy (1) < meşyA (1). 3. ķalı’ (2) < ķal’A (-). ĥıśın (1) < ĥıśnA (1). fehim (5) < fehmA (6). nezi’ (2) < nez’A (1). Arapça ve Farsçadan alınan şu kelimelerde ünlü türemesi görülür: a. Ön Seste Türkçede kelime başında çift ünsüz bulunmaz. ‘aśır (3) < ‘aśrA (2). divüşürmek (25) < divşürmek (14). Fakat.2. ısķara (2) < skaraR. Yabancı kelimelerdeki düzensiz çift ünsüzleri gidermek.1. nevim (1) < nevmA (-).2.1. ġarib (1) < ġarbA (4). uśķumrı (1) < skombrosR. Türkçenin yapısına aykırı olan bunun gibi ünsüz gruplarında her zaman önde ünlü türemez.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 84 3. ma’ız (1) < ma’zA ‘keçi’ (-). ‘ilim (7) < ‘ilmA (15). ‘ayıb (13) < ‘aybA (10). ġāyib68 (15) < ġaybA (4). Kelime. ıspanaķ / ıspanaħ / isfineħ < spinaciaR. resim (2) < resmA (14). eskele < scalaİ. ĥamıl (2) < ĥamlA (5). isķorbit (2) < skorpinaR.

ilim. delüv (1) < delvA ‘kova’ (-). şekil. Kelime. fetel (1) < fetlA (-). veŝeb (3) < veŝbA ‘sıçramak’ (1) u/ü türemesi ‘amūca71 (1) < ‘amm+caA (1). Parigi. ayın. asır. ķala’ (1) < ķal’A (-). baħat (1) < baħtA (9). 3. fehem (6) < fehmA (6). ġabın (2) / ġaban (1) < ġabnA (3). Çok Heceli Kelimelerde Parigi’de sadece Türkçe kelimelerde değil çok heceli Türkçe ve alınma kelimelerde de iç seste ünlü türemesi meydana gelir: ķovumaķ (8) < ķovmaķ (3). zeher72 (9) / zehir (7) < zehrF (-) Parigi’de bazı kelimelerde hem geniş hem de dar ünlüler türer: ‘akis (1) / ‘akes (2) < ‘aksA (2). ‘avun (1) < ‘avnA (-). sehem69 (1) < sehmA ‘hisse. śaĥuv (1) / śaĥıv (1) < śaĥvA (1). ‘ahad (1) < ‘ahdA (17). şa’ar (2) < şa’rA (-). şeme’dān (1) < şem’dānA (2). vedec (1) < vedcA (-). buħul (2) < buħlA (1). taan.2. şekil (13) < şeklA (2). pay’ (1). ŧa’an70 (1) < ŧa’nA (-). fiil. çeginenmiş (2) < çegnenmiş (-). Yavuz Kartallıoğlu 85 śayıf (2) < śayfA (-). 70 . zeher gibi kelimeler ise Türkiye Türkçesi ağızlarında kullanılan kelimelerdir. fetih. çeşin (1) < çeşnF (-). Kütahya ve Erzurum ağızlarında vardır. Yeniçubuk. hayır. ŧabı’ (3) < ŧab’A (4). 72 Kelime Iğdır. ecezā (1) < eczāA (1). vecih (1) < vechA (15) a/e türemesi ‘azel (1) < ‘azlA (3).2. seyir. saĥaķ (2) < saĥķA (3). Türkiye Türkçesinde ve ağızlarında yok diye görmezden gelinmemeli. özür. şeri’ (7) < şer’A (2). Garipköy Tavas-Denizli. la’al (1) < la’lA (-). ledaġ (1) / ledıġ (1) < ledġA (-). ‘aŧaş (1) < ‘aŧşA (1). śubuĥ (3) < śubĥA (3). vehüm (1) < vehmA (3) b. sekir (1) < sekrA (2). ayıp. Tefenni Burdur ve Mecitözü Çorum ağızlarında vardır. mehel (2) < mehlA (-). Alınma kelimelerde şu ünlü türemeleri görülür: 69 Kelime. ħaśım (2) / ħaśum (1) < ħaśmA (1). bu kelimelerin bazılarını veya çoğunu ön sözde bahsettiği ağızlara ait olan mektuplardan almış olabilir.1.2. nerim (3) < nermF (1). resim. tibin (1) < tebnA (1). vażı’ (7) < vaż’A (4). meced (2) < mecdA (1). Diğer kelimeler. hiciv. hasım. ‘öźür (5) < ‘uźrA (2). raķa’ (1) < raķ’A (-). garip. fikir. yüzyılda Osmanlı Türkçesinde var olan kelimeler olarak değerlendirilmelidir. Farsça Kelimelerde ebir (1) < ebrF (2). 71 Kelime Dinar-Afyon Karahisar. yavaş avaş’ (-) Parigi’de ünlü türemesi görülen kelimelerden akıl. Gemerek-Sivas. ka’ak (2) < ka’kA ‘kurabiye’ (-). rahim. raĥam (4) / raĥim (3) < raĥmA (18). Mucur-Nevşehir. ķamaĥ (1) < ķamĥA (-). setir (1) < setrA (3). bele’ (2) < bel’A (1). mühür (21) < muhrF (6). şeher. śalab (1) < śalbA (4). mühür gibi kelimeler Türkiye Türkçesi yazı dilinde. Kula Manisa ağzında vardır. ķaĥaŧ (1) < ķaĥŧA (-). pejüm (1) < pejmF (-). laĥım (1) / laĥūm (1) < laĥmA (1). hūşiyār (2) < hūşyārF (-). śavub (1) < śavbA (-). reis. 73 Kelime Kışla. feris (1) / feres (4) < fersA (1). śarmusaķ (3) < śarımśaķ (-). turuş (2) < turşF (1). ķa’ar (1) < ķa’rA (3). śavun (1) < śavnA (-). ŧarad (2) < ŧardA (-). bu’ud (2) < bu’dA (1). Çukurbağ Ermenek-Konya ağızlarında vardır. gayıb. seyir (4) < seyrA (11). Darıviran-Isparta. Solmaz Tavas-Denizli ve Gaziantep ağızlarında vardır. amuca. fecir. nehir. sehel73 (7) / sehil (1) < sehlA ‘az az.Dr. ekel (1) < eklA (1310). ŧayır (1) < ŧayrA (2). rehen (3) < rehnA (-). mihir (1) < mihr (2). fecir (1) / fecer (1) < fecrA (1). kayıt. akis. şeher (40) < şehrF (3). sehel. bunlar 17. sehem.

sitebir (1) < sitebrF (-) c. ‘ırķa < ‘irķA. mediyūn (4) < medyūnA (-). ‘uriyān (3) < ‘uryānA (1).3. ŧuġiyān (2) < ŧuġyānA (-). Ön Türeme Parigi’de ön seste türeme vurmak kelimesinde görülür. kūsifend (1) < kūsfendF (-).2. 3. meterįz (2) / meteris75 (4) < metrisA (1) (<metersF). servį < servF. maħafį (1) < maħfįA (9). kimiyā (2) < kimyā’A (-). aşikāre (8) / āşikāre (35) < āşkāreF (1). biriyān77 (2) < biryānF (1). giriyān (1) < giryānF (-).2. dāsitān (1) < dāstānF (-). ġayrı < ġayrA. Son Seste Parigi’de çoğunlukla Arapça kelimelerde ve birer örnekte de Farsça ve Macarca kelimede son seste ünsüz türer: ba’żı80 < ba’żA. kebap yapmaya yarayan tandır anlamında Muğla ağzında vardır. Hanlı Şavşat-Artvin ağızlarında vardır. rabŧa < rabŧA. Rumca kelimelerde: afıyon79 (4) < afyonR (-) ç. yaramaz çocuk anlamında Çayağzı. 3. Parigi’de de ünsüz türemesi örnekleri diğerlerine göre çok değildir. bisiyār (5) / besiyār (1) < bisyārF (1). deriyā (20) < deryāF (3). liĥiye (1) < liĥyeA (-). ĥıfža < ĥifžA.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 86 a.2. Burada eski şekil ağırlıktadır. mecenūn (1) < mecnūnA (7). Coşkun. nisiyān (4) < nisyānA (-). Farsça kelimelerde abanos (1) < abnūsF (1). Eserde urmak fiili kırk dokuz kere geçerken vurmak fiili dört kere kullanılmıştır. 79 Kelime. ķariye (2) < ķaryeA (1). ebiyāż (1) < ebyāżA (1). Mevcut türemeler de ön ve iç seslerde görülür (Banguoğlu 1959: 118). kereviz (1) < kerefsF (-).1. palanķa (1) < palankM (-). afiyon şeklinde Erzurum ağzında vardır. taġayįr (6) < taġyįrA (-). Parigi’de avlu kelimesi havlı şeklindedir ve /h/ türemesi meydana gelmiştir: havlı (4) < auleR. ‘iśiyān76 (1) / ‘uśiyān (3) < ‘iśyānA (-). pādişāh (çok) < pādşāhF (-). 76 Kelime. destuvāne (1) < dest-vāneF (-). ıśŧabıl < iśŧablA. buradaki ünlünün baǾż-ı insanlar örneğinde görüldüğü gibi Farsça tamlama eki olduğunu belirtir (Tokatlı 2008: 609). 75 . 77 Kelime. Kelime İshaklı Bolvadin-Ayfon ağzında vardır.2. taĥasįr (2) < taĥsįrA (-). žulumet (1) < žulmetA (4) b. feriyād78 (7) < feryādF (-). tekiye < tekyeA. ķalibe / ķalįve / ķulibe < külbeF. Bunun dışında günümüzde /h/ türemesi görülen hörgüç kelimesi Parigi’de örgüç / örgiç / örgeç şekillerindedir. asumān (1) < āsmānF (-). Kütahya ve yöresi ağızlarında yaşamaktadır. 74 Bu kelime Erzurum ağzında vardır. eşiyā’74 (1) < eşyā’A (-). teşiyi’ (1) < teşyi’A (-). münezel (1) < munzelA (1). 78 Kelime. Almanca kelimede: lavuŧa < lavŧaAl 3. ÜNSÜZ TÜREMESĠ Türkçede ünsüz türemesi oldukça az görülür.1. 80 Ümit Tokatlı. ünsüz türemesinin kelimelerde akıcılığı ve kelimelerin dilde tutunmasını sağlamak amacıyla gerçekleştiğini belirtir (Coşkun 2008: 98). āsitįn (1) < āstįnF (-). śıbaga (1) < śibgaA ‘boya’ (-). Arapça kelimelerde düniyā (13) < dunyāA (4).2.

Bu gruba giren örneklerde. 3. belā’. geysū (4) < gįśūF (-). fażāyil (1) < fażā’ilA (-).Dr.2. re’y. ġaytan (2) < ķįtānA (-). Alınma kelimelerde de /n/ türemesi görülür: sarnıç (1) < śahrįcA (-). te’emmül. Banguoğlu mangır kelimesinin bakır kelimesinden geldiğini öne sürmektedir. zā’ir … b.2. /m/ türemesi Parigi’de /m/ türemesi gömmülmiş kelimesinde görülmektedir. münbeyte < münbįteA. fayda (16) < fā’ideA (11). Yunanca ve İtalyancadan geçen bazı kelimelerde de iki ünlü arasında /y/ ünsüzü türer: ‘anķariye (1) < angareiaR (-). Kılıç kelimesi otuz bir yerde kılıç şeklindedir. liynet (1) < lįnetF (-). /n/ türemesi Türkçe kelimelerde çok fazla /n/ türemesi yoktur. mā’il. dāyre (2) < dā’ireA (3). o dönemde kelimede /m/ türemesi yoktur. denā’et. cāyiz (3) < cā’izA (-). dāymā (2) < dā’imāA (2).2. Ġç Türeme 3. cā’iz. Kelimelerde Söz içinde iki ünlünün art arda gelmesi sebebi ile çatışma meydana gelir (Banguoğlu 1959: 121).2.2. mā’į. ünlü çatışmasını gidermek için bir /y/ ünsüzü türer. mariyol (4) < marioloİ (-). poyıras (1) / forıyas (1) / poyraz (2) / poyras (1) < boreasR (-).1. bastiyon (1) < bastionİ (-). 81 Hagopian. ra’ūf. iĥyā’. Yavuz Kartallıoğlu 87 3. liynet (leynet) < lįnetA. Bu kelimeden başka bugünkü tunç kelimesi iki yerde tuç şeklinde kullanılmış olup bu kelimede /n/ türemesi yoktur. ÇatıĢmayı gidermek için türeme A. a. Günümüzdeki kaplumbağa kelimesi iki yerde kaplu baga şeklinde geçer.2. /y/ ünsüzünün türediği yazılışlar: Bazı örneklerde ünlü çatışmasını gidermek için /y/ sesi türer81. ancak bu örneklerin orijinal şekilleri de metinde yer alır: ‘acāyib (3) < ‘acā’ibA (-). . dayir gibi kelimelerde hece başında /y/ olarak telaffuz edildiğini belirtir (Hagopian 1907: 19). Tüfek kelimesi on bir yerde tüfenk şeklindedir. alınma kelimelerdeki uzun ünlüler Parigi tarafından /y/ ünsüzü ile biten kapalı hece oluşturacak şekilde harekelenmiştir. /y/ türemesi Farsça kökenli kelimelerde uzun ünlünün kısalmasına bağlı olarak bir /y/ ünsüzü türer. ziynet (8) < zįnetF (14).2.2.2. Parigi’de Arapçadan Türkçeye geçen bu hemzeli kelimelerde dört türlü yazılış vardır. hemzenin korunduğu yazılışlar: Parigi’de pek çok örnekte hemze korunmuştur: ‘ā’id.2. zeyrek (8) < zįrekF (7). behiyme (1) < behįmeA (1).2. Mangır kelimesi Parigi’de altı kere kullanılmıştır: mengür (3) / mengir (1) / manġır (2) < bakır. śadā’. ‘āyid (3) < ‘ā’idA (-). gelmüniç / gelmeliç (1) < gelmuc / gelmicF ‘kılçık’ (-). şey’. malinħuliya (1) < maliħuliyaFr ‘tasa’ (-).3. rüzelā’. Coşkun bu türemenin kelimenin akıcılığını ve dilde tutunmasını sağladığını ifade eder (Coşkun 2008: 98). mürā’y (2) < mürā’įA (1). Metinde bir yerde de gömülmiş kelimesi geçmektedir.2. 3.2. meyve (5) < mįveF (-). hemzenin qayil. Bu çatışmanın bir örneği Arapçadan alınan hemzeli kelimelerde görülür.

Bu kelimelerdeki türeme. Parigi’de ise hemzenin düştüğü. fā’yda ‫ده‬ َْ ْ‫( ْفَأي‬2) < fā’ideA(11). ŧā’yfe َ‫فو‬ ْ ْ‫( طاَءي‬1) < ŧā’ifeA (3).2. hemzeli-ye’li yazılışlar bir süre devam etmiş ve en sonunda da hemze özellikle konuşmayı yansıtan metinlerde düşmüştür. mie (1) < mi’eA (2).2. dāim. /v/ türemesi Parigi’de kov. hem hemze hem de y ünsüzünün bulunduğu yazılışlar: Parigi’deki bu tür örnekler. ç. hemzeli şekillerle hemzesiz şekiller arasında bir geçiş dönemini temsil eder tarzdadır. zamanla hemzenin yanında konuşmanın da etkisiyle önce bir /y/ ünsüzü türemiş. aslında hemzenin kürsüsü olan vav harfinin /u/ ile /a/ ünlüleri arasında ünsüz değeri kazanmasıdır: muvaħħar (1) < mu’aħħarA (-). hāin gibi örnekler Seyahatname’de çoktur (Duman 1995: 65).2. herhangi bir ses türemesine uğramayan acāyip.2.6. ķāyil (6) < ķā’ilA (5). herhangi bir ses türemesinin bulunmadığı yazılışlar: Hemzenin düşürüldüğü. Parigi. /r/ türemesi Farsçadan alınan kehribar kelimesinde o dönemde /r/ ünsüzü türemiştir: 82 Tuncer Gülensoy bu kelimenin *çū+lık şeklinde türediğini belirtir (Gülensoy 2007: 257). kāynāt (1) < kā’inātA (-).şeklinde geçmektedir: ķovvulmış (6) < ķovulmış (3).2. /l/ türemesi Parigi’de çulluk kelimesi. yükleme hâli ekini bazen ünlüden sonra ‫ ِْء‬şeklinde yazmaktadır: kişiyi ‫ِء‬ ِْ ‫كِشى‬. deriyā-yı muĥiŧ ‫ط‬ ِ ‘aśā-yı Musā ‫سى‬ َْ ‫ْمو‬ ْ ‫ َدرياَِْءْ ُُِم‬. mütezā’yid ‫( ُمتَزأَْيِ ْد‬1) < mütezā’idA(1). ķā’yil ‫( قاَءيِ ْْل‬2) < ķā’ilA(5). altı yerde ķovvu. suvāl (1) < su’ālA (9). B. sāyir (1) < sā’irA (1). gūre gibi kelimelerde uzun ünlünün kısalması sonucu /v/ ünsüz gibi okunur: ser-feruv (1) < ser-ferūF (1). melāyke (1) < melāi’keA (-). Sonra bu kelimelerin çoğu /y/’li şekilleriyle dile yerleşmiştir: dā’ymā َ‫( َد ْأَيْا‬1) < dā’imāA (2). bazı Farsça yapılı tamlamalarda da ‫ْ ِْء‬şeklini kullanmaktadır: ِ ِ ِْ ‫ ْع‬. Alınma kelimelerde iki örnekte hemzenin yazılmaması sonucu /v/ ünsüzü türemiş gibi görünmektedir.2. mürā’yį ‫أي‬ ْ ِ ‫( ُمر‬1) < mürā’įA(1). delāil. gāip. /y/ türemesinin meydana gelmediği örnek sayısı çok değildir: ħāįf (1) < ħā’įfA (1). Tamlamalarda Parigi.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 88 ĥamāylı (1) < ĥamā’ilA (-). 3. hemzenin düşürüldüğü. dāire. Hemzenin ünsüz olarak algılanmadığı bir yazım tarzında. ‘aśā-yı mitrepolid ‫صاءْم َْتَْهْپ ُولي ْد‬ ِ mülāyım ‫ْمالَِْْي‬ ُ ‫ َدرْيِاَء‬. . caiz. Farsçadan alınan fürū. ġuvreh (1) < ġūreF (-).2. eski şekli olan çuluķ82 şeklini korumaktadır. kimesneyi ‫ كِ َم ْس ْنوَْ ِْء‬. 3.fiili üç yerde ķov-.4. deriyā-yı َ ُ ‫ْ َعصاَء‬.5.2. c. ölüyi ‫ ُاو ُلوِْء‬. 3.2.

ķuddūm / ķaddūm (2) < ķadūmA (1). mütevveci (1) < muteveccihA (-). savul. Parigi’de aşağıdaki alınma kelimelerde ünsüz ikizleşmesi görülür. Bu imlaların yazım yanlışı olduğu düşünülebilir fakat bazılarının birkaç yerde tekrar edilmeleri dilde var olduklarını da gösterebilir: ‘addālet (2) < ‘adāletA. müteyyaķıż gibi kelimelerde ikiz ünsüz hâline gelmiştir. mütevveci. yüzyılda gerçekleşmeye başladığını gösterir. Parigi’de. ünlü uzunluklarına veya konuşucunun konuşma sırasındaki psikolojik durumuna.2. 83 17. ova. şerrįr (7) < şerįrA (4).2. teneşşir (1) < (teneşir) < ten-şūyF (-). İkizleşme Türkçe kökenli kelimelerde. ovva (1) < ova (1).7. tamma’kār (3) < ŧamā’A (1). Bunlardan bir kısmı. bazı alınma kelimelerin aslında bulunan ikiz ünsüzlerden önceki ünsüz muŧŧavel. śavvulmaķ (2) < śavulmaķ (7). . ŧammā’. Yavuz Kartallıoğlu 89 kehrübār (1) < kehrubāF (-). Bu kelime Molino’da isi. vurgu yapmak ve ifadeyi kuvvetlendirmek istemesine bağlanmıştır (Duman 1995: 71). kısa. Meninski’de kelime essi (ıssi) şeklindedir (Duman 1995: 71). yüzyılda ısı kelimesinin isi şeklinde olduğu dönemin transkripsiyon metinlerinden anlaşılmaktadır. Parigi’de ısı. isimek ve ısıcak şekillerindedir (Tanış 1989: 205).2.ve yuva kelimelerinde ikizleşme görülür: ıssı83 (9) < ısı (20). muŧŧavel (1) < muŧavvelA (1). Bu olay. 3. alındığı dilde aslında ikiz ünsüz bulunduran kelimelerdir. +lIK ve -mAK eklerini alması isi > ısı değişiminin 17. dollāb (4) < dulābF (dolāb 3).Dr. kelime kökünde çift ünsüz bulunmaz ama Parigi’de bazı Türkçe kökenli ve alınma kelimelerde ünsüz türemesi görülür. ķıśśa (3) < kıśa (14). yuvva (5) < yuva (2). Parigi’de bu kelimenin hep +cAK. müteyyaķıż (1) < muteyaķķıżA (-).

(Golaş). bütün Türkologlar tarafından kabul edilmiş bir ünlü değildir.ْ‫( َديْويِْر‬9) [Mol. Konuyla ilgili bir başka düşünce de َ‫ى‬ şeklindeki bir işaretlemenin. inişte / enişte… Deny’e göre sadece imla değil bazen telaffuz da e ile i arasında kararsızdır: giy. (Golaş).3. iren / eren.veya gey. ana dilde bazı sesler de zaman içinde boğumlanma noktaları bakımından birbirlerine yakın başka seslere dönüşürler (Duman 1995: 85)..84 Türkiye Türkçesinde genel olarak /e/ ünlüsü ile karşılanan bazı ilk hece ünlüleri Arap harfli metinlerde ‫ ْﹻ‬،ْ ‫ى‬ ِْ veya ‫ ﹷ‬، َ‫ ا‬harfleri ile yazılırdı. Yabancı kelimelerde. dört kalın ince) dışında kaldığı için asli bir fonem olmadığını söylemek mümkündür. gece kelimesi Arap harfli metinlerde genelde ‫ كيجو‬şeklinde yazılmıştır.1. 221.‫(دين ْْل‬3) denil. Diğer yandan.. bir eserde َ‫جو‬ ْ َ‫ كي‬şeklinde bir yazım varsa kelimenin gece şeklinin de o dönemde kullanıldığı. dinil. Ne /i/ ne de /e/ sesini karşılayan bir yazım tarzında müellif / müstensih okuyucuya farklı bir sesin bulunduğunu hissettirmek istemiş olabilir. deyvir.. e > i değişimleri araştırıcıları i’den ve e’den farklı bir sesin varlığını düşünmeye sevk etmiştir. yabancı unsurların özümlenmesi esasına dayanır.(‫ (دمك‬/ di. besc “beş”. Men. dört dar-geniş. derler ‫( َد ْرلَْْر‬1). 12] de.(Elöve 1941: 24). Bu yazımın. . "Türkçenin ünlüler sisteminin temelini oluşturan dörtlü karşıtlığın (dört düz-yuvarlak. deyiş ْ‫ش‬ ْ ِ‫( َدي‬5). 85 Bu konuda 20. Bazı Arap harfli metinlerde kelime kökünde yukarıdaki harflerin dışında ‫ى‬ َْ şeklinde üstün ve ye’den oluşan bir nevi hareke-harf birleşkesi görülür. imlanın /i/’li olarak kalıplaştığını ama konuşmada sesin /e/ ile söylendiğini belirtmek üzere yapılmış olmasıdır." (Buran 2008: 127) diyerek kapalı e’nin fonem olmadığını belirtir.1.3. Men. ÜNLÜ DEĞĠġMESĠ 3..85 Parigi’de ilk hecede ‫ى‬ ِْ ، ‫ ﹻ‬، ‫ ﹷ‬ve ‫ى‬ َْ ile işaretlenen kelimeler şunlardır: bel (2) / bil (0) bel ‫( بَ ْْل‬2) [Men. kalıplaşan imlada yazım şekli budur. Parigi’de de ‫ى‬ َْ şeklinde yazılışlar vardır.‫( َدنِ ْْل‬3). Parigi’de de pek çok ses değişmesi örneği vardır. Bu. yüzyılda bile ikili yazılışlar görülür: er / ir. zamanın konuşmasını yansıttığı ihtimali mutlaka düşünülmelidir.3.1.(18) / di. 22. yazarın imla dışına aslında ünlü anlamına gelen bir hareke ile çıkarak en azından konuşmayı imlaya yansıtmaya çalıştığı düşünülebilir. SES DEĞĠġMESĠ Ses değişmesi olayı dilin kendi kelimelerinde olduğu gibi yabancı dillerden alınmış kelimelerde de cereyan etmektedir.. Tarihî metinlerdeki i > e. 34] beş (10) / biş (0) beş ‫ش‬ ْْ َ‫( ب‬10) [Mol. 235. kelimenin gice şeklinde telaffuz edildiğine de delalet eder. Fakat. Özkan 2000: 100). 24] 84 Buran.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 90 3. bel (‫ )بل‬/ bil (‫)بيل‬.(8) ِِ ِ didügi ‫دوك ِْى‬ ُ ‫( دي‬5). de. beş ‫(بش‬. Mesela. ana dilde karşılığı olmayan seslerde ve yapılarda daha çok görülen bu tür değişmeler. de-. erken / irken. i/e/é meselesi veya kapalı e Kapalı e.(‫(دَيك‬. 3. Bunda en önemli etken bu sesi gösteren farklı bir harfin olmamasıdır (Timurtaş 1994: 20.

[Mol.(‫ )اينمك‬vul. 24] el “organ” (çok) el ْْ‫( اَل‬çok) [Mol.‫ك‬ ْْ ‫( ايِْرَم‬2). 29.(‫)اْتك‬. en(‫(انك‬.fiili hem ye’li hem ye’siz yazılmaktadır: in.. (Golaş). 32] gene (3) / gine (4) / yene (çok) gene َْ‫( َكنو‬3) gine َ‫( كِ ْنو‬4) 86 87 Golaş. 41].‫ك‬ ْْ َ‫( اِْن‬6). 81.(yok) / ét.. (Golaş).(0) / işit. 264. ev.... 37. indür. el. (Golaş). Men. inen ‫اِنَ ْْن‬ (1). Yavuz Kartallıoğlu 91 der. 33. et. irte (‫ )ايرتو‬vul. derle. (Golaş).Dr.. 100.ْ‫ك‬ ْ ‫( َد ْر ْلوَْ َم‬4) [Men. 23. 38. Men. et-. eniş ‫ش‬ ْْ ِ‫( اَني‬4) İn(dür). gice )‫ (كيجو‬vul. 51. 30.. 100.ْ‫ك‬ ْ َ‫( ايِ ِر ْْش‬10) [Men. 245. işit.(15) İşit... et. der..‫ك‬ ْْ ‫( اَنْ ُد ْرَم‬7). 42] ev (çok) / iv (0) ev ‫( اَْْو‬çok) [Mol..(‫ (ارمك‬/ ir.(‫ (ايتمك‬vul. Kelime. 30] gece (3) / gice (17) gece َْ‫( َكجو‬3) gice َْ‫( كيِجو‬17) [Mol./ dir-. iriş.‫ك‬ ْْ ‫( َد ْرَم‬1). ev (‫(او‬. bu kelimeyi /e/ ile yazılmasına rağmen inmek şeklinde gösterir..(29) endür. ertesi. 29] ertesi (1) / irtesi (4) ertesi ‫( اَْر ْتوَْس ِْى‬1) irtesi ‫ ايِْر ْتوَْس ِْى‬/ ‫( اِْر ْتوَْس ِْى‬4) [Mol.(0) der.‫ك‬ ْْ ‫( ايِنْ ُد ْرَم‬20). Golaş tarafından işidici şeklinde yazılmıştır. in. iniş ‫ش‬ ْْ ِ‫( اِني‬1).(11) / in. . er. (Golaş). Men. 17] en.(5) / dir.‫ك‬ ْْ ‫( ايِشيِتْ َم‬15) [Mol.(çok) ét.. eşidici87. inici ‫ى‬ ِْ ‫( ايِنِج‬1).. 42]. Men.fiili hem ye’li hem de ye’siz yazılmaktadır: işit. er.(‫(ايرمك‬.ْ‫ك‬ ْ ‫( ايِْت َم‬çok) [Mol. gece. en-. (Golaş).(0) / ir. Men. 30] eşit.(12) ir.. 82.(1) / it. (Golaş)86. Men. it. gece ‫)(كجو‬.‫ك‬ ْْ ‫( اَيْت َم‬1) it. erte (‫)ارتو‬.(‫(اشتمك‬.

giymek.. 372.ْ‫ك‬ ْْ ‫( َكْي ُد ْرَم‬8).(1) gey. Men.. 372..(49) / giy. ilçi )‫ (ايلچى‬vul. yem )‫ (ي‬. ye-. 87] ye. yel. yel. geyiş ‫ش‬ ْْ ِ‫( َكي‬1). yer (‫ (ير‬/ yir )‫ (يِي‬.)‫ (َيك‬.(1) / vir.‫ك‬ ْْ ‫( يَلْ َم‬6) [Men. Men.)‫ ( ْويرمك‬. 91] . (Golaş). él / el (‫(ايل‬. yer.‫ك‬ ْْ ََ‫( َي‬çok) yé. (Golaş).(6) / yil. 33] giy. Men. yedi.ْ‫ك‬ ْ ‫( ويِْرَم‬çok) [Mol.. Men. 222.. (Golaş). (Golaş)..‫ك‬ ْْ ‫يم‬ َ َ‫( ي‬4) [Mol. 374. (Golaş).. 225.. 91] yem (7) / yim (0) yem ‫( َْْي‬7) [Men.‫ك‬ ْْ ‫( َديَْْوْرَم‬1) vir. ver-.(0) ye. 91] yedi (7) / yidi (0) yedi ‫ى‬ ِْ ‫( يَد‬7) [Mol. geyen.. geri. Men.(‫ )ورمك‬/ vir..Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 92 yene َْ‫( يَنو‬çok) [Mol..)‫ (يلمك‬. 368. 314. 40] ver.. Men.. yedi )‫ (يدى‬. gene / yene / yine (Golaş). (Golaş).(4) / yi. 32] gerü (yok) / girü (çok) ِ (çok) [Mol. (Golaş)..(çok) (dey)ver. 34] girü ‫كِيُْو‬ gey.‫ك‬ ْْ ‫( كِْي َم‬1) il “şehir” (1) il ‫( ايِ ْْل‬1) [Men. geymek (‫(كيمك‬. geyin. gene )‫ (كنو‬/ gine )‫ (كنو‬/ yene )‫ (ينو‬/ yine )‫ (ينو‬.‫ك‬ ْْ ‫( َكيِْن َم‬10) [Mol. 372.. giri )‫ (كرى‬/ girü )‫ْكِيو‬/ْ‫ (كرو‬. 91] yel. 372.ْ‫ك‬ ْ ‫( َكْي َم‬10). il vul.. ye. ver.(0) yel. 91] yer (çok) / yér (3) / yir (0) yer ‫( يَْْر‬çok) yér ْ‫(يَ ِْي‬3) [Mol. Men. geysi ‫( َكْيس ِْى‬1).(çok) / yé. yel (‫ (يل‬/ yil )‫ (ييل‬. 91] yel (12) / yil (0) yel ْ‫( يَ ْل‬12) [Mol.... elçi (‫ )الچى‬. geydür.‫ك‬ ْ ‫( َكيَ نْ َم‬19). 40] ilçi (7) / elçi (0) ilçi ‫( ايِلْچ ِْى‬7) [Men. Men..

Men. yit-. Meninski. in. fakat Parigi /i/’li ve /e/’li şekillerin yan yana kullanıldığı bir dönemi temsil eder niteliktedir.‫ك‬ ْْ ‫ايِْرَم‬ - ertesi ‫ى‬ ِْ ‫ اَْر ْتوَْس‬/ ertesi di- derler ْ‫َد ْرلَْر‬ er- ertesi (‫(دَيك‬ ْ‫ك‬ ْ ‫ايِتْ َم‬ er. yé-. ilçi vul. é işareti ile farklı bir telaffuza dikkat çekmiş olabilir. Bu kelimelere ilave olarak ét-.Dr.(‫ (يتمك‬/ yit.(0) Yet. 92] Parigi’de bahis konusu olan kelimeler çoğunlukla ‫ى‬ ِْ ، ‫ ﹻ‬، ‫ . Meninski. Bunu Meninski’nin vul./ dir- et- it. et(‫)اْتك‬ . Yavuz Kartallıoğlu 93 yet. Molino’da bu kelimeler genellikle /e/ ünlüsü ile yazılmıştır. (Golaş). Meninski.vul en-. yet.ﹷ‬az olarak da ‫ى‬ َْ ile yazılmıştır. géçligile. Söz konusu kelimeler bir tablo hâlinde şöyle gösterilebilir: kelime Parigi Molino Meninski bel bel ‫بَ ْْل‬ - bel (‫ )بل‬/ bil (‫)بيل‬ beş beş ‫ش‬ ْْ َ‫ب‬ beş beş (‫(بش‬ dinil. it. erte (‫)ارتو‬ ْ‫س ِى‬ ét.‫ك‬ ْْ ‫َد ْرَم‬ - el el ْْ‫( اَل‬çok) el elçi ilçi ‫ى‬ ِْ ‫ايِلْچ‬ - ir./ yit.‫ك‬ ْْ ‫( ْيَْيِتْ َم‬1) yet.(‫ (ايتمك‬vul. elçi (‫)الچى‬ irtesi ‫ى‬ ِْ ‫ ايِْر ْتوَْس‬/ َْ‫ْاِْر ْتو‬ et- der. kaydı ile verdiği kelimeler doğrulamaktadır.(‫ (ارمك‬/ ir(‫(ايرمك‬ irte (‫ )ايرتو‬vul.(‫ (دمك‬/ di- der- der.‫ك‬ ْْ ‫ اَيْت َم‬/ it- ilçi )‫ (ايلچى‬vul. gém gibi kelimelerin de ilk hecesi ‫ى‬ َْ ile yazılmıştır.‫ ديِنِ ْْل‬/ de- de. Bu işaretlemeler içinde ‫ى‬ َْ birleşkesi acaba /é/ ünlüsünü mü karşılar? Metinde bég. él / el şeklinde gösterir. telaffuzun /e/ ile yapılması gerektiğine işaret eder. béglik.(14) / yit. irte vul.. yukarıdaki kelimelerden il kelimesini il vul.. elçi gibi kelimelerin imlada ye ile yazılmasına rağmen /e/ ile telaffuz edildikleri bilgisini verir. et-. Molino ve Meninski /i/ > /e/ gelişmesi bakımından daha çok /e/ tarafındadır. gice vul. yér gibi ilk hecede az sayıda görülen ‫ى‬ َْ ile yazılış bir kapalı e’den ziyade imlanın ye ile. 374.‫ك‬ ْْ ‫( يَْت َم‬13) [Mol. erte.fiili bir örnekte hem esreli hem de üstünlü yazılmıştır: yet. gece.)‫ (ييتمك‬.vul.

işit- işit.3.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 94 ev ev‫اَْْو‬ ev ev (‫(او‬ gece gece َ‫جو‬ ْ ‫ َك‬/ gice gece gice )‫ (كيجو‬vul. l.ْ‫ك‬ ْ ‫ويِْرَم‬ ye- giri )‫ (كرى‬/ girü (‫( ْويرمك‬ yedi yedi ‫ى‬ ِْ ‫يَد‬ yedi yedi (‫(يدى‬ yel yel ‫يَ ْْل‬ yel yel (‫ (يل‬/ yil (‫(ييل‬ yel- yel.‫ك‬ ْْ ‫اَنْ ُد ْرَم‬ en- in. ِ girü ‫كِيُْو‬ geri gey. /ğ/.(‫(يلمك‬ yem yem ‫َْْي‬ - yem (‫(ي‬ yer yer ‫ يَ ْْر‬/ yér ‫ِي‬ ْْ َ‫ي‬ yer yer (‫ (ير‬/ yir (‫(يِي‬ yet- yet. s.(‫(َيك‬ ْ ِ‫كي‬ َ‫جو‬ geri giy- gece (‫(كجو‬ (‫ْكِيو‬/ْ‫(كرو‬ ْ‫ك‬ ْ ‫كِْي َم‬ en. ş.‫ك‬ ْْ ‫يَلْ َم‬ - yel.‫ك‬ ْْ ََ‫ َي‬/ yé. Bu ünsüzlerden başka /d.2. r. él / el (‫(ايل‬ in- endür.‫ك‬ ْْ ‫ َكْي َم‬/ giy- giy- geymek (‫(كيمك‬ il il ‫ايِ ْْل‬ - il vul.‫ك‬ ْْ ‫يَتْ َم‬ yit- yet. /y/ ünsüzlerinin etkisi ile bazı kelimelerin ilk hecesindeki geniş yuvarlak ünlülerde daralma meydana gelir (Banguoğlu 1959: 163). Daralma Türkçede /g/.‫ك‬ ْْ ‫ايِشيِْت َم‬ eşidici işit. n.‫ك‬ ْْ ‫ َديَْْوْرَم‬/ ver- ver. v/ dudak ünsüzlerinin de darlaştırıcı etkisi olduğu görülmektedir .(‫(اشتمك‬ ver- (dey)ver.(‫ (يتمك‬/ yit- gene َْ‫ َكنو‬/ gine ِ َ‫ ك ْنو‬/ yene َ‫يَ ْنو‬ gene / yene / yine yine (‫)ييتمك‬ gene )‫ (كنو‬/ gine )‫ (كنو‬/ yene )‫ (ينو‬/ yine (‫(ينو‬ 3.‫ك‬ ْْ ‫يم‬ َ َ‫ي‬ ye- ye. t.(‫(انك‬ vir. z/ diş ünsüzleriyle /f.(‫ )اينمك‬vul.1. m.(‫ )ورمك‬/ vir- ye.

sifre (1) < şefreA (-). firāġat (1) < ferāġatA (24). incįr (8) / incir (3) < encįrF (-). ķıŧī’at (1) < ķiŧa’ātA ‘sürü’ (-).3. zencifre (1) < zincefrA (-). mübālıġa (9) < mubālaġaA (-). ŧıncara (2) < ŧancaraA88 (-).kelimesi gey. mıncınık (5) < mancanįkA (-). ibrişim (2) < ebrişūmF (-). kirāste (1) < kerāsteF (-). divit (2) < devātA (1). piymān (1) < peymānF (2). Parigi’de /f/ sesinin dışında da düzleşmeler görülür. cimāl (2) < cemālA (2). Parigi’de daralma. tirįd (3) < terįdF (-).3. biy’ (4) < bey’A (1). ilŧāf (1) < elŧāfA (-). dir-āġūş (4) < der-āġūşF (-). nažir (1) < nažarA (11). mikr (2) < mekrA (8). Bu değişme daha çok alınma kelimelerde görülmektedir: ‘alįf (1) < ‘alefA (2).şeklindedir. /i/ Parigi’de kuraklık kelimesi kurıklık şeklindedir: ķurıķlıķ (1) < ķuraķlıķ (-). Yavuz Kartallıoğlu 95 (Duman 1995:190). iźā (8) < eźāA (4). Alınma kelimelerde şu değişmeler görülür: ĥıdāŝ (1) < ĥadāŝA (-). Metinde. mafśıl (2) < mafśalA (-). pusula < bussolaİ. mercincūs (1) < merzengūşF (-). bireta (1) / bereta (1) < berettoİ (-). ŧışt (1) < ŧastA (-). furtuna < fortunaİ. tirşe (1) < terāşeF ‘deriden kâğıt’ (-). iŧrāf (12) < eŧrāfA (4). muĥāśıra (1) < muĥāśaraA (1). mücerrib (2) < mucerrebA (-). 3. /a/ > /ı/.Dr. ħısāset (1) < ħasāset (-). /e/ > /i/ biyn (1) < beyin (2). źihāb (3) < źehābA (-). ‘arıķ (1) < ‘araķA (2). imlāk (6) < emlākA (-). 88 Bu kelimeyi Recep Toparlı. çivirmek (1) < çevirmek (16). çimşįr (1) < şemşįrF (-). ġıjįden (2) < ġajįdenF (-). ficil (1) < feclA (-). vurdunar < bordonaleİ. /o/ > /u/ Parigi’de Batı dillerinden alınan kelimelerdeki özellikle ikinci hecedeki /o/ sesleri /u/’ya dönüşür: kundak < kontakiR. DüzleĢme Diş-dudak sesi olan /f/ ön seste ve art ünlülü kelimelerde düzleşmelere sebep olur (Banguoğlu 1959: 166). tuvān-gir (1) < tuvān-gerF (-). minsec (1) < mensecA (-).1. çevriye (1) < çevreye (8). kiŝret (1) < keŝretA (1). cisāmet (1) < cesāmetA (1). hiciv / heciv < hecvA. Türkçe kelimelerden çok alınma kelimelerde görülür. ħuriyfe (1) < ħureyfeA (-). münāsibet (5) < munāsebetA (11). civān < cevānF. firr (1) < ferrA (1). nā-kis (1) < nā-kesF (5). muķātile (1) < muķāteleA (5). muħālifet (7) < muħālefetA (14). tengire şeklinde Farsça olarak göstermiştir (Toparlı 1996: 615). peristār (1) < perestārF (2). mıyāśıl (1) < mayāśilA (2). tikrār (26) < tekrārA (76). Türkiye Türkçesindeki giy. nişāŧ (1) < neşāŧA (2). tercime (3) < tercemeA (4). źirāriĥ (1) < źerāriĥA ‘kuduz böcekleri’ (-). virŝ (1) < verŝA (-). Bunların bazılarında alınma kelimelerin dudak uyumuna uydurulması da söz konusudur. lāġır (2) < lāġārF (3). ħışįn (1) < ħaşįnA (-). . /ā/ > /į/ Uzun ünlüler arasındaki bu daralma sadece Arapça cemaat kelimesinde görülür: cemį’at (16) < cemā’atA (14). teziyyen (1) < tezeyyünA (-). tercimān (2) < tercemān (-). silāset (1) < selāsetA (-). sirmāye (1) < sermāyeF (3). me’min (1) < me’menA (-).

ordu (-). zerdiz (5) < zer-dūzF (-).çamuş89 ‘inatçı at’. dādī (2) < dādūF (-). Alınma kelimelerde şu değişmeler görülür: buŧı’ (2) < buŧū’A (2). 89 Steingass’ta cāmūs / cāmūş kelimeleri Farsçadır ve buffalo anlamındadır (Steingass 2005: 351). fındıķ (2) < funduķA (3).öbür (-). temellıķ (2) < temelluķA (2).4. bir yerde ise sürü şeklinde geçmektedir. ta’āžam (2) < ta’āžumA (-). tenevyįm (1) < tenevvumA (-). ü)/ > /e/ berūdet (5) < burūdetA (4). nāzik (4) < nāzukF (15). tevāżı’ (7) < tevāżu’A (-). fina (1) < finoİ 3. mecāhede (1) < mucāhedeA (2). . ŧorı (2) < ŧoru (-). GeniĢleme Ağız boşluğunun durumuna göre. /o/ > /ı/ sınır < sinoronR /o/ > /a/ bereta (1) / bireta (1) < berettoİ. dar ünlülerin sebepsiz olarak geniş hâle gelmesi ünlü genişlemesidir (Eker 2004: 236). teyaķıż (1) < teyaķķužA (375).3. öbir (17) . ser-ferū (1) < ser-furūF (-) /ü/ > /i/ Parigi’de sürü kelimesi on yedi yerde süri. cihūd (1) < cuhūdF (-). baŧū’ (2) < buŧū’A (2). Bunda da kelimenin son ünlüsünün ‫ ى‬ile yazılması etkilidir. Gülensoy 2007: 646.sürü (1). ħırūş (1) < ħurūşF (1).ķuru (22). tekellif (3) < tekellufA (-). ĥadūd (1) < ĥudūdA (3).Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 96 /u/ > /a/ aħrevį (1) < uħrevįA (-). /u (ū)/ > /i. resūmat (1) < rusūmātA (-).büyük (çok). tebādil (1) < tebādulA (-). teleyįn (1) < teleyyunA (-). tehlike (1) > tehlukeA (2). tekellįf (1) < tekellufA (-). çamış (2) . teziyyen (1) < tezeyyunA (-). Geniş ünlü dar ünlüyü kendisine benzetir (Coşkun 2008: 50). ordı (1) . aslına uygun olarak henüz yuvarlaklaşmamıştır: biyük (1) . 90 Bakınız. Bu kelimelerin büyük bir kısmı ‫ ى‬ile yazılan kelimelerdir.1. derūġ (1) < durūġF (3). ķurı (5) . teķaddįm (1) < teķaddumA (4). Türkçe Sözlük’te ise camız kelimesi Arapça cāmūs kelimesinden gelir ve manda anlamındadır (TS 2005: 343). /u (ū. taśaddar (1) < taśaddurA (5) /u/ > /ı/. yoķış (5) yoķuş (1). menāsib (1) < munāsibA (29). tekebbir (5) < tekebburA (10). zümerred (2) < zumurrudA. fıstıķ (3) < fustuķA (-). süri (17) . tedārik (çok) < tedārukA. misāfür (1) < musāfirA (9). cindį (1) < cundįA (-). Öbür (< o+bir)90 kelimesinin ikinci hecesi eserde. Gülensoy’da ise çamuş kelimesi huysuz hayvan anlamındadır. Türkçedir (Gülensoy 2007: 217) ve Parigi’deki anlamı ile uyuşmaktadır. Bazı örneklerde uyumlu şekillerin sayısı daha fazladır: ķutı (23). tevāfıķ (2) < tevāfuķA (1). nerdibān (1) / nerdivān (1) < nerdubānF (4) . į/ Parigi’de Türkçe kelimelerde bir düzleşmeden ziyade dudak uyumsuzluğundan söz edilebilir.

zencifre (1) < zincefrA (-). ħufiyeten (1) < ħafiyyetenA (-). ħanzįr (3) < ħinzįrA (-). Parigi’deki çeynemek fiili günümüzde Türkmen. /a/ > /u/ fuķr (1) < faķrA (2). ĥacāmat < ĥicāmatA. neķāb (1) < niķābA (5).(-). menber (2) < minberA (-). kefāyet (7) < kifāyetA (3). besiyār olmaķ (1) < bisyār olmaķF (1). endürmek < indürmek. ħubāŝet (1) < ħabāŝetA (4). muġżıb (1) < maġżubA (-). mel’aķa (1) < mil’aķaA (-). rażā’ (6) < riżā’A (9). munastır (1) < manasterionR (-) .5. ‘ayān (13) < ‘iyānA (1). śubeyye (1) < śabiyyeA (-). meĥek / mehenk < mihekkA. zor < zūrF 3. Aşağı kelimesi metinde yirmi üç yerde aşaġa şeklindedir: aşaġa (23) . Alınma kelimelerde şu genişlemeler görülür: bekir (2) < bikrA (-). żıyyaķ (1) < żiyyiķA (-).3.< çignen. Özbek ve Kazan Tatar Türkçesinde yine çeynemek şeklindedir (Gülensoy 2007: 242).aşaġı (-). ĥaźr (1) < ĥiźrA (-). şe’r (4) < şi’rA (-). 242) yapısından geldiğini düşünmektedir. çeginen. ħūnende (1) < ħānendeF (331). śanā’at / śana’at < śina’atA. 62]. ķaymet (29) < ķiymetA (-).(Gülensoy. re’āyet (23) / re’ayet (1) < ri’āyetA (4). belįt (1) < billįtA (-). peyāde (1) < piyādeF (1). āŧmįnān (1) < iŧmi’nānA (-). meskįn (12) / meskin (3) < miskįnA (-). ‘azār (1) < ‘izārA (1). Gülensoy. eskāt (3) < iskātA (3). hedāyet (3) < hidāyetA (2). çehre (2) < çihreF (-). peş-kiş (1) < pįş-kişF (1). nehāyet (17) < nihāyetA (5). Az sayıda Türkçe kökenli kelimede de yuvarlaklaşma örnekleri vardır. ķuddūm (1) < ķadūmA (1).yarım (-).(-). ķarā’at (1) < ķirā’atA (1). muĥabbet (20) < maĥabbetA (-). ĥekāyet (4) < ĥikāyetA (9). /i/ > /e/ Çiğnemek kelimesinin ilk hecesi Parigi’de geniş ünlülüdür. /u/ > /o/ ĥoķķa (7) < ĥuķķaA (-). delįr (1) < dilįrF (-). keźb (1) < kiźbA (1). telāvet (1)< tilāvetA (2). çok içen’ (-) [Steingass. ħaşm (2) < ħişmA (5). yaram (12) .1. seĥir (8) < siĥrA (3). şu’b (1) < şa’bA (-). kerām (1) < kirāmA (-). emre’ (1) < imre’eA (-). ķayām (1) < ķiyāmA (-). merāren (4) < mirārenA (-). YuvarlaklaĢma Dudak ünsüzleri çevresindeki düz ünlülerin yuvarlaklaşması daha çok alınma kelimelerde görülür. tes’įn (1) < tis’ūnA (-). eblįs (1) < iblįsA (1). /i/ > /a/ Bu değişim eserde sadece Arapçadan geçen kelimelerde görülür: ‘aşrūn (1) / ‘aşrün (4) < ‘işrūnA (-).Dr. āşāmende (1) < āşāmindeF ‘şarhoş. kebriyā (1) < kibriyāA (-). efşā’ (1) < ifşā’A (1). aġac (çok) < ıġaç (1). istehzā’ (1) istihzā’A (9). ‘atāb (1) < ‘itābA (6). mużāra’ (1) < mużāri’A (-). ķanŧar (4) < ķinŧārA (-). /y/’ye dönüşmüştür: çegnem (2) < çignem (-). gerān (4) < girānF (2). bent (1) < bintA (1). kelimenin çik-ne. bahadar (9) < bahadur (2) / bahadır (2). ekenlik < ekinlik. neşįmen (1) < nişįmenF (-). Parigi’deki örneklerde kelime kökündeki /k/ ünsüzü. resālet (2) < risāletA (2). berāder (4) < birāderF (-). zuħįre (1) < źaħįreA (4). eŧfā’ (1) < iŧfā’A (1). Yavuz Kartallıoğlu 97 /ı/ > /a/ Parigi’de ağaç kelimesi çok yerde aġac şeklindedir ama bir yerde kelimenin eski şekli olan ıġaç geçer. çeynemek (2) / çeyinemek / çeyinenmek / çeyinenmiş / çeynenmiş < çigne. murżį (2) < marżįA (-).

çeşne (1) < çāşnįF (-). mutaśarruf (6) < mutaśarrifA (1). müteĥammül (5) < muteĥammelA (1). mütefaĥĥuś (1) < mutefaĥĥiśA (1). /į/ > /ū/ Bu değişme bir Farsça kelimede görülür: ħavrūz (2) < āb-rįzF (-). nüzle (5) < nezleA (1). münāzil (1) < menāzilA (-). gerįz (2) < kārįzF (5). eŋinar (1) < anginaraR . varül (1) < barilFr (-). növbet (1) < nevbetA (10). yardum (23) < yardım (-). münzül (1) < munzelA (1). /i/ > /ü/ Bu değişme bir Türkçe kelimede görülür.3.6. zenberek (3) < zenbūrekF (-). müvāşį (2) < mevāşįA (1). vülūd (2) < velūdA (-). mevsüm (2) < mevsimA (1). m/ gibi çift dudak sesleri etkilidir. teźküre (1) < teźkireA (1). /i/ > /u/ Arapça ve Farsça kelimelerde bu değişme görülür: fuķh (1) < fiķhA (-). /į/ > /ü/ Bu değişme Arapçadan alınan bir kelimede görülür: küllü < küllįA (-). müşaķķat (4) < meşaķķatA (1). Ön DamaksılaĢma /a/ > /e/ Bu değişme alınma kelimelerde görülür: hece (1) < hecā’A (1). ķumaş < ķimaşA. müşkül (8) < müşkilA (-). tülüvv (1) < teluvvA ‘bağlı’ (-). sükr (1) < sekrA (6). Diğer iki kelimede dudak seslerinin yuvarlaklaştırıcı etkisi görülür: buçaķ (5) < bıçaķ (5). onda da ilerleyici ünlü benzeşmesi vardır: yürümek (çok) < yürimek (10). mütevassuŧ (2) < mutevassiŧA (1). müzāc (1) < mizācA (12). kükürt (1) < gūgirdF (-). Alınma kelimelerde de bu değişme vardır: cüvār (1) < civārA (-). yövm < yevmA /ı/ > /u/ Bu değişme Türkçe kelimelerde de görülür. 3. bunda /b. Çubuk kelimesi Parigi’de eskiyi yansıtırcasına sekiz yerde çıbuķ şeklinde geçmektedir. hįzüm (1) < hįzemF (-). töbe (4) < tevbeA (4). āvürden (1) < āverdenF (1). paldum (1) < paldimF (-). tüźkere (1) < teźkireA (1). ħādüm (3) < ħādimA (1).1.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 98 /e/ > /ü/ heliyüvn (1) < heilyevnA (-). nüverdįden (1) < neverdįdenF (-) /e/ > /u/ zurrāķa (2) < zerrāķaA ‘şırınga’ (-) /e/ > /ö/ dövlet (1) < devletA (çok). ķapudan < capitanİ. bādem (3) < bādāmF (-).

Parigi’de de med harfleri ile gösterilmeyen. alāt (3) < ālātA (9).7. canib (1) < cānibA (çok). Metinde şu kelimelerde de art damaksıllaşma görülür: avķāf (1) < evķāfA (-). Alınma kelimelerin kısalmasında kullanım sıklığı da önemli bir etkendir. ħacāb (1) < ĥicābA (-). ħūşā-dār (1) < ħūşe-dārF (1). loķma (9) < lūķmeA (-). Buradaki ikinci şeklin gayın ile yazılması ve ye harfi ile ünlülerinin gösterilmesi kelimenin art ünlülü olduğunu gösterir. Kelime. çınār < çenārF. sadece harekelerle yazılan alınma kelimeler şunlardır: Arapça kelimelerde Ġlk hecede afet (1) < āfetA (1). Hamza Zülfikar. isi kelimesinin hem art hem de ön ünlülü ek alması kelimenin o dönemde iki şekilli olduğunu gösterir. kelimenin ibıķ (ıbıķ) şekli de vardır. 3. bā’aŝ (1) < bā’iŝA (-).8.3. yüzyılda azımsanmayacak sayıda Arapça ve Farsça kelimede kısalma meydana gelmiştir. arışmaŧıķį (1) < arithmétiqueFr (-). Kelimenin daha çok art ünlülü ekler alması da yine 17. nazla (1) < nezleA (1). nişāsŧa (1) < nişāsteF (-). pıħtı (3) < puħteF (-). ĥaramį (1) < ĥarāmįA (2). raĥat (5) < rāĥatA (8). ħırmān (1) < ħirmenF (4). seyyare (1) < seyyāreA (1). ĥoķna (1) < ĥuķneA (-). Kısalma Arapça ve Farsçadan dilimize giren bazı kelimelerde uzun ünlüler korunurken bazı kelimelerde de kısalma meydana gelmektedir.Dr. Art DamaksılaĢma Eserde. Yavuz Kartallıoğlu 99 (-). Evliya Çelebi bu tür kelimeleri med harflerini kullanmadan yazıya geçirmiştir (Duman 1995: 204). kepe (2) < cappaİ ‘kısa kepenek’ (-). ĥavuç (1) < ĥevįcF (-). Parigi. Bu uzun ünlüler daha çok kapalı son hecede kısalır91 (Banguoğlu 1959: 41). Hane kelimesi. sınur (20) < sinoronR (-). Meninski’de ısi şeklindedir. iğdiş kelimesi metinde aynı satırda hem ‫ش‬ ْْ ‫ اِ ْك ِد‬hem de ‫ش‬ ْْ ِ‫ايِ ْغدي‬şeklinde yazılmıştır. śarħūr < ser-i aħūrF. muķabil (1) < muķābilA (4). tırāş (8) < terāşF (-). Molino’da isi. maymun (1) < meymūnA (1). re’ayet (1) < ri’āyetA (3). yüzyılda kelimenin sıra değiştirmeye başladığını gösterir. Evliya Çelebi ve Parigi’nin verilerine göre 17. fanį (1) < fānįA (6). beksimet (1) / beksimat (1) / beksimaŧ (1) < paksimadiR (-). taķiye (2) < tāķiyeA (-) Ġç hecede baśiret (2) < baśįret (4). yeni Türk harflerinin Doğu kökenli kelimelerdeki kısalmayı hızlandırdığını ifade eder (Zülfikar 1995: 448). ķadarġa (2) / ķadırġa (8) < katergonR (-). . ġanimet (1) < ġanįmetA (11). ġalaba(lıķ) (6) < ġalebeA (-). pereme (4) < peramaR (-). iskemli (6) < skamniR (121). Mesela.1. ħasta < ħasteF. bazı alınma kelimeleri asli şekillerinde bulunmayan med harfleri ile yazarak kelimenin Türkçede art damaksıllaştığını gösterir. ‘acab (4) < ‘acebA (15). cānavar (5) < cān-āverF (257). ĥimayet (1) < ĥimāyetA (5). anason (1) < anisonR (-). zanpara (3) < zen-pāreF (-). İbik kelimesi eserde iki yerde kafla yazılmıştır. ŧelaŧum (1) < ŧelāŧumA (-) 91 Bu konuda yapılan bir araştırmaya göre de Türkçe Sözlük’te kısalma kapalı son hecelerde meydana gelmektedir (Zülfikar 1995).1. ferece (6) < ferāceA (2). berberįs (1) < berbārįsA (-). şamata (4) < şemāteA (-). metinde “َ‫ ْخاَ ْنو‬/ْ َ‫آب ْخاَنا‬ ْ ” olmak üzere iki şekilde yazılmış olup elifli yazılışta hana şeklinde art damaksıllaşmıştır. ĥażır (2) < ĥāżirA (24). aħer (2) < āħerA (8). 3.3. andām (1) < endāmF (8). beşeret (1) < beşāretA (1).

genevir (1) < kenevir (3). ebrincān < ebrincenF. TonlulaĢma -f. Uzama Türkçeye Arapça ve Farsçadan geçen kelimelerdeki uzun ünlülerin bir kısmı kısalır. Bunlar. 3. ħod-bin (2) < ħod-bįnF (2). payam (1) / bādem (3) < bādāmF (-). niza’ (2) < nizā’A (17). ķanŧar (4) < ķinŧārA (-). mandal (6) < mandālA (-). bazār (2) < bāzārF (7). müsteraĥ (1) < musterāĥA (2). fa’il (1) < fa’ālA (196). inzal (1) < inzālA (1). ÜNSÜZ DEĞĠġMESĠ 3. avįħte (2) < āvįħteF (2). şeci’ (1) < şeçį’A (2).> -g- bıraġılmış < bıraķılmış. beçįden < peçįdenF.> -b- mabamundı < mappamondoİ “harita”. avįze (1) < āvįzeF (1).3. resūmat (1) < rusūmātA (-). zeytün (1) < zeytūnA (10) Farsça kelimelerde Ġlk hecede aşikāre (8) / aşkare (1) < āşkāreF (1). ateş (5) < āteşF (26). ram (2) < rāmF (12) Ġç hecede dįvane (2) < dįvāneF (10). ĥammal (2) < ĥammālA (2).Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 100 Son hecede da’va (1) < da’vāA (26). Parigi’nin imla yanlışları olarak da görülebilir. taĥdiŝ (1) < taĥdįŝA (-). leş (2) < lāşeF (1).incelemeye dâhil edilmiştir: vāvāylā < vāveylāA. semin (2) < semįnA (8). şeşte (1) < şeştāF (-) 3. ma’ad (1) < ma’ādA (-). divit (2) < devātA (1). azār (4) < āźārF (-). ijed (1) < įjekF (-). gegre (2) < kekre (2). inśaf (1) < inśāfA (17). çorbā (3) < şūrbāF (6).3. balanķa < palankM . murdar < murdārF. taśvir (1) < taśvįrA (16).9. benbe < penbeF -p.1.> -v- kereviz < kerefsF -k. emŧar (1) < emŧārA (-). Aslında med harfi bulunmayan ama metinde med harfleri ile gösterilen kelimeler -imla yanlışı olabileceği göz ardı edilmeksizin.> b- bābūç < pā-pūşF. mümkin (9) < mumkįnA (-).2. ġaytān < ķįtānA p. aźād (4) < āźādF (-). Parigi’de bazı alınma kelimelerde kısalmanın aksine uzama meydana gelmiş gibi görünmektedir. ķıyam (1) < ķiyāmA (-). beksimet / beksimat / beksimaŧ < paksimadiR.2. beźįrüften < peźįrüftenF. ħūrde < ħurdeF. taĥśin (1) < taĥśįnA (-). siliħ (1) < silāħA (-). maymun (1) < meymūnA (1).3. çobān (6) < şūbānF (1). pay-dār (1) < pāy-dārF (4). banbūķlı < panbūķF.1. ķamiś (1) < ķamįśA (-). mıncınıķ (4) < mancanįķA (-). terece (1) < derįceF (1) Son hecede çengel (9) < çengālF (3).

> -z- dezgāh-dār < dest-gāh-dārF -s > -z ĥāriz < ĥārisA. poyraz.> t- .> d- düketmek < tüketmek. peçe < beççe / beçeF. poyras < boreasR t. çorāb < cūrābF -c.> -ç- ķıçırdatmaķ < gıcırdatmaķ -c > -ç tāç < tācA c.> k- ķapudan < capitanİ. şarap < şarābA.> p- piçmelü < biç-. kundak < kontakiR -t > -d ‘āhed < ‘āhetA. poyıras. çāpük < çābükF. dut < tūtF -t. çöp < çûbF c. źįp < źį’bA. put < bütF. dürlü < türlü diftıķ < teftįķA. kerpeden < kelbetānF. zincef < sincefF. çuvāl-dūz < cuvāl-dūzF.Dr. çulha < cūlāhF.> -d- engüşdān < engüştāneF. çuval < cuvālF. kereviz < kerefsF. meterįz < metrisA (<metersF).2. forıyas. mitrepolid < metropoliteFr 3. renc-per < renc-berF -b > -p küp / kūb < kūbA.3. TonsuzlaĢma b. ķarpuz < harbūzF. žurna < surnaF -s. Yavuz Kartallıoğlu 101 s. poħlamaķ < boklamak pār-gįr < bār-gįrF. poyras < boreasR -b. çift < cuft / ciftF. ķaştel < castelloİ d. topuz < debbūsA.> z- zincāb < sincābF. poyraz.> ç- çihāz < cihāzA. dilkülenmek < tilkü. telbįz < telbįsA. çul < cūlA.> -p- maķpere < maķbereA. poyıras.2.> f- forıyas < boreasR b.

vaftis < baptisisR.4.> v- varal / varül < barilFr.2.> -b- dümbel < dummelA ‘çıban’ -v. ‘anķariya < angareiaR -g > -k çirāķ < çerāġF z.> ç- çapa < zappaİ z. likām < ligāmF.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 102 topuz < debbūsA.> k- Gaga ve gıcırdamak kelimeleri Parigi’de ķaķalamaķ ve ķıcırdamaķ şeklindedir. Damak Ünsüzlerinin DeğiĢmesi -g.> -c- licām < ligāmF . pilįt < pellūdA.> s- soķaķ < zukākA -z.> -s- ıśŧırāb < ıżŧırābA. tava < tābeF m. muśŧarib < mużŧaribA 3. ķaliyon < galionİ -g. ķırŧ < ķırdA “maymun”. keç < geçF. ŧāye < dāyeF. Dudak Ünsüzleri Arasındaki DeğiĢme b.> -k- baķça < bāgçeF. kükürt < gūgirdF.> -b- esbāb < esvābA 3.3. gevz / govz (Kanar).> -v- kāruvān < kārbānF. ķalbūr < girbālA.3. ŧırabuzen < dār-bezįnF. kireç < gireçF.3.2. vurdunar < bordonaleİ -b. sepet < sepedF. ķoz < gauzF (Steingass) .> b- biyan / beyan < meyan (kökü) -m. keremit < keramaidiR -f. köşe < gūşeF. terece < derįçeF -d > -t bārūt < bārūdA. ŧavul < tablF.> -p- kepçe < kefçeF g.

> k- ķına < hinnāA. ķarpuz < harbūzF.> m- merdiven < nerdubānF -n.> -ķ- çuķa < çūħāF -k. ķavāy < havāA. yoħsa < yoķsa. śovuķ < śoguķ. gülgen < gürgen melhem < merhemA.> -l- güleş < güreş. poħlamaķ < boklamak 3.> -v- yegvi < yegni -r > -l şer-gil < şerr-gįrF. tekil < tekfūrA -r. . eskemli < skamniR n. ķumbara < ħumbereF -h.2. ķovuş < ķoġuş.> -h- aħşama < aķşam. ķoħlamaķ < ķoķulamaķ. vurdunar < bordonaleİ -y > -r teneşşir < teneşir < ten-şūyF 92 Bu kelime Carbognano’da enliligii şeklinde geçmektedir (Carbognano 1794: 554).Dr.> -m- pamuķ < panbūķF -n. yoħsul < yoksul.> -n- enniligi < enliligi92.> -v- ķova < koġa.3.5. oħşamaķ < oķşamaķ. maħreme < maķremeA -k > -h boħ < boķ. dülger (2) < dürgerF.> l- lodos < nodosR -n.> -l- iskemli. sövündürülmez < sögünmek -G. Tonsuz KarĢılığı Olmayan Ünsüzlerin DeğiĢmesi -l. kinise < ekklesiaR n.< -y- çeyinmek < çignemek. Yavuz Kartallıoğlu 103 -G. selvi < servF. öyle < ögle h.

Duman. boğumlanmaları aynı veya birbirine yakın noktalarda olan ünsüzlerden birinin başka bir boğumlanma noktasına atlayarak benzerinden uzaklaşmasıdır (Banguoğlu 1959: 177).> -ş- arışmaŧıķį < arithmétiqueFr 3. /z/.8.> -ç- yaħçe < yaħteF “dolu” t.> -n- ķaranlıķ < ķaraŋulıķ 3.2. /h/.> -ş- ŧışt < ŧastA.> ç- çiriş < sirįşF -s. peşendįden < pesendįdenF. iskence < işkenceF.2. çobān < şūbānF.> -ç- tirçe < terāşeF ş.3. Parigi’de şu kelimelerde ayrışma görülür: -d. /t/.> s- sifre < şefreA. varoş < varosM ş. mercincūs < merzengūşF. bunun Arapça ve Farsçada iki ve daha fazla sesin tek bir sesle karşılanmasından kaynaklanan değişmeler olduğunu belirtir (Duman 1995: 148).3. Diğer Ünsüz DeğiĢmeleri -ŋ.7.> s- serįd < terįdF -t.> -ś- faśś < faśdA “kan almak” s. çimşįr < şemşįrF.2.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 104 3.> -s- nesįb < nişįbA.3. /s/. kesįden < keşįdenF. /g/ Ünsüzleri Ġle Ġlgili DeğiĢmeler Parigi bazı alınma kelimelerdeki asli ünsüzleri. AyrıĢma (AykırılaĢma) Ayrışma. çorbā < şūrbāF -ş.> ç- çalvār < şelvārF. bu ünsüze en yakın harfle göstermiştir. /k/.6. ķaştel < castelloİ -s > -ş mıķnāŧīş < miķnāŧįsA. /d/. süpüş < şupuşF ‘bit’ -ş. Parigi’de bu ünsüzlerle ilgili değişmeler şunlardır: . küstānį < küştenįF -t.

Yavuz Kartallıoğlu g>ġ įġdįş < igdişF ’>‘ bā’aŝ < bā’iŝA s>ś śaķa < saķa ķaśāvet < ķasāvetA. azār < āźārF. müselles < müŝelleŝA ś>s soluk (1) < śoluķ (7) icās < icāśA “erik”. usŧure < sütüreF ŧ>t ĥānūt < ĥānūŧA “büyük dükkân”. cāzū < cāźūF 105 . nişāsŧa < nişāsteF. muħżır (2) < muĥżırA (6) ħ>h hergele (1) < ħar-geleF (1) ħ>ĥ ĥalıķ < ħalķA. ümįź < ümįdF ĥ>ħ ħacāb < ĥicābA. ĥārtį < ħarįŧaA h>ħ ħavā (2) < hevāA (çok) t>ŧ baŧı < bātA “kesin”. źerrįn < zerrįnF ź>z mübtezel (1) < mübteźelA (1) . āźād < āzādF.Dr. taķiye < ŧaķiyyeA z>ź źirā’at < zirā’atA. zaħįre / zuħįre < źaħįreA. tafra < ŧafraA. naśl (2) < neslA (5). śofra < sufreA. sehil < śahlA “kişnemek”. zekį < źekįA. sudā’ < śudā’A. śülūķ < sülūkA ŝ>s kesret (1) < keŝretA (1). tafśįl < ŧafsilA. taĥsįn (1) < taĥśįnA (-) ķ>k soluk (1) < śoluķ (7) ng > k firik < frengF d>ź ħiźmet < ħidmetA.

ümįź < umįdF ž>ź źan < žannA ž>ż teyaķuż < teyaķķužA. GöçüĢme Göçüşme. mużlim (1) < mužlimA (2). işkence (14) < şikenceF (4). yeŋli (1) < yeŋil (3). 3. /ū/.4.4. /h/ Ünsüzlerinin / į /. ķıŧa’ (3) < ķıŧ’aA (4). ħoyrat (6) < horyatisR (-) Göçüşme.1. yabancı dillerden alınmış ve söyleyiş güçlüğü çekilen sözlerde görülür (Karaağaç 2010: 64). çeginmek (1) < çignemek (-) . /e/ Ünlülerine DönüĢmesi Parigi’de bazı alınma kelimelerin sonundaki Türkçede bulunmayan çift ünsüzlerden ikincisi harfin karşılayabildiği ünlüye dönüşür. Bu birleşme dilin söyleyişte akışı sağlamak için yaptığı tabii bir tasarruftur (Duman 1995: 215). gül ŧomrucaġı (3) < ŧomurcaġı (1).3. SES DÖNÜġMESĠ 3. . şu örneklerde de ünlülerle ünsüzler yer değiştirmiştir: aġırmaķ (4) < aġrımaķ (-).2. ünlü-ünlü ve ünlü-ünsüz arasında da göçüşme meydana gelebilir (Duman 1995: 211). müyyehi’ (1) < müheyyi’A (-). Eserde. tegrek (1) < tegerkF (-). çarşaf (1) / çār-şeb (1) < çāder-i şebF (-).Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 106 ź>ż cāżū < cāźūF d>ź māźer (2) < māderF (2).4. genel olarak ünsüzlerin yer değiştirmesi olayıdır. Parigi’de kaynaşma örneği şu kelimelerde görülür: gülaç < güllü + aş. beyni (5) < beyin (-). pehrįzsiz (1) < perhįzF (5). Parigi. ġarżūf (1) < ġażrūfA ‘kıkırdak’ (2). Parigi’de göçüşme örneği çok yoktur: dervįş / dervįşA.4. żīķ (1) < żıyyıķA (-). ħıyāyā / ħayāyā / kāyā / kāya < kethudāF (6) 3. işkembe (4) < şikembeF (-). müteyaķıż < müteyaķķižA ż>z maraz < marażA 3. aşağıdaki kelimelerde son sesteki ünsüzlerin üzerine cezm koymamış. Farsça kelimelerde yer değiştirme örnekleri içinde /r/ ve /n/ ünsüzleri bulunduran kelimelerde meydana gelir (Özçelik 2002: 1040): armud (2) < emrūdF (1). meraĥmet (6) < merĥametA (10). Türkçede göçüşme genellikle. /v/. ‫ْﻩ‬،ْ‫ْو‬،ْ‫ ى‬gibi harfleri harekeleyerek âdeta telaffuzu göstermiştir. telaffuzu kolaylaştırmak için gerçekleştirilen bir ses olayıdır (Coşkun 2008: 102). /y/. Fakat. KaynaĢma Bir gramer birliği içinde yan yana gelen iki kelime çoğu kere şekilce birbiriyle birleşir. nola < ne ola.

remį (‫( ) َرم ِْى‬2) < remyA (-) /v/ > /ū/ Parigi. nefį (‫( )نَف ِْى‬5) < nefyA (-). ‘afū’ (‫( ) َع ُفو‬11) < ‘afvA (-). Arapçadan alınan şu kelimelerin sonundaki /v/ ünsüzünün üzerine ötre koyarak sondaki ünsüzün /ū/ ünlüsüne dönüştüğü bilgisini verir. Yavuz Kartallıoğlu 107 /y/ > /į/ Parigi. sa’į (‫( ) َسعِى‬4) < sa’yA (-). Türkçede sonda -ch ünsüzlerinin bulunmaması etkilidir. bazı Arapça kelimelerin sonundaki /y/ ünsüzünü esre ile göstererek bu ünsüzün /į/ ünlüsüne dönüştüğünü gösterir. tilū (‫لو‬ ُْ ِ‫( )ت‬1) < tuluvvA (-). ‘użū (2) < ‘użv (2) Bir örnekte ise iç sesteki -v. saķį (‫( ) َسق ِْى‬2) < saķyA (-).ünsüzü ū’ya dönüşmüştür: źǖb (2) < źevbA (2). Bunda. ‘ulū (‫لو‬ ُْ ‫) ُع‬ A A (1) < ‘ulüvv (3). . /h/ > /e/ Parigi.Dr. maĥū (‫( ) َُم ُْو‬2) < maĥvA (3). nehį (‫( ) َِن ِْى‬1) < nehyA (-). iki yerde vech kelimesini vece (َ‫جو‬ ْ ‫ ) َو‬şeklinde harekelemiştir.

“fono-semantik başkalaşma” terimi ile gerek Türkçe gerek alınma kelimelerdeki çok şekilliliği incelemiştir (Kara 2004). ebsintįn / efsintįn. ķadāĥ / ķadeĥ. bahadır / bahadur / bahadar. eŝer / iŝir. ĥaŝŝ / ĥaŝ. Aşağıda toplu olarak verilen Türkçe ve alınma kelimelerin büyük bir kısmı yukarıda ses olayları bakımından incelenen kelimelerdir. onlar / anlar. aġırşaķ / aġırsaķ. ısı / isi / ıssı / issi. ġadāre / ġaddāre. āĥmaķ / aĥmaķ. ġanimet / ġanįmet. ba’ż / ba’żı. buzaķ / buzaġu. ĥükūmet / ĥükümet / ĥükmet. çitlemik / çitlenbıķ. dileŋci / dilenci. . ‘acfān / ‘acefān. daġarcıķ / ŧaġarcıķ. bilįŧ / bellūŧ . ŧop / ŧoplı igne. fār / firr. odunlik / oŧunlik. ilmekli / ilimekli / ilmiklü. dā’ire / dāyre.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 108 4. beŋ / peŋ. aşikāre / āşikāre. ufadulmış / uvadulmış. ķafes / ķafās. çoġaş / çoġaş. ‘ıtāb / ‘atāb. hecā’/ hece. ‘ayş / ‘ayşe. ceneyne / cüneyne. ķaranlıķ / ķaraŋulıķ / ķaraŋulik. oŋartmaķ / oġartmaķ. ‘aķl / ‘aķıl. fįl / pįl.2. Parigi’de de bazı kelimelerin asli şekilleri ve fono-semantik başkalaşmaya uğramış şekilleri yan yana yer alır. ħar-gele / hergele. fecr / fecer. çıban / çıpan. ŧolayı / dolay. birbiri / biribiri. furlaķ / fırlaķ. da’va / da’vā / da’vāy. yer / yér. ķoķu / ķoħu / ķoħı. firāset / firāsüt.1. 4. gém / gem. ÇOK ġEKĠLLĠ KELĠMELER Parigi’de Türkçe kelimeler ve özellikle de alınma kelimeler hem orijinal hem ara (gelişmeli) hem de değişmiş şekilleri ile metinde yer alır. śulu / śulı. śuyı / śuy. egerlemek / eyerlemek. ķolamaķ / ķoġlamaķ. aġaccik / aġacıķ. dervįş / devrįş. vuruşmaķ / uruşmaķ. ķıraġı / ķıraġu. geyik / geyk. ‘āşirün / ‘āşireten. deklemek / denk. örgüc / örgic / örgec. fā’ide / fāyda / fā’yda. yaluġuz / yaluŋuz. Çok şekilliliğin Parigi’nin yanlış yazımları sonucunda ortaya çıktığı düşünülmemelidir. ‘atāb / ‘itāb. ġılaf / ġılāf. dükkān / dükān. boġurmaķ / bögürmek.1. ittikā’ / itikā’. ittifāķ / itifāķ. funduķ / fındıķ. biyn / beyni. besbāyic / besbāyiç. ‘azel / ‘azl.1. ġabn / ġaban / ġabın. ĥiml / ĥaml / ĥamıl. ĥekāyet / ĥikāyet. ħamūr / ħāmįr. yuķaru / yuķarda. cellād / celād. ŧapanca / ŧabanca. divüşürmeklik / devşürmeklik. ıżŧırāb / ıśŧırāb. bilįŧ / bellūŧ. diŋdürmek / deŋdürmek. iskāt / eskāt. pamuk kelimesinin panbūķ / pambūķ / pamuķ / banbūķlı / bambūķcı gibi beş şekli. dellāl / delāl. bürūdet / berūdet. eseri aynı zamanda bir ağız sözlüğü hâline de getirir. ügeyi / ügi / ügü. apaŋsızdan / aŋsuzın. Parigi. nesne / netse. ħayıv / ħayū. dā’im / dāyim / dā’ymā / dāymā. ħınķ / ħunķ. hepsi / hepisi. betmez / bekmez. faśś / faśd. ibrįk / ibirįķ. fetĥ / fetiĥ. baŧŧal / baŧal. ‘ayān / ‘ıyān. divşürmek / divüşürmek. Türkçe Kelimeler ac / aç. bu durumu eserinin girişinde zaten açıklamaktadır. yegni / yegvi. divit / devāt. ferece / ferāce. 4. Mehmet Kara. toġulġa / ŧolġa / tolġa. ‘arfit / ‘arfet. istihzā’ / istehzā’. ķalbūr / ġırbāl. cemāl / cimāl. yumurta aķı / aġı. ebe gümec / ebe gümeci. anuŋki / onuŋki. buħl / buħul. ögüt / ögüd. behiyme / behįme. aśl / aśıl. cingan / cingane. çıġ / çig. firāġat / ferāġat. bele’ / bel’. Mesela. iştāh < iştihā’. ĥaml / ĥamil. yürümek / yürimek. yana / gine. ĥāśıl / ķaśįl. cennet / cennāt. heciv / hiciv. hübā / hebā. ġażrūf / ġarżūf. ħāyin / ħā’įn. güyegü / güygü. pire / bire. ķıypmaķ / ķayıpmaķ. eŋse / iŋse. ‘aceb / ‘aceb. ŧoġurcın / ŧoķurcın. ŧutarıķ / ŧutaruķ. eyü / ey. ova / ovva. küçük / kiçi. furķa / fırķa. ķadın / ķadan. ondan / andan. ħażįne / ħazāne. ‘acle / ‘acele. baķla / bāķılā’. Arapça Kelimeler ‘abiŝ / ‘abeŝ. yapaġı / yapak. deyn / diyn. heyet / heyǿet. ĥünŝā / ĥınŝā. ħıśım / ħıśśum. güneyik / güneyiķ. dollāb / dolāb. ‘ayb / ‘ayıb. gine / yana. düzetmek / düzeltmek. ķovan / ķoġan. ĥimayet / ĥimāyet. ĥārtį / ħartį. buvum / bum. göndere / gönderi gitmek. yaltaķlanıcı / yaldaķlanıcı. ķaĥŧ / ķaĥaŧ. ķoġıcılıķ / ķocılıķ. śaķırġa / śakirge. boķ / boħ. aġız / aġz. Parigi’nin sözlüğüne çeşitli kaynaklardan malzeme alınması. boyun / boyn. divüşürülmiş / divşürülmiş. pabuç kelimesinin ise pāpūç / bābūç / pāy-pūş gibi üç şekli vardır. bevāśįr / bavāśir / bevāsil / būvāsir / būvāsįr. ķazan / ķazġan. belā’ / belā.

pergār / fercel / pergel / fercār. uśŧura / sütüre. settįn / sittūn. maĥū / maĥıv. mā’į / māvį. melbus / milbus. pilid / pellūd / pilįt. licām / likām. maymun / meymūn. maħafį / maħfį. kįn / kin. zinā’ / zina. rāķib / raķįb. maşaŧ / meşhed. tiryāķ / tiriyāķ / ŧıryāķ. bāġçebān / baġçevān / bahçevān. ebrincān / ibrincān. nāy-zen / ney-zen. perestār / peristār. üştür / şütür. cömerd / cüvān-merd. münezel / münezel. çengel / çingel / çengāl. bāc / bāç. įġdįş / igdiş. yaķūt / yāķūd. nesb / neseb. sepūs / sopūs. nerim / nerm. tekiye / teke. çeyrek / çihār yek. şerĥ / şereĥ. teźküre / tüźkere. enbān / ānbān. re’s / re’es. żabtlik / żabtlıķ. temelluķ / temellıķ. benefşe / benefsec. çāşne / çeşnį / çeşne. nār / anār. Kelime ile ilgili ayrıntılı olarak bakınız. muĥib / muĥibb. śofa / śuffe. tevāżū’ / tevāżı’. bāyām / bayām / bādem. çorbā / şūrbā. zuķāķ / soķaķ. müttefiķ / mütefıķ. tersāne / tersħāne. ķıŝā’ / ķıŝŝā’. muştı / müjde. kerre / kere. keten / kettān. leyl / leyil. kepçe / kefçe. ħırmen / ħırmān. panbūķ / pambūķ / pamuķ / banbūķlı / bambūķcı. ġırįv / ġırį. oķķa / oķıye / vuķıye. leş / lāş / lāşe. la’net / laa’net. çarşaf / çār-şeb. 93 Bu kelime Türkçe Sözlük’te Arapça kabul edilirken Toparlı tarafından Farsça olarak gösterilmiştir (Toparlı 1996: 615). legen / leggen. karūbānsarāy / kārubānsarāy / kāruvān / kerevān sarāy. tābe / tava. misk / müsk. nāzik / nāzük. dį / dey. āvürden / āverden. mużır / mużırr. seyd / seyid. murdar / murdār. ‘uriyān / ‘uryān. maĥal / maĥall. postal / postāl. niyet / niyyet. firįfden / firįbįden / ferįbįden / ferįften. nüzle / nazle / nezle. Farsça Kelimeler abnūs / abanos. sülümen / sülmeŋ. mürā’y / mürā’į. śalb / śalab. terece / derįçe. cāmūs / gav-mįş. derūġ / dürūġ. meskįn / meskin. tercime < terceme. servį / serv. nefes(in) / nefs(in almaķ). şāhtere / şāhterec. şeci’ / şeçį’. ķaśāvet / ķasāvet. kec / kej. turunc / turunç / taranc. ķalibe / ķalįve / ķulibe. maġrįb / maġrib. münetin / müntin. cüst / çüst. kārįz / gerįz. ķayd / ķayıd. saħūn-dān / saĥan-dan. merdiven / nerdübān. pāy-dār / pay-dār. vece / vech. muśır / muśırr.Dr. reml / remil. meĥek / mehenk. ‘umķ / ‘amķ. mütāħar / müte’ħār / müte’aĥħār. mayāśıl / mıyāśıl . śandālos / senderūs. źüriyet / zürriyet. rām / ram. ŧavul / ŧabıl. raķı / ‘araķı / ‘araķ. şeb-çirāġ / şeb-çırāķ. civān / cüvān. işkence / iskence / şikence. pāpūç / bābūç / pāy-pūş. sipįd / sifįd. pįş-kiş / peş-kiş. hengām / hengāme. çobān / şūbān. çirkįn / çikįn. źirāĥ / źürrāĥ. sirkengübįn / sikencübįn. gelmüniç / gelmeliç / gelmüleç. ķarye / ķariye. serįd / tirįd. ķassem / ķassām. muŧŧavel / muŧavvel. müsteraĥ / müsterāĥ. terķįm / terķim. serįd / tirįd. günçşük / ginçşik. śıbaġ / śıbaga / śıbġat. cāzū / cāźū / cāżū. zįnet / ziynet. çulhā / çullāh. maķaś / mıķrāś. üstübeç / isfidāc. düşmen / düşmān. beter / bed-ter. za’ferān / za’frān. gerįz / kārįz. fihrist / fihiris. çardāķ / çārŧāķ. nāne / na’ne / na’nā’. terbiyet / terbiye. meşiyyetį / müşiyetį. keşür / gezür. ķırmız / ķırmįz / ķırmızı. armud / emrūd. muĥabbet / muĥabbe. lāġır / lāġar. merdümek / mürdümek. teşiyi’ / teşyi’ itmek. ġuramā / ġurāmā / ġurama. meterįs / metris / meteris / meteriz. ŧayib / ŧayyib. müteĥābb / müteĥāblik. nezi’ / nez’. müte’ellim / müte’lim. pişmān / peşįmān. muśaffā / muśaffį. sehil / sehel. avįħte / āvįħte. topuz / debbūs93. Yavuz Kartallıoğlu 109 ķallāş / ķalāş. köşe / gūşe. taśvir / taśvįr. āsitān / āsitāne. aşikāre / aşkare / āşikāre. pençe / pā-çe / pāy-çe. re’ayet / ri’āyet. 4. kesret / kiŝre / kiŝret. mevāşį / müvāşį. peşgįr / pįş-gįr. kiminon / kemmūn. ħoca / ħovāce. derįce / terece. rospį / orospį. muķayed / muķayyed. muđil / muđill. növbet / nevbet. laķlaķ / leklek. ser-feruv / ser-ferū. sarınc / śahrįc. źevb / zöb. seyis / sāyis. rāĥatlıķ / raĥatlıķ. mütedārek / mütedārik. mühimm / mühim. ħūşā-dār / ħūşedār. rişte / reste. tekebbür / tekebbir. . vaĥį / vaĥiy. incįr / incir. maķbere / maķpere.3. vārįn / vārį. raziyāne / rāziyānc. zülf / zülüf. ketħüdā / ħıyāyā / ħayāyā. ħāne / ħānā. rūyā / rü’yā. bār-gįr / pār-gįr. Duman 1995: 35. çerāğ / çıraķ. tekir / tekil / tekfūr. direfş / dirfeşk. mehįb / mühįb.1. zencefįl / zencebįl. seyl / sel. maŧayyan / muŧayyan. çehre / çühre. sekr / sükr. semm / sem. māşū / māşā. abır / ebir. girān / gerān. zeyrek / zįrek.

Kelimelerdeki çok şekillilik genellikle çeviriyazılı metinlerde tespit edilmiştir. Bu konu ile ilgili asıl mesele. fodul…). Parigi’nin verdiği bilgiler ışığında çok şekilli bazı kelimeler yazı dilindeki şekil. Yani. eserinin ön sözünde ağızlardan da pek çok kelimeyi eserine dâhil ettiği bilgisini vermiş. mişe-meşe (Boeschoten 1988: 86). Çok ġekilli Kelimelerin Osmanlı Ağızları Ġle ĠliĢkisi Yukarıdaki çok şekillilik örneklerine bakıp da dile giren her yabancı kelimenin hemen çok şekillilik özelliği kazandığını düşünmek çok doğru değildir. türlü türlü. poyıras / forıyas / poyraz / poyras. maġdanos / mi’denüvāz.4. ķadarġa / ķadırġa. Osmanlı devleti içindeki farklı ağız bölgelerini de temsil ettikleri aşikârdır. fakat o bu kelimelerin hangi ağız bölgelerinde/bölgesinde kullanıldığına dair herhangi bir açıklama yapmamıştır. furġata / fırķata. molos / moloz / molaz. filiz / filis. Rumca Kelimeler: beksimet / beksimat / beksimaŧ.1. Özellikle Arapça ve Farsçadan Türkçeye geçen kelimeler her ne kadar ses yapıları bakımından Türkçeleşseler de imlaları genelde değişmediği için orijinal şekillerini de korurlar.6. keremit / ķarmiŧ.7. pereme / cemre. Bianchi’nin 1843 yılında yayımlanan Dictionnaire Français-Turc adlı sözlüğünde kelime hem zümrüd hem de zümürrüd şekillerinde kaydedilmiştir. Çeviriyazılı metinlerde vulgarize notu ile kelimenin nasıl telaffuz edildiği belirtilir ve bu notlar dikkat edilirse alınma kelimelerin günümüzde aldığı şekli gösterir: (dürlü dürlü vulg. ħoyrad / ħoyrat. zümrüt kelimesi Parigi’de zümerred şeklindedir. Boeschoten sadece transkripsiyon metinlerinde değil Türkçe yazma eserlerde çok şekillilik örnekleri verir: bil-bel. Daha sonra Duman da aynı duruma dikkat çeker ve âvadân-âbâdân. İtalyanca Kelimeler: berata / bireta. iskemli / eskemli. vulgarize söyleyişlerin İstanbul ağzını yansıttığını düşünmektedir (Duman 2008: 178). 4. meśuri / muśre. salaŧa / śalaŧa / śaliŧa.. bu çok şekilli kelimelerin dilde var olduğu gerçeği kabul edilmelidir. ispanaķ / ispanaħ / isfįneħ. bu çok şekilli kelimelerin hangi ağız bölgelerine/bölgesine ait olduklarının nasıl tespit edilmesi gerektiği meselesidir. varal / varil / varül 4. Osmanlı Türkçesi ağızları Türkoloji’de en az incelenen konulardandır ve bu konudaki en önemli bilgiler Seyahatname’de yer alır. Zampara kelimesinin aslı olan zen-pāre kelimesi Parigi’de hem zen-pare hem de zanpara şeklindedir. Vulgarize (halklılaşmış) söyleyişlerin hangi ağız bölgesine ait oldukları konusuna Parigi’nin verileri üzerinden bakılınca bunların sadece İstanbul ve çevresine ait olmadıkları. Duman’a göre çok şekillilik toplumun değişik katmanlarında görülen telaffuz farklılıklarının yazıya aksettirilmesi sonucunda oluşmaktadır. Duman. gömlek-gönlek kelimelerini gösterir. Mesela. Slavca Kelimeler: ķapanicse / ķabanitse 4. palamıd / palamıt. ĥavl / ĥavlı. fozul vulg. kilise / kinise / kiniyse. Zen-pare kelimesinin zempare ve zampara şekillerini yine Bianchi’nin sözlüğünde görmek mümkündür. papaz / papas. pernar / pırnar. Parigi. puķla / ķuķla. veya vulgarize notları ile kelimenin Türkçeye uygun hâle getirilmiş şekli yer alır. Bu kelimeleri yanlış yazılışlar olarak düşünmek dil tarihine dair bazı ipuçlarının yok edilmesi anlamına gelir.1. hamur. tersane / tersħane 4. çorba-şûrbâ.5. hamir vulg. Fransızca Kelimeler: ķaliyota / ķaliyata.1. konuşma dilindeki şekil ve herhangi bir ağız bölgesindeki şekil olmak üzere üç başlıkta incelenebilir.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 110 4. vallâhi vulg. Bu incelemede . Latin harfleri ile yazılan gramer ve sözlüklerde com. vul. vallaha.2.1.

asli şeklini kaybedip aşağı yukarı bugünkü şeklini almışsa konuşma diline. Aşağıdaki tabloda konuşma diline ait kabul edilen bir kelimenin. Şu anki bilgilerimizle bu kelimelerin kullanım yerini kesin olarak belirlemek zordur. Osmanlı zamanında da adı geçen bölgelerde kullanılmış olma ihtimali çok yüksektir. Çüngüş. . [Derleme Sözlüğü c: 4] *KandıraKocaeli Çankırı [Diyarbakır] Diyarbakır [Erzurum] Erzurum dolāb 3 ‫ب‬ ْ َ‫دكال‬ ُ ĥü(ö)kmet 3 ‫ت‬ ْ ‫ْم‬ َ ‫ُحك‬ ĥükümet 5 ‫ت‬ ْ ‫ُح ُك َم‬ ķallāş 3 ‫ش‬ ْ َ‫قَ َل‬ hökmet bk. bir ağız bölgesine ait olduğu kabul edilen bir kelimenin konuşma diline ait olma ihtimali de vardır. alındığı dildeki şekli ile kullanılıyorsa yazı diline. yani bu kelimelerin geçmişte de adı geçen bölgelerde kullanılmış olduğu ihtimalinin ışığında hareket etmektir. aşikâr. besbelli. Çermik Diyarbakır düzetmek 11 ‫ك‬ ْ ‫دكَزتْ َم‬ ُ düzetmek: Düzeltmek. bk. dellal [Diyarbakır. günümüz ağızlarında kullanılıyorsa veya asli şeklinden fazlaca uzaklaşmışsa herhangi bir ağız bölgesine ait olarak kabul edilmiştir. Burada tutulan yol.Osmanlı Türkçesinde. [Derleme Sözlüğü c: 1] *ZaraSivas poyrazR 2 ‫ < ُپويْراَ ْز‬/ poyras 1 ‫س‬ ْ َ‫ُپويْرا‬ 94 poyıras 1 ‫س‬ ْ َ‫ ُپويِرا‬/ forıyas Türkiye Türkçesi ağızlarından hareketle kullanım yerleri tespit edilmeye çalışılan kelimelerin. Yavuz Kartallıoğlu 111 kelimelerin hangi ağız bölgelerine/bölgesine ait olduğunu tespit etmede şöyle bir ölçüt kullanılmıştır: Kelime -özellikle Arapça ve Farsça kelimeler.Dr. Parigi’deki çok şekilli kelimeleri bugünden geriye doğru giderek tespit etmeye çalışmak.) nāne َ‫ناَنو‬ dellālA 7 ‫َدلْلَ ْؿ‬ düzeltmek ‫ك‬ ْ ‫دك ْزلَْت َم‬ ُ 14 dollābA 4 ‫ب‬ ْ َ‫دكلْل‬ ُ ĥükūmetA 12 ‫ت‬ ْ ‫كوَم‬ ُ ‫ُح‬ HERHANGİ BİR AĞIZ94 KONUŞMA DİLİ delāl 2 ‫َدالَ ْؿ‬ delal: Tellal. Çermik] Çüngüş. yazı diline. YAZI DİLİ bāķılā’A 1 ‫باَقِ َل‬ ħaŧā’A 5 ‫َخطَأ‬ baķla 14 َ‫بَػ ْقلو‬ ħaŧā 1 َ‫َخطا‬ belā’A 1 ‫بََل‬ bela 12 َ‫بَل‬ hecā’A 1 ‫جأ‬ َ ‫َى‬ hece 2 َ‫َىجو‬ ِ ‫ماَك‬ māvi 2 ‫ل‬ mā‘į 4 ‫ماَع ِى‬ A na‘neA َ‫ نَػ ْعنو‬/ na‘nā’ ‫ع‬ ْ َ‫نَػ ْعنا‬ (Konuşma diline ait olduğu varsayılan kelimeler muhtemeldir ki ağızlarda da ya konuşma dilindeki şekilleri ile veya biraz daha farklılaşmış şekilleri ile kullanılmış olmalıdır. hökümet [Erzurum] Erzurum ķalāş 1 ‫ش‬ ْ َ‫قَل‬ A tekfūrA 1 ‫ْفو ْر‬ tekir 1 ‫تَكيِ ْر‬ ُ ‫تَك‬ dükkānA 1 ‫ُدّكاَ ْف‬ aşikāreF َ‫ اَ ِشكاَره‬8 / aşikâre 37 ‫ره‬ َ َ‫اَ ِشكا‬ ِ َ‫ت‬ tekil 1 ‫ك ْل‬ dükān 7 ‫دككاَ ْف‬ ُ dükân: (< dükkânA) dükkân [Diyarbakır] Diyarbakır aşkare 1 َ‫اَ ْش َكره‬ aşgere: Açık.

[Derleme Sözlüğü c: . iskemni 2 ‫اِ ْس َك ْمن ِى‬ bār-gįrF 4 ‫باَ ْرگيِ ْر‬ molosR ‫س‬ ْ ‫مو ُلو‬ ُ foyraz: Poyraz. [Derleme Sözlüğü c: 12] Muzvadı *Ermenek Konya maşat (II): Müslüman olmayan kimselerin sinliği. moloz. örme sandalye. [Derleme Sözlüğü c: 9] Sarıkavak –Eskişehir Güney *Yeşilova-Burdur [malaz (I) -1] Küçük taş kırıntıları.Ağın ] Keban Baskil Ağın Elazığ meşhedA 1 ‫ش َه ْد‬ ْ ‫َم‬ maşaŧ 1 ‫ش ْط‬ َ ‫َم‬ maşat: Giysi yıkanan açık ya da kapalı yer. [Derleme Sözlüğü c: 9] Adatepe. moloz. (Derleme Sözlüğü c: 9)Kastamonu bādemF 3 ‫باَ َد ْـ‬ bāyām 2 ‫ باَياَ ْـ‬/ pāyām 1 ‫پاَياَ ْـ‬ bayam: Badem. Gömükkışla Konya *Anamur. Yakakayı-Eskişehir *Kargı-Kastamonu Maraş *Beypazarı. [Derleme Sözlüğü c: 5] Civler *Ermenek-Konya Hurma. -Çanakkale ve çevresi maşat (I): Güreşçi.Baskil. [Derleme Sözlüğü c: 2] *Bolvadin. çamaşırlık. *Senirkent-Isparta Ekse *Çal-Denizli Çimişki *Gölpazarı. [Derleme Sözlüğü c: 10] Büyükhacılar-Isparta Fili *Biga. [Derleme Sözlüğü c: 11]-Rize < baril: varil [Erzurum] Erzurum śakirga َ‫ص ِق ْرغو‬ َ َ‫ص ِك ْرغو‬ َ / śaķırġa sakırga: Kene. -İçel Şerefler -Muğla devletA 9 ‫َت‬ ْ ‫َد ْكل‬ varilFr 1 ‫كاَريِ ْل‬ dövlet 1 ‫َت‬ ْ ‫ُد ْكل‬ dövlet: Devlet. [Derleme Sözlüğü c: 5]-Rize ve çevresi pār-gįrF 1 ‫پاَ ْرگيِ ْر‬ molaz ‫موالَ ْز‬ ُ maloz (II): Küçük taş kırıntıları. murat [Güney-Batı Anadolu] Güney-Batı Anadolu Urfa varel 2 ‫ كاَ َر ْؿ‬/ varül 1 ‫كاَ ُر ْؿ‬ varel: Fıçı. Hacıhamzalı. Keşanuz-Ankara *Erkilet. *Lapseki-Çanakkale Eskişehir *KandıraKocaeli *Lâdik-Samsun *Antakya-Hatay Avşar köyleri *Pınarbaşı-Kayseri Bahçeli *Bor-Niğde *Mut köyleri-İçel *Lüleburgaz-Kırklareli ‘aceblenmek 18 ‫ك‬ ْ ‫َع َج ْبػلَنْ َم‬ ‘acablanmaķ 2 ‫ج ْبػلَنْ َم ْق‬ َ ‫َع‬ acab: Acaba [ Keban. Bozağaç *Gülnar. *Mut köyleri. Abbaslık-Bilecik *Sivrihisar ve köyleri. Kayalı. Kayseri çevresi *Ermenek ve köyleri. Sökün. Çetrevilli *Silifke eskemli 1 ‫اَ ْس َك ْمل ِى‬ eskemi Arkalıksız. *Emirdağ-Afyon Başköy *Uluborlu.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 112 1 ‫س‬ ْ َ‫فوِريا‬ ُ iskemliR 6 ‫ اِ ْس َك ْمل ِى‬. Gülek *Tarsus.

Beylerli. *Fethiye ve köyleri-Muğla Kıbrıs. Sivas Hasanoğlan-Ankara. Atma. bir çeşit terlik. Çıtak. Bağyaka *Finike. Kütahya. Çırah. Çırak (Diyarbakır. Çüngüş. Banus. *Bozkır-Konya *Bahçe-Adana *Serik Köyleri. Çermik Diyarbakır oġartmaķ 1 ‫اكغَرتْ َم ْق‬ ُ ogarmak: Onarmak [Derleme Sözlüğü c: 12] Maraş ve çevresi. CumayanıZonguldak *Taşköprü. Tokat Nefsiköseli *Görele. Nudra *Şarkikaraağaç. Giresun. *Tavas köyleri. Çüngüş. *Zile. Kösten. . aile [Erzurum] Erzurum. yemeni.Dr. *Çivril. *Kaş köyleri. Uğurlu *Ermenek. Yukarıbademli. Çermik Diyarbakır ħāneF 6 َ‫خاَنو‬ oŋartmaķ 1 ‫اكگاَرتْ َم ْق‬ ُ pābūşF 1 ‫ش‬ ْ ‫پاَ ُپو‬ / pāy-pūş 2 ‫ش‬ ْ ‫پاَ ْل ُپو‬ pāpūç 6 ‫چ‬ ْ ‫پاَ ُپو‬ ħānā 1 َ‫خاَنا‬ hana: < hâneF: hane. Diyarbakır. Trabzon ve çevresi bābūç 4 ‫چ‬ ْ ‫باَ ُبو‬ babuç: Ayakkabı. İlyas *Keçiborlu. Çüngüş. *Bergamaİzmir Manisa Kerem *Burhaniye. Denizli. Denizli *Vakfıkebir-Trabzon Ergan-Erzincan *Ağın-Elâzığ. -Aydın Falaka *Bayındır. Çermik) Çüngüş. *Sarayköy köyleri. Yavuz Kartallıoğlu 113 12] *Kula Manisa çıraķF ‫ِچ َر ْؽ‬ çerāğ ‫غ‬ ْ َ‫َچرا‬ F çırak: (Doğu Trakya) Doğu Trakya. Nilüfer-Bursa. İshaklı *Bolvadin-Afyon. *Bodrum. [Derleme Sözlüğü c: 2] Dişli. *Bor-Niğde Sarıvadi. Tekerahma *Gürün Ortaköy *Şarkışla. pabuç. İsabey. Yayla *Tefenni-Burdur *Acıpayam çevresi. Yeniköy-Balıkesir Fili *Biga-Çanakkale İsmetiye. Tepeköy *Torbalı. Ekse *Çal. Çepni *Gemerek. Çermik]. *Bozdoğan. Maraş ve çevresi Hacıilyas *Koyulhisar. İğdecik-Isparta *Yeşilova köyleri. Akçaşar *Eğridir. Çorum. ev. [Urfa Merkez] Urfa. Kargı-Kastamonu *Boyabat-Sinop *Çarşamba-Samsun *Merzifon ve köyleri. Eskişehir *Safranbolu. Avdan. Kışla *Elmalı-Antalya *Yatağan.

özge ِ ، ‫ْك ِى‬+ {+ki} → ‫كو‬ Parigi. beşşer örneklerinde +şer şeklindedir. alçaķ {+CX} →ْ‫ چ ِى‬، ‫ ج ِى‬+ bekcilemek / bekçilemek. tarlacik. evcigez. ormancıķ. çöpcigez. azar azar. sivricıķ / sivricik. zaġarcıķ / zaġarcik. boħçı. iskemlicik. yaramazcik. ĥammāmcik. dostcıġaz. aġızcik. ķızcıġaz. dollābcıķ. yolcıķ. ķısraķciğez. panbūķcı. cāncik. laķırdı {+ķa} → ‫قو‬ َ ، َ‫ْگو‬+ başķa. boķcı. ĥayvāncıķ. bekçilıķ. yolcıġaz. eşekci. śarġıcıġaz. bekçilik itmek. varalcıķ. {+CAK} → ‫ َچ ْق‬، ‫ َج ْق‬+ ŧomrucaķ. ŧopcı. śırıķcik. boħçılar. destįcıķ. ķapucı. bayraķcik. şişecıķ. ķonuķcı. ġEKĠL BĠLGĠSĠ 5. rūz-nāmecıķ. bu ekin imlasını Farsça bağlaç ile karıştırmıştır: ‫ْكو‬ َْ ‫كو ْن‬ ِْ ْ‫ده‬ َْ ‫دهْك ِْىْ_ْآلْتِْن‬ َْ ‫آلْتِْن‬. bekçiler. ķalemcıķ. teknecıķ. YAPIM EKLERİ İSİMDEN İSİM YAPMA EKLERİ {+Ar} → ‫ َر‬+ birer. ُ ْ،ْ‫كو‬ altındaki. çirkincik.1. aġaçcik.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 114 5. onar onar Bu ek dörtşer. oġlancıġı. kömürci. nefescik. çaŋcigez. kebābcı. şimdiki . sebebcıķ şimdicıķ. yardumcı. türkįcigezi. güzelcıķ. dilencilik. maġrūrcik. Rodosçıķ {+çıl} →ْ‫يل‬ ْ ‫ ِچ‬+ balıķçıl {+daş} → ‫ش‬ ْ َ‫ْدا‬+ yoldaş ِ ‫ْد‬+ {+dI} → ‫ل‬ gürüldici. degenekcik. nadāscı / nadāsçı. ilçi (3) {+cIğAz} →ْ‫ ِج َك ْز‬، ‫ ِجغَ ْز‬+ aķcıġaz. tekecıķ. yüzükcigez. ŧopciğez {+CIK} → ‫ ِچ ْق‬، ‫ك‬ ْ ‫ ِج‬، ‫ ِج ْق‬+ Türkiye Türkçesinde az sayıda kelimede görülen bu ek Parigi’de pek çok kelimede kullanılmaktadır: bekrįcik.

gençlik. yaşlı. yaltaķlanmaķ. ķorķusız. ķıśaltmaķ {+lA-} → . duħūllıķ. gürüldi. ġarezsiz. yegrek. ayaķlu / ayaķlı. cür’etlü. ħūşrek. banbūķlı. gölgeli. cāźūlıķ. fālcılıķ. āşinālıķ. keŝįretlü. günlik. bahālı. naśįbli / naśįblü. śaķalsız. bollıķ. otlıķ. güzli. zeherlemek . ħiźmetlenmek.Dr. sümükli. çāpüklik. güzelrek. ķucaķlamaķ. yaķınlıķ. ķumlu. Yavuz Kartallıoğlu 115 {+(X)l} → ‫ ِؿ‬، ‫ْ ُؿ‬+ fısıldamaķ. nemli. yüreksizlik İSİMDEN FİİL YAPMA EKLERİ {+Al-} → -‫ اَ ْؿ‬+ azaltma. ŧatlu. gerçeklemek. kekrelik. sūzānlıķ. bahālı / bahālu {+lIK} → ‫ك‬ ْ ِ‫ ل‬، ‫ لِ ْق‬+ alçaķlıķ. onıncı. aśılsızlıķ. ŧoyımlu. ġanįmetlü. gölgelendürmek. ellinci. apaŋsızdan. germiyyetlü. śusız. ŧutaruķlı. vızıldaması {+l-} → -‫ ؿ‬+ eksiltmek. ġurūrlu. žarāfetli. śusızlıķ. śulı. otuzıncı. beşinci. kāhillik. sütlü. çengelli. śaķallı. ĥareketlü. ucuzlıķ. śaġalmaķ {+Ar-} → -‫ اَ ْر‬+ aġardıcı. nāresįdelik. yıllu. vızıldama {+lX} → ‫ ل ِى‬، ‫ ُلو‬+ bereketlü. sersāmlıķ. yumurcaķlu. edeblü. dördinci. renclü. yüzlik {+(I)ncI} → ‫ نِج ِى‬+ altıncı. ĥarāretlü. tāzelik. taĥsįnlik. çoġalmış. boyunlıķ. sevgülü. dostlıķ. ŧoplı. kemrek. yaşarma {+dA-} → -َ‫ دا‬+ fısıldamaķ. aralıķlu. ķızıl. ŧoķuzıncı. sürgünlik. yaķışıķsızlıķ. ĥırāķlıķ. ġayretlü. yüreklendürmek. aśılsızlıķ. śuçlı. sūzlıķ. te’accüblik. çoķlıķ. çamurlı. yürekli. yavuzlıķ. ŧāli’li. pesendlik. balçıķlu. ķurulıķ. cüvānlıķ. śollı. yüreksizlik. maĥrūķlıķ. cür’etli. ķanatlı / ķanatlu. dostlı. küçükrek / küçürek / kiçirek. marażlu. alçaķraķ. uluraķ {+sXz} →ْ‫ ِس ْز‬+ aŋsuzın. ķızarmaķ. düzgünlü. türüşrek.، َ‫ ال‬، ‫ َؿ‬+ dilkülenici. yüzinci {+rAK} →ْ‫ َر ْؾ‬، ‫ َر ْؽ‬+ eyürek.

ödeyci. oķuycı. aşlaycı. sevgülü. getürmeyci. yıġınaķ {-Am} → ‫ َـ‬- ŧuŧamlamaķ {-GAn} → ‫ قَ ْن‬، ‫ غاَ ْف‬، ‫ َك ْن‬- üşigen. kerleme. yoķlaycı. yayķaycı. zeherleyci Metinde sevinci (sevinici) kelimesinde ünsüzle biten bir tabandan sonra ekin ilk ünlüsü düşmüştür. çekiçleyci. sürġulemek ِ {-GXn} → ‫ غيِ ْن‬، ‫غو ْف‬ ُ ، ‫ ُك ْن‬، ‫ ك ْن‬düşkün. yıldırım ِ ‫ نِ ْد‬{-(X)ndI} → ‫ل‬ çevrindi. sürgün. oħşaycı. yaġlaycı. söyleyci. yaķışıķsızlıķ. dökici. ürkek.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 116 FİİLDEN İSİM YAPMA EKLERİ {-AK} → ‫ َؽ‬، ‫ َؾ‬- kesek. döşeme. śovuycı. ķaldurum. ķorķaķ. şaşġun. yamalaycı. ķırındı. ķovucı. dügüm. belleyci. süzükci. baġışlaycı. ķorķucı. degişme. ŧoġucı. sürġu. görici. ŧoķuycı. ķoķulaycı. ivdürici. içki. śulĥ idici. ķapaycı. bölük. oynayıcı. yaraşucı Parigi’de ünlü ile biten pek çok örnekte ekin ilk ünlüsü düşmüş ve ek {-ycI} şeklini almıştır: aġlaycı. uśandurıcı. aŋlaycı. boġazlaycı. yaram (< yarım). ķabūl idici. dilimi. śaķlaycı. degişdürici. mühürleyci. yanġın {-XcI} → ‫ ج ِى‬، ‫ يِج ِى‬- alıcı. yapucı. çaġırtma. ŧaşlaycı. ĥaķlaşdurıcı. barışdurıcı. gevşek. içiyci. sürme. yıġma . aldaycı. ŧoyımlu. śıçraycı. esneyci. çapalaycı. śınġun. {-(X)K} → ‫ ُؾ‬، ‫ ُك ْؽ‬، ‫ ُؽ‬، ‫ ِؽ‬- açıķ. budaycı. yanuķ. yeyci. üşüyci. serpme. itme. ķonuķcı. ivdürüci. doġma. derleyci. ırlaycı. keskin. geyimlü. degişik. işleyci. ķoġlaycı. imekleyci. ŧarılġan. uycı. sürçek. baş ķaldurıcı. parlaycı. egindi “döküntü”. gizleyci. aġulaycı. bulanıķ. ħorlaycı. degişmeyci. uluycı. sigirdimde. ditreyci. fırlaķ {-(X)m} → ‫ ُـ‬، ‫ يِ ْم‬، ‫ ِـ‬- adımlamaķ. esirgeyci. donanma. ögürtleyci. yapışķan ِ ، ‫كو‬ {-GX} → ‫غو‬ ُ ، ‫كى‬ ُ bıçķı. oynaycı. ķonaķ. igrenici. yuvalaycı. süpürindi {-mA} → ‫ َـ‬، َ‫ مو‬، َ‫ ما‬- baśdurma. ötüciligi. öpici. beŋzeyci.

ķucaķlamaķlıķ. yetimemiş Metinde. ŧoŋdurmaķ. ķımıldanmaķ. yaķmaķlıķ. özlemaķ. ķuśundı. ķamaşdurmaķlıķ. ŧonatmaķlıķ ‘silah’. sürġulemek. ķulanmamış. śıķındı. taşış. deprendi. ekin. gelüri. olunmamış. gösterilmek. gelinmemiş. . yandurmaķ degiştürmek. urulmaķ.Dr. {-melü} → ‫لو‬ ُ ‫ َم‬- sevmelü “sevgili” {-(X)n} → ‫ يِ ْن‬، ‫ ِف‬- aķın. igrenülmiş. oħşamaķlıķ. çıķarılmış. ekin imlasında bir keyfilik göz çarpmaktadır. ķazanulmış. emziriş. yıġın ِ ‫ نْد‬، ‫ نْد ِل‬، ‫ نِد ِل‬{-nDI} → ‫ل‬ aķındı. donanmamış. emzirülmiş. mahal”. kesindi. Yavuz Kartallıoğlu 117 {-mAK} → ‫ك‬ ْ ‫ َم‬، ‫ َم ْق‬- bitürmek. süpürindi. dökindi / dökündi. ķucış. ‘ādetden atılmaķ. ķatış. ķızdurulmış. gölgelendürmek. ķucmaķ. baśılmaķ. ŧuyı FİİLDEN FİİL YAPMA EKLERİ {-Ar-} → ‫ اَ ْر‬- ‘ādetden çıķarılmış {-dXr-} → ‫ ُتو ْر‬، ‫ ُد ْر‬- göyündürmek. yapışdurulmış. sürmeklik. değiştürmeklik ِ Bir örnekte de kelimenin son ünsüzünün üzerine şedde konmuştur: ‫ك‬ ْْ ‫ُّدرَم‬ ْ ‫ ايت‬. ŧonadulmış. bükülmiş. ķoşusı. üşümek / üşümaķ {-mAKlIK} → ‫ك‬ ْ ِ‫ َمكْل‬، ‫ َم ْقلِ ْق‬igrenmeklik. gelin. ķırındı. dögülmek. {-(X)l-}→ ‫ ُؿ‬، ‫ ِؿ‬- açılmış. ķavllaşmaķ. ķatlanulmış {-mA-} → َ‫ مو‬، َ‫ ما‬، ‫ َـ‬- bozulmamış. bir örnekte nesne ismi yapmıştır: oturtmaķlıķ “mevzi. giriş. arturulmış. urış ِ ، ‫ ُك‬{-X} → ‫ل‬ ŧapı. ķızdurulmış. bezdürülmiş. örtüsi. alışdurmaķ. yaķışdurulmış. çevrindi. yanmaķlıķ Bu ek. ķırıntı ِ {-(X)ş} → ‫ش‬ ْ ِ‫ ي‬، ‫ش‬ aŋlayış. bulandurmaķlıķ. ivdürmek. bozulması. bezdürmek. yeyü. imrenülmiş. diŋdürmek. dögiş. śuvarulmış. ķabarış.

yarılacaķ. yaķışdurulmış. baturmaķ. dögüşmek. gelen. eksiltemek. śaġalacaķ. yoķ olunmış. iletici. işidecek. aġlanan. olan {-Ar} →ْ‫ َْر‬- aķar. döner (ādem). getüren. silecek. çalınmış. basacaķ. çalan. geçüriyci. ürkütmek. bilen. ķızdurulmış. oŋartmaķ. yemişi. emen. ŧaşurmaķ. uyudulmış. aŋlanmamış ‫ش‬ ْْ ‫موَْ ِم‬ ْ ‫ آ ْگلَْن‬. aşınmış. bitürmek. göyünmiş. ķıśaltmaķ. göyündürmek. yécekden < yiyecekden {-An} → ‫ اَ ْف‬، ‫ َف‬- aġaç ķaķan. çalacaķ. yanmış. ŧutuşdurmaķ. ögüşmek. ķaynatmaķ.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 118 oķumamış ‫ش‬ ْْ ‫ ُاو ُقوماَِم‬. ovuşmaķ. eyü geçünmek. diŋlenmemiş ‫ش‬ ْْ ‫موَْ ِم‬ ْ ‫ِد ْگلَْن‬ ْ ‫ بِلْنماَم‬/ bilinmemiş ْ‫ش‬ ْ ‫ بِلْن َمم‬. görmez. tabtīl olunmış. bölünmiş. śuvaracaķ. ögünmek. bozulacaķ. yaramaz ِ {-mXş} → ‫ش‬ ْ ‫م‬‘ādetden çıķarılmış. uçar ķuş. śalına śalına . yumuşadulmış. olunmamış ‫ش‬ ْْ ‫ُاولُْن َم ِم‬ ِ ِ ِ ِ bilinmemiş ْ‫ش‬ ْْ ‫ ُبوُكلْماَِم‬. idinmek. görinen. yarar (ādem) {-Ur} →ْ‫ ُْر‬- çekişür (ādem). bulaşdurulmış. geçirmek ِ ،‫ش‬ {-(X)ş-} → ‫ش‬ ُ bulaşdurulmış. igrenülmiş. egidülmiş SIFAT-FİİL EKLERİ {-AcAK} → ‫ َج ْق‬، ‫ك‬ ْ ‫َ َج‬- dönecek. ķorķutmaķ. śıķışmalıķ. silinmiş {-(X)r-} → ‫ ِر‬، ‫ ُك ْر‬، ‫ ُر‬- arturulmış. oturuşmaķ. budayacaķ. ķoķan. yapışmaķ {-t-} → ‫ ُد‬، ‫ ِد‬، ‫ ت‬، ‫ د‬- egiltmek. ŧayatmaķ. ķaçınmaķ. yetecek. ķucuşmaķ. oķudulmış. buluşmaķ. ŧurur (śu) {-mAz} → ‫ ماَ ْز‬، ‫ َم ْز‬- açmazlıġı. düzeldici. aķmaz. bükülmemiş ‫ش‬ {-(X)n-} → ‫ ِف‬، ‫ ُف‬alunmış. yoķ olunmış ZARF-FİİL EKLERİ {…-A … -A} → ‫ ﻩﹶ‬- artaķalan. çekişür.

birlıġız İSİM ÇEKİM EKLERİ İYELİK EKLERİ teklik 2. cem’ idüp. mühürini. gerçekdür. {+nI} ve {+y}’dir. degüldür. şahıs iyelik: {+(s)X} → ‫ ﹹ‬، ‫ ﹻ‬، ‫ل‬ südü. boydandur. olmayacaķdur. lāzımdur. üstüne ķomaķ. şahıs iyelik: {+(U)mUz} → ‫ ُم ْز‬+ ikimüz HÂL EKLERİ Yükleme Hâli Parigi’de yükleme hâli ekleri {+I}. śalıvirmek. varup 5. Fırat çaysı çokluk 1. baśup.Dr. güci. Bir örnekte ek. yoķlayu yoķlayu (gitmek) (3) {-Up} → ‫ب‬ ْ ‫ ُك‬- açup. şahıs iyelik: {+(U)ŋ} → ‫ ك‬+ nispetüŋe ِ ، ‫ س ِى‬، ‫س‬ ِ + teklik 3. giderken. gerekdür. Yavuz Kartallıoğlu 119 {-erek} → ‫ َ َر ْؽ‬- giderek. üstünde.2. ögerek ِ {-I} → ‫ل‬ itivirmek. üstinde. üstündeki. Şahıs: {+Iz} → ‫ يِ ْز‬- biriz. gelürken. {+n}. . bozulması. yuķardadur çokluk 1. sözinde. yoġ iken {-U} → ‫ ُك‬- isteyü (gitmek). ötre ile yazılmış olup dudak uyumuna bağlıdır. yerken. Bunların yanında {+I} şekli metinde bir örnekte “hemze+esre” ile yazılmıştır. südi. Şahıs: {-dUr} → ‫ ُد ْر‬- altındadur. omuzına. śu yolı. sürtüni sürtüni {-ken} → ‫ َك ْن‬- ararken. ÇEKİM EKLERİ BİLDİRME EKLERİ teklik 3. vācibdür. alup. öŋinde.

mülki. yapça yapça {+ArU} → ‫رك‬ ُ ‫ ﻩﹶ‬، ‫رك‬ ُ َ‫ ا‬+ ilerü. yuķardadur.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 120 {+I} → ‫ ﹻ‬، ‫ ِل‬+ ‘ādetini ‫ عاَ َدتِ ِْن‬. senüŋdür. mühürini. saħtça. çoķca. ķaplıça. niçe. Eşitlik Hâli {+CA} → َ‫ چو‬، َ‫ جو‬+ ardınca. ĥasretden. ķapuy. ĥaddden / ĥaddten. kendüy. ŧatlulıġı. lekeyi ()‫لَكوَ ِْء‬ Bulunma Hâli {+dA} → َ‫ تو‬، ‫ده‬ َ + elbetde. derdten Bir yerde şeddeli yazılmıştır: ‫رد ْن‬ َّ َ‫ ا‬arddan. mezādta َ‫ َمزاَ ْد ْتو‬. bir yerde yükleme hâli ekini “‫ ”ﹹ‬ile yazmıştır: ِ ‫ْؤ‬ yaramaz žannA ve su’u çıķarmaķ ‫ْْچ َق ْارَم ْْق‬ ُ ‫يََر َام ْزْظَ ّْن َْو ُس‬ {+n} → ‫ ف‬+ ħāŧırın ele almaķ. {+nUŋ} → ‫ ِؾ‬، ‫ك‬ ْ ُ‫ ن‬، ‫گ‬ ُ ، ‫ ُؾ‬+ atlaruŋ. geminüŋ. atuŋ. kimiŋdür . ekşice. nefesin {+nı} → ‫ ن ِى‬+ ħuśemā’nı {+y} → ‫ ل‬+ bahāy. temessüki {+U} → ‫ ﹹ‬+ Parigi. yemişüŋ. kimesney {hemze+esre} → ‫ ِْء‬+ kimneyi (‫)كِ َمنْوَ ِْء‬. öŋdin. silāĥların almaķ. sa’atte َ‫ساَ َعتّْو‬ Ayrılma Hâli {+dAn} → ‫ تَ ْن‬، ‫ ديِ ْن‬، ‫ َد ْف‬+ Metinde bir örnekte +din eki de geçmektedir. ķaşın ķaldurmaķ. ılıca. yuķaru İlgi Hâli {+Uŋ}. ķılıçdan.

(naśįĥat) virürsen Görülen Geçmiş Zaman ِ‫د‬{+dI} → ‫ل‬ külbaśdı. serdengeçdi {+dUŋ} → ‫ ُد ْؾ‬- itdürdüŋ. uġraşur. sevindürdüŋ {+dUK} → ‫ ُد ْؽ‬.Dr. Yavuz Kartallıoğlu FİİL ÇEKİM EKLERİ Geniş Zaman {+Ar} → ‫ ُر‬، ‫ َر‬- gider.، ‫ ِد ْؽ‬- ıśmarladuķ / ıśmarladıķ. düşduķ 121 .

ŧopŧolı diken yer “diken dolu yer”. ŧoŋuz dişinüŋ yavrıları “dişi domuzun yavruları”. çorbā çoķ yeyci “çorbayı çok içen”. ŧaşımaķlıķ bir menzilden “bir yerden taşımak”. berber ‘avratı “kadın berberi”. köpek ķuŧuz “kuduz köpek”. arturmaķ bir nesne “bir şeyi artırmak”. ŧoŋuz dişi “dişi domuz”. budalanmış maddesinde Parigi. nacaķ iki keskin ile.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 122 6. lāzımdur bunı itmek “bunu yapmak lazım”. uymak gerek”. yük üstüne fazla komak “üstüne fazla yük yüklemek”. aġaç budanmış. budalanmış “budanmış ağaç”. budalanmış “budanmış ağaç”. her şey’de alışmaķ gerek cümlenüŋ ‘ādeti “töreye alışmak. Bunda İtalyanca söz diziminin etkisi olabilir. baş ķılsızlıķ “kellik”. Bu yapılarla ilgili bir başka düşünce de ana unsurun daha kolay bulunmasını sağlamak amacı ile madde başına alınmış olmasıdır. . deres olunmış “dövülmüş harman”. uzun kurt elması”. śunger śıķmaķ śu çıķarmaķ içün “suyunu çıkarmak için sünger sıkmak”. döşek pupıla “pupla döşek”. ķurd elması uzun “yuvarlak. balıķ yaħni olmış. balta iki aġzı ile “iki ağızlı nacak. śıħnat olunmış “buğulnamış balık”. yara oŋulmaz “onulmaz yara”. Eserdeki aġaç budanmış. ķurd elması değirmi. bez çırpılmış “çırpılmış bez”. yayan ālāt-ı ĥarb “hafif silah”. bu kelimelerin aġaç maddesinde yer almasını istediği için ana unsuru başa almış olabilir. balta”. zaĥmet çekmek bir ħasta gibi “bir hasta gibi zahmet çekmek”. Söz Dizimine Aykırı Yapılar Parigi’de bazı yapılarda asıl unsurla yardımcı unsur yer değiştirmiş gibidir. itmek ŧarįķ üzre “usulüne göre yapmak”. cebe taĥtası yayan. ħırmen sürülmiş. aġaç budanmış.

. ERGİN. I-II. Paris. Yüzyıl Osmanlı Türkçesinde Ses Benzeşmeleri ve Uyumlar. 125-131. 2008. (1941). BOZ. Ankara. (yayına hazırlayanlar Ercan Aklaya. 1996. İstanbul. (2007). Türk Grameri Ses Bilgisi. (2009). (2002). BIANCHI. c. Musa.. İstanbul. (1843). Erdoğan. 3F. (2004). (2007). Musa. A. Araştırmaİnceleme Dizisi 284. Leiden. S. BAYTOP. Makaleler. Turkish Studies. Türk Dilbilgisi. Ankara. 1. (1794). D. XXX+1218Türk Dili Grameri (Osmanlı Lehçesi). Hayati. Grammaire de la Turque (dialecte osmanlı). ed. 27-36. İstanbul. Hamit. Süer. İstanbul. Volkan. L. Hayati. DEVELLİOĞLU. Hayati. "Türkiye Türkçesi Ses Bilgisi İle İlgili Sorunları". 331-359. G) Ünsüzlerinin Türkiye Türkçesinde Ötümsüzleşme Sorunu”. Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat. DEVELİ. Makaleler. "The Seyahatname as a Source for Linguistic Investigation". Yüzyılda Ses Değişmeleri. Kreiser. (2008). Vasiyyet-name. “18. DAVIDS. Doğu Akdeniz. (1995). “Klâsik Osmanlı Türkçesinde Konuşma Dili”. DEVELİ. s. TDK. Tahsin. 11-22. Ankara. 3.KAYNAKÇA ATALAY. 1920-1921. Ankara. R Yayınları. (1998). (2004). DENY. DUMAN. DUMAN. COŞKUN. Ferit. Ahmet. Kesit. Bayrak. Ankara. "Klasik Osmanlı Türkçesin Döneminde Dil Uyumuna Aykırı Örnekler Üzerine". (2000). A Grammar of the Turkish Language. Hendrik. (2001). Turhan. (2004). Musa. Evliya Çelebi Seyahatnamesine Göre XVII. Türkbilig. Arap Gramerine Giriş-I. Aydın Kitabevi Yayınları. Paris. Osmanlı Türkçesi Kılavuzu. Roma. AVŞAR. ELÖVE. Türk Dil Kurumu. Jean. BURAN. İstanbul. Çağdaş Türk Dili. ERGİN. DUMAN.-PAR. (1988). Osmanlı’nın Dili. Yüzyıl Türkiye Türkçesi Üzerine”. DEVELİ. Evliya Çelebi in Diyarbekir. (1959). (1832). “Doğu Kökenli Kelimelerdeki Kelime Sonu (B. I-II. (1999). Elif Yayınları. Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Dergisi. TDK. Birgili Muhammed Efendi. Ankara. Muharrem. Uluslararası Türk Dili Kurultayı. Ankara. Ankara. 81-103. c. Türkçe Bitki Adları Sözlüğü. DEVELİ. Türkçenin Ses Bilgisi. Bayrak. (2008). BANGUOĞLU. (1998). T. Cosimo Comidas De. C. İstanbul. Kaan Yalçın. IQ Kültür Sanat Yayıncılık. DUMAN. Hayati. London. (1999).. Osmanlıca Dersleri. Kesit. (1995). 75-81. Evliya Çelebi Seyahatnamesine Göre 17. Ankara. Primi Principi della Grammatica Turca. 1. TDK. Ankara. Türk Tarih Kurumu Basımevi. X. Grafiker. İstanbul. BOESCHOTEN. . CARBOGNANO. Erkan. Maarif Vekâleti Yay. EKER. with K. İstanbul. (2008). Muharrem. Murat Şengül). TDK. Dictionnaire Français-Turc. Ali Ulvi. Musa. İngilizce-Türkçe Sözlük.

çeviren Mehmet Sert. H. (2000). “Türkçedeki Farsça Kelimelerde Görülen Ses Olayları”. Derin Yayınları. KARTALLIOĞLU. I-VI. Milan ADAMOVIĆ. Ksiegarnia Akademicka. Ankara. İstanbul. c. Persiace Lexicon. Harvard University. 612. Yavuz. HAGOPIAN. (2001). KANAR. 39-41. Ewa Siemieniec. ÖZÇELİK. 1033-1041. Türk Dili. (1996). Bahar. Türkiyat Araştırmaları Dergisi. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü. Sayı: 27. Sadettin. İstanbul. Kesit Yayınları. I-II. KARTALLIOĞLU.. Turciace. (2005). (2005). KARAHAN. Mehmet. Aziz. Ankara. Ankara. (1907). Mehmet.. Mehmet. Mehmet. Krakow. ve 18. Etimolojik Osmanlı Türkçesi Sözlüğü. İstanbul: İstanbul Ün. Gazi Kitabevi. Ayrı Düşmüş Kelimeler. Birim Yayınları. Simurg. Turkish Lexical Content in Dittionario della lingua Italiana. GÜLTEKİN. Büyük Farsça-Türkçe Sözlük. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları 29. Yüzyıllar). “Çeviriyazılı Metinlerde Türkçenin Ünsüzleri”. TDK. Mehmet. Mehmet. Arapça-Türkçe Sözlük. YKY. (2007). İstanbul. 87-146. KARA. GOLAŞ.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 124 ERASLAN. 1996. KANAR.. Mehmet. Yavuz. Leylâ. Uluslararası Türk Dili Kongresi. (2010). Arapça Dilbilgisi. Thesaurus Linguarum Orientalium. MENİNSKİ. (2009). TDK. Parıltı. F. c. Türkiye Türkçesindeki Türkçe Sözcüklerin Köken Bilgisi Sözlüğü. “The Vowels of Turkish Language in Transcription Texts”. Bahar. (1998). Heidelberg. c. TDK. GÜMÜŞKILIÇ. (2002). GÜMÜŞKILIÇ. Günay. Yüzyıl Türkçesi. (2009). (2005). Arabiace. (2010a). HITZEL. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (yayımlanmamış doktora tezi). İstanbul. Gürer-BOZ. Dil Araştırmaları. İstanbul. Ankara. 17. Floransalı Filippo Argenti’nin Notlarına Göre (1533) 16. . (2004). KARAAĞAÇ. Say Yayınları. Frédéric. Erdoğan. Akademik İtalyanca Grameri ve Öğrenimi. Stanislaw Stachowski-Mehmet Ölmez. Klasik Osmanlı Türkçesinde Eklerin Ses Düzeni (16. (1992). Çağlar. Turchesca by Giovanni Molino (1641). Kemal. (2005). yay. Türkçenin Ses Bilgisi. V. Eski Anadolu Türkçesi. Tuncer. Ankara. Ankara. 57-84. İstanbul. Yavuz. MAKSUDOĞLU. MERHAN. (2004). KANAR. (2005). (1995). Ankara. (1992). Otoman-Turkish Conservation Grammer. GÜLENSOY. TDK. Enfants de langue et Drogmans (Dil Oğlanları ve Tercümanlar). İstanbul. KARTALLIOĞLU. Konya. Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). M. Sayı: 6. Phonological Features of the 18th Century Otoman Turkish. Aralık. "Türkçede Kısalma Hadisesi". Tekin. I-VI. The Department of Near Eastern Languages and Civilizations. Viguerin Elemens de la Language Turque (Türk Dilinin Unsurları) Adlı Eserinin Ses Uyumları Bakımından İncelenmesi. (2010b). GÜLSEVİN.

tr/sozluk. “Meninski’ye Göre XVII. Mustafa. Giovanni Molino’nun İtalyanca-Türkçe Sözlüğü ve Halk Türkçesi. (1989). TANIŞ. Festschrift in Honor of Andras J. TOPARLI. TEKİN. C: VIII. 521. A Comprehensive Persian-English Dictionary.php?word=vulga . TULUM. (2005). Türk Dili. Mayıs. STEINGASS. Türk Dili 540 (Terim Özel Sayısı). Osmanlı Türkçesi Sözlüğü. TANIŞ. İstanbul. TULUM. (2004). İstanbul. (2010). Paşa.. (2000). YAZICI. (2007). Sir James. (1665). Yargı Yayınevi. (1709).Dr. Ankara. Bodrogligeti Armağını. Elemens de la langue turgue ou tables analytiques de la langue turque usuelle. Thomas. Faruk Kadri. Mertol. Yüzyıl İstanbul Türkçesi’nde /ı/ Ünlüsü. “Doğu Kökenli Kelimelerin Son Hecelerindeki Uzun Ünlülerin Kısalması”. Türk Dili. Volume 3/6 Fall.tdkterim. Fakülte Kitabevi. Atatürk Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi. Literature and History of Turkish or Turkic.fransizcasozluk. Asım. Vocabolario Italiano-Tvrchesco. Talat. Grammar of the Turkish Language. (1996). YAVUZARSLAN. Osmanlı Dönemi Türk Sözlükçülüğü. Talat. S: 86. Gramer-Metin-Sözlük. M. Enderun Kitabevi. İnkılâp. Mehekkü’l-’İlim ve’l-’Ulema. Kamus-ı Türkî. Mertol. Türk Dilinin Gelişme Alanları ve Eski Anadolu Türkçesi. İstanbul. Sev Matbaacılık ve Yayıncılık. Anadolu Üniversitesi Yayınları. “Türkçemizdeki Galat Sözler”. İstanbul. ÖZKAN. (1790). ZÜLFİKAR. (2008). Ankara. Ankara. Türk Dillerinde Birincil Uzun Ünlüler. TİMURTAŞ. İsmail. İstanbul. Simurg. Yavuz Kartallıoğlu 125 ÖZKAN. PARLATIR. “Sünni Kelâmcılara Göre Varlık Kategorileri”. (1997).gov. hazırlayan Kurtuluş Öztopçu. Bernardo. VIGUIER. Hamza. Türkçe/Osmanlıca-İngilizce Sözlük. c. Eskişehir. Kasım. Ümit. I-III. Paşa. Ankara. Muhammet. Büyük İtalyanca-Türkçe Öğretici Sözlük Grande Dizionario Didattico Italiano-Turco. TEKİN. Turkish Studies International Periodical For the Languages. Ankara. Ankara. F.tr/bts/ http://www. (2009). TDK. avec leur developpement. Erzurum. Şemseddin Sami. Isparta. PARIGI. 110-113. Constantinople. “Ayınlı ve Hemzeli Kelimeler”. Eski Türkiye Türkçesi. Tiydem Yayıncılık. London. E. Asım. Osmanlı Türkçesine Giriş. (2009). (1995). Türk Dilleri Araştırmaları. Roma. http://www. Ankara. 607-618. YAVUZARSLAN. (1994). İstanbul. TOKATLI. 343-357.gen. (2007). 601-611. (1995). Recep. (2009).. REDHOUSE. “Arap Harfli Türk Metinlerinde Hemzeye Dair Notlar”. VAUGHAN. Sayı: 28. Filiz Kitābevi. Abdurrahman. (1958). (2007). Çağrı.

126 Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı .

Dr. Yavuz Kartallıoğlu 127 SÖZLÜK .

128 Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı .

teĥayyürA ، ‫ب‬ ٍ ً‫ تىػ ىع ُّجٍبل‬، ‫ب‬ ٍ ‫ تىػ ىع ُّج‬، ‫ ىح ٍياىنٍل ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ىع ىج‬ ‫ ىَتىيُّػ ٍر‬، ‫ت‬ ٍ ‫ ىحٍيػىر‬Hayranlık. mirabile (1372). paradosso (1513) ً ‘acāyibA ile ‫ب‬ Korku ile. marauiglie (1319). müteĥayyirA.Dr. eyer altı örtüsü. insatiabile (1156). ‘acįbA. 138] ‘aceblü / ‘acebli I. ekūlA. ً ٍ ‫ ىشراى ىى‬، ‫آج كوٍزلولً ًكلوى‬ ŧoymazlıġıla ، ‫كوللً ًكلوى‬ ‫ اى ي‬، ‫ت ايلوى‬ ‫ٍ ي ي‬ ‫طوٍٕناىٍزلًغً ىلو‬ Aç gözlülükle. stupefato (2207) ‘aceblenmek / ‘acablanmaķ / ‘aceblemek. çoķ yeyci. ĥadsizligile. marauiglioso (1319). persiano (1566) ً ‫ىع ىج‬ ‘acemįA. te‘accübA. 129 donakalmış. şerāhetlü. mirabilmente (1372). aprile. padri (1498) ً ‘abaA. ammirare (113). parlando con ammiratione (1717) ً ‘acāyibA I ‫ب‬ ٍ ‫ ىعجاىي‬Acayip. ebano (763) [Mol. diluuiatrice (653) ً ‫ آج‬، ‫آج كوزليًلًك‬ ac gözlilik. Yavuz Kartallıoğlu A. şaşkınlık. serdligile. mese (152) [Mol. romagnuolo. şaşırma. ammiratione (114). persia regno (1566) ac gözli. falcone. agiaplanmak (acaplanmak). şākirdF. Aykırılık. abanos (abanoz). golosità (980). ķır ‘abaA ‫قي ىعبوى‬ ٍ ، ‫ ىعبوى‬Aba. 75] abril. puo esser questo. lauarsi delli Turchi auanti l’oratione (1228) abnūs / abanosF ‫س‬ ٍ ‫ اىبى ينو‬/ ‫س‬ ٍ ‫ اىبٍ ينو‬Abanoz ağacı. mu‘accebA / ‫ىع ىجٍب يلو‬ ً ‫ ىع ىجٍب‬Şaşırtıcı. faua lupina (841) acı baķla ‫آجى بىػ ٍقلوىء‬ . hayran kalmak. stranamente (2191) ‘acebe ķalmaķ ‫ ىع ىجبوى قىػلٍ ىم ٍق‬Şaşırmak. 2. aclı ‫لى‬ ٍ ، ‫ آ ٍج‬1. famelico (819) ‘acabāA. ŧoymaz. ‫ايًلوى‬ ٍ ‫ىعجاىي‬ Mostruosamente (1405) ‘acebA I. ac gözlik. cosa mirabile (551) ‘acemA ‫ ىع ىج ٍم‬Fars. miracoli di natura (1373) ً ‘acāyibA II. passante (815) ‘acemA vilāyeti ‫ ىع ىج ٍم ًكالىيى ًت‬Fars vilayeti.. āyetA. insatiabilità (1156) ac gözlüligile. abril. ĥayrānA olmaķ ، ‫ ىع ىجبوى قاىل ىٍم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىع ىجٍبػلى ىم‬/ ‫ ىع ىجٍبػلىٍن ىمق‬/ ‫ك‬ ٍ ‫ىع ىجٍبػلىٍن ىم‬ ‫ ىح ٍياى ٍف ياكل ىٍم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ب ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ تىػ ىع ُّج‬Şaşırmak. mangione (1311) ac gözli ‘avratA. mürrA ‫ يم ٌٍر‬، ‫لخ‬ ٍ ‫ تى‬، ‫آجى‬ A ً Acı bakla. şerāhetA ile. restato attonito (1773). ‘acebe ķalmaķ. ĥarįślü. restare attonito (1773) ‘acebe ķalmış. ‘āyetlü. a abāA. arrecare marauiglia (1319) [Mol. 182] ‘acebA ile. ekūleA ‫كولوى‬ ٍ ‫كوٍز ًيل ىع ٍو‬ ٍ Aç ‫ اى ي‬، ‫رت‬ ‫آج ي‬ gözlü kadın. māh-ı nisānA ‫ ماىهً نًساى ٍف‬، ‫ آبٍريٍل‬Nisan. ‫ب‬ ٍ ‫ يم ىع َّج‬، ‫ب‬ ٍ ً‫ ىعجي‬، ‫لى‬ ammirabile (113). golosamente (980). prodigio (1671) [Mol. helA ‫ ىى ٍل‬، ‫ب‬ ٍ ‫ ىع ىج‬، ‫ ىع ىجباى‬Acaba. 2. ً ĥayretA. ekūllik ، ‫ك‬ ٍ ‫كوٍزل‬ ‫ٍ يٍ ٍ ٍ ي‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫كولل‬ ‫ اى ي‬Aç gözlülük. yavuzlıġıla ًً ًً ًً ً ‫ ياىيكٍزلغلوى‬، ‫ ىس ٍردلكلوى‬، ‫ ىح ٍدس ٍزلكلوى‬، ‫ب ايًلوى‬ ٍ ‫ ىع ىج‬Şaşırtıcı. tirone (2282) ‘acemįA ŧoġan. tuhaf şey. ħorF ‫چو ٍؽ‬ ٍ ‫ ي‬، ‫كوٍز ًىل‬ ‫آج ي‬ ً ً ً ً ً ، ‫ص يلو‬ ‫ي‬ ‫ر‬ ‫ح‬ ، ‫ز‬ ‫س‬ ‫ق‬ ‫ص‬ ‫ر‬ ‫قو‬ ، ‫ز‬ ‫ا‬ ‫ٕن‬ ‫طو‬ ، ‫لو‬ ‫ت‬ ‫ى‬ ‫ا‬ ‫ر‬ ‫ش‬ ، ‫جى‬ ‫ي‬ ‫ت‬ ‫يو‬ ، ‫ؿ‬ ‫كو‬ ‫ا‬ ، ‫جى‬ ‫يىػٍي‬ ٍ ‫ى‬ ٍ ‫ى‬ ٍ ‫ى‬ ٍ ٍ ‫ى‬ ٍ ‫يٍ ى ٍ ى‬ ‫ى ي ي‬ ‫ي‬ ‫ي‬ ‫خوٍر‬ ‫ ي‬Boğazına düşkün. goloso (980). Marauiglio-samente (1319). mirando (1373). Valdrappa (2353) āb-destF ‫ست‬ ٍ ‫ آبٍ ىد‬Abdest. lauamento delli Turchi per far l’oratione (1227) āb-destF almaķ ‫ست آل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫ آبٍ ىد‬Abdest almak.. di persia. panno grosso di contadino (1865) abay ‫ اىباى ٍل‬Belleme. 29] ً ‫آج‬ ac. ķurśaķsız. yadırganacak biçimde. vaĥşįA ŧoġan ‫ ىك ٍحش ًي‬، ‫طوغاى ٍف‬ ‫ىع ىجم ًي ي‬ ‫ طيغاى ٍف‬Doğan. mu‘accebA şey’A Acayip. yutıcı.. büyülenme.. amaro (105) acı. te‘accübA itmek. marauiglia (1319) ‘acebA II. marauigliarsi (1319). Aç. telmįzA ‫ تىػلٍميًٍز‬، ‫ شاىكً ٍرد‬، ‫مى‬ Acemi. olağanüstü. te‘accüblik. ebūA ‫ اى يبو‬، ‫ اىباى‬Baba(lar). obur. büyülenmek. alemet (alamet). prodigioso (1671) ‘aceblü şey’A. Çelişki. ‘alāmetlü ‫ ىعالىىمٍت يلو‬، ‫ آيىػٍت يلو‬، ‫ىع ىجٍب يلو‬ Alametli. donakalmak. ĥarķ-ı ‘ādetA ‫ت‬ ٍ ‫ ىح ٍرًؽ عاى ىد‬، ‫ب‬ ٍ ‫ ىعجاىي‬1. acem. şahin. ĥayrānlıķ. ‘acebA. serً gerdānF ‫ ىس ٍرىك ٍرداى ٍف‬، ‫ يمتى ىحيِّػ ٍر‬، ‫ ىح ٍياى ٍف‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ىع ىجبوى قىػلٍم‬Şaşırmış. stupendo (2207) ‘aceblü II. telħA. ‘alāmetA ‫ت‬ ٍ ‫ ىعالىىم‬، ‫ت‬ ٍ ‫ آيى‬، ‫ب‬ ٍ ‫ىع ىج‬ Alamet. ‫ي‬ insatiabilmente (1156) ً Acı. ĥayrānA. ekūlligile. Açlık.

aperto (137) [Mol. apertura (138). ò d’altra cosa. şerh olunmak. açıķ göŋüllik ‫ك‬ ٍ ً‫آچ ٍق يگويگ ٍلل‬ franchezza. kerāmetA. Acıtmak. açıķ ķumral. ĥikmetA‫ت‬ ٍ ‫ٍم‬ ٍ ‫ ىكراىىم‬، ‫ب‬ ٍ ً‫ىعجي‬ ‫ حك ى‬، ‫ت‬ Mucize. merāretA ‫ت‬ ٍ ‫ ىمراىىر‬، ‫لخل ٍق‬ ٍ ٍ amarezza. yeycek yemedin. cū‘A. tükürük üzerine. 3. amaramente (104) acıma ‫ آجيًموى‬Acıma. acıġıram. Hava almak. turchino. ķaĥatA. ķıtlıķ. Açılma. ‘āşikāreF olunmış. far patire (1535).. meftūĥA. amaretto (105) acımaķ. kokusu gitmiş. Ayaz. güzel hevāA. telħlıķ. esser dichiarato (636). affamare vna città (52) ً ً ً acıķmaķ. miracolo di natura (1373) [Mol. telħA ile. rasserenare. aç kalmak. cioè contento (138) ً İçtenlik. oruclı ‫للى‬ ٍ Oruçlı. gerānF ، ‫وع‬ ٍ ‫ يج‬، ‫ قٍتل ٍق‬، ‫آجل ٍق‬ ٍ ‫ ىگراى ٍف‬، ‫ قى ىح ٍط‬1. dingin. digiuno. 28] ً Özü. inamarire (1078) ً acıtmaķ. schiarire (1745) ً Açık kumral. amaritudine (105) ً acıligile. 2. sereno (2016). suanito del açıķ II ‫آچ ٍق‬ licore. açıķ mā’įA / māviA ‫ ماىك ًل‬/ ‫آچ ٍق ماىء ًل‬ azzuraccio (219). açıķ. acılıķ. küşādelik ، ‫شف‬ ٍ ‫ ىك‬، ‫ ياى ًر ٍؽ‬، ‫اى ًچ ٍقل ٍق‬ ‫ك‬ ٍ ً‫ده ل‬ ‫كوشاى ى‬ ‫ ي‬1. ً ً ً ً ،‫ش‬ küşādeF ‫شف‬ ٍ ‫ٍشو‬ ٍ ‫ ىك‬، ‫ؼ‬ ٍ ‫ قىػپى ٍق ًچقاىيرلٍم‬، ‫آچ ٍق‬ ٍ ‫آچلٍم‬ ‫ ىمك ي‬، ‫ش‬ . küşādeF ، ‫ش‬ ٍ ‫ اى ًچلٍم‬، ‫آچ ٍق‬ ‫ده‬ ٍ ‫ٍشو‬ ‫ يكشاى ى‬، ‫ؼ‬ ‫ ىمك ي‬Açık. rūz-i ً küşāde / rūz küşādeF. Açlık. scarola. Açıklık. acı. yarıķ. esirgeyci.130 ً ‫ اى ًس ٍرىكٍي‬، ‫جى‬ ً ً‫آجي‬ acıcı. apritura (153) ً Açık mavi. gagliardia (905) açıķ hevāA. hauer fame (52). bel tempo (251). 2. ac ac olmış. aç olmak. aciuk (açuk). Açık hava. merāretile ‫ ىمراىرتًلوى‬، ‫لخ ايًلوى‬ ٍ ‫ تى‬، ‫اىجيًل ًكلوى‬ Acılıkla. Sakinleşmek. condolere (474) ً Acı marul. ac / aç olmaķ ، ‫غيٍـ‬ ‫ اىج ى‬، ‫آج ٍق ىم ٍق‬ ‫ آ ٍچ ياكل ىٍم ٍق‬/ ‫آج‬ ٍ Acıkmak. colore (261). Beyan olunmak. śaĥv. müreffehü’l-bālA ‫ يمَّرفىوي الٍباى ٍؿ‬، ‫اى ًچ ٍق گيوگي ٍل‬ Açık. tempo bello (2254) ً açıķ hevāA olmaķ. beyānA olunmaķ. endiuia (1939) acı olmaķ. şerĥA olunmaķ. che tirà sopra il bianco (2345) ً Açık yüzlü kadın. fame (819) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı aclıķ ile öldürmek ‫ك‬ ٍ ‫آجلً ٍق ايًلوى ياكل يٍد ٍرىم‬ ٍ Aç bırakarak öldürmek. biauo. Sakin. 3. 145] ً ‫ ياكير ٍج‬، ‫آج قى ًر ٍف‬ ac ķarın. affamato (52) ً ‫ تى‬، ‫ آجيًلًق‬Acılık. meşrūĥA olmaķ. come odori (2210) ً açıķ aġız. ta‘ziyeA itmek ‫ك‬ ٍ ‫ تىػ ٍعزيًوى ايًتٍ ىم‬، ‫ آجيً ىم ٍق‬Acımak. 2. rūzgār küşādeF olmaķ ‫آچ ٍق ىىواى‬ ‫ده ياكل ىٍم ٍق‬ ‫ يركٍزكاىٍر يكشاى ى‬، ‫ ياكل ىٍم ٍق‬1. ķapaķ çıķarulmış. cuore aperto. açıklık. açılmış. ayaz. far hauer pietà (1593) ً ‘acįbA. far morire di fame (819) ً ً açıķ I. mugiset (mucize). küşāde ً olmaķF ، ‫رح ياكلينٍ ىم ٍق‬ ٍ ‫ٍشو‬ ٍ ‫ ىش‬، ‫ بىياى ٍف ياكلينٍ ىم ٍق‬، ‫ؼ ياكل ىٍم ٍق‬ ‫ ىمك ي‬، ‫آچلٍ ىم ٍق‬ ‫ده ياكل ىٍم ٍق‬ ‫ يكشاى ى‬، ‫ ىم ٍش يرك ٍح ياكل ىٍم ٍق‬1. ً ٍ ‫ يػٍيج‬، ‫آج قى ًر ٍف ايًلوى‬ ً ‘ale’r-rįķA ‫لى‬ ٍ ‫ى ى‬ ‫ ىع ى‬، ‫ تي يكيرٍؾ ياكىزرينوى‬، ‫ك ٕنىىدي ٍن‬ ‫ الريِّ ٍق‬Aç karna. ferah gönül. acı marulR.. telħA olmaķ ‫لخ ياكل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫ تى‬، ‫ آج ًى ياكل ىٍم ٍق‬Acı olmak. yarık. gola aperta (980) açıķ göŋül. küşāde dehānF ‫ده ىدىاى ٍف‬ ‫ يكشاى ى‬، ‫ آى ًچ ٍق آغ ٍز‬Açık ağız. keşfA. mekşūfA. hauer fame (1019) ً ً acıķmış. 2. colore. Üzmek. 2. mekşūfA. mekşūfA olmaķ. hauer fame (819). Açılmak. indiuia (1111). hekmet. Açılmak. tażyįķA ً itmek. aśferA ‫ص ىف ٍر‬ ٍ ‫ اى‬، ‫آچ ٍق يقوٍمراى ٍؿ‬ biondo (264) ً açıķlıķ. incitmek ‫ك‬ ٍ ‫ ا ًٍْنتٍ ىم‬، ‫ اى ًجتٍ ىم ٍق‬1. affamarsi. (Bir şehri aç bırakmak). aprirsi (153). ، ‫حو‬ ‫ ى‬، ‫ يكىزٍؿ ىىواى‬، ‫ اىياىٍز‬، ‫آچ ٍق ىىواى‬ ٍ ‫ص‬ ‫ده‬ ‫ يركز يكشاى ى‬/ ‫ يركًز يكشاىده‬1. propitio (1682) ً Acılaştırmak. ķaĥtA ile. Kıtlık. 2. cāyį‘A ، ‫ش‬ ٍ ‫آج ايكلٍم‬ ٍ ‫آج ٍقم‬ ٍ ‫آج‬ ٍ ،‫ش‬ ‫ى‬ ‫ جاىيً ٍع‬Acıkmış. diuenir amaro (105). keşfA olunmış. adiettiuo (645) ac ķarın ile. müżāyıķaA virmek ‫حت‬ ٍ ‫ قى‬، ‫بًٍر ىش ىه ٍر آج ٍق يد ٍرىم ٍق‬ ً ً‫ تضي‬، ‫ ايًلو‬Kuraklık sonucu ‫ك‬ ٍ ‫ يمضاىيىقوى كيًٍرىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫يق ا ٍْتى‬ ٍ ٍ‫ى ى‬ acıkmak. affamire (52) acıķdurmaķ ‫آج ٍق يد ٍرىم ٍق‬ F bir şeher acıķdurmaķ. amareggiare acı itmek ‫ك‬ ٍ ‫آجى ايًٍت ىم‬ (105) ً Acıktırmak. hindübāA ‫ ًىنٍ يدباى‬، ‫آجى ىم يرك ٍؿ‬ endiuia herba (779). ra’ūfA ‫ؼ‬ ٍ ‫ ىريؤ‬، ‫جى‬ Esirgeyici. come licori (2209) açılmış I. açıķ yüzli ‫آچ ٍق ييوٍز ًىل‬ smascherata donna (2062) açılmaķ. a digiuno (646) ًً ً aclıķ. suanire. perder la virtù.

śarġı açmaķ ‫آْچى ٍق‬ ٍ ‫غى‬ ٍ ‫ ى‬، ‫اْچى ٍق‬ Bohçayı açmak. ortaya konmuş. ķapaķ çıķarmaķ ‫مضق‬ ٍ Açmak. beyānA itmek. leuar il velo (2372) 2. scoperto (1971). . neźrA ‫ذر‬ ‫ ى‬Adak. professo. nāmF ‫ ناىـ‬، ‫ت‬ ٍ ‫ يش ٍهىر‬، ‫سم‬ ٍ ‫ ا‬، ‫ آد‬1. sürülmüş tarla. scoprire (2215). açılmış tarla ‫ش تاىٍرلوى‬ ٍ ‫آچلٍم‬ dissodato (718) ً ً açılmış yer. iŝpātA ً ً ً ،‫ك‬ itmek ‫ك‬ ٍ ‫ت ايًٍت ىم‬ ٍ ‫آشكاى ىره ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫بًٍر قىباى ىح ًت اظٍهاىٍر ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ اثٍباى‬، ‫ك‬ Bir suçu ispat etmek. ‫ يكشاىدهى‬، ‫ش‬ açık. ün. haksızlık. āşikāreF itmek. şerĥA itmek. ٍ ‫ي ٍ ىٍى‬ ٍ ‫يى ٍ ٍ ى‬ ٍ ‫ي ىى ى ٍ ى ٍ ي ى ى ٍ ٍ ى‬ Saklamak. küşādeF. discoperto (684). 3. spiegato. forbito. Hakkını vermek. scoperchiato (1971) ً ًً ً ً açılmış II. keşfA itmek. sfondato (2031). büklümünü ‫ك يبوٍكليم ًىن ي‬ çözmek.. spiegare (88). müdārātA itmek. dispiegare (710). melāmetA itmek. dichiarare (635). ismA. reuelare la congiura ً ‫ص ٍر‬ (1777) açmaķ. źemmitmek. ayıplamak. tefsįrA itmek. auuotare. nām keşįdenF ‫ك‬ ٍ ‫ت ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ٍم‬ ٍ ٍ ‫ ىمالىىم‬، ‫ك‬ ‫آد ىچك ى‬ ً ً ً ً ‫ ناى ٍـ ىكشي ىد ٍف‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ذى ٌٍـ ايتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ت ايتٍ ىم‬ ٍ ‫ غيٍبى‬، 1. 3. ‘ayānA itmek. ‫قىناى ىعتلوى‬ temperatamente (2253) ‘adāletA itmek ‫ك‬ ٍ ‫ت ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ ىعداىلى‬1. Söylenmiş. Açılmış. riuelare (1855). diserare (691). i‘lānA itmek ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ ا ٍعالى ٍف ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ بًٍر اتًفاىؽ آ ًشكاى ىره ايًتٍ ىم‬Bir ittifakı açıklamak. far giustitia (827). bildirmek. 2. Yavuz Kartallıoğlu ً ً ً ٍ ‫ آشكاى ىره ياكلينٍم‬، ‫ ىم ٍف يتو ٍح‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ياكلينٍم‬1. nominatamente (1439) ad çekmek. ortaya koymak. ingiustitia (1142) adamaķ. duyurmak. keşfA ve küşādeF itmek. ķanā‘atile ‫ ىعداىلىتون‬، ‫ت ايًلوى‬ ٍ ‫ىعداىلى‬ ً ، Adaletle. iĥyā’A olunmış arżA ‫ اًحياىء‬، ‫ش يىػ ٍر‬ ٍ ‫آچلٍم‬ ً ‫رض‬ ٍ ‫ش اى‬ ٍ ‫ ياكلينٍم‬Açılmış yer. netto (890) ً açılmış bayraķ ‫ش بىػ ٍياى ٍؽ‬ ٍ ‫ اى ًچلٍم‬Açılmış bayrak. azcmas (açmaz) komak (belli etmemek). equita (976) ‘adāletlü. 2. disuiluppare (729) açmaķ. ‘ādilA ‫ عاى ًد ٍؿ‬، ‫ ىعداىلىٍت يلو‬Adaletli. śūretA ً ‫ صور‬، ‫زىل اكلٍمق‬ ً ً‫ اي‬، ‫آْجىٍز يقوىم ٍق‬ itmek. suolgere qualche d’vno (2223) açmaķlıķ ‫آْچى ٍقلً ٍق‬ (Bohçayı) Açma. voto. fetiĥA / fetĥA itmek. chi hà fatto professione (1674) ‘adāletA ile. ġıybetA itmek. Kınamak. suolto (2223) 2. memsūĥA ، ‫ش‬ ٍ ‫ سلنٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫آچلٍم‬ ‫سو ٍح‬ ‫ َمىٍ ي‬Temiz. göstermek ‫ت‬ ٍ ٍ ‫كى ييو ً ي ى‬ ‫يى‬ ً ً ً ‫ك‬ ‫م‬ ‫ر‬ ‫ػ‬ ‫ت‬ ‫س‬ ‫كو‬ ، ‫ك‬ ‫م‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫ت‬ ‫ر‬ ‫صو‬ ، ‫ك‬ ‫م‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫ت‬ ‫ا‬ ‫ر‬ ‫ا‬ ‫د‬ ‫م‬ ، ‫ك‬ ‫م‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫لو‬ ‫م‬ ‫ا‬ ‫ع‬ ‫م‬ 1. beyan etmek. nām-be-nāmF. Açıklanmış. ölçülü olarak. Açıklamak. luogo addomesticato (1275) ً Başını açınmaķ. Açmak. giudice giusto (969). vaĥįA itmek. iki yüzli olmaķ. adil. diserrato (691). ħuśūśenA ‫صوصان‬ ‫ يخ ي‬، ‫ تى ٍسميىتون‬، ‫ ناىـ بىناى ٍـ‬، ‫ آد بوى آد‬Adıyla. suelare. āşikāreF itmek. spiegare con mercantie (2135) bir itifāķA āşikāreF itmek. ‘adāleten. adaķ itmek ‫ك‬ ٍ ‫ذر ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ نى‬، ‫آداىىم ٍق‬ ‫ك‬ ٍ ‫ اى‬، Adamak. aperire (137). promissione ٍ ‫ نى‬، ‫آد ٍؽ‬ fatta á dio (2440) ً ً ٍ‫آدق‬ adaķlı olmış ‫ش‬ ‫ ى‬1. şöhret. ġadrA ، ‫ ناى ىح ٍقلً ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ىعداىلىٍت ًس ٍزل‬ ‫در‬ ٍ ‫ ىغ‬Adaletsizlik. adını söyleyerek. ipüŋ büklümini çözmek ، ‫اْچى ٍق‬ ٍ ً ً ‫ك‬ ٍ ‫چوٍزىم‬ ٍ ‫ ايپي‬İpin düğümünü. suolgere. far voto (218). ٍ ‫لى ياكلٍم‬ Gösterilmiş. reuelato (1777). aperto (1534). far la giustitia. aprire (152). İsim. küşādenF ‫شف ىك‬ ٍ ٍ ‫ فىتً ٍح ايًتٍ ىم‬/ ‫تح‬ ٍ ‫شف ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ ىك‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىك‬، ‫اْچى ٍق‬ ٍ ‫ فى‬، ‫ك‬ ً ً ً ً ً ً ‫ آشكاى ىره‬، ‫ك‬ ‫م‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫ح‬ ‫ر‬ ‫ش‬ ، ‫ك‬ ‫م‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫سي‬ ‫ف‬ ‫ػ‬ ‫ت‬ ، ‫ك‬ ‫م‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫ف‬ ‫ا‬ ‫ي‬ ‫ب‬ ، ‫ك‬ ‫م‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫ده‬ ‫ا‬ ‫ش‬ ٍ ‫يك ى ى ٍ ى ٍ ى ى ٍ ٍ ى ٍ ى ٍ ٍ ٍ ى ٍ ى ٍ ٍ ى‬ ً ً ‫ ىك‬، ‫ ىعياى ٍف ايًٍت ىمك‬، ‫ك‬ ، ‫ده‬ ٍ ‫حى ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ ا ٍعالى ٍف ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ايًٍت ىم‬ ‫ يكشاى ى‬، ‫ك‬ ‫ يكشاى ىد ٍف‬1. scoprire. baş açmaķ ‫آْجى ٍق‬ ٍ ‫ش‬ ٍ ‫ باى‬، ‫آچٍن ىم ٍق‬ açmak. dispiegato (710). belli. 2. votare. neźrA itmek. ٍ ‫ قىپاى ٍؽ ًچقاىٍر‬، ‫اْچى ٍق‬ kapağını çıkarmak. huomo giusto (1036) ً ‘adāletsizlik. İki yüzlü olmak. disuiluppato (729). dissimulare (716) [Mol. Kapağı çıkarılmış. discoprire (684). 72] ً ad. Nam. śūret-i mu‘āmeleA itmek. dischiudere (680). Yapılmış. Gıybet etmek. ٍ disuiluppamento (729) açmaz ķomaķ. leuar il coperchio (1972) bir ķabāĥati ižhārA itmek. Adaleti yerine getirmek. reuelare (1777). come mercantie (2135) 3. şöhretA. sturato (2208). contrario d’auuolgere (2223) bir kimesnenüŋ ķalbini ceźbA idüp ً ٍ ‫ك قىػلٍبً ًىن ج‬ ķazanmaķ ‫ب قاىىزٍِنى ٍق‬ ٍ ‫بًٍر كً ىم ٍسنوى ني‬ ٍ ‫دك‬ ‫ى‬ ‫ذب اي ي‬ Birisinin kalbini kazanmak. fama (819). nome (1438) adaķ. 2. ad. silinmiş. ٍ ‫دؽ ايًتٍ ىم‬ far voto (832). allargare. Kötülemek. i‘lānA itmek. arı. scoprirsi (1972) açmaķ.Dr. nā-ĥaķlıķ. patente. scoprire vn male 131 (1972) açmaķ. tesmiyetenA. 2. scoperchiare (1971). sturare (2208). bandiera spiegata (233) ً ً Açılmış. far voto (2440) ad-beF-ad.

per costume (1554) ً ً ‘ādeti bozulmış ‫ش‬ ٍ ‫ عاى ىدت يبويزلٍم‬Huyu. offender l’altrui fama (1461) bir kimesnenüŋ adını çekmek. alışılmışın dışında. figura del huomo (866). töre. vsanza (2443). menśūblarından. geçersiz kılmak. śavtA ‫وت‬ ٍ ‫ص‬ ‫ى‬ ‫ ى‬، ‫ آكاىٍز‬، ‫آد ٍـ آكاىزل‬ ‫س‬ ‫س‬ ، İnsan sesi. bozmaķ ‫آد ًٌل‬ ‫ك ناىم ًىن ى‬ ‫ يبوٍزىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ٍم‬ ‫ ىچك ى‬Birisinin adını kötüye çıkarmak. reputare. kötüye kullanılmış. consuctudine (502). baŧŧalA itmek. töre. vsanza (556). Kanun. hetk-i ‘ırżA itmek. adem-adam (191)] ً ādemA āvāzı. vso (1851). vso (2446) [Mol. gesso. beşerA. yoķ itmek. chi hà moscoli (1402) A ādem . tora (töra) (töre) adet. ta’tįlA itmek ‫ ييو ٍؽ‬، ‫عاى ىدتٍ ىد ٍف ًچ ىق ٍرىم ٍق‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ٍتعطيً ٍل ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ تىػٍبطيً ٍل ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ بىطَّ ٍل ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ايًتٍ ىم‬ Yürürlükten kaldırmak.. ķatl-i ً ٍ‫ اًنٍشاى ٍف قىػت‬، ‫ قىػتٍ ًل‬، ‫سى‬ ً ‫آد ٍـ ياكل ىٍد ٍرىم‬ insān. ٍ ‫عاى ىد‬ alışkanlıklarını değiştirmek. yoķ olunmış. ً ٍ ‫ اىني‬، ‫آد ٍملى ًرنٍ ىد ٍف‬ tevābi‘inden ‫ تىواىبًعًنٍ ىد ٍف‬، ‫صوبٍػلى ًرنٍ ىد ٍف‬ ‫ى‬ ‫ ىمنٍ ي‬، ‫ك كيلىٍرىد ٍف‬ Adamlarından. tabtįlA ً ً olunmış. fuor d’vsanza (926). maniera della persona (949). tempia dell’ huomo (2254) ādemA yerine śaymaķ. sino. āyįnF ، ‫ قاى ينو ٍف‬، ‫ت‬ ٍ ‫عاى ىد‬ ً ً ً ً ‫ي‬ ٍ ً‫ آي‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ايلٍ ىف‬، ‫ يتورهى‬، ‫معتى ٍدل ٍق‬ ٍ ‫ يقوالىن‬، ‫ب‬ ٍ ‫ اي ٍس يلو‬، ‫ ا ٍمتزاى ٍح‬، ‫ت‬ ‫ ي‬1. āvāzF. adını kötüye çıkarmak. profilo dell’ huomo (1674) ādemüŋ şaķįķaları ‫ك ىشقيًقوى لىر ًل‬ ٍ ‫آد يم‬ ‫ ى‬İnsanın şakakları. moscoloso (1402) ‘ađeli ‫ضل ًى‬ ‫ ىع ى‬Adeleli. ses. yemek eksikliği. ‘ādetden ŧaşra ً ً ً ‫ ىع ىدتٍ ىد ٍف طى ٍشرهى‬، ‫ خالىؼ يم ٍعتاى ٍد‬، ‫ عاى ىدتٍ ىد ٍف دشاىر ًل‬Âdetin aksine. ‫ي‬ micidio (1365) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı ‘ademA ŧa‘āmA ‫ ىع ىد ٍـ طىعاى ٍـ‬Yiyecek. dernek. merdF ، ‫آد ٍـ‬ ‫ى‬ ً‫ ا‬، ‫ رجل‬İnsan. vituperare (2419) +a dek. vituperare (260) birinüŋ ً ٍ ‫بًريًني‬ nāmını. ayırmak. rüsvāyF itmek. yıġınaķ. far differenza delle persone (825) ًً ً ‘adem-i i‘tibārA olunmış ‫ش‬ ٍ ‫ىع ىدًـ ا ٍعتباىٍر ياكلينٍم‬ İtibarsızlaştırılmış. abolire (11) ‘ādetden çıķarulmış. inuecchiato.. ħūnįF ، ‫ قىتً ٍل اًنٍساى ٍف‬، ‫لى‬ ‫ى‬ ‫خو ًٌل‬ İnsan öldürme. huomo (1034) ‫ ىم ٍرد‬، ‫ بى ىش ٍر‬، ‫س‬ ‫ا‬ ‫ن‬ ، ‫ف‬ ‫ا‬ ‫س‬ ‫ن‬ ٍ ‫ى‬ ‫ى‬ ٍ ٍ ٍ ‫ىي‬ [Vig. insino (2054) ‘ađelātįA ‫ضالىت ًى‬ ‫ ىع ى‬Kaslı. abusato (14) ādemlerinden. rito. melāmetA itmek. Topluluk 2. disusare (1190) ‘ādetden çıķarmaķ. i‘tibārA itmek ‫صٍي ىم ٍق‬ ‫ى‬ ‫آد ٍـ يىريًنوى ى‬ ً ً ً ‫ك‬ ‫م‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫ر‬ ‫ا‬ ‫ب‬ ‫ت‬ ‫ع‬ ‫ا‬ ، Adam yerine koymak. ķānūnA. fuori del solito (2076) ‘ādetdür ‫ عاى ىدتٍ يد ٍر‬Âdettir. costume. costume (2175). ķulanış. Congregatione d’huomini (488) ً ‫آد ٍـ ىٍَم ىم‬ ādemA mecma‘ı ‫عى‬ ‫ ى‬Koro. tāF. mancamento di viueri (1304) ً ‫ك ىشك‬ ādemA teninüŋ şekli ‫ٍلى‬ ٍ ‫آد ٍـ تىنًني‬ ‫ ى‬İnsan vücudunun şekli. 2. çāk ‫ چاى ٍؾ‬، ‫ تاى‬، ‫ اى ىد ٍؾ‬+a. tabtįlA itmek. ً žanitmek ‫ك‬ ٍ ‫ ظى ٍن ايًٍت ىم‬، ‫صٍن ىم ٍق‬ ‫ بًٍر ك ىم ٍسنوى ل ى‬Birisini ‫آخ ٍر ى‬ başkası zannetmek. delli suoi (2222) ً ‫آد ٍملىيرٍؾ ىد ٍرنى‬ ādemlerüŋ dernegi. cemį‘ati ‫كى‬ ‫ى‬ ً ً ً ‫ ىْچي ىع ًت‬، ‫ ييغنى ٍق‬، 1. imtizācA. anuŋkilerden. ses. far homicidio (827) ādemA öldürmesi. coro di huomini (537) ādemA öldürmek ‫ك‬ ٍ ‫آد ٍـ ياكل يٍد ٍرىم‬ ‫ ى‬Adam öldürmek. homicidio (1026). ķatliA. üslūbA. Tarikat. geçersiz kılınmış. ta‘yebūnA itmek ‫ك‬ ٍ ‫بًٍر كً ىم ٍسنوى ني‬ ً ً ٍ ‫ ذى ٍـ ايًتٍم‬، ‫ك‬ ‫ بًٍر‬، ‫ك‬ ٍ ‫ يرك ٍسواى ٍل ايًتٍ ىم‬، ‫رض يبوٍزىم ٍق‬ ٍ ‫ٍم‬ ٍ ‫ع‬،‫ك‬ ‫ٌ ى‬ ‫آد ًٌل ىچك ى‬ ً ً ‫ ىٍت‬، ‫ك‬ ،‫ك‬ ٍ ‫ت ايًٍت ىم‬ ٍ ‫رض ايًٍت ىم‬ ٍ ً ‫كً ىم ٍسنوى ٍل ًچ ٍر‬ ٍ ‫ ىمالىىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫كع‬ ‫كي ايًتٍ ىم ٍ ى‬ ‫ك‬ ٍ ‫ تىػ ٍعيى يبو ٍف ايًٍت ىم‬Birisi hakkında gıybet etmek. mu‘tadlıķ. insānA ķatli. Birlik. kıtlığı. Kanon. ününe zarar vermek. ‫ى‬ ٍ ‫ٍ ٍ ٍى‬ stimare (1769) bir kimesney āħerA śanmaķ. biasimare. bir kimesney çirkįnF itmek. źemmitmek. 3. nāsA. recülA. reputare vno per tale (1770) ‘ādetA. ‘ırżA bozmaķ. insānA. 208] ‘ādetA bozmaķ ‫يبوٍزىم ٍق‬ ‫ت‬ Huyunu.132 yermek. suolsi. stile. voce humana (2429) ٍ ‫ى‬ ً ‫آد‬ ādemi ādemden farķA itmek ‫ك‬ ٍ ‫آد ٍم ىد ٍف فى‬ ٍ ‫رؽ ايًٍت ىم‬ ‫مى ى‬ ‫ى‬ Birisini fark etmek. ħilāf-ı mu‘tādA. +e kadar. İnuecchiare. alışkanlıkları değişmiş. é solito (2223) ‘ādetenA ‫ عاى ىدةن‬Âdeten. non più in vso (1190) . baŧŧalA olmış ، ‫ش‬ ٍ ‫ ييو ٍؽ ياكليٍنم‬، ‫ش‬ ٍ ‫عاى ىدتٍ ىد ٍف ًچ ىقيرلٍم‬ ً ً ‫ش‬ ٍ ‫ بىطَّ ٍل ياكلٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ تىػٍبطيً ٍل ياكليٍنم‬Yürürlükten kaldırılmış. Âdet. ülfetA. adını çekmek. abolito (11) ‘ādetden dışarı. alışkanlık.

müsta‘mil ‫ يم ٍستى ٍع ًم ٍل‬، ‫ يم ٍعتاى ٍد يلو‬، ‫عاى ىدتٍ يلو‬ 1. ŧa‘anA ، ‫ ذى ٌٍـ‬، ‫ت‬ ٍ ‫ ىم ىذ َّم‬، ‫سى‬ ‫ي‬ ‫ ىچك ى‬، ‫كى‬ ‫آد ٍؾ ىچك ى‬ ‫ طى ىع ٍن‬1. çekmesi. seguitare à passo à passo (2001) ‘ādilA. kullanmama. 2. Kınanmış. chiamare per il nome (1439) ad ķomaķ. ‘adāletA ile. biasimeuole (261) 3. Alışmış. dar nome (596).Dr. herkesi adıyla anmak. tesmiyeA itmek. iŧā‘atA itmek. adaletli. mu‘tādı olmaķ ‫ يم ٍعتاىد ًل‬، ‫تى ياكل ىٍم ٍق‬ ‫ ياكل ىٍم ٍق‬Âdeti. hauer di costume (1020). eski kanun. Yavuz Kartallıoğlu ‘ādetini terkA eylemiş. a nome per nome (137) ‘ađlāt ‫ت‬ ٍ ‫ ىع‬Kaslar. rüsvāyF ‫آد ًل‬ ً ً ً ً ًً ‫ش‬ ٍ ‫ ىذ ٌٍـ ياكليٍنم‬، ‫ آد ًل ىچكلى ىجكوى الىيً ٍق‬، ‫موٍـ‬ ٍ ‫ىچكلٍم‬ ‫ ىم ٍذ ي‬، ‫ آدل ىچكليٍر‬، ‫ش‬ ‫ يرك ٍسواى ٍل‬، 1. maĥvitmek ‫ك‬ ٍ ‫ ىم ٍو ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫دـ ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ىع‬ Mahvetmek. ġayr-ı müsta‘milA ‫ ىغ ًٍي يم ٍستى ٍع ًم ٍل‬، ‫عاى ىدتٍ ًس ٍز‬ Alışmamış. ‘ādetinden vāzF geçmeklik ، ‫ك‬ ٍ ً‫عاى ىدتً ًىن تى ٍرؾ ايًٍت ىمكٍل‬ ً ‫ت تى ٍرؾ ايًٍتموى‬ ‫ك‬ ٍ ً‫ عاى ىدتًٍن ىد ٍف كاىٍز ىگ ٍچ ىمكٍل‬، ‫سى‬ ٍ ‫ عاى ىد‬Bırakma. ‘ādetinden vāzF geçmiş ً ً ً ‫ش‬ ٍ ‫ عاى ىدتٍ ىد ٍف كاىٍز ىگ ٍچم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ عاى ىدت ًن تى ٍرؾ ايٍػلىم‬Kötü alışkanlıklarını bırakmış. meźmūmA olmaķ ‫موٍـ‬ ٍ ‫آد ًل ىچ ًكلٍ ىم‬ ‫ ىم ٍذ ي‬، ‫ك‬ ‫ ياكل ىٍم ٍق‬1. Kınanmak. baŧŧal itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫ ايًٍتد ٍُّرىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫عاى ىدتً ًىن تى ٍرؾ ايًٍت ىم‬ ‫ك‬ ٍ ‫ بىطَّ ٍل تيًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫( عاى ىدتًٍن ىد ٍف كاىٍز ىك ٍچ ىم‬Kötü) alışkanlıklarını bırakmak. ً ً izince yürümek ‫ ايً ًزٍْنوى‬، ‫ك‬ ٍ ‫ك ٍآرًدنوى نًتٍ ىم‬ ٍ ‫آدَل بًٍر كً ىم ٍسنوى ني‬ ٍ ‫آدَل‬ ٍ ‫ك‬ ٍ ‫ ييو يركىم‬Bir kimsenin peşinden gitmek. inķıyādA itmek ‫ت‬ ٍ ‫عاى ىد‬ ٍ ‫ اطاى ىع‬، ‫ ياكٍٕنى ٍق‬، ‫طوٍْتى ٍق‬ ‫ت ي‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ انًٍقياى ٍد ايًتٍ ىم‬، ‫ يمطيً ٍع ياكل ىٍم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ايًتٍ ىم‬İtaat etmek. śalāĥA ً ً ً ً ٍ ‫ ىعداىلى‬، ‫دؿ ايًلوى‬ ile ‫صالى ٍح ايًلوى‬ ٍ ‫ىع‬ ‫ ى‬، ‫ ىح ٍق ايلوى‬، ‫ ص ٍدقلوى‬، ‫ت ايلوى‬ Adaletle. olıgelduġı üzre ‫ت‬ ٍ ‫عاى ىد‬ ً ‫دك‬ ‫ ياكليً ىكلٍ يدغ ًى ياكٍزرهى‬، ‫غى ياكٍزرىه‬ ‫ ىكلٍ ي‬، ‫ ياكٍز ىره‬Âdet üzre. disusare (730) ‘ādetini terkA itmeklik. ‘ādetinden vāzF geçmek. giusto (783) ad ile aŋmaķ. āyįnF ‘ādetler üzre ‫ي عاىىدتٍػلىٍر ياكٍزرهى‬ ٍ ً‫ آي‬، ‫ت ىك قاى ينو ٍف ياكٍز ىره‬ ٍ ‫عاى ىد‬ Âdet ve kanunlara göre. solere. alışkanlığı olmak. vituperoso (2419) ً adım. passo à passo (1531) adım adım bir kimesnenüŋ ardına gitmek. Âdeti olan. ayıplama. ķānūnA ķadįmA ‫ قاى ينو ٍف‬، ‫دٕنوى‬ ٍ ‫عاى ىد‬ ً‫ قىدَل‬Eski âdet. giustamente (975) ‘adlle itmek ‫ك‬ ٍ ‫ ىعدلٌوى ايًتٍ ىم‬Doğrulukla yapmak. tesmiyeA itmek ‫ك‬ ٍ ‫ تى ٍس ًميوى ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫آد كيًٍرىم‬ ٍ ‫ بًٍر كً ىم ٍسنوى يوى‬، ‫آد يقوىم ٍق‬ ٍ Ad vermek. nominatione (1439) . vituperio (261) ad virmek. equitabilmente (783). ķomaķ. itdürmek. disuezzato (728) ‘ādetini terkA itmek. Kınama. biasimo. ad virmek ‫ك‬ ٍ ‫آد كيًٍرىم‬ ٍ ، ‫ اى ٍدلى ىم ٍق‬Adlandırmak. Lekelenmiş. adlanmış ‫ش‬ ٍ ‫آدلىنٍم‬ ‫ ٍ ي‬Adlı. ad ve ad. Yerilmek. maniera di ٍ parlar secondo l’vsanza (1312) ً ‫ت قى‬ ‘ādetA ķadįmeA. secondo li costumi (1994) adı çekilmek. moscoli (1402) ٍ ‫ضالى‬ A ‘adl ile. 2. źemmolunmış. far secondo il modo (1382) ‘ādet üzre. tesmiyeA itmeklik ‫ تى ٍس ًميوى‬، ‫ك‬ ٍ ً‫آد كيًٍرىمكٍل‬ ٍ ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ ايتٍ ىمكٍل‬Ad verme. solito (2444) ‘ādetsiz. ad-beF-ad ‫آد بوى اى ٍد‬ ٍ ، ‫ اى ٍد ىك اى ٍد‬، ‫اى ٍدلىر ًل‬ Adları. all’vsanza (96). meźmūmA. ً ‫ٍم‬ ً ً‫ٍمكٍل‬ źemmA. meźemmetA. 2. disuezzarsi (728). passo ‫ ىخطٍ ى‬، ‫آدَل‬ (1531) ً ً adım adım. ocağını söndürmek. ħaŧveA. Gıybet 133 edilmiş. śıdķıla. muŧį‘A ً olmaķ. disaccostumarsi (672). ayıplanmış. ad ad. bir kimesneye ad virmek. 2. nominare (1439) adları. nām dādenF ‫ ناى ٍـ داىىد ٍف‬، ‫ك‬ ٍ ‫ تى ٍسميًوى ايًٍت ىم‬، ‫ يقوىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫آد كيًٍرىم‬ ٍ Ad vermek. osseruatione ٍ antica (1490) ‘ādetlü. giustificare (975) ً ٍ ، ‫آدلو‬ adlu. ħaŧve-beF-ħaŧveA ‫وه ىَبىطٍوهى‬ ٍ ‫آدَل‬ ٍ ‫ ىخطٍ ى‬، ‫آدَل‬ Adım adım. onurunu kırma. intitolare (1180) ad virmeklik. gelduġı üzre. uymak. estinguere. all’ordinario (1480) ‘ādetA ve ķānūnA üzre. esser solito (2075) ً ‫عاى ىد‬ ‘ādeti üzre söylemenüŋ ŧarzı ‫نثك‬ ٍ ‫سويٍػلىموى‬ ‫تى ياكٍز ىره ي‬ ً‫ طىرزل‬Her zamanki konuşma tarzı. metter il nome (1439) adlamaķ. Lekeleme. ‘adāletlü ‫ ىعداىلىٍت يلو‬، ‫ عاى ًد ٍؿ‬Adil. disusanza (730) ً ‫عاى ىد‬ ‘ādeti olmaķ. gāmF ‫ گاى ٍـ‬، ‫وه‬ ٍ Adım. ĥaķA ile. adı çekilür. nominato (1439) ‘admA itmek. kötülenmek. doğrulukla. annullare (804) aduŋ çekmekligi. vituperato. adı çekilecege lāyıķA. her kişiyi nām-be-nāmF teźkereA ً ٍ Adını itmek ‫ك‬ ٍ ‫ ىى ٍر كًش ًى ًء ناى ٍـ بىناى ٍـ تى ٍذ ىكرهى ايًتٍ ىم‬، ‫ٍم ٍق‬ ‫آد ايلوى آگ ى‬ söylemek. esser biasimato (260) adı çekilmiş. equitabile. vsato. uymaķ. ‘ādetA terkA itmesi. non vsato (2444) ‘ādetA ŧutmaķ. mu‘tādlu.

basak. rete (1775) aġa. arbuscello (83) ً ‫ ًج‬، ‫سى‬ ً ٍ‫آغاى ٍج ًجن‬ aġac cinsi. budalanmış ‫ش‬ ٍ ‫ يبوىدلىنٍ ىم‬، ‫ش‬ ٍ ‫آغاى ٍج يبوىد ٍِنى‬ Budanmış ağaç. scommunica (1963) ً ‘afūA. irremissibilmente (1201) aġ. aforosR idici ‫دْن ًى‬ ٍ ‫ي‬ scommuicatore (1964) aforosR itmek. natura dell’albero (1420) ً ‫ آغاى ٍج ىچنى‬Ağaç çanak. istigfārA itmek ‫فو‬ ٍ ‫فو ًدلى ىم‬ ‫ ىع ي‬، ‫ك‬ ‫ىع ي‬ ً ً ً ً ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ ا ٍستغٍفاىٍر ايتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ب ايتٍ ىم‬ ٍ ‫ ا ٍستى ىم‬Af ٍ ‫ طىلى‬، ‫ ياىٍرلغىنٍ ىم ٍق‬، ‫ك‬ dilemek. salubrità (1899) ً ‘āfiyetler olsun ‫ٍسو ٍف‬ ‫ عاىفيىٍتػلىٍر ياكل ي‬Afiyet olsun. dal evcin kesmek ‫آ ىغ ٍج ىدپوى‬ ‫ك‬ ٍ ‫جي ىك ٍس ىم‬ ٍ ‫ ًس ٍن ىك ٍس ىم‬Ağacın tepesini. şebekeA. talgiar le cima dei rami agl’alberi (1934) . kāseF ‫ كاىسوى‬، ‫غى‬ kase. donna pudica (1696) ‘afįfe ‘avratA ‫ت‬ ٍ ‫ ىعفيًفوى ىع ٍوىر‬Namuslu kadın. opio sugo di papauere (1474) ً ً afıyūnA ile sarħoşF itmek ‫ك‬ ٍ ‫ش ايًٍت ىم‬ ٍ ‫خو‬ ‫آفي يو ٍف ايلوى ىس ٍر ي‬ Afyonla uyuşturmak. çürüklik ‫ك‬ ٍ ً‫ يچ يو يركٍكل‬، ‫فن‬ ٍ ‫فونى‬ ٍ ‫ ع‬، ‫ت‬ ‫ىع ي‬ Çürüklük. af. diramare (666). scapezzare. maġfiretA ‫ت‬ ٍ ‫ ىم ٍغفىر‬، ‫فو‬ ‫ ىع ي‬Bağışlama.134 āfāķA ‫ اىفاى ٍؽ‬Ufuklar. nappo (1414). domandar perdono (743). aġac çanaġı. şüceyreA. yedürmek ‫ك‬ ٍ ‫ يى يد ٍرىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫آفيً يو ٍف كيًٍرىم‬ Afyon katmak. Patron. signore (1499) ً aġac. horizonti (1028) ً ً ‫ اىى‬، ‫ف‬ ‘afįfA. chi guarda ‫ف ى‬ la castità (362) ‘afįfeA ‫ ىعفيًفوى‬Namuslu kadın. ‘afūA istemek. falce da potar li alberi ò viti (1549) aġaccik / aġacıķ. ‫ك‬ ٍ ‫ لى ىعنىتٍػلى ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫شى مىٍ يركٍـ ايتٍ ىم‬ scommunicare (1963) ً aforoslıķ. ‫ ىملٍ ي‬، ‫س‬ scommunicato (1963) ً ً‫ آفيركس اي‬Aforoz edici. scapezzare gl’alberi (1935) aġac budaması ‫ اى ىغ ٍج يبوداىىمس ًى‬Ağaç budama. rete da pigliar vcelli (1734). casta moglie (362) afıyūnA ‫ آفيً يو ٍف‬Afyon. zanche (2451) aġac bozıcı. efendiR. opiare. üstādsız ‫ ياك ٍستاى ٍد ًس ٍز‬، ‫ اى ىغ ٍج يبو ًزْن ًى‬Ağaç bozucu. opiare. ŧalebA itmek. tazza di legno (2248) aġac çürümek ‫ك‬ ٍ ‫( آغاى ٍج چ يو يركىم‬Ağaç) Çürümek. dalın ٍ ً ‫ داى ٍؿ اىٍك‬، ‫ك‬ ucunu kesmek. seydA. mel‘ūnA ‫عو ٍف‬ ٍ ‫ آفي يرك‬Aforoz. dāmF ‫ داىٍـ‬، ‫ ىشبىكوى‬، ‫دكزاى ٍؽ‬ ‫ ي‬، ‫ آ ٍغ‬Ağ. affedilmez suç. cins-i şecerA ‫نس ىش ىج ٍر‬ Ağaç türü. imbriacare con l’opio (1474) afıyūnA virmek. rabbiA. far dormire (1474) ً ‘āfiyetA ‫ت‬ ٍ ‫ عاىفيى‬Sağlılıklı olma. pennato. il mondare li alberi (1391) aġac budanmış. mevlāA ، ‫ اىفىػنٍد ًل‬، ‫آغاى‬ ‫ ىم ٍو ًيل‬، ‫ب‬ ِّ ‫ ىر‬، ‫ سيى ٍد‬1. sbrancare gl’ alberi (1920). rimondo (1813) aġac budayacaķ buçaķ. 3. tarlare (2244) aġac depesi ‫ آغاى ٍج ىدپوى س ًى‬Ağacın tepesi. putredine (1705) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı ‘afuA olunmaz suc ‫سو ٍج‬ ‫فو ياكلينٍ ىم ٍز ي‬ ‫ ىع ي‬Bağışlanmaz. albero (82) aġac ayaķ. sommità delli alberi (2396) aġac depesin kesmek. ٍ ‫لى عف‬ ٍ pudico (1696) ‘afįf ādemA ‫آد ٍـ‬ ٍ ً‫ ىعفي‬Namuslu adam. rimondare (1813). la‘anetlemek ‫ يدعاى ىك‬، ‫ك‬ ٍ ‫س ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫آفي يرك‬ ً ً ً ً ‫ ثىواىبٍ ىد ٍف ب ٍر ك‬Aforoz etmek. 2. arbuscello (156). dıraħtekF / ‫ك‬ ٍ ‫اىغاى ٍج ًج‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ًد ىر ٍختى‬، ‫ يش ىج ٍيىه‬، ‫ آغاى ًج ٍق‬Ağaççık. Ağa. dıraħtF ‫خت‬ ٍ ‫ د ىر‬، ‫ ىش ىج ٍر‬، ‫ اىغاى ٍج‬Ağaç. ‘ıfnA. afiyet. tuzak. yarlıġanmaķ. domandar perdono (1558) ً ‘afūnetA. vetta. duzaķ. caso irremediabile (358) ‘afūsızligile ‫فو ًس ٍزلً ًكلوى‬ ‫ ىع ي‬Bağışlanmaz biçimde. ehl-i ‘iffetA ‫َّت‬ ٍ ً‫ ىعفي‬Namuslu. teĥre ‫ ىٍَت ىره‬، ‫آغاى ٍج يبوداىىْنى ٍق بيچاى ٍؽ‬ Budama bıçağı. albuscello. allopiare (96) afıyūnA yemek ‫ك‬ ٍ ‫ آفيً يو ٍف ٕنىى‬Afyon yutmak. ragna. tevbe etmek. indulgenza (1115) ‘afūA dilemek. Sahip. şecerA. padrone. ayaķlıķ ‫ اىيىػ ٍقلً ٍق‬، ‫ آغاى ٍج اىيى ٍق‬Ağaç ayak. salubre (1899) aforosR. la‘anetA ‫ت‬ ٍ ‫ لى ىعنى‬، ‫ آفي يرك ٍسل ٍق‬Aforoz etme. koymak. du‘āA ve ŝevābdan bir kişi maĥrūmA itmek. afyon çekmek. mondare li alberi (1391). guastabosco (1010) aġac budamaķ ‫ اى ىغ ٍج يبوداىىم ٍق‬Ağaç budamak. buon prò vi facia (1667) ‘āfiyetli ‫ عاىفًيىتٍل ًى‬Sağlıklı.

Çekilmez. mehįbA. grossezza d’ingegno (1002) . ŝaķįlA. serioso (2016) 2. contegnoso. 2. stendere le reti (2171) aġ bıraķması ‫ آ ٍغ بًىرقٍماىس ًى‬Ağ bırakma. ‫سى ياى ي‬ ‫ك ي‬ scorzamento d’albero (1978) aġac ķaķan. tele. tırāşF itmek ‫ك‬ ٍ ‫ش ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ تراى‬، ‫اىغاى ٍج ييوٍِنى ٍق‬ Ağaç yontmak. girān / gerānF ‫ ىگراى ٍف‬/ ‫ گًراى ٍف‬، ‫ ثىقيً ٍل‬، ‫آغ ٍر‬ Ağır. beyazlatmak. sedere sopra vn albero come gl’vcelli (1996) aġac yerinden çıķarmaķ ‫ آغاى ٍج يىًرنٍ ىد ٍف ًچقاىٍرىم ٍق‬Ağacı yerinden sökmek. Sürü. Masraflı. dispiantare (710) aġac yolıcı ‫ اىغاى ٍج ييو ًِل ًي‬Ağaç budayıcı. heybetlü. Ağıl..Dr. süri. pesante vna libra (1571) aġır II. 1623) ً aġır III. maglia delle reti (1291) aġıl. sbucciare (634). bisaŧA itmek ‫ك‬ ٍ ‫دك ىشتٍ ىم‬ ‫ ي‬، ‫آ ٍغ ٍآْتى ٍق‬ ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ ب ىس ٍط ايتٍ ىم‬، Ağ atmak. Heybetli. nebti ‫ نىػٍب ًت‬، ‫گى‬ ٍ ‫ آغاى يج‬Ağacın tohumu. ponderoso (995. ŝıķletA virici ، ‫آغ ٍر‬ ً ً ‫ت كيً ًرْن ًى‬ ٍ ‫ ث ٍقلى‬، ‫ ثاىق ٍل‬، ‫ده كيً ًرْن ًى‬ ‫ ىرٍْنيً ى‬1. biancheggiarsi (259). Güç. lagrime delli alberi (1214). mehābetlü. aggrauante (68). semenza di alberi (2004) aġac üstinde oturmaķ. tarlo. aġır ‘aķıllulıġıla ‫آغ ٍر ىع ًقللُّولًغًلوى‬ beceriksizce. scortecciare. dünemek. pecorile (1495) ً Ağıla komak. geleF. aghagz kauni (ağaç kavunu). bruscare. bruscatore (291) aġac yolmak ‫ اىغاى ٍج ييول ىٍم ٍق‬Ağaç budamak. rasa dell’albero (1743) ً ‫ك ياكٍزىد‬ aġacuŋ özdegi. rencįdeF virici. gic fehimA ‫ گيً ٍج فى ًه ٍم‬، ‫آغ ٍر ىع ًقللُّو‬ anlayan. muhįbA ‫آد ٍـ‬ ‫آغ ٍر ى‬ ‫ب‬ ٍ ً‫ يمهي‬، ‫ ىم ًهيٍبىتٍ يلو‬، ‫ب‬ ٍ ً‫ ىمهي‬، 1. aġır I. beyāżA olmaķ ‫ض ياكل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫ بىياى‬، ‫آ ىغ ٍرىم ٍق‬ Ağarmak. buccia. döşetmek. pesante (1571) bir lüdre aġrı. 49] aġac ķurdı ‫ آغاى ٍج يقوٍرد ًل‬Ağaç kurdu. luogo piantato d’alberi fruttiferi (1621) ً ‫ك ايً ٍچ ييوفٍقوى قاى يبو‬ aġacuŋ iç yufķa ķabuġı ‫غى‬ ٍ ‫آغاى يج‬ Ağacın iç kabuğu. vcello (1587) aġac ķavunı ‫ اىغاى ٍج قاىيك ًٌل‬Ağaçkavunu. mandaraİ. mehiybetlü. ŝākilA. succhio delgi alberi (2212) aġaclıķ. ķaŧį‘aA. graue (2024) ً Geç aġır ‘aķıllu. grauoso (996) ً aġır ādemA. mandra. asciare (173) ً ‫ آ ىغر‬Ağartıcı. graue. ķonmaķ ‫آغاى ٍج‬ ً ‫ يقوٍِنى ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫دكنوى ىم‬ ‫ ياك ٍستنٍ ى‬Ağaçta oturmak. imbianchirsi (1046) ً aġarmış ‫ش‬ ٍ ‫ آ ىغ ٍرم‬Ağarmış. dibucciare. ‫ ي‬، ‫ده ياك يتوٍرىم ٍق‬ tünemek. Ağırbaşlı. grossolanamente (1003) ً aġır ‘aķıllulıķ. cedro frutto (376) [Mol. germe. 2. leuar la corteccia (1976) aġac ķabuġınuŋ śoyılması yāF śoyması ‫اىغاى ٍج‬ ً ‫صويًلٍ ىم‬ ‫صوٍٕنىس ًى‬ ٍ ‫ قى يبو ًغني‬Ağaç kabuğunu soyma. Yavuz Kartallıoğlu ً ‫اىغاى ٍج قى يبو‬ aġac ķabuġı. che rode il legno (2244) aġaclaruŋ śuy. verme. seuero. germoglio degl’alberi (948). özdeği. scorza d’albero (294). ً ‘afįfA ‫ف‬ ٍ ً‫ ىعفي‬، ‫ ىىيٍبىتٍ يلو‬، ‫ب‬ ٍ ً‫ يمهي‬/ ‫ب‬ ٍ ً‫ ىمهي‬، ‫ ىمهاىبىػتٍ يلو‬، ‫ آغ ٍر‬1. metter nel aġıla ķomaķ ‫آغلوى يقوىم ٍق‬ steccato (1362). huomo d’autorità (995). saygın. Büyük. eşcārlıķ. Ağırbaşlı. maġnaA ً ‫ ىمغٍنوى‬، ‫ قىطيًعوى‬، ‫ ىكلوى‬، ‫ ىمنٍ ىد ىره‬، ‫ تىلوى‬، ‫سور ًل‬ ‫ ي‬، ‫ آغ ٍل‬1. reticella (1775) aġ gözi ‫كوز ًل‬ ‫ آ ٍغ ي‬Ağ gözü. eşcāruŋ śuy ‫ اى ٍشجاىيرٍؾ‬، ‫صول‬ ‫آغاى ٍجلىيرٍؾ ي‬ ‫صول‬ ‫ ي‬Ağaçların suyu. pomero. grosso d’ingegno (1003) ً Geç kavrayarak. mehįb / mühįbA. aġcıķ ‫ آ ٍغ ًج ٍق‬، ‫ آ ٍغ ًجغىٍز‬Küçük ağ. 2. leuar la scorza dell’albero (1247). sert. biancheggiare (259) aġ atmaķ. delen ‫ ىدلى ٍن‬، ‫ آغاى ٍج قاىقى ٍن‬Ağaçkakan. tebyįżA itmek ‫ك‬ ٍ ‫يض ايًٍت ىم‬ ٍ ً‫ تىػٍبي‬، ‫آ ىغرٍْتى ٍق‬ Ağartmak. ouile. aĥmaķlıķ ‫آْحى ٍقلً ٍق‬ ٍ ، ‫آغ ٍر ىع ًقللُّولً ٍق‬ Ahmaklık. scorza d’albero (1978) aġac ķabuġını / ķabuġın śoymaķ ‫ قى يبو ًغ ٍن‬/ ‫اىغاى ٍج قى يبو ًغ ًن‬ ‫صوٍٕنى ٍق‬ ‫ ي‬Ağacın kabuğunu soymak. calamento delle reti (307) aġcıġaz. graue (506). recā’ü’ş-şecerA ‫الش ىج ٍر‬ ‫ ىرجاىءي ى‬، ‫غى‬ Ağaç kabuğu. sbruscare (291) ً aġac yonmaķ. picchia. dıraħtistānF ، ‫ اى ٍشجاىٍرلً ٍق‬، ‫آغاى ٍجلً ٍق‬ ‫ ًد ىر ٍختً ٍستاً ٍف‬Ağaçlık. biancheggiato (259) aġartmaķ. biancatore di muro aġardıcı ‫دْن ًى‬ ٍ (259) 135 aġarmaķ. stabbiare (2159) ً 1. mandria (1309) 2. lüdre veznince ‫ لي ٍد ىره ىكٍزنًٍنجوى‬، ‫بًٍر لي ٍد ىره آ ٍغر ًل‬ Bir litre ağırlığında. graue.

grauezza. miġzelA ‫ ًم ٍغىزٍؿ‬، ‫آغ ٍر ىس ٍق‬ ٍ ٍ Ağırşak. & c. pesa (995). cerchietto di ferro aġızlıķ ‫آغ ٍزلً ٍق‬ ò d’argento che si mette alla bocca delle guaine (953) ً Ağız otu. aġır ħastalıķ ‫آغ ٍر ىخ ٍستوى لً ٍق‬ addormentamento inuincibile (1261) ً aġır işlik. ً ً girān şodenF ‫ گًراى ٍف‬، ‫ت ياكل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫ ث ٍقلى‬، ‫ِّل ياكل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫ يمتىثىػق‬، ‫آغ ٍرلىٍن ىم ٍق‬ ‫ يش ىد ٍف‬1. importuno (1074) aġır deprenici. emulo (779). prochi. lu‘āb ‫ب‬ ٍ / ‫ آغ ٍز‬Salya. hem-maŧlabF+A. ٍ ‫ ليعاى‬، ‫آغز ياىر ًل‬ saliua (1895). śarmaşdurulmış ، ‫ش‬ ٍ ‫دكالى ٍْش‬ ‫آ ٍغ ايلوى ي‬ ً ‫ش‬ ٍ ‫ص ٍرىم ٍش يد يرلٍم‬ ‫ ى‬Kandırılmış. peso. doloroso (742) aġırlu ‫آغ ٍر يلو‬ ً aġırmaķ I. pesare. elemA ve ġamA çekmek. far pesante aġır itmek ‫ك‬ ٍ ‫آغ ٍر ايًٍت ىم‬ (1571) aġırlanmaķ. Sputazza (2154) ً ً aġ ile dolaşmış. patir dolore (741).. come vesti. rāķib / raķįbA ‫ ىى ٍم‬، ‫آغياىٍر‬ ً ‫ب‬ ٍ ً‫ ىرقي‬/ ‫ب‬ ٍ ‫ راىق‬، ‫ب‬ ٍ ‫ ىمطٍلى‬Rakip. aggrauarsi (69). Ağrıtmak. donamenta. derdü’s-sübātF ، ‫آغ ٍر ىخ ٍستوى‬ ‫ت‬ ٍ ‫ ىد ٍريد اٍلُّسباى‬، ‫ ىس ٍرساى ٍـ‬1. maħzūnA olmaķ. impronto. aldatılmış. Uyuma hastası. veca‘A olmaķ ، ‫آغ ٍرىم ٍق‬ ‫ ىك ىج ٍع ياكل ىٍم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ نىػ ىه ٍق ايًٍت ىم‬Ağrımak. üzüntülü olmak. sentir affanno di qualche cosa (2011) ً aġırmaz. müvedįA. sentir dolore (2011) aġırmaķ II. addolorare (39). aġırlıġıla ‫آغ ٍرلًغًلوى‬ ponderosamente (1623) ًً ً aġırlıķ I. 176] ً Ağız tüfeği. hauer dolore (1019). öreke. Ağır gelmek. ً ‫ ياى ٍس‬، ‫اى ًغ ٍرىم ٍق‬ maĥzūnA olmaķ ‫ اى ىَلٍ ىك‬، ‫ ىٍم يزك ٍف ياكل ىٍم ٍق‬، ‫لى ياكل ىٍم ٍق‬ ‫ت ىٍم يزك ٍف ياكل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫ٍم‬ ٍ ‫ ىى ٍم قىساىىك‬، ‫ك‬ ‫ ىغ ٍم ىچك ى‬Yaslı. 2. müşkül A şey’A ‫ يمش يك ٍل ىشئ‬، ‫ اى ًغ ٍر ىشئ‬Ağır. ‫ ثاىقً ٍل‬، ‫ت كيً ًرْن ًى‬ ٍ ‫ ث ٍقلى‬، ‫ يم ىود ًل‬، ‫لى‬ Gereksiz. heybetA ‫ت‬ ٍ ‫آغ ٍرلى‬ ٍ ‫ ىىٍيبى‬، ‫ت‬ ٍ ‫ ىمهاىبى‬، ‫ك‬ Ağırbaşlılık. aghis otsi (ağiz otsi) (ağız otu). zaganella ً ٍ‫آغ ٍز يتوفىػن‬ aġız tüfengi ‫كى‬ (2450) ً aġız / aġz yarı. Üzmek. 2. (747) ً aġırlik III. ser-sāmF. poluere aġız otı ‫آغ ٍز ياكت ًى‬ fina. mühimmlik ‫ك‬ ٍ ً‫ يم ًه ٌٍمل‬، ‫ك‬ ٍ ً‫آغ ٍر ايً ٍشل‬ Önemlilik. irretito (1202) . elemA çekmez ، ٍ‫ ًيب اى ىَل‬، ‫آغ ٍرىم ٍز‬ ‫ٍم ٍز‬ ‫ اى ىَلٍ ىچك ى‬1. Gevşek. addolorarsi (39). poluerino. tarodo (1240) ً aġır ħastaF. Tedirgin edici. parola aġırlıķ II ‫آغ ٍرلً ٍق‬ sanese. baŧį’ü’lً ، ‫آغر دپره ًْن ًى‬ ً ĥarekeA. importuno (1069). boccuccio aġızcik ‫ك‬ ٍ ‫آغ ٍزًج‬ (269) ً aġız iķrārın virmek ‫ك‬ ٍ ‫ اى ًغ ٍز اقٍراىريً ٍن كيًٍرىم‬Söz vermek. gāhilA ، ‫ بى ًط يئ اى ٍْلىىركوى‬، ‫آغ ٍر قً ًملٍداىًْن ًى‬ ‫ٍ ىٍ ى‬ ‫ گاى ًى ٍل‬1. dolersi. Ağır hasta. ŝāķilA ‫آغ ٍر‬ ً ً ٍ‫ جاىن‬1. diuenir graue aġır olmaķ ‫آغ ٍر ياكل ىٍم ٍق‬ (995) ً / ‫آغر ىشق‬ ً aġırşaķ / aġırsaķ. dolere. zor şey. grauezza (1574) ً Değerli taş. 2. Acı çekmez. far dolore (826) ً aġıyārA. litargia. pesone (1574). che costa molto (554) ً aġır cānlı. ġālįA. importanza (1069) ً Ağırlaştırmak. letargo (1242) ً Ağır hastalık. sancılı. bį-elemF+A. impassibile (1058) ًً aġırmış ‫ش‬ ٍ ‫ آغ ٍرم‬Üzülmüş. tevcį‘A itmek ‫ك‬ ٍ ‫ تىػ ٍوجيً ٍع ايًتٍ ىم‬، ‫ اىغًرٍْتى ٍق‬1. Yavaş. müteŝaķķįlA olmaķ. addolorato (39) ً Ağır olmak. yaslı olmaķ. aġır ķımıldanıcı. ghiera. dar la parola (596) ً Ağızlık. acımak. nehaķA itmek. Acımaz. lento. gerānF bahālu ، ‫ غاى ًىل‬، ‫آغ ٍر ىَباى يلو‬ ‫ ىكراى ٍف ىَباى يلو‬Çok pahalı. chi cercano vn’ istessa donna (1669). 2. ŝıķletA virici. grauosamente (996). fusaiolo. ağır. adolorarsi (44) bir Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı ً ً şey’ içün elem çekmek ‫ك‬ ٍ ‫ٍم‬ ‫چو ٍف اى ىَلٍ ىچك ى‬ ‫ ب ٍر ىشىء اي ي‬Bir şey için üzülmek. 2. bocchetta. 2. esser pesante (1571) ً Ağırlıkla. dispiacersi (741) bir şey’den elemA çekmek ‫ك‬ ٍ ‫ٍم‬ ‫ بًٍر ىش ى‬Bir ‫ئد ٍف اى ىَلٍ ىچك ى‬ şeye üzülmek.136 ً aġır bahālu. grautia (506) ً Ağrılı. gioie. contegno. Ağırlaşmak. che si mette alla punta del fuso per meglio torcere (928). ŝıķletA olmaķ. ŝıķletA ‫ت‬ ٍ ‫ ث ٍقلى‬، ‫ آغ ٍرل ٍق‬Ağırlık. vertecchio (2391) aġır şey’A. che si mette nel focone dell’ archibuso (1620) [Mol. addogliarsi (38). adolorare (44). cosa difficile (550) aġırtmaķ. quel che si dà alla sposa separatamente dalla dote. hemF ķasāvetA. riuale (1855) ً Ağızcık. mehābetA.

dolaşdurmaķ. dolore (741). pace on patti (1497) āhenkF. iki śadānuŋ biribirine uyması ، ‫ك‬ ٍ ً‫آىنكٍل‬ ٍ ‫آى‬ ‫ ىى ٍم ى‬، ‫نك‬ ‫ى‬ . bocca (268) aġza dek ‫ آ ٍغ ىزه ىد ٍؾ‬Ağzına kadar. tesmįmA itmek ‫ك‬ ٍ ‫ تى ٍسميً ٍم ايًنٍ ىم‬، ‫ ىزىى ٍرلى ىم ٍق‬/ ‫ك‬ ٍ ‫ ىزىى ٍرلى ىم‬، ‫آغولى ىم ٍق‬ ‫ي‬ Zehirlemek. śadāA. ağlayıcı. 2. zehirF. piangere insieme (1583) ً ‫ باى‬، ‫آ ٍغالىًْن ًى‬ aġlaycı. girįstenF. ĥasretA ‫ت‬ ٍ ‫ ىح ٍسىر‬، ‫ ٍآه‬Ah. chi ‫ش‬ ٍ ‫ يك ٍوزلىر ًل پػيٍرياى‬، ‫لى‬ spesso piange (1583) ً aġlanulmış. zeherlenmiş. struggersi piangendo (2203) aġrı. sino alla bocca (2054) ً aġzı ķırıķ ķab ‫ب‬ ٍ ‫ آ ٍغز ًل ق ًر ٍؽ قاى‬Ağzı kırık kap. Kapitülasyon. 2. velenare (2371) aġz. auelenato (205) ً ‫آغولىي‬ aġulaycı. söndürmek. Ağrı. inilti. mūyįdenF ‫لى ايًلوى‬ ً ‫ ناىالى ٍف‬، ‫ك‬ ٍ ‫ فىريًاى ٍد ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ًغر ًل ايًتٍ ىم‬/ ‫ ًغريًٍو‬، ‫ك‬ ٍ ‫ش ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ ناىل‬، ‫آ ٍغالىىم ٍق‬ ً ً ٍ ‫ ايًتٍم‬Ağlamak. aghulamak (ağulamak). geriyānF ‫ ىگ ًرياى ٍف‬، ‫كى‬ Ağlayan. śulĥA ‫ىعه ٍد يك اىماى ٍف ايًلوى باى ًرًش ٍق‬ ‫لح‬ ٍ ‫ص‬ ‫ ي‬، Anlaşma. alleggerito (2039) ً ٍ ‫ آ ٍغريًني‬Ağrının dinmesi. tossico (2299). dehānF ‫ ىدىاى ٍف‬، ‫ فى ٍم‬، ‫آغز‬ ٍ Ağız. tesmįmA olunmış ً ً ً ‫ش‬ ٍ ‫ تى ٍسميً ٍم ياكلينٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ىزىى ٍرلىنٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫آغولىنٍم‬ ‫ ي‬Zehirlenmiş. intossicare (1183). ‘ahdA. zeherlemek / zeherlemaķ. lenire (1239). vaso con bocca rotta (1919) aġzı yāF burunı ile ŧa‘āmA yedürmek ‫آ ٍغز ًل ياى يبوير ًٌل‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ايًلوى طىعاى ٍـ يى يد ٍرىم‬Ağzı veya gagası ile yiyecek yedirmek. 276] aġulamaķ. muśįbetA ‫ت‬ ٍ ‫ يمصيًبى‬، ‫ آ ٍغر ًل‬1. irretire (1201) aġlamaķ. (Doğum) Sancısı. tossicare (2299). anlaşma. gözleri pür-yaş ‫كوز ًل‬ ‫ ي‬، ‫آ ٍغالىناى ٍف‬ ً ‫ ياى ٍش‬Gözleri yaşlı. taķlįlA veca‘A itmek ‫سكي‬ ٍ ‫سونٍ يد ٍرىم‬ ٍ ‫ٍد ٍرىم‬ ‫آغر ًل ًدگ ي‬ ٍ ً ‫ تى‬، ‫ك‬ ‫ ي‬،‫ك‬ ‫ك‬ ٍ ‫ تىػ ٍقليً ٍل ىك ىج ٍع ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ايًٍت ىم‬Ağrıyı dindirmek. piangere (1582) aġlanan. mūyįdeF ‫ش‬ ٍ ‫آ ٍغلىنيػلٍم‬ ً ً ‫مويًيدهى‬ ‫ ي‬، ‫ ىمبٍك هى ىعلىيو‬، Ağlanmış. sospiro (2101) A ‘ahd itmek ‫ك‬ ٍ ‫ ىعه ٍد ايًٍت ىم‬Sözleşme. tosco. güvenle ile barışmış. itifāķü’l-aśvātA. zeherleyci ‫جى‬ ‫ي‬ Zehirleyen. nella bocca (269) ah. ġırįv / ġırįF itmek. semm / semA ‫ ىس ٍم‬/ ‫ ىس ٌٍم‬، ‫ ىزًى ٍر‬، ‫آغو‬ ‫ ي‬Zehir. auelenare (205) 137 aġulanmış. intossicatore (1183) [Mol. zehirleyici. lamentarsi con ‫يد ٍف‬ ‫مويً ى‬ ‫ى‬ ‫ ي‬، ‫ كري ٍس ىد ٍف‬، ‫ك‬ pianto (1215). teskįnA itmek.Dr. vāvāylāA ile aġlamaķ. anlaşma yapmak. placare il dolore (1609) ً ‫ آ ٍغر ًل ًدگ ي‬Ağrının aġrı diŋdürülmiş ‫ش‬ ٍ ‫ٍد يرلٍم‬ dindirilmesi. sezhir (zehir).. 124] aġu virmek. bākįA. ً ‫ٍم‬ aġrınuŋ diŋmesi ‫سى‬ ‫ك دگ ى‬ allegerimento di dolore (90) aġu. Aghu (ağu). veneno (2299). chi piange (1582) aġlayu aġlayu bozulmaķ ‫ آ ٍغالى ييو آ ٍغالى ييو يبويزل ىٍم ٍق‬Ağlaya ağlaya kendisine zarar vermek. auelenatore (206) aġustosL ‫س‬ ٍ ‫آغو ٍس يتو‬ ‫ ي‬Ağustos. veleno (2375) [Mol. veleno. sgrauato. capitolare (336) ً ‘ahdleşmiş ŧāyfalar. osseruare le capitulationi (1490) ‘ahdA ü emānA ile barışıķ. nālānF ً ٍ‫ كاىكاىي‬، ‫آ ٍغالىىم ٍق‬ itmek. attossicare (198). der-dehānF ‫ ىد ٍر ىدىاى ٍف‬، ‫ده‬ ٍ Ağız ‫آغز ايً ًچنٍ ى‬ içinde. tossico (2371). zeherlemek. zeherleyci ‫ ىزىى ٍرلىٍيج ًى‬، ‫جى‬ ‫ ي‬Zehirleyici. Sözleşme. femA. piangoloso. piymānF ‫ پًٍيماى ٍف‬، ‫ ىعه ٍد‬، ‫عه ٍد ناىموى‬ ‫ى‬ 1. doglia (739). ŧavā’įf-i ma‘hūdA ‫ش‬ ٍ ‫عه ٍدلى ٍشم‬ ًً ‫هو ٍد‬ ‫ طىىوأيف ىم ٍع ي‬، ‫ طاىيٍفوى لىٍر‬Anlaşmış insanlar. popoli consederati (1626) ‘ahd-nāmeA+F. sboccato. sehirlemek (zehirlemek). Yavuz Kartallıoğlu aġ ile śarmaşurmaķ. mebkiyün ‘aleyhįA. ٍ ‫ى ٍ ٍ ٍى‬ ٍ ‫ى ى ٍى ى‬ ٍ ‫ٍى‬ zehirlemek. pianto piangiuto (1584) aġlaşmaķ ‫ آ ٍغالى ٍْشى ٍق‬Ağlaşmak.. agosto mese (74) ً ٍ‫ ىزىى ٍرلىي‬، ‫آغو كيً ًرْن ًى‬ aġu virici. temsįmA itmek ‫آغو‬ ‫ي‬ ً ً ً ‫ك‬ ‫م‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫م‬ ‫ي‬ ‫م‬ ‫س‬ ‫ت‬ ، ‫ك‬ ‫م‬ ‫ل‬ ‫ر‬ ‫ى‬ ‫ز‬ ، ‫ك‬ ‫م‬ ‫ر‬ ‫ي‬ ‫ك‬ Zehir vermek. ferįyādF itmek. duolo (760) aġrı diŋdürmek. veneno. gözi yaşlı. attossicato (198). capitulatione (337) ً ‘ahd-nāme-i ri‘āyetA itmek ‫ك‬ ٍ ‫ت ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ىعه ٍد ناىموىء ًرعاىيى‬ Anlaşmaya uymak. śarmaşdurmaķ ‫ص ٍرىم ٍش ىد ٍرىم ٍق‬ ، ‫ق‬ ‫م‬ ‫ر‬ ‫د‬ ‫ش‬ ‫ال‬ ‫دك‬ ‫ى‬ ٍ ‫ ي ي ٍ ى ٍ ى‬، ‫ص ٍرىم يش ٍرىم ٍق‬ ‫آ ٍغ ايًلوى ى‬ Ağına düşürmek. nālişF itmek. imbeccare (1044) aġz içinde. hem-āhenklik.

bį-nihāyetF+A ‫ ًىب‬، ‫ٍس ٍز‬ ‫ٍ ٍ ى‬ ً ‫ت‬ ٍ ‫ ِنىايى‬Sonsuz. śadāA itmek. ٍ ‫ى ي‬ vespro. ballocco (228). pecorone. içini çeken. inceltmek. Akşam vakti. gice vaķti. sinfonia (2053) āhenkF itmek. şāma ‫ شاىموى‬، ‫ ىمساىيوى‬، ‫اى ٍخشاىموى‬ Akşama. śoŋ nefesA ‫س‬ ٍ ‫صو‬ ‫ ي‬،‫س‬ ٍ ‫گ نىػ ىف‬ ٍ ‫ آى ٍر نىػ ىف‬Son nefes. delilik. capocchione. grosso d’ingegno (1541) aĥmaķA II. incapace di dottrina (1084) aĥmaķA IV. vespero. aħşama yaķın. insano. terķįķA itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫طى ايًنٍ ىجلتٍ ىم‬ ‫ك‬ ٍ ‫ تىػ ٍرقيً ٍق ايًٍت ىم‬Sıvıları karıştırmak. bestialmente. senza fine (871) ah itmek. eukan (evkan). śoŋa yaķın ‫قي‬ ٍ ‫صگوى يى‬ ‫ ي‬،‫ب‬ ٍ ً‫ آخرهى قىري‬Sona yakın. ballordamente (229). pecoraggine (1541) aĥmaķlıķ II. figliuolo adottiuo (866) ً Kelimenin sonu. kündF ، ‫هل‬ ٍ ‫ ىج‬، ‫آْحى ٍقل ٍق‬ ‫ يكن ٍد‬، ‫ ناىداىنٍلً ٍق‬Cahillik. āħir-i kelimeA ‫آخ ًر ىكلىموى‬ terminatione della parola (2263) ً Arkadaki. armonia di suoni (166) [Mol. şāmF ، ‫كيًجوى‬، ‫آخشاى ٍـ‬ ٍ ‫ شاى ٍـ‬، ‫ اىل ىٍمساء‬/ ‫ ىمساى‬Akşam. gice. nā-dānlıķ. dįvāneF ، ‫ ىد ًىل‬، ‫آْحى ٍق‬ ٍ ً ‫ ديواىنوى‬، ‫ َمىٍ ينو ٍف‬Deli. attardo (192) aħşama ķarşu. vaķtA ‘aśırda ، ‫قي‬ ٍ ً ‫آخشاىموى يى‬ ٍ ً ‫قت ع‬ ‫ده‬ ‫ر‬ ‫ص‬ ‫ك‬ ، ‫شو‬ ‫ر‬ ‫ػ‬ ‫ق‬ Akşama doğru. ‘ilm ögrenmeye nā-ķābilF+A ، ‫آْحى ٍق‬ ٍ ً ‫لم ياكٍكىرٍِنىكوى ناىقاىبً ٍل‬ ٍ ‫ ع‬Yeteneksiz. dįvānelik ‫ ديًواىنوى‬، ‫ك‬ ٍ ٍ ً‫ ىدليًل‬، ‫آْحى ٍقلً ٍق‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ ل‬Delilik. indottrinabile (1113) aĥmaķA III. eblehligile. pazzo (1156) aĥmaķlıġıla. parlando degl’ huomini grossi (257) | ignoranza (1040). sınırsız. eblehA. 2. ĥasįrA ، ‫دْن ًى‬ ٍ ‫ ىح ٍسىر‬، ‫دْن ًى‬ ٍ ً‫ حسي‬Ah eden. cānF oġlı ‫ جاى ٍف ياك ٍغل ًى‬، ‫لى‬ ٍ ‫آخىر‬ Evlatlık. cāhilligile ‫ اىبٍػلىوى‬، ‫اْحى ٍقلًغًلوى‬ ٍ ً ً ً ‫ جاىىلٍلكلوى‬، ‫ لى ىكلوى‬Ahmaklıkla. carezzare l’altrui donna (346) ً ً‫ت اي‬ ً ً‫آه اي‬ ah idici. āħirinci. sada. ķarşu. a sera (175). fine della vita (871) ً ‫ ح ٌد‬، ‫آخرًسز‬ ً āħirsiz. verso la sera (2390) aħşama yaķın. mesāya. cahillikle. śādā’A āhenkligi ‫ص ىدأ‬ ٍ ‫آى‬ ‫ى‬ ‫ ى‬، ‫ص ىدأ‬ ‫نك ى‬ ً‫آىن ٍكلًكى‬ ‫ ى‬Ses uyumu. vaķtü’l-mesā’A ، ‫آخشاى ٍـ ىزماى ًٌل‬ ٍ ، ‫ كيًجوى ىكقٍ ًت‬، ‫آخشاى ٍـ ىِناىز ًل‬ ٍ ‫ت ال ىٍمساىء‬ ‫ق‬ ‫ك‬ 1. sospirante (2101) ٍ ‫ى‬ ً āhineA. tirar sospiri (2280) aĥkāmA ‫ اى ٍحكاى ٍـ‬Hükümler. ķarįb le’l-maġrib ve’l-mesāA ‫آخشاىموى‬ ٍ ً ً ‫ب ىكال ىٍمساء‬ ٍ ، ‫شو‬ ٍ ‫ب ىىل ال ىٍمغٍ ًر‬ ٍ ‫ قيػبىػٍي ىل ال ىٍمغٍ ًر‬، ‫آخشاىموى يىق ٍن‬ ٍ ‫ قىري‬، ‫ب‬ ‫قىػ ٍر ي‬ Akşamüzeri. ġayrüŋ ‘avratına ulaşmaķ ‫ ىغٍيػيرٍؾ ىع ٍوىرتًنوى ياكلى ٍش ىم ٍق‬، ‫آخيرٍؾ ىع ٍوىرتً ًىن ياك ٍخ ىش ىم ٍق‬ ‫ى‬ Başkasının karısına ilişmek. farsi sera (2015) . mecnūnA. dūr-bįnF ‫بي‬ ٍ ً ‫دكٍر‬ ‫ ي‬، ‫ آىنوى‬Dürbün. bestia. sera (2015) aħşama. Akşam namazı. minchione (1369). occiale. ‫ ىچك ى‬، ‫ك‬ sospirare (2101). de gl’huomini (257). verso il fine (2390) ً ً ‫ت ياك ٍغ‬ āħiretA oġlı. kafasızlık. ‘aķılsız. cehlA. āhenksizlik ‫ك‬ ٍ ‫ٍس ٍزل‬ ‫ى‬ discordanza delle voci (685) āħerüŋ ‘ādetini ŧutmaķ. golF. assotigliare gli humori (187) aĥmaķA I. uyumsuzluk. salak. verso la sera ‫ىٍ ي ى ٍ ى ٍ ى‬ (2015) aħşam namāzı. ĥaddsiz. bön. śadāA virmek ‫نك‬ ٍ ‫آى‬ ‫ى‬ ً ً ً ‫ك‬ ‫م‬ ‫ر‬ ‫ي‬ ‫ك‬ ‫ا‬ ‫د‬ ‫ص‬ ، ‫ك‬ ‫م‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫ا‬ ‫د‬ ‫ص‬ ، ‫ك‬ ‫م‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫ا‬ Ses çıkarmak. mesā / el-mesāA. ķubeyle’lmaġribA. parlondo d’vn huomo grosso (257).. insania (1156) aħşam. viuere al modo d’altrui (2421) āħerüŋ ‘avratını oħşamaķ. ĥasretA idici. ٍ ‫ى ى ٍى‬ ٍ ‫ى ى ٍى‬ ٍ ‫ٍى‬ bombare (273) āhenkF śadā’A. çekmek ‫ك‬ ٍ ‫ٍم‬ ٍ ‫ ٍآه ايًٍت ىم‬Ah etmek. āħeruŋ murādı üzre ً geçinmek ‫ك‬ ٍ ‫آخيرٍؾ يمراىد ًل ياكٍز ىره ىك ًچٍن ىم‬ ‫ ى‬، ‫طوٍْتى ٍق‬ ‫ى‬ ‫آخيرٍؾ عاى ىدت ًىن ي‬ Başkalarının yaşadığı gibi. gocciolone (979). deli. onların isteğine göre yaşamak. cāhilA. uyum. cāhilA ‫ جاى ًى ٍل‬، ‫آْحى ٍق‬ ٍ Toy. huomo di poco ceruello (338). ً nā-dānF ‫ ناىداى ٍف‬، ‫ يبو ٍف‬/ ‫ بي ٍن‬، ‫ ىع ًق ٍل ًس ٍز‬، ‫گو ٍؿ‬ ٍ ‫ ي‬، ‫ جاىى ٍل‬، ‫ اىبٍػلى ٍو‬، ‫آْحى ٍق‬ Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı Ahmak. cahil.138 ًً ً ً‫ اي‬، ‫ت‬ ‫ك بًر ًل بًريًنوى ياكٍٕناىس ًى‬ ٍ ‫صداىني‬ ٍ ‫صواى‬ ٍ ‫ اتفاى يؽ اٍالى‬، ‫صداى‬ ‫كى ى‬ ‫ ى‬Ahenk. ottuso di spirito (1495). ignorante-mente (1040) ً ٍ aĥmaķlıķ I. aħşam zamānı. 32] ً ً ‫ آىنك‬Ahenksizlik. sul tardi (2243). longa vista (1457) ً āħire ķaribA. posteriore (1635) ً āħirA nefesA. sera (2392) aħşam olmaķ ‫آخشاى ٍـ ياكل ىٍم ٍق‬ ٍ Akşam olmak. bestialità. di sera (690). ignorante (1040). giudicij (970) ً ‫اى ٍخالى‬ aħlatı inceltmek. muvaħħarA ‫ ىم ىو َّخ ٍر‬، ‫آخ ًرٍْن ًى‬ sonraki.

2. inuestire il denaro (1193) [Mol. aķça taĥtası ve sofrası ‫سى ىك يس ٍف ىره س ًى‬ para tahtası. vergici. ırmaķ. menķūlātA ‫ت‬ ٍ ‫قوالى‬ ٍ ‫ ىعقاىراى‬Gelir getiren ‫ ىمنٍ ي‬، ‫ت‬ mallar. denaio (613). günlük ağacı. ٍ ‫ بىياى‬، ‫آؽ‬ beyaz. scosso di denari (1979) aķça sikkelemek ‫ك‬ ٍ ‫ آقٍچوى ًس َّكو لى ىم‬Paraya damga basmak. ‫ي‬ stallaggio. moneta (1986) bir yük aķça.. para toplama. storace in lacrima (2183) aķcıġaz. riscuotimento (1835) aķça ile āzādF itmek ‫ك‬ ٍ ‫ آقٍچوى ايًلوى آزاى ٍد ايًٍت ىم‬Para vererek esiri kurtarmak. cem‘A itmeklik ‫ك‬ ٍ ً‫اىقٍچوى ديًٍو يش ٍرىمكٍل‬ ‫ك‬ ٍ ً‫ ىْج ٍع ايًتٍ ىمكٍل‬، Para toplama. riuo. harpia. riscuotere ì suoi debiti (1835) aķçasın inanmaķ. çay. akçe. zengin. sikke dinārA ‫بًٍر‬ ‫ ًسكٌوى ًدناىٍر‬، ‫ٍتو ٍف فً يلور ًل‬ ‫اىل ي‬Altın flori. aħşam yeycegin yemek ‫ك‬ ٍ ‫آخشاى ٍـ ٕنىى‬ ٍ ً ‫ك‬ ‫ٕن‬ ‫ن‬ ‫ك‬ ‫ج‬ ‫ي‬ ‫ػ‬ ‫ي‬ ‫ـ‬ ‫ا‬ ‫ش‬ ‫آخ‬ ، Akşam yemeğini yemek. dirhemA. teslim etmek. mün‘imA. akgiak (akcak). scudo. māllı ، ‫ يمٍنغً ٍم‬، ‫ ىغ ًىن‬، ‫ ماىلٍداىٍر‬، ‫ اىقٍچوى يلو‬/ ‫اىقٍچوى ًىل‬ ً ‫ ماىل‬، ‫ ىد ٍكلىٍت يلو‬Paralı. sermaiai bosmak (sermayeyi bozmak). mostro (1018) A aħź temessüki ‫ آخ ٍذ ْتىى ُّسك ًى‬Alındı.. restricciuolo. far prouisione di danari (830).. riscuotitore particolare (1835) ً ً ‫شوٍرىم‬ aķça divüşürmesi ‫سى‬ ‫ آقٍچوى دي يو ي‬Para alma. l’ateria del pulmone (171) aķça. stalla (2163) [Mol. mediyūnlarından aķçasını divüşürmek ‫ ىم ًد ييونٍػلى ًرنٍ ىد ٍف‬، ‫ك‬ ٍ ‫آقٍچوى ًس ًىن ديًيو يش ٍرىم‬ ‫ك‬ ٍ ‫ آقٍچوى ًس ًىن ًد ييو يس ٍرىم‬Alacaklarını toplamak. ò rio fiume (1859) aķ buħūrF ‫آؽ يَب يوٍر‬ ٍ Ak buhur. achor (ahor) (ahır). āb-ı ً ، ‫ ساىقًيو‬، ‫ چاىل‬، ‫ اًرمق‬، ‫اىقىػرصو‬ ً ، ‫مآء جاىر ًل‬ revānF ‫آب ىركاى ٍف‬ ٍ ‫ٍ ي ٍى‬ ‫ى‬ ٍ Akarsu. 257] āħūrF ĥaķķı ‫آخوٍر ىح ٌق ًى‬ Ahır parası. makbuz. diuitioso (736). muĥaśśılA ‫ص ٍل‬ ِّ ‫ يمى‬، ‫آقٍچوى ديًيو يش ًرْن ًى‬ Para toplayan. battere moneta (1392) ً ‫ آقٍچوى ىٍَتتوى‬Akça. mengür / manġır ، ‫ ًد ٍرىى ٍم‬، ‫اىقٍچوى‬ ‫ ىمنٍغًٍر‬/ ‫ ىمنٍگي ٍر‬، ‫ يپو ٍؿ‬Para. tauola di banchieri (2247) . come di denari (1774) aķça divşürmeklik. trà il mani (2300) aħşam yemek. akcia (akça). 40] aķcigerT+F ‫آؽ ًج ىگ ٍر‬ ٍ / ‫ آقٍ ًج ىگ ٍر‬Akciğer. pecunia (1541) [Mol. sipįdekF ‫ ًسپيً ىد ٍؾ‬، ‫ اىقٍ ًجغىٍز‬Akça.Dr. ıśŧabįlA ‫صطىبيً ٍل‬ ٍ ‫ ا‬، ‫ تاىبٍلوى‬، ‫آخوٍر‬ ‫ ي‬Ahır. Para kazanmak. 139 bir miķdār meblaġA ‫ بًٍر ىم ٍقداىٍر‬، ‫ ْجيٍلوى اىقٍجوى‬، ‫بًٍر ييو ٍؾ اىقٍجوى‬ ‫ ىمٍبػلى ٍغ‬Bir miktar para. cena aĥşam yeycegi ‫كى‬ (380) ً āħūrF. stallatico (2163) āĥvālA ‫آخواى ٍؿ‬ ٍ Ahval. aħşam yerken ، ‫ده‬ ٍ ‫آخشاى ٍـ ٕنىىكنٍ ى‬ ‫آخشاى ٍـ يىػ ٍرىك ٍن‬ ٍ Akşam yemeğinde. ٍ ‫ٍ ى ٍ ىٍ ى ٍ ىى‬ cenare (380) ً ‫ اى ٍخشاى ٍـ يػىيٍ ىج‬Akşam yemeği. cümleA aķça. Para bulmak. para. albeggiante (81). biancheggiante (259) [Mol. acqua corrente (33). pūlF. Persone Diuine (1568) ‘aķārātA. ricco (1784) aķçasını divüşürmek. pecunioso (1542). prouedere i denari (1690) aķçalı / aķçalu. candido (326) ‘aķ‘aķaA ‫ ىع ٍق ىعقوى‬Saksağan. sāķıyeA. ahkgigas (akcigaz). ً ً i‘tiķādA itmek ‫ص ٍقلى ىمغوى‬ ‫ ح ٍفظوى ىك ى‬، ‫اىقٍچوى آقٍچوى س ٍن ايًناىٍِنى ٍق‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ اعتًقاى ٍد ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ كيًٍرىم‬Parasını yatırmak. ĥıfža ve śaķlamaġa virmek. riscuotitore (1835) aķça divüşürici müstakil ‫ يم ٍستى ًق ٍل‬، ‫آقٍچوى ديًيو يش ًرْن ًى‬ (Özel) Vergi toplayan. ücreti. bianco (260). danaroso (587). cenando (380). polmone (1618) ً aķcigerüŋ boġurtlaġı ‫غورتٍالىغ ًى‬ ‫ اى ٍؽ ج ىكيرٍؾ بي ي‬Akciğerin atardamarı. verso della gazza (941) ً ً aķānim-i ilāhiyat ‫ت‬ ٍ ‫ آقاىنيً ًم االىىيى‬İlahi kişiler. ġanįA. ‫ٍلى‬ denaroso (613). 147] bir altun floriİ.. immobili e mobili (1053) aķarsu. dar danari in saluo (593) aķçasız ‫ آقٍچوى ًس ٍز‬Parasız. devletlü. leuata di denari (1248). sipįd / sifįdF ‫ ًسفيً ٍد‬/ ‫ ًسپيً ٍد‬، ‫ض‬ ٍ Ak. colleta (433) aķça divüşürici. casi (358) A aħyāl ‫ىخياى ٍؿ‬ ٍ ‫ أ‬Atlar. mā’-ı cārįA. aķça tedārikA itmek ، ‫اىقٍچوى قىػىزٍِنى ٍق‬ ‫ك‬ ٍ ‫ آقٍچوى تىداىًرٍؾ ايًتٍ ىم‬1. somma di denari (2080) aķça bozmaķ ‫ آقٍجوى يبوٍزىم ٍق‬Değiş tokuş etmek. māl-dārA+F. Yavuz Kartallıoğlu ً aħşam yemeginde. riscattare vn schiauo (1834) aķça ķazanmaķ. danaro (587). baķıyecıķ ‫ بىقيًوى ًج ٍق‬، ‫ اىقٍچوى ًج ٍق‬Kalan para. raccolta di denari (1723). beyāżA. 124] aķçacıķ. riceuuta (1786) aķ. tablaA.

sauio (1890). fāhimA. bruttuale (292). 2. ‘aķıllu. ‘ārsız. scorrere. ücretin belirlenmesi. già (954) Aķdeŋiz ‫آؽ ىدگًٍز‬ ٍ Akdeniz. Akılsız. ً evvelA görmek ‫ اىَّك ٍؿ‬، ‫ك‬ ٍ ‫گوٍرىم‬ ٍ ‫ش ايًٍت ىم‬ ٍ ‫عاىقبى‬ ٍ ً‫ت اىنٍدي‬ ‫ ىم ىقدَّماى ي‬، ‫ك‬ ‫ك‬ ٍ ‫كوٍرىم‬ ‫ ي‬Önceden görmek. ‘ahdA itmek ‫ ىعه ٍد‬، ‫ك‬ ٍ ‫ َمىٍ ينو ٍف ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىك ىع ٍد ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ىعق ٍد ايًتٍ ىم‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ايًٍت ىم‬1. ً ‫ ذى‬، ‫ ىزيٍػىرٍؾ‬/ ‫ زيًىرٍؾ‬، ‫ ىع ًقلٍلٌ يو‬/ ‫لى‬ ً ٍ‫ىع ًقل‬ hūşiyārF ، ‫ يُنٍ ىسن ٍد‬، ‫موًج ٍد‬ ‫ ي‬، ‫كى‬ ًً ً ً ً ً ً‫ص‬ ً ‫يس اً ٍدراى ٍك‬ ، ‫ىو ٍْشىن ٍد‬ ٍ ‫ ياك‬، ‫لى‬ ‫ ي‬، ‫ پيداى ايدْن ًى‬، ‫ تي ٍز فىه ٍم‬، ‫ ىحكي ٍم‬، ‫لى‬ ٍ ‫ىك‬ ‫ىو ًشياىٍر‬ ‫ ي‬، ‫ىو ٍشداىٍر‬ ‫ ي‬1. acuto. bį-‘aķılF+A. auertire. uślılıķ. diceruellato (635). Akılsızlıkla. ķalbA itmek ، ‫اىقٍ ىد ٍرىم ٍق‬ ‫ك‬ ٍ ‫لب ايًٍت ىم‬ ٍ ‫دكنٍ يد ٍرىم‬ ٍ ‫ قى‬، ‫ك‬ ‫ ي‬Aktarmak. tįzfehimF+A. riuersciare. sagacità. segirdim ‫ ىس ًك ٍرًد ٍـ‬، ‫آقي‬ ٍ ً Akın. rouersciare di vaso (1876) ً aķdarmaķlıķ. colatura. ser-sāmF. saggio. imprudentemente (1074) 3. hūş-mendF. assegnatione di denari (181) aķça teslįmA olunması ‫ آقٍچوى تى ٍسليً ٍم ياكليٍن ىمس ًى‬Para teslim edilme. Mare mediterraneo (1321) Aķdeŋiz cezįreleri ‫ اى ٍؽ دگًٍز ىجزيً ىره لىر ًل‬Akdeniz adaları. oransız. scorrerie (1975) ً aķındı ‫ آقٍند ًل‬Akıntı. zįreklik. mūcidA. uślı. memnūnA itmek. va‘adA itmek. fikirsiz. keysA idrāklı. Archipelago (157) ‘aķdA itmek. tįz-fehmlik. Atılgan. Kölesi olmak.140 ً ‫ي ياكلينٍ ىم‬ aķça ta‘yįnA olunması ‫سى‬ ٍ ً‫ اىقٍچوى تىػ ٍع‬Paranın. hūş-dārF. deli bahadar. pįdā’F idici. imprudente (1074). viuac ità (2420) ًً aķılmış şey’A ‫ش ىشىء‬ ٍ ‫ آقلٍم‬Dökülmüş. bilā-mülāĥažaA. . muķaddemāA görmek. bir zamanlar. haze’lF-vaķtA. inconsiderato (1098). Düşüncesiz. accorto (2075) ‘aķıllıķ / ‘aķlilik. ĥakįmA. nehāyetsiz ً ‫ ىِناىيىػتٍ ًس ٍز‬، ‫ ياكراىنٍ ًس ٍز‬، ‫ت‬ ٍ ‫ ًىب ىِناىيى‬، ‫ عاىقيًبىتٍس ٍز‬Sonsuz. aptal. zįrek / zeyrekF. mecnūnA ، ‫ ىد ًىل ىَباى ًد ٍر‬، ‫ الىيػي ىع ًق ٍل‬، ‫ ًيب ىع ًق ٍل‬، ‫ىع ًق ٍل ًس ٍز‬ ٍ ، ‫ىد ًىل‬ ‫ بًالى‬، ‫ بًالى يمالى ىحظوى‬، ‫ فً ًك ٍرًس ٍز‬، ‫ عاىٍرًس ٍز‬، ‫ ىس ٍرساى ٍـ‬، ‫ ىغ ًب‬، ‫آْحى ٍق‬ ‫ َمىٍ ينو ٍف‬، ‫ غاىفً ٍل‬، ‫ بىػيٍ ًىن ًس ٍز‬، ‫ُّل‬ ٍ ‫ تىػ ىعق‬1. sconsiderato. audace. ġabįA. bį-nehāyetA. forsennato (897). źekįA. temerariamente (2251) ‘aķılsızlik. döndürmek. acutezza d’ingegno (36). riuersciato parlando d’vn vaso (1858). 2. rinuersato (2302) aķdarmaķ. giudicioso (970) ingegno (1138). riuersciamento (1858) aķdemA ķablA. Düşüncesizlikle. tįz-fehmF+A. temerario (204) ‘aķılsızligile. akmış şey. deli bahadarligile ‫ ىد ًىل ىَباى ىد ٍرلً ًكلوى‬، ‫ بًالى تىػ ىع ُّقلٍلً ًكلوى‬، ‫ ىع ًقلٍ ًس ٍزلً ًكلوى‬1. ُّ ‫ ىد ًم ٍن قى‬، ‫قت‬ bundan aķdemA ‫ يبونٍ ىد ٍف‬، ‫ط‬ ٍ ‫ ىى ىذال ىٍو‬، ‫بل‬ ٍ ‫اىقٍ ىد ٍـ قى‬ ‫ اىقٍ ىد ٍـ‬Önceden. obligare (1452) ‘akesįA ‫ ىع ىكس ًى‬Yansıyabilir. ġāfilA. prouedere (209) ‘āķįbetsiz. deli ً ً bahadarlik ‫ك‬ ٍ ‫ ىد ًىل ىَباى ىد ٍرل‬، ‫ك‬ ٍ ً‫ بًالى تىػ ىع ُّقلٍل‬، ‫ غاىفًلٍلً ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ىع ًقلٍ ًس ٍزل‬ 1. sonunu düşünmek. nükte-şināsA+F. deli. tįzF segirtmek ‫ك‬ ٍ ‫ تيًٍز ىس ًكرٍْتى‬، ‫ك‬ ٍ ‫آقي ايًتٍ ىم‬ ًٍ Akın yapmak. rinsauire (1821) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı ‘aķıllı / ‘aķıllu. beynisiz. sceruellato (1944) 2. Akıllı. vāķıfA. yansıtılabilir. traboccato. bilā-ta‘aķķulligile. uślı. ġāfillıķ. corrente d’ acqua (541) ً aķınduya ķarşu dek yuķaru ‫شو ىد ٍؾ ييقاى يرك‬ ‫آقٍن ي‬ ‫دكيوى قاىٍر ي‬ Akıntıya karşı. Zincir. źekā’A‫ ذىكاىء‬، ‫ك‬ ٍ ً‫ تيًٍزفى ًه ٍمل‬، ‫ك‬ ٍ ً‫ زيًىرٍكل‬، ‫صليًلً ٍق‬ ٍ ً‫ ىع ٍقليًل‬/ ‫ىع ًقلٍلِّ ٍق‬ ٍ ‫ ياك‬، ‫ك‬ Akıllılık. saccente (1886). Yetenekli. döndürmeklik ‫ك‬ ٍ ً‫دكنٍ يد ٍرىمكٍل‬ ‫ ي‬، ‫اىقٍ ىد ٍرىم ٍقل ٍق‬ Aktarma. ‘āķilA kişi. legami (1853) ً aķdarılmış ‫ش‬ ٍ ‫ اىقٍ ىد ًرلٍم‬Aktarılmış. 2. senza considerato (1968) 3. mu‘akkesA ‫س‬ ٍ ‫س ياكلينٍم‬ ٍ ‫ يم ىعك‬، ‫ش‬ ٍ ‫ىع ىك‬ Yansımış. reflessibile (1756) ً َّ ‘akesA olunmış. revānįdeF ‫ ىركاىنيًدهى‬، ‫ جاىر ًل‬، ‫جى‬ colante (430) ‘aķılA başına gelmek. senza fine (2012) ً ً‫ آق‬Akıcı. bilā-ta‘aķķulA. lā-yu‘aķılA. zeyrekF. gözü pek. cārįA. zekįA. riuoltare vn vaso (1860). Memnun etmek. predare (1975) ‘āķilA. bilā-ta‘aķķullik. demin ķaŧŧuA. alla riuersa d’alto à basso (1857) aķın itmek. eylemek ، ‫ك‬ ٍ ‫ىع ًق ٍل بتى ًشنوى ىكلٍ ىم‬ ‫ك‬ ٍ ‫ اىيٍػلى ىم‬Aklı başına gelmek. ingegno (36). bendF ‫ بىن ٍد‬، ‫ ىعق ٍد‬1. Düşüncesizlik. aĥmaķA. aķıcı. 2. nuħsendF. vedi accortezza (1889). riuerberato (1857) ‘āķıbet-endįşA+F itmek. come vna veste (1858). la cosa colata (430) ‘aķılsız. ritorta. solerto. consegnatione de denari (493) ‘aķdA. imprudenza (1074) 2. temerità (2251) aķın. Bağ. Gözü peklik. Gözü peklikle.

kafayı şeyle bozmak. vacca sterile (2349) ًً ً ‘akisA. Konuşma. discorso. uś. zįreklik. titizlikle. sagacemente (1889) 2. şaşmış. albedine (81). basiret. ħıredF / ‫ت‬ ٍ ‫ فراى ىس‬، ‫ ىعق ٍل‬/ ‫قل‬ ٍ ‫ىع‬ ً ً ً ‫ خىرٍد‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ذىكأ‬، ‫ص‬ ٍ ‫ فراى يس‬Akıl. hūşF. destare il suo spirito (625). distrattione (723) ً ‫ك تى‬ ً ‘aķluŋ taśavveri. malatia del naso (1619) ً ākileA II. cancaro. uślılıġıla / uslıligile. zįrekligile. Yavuz Kartallıoğlu ً ً ً ً‫ عاىقًل ك‬، ‫فاى ًىم‬، ‫لى‬ ً ً‫ص‬ nuħsendF ، ‫ف‬ ٍ ‫ كاىق‬، ‫ ىعقلٍ يلو‬، ‫شى‬ ٍ ‫ ياك‬، ‫عاىق ٍل‬ ٍ ٍ ً ً ً ‫ يُنٍ ىسن ٍد‬، ‫ ىزك ًى‬، ‫ ىزيٍػىرٍؾ‬، ‫س‬ ٍ ‫ نيكٍتوى شناى‬، ‫ تي ٍز فىه ٍم‬1. Akıllıca. kafasını çalıştırmak. viuace (2420) 2. malatia (325). 2. in‘ikāsA ‫س‬ ٍ ‫ انٍعكاى‬، ‫س‬ ٍ ‫ ىعك‬1. intelligenza prima (1170) ‘aķlA gözü ile görmek. oŋulmaz marażA ‫ض‬ ٍ ‫ ياكيكلٍ ىم ٍز ىمىر‬، ‫آكلوى‬ Çaresiz hastalık. sifįdįF ‫ ًسفيًد ًل‬، ‫ك‬ ٍ ً‫ضل‬ ٍ ‫ بىياى‬، ‫ ىع ٍقلً ٍق‬Aklık. Yansıma. çabuk kavrama ile. sensato (2008) ‘ākįkA çiçegi ‫ عاىقيً ٍق ًچ ىچمك ًى‬Akik çiçeği. iħtirā‘A ً ً‫ ا‬، ‫ك‬ itmek ‫ك‬ ٍ ‫خِتاى ٍع ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ ىع ٍقلًنٍدهى بًٍر ىشىء پػىيٍداى ايٍػلى ىم‬Bir şeyler keşfetmek. occhio ‫ك ديً ى‬ dell’intelletto (1457) ‘aķluŋ dikkāti. İncelikle. baśįretA ‫ت‬ ٍ ‫صي‬ ‫عى ٍقلي ٍ ى‬ ‫ بى ى‬، ‫ص َّورل‬ Aklın tasavvuru. attonito. incelik. teyaķķużA ile. candore (326) ‘aķlında bir şeyden ġayrı nesne olmamaķ. aġartmaķ. aueduto (205). controuare qualche cosa nella metne (521) ً ‘aķlında taśavvurA eylemek ‫ك‬ ٍ ‫ص ُّوٍر اىيٍػلى ىم‬ ‫ىع ٍقلنٍ ى‬ ‫ده تى ى‬ Zihinde tasarlamak. ceruello (970). ٍ ‫ىو‬ ٍ ‫ ياك‬، ‫ ا ٍدراى ٍؾ‬، ‫ت‬ ‫ ي‬، ‫ُّل‬ ٍ ‫ تىػ ىعق‬، ‫ىت‬ giudicio. 2. beyazlık. Polpo. contemplare (506) aķlıķ. muŧāla‘aA itmek. ġafletini gidermek. prudentemente (1694). sauio (2068). tįz-fehemlik ، ‫ك ًدقَّ ًت‬ ٍ ‫ىع ٍقلي‬ ‫ك‬ ٍ ً‫ تيًٍز فىػ ىه ٍمل‬، ‫ك‬ ٍ ً‫ زيًىرٍكل‬Keskin zeka. concipere nell’intelletto (469) ‘aķlını uyandurmaķ. ‫ يُنٍ ىسن ٍد لً ًك ىلو‬، ‫بي ايًلوى‬ ٍ ‫ىي‬ düşünerek. nezāketile. Akıllı. intendimento (1172). Nutuk. offuscarsi il ceruello (1463) ‘aķlA evvelA ‫قل اىَّك ٍؿ‬ ٍ ‫ ىع‬Akıllı geçinen. Akılla. bianchezza(260). mente (1348). kanser. carlina. çabuk kavrama. burunda et. intelletto (1170). ġafletini izāleA itmek ، ‫ىع ٍقلً ًىن ا يكياىنٍ يد ٍرىم ٍق‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ ىغ ٍفلىتً ًىن ازاىلوى ايًتٍ ىم‬، ‫ ىع ٍقلً ٍن اى ٍْچى ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىغ ٍفلىتً ًىن كيً ىد ٍرىم‬Gafletini gidermek. nuħsendligile ، ‫ىعق ٍل ايًلوى‬ ً ً ‫ اك‬، ‫ تىػيػقُّض ايًلو‬، ‫ تىػ ىقيُّ ٍد ايًلو‬، ‫ نىزاى ىكتًلو‬، ‫زيػرٍكلً ًكلو‬ ، ‫صليًلً ًكلوى‬ ٍ ‫ ياك‬/ ‫صليًلغلوى‬ ٍ‫ى ى ٍ ى ي‬ ‫ى‬ ‫ىٍى ى‬ ً ‫ تى ٍد‬، ‫ تىػعقو ٍؿ ايًلوى‬1. sofficiente. firāset / firāsütA. maturamente (1337). ‘aķlı perįşānF ، ‫لى طاى ًغنً ٍق‬ ً ً ‫ ىع ٍق‬، ‫ش‬ ‫لى پىريًشاى ٍف‬ ٍ ‫ ىش ٍشم‬Kafası karışık. dikkatle. non hauer altro pensiero (1020). tįzfehemligile ‫ تيًٍز فىػ ىه ٍملً ًكلوى‬، ‫ زيًىرٍكلً ًكلوى‬، ‫ك ًدقَّ ًت ايًلوى‬ ٍ ‫ىع ٍقلي‬ Keskin zeka ile. infermità (324). zeyreklikile. ġaflin açmaķ. suegliare il suo spirito (2214) ً ‫ىع ٍق‬ ‘aķlı ŧaġınıķ. müşāhedeA itmek. ‘aķlında bir şey’den ġayrı hiç netse olmamaķ ً ً ً ‫ىءد ٍف ىغ ٍي ًل‬ ‫ده بًٍر ىش ى‬ ‫ده بًٍر ىش ى‬ ‫ ىع ٍقلنٍ ى‬، ‫ىءد ٍف ىغ ٍي ًل ى ٍچ نى ٍسنوى ياكل ىٍم ىم ٍق‬ ‫ىع ٍقلنٍ ى‬ 141 ‫ ًى ٍچ‬Kafayı bir şeye takmak. cancrena. tedbįrA ile. circonspetto (417). attentamente (194) ‘aķluŋ dįdesi ‫ده س ًى‬ ٍ ‫ ىع ٍقلي‬Akıl gözü.Dr. uyanmak. ingegno (1138). ً ً zekātA. ta‘aķķulA. ta‘aķūlA ile. idrākA. herba (348) ākileA I ‫ آكًلوى‬Burun hastalığı. Yansıtılma. densiz. acutamente (36). taķayyüdA ile. sbiancheggiare (1917) ٍ ‫ىٍ ٍ ٍ ى‬ ‘aķl / ‘aķılA I. üstünde durmak. şaşkın. gangrena (937) ‘āķireA inek ‫ك‬ ٍ ‫ عاىقً ىره ايًنى‬Kısır inek. perso (197) ‘aķlA ile. intelligente (1170). reflessione (1756) aķ itmek. ‘aķlında mülāĥažaA itmek. beyāżlik. te’emmülA itmek ‫ ىع ٍقلًنٍدهى ىمالى ىحظوى‬، ‫ك‬ ٍ ‫كوز ًل ايًلوى ك يوٍرىم‬ ‫قل ي‬ ٍ ‫ىع‬ ً ً ً ً ‫ك‬ ُّ ، ‫ك‬ ٍ ‫تأءم ٍل ايتٍ ىم‬ ٍ ‫ يمطاىلىعوى ايتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ده ايتٍ ىم‬ ٍ ‫ ايتٍ ىم‬İyice ‫ يم ى‬، ‫ك‬ ‫شاى ى‬ düşünmek. nuŧuķA ‫ نيطي ٍق‬، ‫قل‬ ٍ ‫ ىع‬1. senno. argutamente (162) ً ً‫ك پىريًشاىنٍل‬ ‘aķluŋ perįşānlıġı ‫غى‬ ٍ ‫ ىع ٍقلي‬Dalgınlık. candidezza. argutia (162). non hauer altro nella testa (2271) ‘aķlında bir şey’A peydāF eylemek. tebyiżA itmek ‫آغرٍْتى ٍق‬ ٍ ٍ ‫آؽ ايًتٍ ىم‬ ‫ ى‬،‫ك‬ ً ً ‫ك‬ ‫م‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫ز‬ ‫ي‬ ‫ب‬ ‫ػ‬ ‫ت‬ ، Ağartmak. sottigliezza d’ingegno (2104) ‘aķluŋ diķķati ile. giudicio (685) ‘aķlA bulanmaķ ‫قل يبوالىٍِنى ٍق‬ ٍ ‫ ىع‬Kafası karışmak. concetto dell’ingegno (467) ‫نى ٍستوى ياكل ىٍم ىم ٍق‬ tek bir . il sapere (2007) aķlA II.

142 ‘aķluŋ zaĥmeti yāF cefāsı ‫ك ىز ٍْحى ًت ياى ىجفاىس ًى‬ ٍ ‫ ىع ٍقلي‬Aklın sıkıntısı. āb-gįrF. freggiato di piu colori (1981). esquisito (800). colori (2360) . zoppicamento (2457) aķsāmA. ŧurur śu ، ‫صو‬ ‫اىقٍ ىم ٍز ي‬ ً ً ‫صو‬ ٍ ٍ‫ آب‬، ‫ ىغدي ٍر‬، ‫گو ٍؿ‬ ‫طويرٍر ي‬ ‫ ي‬، ‫گي‬ ‫ ي‬Göl. a‘recA. inzoppare (1198). animaletto velenoso. mignata bianca ٍ ‫آؽ يسلي‬ (1367) aķ ŧolama ‫طوالىموى‬ ٍ Keten dokuma. varietà. si dice alli poueri. ghiandaia vcello (952) alacalamaķ ‫ اى ىِلوى لى ىم ٍق‬1. chi hà l’anca rotta (1954). perdita di ceruello (1557) ًً ‘aķlA yavuķılmış ‫ش‬ ٍ ‫قل ياىيكقلٍم‬ ٍ ‫ ىع‬Aklını yitirmiş. horologio. correre dell’ acqua (541) 2. & credito (599) alaca ķarġa ‫ اى ىِلوى قىػ ٍرغوى‬Alaca karga. trotta. supremo (2228) ً ‫ ىع‬Gevşeklikle. picchiato (1587) ً ‫غى كيًرهى ىج‬ ً ‫ اىالى ىج‬Borçlu alacaġı virecegi olmaķ ‫كى هاكل ىٍم ٍق‬ olmak. ambire (107) aķ selviF ‫آؽ ىس ٍلو ًل‬ ٍ Ak selvi. gej-dümF ‫ ىگ ٍژيد ٍـ‬، ‫ب‬ ٍ ‫ ىع ٍقىر‬1. a‘reclik eylemek. benek benek boyamak. chi hà perso il ceruello (1567) aķmaķ. dayak atmak. sternutare (2173). incarnato colore (1085) al II ‫آؿ‬ ٍ Al! te. perdere il ceruello (1556) ‘aķlA yavuķılması ‫قل ياىيكقًٍل ىمس ًى‬ ٍ ‫ ىع‬Aklını yitirme. lengįdenF ، ‫آقٍ ىس ىم ٍق‬ ‫ لىٍنكيً ىد ٍف‬، ‫ك‬ ٍ ‫ك اىيٍػلى ىم‬ ٍ ً‫ اى ٍعىر ٍجل‬Aksamak. di scorpione (1974) ‘aķrebA sā‘atA ‫ت‬ ٍ ‫ب ساى ىع‬ ٍ ‫ ىع ٍقىر‬Akrep saati. ceriyānA itmek. zoppicare (2457) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı aķśāyA murād olmaķ. sourano. luogo piantato d’oppi (1475) aķsırmaķ / aķsurmaķ. a‘reclik ‫ك‬ ٍ ً‫ اى ٍعىر ٍجل‬، ‫ك‬ ٍ ً‫ لىنكٍل‬، ‫اىقٍ ىس ٍقلً ٍق‬ Aksaklık. dökmek. ranchettare (1739). sourana (2109). Renk renk. 1. albero (1603) aķ selviF aġaclıķ ‫آؽ ىسلٍو ًل آغاى ٍجلً ٍق‬ ٍ Ak selvi ağaçlığı. zoppo (2457) aķsaķlıķ. parente (195) aķsaķ. terra cretosa (2265) al I. scorpione. Dövmek. 2. revānįdenF. a‘žāmA. a‘lāA. vedi starnutare (2192) aķsurış ‫ش‬ ٍ ً‫ اىقٍ يسري‬Aksırık. 228] ‘aķreblü ‫ ىع ٍقىربٍ يلو‬Akrepli. süzmek. stillare. akrab burgi (akrep burcu). ķırmızıA ‫ قًٍرًمز ًل‬، ‫آؿ‬ ٍ 1. e segno celeste (1974) [Mol. Akmak. acqua morta (33) aķ melhemA ‫آؽ ىملٍ ىه ٍم‬ ٍ Yakı. albero (1475). aksırmak. lenklik. paylar. starnuto (2167) aķ sülük ‫ك‬ ٍ Ak sülük. topal. Pembe. bir şeyde gözü olmak. topallık. Kırmızı. par picchiato (1587) 2. oglio di scorpione (1974) ً ‫ ًخ‬، ‫ اىقٍ ًرباى‬Akraba. et renginde. biscolore (265). alacağı vereceği bulunmak. trauaglio di spirito (2323) ‘aķlA yavuķılmaķ ‫قل ياىيكقًلٍ ىم ٍق‬ ٍ ‫ ىع‬Aklını yitirmek. ciagola. topallamak. dobletto ‫آؽ ي‬ (737) aķ yer ‫آؽ يىػ ٍر‬ ٍ Ak yer. su birikintisi. ŧopal. revānF itmek ‫ ىركاى ٍف‬، ‫ ىركاىنيً ىد ٍف‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىج ًرياى ٍف ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ يس ٍزىم‬، ‫آقٍ ىم ٍق‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ايًٍت ىم‬1. 2. hısım. quando dimandano la limosina alla porta (1800) ala balıġı ‫ اىلوى باىلىغ ًى‬Alabalık. ‘atseA itmek ، ‫ اىقٍ يس ٍرىم ٍق‬/ ‫اىقٍ ًس ٍرىم ٍق‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ىعطٍسوى ايًٍت ىم‬Hapşurmak. aķribāA. sciantato. ĥırśı olmaķ. yüce. tormento d’animo (2293). ‘aliheA. togli (2249) A ً ‫ىع‬ ‘alā .. hauer debito. correre dell’acqua (2175) 3. le partì (1523) aķsamaķ. che non suona (1029) ‘aķrebA yaġı ‫ب ياىغ ًى‬ ٍ ‫ ىع ٍقىر‬Akrep yağı. trutta pesce (2339) alaca ‫ آالىجوى‬1. scretiato. docciare (737). dayak atılmış. pioppo. Alaca. göl. color incarnato (438). Akrep. ħıśımA ‫ص ٍم‬ attinente. starnutare (2167). Akrep burcu. ò ciolla (401). lenkF ، ‫ اى ٍعىر ٍج‬، ‫طوپاى ٍؿ‬ ‫ ي‬، ‫ اىقٍساى ٍؽ‬/ ‫اىقٍ ىس ٍق‬ ‫نك‬ ٍ ‫ لى‬Aksak. stranutare. senįA ، ‫لى‬ ً ً ‫ ىس ًىن‬، ‫ اى ٍعظى ٍم‬، ‫لى‬ ‫ اى ٍع ى‬، ‫ ىعليهوى‬، ‫ بىدل‬En üstün. variato di diuersi colori (2360) 2. nadide. pāylar ‫ پاىيٍػلىٍر‬، ‫ ًحصوَّ لىٍر‬، ‫اىقٍصاى ٍـ‬ Hisseler. diuisato (736). bedį‘A. üzüntüsü. akrab (akrep) 2. stillato (2176) A ‘aķreb . variare di colori (2360) alacalıķ ‫ آالىجوى لً ٍق‬Alacalı. Dövülmüş. oppio. Akıtmak. vale. ġadįrA. colare (430). ceroto. rifiuto ‘alā bābu’llahi ‫ب اللَّ ًو‬ ‫لى باى ي‬ alli poueri. impiastro (386) aķmış ‫ش‬ ٍ ‫ آقٍ ىم‬Akmış. zampillare (2451) aķmaz śu. bir yerde. rancare. Damlamak. maġrūrA ً ‫ ًح ٍر‬، ‫ اىقٍساى ٍل يمراى ٍد ياكل ىٍم ٍق‬Çok olmak ‫ ىمغٍ يركٍر ياكل ىٍم ٍق‬، ‫ص ياكل ىٍم ٍق‬ istemek. ĥiśśeler.

dapoco (1812). ziyāde denįA ‫ ًزياىدهى‬، ‫ٍچ ٍقىر ٍؽ‬ ‫ آل ى‬، ‫ اىبٍ ىك ٍم‬، ‫دكنٍػتىػ ٍر‬ ‫آل ى‬ ‫ ي‬، ‫ اى ٍس ىف ٍل‬، ‫ٍچ ٍق‬ ً‫ ىدٌل‬Çok alçak. reprimere (1768) alçaķlamaķlıķ. auilirsi (211) alçaķlanmış. vendere à vilprezzo (2374) alçaķ göŋülli / göŋüllü. ħorlanmaķ. di poco pretio (2336) alçaķ bahāya virmek. auilire (211). mütekāsilA. silahları alınmış. nişānF ‫ت‬ ٍ ‫ ىدالىلى‬، ‫ اىثػى ٍر‬، ‫ت‬ ٍ ‫ىعالىىم‬ ‫ نًشاى ٍف‬، Alamet. źelįlA. bį-aśılF+A. ħorlamaķlıķ. ĥaķāretA itmek. indürmek. rauilire (1748). mostra di ‫ى‬ ٍ ٍ ‫ى ىى ٍ ٍ ى ى ى‬ valore (1404) ً ً alāt-ı seferA. deprimere (194). ehl-i ħāżı‘A. abbassarsi. Gerilemek. ķarıcıķ. ‘alāmet-i ĥaķanį ‫ىحقاى ًٌل‬ ‫ت‬ ‫ى ى‬ padişahlık alameti. vile. vccellone. caualcata (367) ً ‘alāyimA. ħorlamaķ. abbassare. auilimento (211) alçaķlanmaķ. žanānįnA ‫ني‬ ٍ ً ‫ ظىناى‬، ‫ ىعالى ٍَل‬İzler. muĥaķķarA. çıķmış. chi non hà honore (402). abietto (10). cialtrone. plebeio. ً ‫ ب ٍد‬، ‫ ناى ًجنس‬، ‫ بو ٍف‬، ‫ك‬ ً ً‫اى ٍِلاى ٍؽ ك‬، ‫ٍچ ٍق‬ pestF ‫ ًيب‬، ‫آص ٍل‬ ‫آل ى‬ ‫ٍ ى‬ ‫ ىك ٍو ىش ٍ ي‬، ‫شى‬ ً ً ً ً ً ً ً ً ، ‫آْحى ٍق‬ ٍ ، ‫ ىرذي ٍل‬، ‫ ذىلي ٍل‬، ‫س‬ ٍ ‫ ىخسي‬، ‫ آصلٍس ٍز‬، ‫ ىد ًٍل‬، ‫ عَّزتٍس ٍز‬، ‫اىص ٍل‬ ً ً ً ‫ست‬ ٍ ‫ پى‬، ‫ ىكميًنوى‬، ‫ يمتىكاىس ٍل‬، ‫ غاىف ٍل‬، ‫ يمساىى ٍل‬Kalleş. eccellentemente (764) ‘alāmetA. bön. seggiola (1998) alçaķlamaķ. şecā‘atA eŝeri. voce bassa (2430) alçaķ ‘avratA. ‘ale’l-ħuśūśA. 3. iŧā‘at A olunmış. 2. huomo da poco (1036). humiliarsi (4) 2. horlanmak. ħorF baķılmış. atterrare. maħżū‘A ‫ٍچ ٍق‬ ‫آل ى‬ ً ً ٍ ‫ اطاىع‬، ‫ اى ٍى ًل خاىضع‬، ‫ تىواىضع‬، ‫ متىواى ًضع‬، ‫ كويكلٍلُّو‬/ ‫كويكلٌ ًى‬ ‫ش‬ ‫ى‬ ٍ ‫ت ياكليٍنم‬ ٍ ٍ ٍ ‫ي‬ ‫ي‬ ‫ي‬ ‫ضو ٍع‬ ‫َم‬ ، Alçak gönüllü. tevazu. scadere (1925) alçaķ I. esfelA. infimo (1127) 143 alçaķ aśıldan inmiş. Alçak gönüllülük. di bassa mano (633). meslūbü’l-silāĥA ‫آالىت‬ ً ً ً ‫ٍسالى ٍح‬ ِّ ‫ب اىل‬ ٍ ‫صو ييولٍم‬ ‫ ىم ٍس يلو ي‬، ‫ش‬ ‫ يك سالى ٍحالىرل ي‬Silahsız. pastriccione. ًً ً ً ‫اىل‬ ً mübtezelA ‫كي‬ ٍ ‫خوٍر باىقلٍم‬ ٍ ‫خوٍرلىنٍم‬ ٍ ‫ٍچ ٍقلىنٍم‬ ٍ ٍ‫ ىَت‬، ‫ش‬ ‫ى‬ ‫ ي‬، ‫ش‬ ‫ ي‬، ‫ش‬ . ‘ažimenA. saccardello. fürū-māyaF ŧoġmış ً ً ً ً ً ‫ش‬ ٍ ‫طو ٍغم‬ ٍ ‫ ج ٍقم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ٍچ ٍق آصلٍ ىد ٍف ايًنٍم‬ ‫ آل ى‬Bozuk ‫ في يرك ماىيوى ي‬، ‫ش‬ soydan gelen. hakaret etmek. tevāżu‘A eylemek. tevāżu‘A. di bassa conditone (2404) alçaķ II. humile. alāt-ı ĥarbA. ucuz śatmaķ ‫ك‬ ٍ ‫ٍچ ٍق ىَباىبوى كيًٍرنى‬ ‫آل ى‬ ‫صتٍ ىم ٍق‬ ‫جوٍز ى‬ ‫ ياك ي‬، Ucuz satmak. ‫ ي‬، ‫خوٍرلى ىم ٍقل ٍق‬ ‫ ي‬، ‫ٍچ ٍقلى ىم ٍقل ٍق‬ horlama. canagliaccia (947). humile. Gözden düşmek. taĥķįrA itmek ، ‫ٍچ ٍقلى ىم ٍق‬ ‫آل ى‬ ً ، ‫خوٍر باىقٍ ىم ٍق‬ ٍ ‫كي ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ت ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ايًٍن يد ٍرىم‬ ٍ ‫ ىحقاىىر‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىٍَت‬، ‫ك‬ ‫ ي‬، ‫خوٍرلى ىم ٍق‬ ‫ ي‬،‫ك‬ ً ً ‫ك‬ ٍ ‫كي ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫بت ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ت ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ض‬ ‫ ى‬، ‫ك‬ ٍ ‫ اىاىنى‬Küçük ٍ ٍ‫ ىَت‬، ‫ك‬ düşürmek. ‘izzetsiz. işaretler. delāletA. żabŧA itmek. müsāhilA. alçak kadın. disarmato (674) alay ‫ آالى ٍل‬Alay. ihānetA itmek. ebkemA. ħasįsA. rezįlA. gentaccia. ً ‫عالىم‬ bahaderlik nişānı ، ‫ت اىثىر ًل‬ ٍ ‫ ىشجاى ىع‬، ‫ت‬ ٍ ‫ت ىشجاى ىع‬ ‫ى ى‬ ً ‫ك نًشاى ًٌل‬ ‫ل‬ ‫ر‬ ‫د‬ ‫ا‬ ‫َب‬ ، ‫ك‬ ‫ل‬ ‫ر‬ ‫ك‬ ‫ال‬ ‫د‬ Yiğitlik gösterisi. ‘avratcıķ ، ‫ قى ًرًج ٍق‬، ‫ت‬ ٍ ‫ٍچ ٍق ىع ٍوىر‬ ‫آل ى‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ ىع ٍوىرٍْت‬Namussuz. faślA ile ً ًً ‫صل ايًلوى‬ ٍ ‫لى اى ٍْلي‬ ٍ ‫ فى‬، ‫صوص‬ ‫ ىع ى‬، ‫ ىعظمان‬، ‫ اىعالىءلغلوى‬Mükemmel bir biçimde. Küçük düşürülmek. aġrıķ ‫رب‬ ٍ ‫ اىالىت ىح‬، ‫اىالىت ىس ىف ٍر‬ ‫ آ ٍغريً ٍق‬، Savaş araçları. tenezzülde olmaķ ‫ تىػنىػُّزلٍدهى‬، ‫ك‬ ٍ ‫ٍچغوى كًتٍ ىم‬ ‫آل ى‬ ‫ ياكل ىٍم ٍق‬1. bed-aśılF+A. ħorF baķmaķ. Azalmak. ġāfilA. alcaķ kişi. taĥķįrA itmek. Yavuz Kartallıoğlu a‘lā’lıġıla. kemįneF. segno imperiale (1062) ‘alāmet-i şecā‘atA. aĥmaķA. di bassa conditione (1610). iskemlicıķ ‫ اً ٍس ىك ٍمليً ًج ٍق‬، ‫ٍچ ٍق اً ٍس ىك ٍمل ًي‬ ‫آل ى‬ Küçük iskemle. mütevāżı‘A. bagaglie d’vn essercito (222) ālātA u silāĥları śoyulmış. nato di bassa razza (1419) ً ‫اىلٍچق اى‬ alçaķ aśıllulıķ. di bassa conditione (239). dūn-terA+F. huomo vile (1886). humiliare (4). rimesso. düşetmek. triuiale. huomo sciocco (2363). di bassa conditione (474) alçaķ āvāzA ‫ٍچ ٍق آزاىٍز‬ ‫ آل ى‬Alçak ses. da poco. sommesso (2081) alçaķ iskemliR. aşağılık. mansueto ‫ىٍ ي‬ (1032). aśılsız. eŝerA. indito (1111) ً ‫ عالىم‬Hakanlık. alçak. nā-cinsF+A. fürū-māyalıķ ‫ في يرك ماىيوى لً ٍق‬، ‫صلٍ يلولً ٍق‬ ٍ‫ى‬ Sütü bozuk olma. basso (1033). nişan. vccellaccio. soyu kötü olma. donnicciola (749) alçaķ bahālı ‫ٍچ ٍق ىَباى ًىل‬ ‫ آل ى‬Düşük fiyatlı. gevşek. alçaķraķ. inditij (1111) alçaġa gitmek. ħorF baķmaķlıķ ً ً ‫خوٍر باىقٍ ىم ٍقلً ٍق‬ ‫ آل ى‬Küçük düşürme. vile (589). tevāżı‘A itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫ض ٍع اىيٍػلى ىم‬ ‫ تىواى ي‬، ‫ٍچ ٍقلىنٍ ىم ٍق‬ ‫آل ى‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ تىواىض ٍع ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫دك ىشٍت ىم‬ ‫ ي‬، ‫خوٍرلىٍن ىم ٍق‬ ‫ ي‬1.Dr. huomo da niente (1533). dilāverlik. mühānA. arme delle famiglie (165). denįA. ħorlanmış. taħķįrA olunmış.

aldamaķ. söz virmek. ً źüllA. ġabn / ġaban / ġabınA itmek. affrontare (64).144 ً ‫ يمٍبتىػىزٍؿ‬، ‫ يمىق ٍَّر‬، ‫ يمهاى ٍف‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ياكلىنٍم‬Küçük düşürülmüş. keydA. ayak takımı. viltà (2406) alçaķlu. ħabāŝetile. fraudare. circonuentione. lusingato (1281) aldatmaķ I. dar parole (1133) aldamaķlıķ. inganno (417): decettione (601). firįfdenF / firįbįdenF / ferįbįdenF / ferįftenF. ĥįleA. ĥįle-bāzlıķ. dapocaggine (10). fraude (910). denā’etA. pisçe. ġabnA. taġbįnA itmek. mikrA. yüreksizlik. Küçük düşürmek. tendere lacci per ingannare (2257) aldatmaķlıġıla. inzampognare (1198). ħud‘aA. cauillare (373). gabbato (930). pāy-bendF ‫نب‬ ٍ ‫ ىغ‬، ‫ت‬ ٍ ‫ خياىنى‬، ‫كر‬ ٍ ‫ م‬، ‫ حيلوى‬، ‫آلٍداىىم ٍقل ٍق‬ ً ‫ پاىيٍػبىن ٍد‬، ‫ اًتًفاى ٍؽ‬، ‫ ىم ٌكاىٍرلً ٍق‬، ‫ حيًلوى باىٍزلً ٍق‬، ‫ب‬ ٍ ً‫ فري‬، ‫ ىكي ٍد‬، ‫ يخ ٍدعوى‬، Aldatma. callare. ً ً ً ‫دكزاى‬ aldamaķ. rüzelā’A. frodare. mülāymetA itmek. mekrA ile. vedi fraudare (916). burlare. ingannare (299). ingessato (1140) alçı yoġurmaķ. ĥįleA itmek. rezelA. ĥįle-bāzA+F. accoccare. gentaglia (293). mekkārlıķ. gessato (949). İhanet etmek. karıştırmak. kulca. ġābinA. żālA. ħıyānetA ً ًً ً ً ile‫ت ايًلوى‬ ٍ ‫ خياىنى‬، ‫كر ايًلوى‬ ٍ ‫ ىم‬، ‫ حيلوى ايلوى‬، ‫ اىلٍداىٍْتىٍقلغلوى‬Aldatarak. cibśįnlamaķ ‫ٍچى‬ ً ‫ ًجبٍصيًنٍػلى ىم ٍق‬، ‫صواىىم ٍق‬ ٍ ً ٍ‫ جب‬، ‫ لى ىم ٍق‬Alçılamak. kāyidA. alçaklıkla. rüsvāyF itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫قي ايًتٍ ىم‬ ٍ ٍ‫ٍچ ٍقلت‬ ٍ ‫ ىٍَت‬، ‫خوٍرلى ىم ٍق‬ ‫اىل ى‬ ‫ ي‬، ‫مق‬ ً ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ يرك ٍسواى ٍل ايتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ت ايتٍ ىم‬ ٍ ‫ اىاىنى‬1. gabbare (1118). ٍ ً‫ فري‬، ‫َت‬ ingannare (20). affrontare (65). inescare. esįrli ‫سيىل‬ ٍ ‫ اى‬، ‫ٍچ ٍق ىشئ‬ ‫ آل ى‬Kölece. avudulmış. negotij vili e bassi (1428) alçaķ şarābA ‫ب‬ ٍ ‫ٍچ ٍق ىشراى‬ ‫ آل ى‬Hafif şarap. hakir. far ingannare (1338) aldatmaķ II. ĥįleA. vino leggiero (2408) ً alçaķ şey’A. müzevvįrA. inferiore (1124) alçaķ maślaĥatlar. ingannare (909). duzaķ ile avlamaķ ، ‫آل ىٍد ٍْتى ٍق‬ ‫دكىز ٍؽ ايًلوى ٍآكالىىم ٍق‬ ‫ ي‬Avlamak. denā’etA ile ‫ ىخباىثىتًلوى‬، ‫اىلٍ ىچ ٍقلًغًلوى‬ ٍ ‫ ىدناىأ‬، Alçakça. muĥanneŝA. ingannare (1137). cibśįn ile śuvamaķ. karıştırma. ‫ىت ايًلوى‬ bassamente (240). Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı ً ً ً ً itifāķA. gesso (949) alçı. āhek tüfte kerdenF ، ‫غوٍرىم ٍق‬ ‫آلٍچ ًى يي ي‬ ‫ک تيػ ٍفتوى ىك ٍرد ٍف‬ ٍ ‫آى‬ ‫ ى‬Alçı yoğurmak. ĥįleA itmek ‫ آل ىٍد ىم ٍق‬، ‫غى يقوٍرىم ٍق‬ ‫ب ٍر ك ىم ٍسنوى يوى ي‬ ‫ك‬ ٍ ‫ حيًلوى ايًتٍ ىم‬، Bir kimseye tuzak kurmak. ħorlamaķ. defrodato (606). e defraudare (606). fraudato (910). mekkārA. bruzzaglia. ġaddārA. abiettione. mescolanza di gesso (1356) aldamaķ. firįb kerdenF / ‫نب‬ ٍ ‫بي ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ حيًلوى ايًٍت ىم‬، ‫ حيًلوى‬، ‫ آل ىٍد ىم ٍق‬، ‫ال ىٍد ٍْتى ٍق‬ ٍ ‫ ىغ ى‬/ ‫نب‬ ٍ ‫ ىغ‬، ‫ك‬ ٍ ً ‫ تىػ ٍغ‬، ‫ك‬ ً ٍ ‫ مكر ايًٍتم‬، ‫ك‬ ً ٍ ‫ مالىٍٕنى‬، ‫ك‬ ً ٍ ً‫ىغ‬ / ‫ فًريًبيً ىد ٍف‬/ ‫َت‬ ٍ‫ فريًٍف ى‬، ‫ك‬ ‫نب ايٍت ىم ٍ ي‬ ‫ت ايٍت ىم ٍ ى ٍ ى‬ ً ‫ب ىك ٍرىد ٍف‬ ٍ‫ فىريًٍف ى‬/ ‫ فىريًبيً ىد ٍف‬Aldatmak. ingannare (906). kötü işler. frappare. kandırma. hile ile. ihānetA ً itmek. firįbF. dilkülenmiş. ĥįle-kārA+F. süflįA ‫ يس ٍفل ًى‬، ‫ اى ٍس ىف ٍل‬، ، ‫ٍچ ٍق يلو‬ ‫ آل ى‬Alt. ingannarsi (1137) aldanmış. taĥķįrA itmek. seruile (2019) ً ً ‫ آل‬Alçı. Gizlemek. ingannare (2313) bir kimesneye duzaġı ķurmaķ. kandırmak. vilmente (2406) alçaķlıķ. triuialmente (2336). ingessare (949). aşağılık. fraudolentemente (910) aldayıcı / aldaycı. . cibśįnF ‫صي‬ ٍ ً ‫ جٍب‬، ‫ٍچى‬ ً ‫آل‬ alçılamaķ. görülmüş auilito (212) alçaķlar. canaglia (323) alçaķlatmaķ. rezįller. Söz vermek. ingannare (313). ħıyānetA. iğrençlik. örtmaķ ، ‫ك‬ ٍ ‫ س يوٍز كيًٍرىم‬، ‫آل ىٍد ىم ٍق‬ ‫ ياكرٍْتى ٍق‬1. ingannato (1137). aggabbare. trappolare. trama per inganno (2307). aldamaķ. gabbare (930). ‫صي ايًلوى ي‬ gessare. hilekar. ingessare (1140) ً alçılanmış ‫ش‬ ٍ ‫ آلٍچيًلىنٍم‬Alçılanmış. gabbamento (929). firįbendeF ، ‫ آلٍداى ٍْن ًى‬/ ‫اىلٍداىًْن ًى‬ ، ‫ حيًلوى باىٍز‬، ‫ حيًلوى كاىٍر‬، ‫ آى ٍزيد ًرْن ًى‬، ‫ ضاى ٍؿ‬، ‫ ىمكاٍَّر‬، ‫ ىغداٍَّر‬، ‫غاىبً ٍن‬ ً ‫ فريًبىػٍندهى‬، ‫ كاىيً ٍد‬، ‫ يمىزٌكيًٍر‬Aldatıcı. ĥįleA ile. ġabınA ً ً olunmış. maġbūnA. azdurıcı. aśılsızlik ‫ك‬ ٍ ‫ ييوىرٍك ًس ٍزل‬، ‫ٍچ ٍقلً ٍق‬ ‫آل ى‬ ً ً ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ يمىن‬، ٍ ‫ آصلٍس ٍزل‬، ‫ت‬ ٍ ‫ ىدناىءى‬، ‫َّث‬ ٍ ‫ خساى ىس‬، ‫ ىرذى ٍؿ‬، ‫ ذي ٌؿ‬، ‫ت‬ Alçaklık. bassezza (240). firįbįdeF ، ‫ش‬ ٍ ‫ اىيكيدلٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫اىلٍداىٍِن‬ ً ٍ ً‫ ىغ‬، ‫ ًدلٍكولىنٍ ًمش‬Aldatılmış. defrodare. 2. sozzamente (2109). ħısāsetA. mekrA itmek. ciurmare (423). mescolare il gesso (1356) alçı yoġurmaķlıķ ‫ آلٍچ ًى ييوغي ٍرىمقلً ٍق‬Alçı yoğurma. iganno (2326) aldanmaķ ‫ آلٍداىٍِنى ٍق‬Aldanmak. esfelA. ingannarsi (1137). infrascare. 2. ‫ده‬ ٍ ‫نب ايلينٍم‬ ٍ ‫ي‬ ‫ فًييًبيً ى‬، ‫ ىمغٍ يبو ٍف‬، ‫ش‬ dolandırılmış. dolandırıcı. scornare (1974) alçaķlıġıla. treccheria. horlanmış. süfelā’A ، ‫ ىرزيًلٍلىٍر‬، ‫ٍچ ٍقلىٍر‬ ‫اىل ى‬ ‫ يس ىفالىء‬، ‫ يرىزالىء‬Alçaklar. aşağıda bulunan. ciurmato (423). işler ‫ اًي ٍشلىٍر‬، ‫صلى ىحٍتػلىٍر‬ ٍ ‫ٍچ ٍق ىم‬ ‫ آل ى‬Alçak.

ٍ ‫ نى‬، ‫ك‬ condurre via (476). aldatarak.Dr. keydA. pįçF pįşānįF itmek. ‘ālem-i śaġįrA ‫غي‬ ٍ ‫ص‬ microcosmo (1366) ‘alem-penāhA+F ‫ ىعلى ٍمپىناىٍه‬Âlemin dayanağı. ritenere (1848) ً alıķomaķlıķ ‫قوىم ٍقلً ٍق‬ Alıkoma. tenere conto delle riceuute (2258) ‘ale’l-ġafleA bir şey’ itmek. aggabbatore. alıcı. mekrA. defrodatore (606). sfregiare. ingannatote (1137) aldayış. far vn taglio nel viso (2033) ً ً alın ŧamġalanmış ‫ش‬ ٍ ‫ آل ٍن طى ٍمغاىلىٍنم‬Alnı bıçakla çizilmiş. impostore (1070). tutmak. ً ٍ ً‫ اىلٍداىي‬Hile. ġadrA. yalıŋlanmaķ. âlemin sığınacağı yer. ‫آلي ي‬ ritenimento (1848) ً alıķonulmaķ ‫قونػيلٍ ىم ٍق‬ ‫ آلي ي‬Alıkonulmak. fronte (917) alın burturmaķ. ķabūlA idici ‫دْن ًى‬ ‫ي‬ Kap. źarfA ‫رؼ‬ ٍ ‫ ذى‬، ‫ كيى ٍد‬، ‫ يخ ٍدعوى‬، ‫در‬ ٍ ‫ ىغ‬، ‫كر‬ ٍ ‫ ىم‬، ‫ حيلوى‬، ‫ش‬ oyun. tekrārA getürmek. burla. instromento (1166). ħud‘aA. riportare (1827) [Mol. Alıcı. ritardarsi (1178) alın. iara cialighi (yara çalığı) cialuk (çaluk) (çalık). ritardere (1178). pįçF pįşānįF itmek ‫آليً ًىن يبوير ٍش يد ٍرىم ٍق‬ ‫ك‬ ٍ ‫ پيً ٍچ پيًشاى ًٌل ايًتٍ ىم‬، Kaşlarını çatmak. menare. sfregio (2034) [Mol. sfregiato (2033) alınuŋ ŧamġalaması ‫ك طى ٍمغاىلى ىمس ًى‬ ٍ ‫ آلًني‬Alnı yaralama. avadanlık. naķlA itmek ‫ك‬ ٍ ‫آليً ًكٍت ىم‬ ‫ك‬ ٍ ‫قل ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ تى ٍكراىٍر ىك يتوٍرىم‬، Alıp gitmek. stendardo (1157) ‘alemA hümāyūnA ĥaķanį ‫ ىعلى ٍم يّناى يبو ٍف ىحقاى ًٌل‬Padişaha has bayrak. şu‘leA virmek. marchiare sù la fronte (1320) 2. F ً ً ً ً māndįden ‫ ماىنٍدي ىد ٍف‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ا ٍمساى ٍؾ ايتٍ ىم‬، ‫طوٍْتى ٍق‬ ‫ ي‬، ‫قوىم ٍق‬ ‫آلي ي‬ Alıkomak. inganno (298). stromento da lauorare (2202) ‘ale’t-tafśįlA / ‘ālā-tafśįlA. gabbatore (930). pişānįF‫ پًشاى ًٌل‬، ‫ ناىصيًوى‬، ‫ ىجٍبهوى‬، ‫آلً ٍن‬ Alın. alduġı aķçadan ً ً ‫ٍدك‬ ً ‫ٍدك‬ cevāb virmek ‫غى آقٍچوى‬ ‫ آل ي‬، ‫طوٍْتى ٍق‬ ‫آل ي‬ ‫غى آقٍچوى ٍل حساىبوى ي‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ب كي ٍرىم‬ ٍ ‫ ىد ٍف ىجواى‬Aldığı paranın hesabını vermek. parlamaķ ‫ پىػ ٍرلى ىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ يش ٍعلوى كيًٍرىم‬، ‫ يىلً ٍگلىنٍ ىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ىعلى ٍولىنٍ ىم‬ Alevlenmek. tafśįlenA / ‫لى التَّػ ٍفصيً ٍل‬ ‫ىع ى‬ ً ً ‫ تىػ ٍفصيالن‬/ ‫ عاىالىتىػ ٍفصي ٍل‬Uzun uzadıya. far vna cosa inconsideratamente (825) ‘ale’l-ġafleA yāF yabāna söylemek. far qualche cosa grinzado la fronte (917) alını buruşturmaķ. far vna cosa à sproposito (2151) ‘ale’l-ġafleA söylemek ‫ك‬ ٍ ‫سويٍػلى ىم‬ ‫لى الٍغى ٍفلوى‬ ‫ي‬ ‫ىع ى‬ Bilmeyerek. oyun ile. ġadrA ile ، ‫ حيًلوى ايًلوى‬، ‫ش ايًلوى‬ ٍ ً‫اىلٍداي‬ ‫در ايًلوى‬ ٍ ‫ ىغ‬Hile ile. 58] alıķomaķ. alınını buruşturmaķ. 2. götürmek. āvadanlıķ / āvadānlıķ ‫ ىآكداىنٍلً ٍق‬/ ‫ ىآكىدنٍلً ٍق‬، ‫ت‬ ٍ ‫آلى‬ Alet.. crespare la fronte (567) alın buruşŧurmaġıla bir iş işlemek. Yavuz Kartallıoğlu accocatore. dalgınlıkla konuşmak. ciurmatore (423). pįşānį rā der-hem keşįdenF ‫اىلً ٍن‬ ‫ پيًشاى ًٌل راى ىد ٍرىى ٍم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ پيً ٍچ پيًشاى ًٌل ايًٍت ىم‬، ‫ اىلٍنً ًىن يبوير ٍش يد ٍرىم ٍق‬، ‫يبوٍرتيػ ٍرىم ٍق‬ ‫ ىكشيً ىد ٍف‬Yüzünü buruşturmak. ŧutmaķ. śayıķlamaķ ‫صيً ٍقالىىم ٍق‬ ٍ ‫سويٍػلى ىم‬ ‫ ى‬، ‫ك‬ ‫لى الٍغى ٍفلوى ياى يىباىنوى ي‬ ‫ ىع ى‬Saçmalamak. nāśiyeA. ordegno. inganneuolmente (1137) alduġı aķçay ĥisāba ŧutmaķ. bayraķ ‫ بىػ ٍياى ٍؽ‬، ‫ ىسنٍجاى ٍؽ‬، ‫ على ٍم‬Bayrak. Alnını bıçakla çizmek. zamānsız bir neste itmek ‫ ىزماىنٍ ًس ٍز‬، ‫ ىكقٍت ًس ٍز‬، ‫ك‬ ٍ ‫لى اىلٍغى ٍفلوى بًٍر ىشئ ايًٍت ىم‬ ‫ىع ى‬ ‫ك‬ ٍ ‫ بًٍر نى ٍستوى ايًٍت ىم‬Gafletle. prolissamente (1677) 145 ‘alevlenmek. parlar inconsideratamente (1519) ‘ale’l-ġafletA bir şey’A itmek ‫ك‬ ٍ ‫لى الٍغى ٍفلى ٍة بًٍر ىشئ ايًتٍ ىم‬ ‫ىع ى‬ Farkında olmadan bir şey yapmak. alnını kırıştırmak. kerhile işlemek ‫ش‬ ٍ ً‫آل ٍن يبوير ٍشطيٍرىمغلوى بًٍر اي‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ىك ٍرًىلوى ايً ٍشلى ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىع يبو ٍسلً ٍق ايًلوى ايً ٍشلى ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ايً ٍشلى ىم‬Suratını asarak. insan. inganno (1137) aldayış ile. instromento d’ogni sorte (1479). intertenersi. alnına işaret koymak. zamansız bir şey yapma. ‘abūslıķ ile ً ً işlemek. imsākA itmek. cebheA. intertenere alcuno. affrontatore (64). insegna. vaķtsiz. tutma. recipiente (1753) alıgitmek. menarseco (1346). alighietmek (alıgitmek / alıpgitmek). hįleA.. condurre (1346). parlar à sproposito (2151) ‘alemA. ingannatore (20). saçma sapan konuşmak. increspare la fronte (1103) alın ŧamġalamaķ. diffusamente (644). bandiera reale (232) ً ‫ عاى ًىَل ى‬Küçük kainat. alnını buruşturarak bir iş yapmak. Alnını damgalamak. ayrıntılı olarak. fraudolente (910). vampare (2356) ً ً‫ قىبو ٍؿ اي‬، ‫آِل ًى‬ ً 1. affrontatore (65). 238] . alına çalıķ itmek ، ‫الً ٍن طى ٍمغاى لى ىم ٍق‬ ‫ك‬ ٍ ‫ آلًنوى چاىلً ٍق ايًتٍ ىم‬1. ĥįleA ile. sostegno del mondo (2102) āletA. sancaķ.

accostumarsi (29). deificare (607) ً َّ AllahA miyesserA eylesün ‫سو ٍف‬ ‫ آلل ٍو ميى ىس ٍر اىيٍػلى ي‬Allah nasip eylesin. mūniŝA. costumato da se (556) ً ً alışmış II. AllahA ĥaķķında ً ً yalvarmaķ ‫ده يىػلٍواىٍرىم ٍق‬ ‫ ىحقنٍ ى‬، ‫ ييولنوى‬، ‫ اىللَّو ايًچ يو ٍف‬Allah için (aşkına) istemek. vsarsi. Kullanmak. e vendere (460). auezzamento (209) alışdurulmış. accommodato. costumato. įzidF. mümtezicA. Öğrenmiş. auezzo (209) 3. vsare (2443). yavaş. güvenilenlerden eylesin. imtizācA etdürmek / itdürmek. auezzato. mercatare (1351) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı ً ‫ ىع‬1. muśāĥibA. ً ً muśāĥabetA itmek ‫ت‬ ٍ ‫ ا ٍمتًزا ٍج ايًٍت ىم‬، ‫ قاى ًر ٍْشى ٍق‬، ‫آلً ٍش ىم ٍق‬ ٍ ‫ ايلٍ ىف‬، ‫ك‬ ‫ يماىىك ىره ياى‬، ‫ك‬ ٍ ‫ت ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ ياكٍكىرٍْتى‬، ‫ك‬ ٍ ‫ت ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ص ٍحبى‬ ٍ ‫ يموأىنى ىس‬، ‫ك‬ ‫ ي‬،‫ك‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ت ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ بًٍر كً ىم ٍسنوى ايًلوى ا ٍختًالى ٍط ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ت ايًٍت ىم‬ ٍ ‫يماىىكىر‬ ٍ ‫ يمصاى ىحبى‬، ‫ك‬ 1. AllahA ĥaķķında ‫اىللَّو‬ ً ‫ ىح ِّقٍندهى‬، ‫ اىللَّو يىريًنوى‬، ‫چو ٍف‬ ‫ اي ي‬Allah aşkına. rimanere con Dio (1808) ً Allaha ıśmarladuķ ‫ص ىم ٍرلى ًد ٍؽ‬ ٍ ‫ آللَّوى ا‬Allaha ısmarladık. َّ girdigārA ، ‫ باىر ًل‬، ‫ يخداى ٍل‬، ‫ تىگٍر ًل‬، ‫ ىرًٌىب‬، ‫ىل‬ ‫ ىح ٌٍق تىعاى ى‬، ‫آلل ٍو‬ ً ً ً ‫ ك ٍردكاىٍر‬، ‫ پىػ ٍرىكٍردكاىٍر‬، ‫ داىداىٍر‬، ‫ ايً ًزٍد‬، ‫ يىػ ٍزداى ٍف‬Allah. vedi dio (745). AllahA yolına. accostumato. vsare (556). rabbināA ، ‫دٕنيٍز‬ ٍ‫ٍ ي‬ ‫ ىربِّناى‬Allah bizim yaratıcımız. ĥaķķ te‘ālāA. terbiyyetA itmek. vsare. söyleşmek. bilgince. ķarışmaķ. dio signor nostro (662) AllahA içün. śoĥbetA itmek. taŋrı. vedi dio (1038) ً Allaha ıśmarladıķ dimek ‫ك‬ ٍ ‫ص ىم ٍرلى ًد ٍؽ ًدٕنى‬ ٍ ‫ آللَّوى ا‬Allaha ısmarladık demek. benedetto (252) AllahA. ‫آشناى‬ ٍ ‫مون ٍ ٍ ي ٍ ي‬ ‫ى ٍ ي‬ alışmış. me’lūfA. vsato (556) alışmaķ. accostumare. assuefare (29). ‘alįA ‫لى‬ eccelso (764) ً ً ‘ālim-āneA+F. consueto. savaşmayı öğretmek. vsitato (502) alışmış III. 2. ‫ مأ ي‬، ‫ َميٍتىز ًٍج‬، ‫ش‬ Alışmış. 2. bārįA. iddio. AllahA yerine. mümtezicA. a Dio (42). AllahA mu‘ammerA َّ َّ eylesün ‫سو ٍف‬ ‫ آللو يم ىع َّم ٍر اىيٍػلى ي‬، ‫سو ٍف‬ ‫ آللو يع يم ٍرلىٍر كيًٍر ي‬Allah uzun ömür versin. Konuşmak. DIO (661). domestico (746) alış viriş itmek ‫ك‬ ٍ ‫ش ايًٍت ىم‬ ٍ ً‫ش كيًري‬ ٍ ً‫ آلي‬Alış veriş yapmak. auezzarsi (209) 3. ögretmek. ً ً ً mu‘āvidA ‫ يمعاى ًك ٍد‬، ‫ؼ‬ ٍ ‫ىلو‬ ٍ ‫ ياكٍكىرٍِن‬، ‫ش‬ ٍ ‫ آل ٍشم‬1. mübārekA ‫ يمباىىرٍؾ‬، ‫ش‬ ٍ ‫ اىلٍق ٍشلىنٍم‬Kutsanmış. bir kimesne ile iħtilāŧA itmek. me’lūfA. öğretmek. dio ti salui (662) . muvānesetA itmek. Görgülü. comprar. rabbįA. imtizācA imtizācA itmek. Alışmak. a Dio (662). ‘ilmA ile ‫لم ايًلوى‬ ٍ ‫ ع‬، ‫ عاىلماىنوى‬Âlimane. accostumar vn huomo alla guerra (29) alışdurmaķlıķ. münāsib münāsib olmış ً ً ً ً ً ً ‫ش‬ ٍ ‫ىلو‬ ٍ ‫ب ياكلٍم‬ ٍ ‫ ياىق ٍش يد يرلٍم‬، ‫ؼ‬ ٍ ‫آل ٍش يد يرلٍم‬ ٍ ‫ يمناىس‬، ‫ش‬ ‫ مأ ي‬، ‫ َميٍتىز ًٍج‬، ‫ش‬ Alıştırılmış. per l’amor di dio (1554) AllahA içün. Allaha yalvarmak. Yüce. idmānA ً itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫ت ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ُّدرىم‬ ٍ ‫ ا ٍمتًزاى ٍج اىتٍ يد ٍرىم‬، ‫آلً ٍش يد ٍرىم ٍق‬ ٍ َّ‫ تىػ ٍربًي‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ايًت‬/ ‫ك‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ ا ٍدماى ٍف ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ياكگىٍرٍْتى‬Alıştırmak. ehli’l-beyitA. rāmA. A A yaķışdurulmış. assuefatto (29). conuersare. raccommandare à Dio (1723) AllahA biŋ bereketA virsün ‫سو ٍف‬ ٍ ً‫اىللَّو بي‬ ٍ ‫ك بػىىرىك‬ ‫ت كيًٍر ي‬ Allah bin bereket versin. mutad. üstün. dottamente (755) ً ً alķışlanmış. 2. Öğretmek. ً ً mu‘āşirA. gran merce (990) ً ٍ‫آللَّو بًزـ اىفىػن‬ AllahA bizüm efendimüz. kutsal. perverdigārA. costumato (22). auezzare (209). pratticare (524) alışmış I. ögretmek ‫آحواىًؿ‬ ٍ ‫بًٍر ك ٍمنوى يوى‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ياكٍكىرٍْتى‬، ‫ك‬ ٍ ‫نك تىػ ٍعليً ٍم ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ ىج‬Birisine savaş kurallarını. riman con Dio (1809) ً Allaha ıśmarlamaķ ‫ص ىم ٍرلى ىم ٍق‬ ٍ ‫ آللَّهوى ا‬Allaha emanet etmek. pregare per la’mor di dio (1645) AllahA itmek ‫ك‬ ٍ ‫ آللَّ ٍو ايًٍت ىم‬Allah demek. mu‘tādA.146 alışdurmaķ. öğretme. AllahA sālimA ً eylesün ‫سو ٍف‬ ٍ ً ‫ آللَّو ىس ًىن اى‬Allah seni ‫ ساىَلٍ اىيٍػلى ي‬، ‫سو ٍف‬ ‫مي اىيٍػلى ي‬ korkusuz. ülfetA itmek. sakin. ħudāyA. dio lo faccia riuscire (662) AllahA ömürler virsün. dio ‫ص ٍقالى ي‬ ne guardi (662) AllahA seni emįnA eylesün. assueto (188). kaynaşmak. āşināF ‫ اى ٍى ًل‬، ‫ش‬ ٍ ‫ يىواى‬، ‫ش‬ ٍ ‫آل ٍشم‬ ً ، ‫ مصاى ًحب‬، ‫ معاى ًشر‬، ‫ راىـ‬، ‫ث‬ ً ، ‫ الٍبيًت‬Uysal. costumare (2443) bir kimneye āĥvāl-i ً cenkF ta‘lįmA itmek. Çok yüksek. assuefarsi (2444) 4. ögrenmiş. adusare (50). assuefatto. dio lo conserui (662) AllahA śaķlasun ‫سو ٍف‬ ‫ آللَّ ٍو ى‬Allah korusun. dādārF. ögretmek. domene dio. costumare. yezdānF. ögretmeklik ‫ك‬ ٍ ً‫ اي ٍكىرٍْتىكٍل‬، ‫اىلً ٍش يد ٍرىم ٍقلً ٍق‬ Alıştırma. olıgelen ‫ ياك ًىل ىكلى ٍن‬، ‫ يم ٍعتاى ٍد‬، ‫ش‬ ٍ ‫آل ٍشم‬ Alışılagelmiş. muĥāvereA yāF muĥāveretA itmek.

şeş bārF ، ‫ ًستَّو ىمَّره‬، ‫آلٍ ًت ىكَّره‬ ‫ش باىٍر‬ ٍ ‫ ىش‬Altı kere. Ayırmak. maħżū‘A ‫ضو ٍع‬ ٍ ‫ده يقونػي ٍلم‬ ‫آلٍتٍن ى‬ ‫ َمىٍ ي‬، ‫ش‬ Boyun eğmiş. AllahA te‘ālānuŋ َّ ً ً‫ حاىفًظٍل‬، ‫غى‬ ً ً‫ك ًرزاىقٍل‬ ĥāfıžlıġı ‫غى‬ ٍ ‫ىل ني‬ ‫ آللو تىعاى ى‬Allahın razılığı. muķaddesA. ķabūlA itmek. şeşF ‫ش‬ ٍ ‫ ىش‬، ‫ ستٌوى‬، ‫ آلٍ ًت‬Altı. sottoscriuere (2107) altışar altışar ‫ آلٍتيً ىش ٍر آلٍتيً ىش ٍر‬Altışar altışar. mela. AllahA śaķlasun ‫آللَّو‬ ً ‫سو ٍف‬ ‫ ى‬، ‫سو ٍف‬ ‫ص ٍقالى ي‬ ‫ ىس ًىن حف ٍظ اىيٍػلى ي‬Allah korusun. kaçırılmış. di sotto di qualche cosa (704). sitteA merreA. incarnato (1938) alt. sei numero (2002) altı barmaķlu ‫ اىلٍ ًت بىػ ٍرىم ٍقل يو‬Altı parmaklı. ķabżA itmek. taĥtA. sottrarre. dio ti guardi (662) AllahA taķdįsA olunmış. togliere (2295) 2. alt. şeşimF ‫ ىش ًش ٍم‬، ‫س‬ ٍ ‫ ساىد‬، ‫جى‬ sesto. ٍ ‫ ك ًر‬، ‫ك‬ ٍ ‫ قى‬، ‫ك‬ tutmak. adiettiuo (704). scarnatino. prendere. torre. di sotto (704) alt çeŋe ‫آلت ىچگوى‬ ٍ Alt çene. ً ً ً zįrF ‫ زيًٍر‬، ‫ت‬ ٍ ‫ ىَت‬، ‫آلت‬ ٍ ، ‫ده‬ ‫ زيً ًرنٍ ى‬، ‫ده‬ ‫ اى ٍس ىفلنٍ ى‬، ‫ده‬ ‫ ىٍَتتٍن ى‬، ‫ده‬ ‫آلٍتٍن ى‬ Altında. tüffāĥA. alt. sitteA. mantenimento di dio (1317) AllahA te‘ālānuŋ taķdįri ile muķadder olmış ‫اىللَّو‬ ً ‫ش‬ ٍ ‫ىل ني‬ ٍ ‫ك تىػ ٍقديًر ًل ايًلوى ىم ىقد ٍَّر ياكلٍم‬ ‫ تىعاى ى‬Allahutealanın takdiri ile önceden belirlenmiş. zįrF ‫ زيًٍر‬، ‫ت‬ ٍ ‫ ىَت‬، ‫آلت‬ ٍ Alt. 2. infrascritto (1133) ً altında yazmaķ. pigliare (1650). altıncı. numero (2021) altında. AllahA ً ً ً َّ taķdįmA olunmış ‫دَل‬ ٍ ‫ تىػ ٍق‬، ‫َّس‬ ٍ ‫س ياكليٍنم‬ ٍ ‫ يم ىقد‬، ‫ش‬ ٍ ‫آللو تىػ ٍقدي‬ ً ‫ش‬ ٍ ‫ ياكليٍنم‬Allaha adanmış. Almak. zįrinde. Yavuz Kartallıoğlu AllahA seni ĥıfžA eylesün. alt. sotratto (2108) ً ً altında yazılmış ‫ش‬ ٍ ‫ده ياى ًزلٍم‬ ‫ اىلٍتنٍ ى‬Aşağıda yazılı. melo (1621) alma aġacı. Getirmek. consecrato Dio (493) ً ‫اىللَّو تىعاى‬ Allah te‘ālāA bize raĥmA eylesün ‫حم‬ ٍ ‫ىل بزهى ىر‬ ‫ى‬ ‫ اىيٍػلىس يو ٍف‬Allahuteala bize acısın. lütfu ile. aħźA itmek. sottoporre (2106) ً ً ٍ‫ آلٍتًن‬Altıncı. ‘ariyeti ķonulmış ‫ش‬ ٍ ‫ده يقونػيلٍم‬ ‫آلٍتنٍ ى‬ ً ‫ش‬ ٍ ‫ ىع ًريى ًت يقونػيلٍم‬، Altına konmuş. domandar per l’amor di dio (743) ً alma. ٍ ‫ س‬، ‫َّاح‬ pomo (1343). Altından çıkarmak. assumare (188). ayırmaķ. kaçırmak. vino di pomo (2409) 147 al rengi ‫آؿ ىرنٍك ًى‬ ٍ Kırmızı. esfelA ، ‫كى‬ ‫آلٍتنٍ ى‬ ‫ اى ٍس ىف ٍل‬Altındaki. pigliare (1752) almaķlıķ. uzaklaştırmak. taĥtındaki. postizzo (1636) altından çıķarmaķ. Kaplama. Alma. giriftF yā imsākA itmek / ‫اخ ٍذ‬ ٍ ‫ قى يبو ٍؿ ايًٍت ىم‬، ‫آل ىٍم ٍق‬ ‫ ى‬،‫ك‬ ً ً ‫ك‬ ٍ ‫فت ياى ا ٍمساى ٍؾ ايًٍت ىم‬ ٍ ‫بض ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ آخ ٍذ ايًتٍ ىم‬1. taĥtında. melo ‫ب‬ ٍ ً‫ د ىر ٍخت سي‬، ‫ ىش ىجيرالٍتيػفَّاح‬، ‫جى‬ albero (1344) almaķ. a sei à sei (2002) . leuar di sotto (2105) ً ً altından çıķarulmış ‫ش‬ ٍ ‫ آلٍتٍن ىد ٍف ًچقاىيرلٍم‬Alınmış. sei volte (2002) altına ķomaķ. içün dilemek ‫آللَّو ييولًنوى‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ًاْن يو ٍف ًدلى ىم‬، ‫ده‬ ‫ ىح ِّقنٍ ى‬، ‫ ياى‬Allah rızası için istemek. esfelinde. taĥtA. implorare il diuino aiuto (1068) Allahuŋ ni‘meti ile ‫ك نً ٍع ىم ًت ايًلوى‬ ٍ ‫ آللَّ يه‬Allah’ın nimeti. 246] ً altında ķazmaķ ‫ده قاىٍزىم ٍق‬ ‫ آلٍتنٍ ى‬Altından bellemek. predestinato da dio (1643) َّ AllahA te‘ālānuŋ yardumını istemek ‫ك‬ ٍ ‫ىل ني‬ ‫اللو تىعاى ى‬ ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ يىػ ٍريدم ًىن ا ٍستوى ىم‬Allahın yardımını istemek. riceuere (1786). şecerü’t-tüffāĥA. per la dio gratia (662) Allah yolına yāF. koruması. altına almak. sotto (2105) [Mol. ķaplamaķlıķ. ihata etme.. sįbF ‫يب‬ ٍ ‫ تيػف‬، ‫ آلٍموى‬Elma.Dr. di sotto. sokmak. ĥaķķında. subalterno (2211) ً ً altında ķonulmış I. iyiliği. dıraħt-ı sįbF ‫آلٍموى‬ ً ً ً ‫ اىغاى‬Elma ağacı. zappare di sotto (2452) ً ً ‫ ىٍَتتًنٍده‬، ‫كى‬ ً ‫ده‬ altındaki. ً iştimālA ‫ اً ٍشتًماى ٍؿ‬، ‫ك‬ ٍ ‫ احاىطوى ايًتٍ ىم ٍكلى‬، ‫ قىػٍپالىىم ٍقلً ٍق‬، ‫ آل ىٍم ٍقلً ٍق‬1. chi hà sei deta (629) altı kerreA. tor via (2107) 2. iddio habbia misericordia di noi (1039) AllahA te‘ālānuŋ rızālıġı. imżā’lamaķ ‫ اً ٍمضاىءلى ىم ٍق‬، ‫ده ياىٍزىم ٍق‬ ‫آلٍتنٍ ى‬ İmzalamak. eli altına ķomaķ. mascella di sotto (1329) ً altı. teb‘įdA itmek ‫آلٍتًنٍ ىد ٍف‬ ‫ك‬ ٍ ‫ تىػٍبعيًي ٍد ايًٍت ىم‬، ‫ آيًٍرىم ٍق‬، ‫ ًچقاىٍرىم ٍق‬1. recare. contenenza (507) alma śuy şarābı ‫صو ٍل ىشراى ًىب‬ ‫ آلٍماى ي‬Elma şarabı. taĥtA ً ً ĥükūmetine ķomaķ ‫ت‬ ٍ ‫ ىَت‬، ‫ اى ًىل آلٍتنوى يقوىم ٍق‬، ‫آلٍتنوى يقوىم ٍق‬ ‫كوىمتًنوى يقوىم ٍق‬ ‫ يح ي‬Tutmak. altindhe (altında). pomo. iĥātaA itmeklik. soggiacente (2070) ً ً altında ķonulmış II. sādisA.

ò doppia (737). altun ile bezetmek. selāmetA. all’ improuista (1074) ً ً‫ اىجراى اي‬، ‫عملو ىكتو ًرْن ًى‬ ‘amele getürici. avam. commune (2336). varaķA ‫ ىكىر ٍؽ‬، ‫اؽ‬ ٍ ‫ٍتو ٍف يىػپٍر‬ ‫ آل ي‬Altın yaprak. yaldızlanmış. ceteraco herba ‫ اي ٍس يق يلوفىن ٍدريًيو ٍف‬، ‫تى‬ (391). ecrāA idici ‫دْن ًى‬ ٍ ‫ىى ى ي‬ Yerine getiren. müźehhebA. settįn / sittūnA. cosa fatta d’oro (1487) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı altun mürde-sengF ‫نك‬ ٍ ‫ده ىس‬ ‫ٍتو ٍف يم ٍر ى‬ ‫ آل ي‬Altın mürdeseng. zerrįnF külāhA ‫ ىزٌريً ٍن يكالى ٍه‬، ‫ٍتو ٍف تاى ٍج‬ ‫ ال ي‬Altın taç. fratello (948) āmedānįF ‫ ىآمداى ًٌل‬Beklenmedik. bilancietta à pesar l’oro (263) altun yapraķ. maķbūlA ‫ ىم ٍق يبو ٍؿ‬، ‫ش‬ ٍ ‫ آلينٍم‬Alınmış. gerdanlık. doppia moneta d’oro (750). sei cento (2002) ً altmış. sübke. kolye. ‘ammįA oġlı. ŧonatmaķ ‫طونػىتٍ ىم ٍق‬ ٍ ‫ٍتو ٍف ايًلوى بػىىزٍْتى‬ ٍ ‫ٍتو ٍف ايًلوى بىػىزىم‬ ‫ ي‬، ‫ك‬ ‫ آل ي‬، ‫ك‬ ‫اىل ي‬ Altınla süslemek. altun egindisi ‫ٍتو ٍف‬ ‫ آل ي‬، ‫شى‬ ‫ال ي‬ ً ‫ اىكٍنديًس ًى‬Altın döküntüsü. emanet etmek. calia d’oro. fatticio. commune (450). profilo d’oro (1674) altuncı. yabancı. sikkelü altun. limatura d’oro (307) altun ile bezemek. Geyikdili.. altun altun ile pervāzlamaķ ‫ٍتونوى‬ ‫آل ي‬ ‫ٍتو ٍف ايًلوى پىػ ٍركاىٍزلى ىم ٍق‬ ‫ اىل ي‬، ‫ يقوىم ٍق‬Altına (suyuna) batırmak. indorare (1112) altunlanmış. che non si può pigliare (1598) ً alunmış. zer-kūbF ‫ب‬ ٍ ‫كو‬ ‫ ىزٍر ي‬، ‫ٍتوٍْن ًى‬ ‫ آل ي‬Altıncı. commune (2433) a‘mālA ‫ اى ٍعماى ٍؿ‬İşler. germano. foglio d’oro (885) altun zencįrF. zerً ً ً ‫آل‬ endūdF ‫دك ٍد‬ ٍ ‫ يىػلٍد ٍزلىٍنم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ٍتونٍػلىٍنم‬ ٍ ‫ يم ىذ ٌى‬، ‫ش‬ ‫ ىزٍر اىنٍ ي‬، ‫ب‬ ‫ي‬ Yaldızlı. chi hà in deposito (665) amānata ķomaķ ‫ آماىنىتوى يقوىم ٍق‬Emanete bırakmak. chiudere in oro (400) altun cedvelA ‫ٍتو ٍف ىج ٍد ىك ٍؿ‬ ‫ آل ي‬Altın cetvel. makbul. dorare (752). coprire d’oro (532). riceuuto (1786) bir kimesneden ķabūlA olunmaķ. esser riceuuto d’alcuno (1786) alur göz ile baķmaķ ‫كوٍز ايًلوى بىػ ٍق ىم ٍق‬ ‫آلوٍر ي‬ ‫ ي‬Alıcı gözüyle bakmak. lingua Ceruina (1258) 2. Altın para. corona d’oro (537) ً altun veznesi ‫سى‬ ‫ٍتو ٍف ىكٍزنوى‬ ‫ ال ي‬Altın terazisi. altun ighini (altun yığını) (altın yığını). ķurāśa-i źehibA ‫ٍتو ٍف قيراىصوى‬ ‫آل ي‬ ً ً ً Altın yığını. ducato. collana (432) ً ‫ اىليٍنماى‬Alınması alunması ķābilA degil ‫سى قاىبً ٍل ىدكً ٍل‬ mümkün değil. ra‘iyyetA. volgare. sessagesimo (2021) altun. ً ‫ال‬ usķulufendriyonL ‫ٍتو ٍف‬ ٍ ‫ٍتوٍْنوى ياك‬ ٍ ‫ٍتونلجوى ياك‬ ‫ آل ي‬/ ‫ت‬ ‫ آل ي‬، / ‫ت‬ ‫ي‬ ً ‫ ياك‬1. sessanta (2021) altmışıncı ‫ آلٍت ًم ًشٍنج ًى‬Altmışıncı. battiloro (244) ً ً‫ٍتو ٍف اىكوى لي‬ altun egelişi. dorato (752) altunlıca ot / altunca ot / altun otı. yapan. saluezza (1899) ً ً‫ آماىنىتوى آلي‬Emanet alan. gerdānF ‫ ىك ٍرداى ٍف‬، ‫ٍتو ٍف ىزٍْنً ٍي‬ ‫ آل ي‬Altın zincir. ‘ammً ً ‫ ع ِّمى اك ٍغ‬، ‫لى‬ zadeA+F ‫ ىع ٌٍم ىزدهى‬، ‫بن ىع ٌٍم‬ ٍ ‫ ا‬، ‫لى‬ ‫ ىع ٍمجوى ياك ٍغ ً ى ي‬Amca oğlu. yaldızlamaķ. letargirio. cugino (576). altınla kaplamak. ibn-i ‘ammA. dobla. amānatA alıcı ‫جى‬ dipositario. popolare (1625).148 altışar barmaķlu ‫ آلٍتيً ىش ٍر بىػ ٍرىم ٍق يلو‬Altışar parmaklı. źehebA. massa d’oro ‫ب‬ ٍ ‫ قىراىصوى ء ىذى‬، ‫ يسٍبكوى‬، ‫سى‬ (1329) [Mol. dipositare (665) ً a‘māA olunmış ‫ش‬ ٍ ‫مى ياكليٍنم‬ ‫ اى ٍع ى‬Kör edilmiş. 140] altunlamaķ. Altın. zerF. esecutore (791) ‘amelįA ‫ ىع ىمل ًى‬Yapma. herba (1961) ً ٍ‫ٍتون‬ altunlı şey’A ‫لى ىشئ‬ ‫ آل ي‬Altınlı şey. risguardar auidamente (1837) ً ‘āmA. fornire d’oro (896). moneta (759) altuna ķomaķ. fattosi cieco da se (407) ‘amca oġlı. bir kimesnenüŋ maķbūlı olmaķ ‫بًٍر‬ ‫ك ىم ٍق يبو ًىل ياكل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫ بًٍر كً ىم ٍسنوى ني‬، ‫ كً ىم ٍسنوى ىد ٍف قى يبو ٍؿ ياكلينٍ ىم ٍق‬Birisi tarafından kabul görmek. yapay. scolopendria. şaśdF ، ‫ ًستٌو ٍف‬/ ‫ي‬ ٍ ًٌ‫ ىست‬، ‫ش‬ ٍ ‫آلٍتم‬ ‫ ىشص ٍد‬Altmış. necātA ‫ ىْناىٍة‬، ‫ت‬ ٍ ‫ ىسالىىم‬، ‫آماى ٍف‬ Kurtuluş. artificiale (840) . oro (1486) ‫ سكوَّ يلو آل ي‬، ‫ ىزٍر‬، ‫ب‬ 2. teźhįbA itmek / ً eylemek / ‫ك‬ ٍ ‫ب ايًتٍ ىم‬ ٍ ً‫ تى ٍذىي‬، ‫ يىػلٍد ٍزلى ىم ٍق‬، ‫ٍتونٍػلى ىم ٍق‬ ‫ آل ي‬/ ‫ٍتونٍػلى ىم ٍق‬ ‫ال ي‬ ‫ك‬ ٍ ‫ اىيٍػلى ىم‬Yaldızlamak. guarnire d’oro (1009) altun ķurāśası. re‘āyāA ‫ ىرعاىياى‬، ‫ت‬ ٍ َّ‫ ىرعي‬، ‫ عاىـ‬Halk. huomo da sei dita (2002) altı yüz ‫ آلٍ ًت ييوٍز‬Altı yüz. triuiale. opere (1472) āmānA. schiuma d’oro (1242) altun tācA. donatmak. altınla kaplanmış. şerįkA ، ‫ٍتو ٍف‬ ‫آل ي‬ ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ ىشري‬، ‫ٍتو ٍف‬ ٍ ‫ ذى ىى‬1. Altınlıca ot.

‘usrātA ile ‫ت ايًلوى‬ ٍ ‫ عي ٍسراى‬، ‫ اى ٍْنى ٍق اى ٍْنى ٍق‬Zar zor. ‘āmilA ‫ عاىًم ٍل‬، ‫دْن ًى‬ ٍ ‫ىى‬ Oyuncu. fratello di madre (909) analıġıla. io mi ricordo (1792) ‘anāśırA ‫ ىعناى ًص ٍر‬Unsurlar. perpendiculare (1564) ‘amūdenA ‫موىد ٍف‬ Dikey olarak. guardiano di vascello (1008) ‘anberA ‫ ىعٍن ىب‬Amber. māderįF ، ‫ ايٌم ًى‬، ‫ب‬ ٍ ‫سو‬ ‫آناىيوى ىمنٍ ي‬ ‫ ماى ىدر ًل‬Anaya mensup. buġday maĥzeni ‫ بػيغٍداى ٍل‬، ‫ اى ٍىراى‬، ‫ك َمىٍىز ًٌل‬ ٍ ‫ ىًَت ٍل ىد ىم ًدني‬، ‫اىنٍباىٍر‬ ‫ مىٍىز ًٌل‬Buğday ambarı. vna parte del Mondo (183) Anaŧolı vilāyeti ‫طو ًىل ًكالىيى ًت‬ ‫ آناى ي‬Anadolu. tersine. Yavuz Kartallıoğlu ً ً‫ عمل اي‬1. attore (197) ‘amelA ile ‫ ىع ىم ٍل ايًلوى‬Yaparak. granaio (988). yādF iderem ‫ ياى ٍد ايً ىد ىرٍـ‬، ‫ آ ىگىرٍـ‬Anarım. ana gibi. imrahor. anahtar halkası. con mia opera (1473) āmįnA ‫آمي‬ ٍ ً Amin. ĥattāA. ķadın ŧuzlıġı. a pena (137) ancaķ. anzi (136). bürbüris. kadıntuzluğu. işüm ile ، ‫ىع ىملي ٍملوى ىك ىسطي ٍملوى‬ ‫ ايً يش ٍم ايًلوى‬İşimle. vale meglio d’andar à lui (2353) 149 ً ‫آُنٍتىػ ٍر باى‬ anaħtarR baġı ‫غى‬ ‫ ى‬Anahtarlık. ‫ىع ي‬ perpendicolarmente (1565) ‘anA. ancak. otlak. per prattica (1639) ‘amelümle. ehrāA. Asia. zerşek. anisi (128) Anaŧolıd ‫طولً ٍد‬ ‫ آنوى ي‬Anadolu. karamuk dikeni. materno (1334) anbārF.Dr. ‘amA ‫ ىع ٍم‬، ‫موجوى‬ ‫ ىع ي‬Amca. ĥarf-gįrA+F‫گي‬ ٍ ‫عاىَّمو ني‬ ٍ ‫رؼ‬ ‫ك ىككيً ً ى‬ Belediye başkanı. 2. mà che (1283) ً ٍ ‫ ح‬، ‫لى‬ ‘āmmenüŋ vekįli. analıķ cihetinden ‫ آناى كً ًب‬، ‫آناىلًغًلوى‬ ‫ آناىلً ٍق ًج ىهتًٍن ىد ٍف‬، Analıkla. ezF ‫ اىٍز‬، ‫ ىع ٍن‬+dan. vasaŧumla. hiç. zio da canto di madre (2455) ‘amūdA ‫مو ٍد‬ ‫ ىع ي‬1. +den. mera. maternità (1334) Anapoliİ ‫ آناى يبو ًىل‬Napoli. mer‘ā-ı ‘āmmeA ‫عاىـ ياكتٍالى ٍؽ‬ ً ‫ ىم ٍر ىعىء عاىٌموى‬، ‫ ىچراى گاىٍه‬، Çayır. sanatçı. anbiķA şapķası ‫سى‬ coperchio del lambicco (1215) ancaķ ancaķ. ibn-i ‘ammA ‫ اًبٍ ًن ىع ٌم‬، ‫لى‬ oğlu. ‘amelA idici. vālideA. faķatA ‫ت‬ ٍ ‫ فىػ ىق‬، ‫ ىّناى ٍف‬، ‫ اى ٍْنى ٍق‬Ancak. maternalmente (1334) analıķ ‫ آناىلً ٍق‬Analık. pomo granato (1621) aŋaram. maestro di stalla. ortaya koymak. nārF ‫ ناىٍر‬، ‫ اىناىٍر‬Nar. māderF ‫ ماى ىد ٍر‬، ‫ نىنوى‬، ‫ده‬ ‫ كاىل ى‬، ‫ اىناى‬Ana. a mala pena (103). castrato di natura (363) aŋa gitmek yegdür ‫ٍد ٍر‬ ٍ ‫ اىگاى كًٍت ىم‬Oraya gitmek ‫ك يىك ي‬ daha iyidir. ‘aksine ‫ٍسنوى‬ ‫ى‬ contrario (518) ammāA ne ‫ اىماَّ نوى‬Asla. magazino di grano (1290) anbārcı ‫ اىنٍباىٍرج ًى‬Ambarcı.Vua spina (2449) anbiķA ‫ اىنٍبيً ٍق‬İmbik. hemānF. cauallarizzo (1288) ‘āmA itmek ‫ك‬ ٍ ‫ عاى ٍـ ايًٍت ىم‬Genelleştirmek.. taĥılA demedinüŋ maĥzeni. amen (108) A ً āmįr āħūrF ‫آخوٍر‬ ٍ Padişahın ahırlarına ve ‫آمي ي‬ onlarla ilgili gereçlere bakmakla görevli kimse. catena per attaccar le chiaui (365) anaları bir ķardaşlar ‫ اىناىلىر ًل بًٍر قىػ ٍرداى ٍشلىٍر‬Anaları bir kardeşler. anası. tanto solamente (2241) . fratello del padre (234). dal (585) ً ana. ‫سى ب ٍر قىػ ٍرداى ٍشلىٍر‬ ٍ ‫سى ب ٍر البىػ ىو‬ fratello di padre e di madre (908) anadan doġma ħādümA ‫دك ٍغموى خاى يد ٍـ‬ ‫ اىناىىد ٍف ي‬Kısır. fakat. Natolia prouincia (1420) Anavud vilāyeti / Arnavud vilāyeti / ‫آنىػ يو ٍد ًكالىيى ًت‬ ‫ ٍآرناىيك ٍد كيًالىيى ًت‬Arnavutluk. nihāyetA ، ‫ لى ًك ٍن‬، ‫ت‬ ‫ ىح ٌى‬، ‫اىٌماى‬ ً ‫ت‬ ٍ ‫ ِناىيى‬Ama. al ammāA II. ma (1283) ً ‫ عك‬، َّ‫ اىما‬Aksine. ً ً ً ً ً ً‫طوٍزل‬ emirbaris ‫مي‬ ٍ ‫ ىزٍر ىش‬، ‫غى‬ ٍ ‫ اى‬، ‫س‬ ‫ قىد ٍف ي‬، ‫س‬ ٍ ‫ بػيٍربيري‬، ‫ك‬ ٍ ‫اىنٍػبىػ ٍرباىري‬ ً ‫س‬ ٍ ‫ باىري‬Amberbaris. sindico. 127] ً ‫ اىنٍبيً ٍق ىشٍبقوى‬İmbik kapağı. Albania (81) anaya mensūbA. anne. madre (1287) ana baba ķardaş. ً ‫ اىناى‬، ‫ش‬ atası ve anası bir ķardaşlar ‫سى‬ ٍ ‫اىناى باىباى قىػ ٍرداى‬ ً ً ً ً ‫سى ىك اىناى‬ ً ‫ اىتاى‬، ‫ين‬ ً ‫ باىباى‬Öz kardeşler. Direk. campo da pascolo comune (323) ‘amūcaA. 2. sindaco (2053) ً ‫ ىع ِّمى ياك ٍغ‬Amca ‘ammįA oġlı. barba. lambicco (1215) [Mol. Amil. çerā-gāhF. accommunare (22) ammāA I. ümmįA. Dikey. hatta. Napoli città (1414) anārA. elementi (773) anasonR ‫سو ٍف‬ ‫ آنوى ي‬Anason. aneto (124). nene. ambra odore (108) anberbaris. consobrino (498) ‘āmA oŧlaķ. a gran pena (74). babası bir li ebeveyenA. lakinA. ambigh (ambiğ) imbik.

Anlatan. idrākA itmek. dipoi (1614) ً ً‫ي اي‬ ً ‫اىن ٍد ايً ًچ‬ and içici. bu şekilde. vergiye bağlanmış. vcello d’acqua (885). diŋlemek.. giutaro (974) andlamek. ً ٍ ‫ خاى ًطره ىكتورم‬، ‫ٍدرمق‬ teźkįrA itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫كر ايًٍت يد ٍرىم‬ ٍ ‫آگ ي ٍ ى‬ ‫ى يٍى‬ ٍ‫ذ‬،‫ك‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ٍكي ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ تىذ‬Hatırlatmak. ‘örfiye ‫ يع ٍرفًيوى‬، ‫ف‬ ٍ ً‫ تىكٍلي‬، ‫ ىعٍنػ ىقريًوى‬1. hem-çinānF. yemįnA itmek. far souenire (2108) aŋdurmaķlıķ ‫ٍد ٍرىم ٍقلً ٍق‬ ‫ آگ ي‬Andırma. malarda. ĥalįfA ‫ش‬ ٍ ‫ آن ٍد ياكلينٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫آن ٍد ايًچم‬ ‫ف‬ ٍ ً‫ ىحلي‬، Ant içmiş. che rimane nel campo segato le biade (2183) aŋız kesici ‫ آگًٍز ىكسيًج ًى‬Anız kesici. teklif. ant. Delil. 2. angariato (125) aŋladıcı. karşılıklı yemin etmek. Vergi. şāfi‘A. zikr ettirtmek. azūF ‫آخ ٍر‬ ٍ ٍ ‫ي ى ىٍ ى ٌ ى‬ ‫ يآزٍد‬، Ondan sonra. çünānF. fatto mentione (1439). āgāhF . angareggiare (125) [Mol. şafi. ‘örfiyeA itmek. and virmek. dipoi (664). bu üslūba ‫ يبو اي ٍس يلوبوى‬، ‫ يچناى ٍف‬، ‫ ىّنٍ ًچتاى ٍف‬، ‫ي‬ ٍ ً‫ آنٍچلى‬/ ‫ي‬ ٍ ً‫ ٍآْنيًلى‬Onun gibi. Anıcı. sevgend dādenF. a quel modo (1382) and. gargetta vcello (938). zikr edici. saħun-dānF. giurare (1967) aŋdurıcı. sacramento. far giurare (973) andlaşmaķ. vedi la dentro (1212) andan ötüri. pesF. folega. paglia. Angarya. mütekellimA. ġıbbA. la entro. yemįnA. zorbalık edilmiş. auuocato (218) 2. teşĥįsA itmek. giuratore (974) and içmek yāF itmek. Gösterilmiş. scongiurare. 2. ĥalįfA ، ‫دْن ًى‬ ٍ ً‫ ىٕن‬، ‫جى‬ ‫ف‬ ٍ ً‫ ىحلي‬Ant içen. nehķA itmek ‫ك‬ ٍ ‫ اى ىش‬، ‫آگًٍرىم ٍق‬ ً Anırmak. giuramento (973). quiui intorno (1720) anda içerü ‫نده ايً ىچ يرك‬ ‫ اى ى‬İçeri. rinegare con giuramento (1817) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı aŋġıŧ ‫ اگٍغً ٍط‬Angut. seçmek. per la qual cosa (1555) andan śoŋra. sevgendF‫ ىس ٍوىكن ٍد‬، ‫لف‬ ٍ ‫ ىح‬، ‫ي‬ ٍ ً‫ ىٕن‬، ‫انى ٍد‬ Yemin. ŧuymaķ. anı öldürmekden kendümi żabŧA ً ً ً ً ‫دك‬ idemem ‫ده‬ ‫آٌل ياكل يٍد ٍرىمك ى‬ ‫ ى‬، ‫ضٍبطوى قاىد ٍر ىدكلى ٍم‬ ‫مى ى‬ ‫ضب ٍط ايً ى‬ ‫ٍد ٍف ىكنٍ ي‬ ‫ىم ٍم‬ Onu öldürmekten (öldürme düşüncesinden) kendimi alamıyorum. ant içilmiş.150 ancılayın / ançılayın. orada. far il verso dell’ asino (1479) aŋız ‫ آگًٍز‬Anız. cercella (385). ħāŧıra getürmek. eşek aġırmaķ. gridare com eli asini ‫ك‬ ٍ ‫ ىِن ٍق ايًتٍ ىم‬، ‫آغ ٍرىم ٍق‬ (999). folica. dimostratore (659) aŋlamaķ. yemin eden. chi fà ricordare (1792) aŋdurmaķ. müteźekkirA ‫يجى‬ ً ً‫ ًذكر اي‬، 1. ol şey’den ötüri. yemįnA idici. eylik bilici. tedbįrA olunmış ، ‫ش‬ ٍ ‫آگلٍم‬ ً ً ً ً ‫ش‬ ٍ ‫بي ياكليٍنم‬ ٍ ‫كر ياكليٍنم‬ ٍ ‫ تى ٍد‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ذ‬1. proposto (1684) anı öldürmekden kendümi żabŧa ķādirA degilem. 26] ‘anķariyaR itmek. delįlA ، ‫ يمتى ىكلِّ ٍم‬، ‫كو ٍس ىِتًْن ًى‬ ‫ ي‬، ‫جى‬ ‫ ىدليً ٍل‬، ‫ شاىفً ٍع‬، ‫ ىشفيً ٍع‬، ‫ ىس يخٍنداى ٍف‬1. ً ‫آ ٍگالى ًد‬ şefį‘A. nominato. giurare (973) ً ً and içmiş. arcato (156). come quello (442). ricordare ad alcuno (1791). non posso contenermi di non ammazzarlo (508) aŋırmaķ. gösterici. stoppia. ِّ ‫ يمتى‬، ‫جى‬ ً ً‫ك بًلي‬ ‫ذك ٍر‬ ٍ ً‫ اىيٍل‬، ‫دْن ًى‬ ٍ 2. szulum (angaria). teklįfA bıraķmaķ ‫ يع ٍرفيًوى‬، ‫ك‬ ٍ ‫ف ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ىعٍنػ ىق ًريو ايًتٍ ىم‬ ٍ ً‫ تىكٍلي‬، ‫ك‬ ‫ف بًىرقٍ ىم ٍق‬ ٍ ‫ ايًٍت ىم‬Haraca bağlamak. ĥalfA itmek ‫ك‬ ٍ ‫لف ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ي ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ك ياى ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ اىن ٍد ايً ٍچ ىم‬Ant ٍ ‫ ىح‬، ‫ك‬ ٍ ً‫ ىٕن‬، ‫ك‬ içmek veya yemin etmek. müźekkirA ‫ ىم ىذ ِّك ٍر‬، ‫ٍد ًرْن ًى‬ ‫ آگ ي‬Andırıcı. yemįnA ile ittifāķA itmek ‫ي‬ ٍ ً‫ ىٕن‬، ‫آن ٍدلى ٍش ىم ٍق‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ ايًلوى اتِّفاى ٍؽ ايًتٍ ىم‬Anlaşmak. angareggiare (125) ً ‘anķariyaR olunmış ‫ش‬ ٍ ‫ ىعٍنػ ىقريًوى ياكليٍنم‬Haraca bağlanmış. Anılmış. zorbalık etmek. ً ‫ ًمن‬، ‫ پس‬، ٍ‫ ًغب‬، ‫ بػع ىده‬، ‫اىنٍ ىد ٍف صكٍره‬ min āħirA. giuramento (1887) anda eŧrāfında ‫ده اىطٍراىفًنٍدهى‬ ‫ آنٍ ى‬Onun etrafında. konuşan. teklįfA itmek. böylece. teklįfA. oradan içeri. orcare. tagliastoppia (2237) ‘anķariyaR. İyilik bilici. li-źālik li-eceli ً ً źalikA ‫ك‬ ٍ ً‫ك ًالءى ىج ًل ذىل‬ ‫ لذاىل ى‬، ‫ ياك ٍؿ ىشئ ىد ٍف ياك يتور ًل‬، ‫آنٍ ىد ٍف ياك يتور ًل‬ Ondan dolayı. ramemoratione (1736) and ve yemįnA ile inkārA itmek ‫ي ايًلوى اًنٍكاىٍر‬ ٍ ً‫آن ٍد ىك ىٕن‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ايًٍت ىم‬Yemin ederek inkar etmek. ٍ ً‫ ىٍَتلي‬، ‫ ىس ٍوىگن ٍد داىىد ٍف‬، ‫ك‬ yemin vermek. ba‘deA. źikrA olunmış. folca. źikrA itdürmek. fehmA itmek. źikrA idici. vergiye ٍ ً‫ تىكٍلي‬، ‫ك‬ bağlama. taĥlįfA itmek ‫ك‬ ٍ ‫ف ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ اىن ٍد كيًٍرىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ انى ٍدلى ىم‬Ant. ba‘dehuA. ĥalfA. and olunmış. vcello piu piccolo che l’anitra (1295) ً ً‫آگ‬ aŋıcı. ricordeuole (1792) aŋılmaz şey’A ‫ آگًلٍ ىم ٍز ىشئ‬Hatırlanmaz şey. immemorabile (1052) ًً aŋılmış.

zikir. Teşhis etmek. qual di loro (1709) ‫قى لىٍر‬ anlardan kim müstaĥaķdur ‫اىنٍػلىٍرىد ٍف كً ٍم يم ٍستى ىح ٍق يد ٍر‬ Onların hangisi uygundur? qual di è più degno (1710) anlar ĥaķķında ‫ اىنٍػلىٍر ىح ِّقنٍدهى‬Onlar hakkında. non compreso. yādF ‫كر‬ ٍ ‫ ذ‬، ‫ٍم ٍقل ٍق‬ ‫ى‬ ً ، Anma. bir kimesnenüŋ söyleycegini ögretmek. ŋāfi‘A olsun ‫ٍسو ٍف‬ ‫اىنٍػلىرهى ص ىحٍتػلىٍر ياكل ي‬ ً ‫ٍسو ٍف‬ ‫ ناىف ٍع ياكل ي‬، Onlara sıhhatler olsun. costoro (555) anlar arasında. reminiscenza (1763). improuiso (1074) anşa balığı ‫ آنٍشوى باىلًغ ًى‬Sardalyeye benzeyen bir balık. źikrA itmeklik. asciuga pesce. bir kimesnenüŋ söylemesini ta‘lįmA itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫ك سويٍػلىٍي ىج ًك ًىن ياكٍكىرٍْتى‬ ٍ ‫ بًٍر كً ىم ٍسنوى ني‬، ‫اى ٍگلىتٍ ىم ٍق‬ ‫ك‬ ٍ ‫سويٍالىىم ًس ًىن تىػ ٍعليً ٍم ايًتٍ ىم‬ ‫ ي‬Birisine bilgi vermek. far mentione (828). nominare (1349). cercar d’intendere (1171) aŋlamaķlıġıla. coloro (438). rimembranza (1810) aŋmamaz ādemA. intendersi l’vn l’altro (1172) ً aŋlamaķ istemek ‫ك‬ ٍ ‫ آ ٍگلى ىم ٍق ا ٍستى ىم‬Anlamak istemek. in fauore loro (843) 151 anlaruŋ içün ‫ اىنٍػلىيرٍؾ ايًچ يو ٍف‬Onlar için. capire. nessuno di loro vadi (1430) anlardan kimler. medrūkA ، ‫ ًم ٍف يه ٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫آ ٍگلىٍنم‬ ‫ ىم ٍد يرك ٍؾ‬Anlaşılmış. la sua prosessione. anlaşılmış. Anlamak. ricordarsi (1792). far mentione (1349). comprendimento l’intendere (461) ً ً ً aŋlanmamış. ‫ ياى ٍد‬، ‫ك‬ ‫ذ‬ ٍ ً‫كر ايًتٍ ىمكٍل‬ ٍ commemoratione (445). diŋlenmemiş ‫ش‬ ٍ ‫ د ٍگلىنٍموى م‬، ‫ش‬ ٍ ‫آ ٍگلىنٍموى م‬ Anlaşılmamış. 2. intendere (1171) birbirine uymaķ. idrākA ًً ً ًً ile ‫ اً ٍدراى ٍؾ ايًلوى‬، ‫ضو ٍح ايًلوى‬ ‫ يك ي‬، ‫ آشكاى ىره لكلوى‬، ‫آ ٍگلى ىم ٍقلغلوى‬ Anlayarak. ricordanza (1791). comprendere. müdrekA ‫ فى ًه ٍم‬، ‫هم‬ ٍ‫ي‬ ٍ ‫ قىب ٍل فى‬، ‫شوٍر‬ ‫قل يىت ي‬ ٍ ً ٍ‫ اكلين‬Anlaşılabilir. ‘aķlA yetişür. mentouare. intenditore (1172) aŋlaycı ‫جى‬ ً aŋlayış. Satalia città (1909) ً ً ٍ ‫اىني‬ anuŋ cānibine. inteso (461) aŋlanur. far intendere (1171) ً ‫ اى ٍگلىٍي‬Anlayıcı. anlardan. teźkįrA itmek. söyleyeceklerini öğretmek. nā-gehānF ‫ غاىفً ٍل‬، ‫ٍس ٍز‬ ٍ ‫اىگ‬ ‫ ناى ىكهاى ٍف‬، Ansız. compreso. fede (1673) anuŋ ĥāli ‫گ حاى ًىل‬ ٍ ‫ آني‬Onun durumu. la sua prosessione. apaŋsız. ً ħāŧıra getürmek. iĥāŧaA itmeklik ‫ك‬ ٍ ً‫ احاىطوى ايًتٍ ىمكٍل‬، ‫ش‬ ٍ ً‫اى ٍگالىي‬ Anlayış. onde (2042) . andan ötüri ‫ آنٍ ىد ٍف ياكتير ًل‬، ‫ك اًيچ يو ٍف‬ ٍ ‫ آني‬Onun için. diŋlemeklik ‫ك‬ ٍ ً‫ ًد ٍگلى ىمكٍل‬، ‫اى ٍگلى ىم ٍقلً ٍق‬ Anlama. informare. per ‫سى ايًلوى‬ lor corruccio e strepito (545) aŋlatmaķ. ħāŧıra gelmek ، ‫ك‬ ٍ ‫كر ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ ذ‬، ‫ٍم ٍق‬ ‫اىگ ى‬ ً ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ خاىط ىره ىكلٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ خاىط ىره ىك يتوٍرىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ياى ٍد ايتٍ ىم‬Anmak. ġāfilA. commemorare (445). mutāba‘atA itmek ‫ك‬ ٍ ‫ت ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ يمتاىبىػ ىع‬، ‫ بًٍربًريًنوى ياكٍٕنى ٍق‬Birbiri ile anlaşmak. non inteso (461) ً aŋlanmış. ً ħāŧırına getürmeyci ، ‫آد ٍـ‬ ‫ خاىط ًرنوى ىكتيػ ٍرىم ٍز ى‬، ‫آد ٍـ‬ ‫آگٍموى ماىٍز ى‬ ً ً ً ‫ خاىطرنوى ىك يتوٍرىم‬Hatırlayamayan kişi. verso di lui (2390) anuŋ dįni ‫ك ديً ًىن‬ ٍ ‫ آنى‬Onun dini. min hüve lā ‫الء‬ ‫ٍى‬ ‫ٍ ى ي‬ da loro (585) ً ‫اىنٍػلىٍرىد ٍف ىيً ٍچ بً ًر‬ anlardan hįçF birisi varmasun ‫سى كاىٍرموى‬ ‫سو ٍف‬ ‫ ي‬Onlardan hiçbirisi gitmesin. şināħtenF ، ‫طوٍٕنى ٍق‬ ٍ ‫هم ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ ًد ٍگلى ىم‬، ‫آ ٍگلى ىم ٍق‬ ٍ ‫ فى‬، ‫ك‬ ‫ ي‬،‫ك‬ ً ‫َت‬ ٍ ‫ آگاىٍه ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ا ٍدراى ٍؾ ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ص ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ىس ٍچ ىم‬ ٍ‫ ًشناى ٍخ ى‬، ‫ك‬ ٍ ً‫ تى ٍشحي‬، ‫ك‬ 1. per esso (1554). ‫ يم ٍد ىرٍؾ‬، ‫ش‬ ‫م‬ ٍ ‫ي‬ intelligibile (1170) anlar ‫ اىنٍػلىٍر‬Onlar. be-cānibF+A o ‫ب ياك‬ ٍ ‫ ىَباىن‬، ‫ك جاىنبًنوى‬ Onun tarafına. intelligibilmente (1170) aŋlamaķlıķ. per loro (1554) anlaruŋ öykelenmesi ve şamatası ile ‫اىنٍػلىيرٍؾ ياكيٍكوى‬ ً ‫سى ىك ىْشىتوى‬ ً ‫ لىٍن ىم‬Onların öfkelenmesi ile. stato (1673) anuŋ içün. simile alla sardella (173) Anŧaliya ‫ آنٍطىلًيوى‬Antalya. źikrA. źikrA itmek. kavrayarak. yādF itmek. immemore ‫يجى‬ (1052) ً ‫ اىپاىگ‬، ‫ٍسز‬ ً aŋsız. Yavuz Kartallıoğlu itmek. ħāŧırına getürmez ādemA. yad. birden. ķabil fehimA. rimembrare (1811) ً ً ‫اىگ‬ aŋmaķlıķ. āşikāreligile.Dr. intendere (460). fehimA ً ‫ ىغ‬، ‫آ ٍگلىنور‬ ً olunmış. instruire (1130). beyinlerinde ‫اىنٍػلىٍر‬ ً ً ‫ بىيًٍنػلى ًرنٍدهى‬، ‫ده‬ ‫ ماىبىػٍينٍن ى‬، ‫ده‬ ‫ اىراىسٍن ى‬Onlar arasında. zikretmek. anlardan ķanķılar ، ‫اىنٍػلىٍرىد ٍف كً ٍملىٍر‬ ً ٍ‫ قىػن‬Onlardan hangileri. intendere (335). frà loro (902) ً anlara śıĥatler olsun. vużūĥA ile. mābeyninde. buon prò li faccia (297) ً ‫ ًمن ىاىءك‬، ‫ اىنٍػلىرد ٍف‬Onlardan. hayırlı olsun. apprehensione (148) aŋmaķ. mefhūmA. siche.

soprauenuto (2093) ً ‫اىپاىگ‬ ً ‫ٍس ٍز فً ًك ٍر ياكليٍنموى ىم‬ apaŋsız fikirA olunmaması ‫سى‬ Düşünülmedik. la sua prosessione. cauallo ‘araba bār-gįri ‫گي ًل‬ ٍ da tirare (370) ‘arabacı ‫ ىعراىبوى ج ًى‬Arabacı. bu ağacın reçinesi. bacakları ayırmak. maŧharA ‫ ىمطٍ ىه ٍر‬، ‫ؼ‬ ٍ ‫ اى ٍعراى‬1. moro (1907) ‘araba ‫ ىعراىبوى‬Araba. trambo (2308) ‘ArabA ‫ب‬ ٍ ‫ ىعىر‬Arap. temone del carro ‘araba oķı ‫قى‬ (2252) ً ‘araba ŧutmaķ içün üsti ‫چو ٍف ياك ٍس ًت‬ ‫طوٍْتى ٍق اي ي‬ ‫ ىعراىبوى ي‬Garaj. vāridA olmaķ ‫لى‬ ٍ ‫ٍس ٍزىد ٍف ىكلٍ ىم‬ ‫ى‬ ‫ ىع ى‬، ‫ك‬ ً ‫ كاى ًرٍد ياكل ىٍم ٍق‬، ‫ك‬ ‫م‬ ‫ل‬ ‫ك‬ ‫ف‬ ‫ز‬ ‫ٍسو‬ ‫گ‬ ‫ا‬ ، ‫ك‬ ‫م‬ ‫ل‬ ‫ك‬ ‫لو‬ ‫ف‬ ‫ٍغ‬ ‫ل‬ ‫ا‬ Ansızın ٍ ٍ ٍ ‫ى يٍ ىى‬ ٍ ‫ىٍ ى ى ى‬ gelmek. adımlamaķ. apışı ayrılmış ‫ش‬ ٍ ‫ اىپًشن اىيٍ ًرلٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫اىپً ٍشم‬ Apışmış. carettare. beretta (531). carriaggio (352). bāF o ‫ باى ياك‬، ‫گ ايًلوى‬ ٍ ‫ آني‬، ‫آنيگٍلوى‬ Onunla. allargato delle gambe (89) ً apışmış ayaķ ‫ش اىيى ٍق‬ ٍ ‫ آپً ٍشم‬Apışmış ayak. 187] ‘araķ-çįnA+F. soprauenuta (2093) ًً ً apaŋsızligile Düşünmeden. gambe aperte (935) ara. maestro di carri (1289) ‘ArabistānA+F ‫ ىعىربً ٍستاى ٍف‬Arabistan. ŧaşış ‫ش‬ ٍ ً‫ طاىشي‬، ‫ىعراىبوى ايًلوى طاىْشىٍقل ٍق‬ Araba ile taşıma. sua anuŋki / onuŋki ‫ٍكى‬ (2222) anuŋla. venir ٍ ‫لى الٍغى ٍفلوى ىكلٍ ىم‬ ‫ى ى‬ all’improisa (2377) ً ‫ آپگ‬Ansızın gelen. Arabo (155). çıkagelmek. ‘ale’l-ġafleA gelmek. carreggiare (352) ً ً ‘araba ile ŧaşımaķlıķ. ò carri (1812) ‘araba yapucı ‫ ىعراىبوى ياى يپوج ًى‬Araba ustası. timone del carro (2276) ً ‫ ىعىربوى ياك‬Araba oku. condottiere (475) ‘araba döndürmek ‫ك‬ ٍ ‫دكنٍ يد ٍرىم‬ ‫ ىعراىبوى ي‬Araba sürmek. rimessa di carozze. ‘ale’l-ġafleA düşmek. Araf. Arıtma havuzu. temizlenme yeri. aŋsuzın. miyānF ‫ ًمياى ٍف‬، ‫ي‬ ٍ ‫ بى‬، ‫ آراى‬Ara. istila eden. beklenmedik. liquore d’albero medicinale (1908) ً ‫اىپاىگ‬ apaŋsız ‫ٍس ٍز‬ Beklenmedik anda. ‘ale’l-ġafleA gelmek ‫ك‬ ٍ ‫ٍس ٍز ىكلٍ ىم‬ ‫ى‬ ‫ك‬ ‫ع‬ ، Ansızın gelmek. all’improuiso (93) apaŋsızdan. ò altre cose (353). anuŋ yerinde ‫ يىريًنٍدهى‬، ‫ك يىريًنوى‬ ٍ ‫ آني‬Onun yerine. impensatamente (1061) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı apışmaķ. allargare le gambe (88) ً ً ً apışmış. che soprauiene (2093) ً ً apaŋsız geliş ‫ش‬ ٍ ‫ آپىگٍس ٍز ىكل‬Ansızın geliş. ‫گ ى‬ mesleği. ً ‫آپگ‬ aŋsuzın gelmek. ً ً nā-gehānF ، ‫ت‬ ٍ ‫ تي ًز الٍوقى‬، ‫لى الٍغى ٍفلوى‬ ٍ ‫ٍس ًز‬ ‫ اىگ ي‬، ‫اىپىكٍس ٍزىد ٍف‬ ‫ ىع ى‬، ‫ين‬ ‫ ناى ىكهاى ٍف‬Ansızın. 2. tįzi’l-vaķtA. frà (2300). arte (1673) anuŋ yerine. portiere ‘araba ķapusı ‫سى‬ d’vna carozza (1632) ً ‫گ ياك‬ ‘arabanuŋ oķı ‫قى‬ ٍ ‫ ىعراىبوى ني‬Arabanın oku. purgatorio (1703) [Mol. con quello (1715) anuŋ śanā‘atı ‫صناى ىع ًت‬ ٍ ‫ آني‬Onun sanatı. vettura. müstevlįA ‫ يم ٍستى ٍو ًىل‬، ‫ش‬ ٍ ‫آپىگٍس ٍزىد ٍف ىكلٍم‬ Ansızın gelen. saracino. soprauenimento.152 ً ‫ ياكنيك‬/ ‫ٍكى‬ ً ‫ آنيك‬Onunki suo. inopinatamente (1152) ً ‫آپگ‬ apaŋsız cenkcilerüŋ çıķması. scuffia di dona (1986) bir kimesnenüŋ başını geydürmek ‫بًٍر‬ . aniden. soprauenire. trà. ‫اىپىگٍس ٍزلكلوى‬ beklenmedik. carro (352). coppola. apış ayırmaķ. ‘araķıyyeA ‫ ىعىرقًيٌوى‬، ‫چي‬ ٍ ً ٍ‫ ىعىرق‬Takke. accadere (2093) apaŋsızdan gelmek. atlamaķ ‫ اىتٍالىىم ٍق‬، ‫ اىًد ٍملى ىم ٍق‬، ‫ش آيًٍرىم ٍق‬ ٍ ً‫ اىپ‬، ‫ اىپً ٍش ىم ٍق‬Apışmak. Arabia (155) a‘rāfA. baskın ً ً‫ٍس ٍز ىكلي‬ apaŋsız gelici ‫جى‬ ‫ى‬ yapan. ħurūcı ‫ٍس ٍز‬ ‫ى‬ ً ‫ يخ يرك‬، ‫سى‬ ً ‫ ىجنكٍجيًلىيرٍؾ ًچ ٍقموى‬Askerlerin aniden ‫جى‬ ortaya çıkması. impensato (1061) ً ‫اىپك‬ apaŋsız gelmek. portatura (2396) ً ‫ ىعىربوى قى يپو‬Araba kapısı. temis edigi (temiz edici). sopragiungere (2089). inaspettatamente (1080). carrettiere (352). ‘ale’l-ġafleA. vāķı‘A olmaķ ً ‫ كاىقً ٍع ياكل ىٍم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫دك ٍْشى‬ ‫لى الٍغى ٍفلوى ي‬ ‫ ىع ى‬، ‫ آپىگٍس ٍزىد ٍف‬Ansızın ortaya çıkmak. ŧaşımaķ ‫ىعراىبوى ايًلوى بًٍر‬ ‫ طى ًش ىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ نى ٍسنوى ىك يتوٍرىم‬Araba ile bir şey taşımak. anuŋ ile. reggere il carro (1758) ‘araba ile bir nesne getürmek. soprauenire (2093) ً ً apaŋsızdan gelmiş. beynA. sarcocolla. mahareti. sortita di soldati all’improuiso (2099) apaŋsızdan. in luogo suo (1279) anzarotE ‫ت‬ ٍ ‫ اىنٍػىزير‬Sıcak ülkelerde yetişen bodur bir ağaç. plaustro (1610) ً ‫ ىعراىبوى باىر‬Araba beygiri. con lui (464).. carrozza da portar legna. sopragiunto (2089).

inframettere (1133) arasında. aramaġıla ‫ آراىىمغًلوى‬، ‫ آراىٍرىك ٍن‬Ararken. araya ķomaķ ‫ آراىيوى يقوىم ٍق‬، ‫آراى ًسنوى يقوىم ٍق‬ Arasına koymak. ً ً ً mütefaĥĥıśA ‫ص‬ ٍ ‫ يمتىىف ِّخ‬، ‫ص ايًدْن ًى‬ ٍ ‫ تىػ ىف ُّخ‬، ‫ يسأى ٍؿ ايًدْن ًى‬، ‫آراىْن ًى‬ Arayan. Araştırmak. interpositione (1175). birden. uyan. tābi‘A. araşmaķ ‫ آراى ٍْشى ٍق‬، ‫ بًٍربًريً ًىن آراىىم ٍق‬Birbirini aramak. Teftiş etmek. su’ālA idici. şapķa] aralıķ ‫ آراىلً ٍق‬Ortanca. pesF ، ‫ ظى ًه ٍر‬، ‫ ىكىرأ‬، ‫كييك‬ ‫س‬ ٍ ‫ پى‬Art. tramettere (2308) 153 ara yatı ‫آره ياىت ًى‬ ‫ ى‬Bir yere varmak için arada yatılan (kalınan. cercatore (385). tāliA ‫ تاىلً ٍع‬، ‫ تاىبً ٍع‬، ‫ٍآرًد ٍْنوى كيً ىد ٍف‬ Ardından giden. cercarsi l’vno l’altro (385) ً aramaķlıķ. teftįşA itmek ، ‫صوٍرىم ٍق‬ ٍ ‫ تىػتىبُّ ٍع ايًتٍ ىم‬، ‫آراىىم ٍق‬ ‫ ي‬، ‫ ييوقٍالىىم ٍق‬، ‫ك‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ش ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ص ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ب ايًتٍ ىم‬ ٍ ً‫ تىػ ٍفتي‬، ‫ك‬ ٍ ‫ تىػ ىف ُّخ‬، ‫ك‬ ٍ ‫ طىلى‬، ‫ چاىل ٍش ىم ٍق‬، ‫ييوقٍػلى ىم ٍق‬ 1. intramettersi. uyan. beyninde. mezzano l’esser frà due cose (1363) aramaķ. ‫ يمتىتى ًٌب‬، ‫ تاىبً ٍع‬، ‫ تً يلو‬، ‫دْن ًى‬ sussequente (2230) ardınca gitmek. cercato (385) ararken. tilūA. ķaçın ķaçın gitmek ‫ٍآرديً ٍن ٍآرديً ٍن‬ ‫ك‬ ٍ ‫چي كًٍت ىم‬ ٍ ‫ كًٍت ىم‬Geri geri gitmek. intromettersi. izlemek. aşaġa gitmek. devletden düşkün olmış ‫ش‬ ٍ ‫اىٍردنوى كتٍم‬ ً ‫ش‬ ٍ ‫كو ٍف ياكلٍم‬ ‫ ىد ٍكلىتٍ ىد ٍف ي‬، Geriye gitmiş. genapro. ortasında. ricercare. idbārA itmek. interrogare (1784) birbirini aramaķ. intrauegnente araya girici ‫كيًْن ًى‬ (1185) araya girmek. çalışmaķ. procacciare (1668) 3. quando si parla della terza persona (2300) ً ‫ اىراىيوى‬Araya giren. ٍ ً ‫چي قى‬ ٍ ً ‫ قى‬، ‫ك‬ rinculare (1817) ardın ardın.Dr. izlemek. dicaduto (634) ardın ardın gitmek. arka. frà. adietro (42) ardınca gelmek ‫ك‬ ٍ ‫ ٍآرًد ٍْنوى ىكلٍ ىم‬Ardından. ricercatore (1785) arayıcı ‘avratA ‫ت‬ ٍ ‫ ىآرًْن ًى ىع ٍوىر‬Araştırıcı kadın. araştırıcı. accidente (20) [Mol. iķtifā’A itmek ‫ٍآرًد ٍْنوى‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ اقٍتًفاى ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ايًٍزلوى ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ كيًٍت ىم‬Peşinden gitmek. Yavuz Kartallıoğlu ‫ك‬ ٍ ‫ك باى ًش ًىن ىكٍي يد ٍرىم‬ ٍ ‫ كً ىم ٍسنوى ني‬Bir kimseye başlık. retrogradare (1776) ًً ً ardına gitmiş. takke giydirmek. gerilemek. uğraşmak. vedi. cerca. cercamento (384) aranmaz. dövletden düşmek.. görevinden ‫دك ٍش ي‬ ayrılmış. intrauenire (1185). cercare (384). inuestigare (1785) 2. bir şey’A iki şey’üŋ ortasında ً ً ً‫ بًٍر ىشئ اي‬، ‫اىراىيوى يقوىم ٍقلً ٍق‬ ķomaķlıķ ‫ده يقوىم ٍقلً ٍق‬ ٍ ‫كى ىشيئي‬ ‫ك ياكٍرتاىسٍن ى‬ Bir şeyi iki şeyin arasına koma. verā’A. Sorgulamak. ardın dönmek ، ‫ك‬ ٍ ‫اىٍرًدنوى كًٍت ىم‬ ً ً ‫ك‬ ٍ ‫دكٍِنى‬ ٍ ‫آشغوى كًٍت ىم‬ ٍ ‫ ا ٍدباىٍر ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫دك ٍْشى‬ ‫ ى‬،‫ك‬ ‫ ٍآرد ٍف ي‬، ‫ك‬ ‫ يد ٍكلىٍت ىد ٍف ي‬1. mütetabbi‘A ‫ٍآرًد ٍْنوى‬ ً ً‫ ك‬Ardından giden. 4. cercando (384) arasına ķomaķ. ŧalebA itmek. infra loro (1132). discadere (677). accidentale (20) ‘arażįA ‫ضى‬ ً ، ‫اى ٍرد‬ ard. dietro (637) ardıç aġacı ‫ اىٍرًد ٍج اىغاىج ًى‬Ardıç ağacı. 5] ً ‫ ىعىر‬Beklenmedik. seguitare addietro (2001) bir kimsenüŋ ardı śıra gitmek. far metter la scuffia in testa (1986) [ķałpaķ. inscrutabile (1157) ً aranmış ‫ش‬ ٍ ‫ اىراىٍِن‬Aranmış. konaklanan) yer. külāh. tetebbu‘A itmek. tefaĥĥuśA itmek. Geriye gitmek. ortasında. che seguita (2000) ardınca gidici. frà. lāyu-tetebbu‘A ‫ الىيػيتىتىبُّ ٍع‬، ‫ ىآرٍِنىٍز‬Aranmaz. ricercare. venir dietro ad alcuno (2377) ardınca giden. vedi intramettersi (1188) araya ķomaķlıķ. albero (944). peşi sıra gelmek. biyn ara biyn ً ً ً ‫بي‬ ٍ ً ‫بي اىراى‬ ٍ ً ، ‫ده‬ ‫ بىػٍيننٍ ى‬، ‫ده‬ ‫ ياكٍرتاىسٍن ى‬، ‫ده‬ ‫ اىراىسٍن ى‬Arasında. bir . rinculandosi (1817) ardınca ‫ اىٍرًدْنٍوى‬Ardından. Luogo per doue arriuar si fà vn alloggiamento (1278) arayıcı. seguire. 2. tefaĥĥuśA idici. araya gelmek. ginebro (958) ardına gitmek. Çabalamak. śormaķ. ortaya girmek. dicadere (634). táķye. (İş hakkında) Ters gitmek. žahirA. girü. cercatrice (385) ‘arażA ‫ض‬ ٍ ‫ ىعىر‬Yoklama. yoķlamaķ. trà. trà (902). ً ً der-miyān āmedenF ‫ اىراىيوى‬، ‫ك‬ ٍ ‫كيىم‬ ٍ ‫كيىم‬ ٍ ‫ ياكٍرتوى يوى‬، ‫ك‬ ٍ ‫اىراىيوى‬ ‫ ىد ٍرًمياى ٍف ىآم ىد ٍف‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىك ٍل ىم‬Araya girmek. tramessa. tefaĥĥūsA ‫س‬ ٍ ‫ تىػ ىف ُّح‬، ‫ آراىىم ٍقل ٍق‬Araştırma. tābi‘A. ķaçın ķaçın giderken ‫چي كيً ىد ٍرىك ٍن‬ ٍ ً ‫چي قى‬ ٍ ً ‫ قى‬، ‫ ٍآرديً ٍن ٍآرديً ٍن‬Geri geri giderken. intermettersi (1183). interpositione (2308) bir şey’ iki şey’üŋ ً ً‫بًٍر ىشئ اي‬ ortasına yā arasına ķomaķ ‫ك ياكٍرتوى‬ ٍ ‫كى ىشيئي‬ ‫ ًسنوى ياى آراى ًسنوى يقوىم ٍق‬Bir şeyi iki şeyin arasına veya ortasına koymak. sequente.

tārF. arıķlandurmaķ. voltar spalle (2112). ez-pişF ‫ ىع ىن‬، ‫ ًم ىن الٍظى ًه ٍر‬، ‫رد ٍف‬ َّ ‫ اى‬، ‫اىٍرًدنٍ ىد ٍف‬ ً ‫و‬ ‫س‬ ٍ ‫ اىٍزپى‬، ‫ م ٍن يدبير‬، ‫ ال ىٍوىرأ‬Ardından. misura ‫ى ي ى ٍ ىٍ ي‬ (281) [Mol. arı ķovandan ĥāśılA olan oġul ‫آر ًل‬ ً ‫ آر ًل قيواىنٍ ىد ٍف حاى‬، ‫سى‬ ً ً‫سوري‬ ‫ص ٍل ياكالى ٍف ياكغي ٍل‬ ‫ ي‬Arı sürüsü. ponte leuatoio (1624) arķa. tornar à dietro (2294) ‘arefeA güni ‫كو ًٌل‬ ‫ ىعىرفوى ي‬Arefe günü. far immagrire (1051) bir ŧoġanı arıķlatmaķ. immagrirsi (1051). bidįstF ‫ست‬ ٍ ً‫ بًدي‬، ‫ شً ٍب‬، ‫ش‬ ٍ ً‫ قىري‬، ‫ش‬ ٍ ً‫آري‬ Karış. soffiare per dietro (2068) ardında. pongolo. ‘ilm ġubārA ، ‫قى‬ ً ً ً ‫لم غيباىٍر‬ ٍ ‫ علٍ ًم حساى‬Aritmetik. diuenir magro (2172) ً arıķlanmış. smagrire (2059). žahirA. mine’ž-žahirA. ‘ilm-i ĥisābA. filo di larghezza (1253). yabānF mercincūsF‫س‬ ٍ ‫جو‬ ‫ يىباى ٍف ىم ٍرجنٍ ي‬، ‫آريغاى ٍف‬ Yabani mercanköşk. ‘acfān / ‘acefānA olmaķ. sudāA. scarmo (652). diuentare magro (732). liccio. vigilia festa (2403) ً ‘arfit / ‘arfetA ‫ت‬ ٍ ‫ ىع ٍرفى‬/ ‫ت‬ ٍ ‫ ىع ٍرف‬Bir sanat birliği. assottigliare vn falcone. 41] ً ً‫اىًر ٍْشاىطي‬ arışmaŧıķiFr. magro (1293). ķaçmaķ ‫ٍآرقوى‬ ‫ قى ٍچ ىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫كو ٍستىػ ٍرىم‬ ٍ ‫دكنٍ يد ٍرىم‬ ‫ ي‬1. magro (1993). güvF ‫آرش‬ ٍ ً ‫ گي ٍو‬، ‫ اىنٍداى ىزه‬، ‫شو ٍف‬ ‫ر‬ ‫ا‬ ، ‫د‬ ‫ٍي‬ ‫ل‬ ‫ا‬ ‫ع‬ ‫ا‬ ‫ر‬ ‫ذ‬ ، Arşın. magro (1286). aruķ ‫ يآر ٍؽ‬، ‫ش‬ ٍ ‫ آ ًري ٍقلىٍنم‬Zayıflamış. naĥįfA. žaharA. Sırt çevirmek. andar à dietro ad alcuno (120) ً ardınca telķįnA itmek ‫ك‬ ٍ ‫قي ايًٍت ىم‬ ٍ ً ٍ‫ ٍآرد ٍْنوى تىػل‬Üfürmek. arıķlamaķ ‫ آ ًرقٍالىىم ٍق‬، ‫ آ ًرقٍػلىنٍ يد ٍرىم ٍق‬، ‫ بًٍر طيغاى ًٌل آريً ٍقلىتٍ ىم ٍق‬Bir doğanı zayıflatmak. voltar le spalle (2436) . magro (1938). arddan. ķarış. diuenir magro (1293). zayıf.154 ً ً ‫ك آرد ًل‬ kimesnenüŋ eŝerine gitmek ‫ص ىره‬ ٍ ٍ ‫بًٍر ك ىم ٍسنوى ني‬ ‫ك‬ ٍ ‫ك اىثىًرنوى كًتٍ ىم‬ ٍ ‫ بًٍر كً ىم ٍسنوى ني‬، ‫ك‬ ٍ ‫ كًتٍ ىم‬Bir kimsenin ardından. ghiemi dolabi (gemi dolabı). squalido. schiera d’api (1954) arış I. smagrirsi. naħilA. ‘ane’l-verā’A. naĥįfA ve lāġārF şodenF. Vniuersita d’vn’arte (2428) arġac. dilicato.. 31) ً ً‫ باى ٍؿ آري‬، ‫آر ًل‬ arı. ard. aritmatica (163) ٍ ‫ع‬،‫ب‬ ً arıyacaķ śoġan ‫صوغاى ٍف‬ ‫ آرياى ىج ٍق ي‬Yabani sarımsak. peşinden gitmek. ً ً ً ، ‫ده‬ pestF‫ست‬ ٍ ، ‫كييك‬ ٍ ‫ پى‬، ‫ ىكراىء‬، ‫ ظى ًه ٍر‬، ‫آرد‬ ‫ گريً ى‬، ‫ده‬ ‫ٍآردنٍ ى‬ Ardında. palmo. giorno di vigilia (964). ķadįdA olmaķ. dismagrare (700). bal arısı. arıķlanmaķ. sciame d’api (137) schiera d’api (1950). zenbūrF ، ‫ ىًَن ٍل‬، ‫سى‬ ‫ ىزنٍ يبوٍر‬Arı. misura (1506) arış III. filo di trama di lonhezza (1253). stenuato (2172) arıķlatmaķ ‫ اىريً ٍقلىتٍ ىم ٍق‬Zayıflatmak. min dübürinA. bisuiglio dell’ape (266) arı sürisi. naĥįfA itmek. lūĥmaA ‫ يْلٍموى‬، ‫ تاىٍر‬، ‫ش‬ ٍ ‫ اى ًر‬Arış. filo di trama in largo (868). ķalbA ً ً itmek ‫ك‬ ٍ ‫لب ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫دكٍِنى‬ ٍ ‫ كًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫دكنٍ يد ٍرىم‬ ٍ ‫ قى‬، ‫ك‬ ‫ كييك ي‬، ‫ك‬ ‫ٍآردي ٍن ي‬ Geri dönmek. firenk soghanı (firenk soğanı). per dietro (637) ardın döndürmek. il filo che si troua di lungo (2306) ً arış II. frutto simile alla cipolla mà più piccolo (1928) [Mol. pūtF ‫ت‬ ٍ ‫ يپو‬، ‫ يسداى‬، ‫ ٍآر ىغ ٍج‬Argaç. dimagrare Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı (653). arķa göstermek. tergo (2263) arķa döndürmek. ponzetto dell’ api (1623) ً ‘āriyetįA köprü ‫كوپٍر ًل‬ ‫ عاىريى ًت ي‬Geçici köprü. endāzeF. scarmo. trama. il dosso (753). che si truoua di largo (2307) arġanİ ‫ ٍآر ىغ ٍن‬Argana. aregano. lāġar şodenF ، ‫ اىًرقٍػلىٍن ىم ٍق‬، ‫اىريً ٍقلى ىم ٍق‬ ‫ قىديً ٍد‬، ‫ ىع ىجفاى ٍف ياكل ىٍم ٍق‬/ ‫ ىع ٍجفاى ٍف‬، ‫ك‬ ٍ ‫ف ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ف ايًتٍ ىم‬ ٍ ً‫ ىَني‬، ‫ك‬ ٍ ً‫تىػ ٍعجي‬ ، ‫ الى ىغ ٍر ىك ٍرىد ٍف‬/ ‫ الى ًغ ٍر‬، ‫ الى ىغ ٍر ياكل ىٍم ٍق‬، ‫شوىد ٍف‬ ٍ ً‫ ىَني‬، ‫ياكل ىٍم ٍق‬ ‫ف ىك الى ىغ ٍر ي‬ ‫شوىد ٍف‬ ‫ الى ىغ ٍر ي‬Zayıflamak. ‫ ي‬، ‫ك‬ Kaçmak. arıklamak. źirā‘ü’l-yedA. arşun. lāġırF ‫ الى ًغ ٍر‬، ‫ف‬ ٍ ً‫ ىَني‬، ‫ اىير ٍؽ‬/ ‫اىًر ٍؽ‬ Arık. arsin (arşın). sciame di pecchie. secco. püştF ‫شت‬ ٍ ‫ پي‬، ‫ ظى ىه ٍر‬، ‫ اىٍرقوى‬Arka. lāġır / lāġar kerden. magro (2155) arıķlamaķ. pecchia (1540) arı dikeni ‫ آر ًل ًد ىك ًىن‬Arı iğnesi. argano (161) [Mol. ape (137). 2. loncası. macro. ta‘cįfA itmek. bal arısı. magro (1286). şibirA. macilente. geride. giride. braccio. liccio. trama il silo. girü. girü dönmek. indietro (1108) ardından. gitmek. stenuare.. verā’A. magrezza (1293) ً ‫ آر ًل لىيرٍؾ كيً ًزل ىٍد ىم‬Arıların arılaruŋ vızıldaması ‫سى‬ vızıldaması. immagrire. estenuare (187) arıķlıķ ‫ آ ًرقٍلً ٍق‬Zayıflık.. peşinden. punzello d’ape (1702) ً ً arıġan. herba (161) arıķ / aruķ. lāġarF olmaķ. 221] arı yignesi ‫ آر ًل يًكٍنوى س ًى‬Arı iğnesi. scalogna. üflemek. smagrito (2060)..

dayanağı olmak. çalķoyın ً ً ‫ اىٍرقوى‬، ‫ده‬ ‫ٍقويً ٍن‬ ٍ ‫سى ياكىزًرنٍدهى ياىٍْت‬ ‫ اىٍرقوى ياكىزًرنٍ ى‬Sırtüstü. arķırı gitmiş ‫ ٍآرقًر ًل‬، ‫ش‬ ٍ ‫ٍآرقر ًل ىك ًچلٍم‬ ًً ‫ش‬ ٍ ‫ كتٍم‬Karşıya geçmiş. sa‘terA. orzo. 224] ً arpa. dar aiuto (638) ً ً‫طوتي‬ arķa ŧutıcı. mesnedi olmaķ. risupino (1846) ً ً arķa üstinde yatmış ‫ش‬ ٍ ‫ده يىػتٍم‬ ‫ اىٍرقوى ياك ٍستنٍ ى‬Sırt üstü yatmak. Yan yol. müstenedi vardur ‫سى‬ ً ً ‫ يم ٍستىنىدل كاىٍريد ٍر‬، ‫ ىم ٍسنىدل ياكل ىٍم ٍق‬، Arkası. trasuersale. cevF ‫ ىج ٍو‬، ‫عي‬ ٍ ‫ ىش‬، ‫آرپوى‬Arpa. orzuolo. colcato à rouerscio (1877) ً arķa üstine dönmek ‫ك‬ ٍ ‫دكٍِنى‬ ‫ ٍآرقوى ياك ٍستنوى ي‬Sırt üstüne dönmek. camino (2324) arķurı geçmek. farro (834) arpa śatıcı. tornare li calcagni (2293) arķırı. attrauersare (198) arķırılamaķ ‫ ٍآرقًريًلى ىم ٍق‬Bir uçtan bir uca geçmek. korumak. trauersare (2324) arķırılanmaķ ‫ ٍآرقًريًلىنٍ ىم ٍق‬Geçilmek.. delinmiş. kiebe (kebe) (yatak örtüsü. śaķlamaķ ‫اىٍرقوى ًسنوى اىل ىٍم ٍق‬ ‫ص ٍقالىىم ٍق‬ ‫ ى‬، ‫ يقويرٍد ىم ٍق‬، Avunmak. contraforte (515) arķa üstünde ‫ اىٍرقوى ياك ٍستينٍدهى‬Sırt üstü. yorgan). strada à trauerso (2188). origano herba (1483) ً ً‫ اىرنػىود كًل‬Arnavut kilidi. intrauerso (1185). diffendere. supinare. trauersato (2324) arķırı / arķurı yol ‫ ٍآرقير ًل ييو ٍؿ‬/ ‫ ٍآرقًر ًل‬1. üstünde ‫ده‬ ‫ ياك ٍستيػٍن ى‬، ‫ اىٍرقوى ياكىزًرنوى‬Sırtüstü. trasuerso (2319) arķırıdan / arķurıdan. destek. Arnavud kilidi ‫يدل‬ ٍ‫ٍ ي‬ serratura di legno con la chiaue di legno (2018) ً ‫ت ىكبوى‬ Arnavut kebesi. di trauerso (2324) ً ً arķırı geçilmiş. firārA itmek ‫ك‬ ٍ ‫ فًراىٍر ايًتٍ ىم‬، ‫ك يىػ ٍع ًىن قاى ٍْچى ٍق‬ ٍ ‫كو ٍس ىٍِتىم‬ ‫ٍآرقوى يوى ياكٍكچوى ي‬ Kaçmak. biada nota (1488) arpacik ‫ك‬ ٍ ‫ ٍآرپوى ًج‬Arpacık. pero. arķa üstinde yatmaķ. arķırı verev ، ‫ ٍآرقًريً ىد ٍف‬/ ‫اىٍرقيريً ىد ٍف‬ ‫ ٍآرقًر ًل ىكىرٍك‬1. Enine. arķa üstünde yatmış ‫كى‬ ‫ٍآرقوى ياك ٍستيٍن ى‬ ً ‫ش‬ ٍ ‫ده ياىٍْت‬ ‫ ٍآرقوى ياك ٍستيٍن ى‬، Sırt üstü yatmış. kākilF. Eğri. caminando (2324) 155 arķırı gitmek. ķorudmaķ. schiauina (1949) ‫سى‬ [Mol. yabani mercanköşk. Yavuz Kartallıoğlu ً ‫ٍآرقوى‬ arķası. nāfiźA olmaķ ، ‫ك‬ ٍ ‫فو ٍذ ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ب ىك ٍچ ىم‬ ٍ ‫ٍآرقير ًل ىك ٍچ ىم‬ ٍ ‫ ىد يلو‬، ‫ك‬ ‫ ني ي‬، ‫ك‬ ‫ ناىفً ٍذ ياكل ىٍم ٍق‬Delip geçmek. 170] armud aġacı ‫آرمو ٍد آغاىج ًى‬ Armut ağacı. esser trauersato (2324) ً ً arķırılanmış ‫ش‬ ٍ ‫ ٍآرقر ًل لىنٍم‬Geçilmiş. ً silķā’A itmek ‫ ًسلٍقاى‬، ‫ده ياىٍْتى ٍق‬ ‫ اىٍرقوى ياك ٍستنٍ ى‬، ‫ده يىػتٍ ىم ٍق‬ ‫اىٍرقوى ياكىزًرنٍ ى‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ ايٍت ىم‬Sırtüstü yatmak. İmroz kebesi ‫ اً ٍم يركٍز ىكبوى‬، ‫سى‬ ٍ ‫اىٍرنىػ يو‬ ً Yatak örtüsü. Eğri. arķırı geçmek ‫ك‬ ٍ ‫ ىك ٍچ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ٍآرقًر ًل كًتٍ ىم‬ Karşıdan karşıya geçmek. 2. güyegü otı ‫اىٍرنىػ يو ٍد‬ ً ً ً ‫كويىك يو اي‬ ‫كتى‬ ‫ ي‬، ‫ كاىك ٍل‬، ‫ ىسعتىػ ٍر‬، ‫ بػيىبل‬Farekulağı.Dr. trauersa. traffitto (2304) arķurı olan ‫ ٍآر يقور ًل ياكالى ٍف‬Eğri olan. 2. arķası üzerinde yatmış. arķırı gitmek ‫ك‬ ٍ ‫ كًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫اىٍرقًر ًل ىك ٍچ ىم‬ Karşıdan karşıya geçmek. hauer sopporto. şe‘įrį ‫ ىش ًعي ًل‬، ‫ آرپوى صاىًْت ًى‬Arpa satan.. firar etmek. ķılıç ile yāF ġayrı şey’A ile ً ً ً geçinmiş ‫ش‬ ٍ ‫ قليً ٍچ ايًلوى ياى ىغ ٍي ًل ىشئ ايًلوى ىك ًچنٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ٍآرقير ًل لىنٍم‬ İçine geçmiş. che vende orzo (1488) . pero ‫ي‬ albero (1563) Arnavud ‫ ٍآرنىػ يو ٍد‬/ ‫ ٍآرناىيك ٍد‬Arnavut Albanesi (81) Arnavud büberi. ters yol. infermità nelli occhi (1488) arpa cülābı ‫ اىٍر پوى يجالى ًىب‬Kılçıksız arpa. ‫ چاىل ي‬، ‫ش‬ supino (2227) arķa üzerinde yatmaķ. riuersciare come sopra il dorso (1858) ً ‫ده‬ arķa üstündeki. attrauersato (198) arķırı geçmek. trauersare. traffigere (2304) arķurılanmış. içeri geçmek. armud. intrauersare (1185). riuoltarsi col corpo insù (1860) arķa üzerinde. Enine. püştįbānF ‫ پي ٍشتيًباى ٍف‬، ‫جى‬ ‫ اىٍرقوى ي‬Payanda. 2. giacer rouerscio (2227) arķa üzerine. e peraro frutto (1563) [Mol. yorgan. che và per trauerso (2319) armud / emrūdF. indosso (1113) arķa üstünde döndürmek ‫ك‬ ٍ ‫دكنٍ يد ٍرىم‬ ‫ اىٍرقوى ياك ٍستيػنٍ ى‬Sırt ‫ده ي‬ üstüne döndürmek. nüfūźA itmek. trauerso. fauore (2087) arķasına almaķ. Enine (kesen) yol. a rouerscio (167) arķaya ökçe göstermek ya‘niA ķaçmaķ. delüp geçmek. şe‘įrA. kümeŝerrāA ‫ل‬ ‫ يك ىمثىػٌر ى‬، ‫ اىٍم يرك ٍد‬/ ‫مو ٍد‬ ‫ٍآر ي‬ Armut. egri ‫ اىگٍر ًل‬، ‫ ٍآرقًر ًل‬1.

śunmaķlıķ. soperchio (2108). tażarru‘A itmek ‫ بًٍر كً ىم ٍسنوى يوى‬، ‫ك‬ ٍ ‫رض ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ىع‬ ‫ك‬ ٍ ‫ضُّر ٍع ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ ىرجاى ايًتٍ ىم‬، ‫ يىػلٍواىٍرىم ٍق‬1.156 arpa śuy. ‫ ٍآر يزكىمن ٍد‬، ‫ ىَتى ِّس ٍر يلو‬، ‫ يم ٍشتاى ٍؽ‬، ‫دْن ًى‬ . sergileme. arturmaķ. ziyādeA olmaķ. mütezā’yidA ‫ يمتىزأىيً ٍد‬، ‫ اىٍر يتو ًرْن ًى‬Artırıcı. teraķķįA itmek. eŋ ziyādeA. menkūĥaA. bakiye. rappresentare (1653) 2. arz. soprauanzare. aumentatione (214) ً artmış. maritato di nuouo (1325) ً ‫ ىع‬، ‫رض‬ ‘arżA. vedi. arturulmış ، ‫ش‬ ٍ ‫اىرٍْت‬ ً ً ‫ش‬ ٍ ‫ ٍآرتػييرلٍم‬، ‫ يم ىقبً ٍل‬، ‫ يمتىزاىئ ٍد‬Artmış. tafżįlA itmek ‫ك‬ ٍ ‫يل ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ تىػ ٍفض‬، ‫اىٍرتيػ ٍرىم ٍق ب ٍرنى ٍسنى ٍو‬ Eklemek. crescente (566) artmaķ. miglioramento accrescimento (1367) arturulmış. ziyade. maritata (1324). bebrF ‫ يعطاى ٍط‬، ‫ اى ىس ٍد‬، ‫اىٍرسالى ٍف‬ ً ‫ بى ٍب‬، ‫شي‬ ٍ ، Arslan. hįçF. superare (2093). soperchiare. ً ‫ باى‬، ‫ٍآرتي ٍق‬ ziyāde. 2. ruggito (1882) arslan bögürür ‫كويرٍر‬ ٍ ‫ اى‬Arslan kükrer. aumentare (213). ġalebeA eylemek. far auanzare (822). al più (97) artuķ I. il sopra più (2358) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı artuķ II. souerchiare. bāķįA. artıcı. geçmek. ampiare (117). vüs‘atA itmek. fażlalı. l’auanzo. ġālibA olmaķ. ‫ تى ى‬، ‫ك‬ presentare. il resto (203) ً ‫ باى‬، ‫اىٍر يتو ىغو‬ artuġa. müzādA. ً ً ‫ىع ٍر‬ tażarru‘A ، ‫ب‬ ٍ ‫ ًدلى‬، ‫ اقٍتًضاى‬، ‫رض‬ ٍ ‫ ىع‬، ‫ض حاى ٍؿ‬ ٍ ‫ طىلى‬، ‫ ىرجاىء‬، ‫ك‬ ‫ضُّر ٍع‬ ‫ تى ى‬1. Artmak. ‫ ي‬، ‫ك‬ presentatione (1653) ārzūF idici. aggiungere. El koyma. accrescere (66) arturmaķlıķ. izdiyād. izdiyādA ‫ اًٍزًدياى ٍد‬، ‫ تىػىزيي ٍد‬، ‫اىرٍْتىٍقلً ٍق‬ Artma. ‘arż-ı ĥāl ‫رض حاى ٍؿ‬ ٍ ‫ ىع‬1. katmak. min ba‘adA ، ‫ ىيً ٍچ‬، ‫ آيٍػير ٍؽ‬، ‫ٍآرتي ٍق‬ ‫ ًم ٍن بىػ ىع ٍد‬Hiçbir zaman. auanzo (203). il ‫رسالى ٍف يبو ي‬ leone ruggi (1882) arşun. esedA. nābitA ‫ت‬ ٍ ً‫ ناىب‬، ‫مى‬ Artan. ziyādeA itmek. accrescimento (961). Dilekçe. migliorare. recā’A. sopra pìù (2090). recāA itmek. ezyedA ‫گ‬ ٍ ‫ اى‬، ‫قى‬ ‫ اىٍزيى ٍد‬، ‫ ًزياى ىد ٍه‬Fazla. supplica (2227) ‘arż-ı ĥālA. aumentatore (214) arturmaķ. gionta. Aşmak. bāķiye. artmaķlıķ.. geçmek. richiesta (1788) ً ً‫ عرض اي‬Temsilci. iķtiżā’A. biyan śuy. ŧalebA. ārzū-mendF ‫ٍآر يزك‬ ً ً‫ اي‬Arzu eden. Artırmak. leone (1240) ً ‫كوٍرىم‬ arslan bögürmesi. mütezāyedün fįhiA. tecāvüzA itmek. çoġaltmaķ. ‘arıķü’s-sūsA śuy. fazla. bįŝ-terF olmaķ ، ‫اىرٍْتى ٍق‬ ،‫ك‬ ٍ ‫ ىك ٍچ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ يمتىزاىئً ٍد ايًتٍ ىم‬، / ‫ يمتىزاىيً ٍد ياكل ىٍم ٍق‬، ‫ده ياكل ىٍم ٍق‬ ‫ ًزياى ى‬، ‫اىٍرتيػ ٍرىم ٍق‬ ً ،‫ك‬ ٍ ‫ ىْتاىيكٍز ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ تىػىرقٌ ًى ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىغلىبوى اىيٍػلى ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ٍم‬ ٍ ‫غاىل‬ ‫ يىگ ى‬، ‫ب ياكلٍ ىم ٍق‬ ‫ بيًثٍبىػ ٍر ياكل ىٍم ٍق‬1. mütezāyidA olmaķ / mütezā’idA itmek. yeni evli. müştāķA. di souerchio (705). ‘arżA. pico. yeŋmek. kalan. artmış ً ًً ً ‫ش‬ ٍ ‫ آرٍْت‬، ‫ يمتىزاىيى هد فيو‬، ‫ يمزاى ٍد‬، ‫ش‬ ٍ ‫ اىٍرتيػيرلٍم‬Artırılmış. rappresentamento (1742) 2. auanzare (2224) artmaķlıķ. Arpa suyu. şįrF. tezeyüdA. gezF‫ ىگ ٍز‬، ‫ اىنٍداى ىزه‬، ‫ ًذراى ٍع‬، ‫شو ٍف‬ ‫اىٍر ي‬ Arşın. requisitione (1770) 2. bollaştırmak. 3. gelin. più mai (1606) arturıcı. ceruisia (388) arslan. soprechiare. auanzare (2085). Sunmak. taķdįmA itmeklik ً ً ‫ك‬ ٍ ً‫دَل ايًٍت ىمكٍل‬ ٍ ً‫رض ايًٍت ىمكٍل‬ ٍ ‫ تىػ ٍق‬، ‫صوٍِنىٍقل ٍق‬ ٍ ‫ ىع‬Sunma. aumentato (214) aruķlıġıla ‫ يآرقٍلًغًلوى‬Zayıflıkla. superare. endāzeF. magramente (1293) ‘arūsA. misura (1588) ً ‫ ناى‬، ‫جى‬ ً ً‫ بًت‬، ‫جى‬ ً ً‫اىٍرتي‬ artıcı. fażlaA ‫ضلوى‬ ٍ ‫ فى‬، ‫ اىٍرتػي ٍرىم ٍقلً ٍق‬Artan. nāmįA. mai più (1294). yakarmak. rappresentante ‘arżA idici ‫دْن ًى‬ ٍ ‫ى‬ (1742) ‘arżA itmek. źirā‘A. auanzato (203) bir nesneden artaķalan ‫بًٍر نى ٍسنوى ىد ٍف اىٍرتوى قىالى ٍف‬ Bir şeyden arta kalan. auanzare (202). cev-ābF. il soperchio (2086). vantaggio. acqua d’orzo (33). fażlalıķ ، ‫ضلوى‬ ٍ ‫ فى‬، ‫ باىقًيوى‬، ‫قى‬ ً ً ً ً ‫ضلوى ل ٍق‬ ٍ ‫ فى‬، ‫ضلوى ًىل‬ ٍ ‫ فى‬، ‫ده‬ ‫ ًزياى ى‬، ‫ ا ٍزدياى ٍد‬، ‫ آرٍْتىٍقل ٍق‬Artık. artırılmış. istek. soperchio (2085). bol itmek. accrescimento (30). mütezā’įdA. Yalvarma. auanzare (1367) arturmaķ bir ً ً nesne. Oyun oynama. aumentarsi (214). Yalvarmak. pivo ‫وس‬ ‫ بًياى ٍف ي‬، ‫صو ٍل‬ ‫ٍآرپىو ي‬ ‫ٍس ي‬ ‫ ىعر يؽ ال ي‬، ‫ول‬ ً ً ٍ ‫ ىجواى‬، ‫َّعي‬ ‫وك‬ ٍ ‫ مأايلش‬، ‫صو ٍل‬ ‫ پي ي‬، ‫ب‬ ‫ ي‬1. izdiyādA itmek ‫ت‬ ٍ ‫ يك ٍس ىع‬، ‫آرتػي ٍرىم ٍق‬ ً ً ً ً ً ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ ا ٍزدياى ٍد ايتٍ ىم‬، ‫چو ىغلتٍ ىم ٍقل ٍق‬ ٍ ‫ده ايتٍ ىم‬ ٍ ‫ يبو ٍؿ ايتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ايًتٍ ىم‬ ‫ زياى ى‬، ‫ك‬ ‫ ي‬،‫ك‬ Artırmak. artmış. acqua d’orzo (1488) 2. bāķį. bitici. muķabilA. bir kimesneye yalvarmaķ. taĥassįrlü. fażlaA. yeŋi evli ، ‫ ىكلً ٍن‬، ‫س‬ ٍ ‫ىع يرك‬ ً‫ يىگ ًى اىٍكىل‬، ‫كوحوى‬ ‫ ىمنٍ ي‬Gelin. fazlalık. supplicare (2227) ‘arżA itmeklik. Bira. dilek. māü’şً ٍ ‫ص‬ şe‘įrA. zeyrü’l-esedA ، ‫سى‬ ٍ ‫اى‬ ‫رسالى ٍف يبو ي‬ ‫ ىزيٍػير ٍاالى ىس ٍد‬Arslan kükremesi. ‘uŧāŧA. ayruķ.

. ً avįħte olmaķ ‫ اى ًكٔنٍتوى‬، ‫ يم ىعلَّ ٍق ياكل ىٍم ٍق‬، ‫ب ياكل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫ ىم‬، ‫اىص ٍل ىم ٍق‬ ٍ ‫ص يلو‬ ‫ ياكل ىٍم ٍق‬Asılmak. rebellione. 197] ‘askerA ķaldurmaķ. muĥżırA ‫ض ٍر‬ ٍ ‫ي‬ ٍ ‫ىى‬ sbirro del barigello (1918). voglioso. ribellione (1751) ‘askerA bekcilerine virilen söz ‫ىع ٍس ىك ٍر بىكٍجيًلىريًنوى كيًريًلى ٍن‬ ‫سوٍز‬ ‫ ي‬Parola. bāġįlıķ. desideroso (623). askerin ‫گ ى‬ içinden bin kişi. scriuere nel ruolo delli soldati (1983) ‘askerA divüşürmek ‫ك‬ ٍ ‫ ىع ٍس ىك ٍر ديًيو يش ٍرىم‬Asker toplamak... origine (1484) 3. uman. çok özlemek. fevc fevcA itmek. 34] ‘askerA ķalķmaķ ‫( ىع ٍس ىك ٍر قاىلٍ ٍق ىم ٍق‬Asker) Kalkmak. māddeA. āvįħteF. 191] ‘askerA ħalķı ‫ ىع ٍس ىك ٍر ىخلٍق ًى‬Askerler. far la resegna (1771) [Mol. abbrusciare di desiderio (9) aśāletenA ‫ اىصاىلىتون‬Asaleten. materia (2211). ‫ىعصاىء ي‬ ‫مو ى‬ bastone di Giacob (242). soggetto di scrittura (2251) ً ً aśılacaķ.. aśılA II. capo di quelli. cem‘A ً itmek ‫ك‬ ٍ ‫ ىْج ٍع ايتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ديًيو يش ٍرىم‬، ‫( ىع ٍس ىك ٍر قاىل يٍد ٍرىم ٍق‬Parayla) Askere almak. ‘askerA divüşürmek. Kişi. originale. materia (2070). Konu. vācibü’ś-śalbA ‫لب‬ ‫ب ال ى‬ ٍ ‫ٍص‬ ٍ ‫ كاىج‬، ‫ آصلى ىج ٍق‬1. alai etmek (alay etmek) (yoklamak. teftiş etmek). ‘asesA. olufe vermek (ulufe vermek). inhizāmA ً ً ً‫غونٍل‬ ‘askerA ‫ اً ٍِنًزاىٍـ ىع ٍس ىك ٍر‬، ‫غو ًٌل‬ ‫ ىع ٍس ىك ٍر صٍن ي‬، ‫غى‬ ‫ىع ٍس ىكيرٍؾ يبوٍز ي‬ . resegnare. maślūbA olmaķ. Asıl. esghier dosc-urmesi (esger döşürmesi) (asker devşirmesi). materia. far soldati (831) ‘askerA divüşürmesi. ‘askerA śınġunı. tema. principio (1483). 44] ‘askeri bölük bölük itmek. huomo degno d’esser impiccato (1035) 2. raccolta di ‫ ىع ٍس ىك ٍر يس ٍرگي ًىن‬، ‫سى‬ soldati (1723) [Mol. verga di mose (2384) ً ‫ يٍم‬، ‫ چاىكش‬، ‫ عسس‬Polis. mebde’A ، ‫سل‬ ٍ ‫ نى‬، ‫ اىٍكالى ٍد‬، ‫آص ٍل‬ ‫ ىمٍبدهى‬1. mouer il campo (1409) ‘askerüŋ bozġunlıġı. isyan. rassegnare. allogiar vn esercito (94) ‘askerinden biŋ neferA. azġunlıķ. personalmente (1567) ً ‫ ع‬Piskopos asası. ‘askerA alay baġlamaķ ، ‫ ىع ٍس ىك ٍر ييوقٍالىىم ٍق‬/ ‫ىع ٍس ىكر ًل‬ ‫ ىع ٍس ىك ٍر آالى ٍل بىػ ٍغلى ىم ٍق‬Askeri denetlemek. pendente (1547) ‘āśįlıķ. rollo. ‘uśįyānA. prole (1677) bir çeşmenüŋ ŧamarı. far soldati (185) [Mol. bramoso (2431) ārzūF ile yanmaķ. çocuklar. menba‘A ‫ ىمنٍبى ٍع‬، ‫عى‬ ٍ ‫ بًٍر ىچ ٍشموى ني‬Bir çeşmenin kaynağı. tertįbe ķomaķ. far la mostra (1745). soggetto (1334). sbirro (2450) ً ‫س باى‬ ‘asesA başı ‫شى‬ ٍ ‫ ىع ىس‬Komiser. mu‘allaķA olmaķ. ‘askerA yoķlamaķ. biŋ ādemA ‫گ‬ ٍ ‫ىع ٍس ىكريًنٍ ىد ٍف بًي‬ ‫آد ٍـ‬ ٍ ً‫ بي‬، ‫ نػى ىف ٍر‬Askerlerden bin asker. esser appiciato (146). Çoluk çocuk. soggetto.Dr. Asılacak adam. camerlingo dell’armata (316). reggimento di soldati (1758) ‘askeri / ‘asker yoķlamaķ. ĥasretden yanmaķ ، ‫ٍآريزٍك ايلو ياىٍِنى ٍق‬ ‫ ىح ٍسىرتٍ ىد ٍف يى ٍاِنى ٍق‬Hasret kalmak. asker toplamak. ‘askerA sürgüni ‫ىع ٍس ىك ٍر‬ ً ‫ ديًيو يس ٍرىم‬Asker toplama. Asılacak. thesoriere di guerra (2274) [Mol. neslA. maślūbA. segno. ò parola della sentinella (2000) 157 ‘askerA defteri ‫ ىع ٍس ىك ٍر ىدفٍػ ىِت ًل‬Asker defteri. ً ً āvįzeF، ‫ آكيً ىزه‬، ‫ اى ًكٔنٍتوى‬، ‫ يم ىعلَّ ٍق‬، ‫ب‬ ٍ ‫ ىم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ آصلٍم‬Asılmış. soldatesca (2073) ‘askerA ħaźįne-dārı / ‘askerA ħazįne-dārA+F ‫ىع ٍس ىك ٍر‬ ‫ ىع ٍس ىك ٍر ىخزيًنوى داىٍر‬/ ‫ ىخذيًنوى داىر ًل‬Askerî hazinedar. evlādA. doue si scriuono i soldati (1864) ‘askerA defterine yazmaķ ‫ ىع ٍس ىك ٍر ىدفٍػ ىِتيًنوى ياىٍزىم ٍق‬Asker defterine yazmak. ‘aśā-ı mitrepolidFr ‫صاء ًم ٍِتهى پ يوليً ٍد‬ ‫ى‬ pastorale di vescouo (1533) ً ‘aśā’-ı MusāA ‫سى‬ Musa’nın asası. oturtmak. ŧuġiyānA ًً ًً ‫ طيغًياى ٍف‬، ‫ عيصيًياىف‬، ‫غونٍلً ٍق‬ ‫ ٍآز ي‬، ‫ باىغيل ٍق‬، ‫ عاىصيل ٍق‬Asilik. ٍ ‫ص يلو‬ impiccato (1065). pendere (1547) aśılmış. subietto. Yavuz Kartallıoğlu bekleyen. esghier surghiuni (esger sürgüni) (asker toplama). çavuş. zaffo. indrappellare (1114) ‘askeri ķondurmaķ ‫ ىع ٍس ىك ًر ٍل يقونٍ يد ٍرىم ٍق‬Askeri konaklatmak. origine d’vna fontana (1484) ً 1. eçzāA ‫ اىچزاى‬، ‫ ماى ٌد ىه‬، ‫آص ٍل‬ 2. mu‘allaķA. degno della forca (890) aśılmaķ. Evvel. assoldare li soldati. 2. ً ‫ ني يبو‬، ‫ك طى ىمر ًل‬ nübū‘ı. che caminano la notte (1918) ً aśıl I. impizzo. defterdar. ciondollare (414). tertįbA itmek ‫ك‬ ٍ ‫ك يبولي‬ ٍ ‫ىع ٍس ىكر ًل يبولي‬ ‫ك‬ ٍ ‫ب ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫وج ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ ايًتٍ ىم‬Manga ٍ ‫وج فى‬ ٍ ‫ فى‬، ‫ك‬ ٍ ً‫ تىػ ٍرتي‬، ‫ تىػ ٍرتيًبوى يقوىم ٍق‬، ‫ك‬ manga dizmek. ò impiso (1067).

sebebA. giustitiare (976) 3. all’ingiù senza moto (1141). denetlemek. saracinesca (1907) aśmaķlıķ. la giù. gökden). Takmak. ingiù. linea di parentado (945). feleki. üzüm yağrağı. nesb / nesebA. occasione (1733) aślından. Asli. d’vn affare (1701) aślA II. foderare (2086) ً āstarlanmış ‫ش‬ ٍ ‫آس ىٍِتلىٍنم‬ ٍ Astarlanmış. rotta ‘askerA yazmaķ. esterminare (802) ً ، ‫لى‬ ً ‫آص‬ aślįA. appendere (144). śalbA itmek. all’ingiù con moto (1141) . esfelde.. degenerante (606). Asmak. idam etme. genealogia (944). ta‘alįķ ، ‫ص ىم ٍقلً ٍق‬ ٍ ‫اى‬ ً ً ً ‫ تىػ ىعلي ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ب ايتٍ ىمكٍل‬ ‫ ى‬/ ‫لب‬ ‫ ى‬Asma. der-zįrF ، ‫اى ىشغوى‬ ‫ ىد ٍرًز ٍير‬، ‫ ًز ٍيرىد ٍه‬، ‫ اى ٍس ىقلٍ ىده‬، ‫ده‬ ‫ اىشاى ىغ ى‬Aşağı. sospendere. putlar ‫ يپوتٍػلىٍر‬، ‫صناى ٍـ‬ ٍ ‫ اى‬Putlar. ciorba (çorba). aşaġada. idoli (1039) F āstar ‫آس ىٍِت‬ ٍ Astar. appiccare (2230). mu‘allaķaya ķomaķ ، ‫ك‬ ٍ ‫ بىػ ٍرداىٍر ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫لب ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ ى‬، ‫آص ىم ٍق‬ ٍ ‫ص‬ ‫ يم ىعلَّقوى يوى يقوىم ٍق‬1. essendo moto al luogo (1212) . sopanno (883) āstarlamaķ ‫آس ىٍِتلى ىم ٍق‬ ٍ Astarlamak. quieto. ‘askerA divüşürmek. yok etmek. 141] aş II. ceppo. radicale (1727) aśliyyetenA Temelden. giù (974). 2. radicalmente (1727) ً ‫صموى چا ٍرطاى‬ aśma çarŧaġı. ħalefA ‫سب‬ ٍ ‫ نى‬، ‫ ياك ىج ٍق‬، ‫ اىص ٍل‬/ ‫صل‬ ٍ ‫اى‬ ً ً ‫ف‬ ٍ ‫ ىخلى‬، ‫ت‬ ٍ ‫ يزِّريى‬/ ‫ت‬ ٍ ‫ ذي ًريى‬، ‫ سلٍسلوى‬، ‫ب‬ ٍ ‫ نى ىس‬/ Köken. nevāF ‫ نىواى‬، ‫ قىتً ٍق‬، ‫آش‬ ٍ Katık. giuso. ragione. menestra ‫ ي‬، ‫آش‬ (1347) [Mol. ingiù. suspendere. soy. şūrbā F ‫شوٍرباى‬ ٍ Aş. aśma cefte ‫آصموى ىج ٍفتوى‬ ٍ ، ‫غى‬ ٍ ‫اى‬ Asma. zįrde. ber-dārF itmek. celestialmente (379) aş I. ŧarabuza ‫ طىرىه يبو ىزه‬، ‫صموى قىپ يو‬ ٍ ‫ اى‬Kepenk. punto della causa. gökle ilgili. ‘askerA teftįşi ، ‫سى‬ ‫ تىػ ٍفتيًش ًى‬Askeri denetleme. silsileA. pergola di vite (1560) [Mol. bā‘iŝA ‫ث‬ ٍ ‫ باى ًع‬، ‫ب‬ ٍ ‫ ىسبى‬، ‫آصل‬ ٍ Sebep. strangolare (145). leuar soldati (1247) ‘askerA yoķlamaķ. abbasso (5). giù. bozulmuş. İdam etmek. all’ingiù (968). in riposo (1719) F ً ‫ فىػلى‬، ‫آُساى ًٌل‬ āsumānį . asıl. asc (aş). 170] aśmaķ. nā-ħalefF+A ، ‫صلًنٍ ىد ٍف‬ ٍ ‫اى‬ ً ً ‫ف‬ ٍ ‫ ناى ىخلى‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ييولٍن ىد ٍف ًچ ٍقم‬Yoldan çıkmış. maślaĥatuŋ māddesi ‫بًٍر‬ ً ‫ ماى ٌد ىه‬، ‫سى‬ ً ‫ ماىيوى‬، ‫لى‬ ً ‫آص‬ ‫سى‬ ٍ ‫صلى ىحتي‬ ٍ ‫ك‬ ٍ ‫ ىم‬Bir işin aslı. degenerare (606) aślından. kaynak. teftiş. ricognoscere li soldati (1791) ً ‫ىع ٍس ىك ٍر ييوقٍػلىموى‬ ‘askerA yoķlaması. ً źüriyet / zürriyetA. ghioghden (göğden. fodera. distirpare (722) aślını kesmek ‫ك‬ ٍ ‫صلً ًىن ىك ٍس ىم‬ ٍ ‫ اى‬Kökünü kazımak. ghioghi (göği). ٍ ‫صلى‬ ٍ ‫ص‬ appiccamento (145) ً ‫آصموى ياكيز‬ aśma üzümi ‫مى‬ ٍ Asma üzümü. tralignante (2306) aślından ķoparmaķ ‫صلًنٍ ىد ٍف يقوپىػ ٍرىم ٍق‬ ٍ ‫ اى‬Aslından ayırmak. casata (383). nāً ً ħalefF+A olmaķ ‫ف‬ ٍ ‫ٍزه َمىى‬ ٍ ‫ ناى ىخلى‬، ‫ك‬ ٍ ‫ بىك ى‬، ‫ ييولنٍ ىد ٍف ًچ ٍق ىم ٍق‬، ‫آصلنٍ ىد ٍف‬ ‫ ياكل ىٍم ٍق‬Bozulmak. d’essercito (1874) kırılması. kan. yolından çıķmış. sangue. teftįşA itmek ‫ش‬ ٍ ً‫ تىػ ٍفتي‬، ‫ىع ٍس ىك ٍر ييوقٍػلى ىم ٍق‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ايًتٍ ىم‬Askeri teftiş etmek. foderato (883) F āsude ‫آسدهى‬ ‫ ي‬Rahat. aşağıda. generatione. marciare proprio dell’essercito (1321) aśl / aśılA I.. maślaĥatuŋ māyası. bāġF yapraġı. companatico (452) aşaġa. ocaķ. Köklü. śalb / śalabA itmeklik. vua pergolese (2449) ً ‫صموى يىپاى‬ aśma yapaġı. celeste (379) [Mol. yoldan çıkmak. appiccare. asma. 49] āsumānįF gibi ‫آُساى ًٌل كً ًب‬ ‫ ي‬Göğe ait gibi. progenie (1903) bir maślaĥatuŋ aślı. inforcare (1130) aśma ķapu. beŋzememek. felekįA ‫كى‬ ‫ ي‬Göğe ait. descendenza (620). soppanare.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 158 Askerin yenilmesi. ‘askerA ķaldurmaķ. ٍ ‫ تىػ ىو ٍؾ اى‬، ‫غى‬ ‫صموى‬ pampano di vite (1508) aśnāmA. impiccare (1065). çorba. 2. foderare (883).. rassegna (1745) ‘askerA yürümek ‫ك‬ (Askerler ٍ ‫عس ىك ٍر ييو يركىم‬ ٍ hakkında) Uygun adım yürümek. kökten. appiccar in alto (2099). ‘askerA cem‘A itmek ، ‫ىع ٍس ىك ٍر ياىٍزىم ٍق‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ىْج ٍع ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ًد ييو يش ٍرىم‬، ‫ قاىل يٍد ٍرىم ٍق‬Asker toplamak. aśliyetA ‫ت‬ ٍ ‫آصليى‬ ٍ ٍ 1. tevek aśma ‫غى‬ ٍ ‫اى‬ ً ‫ باى ٍغ يىپراى‬، Asma. ‫آصلًيَّةن‬ ٍ originalmente (1484). ķatıķ. yolından çıķmaķ.

maŧbaħA ، ‫آش خاىنوى‬ ٍ ‫ ىمطٍبى ٍخ‬، ‫ ىكباى ٍَباىنوى‬Mutfak. guattaro di cucina (1011) [Mol. aşcı. scorrere all’ingiù (1975) aşaġa düşmek. 2. imbardato (1044) ً Aşındırmak. ŧabbāħA ‫ طىبٌاى ٍخ‬، ‫ بً يش ًرْن ًى‬، ‫جى‬ cuoco (578) ً ‫ آ ٍش‬Kadın aşçı. beyan etmek. bāhirA itmek. inamorato (1078) 159 ‘āşıķaA. appalesare (140). Yavuz Kartallıoğlu aşaġa aķmaķ. metter giù (664). tenezülde olmaķ. inamorata (1078). topuķ. neşr-i ħaberA itmek. abbassare (4) aşaġa ķomaķ ‫آشغوى يقوىم ٍق‬ ‫ ى‬Aşağıya koymak. śarķıtmaķ. 164] aşikāredür. inuillupparsi nell’ amore (1044). decadere (600) aşaġa itmek. ma‘şūķA. disascondere (674). tedennįA olmaķ. vuķū‘ ile’l-esfelA. aşaġa düşmek ‫ٍده‬ ٍ ‫اى ىشغوى كًتٍ ىم‬ ‫ تىػنىيزل ى‬، ‫ تى ىد ًٌٌل ياكل ىٍم ٍق‬، ‫ك‬ ‫ك‬ ٍ ‫دك ٍْشى‬ ‫ ى‬، ‫ ياكل ىٍم ٍق‬1. indürmek. bāhirA. publicare. Açıktır. ghara kullukgi (gara kullukci) (kara kullukçu) (bulaşıkçı). žāhirA. metter giù (616) aşaġdan ‫ اى ىش ٍغ ىد ٍف‬Aşağıdan. cascare in giù (357) aşaġa gitmek. inzalA ً itmek. ò deporre. 2. ocrea (1459) aşı boya ‫آشى يبويوى‬ ً ً aşıķ. cuoco maestro aşcı başı ‫جى باىش ًى‬ (578). Aşağı inmek. Gerilemek. scalco. açığa vurmak. ortaya koymak. ižhārA itmek. yeŋmek.. morosa (117). e chiaro (395) aşikāreF itmek. logro (920) aşikāre / āşikāre / aşkareF. ‘ayān ve beyānA itmek. Durudur. posar giù (1632) aşaġa ve yere ķomaķ ‫آشغوى ىك يى ىره يقوىم ٍق‬ ‫ ى‬Yere koymak. massara di cucina (577) ً ‫ آ ٍش‬Aşçı başı. imbardare.. publico. ‘āşıķA ‫ عاى ًش ٍق‬، ‫ عاى ًشقوى‬Âşık kız. ceriyānA itmek ‫ك‬ ٍ ‫ ىج ًرياى ٍف ايًتٍ ىم‬، ‫آشغوى آقٍ ىم ٍق‬ ‫ى‬ Aşağı akmak. amorosa. diporre. azaltmak. innamorata (1399) ‘āşıķlıķ ‫ عاى ًش ٍقلً ٍق‬Âşıklık. decime (601) ً ‫ آ ٍش‬Aşçı. 2. diuolgare (736). ħaberA śaçmaķ. manžūrlıġıla / ‫اى ًشكاىىرٍه‬ ً ً ‫ مٍن‬، ‫ بياى ٍف‬، ‫ باى ًىر‬، ‫ عياى ٍف‬، ‫ ظاى ًىر‬، ‫ ظاى ًىران‬، ‫ اى ٍش ىكره‬/ ‫آشكاىره‬ ً ‫ٍ ى‬ ‫ظوٍرلغلوى‬ ‫ى‬ ‫ى‬ ‫ٍ ى‬ ‫ى ي‬ Aşikare. ‫آشغوى ي‬ inmek. da basso (584) ‘aşāyirA ‫ ىعشاىيًٍر‬Onda bir. palese (1696). terra rossa da far segni aşı ‫آشى‬ (2055) ً Aşıboyası. ķaraķulluķçı ‫چى‬ Yamak. alla discoperta (684). 97] aş-ħāneT+F. 3. palesare (1504). herF yerde ħaberi münteşerA eylemek. deponere. bişürici. inamorarsi (1078) ً ً ‘āşıķA olmış ‫ش‬ ٍ ‫ عاىش ٍق ياكلٍم‬Âşık olmuş. che si consuma (1190) ً ً aşınmış ‫ش‬ ٍ ‫ اىشنٍم‬Aşınmış. inamoramento (1078) ‘āşıķA olmaķ ‫ عاى ًش ٍق ياكل ىٍم ٍق‬Âşık olmak. alla scoperta (1971). ò legno (503). manza.Dr. nidāA itmek. palese (1504). indirmek. sevici. innamorata (1318). visibilmente (2414) [Mol. cucina (575) ً Aşı. ٍ Açıklamak. frusto. aian (ayan). amoroso (117). ‘ayānA itmek. besbelli. inuecchiare d’vna veste ò d’altra cosa. Bir haberi her yere ulaştırmak. açık. žāhirdür ‫ ظاى ًى ٍريد ٍر‬، ‫ اى ًشكاى ىره يد ٍر‬1. yaymak. ossicello (1490) ‘āşıķA. intizālA itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫اى ىشغىوى ايتٍ ىم‬ ً ً ً ً ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ انٍتًزاى ٍؿ ايٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ تىػٍنزيً ٍل ايٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ انٍػىزٍؿ ايتٍ ىم‬، ‫صرقًٍت ىم ٍق‬ ٍ ‫انٍ يد ٍرىم‬ ‫ ى‬، ‫ك‬ Alçaltmak. iŝpātA itmek ‫بًٍر‬ ً ً ‫ك صو ًچ ًىن‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ت ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ٍم‬ ٍ ‫آشكاى ىره ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ اثٍباى‬، ‫ك‬ ‫ يىگ ى‬، ‫ك‬ ‫ ك ىم ٍسنوى نى ٍ ي‬Bir . žāhirenA. beyānA. tenzįlA itmek. alla scoperta (89). pujulF ‫ پػي يژٍؿ‬، ‫ب‬ ٍ ‫ ىكع‬، ‫ تػيپي ٍق‬، ‫آش ٍق‬ Aşık. efsādA itmek. andar à basso (120). şā‘įA itmek. şüyū‘A itmek. cuochetto (578) ً ‫ قىرهى يقولٍلي ٍق‬، ‫جى شاىكًٍرد ًل‬ ً ‫آ ٍش‬ aşcı şākirdi. morosa. ossetto. apertamente (137). kebāb-ħāneA+F. aşçı yamağı. fāşF itmek ً ‫ ىخ ىٍب‬، ‫ك‬ ٍ ‫ باى ًى ٍر ىك ظاى ًى ٍر ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىعياى ٍف ىك بىياى ٍف ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫كاره ايًٍت ىم‬ ‫آش ى‬ ‫ ىعياى ٍف‬، ‫ك‬ ٍ ‫ نى ٍش ًر ىخ ىٍب ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىى ٍر يىػ ٍردهى ىخ ىب ًل يمنٍتى ىش ٍر اىيٍػلى ىم‬، ‫ص ٍج ىم ٍق‬ ‫ى‬ ً ً ً ً ً ً ً ،‫ك‬ ٍ ‫ اىفٍساى ٍد ايتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫يتم‬ ٍ ‫ باىى ٍر ايتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ظاىى ٍر ايتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ايًتٍ ىم‬ ‫ اظٍهاىٍر ا ى‬، ‫ك‬ ً ‫ فاى‬، ‫عى اًيتمك‬ ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ش ايتٍ ىم‬ ٍ ‫ شاى ً ٍ ى‬، ‫ك‬ ٍ ‫ نًداى ايتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ يش ييو ٍع ايتٍ ىم‬1. diuolgare (1695) bir kimesnenüŋ śuçını āşikāreF itmek. manifesto (1314). kadın. cuciniera aşcı ‘avratA ‫ت‬ ٍ ‫جى ىع ٍوىر‬ (575): cuoca. consumare del aşındurmaķ ‫آشنٍ يد ٍرىم ٍق‬ ferro. muĥibbA ، ‫ ىس ًوْن ًى‬، ‫عاى ًش ٍق‬ ً ٍ‫ب‬ ٌ ‫ يم‬، ‫شو ٍؽ‬ ‫ ىم ٍع ي‬Âşık. manifestare (616). consumato del ferro (504). Bellidir. ka‘ibA. manifesto (138). bezįr ً üftādenF ‫ بىزيًٍر ايفٍتاى ىد ٍف‬، ‫ىل اىالى ٍس ىف ٍل‬ ٍ ‫دك ٍْشى‬ ‫ ى‬Aşağı ‫آشغوى ي‬ ‫ يك يقو ٍع ا ى‬، ‫ك‬ inmek. žāhirA itmek. bāhir ve žāhirA itmek. siniscalco di cucina (1927) aşcıcik ‫ك‬ ٍ ‫ آ ٍشجيً ًج‬Küçük aşçı. denudare. sinopia. esc-kiere (eşkere) (aşikar). aperto. ‘ayānA.

trapassar. tecāvüz ‫ ىْتاىيكٍز‬، ‫ك‬ ٍ ً‫آشور ًل ىك ٍچ ىمكٍل‬ ‫ي‬ Aşma. destemālF. palesamento (1504). geçmek. tecāvüzA itmek. pįş-gįrF. öteye ً ‫ك‬ ‫م‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫بق‬ ‫س‬ ، ‫ك‬ ‫م‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ٍ ‫يٍ ٍ ى ٍ ى ٍ ٍ ى‬ ٍ ‫ٍى‬ geçmek. nutrice (1287) aşlama ‫ اى ٍشلىموى‬Aşlama. forato à trauerso (2312) aşurı gitmek. passar oltra. diuolgarsi (735) āşikāreF olunduġı üzre. euidenza (809). inestatore (1119) aş maķraması. inestato (1119) aşlaycı ‫ آ ٍشالى ٍْن ًى‬Aşılayıcı. te‘addįA itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫ ىْتاىيكٍز ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ك ياى ىدل ىٍم‬ ٍ ‫آشور ًل ىك ٍچ ىم‬ ‫ي‬ ‫ك‬ ٍ ‫ تىػ ىع َّد ًل ايًتٍ ىم‬Aşmak.160 kimsenin suçunu ispat etmek. aşı filizi. şevķA. insita. rūşenįF. touagliuolo (2300) aşurı geçmeklik. scoperta (1971) aşikāreligile / āşikāreligile. at ile seferA eylemek. bildirilmiş. marrone. mu‘āyenA ‫ يمعاىيى ٍن‬، ‫ش‬ ٍ ‫آشكاى ىره ياكليٍنم‬ Duyurulmuş. büyük ķabaķ ‫ ياىٍز‬، ‫غى‬ ٍ ً ‫ بي ييو ٍؾ قىػبى ٍق‬، ‫ قىباىغى‬Büyük kabak. ٍ ‫آشور ًل ىك ٍچم‬ ‫ي‬ trapassato. saluietta (1900). contrario di sottomano (2089) ً āşikārelik ile ‫ك ايًلوى‬ Açıkça. sürgün. palesemente (1504). madre. spiatellare. süvārF olmaķ. inesto (1119). conuincere (526) āşikārelıķ / āşikārelik. el maķraması ، ‫سى‬ ٍ ً ً ً ً ً ً ‫مو‬ ‫ر‬ ‫ق‬ ‫م‬ ‫ؿ‬ ‫ا‬ ، ‫ؿ‬ ‫ا‬ ‫م‬ ‫ت‬ ‫س‬ ‫د‬ ، ‫لى‬ ‫ي‬ ‫د‬ ‫ن‬ ‫م‬ ‫ك‬ ‫ج‬ ‫ل‬ ‫س‬ ، ‫ق‬ ‫ل‬ ‫غ‬ ‫ا‬ ‫ي‬ ، ‫ك‬ ‫ج‬ ‫ل‬ ‫س‬ ، ‫كي‬ ‫ش‬ ٍ ٍ ٍ ‫پيً ٍ ٍ ى ى ٍ ى ٍ ٍ ى ى ٍ ى‬ ‫ى ٍى ى ى ى ٍى ى‬ ً 1. kimesneye mütecāvüzA olmaķ ‫بًٍر كً ىم ٍسنوى ٍل ىْتاىيكٍز‬ ‫ كً ىم ٍسنوى يوى يمتىجاىيكٍز ياكل ىٍم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ايًٍت ىم‬Birisine tecavüz etmek. ma‘lumligile. ‘ayānA olmaķ. fratello di padre (908) aŧalı. trapassare (1528). ً rūşnāgįF. bāhirA olmaķ ً Belli olmak. peçete. incalmo (1082). tecāvüzA itmek. inestare (1119) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı ً ‫اى ٍشلىموى قىػلى‬ aşlama ķalemi / aşlamaķ ķalemi ‫ اى ٍشلى ىم ٍق‬/ ‫مى‬ ‫ قىػلىم ًى‬Filiz. aşı filizi. belli. sebķA itmek ‫آشور ًل‬ ‫ي‬ ً‫ ىْتاىكز ا‬، ‫ كًتمك‬Aşırı gitmek. ‫ باى ًى ٍر ياكل ىٍم ٍق‬، ‫ ىعياى ٍف ياكل ىٍم ٍق‬، ‫آشكاى ىره ياكل ىٍم ٍق‬ aşikare olmak. ‘alāniyetenA ‫ ىم ٍعلي ٍملًكًلوى‬، ‫ اى ًشكاى ىره‬، ‫ آ ًشكاى ىره لً ًكلوى‬/ ‫اى ًشكاى ىره لً ًكلوى‬ ً ً ًً ً ‫ ىعالىنيىتون‬، ‫ ىعياىنان‬، ‫ ظاىىران‬، ‫ ظاىى ٍرلغلوى‬، Açıkça. traualicare. žāhirlıķ / ‫آشكاى ىره لً ٍق‬ ً ً ‫ يرك ٍشناى‬، ‫وؽ‬ ‫س‬ ٍ ‫ ىش‬، ‫ يرك ىش ًىن‬، ‫ آيٍديًٍنلً ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ً‫آشكاى ىره ل‬ ٍ ‫ ىْتى ُّس‬، ‫س‬ ٌٍ ‫ ىج‬، ‫كى‬ ‫ ظاى ًى ٍرلً ٍق‬، Apaçıklık. tecavüz. che s’innesta (2095) aşlama kestaneR ‫ آ ٍشلىموى ىك ٍستاىنوى‬Aşlama kestane. besbelli. yaz ķabaġı. euidentemente (809). insito (1161). publicamente (1695). ‘ayānenA. dirliberamente come stà la cosa (2134) ً ‫آش قىباى‬ aş ķabaġı. touaglia da sciugar le mani. publicato (1696) ً āşikāreF ribĥ / ribĥüA ‫ ًربٍ يح‬/ ‫بح‬ ٍ ‫آشكاىرهى ًر‬ Gizlemeksizin. nice ki beyān ve ً ‫ ًْنو‬، ‫غى اي ٍكزره‬ ً ً ‫دك‬ āşikāreF olunmışdur ‫كو بىياى ٍف‬ ‫ى‬ ‫آشكاى ىره ايكلينٍ ي‬ ً ‫ ك‬Beyan olunduğu üzere. atlanmaķ ‫ يسواىٍر‬، ‫ك‬ ٍ ‫آت ايًلوى ىس ىف ٍر اىيٍػلى ىم‬ ٍ ‫آتوى بًنٍ ىم‬ ٍ ،‫ك‬ ‫ آتٍػلىنٍ ىم ٍق‬، ‫ ياكل ىٍم ٍق‬Ata binmek. trapassare (2323) bir kimesney tecāvüzA itmek. žāhirlıġıla. cessF. silecek ً ‫آس ىم ٍق ىره موى‬ mendįli. zucca longa (2457) aş lalaF ‫آش الىلوى‬ ٍ Sütanne. come ‫آشكاى ىره ايكلينٍ ًمش يد ٍر‬ ‫ى‬ si è manifestato (1314) ً ً āşikāreF olunmış. aydınlıķ. transadare (2311) at. esbF ‫سب‬ ٍ At. cezįre ‫ ىجزيًرهى‬، ‫ اىطوى‬Ada. vedi trapassare (2316). chiarezza (394). trasforare. incalmato (1082). yaġlıķ. re’yini dimek ، ‫ك‬ ٍ ‫سويٍػلى ىم‬ ‫آشكاى ىره ي‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫سويٍػلى ىم‬ ‫ رأىي ًىن ي‬Açıkça söylemek. žāhirenA. 2. liberamente (2134) āşikāreF olmaķ. incalmare (1082). isola (1206) ata binmek. cauallo (369) ٍ ‫ اى‬، ‫س‬ ٍ ‫ فىػىر‬، ‫آت‬ A aŧa. Sofra örtüsü. El bezi. feresA. tecessesA. castagna grossa (1326) ً aşlanmış ‫ش‬ ٍ ‫ آ ٍشلىنٍم‬Aşılanmış. dar fastidio (2312) ً aşurı geçmiş ‫ش‬ Aşırı gitmiş. açıktan açığa yapılan tefecilik. sopramano. isolana (1206) . ٍ ً‫آشكاى ىره ل‬ spiatellatamente. ramicello. falcetta (815). chiaramente (394). aşlama buçaġı ‫غى‬ coltello da podare (440). vsura manifesta (2446) ً āşikāreF söylemek. ‫سى‬ guardapanno (1007). trapassare. cezįreli ‫ ىجزيًرهى ًىل‬، ‫ آطوى ًىل‬Adalı. aşikāreF. incalmatore (1082). sorcolo. ronchetta (1869) aşlamaķ ‫ آ ٍشلى ىم ٍق‬Aşlamak. il trapassare (2312) aşurı geçmek yāF delmek. silecek. caualcare (367) ataları bir ķardaşlar ‫ اىتاىلىر ًل بًٍر قىػ ٍرداى ٍشلىٍر‬Babaları bir kardeşler. besbellilik. passar da vn canto all’altro (2312). marza (1328) ً ‫ اى ٍشلىموى يبوجاى‬Aşlama bıçağı.

ٍ ‫ى ى ي‬ fuocoso (925). conigliera (489) ً ‘aŧāyāA. Canlı. esser ardente. fuoco (925) F āteş-bāz ‫ش باىٍز‬ ٍ ‫ آتى‬1. animale velenoso (239) āteşF küregi ‫كوىرك ًى‬ ٍ ‫ آتى‬Ateş küreği. da scaldar i letti (1927) [Mol. ‫ اسٍت ىم ٍق اي ي‬، ‫سى‬ scaldaletto. ĥarāretlü. sellare il cauallo (2003) āteşF. Yakıcı. gi ostrare (964) atdan ayırmaķ ‫ آتٍ ىد ٍف آيًٍرىم ٍق‬Attan indirmek. şįrً ‫اىتى‬ merdF olmaķ ، ‫ست ياكل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫ چاىپي‬، ‫شى ياكل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫ تيًٍزىد‬، ‫ك ياكل ىٍم ٍق‬ 161 ً ‫شيىم ٍرد ياكل ىٍم ٍق‬ ٍ 1. įķādı’n-nārA ً ً ً itmek ‫ك‬ ٍ ‫َّار ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ ايًقاىد الن‬، ‫ آيىشى ياىقٍ ٍم ٍق‬، ‫آتىشى طيوتي ٍش يد ٍرىم ٍق‬ Ateş yakmak. ısıtmaķ içün ateş-dānF ‫ش قاى ًىب‬ ٍ ‫آتى‬ ً ً ً ً ‫ص ٍق‬ ‫چو ٍف اىتى ٍشداى ٍف‬ ‫ ى‬Yatak maltızı. 2. galetto delle gambe del cauallo (934) at canbāzı ‫آت ىجٍنباىز ًل‬ ٍ At cambazı. smontar vn huomo dal cauallo (2061) atdan inmek ‫ك‬ ٍ ‫ آتٍ ىد ٍف ايًنٍ ىم‬Attan inmek. incendiario (1088) 2. ĥarmānA ً‫ شاىه‬، ‫شى‬ ٍ ‫اىتى‬ ‫ ىح ٍرماى ٍف‬، ‫ ماىراى ٍف‬Ejderha. cirit oynayan. scozzonature di caualli (1980) at çapdurıcı. scaulcare da se (1941) bir ādemA atdan ayırmaķ ‫آد ٍـ آتٍ ىد ٍف آيًٍرىم ٍق‬ ‫ بًٍر ى‬Birisini attan indirmek. ombrella per ‫ش پىػ ٍر ى‬ il fuoco (1469) āteşF virici yāF bıraġıcı. coniglio (489) aŧa ŧavuşanlıġı ‫ اىطوى طىيوشاىنٍلًغ ًى‬Tavşan kümesi. tutuşturmak. smorzare (115) āteşi ŧutuşdurmaķ.Dr. yabıķ ، ‫ ىشقوى بىن ٍد‬، ‫مى‬ ٍ ً ‫ ياىب ٍق‬Belleme. attizzare (196). Huomo subito(2212) ً ‫ آتى‬Ateşi āteşi bir yere çatmaķ ‫شى بًٍر يى ىره ىچتٍ ىم ٍق‬ karıştırmak. scaulcare vn altro (1941). Mangal. āteşi yaķmak. vaso da portar carboni (925) āteşį ‫ آتىش ًى‬1. andar à cauallo (120) . rekben źihābA itmek. Ocak. gli doni (748) ً ‫آت اىياى‬ at ayaġı. pāy-ı espF ‫ ًرجاى يؿ‬، ‫غى‬ ٍ ً ‫سب‬ ٍ ‫ پاىل اى‬، ‫س‬ ٍ ‫ الٍ ىف ًر‬At ayağı. 221] ً ‫ش يقو‬ āteşF ķuşı. ianigi (yanıcı). mevāhibA ‫ب‬ ٍ ‫ يمواىى‬، ‫ ىعطاىياى‬Armağanlar. cenkF oynı oynaycı ‫نك ياكيٍ ًىن ياكيٍناى ٍْن ًى‬ ٍ ‫ ىج‬، ‫ ًجريً ٍد ياكيٍناى ٍْن ًى‬، ‫آت چاىپٍ يد ًرْن ًى‬ ٍ At koşturucu. accendere il fuoco (17) āteşF ķabı śaķsı. cirit oynamak. yanan. śırıķlaşmaķ ‫آت‬ ٍ ‫ ًص ًرقٍػلى ٍش ىم ٍق‬، ‫ ًجريً ٍد ياكيٍػنى ىم ٍق‬، ‫ چاىپٍ يد ٍرىم ٍق‬At koşturmak. chi fà fuoco artificiato (925) āteşcik ‫ك‬ ٍ ‫ آتى ٍش ًج‬Ateşçik. basilico. buttafuoco. focoso (883). attiuo (159) [Mol. Ateşle oynayan. gualdrappa che si mette sopra la sella del cauallo (1005) ً ً‫رؽ اي‬ ً ً‫ آتي‬Atıcı. tesrįc feresA itmek ‫ك‬ ٍ ‫س اىيًتٍ ىم‬ ٍ ‫آت اىيىػ ٍرلى ىم‬ ٍ ‫ت اى ىگ ٍرلى ىم‬ ٍ / ‫ك‬ ٍ ‫ آ‬At ٍ ‫ تى ٍسريً ٍج فىػىر‬، ‫ك‬ eyerlemek. ricālü’l-ferisA.. zerķA idici ‫دْن ًى‬ ٍ ‫ ىز‬، ‫جى‬ (951). 2. Yavuz Kartallıoğlu aŧa ŧavşanuŋ iyiyni ‫ك اًيً ًٍي‬ ٍ ‫ آطوى طىٍو ىشني‬Ada tavşanının ini. çāpükF olmaķ. şāh-ı mārānF. cirįdA oynamaķ. occhi āteşli gözler ‫كوٍزلىٍر‬ ‫شلى ي‬ ardenti (1456) āteşF perdesi ‫ده س ًى‬ ٍ ‫ آتى‬Güneşlik. dismontare da cauallo (701).. dismontar vn huomo (701) at egerlemek / at eyerlemek. Ocakçı. ayırmak. Ateşli. hızlı olmak. 31] āteşi söndürmek. Hızlı. dosc-ek isiden (döşek ısıden) (döşek ısıtıcı). yangın çıkarıcı. sfera del ‫ش يك ى‬ fuoco (2026) ً ‫آتى ٍش‬ āteşli / āteşlü. ammorzare. eŧfā’A itmek. tįz-destF olmaķ. fitneA. bahşişler. od. lanciatore (1218) atıla varmaķ. Çabuk. at örtüsü. 2. ripido (1827) 2. şaka-bendF. āteşً ً ً ً‫ش كيً ًرْن ًى ياى بً ىره غي‬ endāzF ‫ش اىنٍداىٍز‬ ٍ ‫ آتى‬، ‫ فٍتنوى‬، ‫ يم ٍشع ٍل‬، ‫جى‬ ٍ ‫ آتى‬1. fuocarello (924) āteş-dānF ‫ آتى ٍشداى ٍف‬1. Öfkeli. pieno di caldo (312) ً ‫ آتى‬Ateşli gözler. giostratore (964) at çapdurmaķ. nārA ‫ ناىٍر‬، ‫ ياك ٍد‬، ‫ش‬ ٍ ‫ آتى‬Ateş. ratezzare il fuoco (1747) ateşį olmaķ. tana d’vn coniglio (2240) aŧa ŧavuşanı ‫ اىطوى طىيوشاى ًٌل‬Ada tavşanı. Körükleyici. āteş küşdenF ً ‫ آتى‬Ateşi ‫َت‬ ٍ ‫ اىطٍىفأ ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫سونٍ يد ٍرىم‬ ٍ‫كو ٍش ى‬ ٍ ‫ آتى‬، ‫ك‬ ‫ش ي‬ ‫شى ي‬ söndürmek. müş‘ilA. Yakıcı olmak. 2. cirįdA oynayıcı. gettatore atıcı. canlandırmak. paletta del ‫ش ي‬ fuoco (1504) āteşF küresi ‫وره س ًى‬ ٍ ‫ آتى‬Ateş topu. süvār ً ً reftenF ‫َت‬ ٍ ‫ب ايًتٍ ىم‬ ٍ‫ يسواىٍر ىرفٍػ ى‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىرٍكبان ذىاى‬، ‫ آتلوى كاىٍرىم ٍق‬Atla gitmek. incendiario (300) ً ‫آت ىك ييو‬ at geyümi. körüklemek. ripito. fuocone. nārįA ‫ آتى ٍش يلو‬/ ‫لى‬ ً‫ ناىرل‬، ‫ حراىرتٍلو‬، ‫ ياىنىن‬، 1.

sparuiere. sipāhįF. bāşeF ‫ باىشوى‬، ‫ اىٍْتاىجوى‬Atmaca. domar polledri con la bardella (1914) atları ķaşımaķ. remįA itmek. (367) ً ‫ك ًسالى‬ atlunuŋ silāĥı ‫حى‬ ٍ ‫ آتٍ يلوني‬Atlının silahı. mesĥūbA. far castrare il suo cauallo (363) ً Atı rahtlamak. stregghiare (2196) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı ً atları śuvarmaķ. vcello di rapina (2117) at maĥmūzlamaķ ‫موٍزلى ىم ٍق‬ ٍ Atı mahmuzlamak. çekilmiş. slanciare (2057). gittare (968). caualliere (368) ‫ يسواىٍر‬، ‫ىى‬ atlu ‘askerA ‫ آتٍ يلو ىع ٍس ىك ٍر‬Atlı asker. lanciato (1218). rākibA olmaķ. atliler (atlılar). bir ً kimesnenüŋ üzerine atılmaķ ، ‫ك‬ ٍ ‫جوٍـ ايًتٍ ىم‬ ‫ يى ي‬، ‫آتلٍ ىم ٍق‬ ‫ك ياكىزًرنوى آتًلٍ ىم ٍق‬ ٍ ‫ بًٍر كً ىم ٍسنوى ني‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ْحىٍلوى ايًٍت ىم‬Atılmak. zerķA itmek.. cindįA. del quale si farà mentione (1349) ً ‫آت يقولى‬ at ķolaŋı. ħar-gele / hergeleA ً ً‫سوري‬ ٍ / ‫ آتٍػلىيرٍؾ‬At sürüsü. gettato (951). re’sü’l-ħayyālįnA. cauallerescamente (368) atlular. buttato (301). il tirare (2281). tımarlamak.. armento di caualli (166). süvārF ، ‫س‬ ٍ ‫ فاى ًر‬، ‫آتٍ يلو‬ ً ‫ ًسپاى‬، ‫ ًجنٍد ًل‬Atlı. burdurmak. conestable ‫ ىس ٍر يسواىراى ٍف‬، ‫لي‬ ٍ ً ‫ئس ا ٍْلىيٌاى‬ ‫ ىر ي‬، ‫شى‬ (476) atlulıķ. auentare (207). metter atı raĥtlamaķ ‫حت لى ىم ٍق‬ ٍ ‫آتى ىر‬ in ordine vn cauallo (1361) ً atı segirdürmek. süvārānF ‫ يسواىراى ٍف‬، ‫ ًسپاىٍه‬، ‫ آتٍ يلولىٍر‬Atlılar. ķaşaġılamaķ. passar oltra con la gamba (1528) ً atları āħūra ķomaķ. Çekme. śıķmaķ. Sürüklenmiş. hücūmA itmek. gregge di caualli (997) atlasA ‫س‬ ٍ ‫ اىطٍالى‬Atlas. far correre il cauallo (824) āti’ź-źikrA ‫كر‬ ٍ ‫آتى ال ًٌذ‬ ٍ Adı anılacak. terbiye-i feresA itmek ،‫ك‬ ٍ ‫ آتٍػلىرهى تيًماىٍر ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫آت تيًماىٍر ايًتٍ ىم‬ ٍ ، ‫ قىشاىغيًلى ىم ٍق‬، ‫آتٍػلىر ًل قى ًش ىم ٍق‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫س ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ تىػ ٍربًيوىء فىػىر‬Atları kaşımak. lanciar dardi (950). ً ٍ ‫آت ايًلو يوركم‬ ً süvārF olmaķ ، ‫ب ياكل ىٍم ٍق‬ ‫آتٍ يلولىٍر اىراىسنٍ ى‬ ٍ ‫ راىك‬، ‫ك‬ ‫ده ٍ ى ي ي ى‬ ‫ يسواىٍر ياكل ىٍم ٍق‬Atlılar arasında at ile gezinmek. fārislik. lanciato (2321) atını enetmek ‫ك‬ ٍ ‫ آتيً ًىن اىنىػتٍ ىم‬Atı enetmek. lanciarsi sopra d’vno (1217) atılmış. tirare. cauallerria (368) [Mol. 276] ً atmaķlıķ. iğdiş ettirmek. arrandellare (168). fırlatmak. ĥamleA itmek. ‫آت مىٍ ي‬ spronare il cauallo (2150) atmaķ I. ًً ًً ًً mecźūbA ‫ب‬ ٍ ‫ ىچكلٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ بًراىغلٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫آتلٍم‬ ٍ ‫ذك‬ ٍ ‫حو‬ ‫ َمىٍ ي‬، ‫ب‬ ‫ ىم ٍس ي‬، ‫ش‬ 1. esercito à cauallo (794) atlu gibi ‫ آتٍ يلو كً ًب‬Atlı gibi. süvārlıķ ‫ يسواىٍرلً ٍق‬، ‫ فاى ًر ٍسلً ٍق‬، ‫ آتٍ يلولً ٍق‬Atlı olma. fārisA. kligi atmak (kılıcı atmak) (kılıç çekmek). . hamle etmek. caualcare nel mezzo ad altri (367) atlular başı. corso di cauallo (547) at ķoşmaķlıķ ‫آت يقو ٍْشىٍقلً ٍق‬ ٍ Dört nala koşma. ‫ ىى ٍر ىگلوى‬/ ‫ ىخ ٍر‬، ‫يل‬ ٍ ‫ ىخ‬، ‫سى‬ ‫آت ي‬ hergele. bağlamak. ħaylA. sorte di drappo ٍ ‫ اىطٍلى‬/ ‫س‬ (1745) [Mol. 194] atlu. Atma. gallopo (935) atlamaķ ‫ آتٍػلى ىم ٍق‬Atlamak. vedi. atlara tįmārF itmek. abbeuerare li caualli (7) atlaruŋ / at sürisi. ò altri animali (984). tiro. lanciare (1217). trarre. ً ‫ ىر‬، ‫ٍآْتى ٍق‬ endāħtenF ‫َت‬ ٍ ‫ ىز‬، ‫ ًص ٍق ىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫رؽ ايًٍت ىم‬ ٍ ‫مى ايًتٍ ىم‬ ٍ‫ اىنٍداى ٍخ ى‬، ‫ك‬ Atmak. at ķoşmaķ ‫آت يقو ٍْشى ٍق‬ ٍ ‫آتى ىس ًك ٍريد ٍرىم‬ ٍ ،‫ك‬ At koşturmak. ser-süvārānF ‫اىتٍ يلولىٍر‬ ً ‫ باى‬Komutan. buttarsi (301). gettare. raso. 48] atlular arasında at ile yürümek. çıķarmaķ ‫ ًچقاىٍرىم ٍق‬، ‫ ٍآْتى ٍق‬Çekmek. zįn-i zeber-tengF ‫گ‬ ٍ ‫ يقولى‬، ‫گى‬ ٍ ً ‫ك‬ ٍ ‫ زي ًن ىزبػىٍرتنى‬، Kolan. porre li caualli nella stalla (1629) atları ‘arabadan çıķarmaķ ‫آتٍػلى ًرل ىعىرابىو ىد ٍف ًچ ىق ٍارىم ٍق‬ Atları arabadan çıkarmak. at timār itmek. tesķıyeA itmek ‫ تى ٍس ًقيوى‬، ‫صواىٍرىم ٍق‬ ‫آتٍػلىرل ي‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ايًتٍ ىم‬Atları sulamak. tirare (2313) [Mol. sipāhF. fornimenti d’huomo d’arme (896) atmaca..162 atılmaķ. lancio (2282) . çekmeklik ‫ك‬ ٍ ً‫ٍمكٍل‬ ‫ ىچك ى‬، ‫ ٍآْتىٍقل ٍق‬1. 2. vażı‘A itmek ، ‫آخو ىره يقوىم ٍق‬ ‫آتٍػلىرل ي‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ىك ًض ٍع ايًتٍ ىم‬Atları ahıra komak. gettarsi (951). cinghia di caualli (411) ً ً‫آت يقوشي‬ at ķoşısı ‫سى‬ ٍ At koşusu. sbardellare. Atılmış. bıraġılmış. bırakılmış. tratto. atlılık. lanciare (2279). tirato (2281) 2. auentarsi adosso (207). yarışı. ķolaŋ. atlas kumasc (kumaş). guernar vn cauallo. vibrare (2399) atmaķ II. slegare li caualli del carro (2058) atları burunśalıġıla yāF pālānF ile ً ً ً ً yavaşlandurmak ‫آتٍػلىرل يبويرنٍصاىلغلوى ياى پىالى ٍف ايلوى يىواى ٍشلىنٍ يد ٍرىم ٍق‬ Atları burundurukla veya palan ile yavaşlatmak.

arķası. śaydA itmek ‫ اىٍكالىىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫آكه كًتٍ ىم‬ ‫ى‬ ‫ك‬ ، Ava gitmek. naħçįr. meydānü’l-feresA‫س‬ ٍ ٍ ‫ ىمٍيداى يف الٍ ىفىر‬، ‫آت ىمٍيداى ًٌل‬ At meydanı. scozzonare. fine della mossa (1403) at na‘llamaķ ‫آت نىع ٍللى ىم ٍق‬ ٍ At nallamak. huomini publici (1038) āvāmirA ‫ آكاىًم ٍر‬Emirler. caccia (302). şūrįdeF yürümek. at canbāzı. inchiodar vn cauallo (1091) atuŋ eyerin almaķ. aylak aylak dolaşmak. impositione (229). śaġrısı. siyāsetA itmek. andar vagabondo (66) āvāreF gözler. gezegen gezmek. ayağına mıh çalmak. arredo. commandamenti (444) āvāreF gezmek. piede d’auanti del cauallo (1589) atuŋ raħtı ‫ك ىر ٍخ ً ٍت‬ ٍ ‫ آتي‬Atın koşum takımı. çözmek ، ‫ك ىر ٍختً ًىن ًچقاىٍرىم ٍق‬ ٍ ‫آتي‬ ‫ك‬ Atın koşum takımını çıkarmak. balzello. vagamento (2352) āvāreF gitmek. discingere vn cauallo (680) atuŋ na‘lını çıķarmaķ ‫ك نػى ٍعلً ًىن ًچ ىق ٍرىم ٍق‬ ٍ ‫ آتي‬Atın nalını çıkarmak. śādāA. occhi instabili (1456) āvārelik. avlamaķ. śaydA. şikārF ‫ ًشكاىٍر‬، ‫صي ٍد‬ ‫ ى‬، ‫چي‬ ٍ ٍ‫ ىُن‬، ‫ ٍآك‬Av. taglione (2238) avārıżA bıraķmaķ ‫ض بًىرقٍ ىم ٍق‬ ٍ ‫ اىكاى ًر‬Vergi almak. leuar il moccio del cauallo (1247) ً ً‫ك ق‬ atuŋ ķıçı. śavtA. rencįdeF ‫ده‬ ٍ ً‫اىكاى ىره ل‬ ٍ ‫ ىز ٍْحى‬، ‫ك‬ ‫ ىرٍْنيً ى‬، ‫ت‬ Sıkıntı çekmek. halk. adornamenti de caualli (46).Dr. çıķarmaķ ‫ ًچ ىق ٍرىم ٍق‬، ‫ك اى ىكريً ٍن آل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫آتي‬ Atın eyerini çıkarmak. at yüŋligi ‫آت ييوگٍلًگ ًى‬ ٍ ‫ آتي‬Yele. seruo dell’esercito (2021) ً ‫آت س ًگر‬ at segirdici. av avlamak. Il continuo trauagliare (511) ‘avārıżA. sürsāt ‫ت‬ ٍ ‫سوٍرساى‬ ٍ ‫ ىعواى ًر‬Savaşa giden ‫ ي‬، ‫ض‬ ordunun geçeceği yollar çevresindeki köylülerden savaş araç ve gereçlerini temin etmesi ve rayiç değeri üzerinden yiyecek satın alması. āvāreF gezmek ‫ك‬ ٍ ‫آك ىارٍه كًٍت ىم‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ىآك ىارٍه ىگ ٍزىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ يىػلٍ ىم‬، Boş gezmek. ٍ ‫چوٍزىم‬ ‫ي‬ disbardare vn cauallo (676) ً ً‫ك يًل‬ atuŋ yilisi. ٍ ، ‫سى‬ crini del cauallo (569) 163 ً ً‫آت ياك ييوٍزل‬ uyuzlıġı ‫غى‬ Atın kemiğinin ٍ kalınlaşması. hipodrom. hippodromo (1025). ses ‫س‬ ٍ ‫ص‬ ‫ ى‬، ‫ صاىداى‬، ‫ اىكاىٍز‬Ses. eşħāśA ‫ص‬ ٍ ‫ اى ٍشخاى‬، ‫ ىعواىٍـ‬Avam. yavaşlandurmaķ ، ‫ك‬ ٍ ‫ضب ٍط ايًٍت ىم‬ ٍ ‫آت ى‬ ‫ يىواى ٍشلىٍن يد ٍرىم ٍق‬Atı eğitmek. venatione (2373) ava gitmek. aggirare. stadio (2161) at miydān nişānı ‫آت ًميداى ٍف نًشاى ًٌل‬ ٍ At meydanı sınırı. maneggiare il cauallo (1309) atuŋ ayaġına mıħF degürmek ‫ك‬ ٍ ‫ك اىياى ًغنوى ميً ٍخ ىدگي ٍرىم‬ ٍ ‫آتي‬ Atı nallamak. devįdenF. ata binmek. ferrare vn cauallo (856) at oġlanı. disferrare (693). bekārlıġa gitmek. ragazzo dei soldati (1731). yelmek. zaĥmetA. Yavuz Kartallıoğlu at meydānı. andar ٍ ‫صي ٍد ايًتٍ ىم‬ ‫ى‬ alla caccia (120) ً ‘avāķıbetA ‫ت‬ ٍ ‫ ىعواىقبى‬Sonlar. vagare. oynak gözler. vagatione. lizza (1263). śarħūrF ‫آت‬ ٍ ، ‫دْن ًى‬ ٍ ‫ٍ ى‬ ً ‫ جٍنباىز‬At cambazı. distillare (715) atuŋ geminüŋ çalparasını çözmek ‫ك ىچلٍپى ىره‬ ٍ ‫ك ىك ًمني‬ ٍ ‫آتي‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫چوٍزىم‬ ‫ س ًىن ي‬Atın geminin çalparasını çözmek. sopraosso male di cauallo (2090) at żabŧA itmek. groppa del ‫سب‬ ‫ ى‬، ‫سى‬ ٍ ‫ يد ِّـ اى‬، ‫سى‬ cauallo (1001) ً atuŋ ķolanını çözmek ‫ك‬ ٍ ‫چوٍزىم‬ ٍ ‫ آتن‬Atın ‫ك يقوالىن ًىن ي‬ kolanını çözmek. yelmek. dümm-i esbA ، ‫چى‬ ٍ ‫آتي‬ ً ً‫ص ٍغري‬ ً ‫ ٍآرقوى‬Atın sağrısı. metter il taglione (2238) avāzF. guarnitura di cauallo (1010) atuŋ raħtını çıķarmaķ. arnese del cauallo (168). mossa (1402). pūyįdenF ً ً ٍ ‫ يػلٍم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ت ايًٍت ىم‬ ٍ ‫آكاى ىره ىك ٍزىم‬ ٍ ‫ سياى ىح‬، ‫ك‬ ‫ بىكاىٍرلغوى‬، ‫ك‬ ‫ ىكىزىك ٍن ىك ٍزىم ٍ ى ى‬، ‫ك‬ ‫يد ٍف‬ ٍ ‫ده ييو يركىم‬ ٍ ‫ ىس ٍرىك ٍرداى ٍف كًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫كًٍت ىم‬ ‫ يپويً ى‬، ‫ ىدكيً ىد ٍف‬، ‫ك‬ ‫شوريً ى‬ ‫ ي‬، ‫ك‬ Başıboş. sıkıntıda olmak. ser-gerdānF gitmek. sferrare il cauallo (2027) ً ‫كؾ آيى‬ atuŋ öŋ ayaġı ‫غى‬ ٍ ‫ك اي‬ ٍ ‫ آتي‬Atın ön ayağı. andar vagabando (2351) āvāreF gezmeklik ‫ك‬ ٍ ً‫ آكاى ىره ىك ٍزىمكٍل‬Başıboş gezme. fini (871) ‘avāmA. müteĥarikA gözler ‫ يمتى ىح ًرٍؾ‬، ‫كوٍزلىٍر‬ ‫آكاى ىره ي‬ ‫كوٍزلىٍر‬ ‫ ي‬Kaypak. seruitore di gente d’arme (1887). seferli oğlanı ‫ ىس ىف ٍر ًىل ياك ٍغالى ًٌل‬، ‫آت ياك ٍغالى ًٌل‬ ٍ Seferli. asker çocuğu. domar i caualli (1980) ً av. corratiere di caualli ‫خوٍر‬ ‫ر‬ ‫ص‬ ، ‫ل‬ ‫ى‬ ‫ىٍ ي‬ (539) at ŧapdurmaķ ‫آت طىبٍ يد ٍرىم ٍق‬ ‫ ى‬At koşturmak. saccomano. ٍ ‫ ىس‬، ‫وت‬ suono (2224) at .

feste. lascita pia (1223) avlamaķ. feminetta (850) ‘avratA gibi ‫ت كً ًب‬ ٍ ‫ ىع ٍوىر‬Kadın gibi. ‘avratına ŧalāķA virmek. tenzįl-i śadā’A ‫آكاىيزٍؾ‬ ً ‫ نىػ ٍر‬، ‫سى‬ ً ‫ ايًٍن يد ٍرىم‬Sesi azaltma. scalino. ŝābit-ķademA olmaķ. raucità (1748) āvāzuŋ indürmesi. rütbe. baśacaķ ‫ بىصوى ىم ٍق‬، ‫ ىد ىرجوى‬، ‫آيى ٍق‬ Merdiven ayağı. zevcem ‫ ىزٍك يج ٍم‬، ‫وريًٍب‬ ‫ ىع ى‬Karım. Kadınlaştırmak. vaķūflar ‫ ىك يقوفٍػلىٍر‬، ‫ؼ‬ ٍ ‫ ٍآكقاى‬Evkaf. maestra (1288) ‘avratını boşatmaķ. stendimento di gambe (2171) ayaķ ayaķ.. ayaġın ayaġıla almaķ ‫اىياى ًغ ٍن‬ ‫ اىياىغً ٍن اىياىغيًلوى اىل ىٍم ٍق‬، ‫ بػىغٍ ىدلى ىم ٍق‬Çelme takmak.. mer’eA.164 āvāzı. 51] ‘avratA gibi itmek. ripudiare (1831) ً ‫ت صاى‬ ‘avratA śaçı ‫چى‬ ٍ ‫ ىع ٍوىر‬Kadın saçı. grado. şehrA. ٍ ‫ ىش‬، ‫ قى ىم ٍر‬، ‫آل‬ luna (1272). irrocchire (1748). ò dar gambetta (594) ً ayaġıla baśmaķ. recilA. calcare con i piedi (309) bir kimesneyi baśmaķ. cacciare. calcare. emre’A. catena del fuoco (364) avķāfA. māhF ‫ ماىٍه‬، ‫هر‬ ٍ Ay. ava ‫ ى‬،‫ك‬ çıkmak. femina. far cader vn altro stendendo le gambe (936) ayaķ I. fascia pettorale (834) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı ً avrįs ‫س‬ ٍ ‫ اىٍكري‬Su dökecek yer. bayramlar. ‫طوتػيلٍ ىمس ًى‬ ‫ آكاىزل ي‬، ‫سى‬ raucare. şişi. impastocchiare. aiak (ayak). āvāzı ŧutulması ، ‫آكاىز ًل‬ ً ً ‫سى يبوغيلٍ ىم‬ ً ‫ نػى ٍف‬Ses kısılması. rāsiħdemA+F olmaķ ‫ راى ًس ٍخ ىد ٍـ‬، ‫ت قى ىد ٍـ ياكل ىٍم ٍق‬ ٍ ً‫ ثاىب‬، ‫ص ىم ٍق‬ ٍ ‫آيى ٍق بى‬ ‫ ياكل ىٍم ٍق‬Kararlı olmak. vallona città (2355) ‘avratA. premere alcuno (309) ً ayaġına düşmek ‫ك‬ ٍ ‫دك ٍْشى‬ ‫ اىياىغنوى ي‬Ayağına düşmek. sgangotada (2035) ً ‫اىيى ٍق بىػ ٍرىم‬ ayaķ barmaġı üzre ķalķmaķ ‫مق‬ ٍ ‫غى ياكٍز ىره قاىلٍ ىق‬ Ayak ucu üzerine yükselmek. sağlam durmak. adım adım. il gridar del cane. hanımım. zenF. ezmek. donna. ķarı. ķuvvetsiz itmek. mese (1357) a‘yādA. çeyinmek ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ ىچيًنٍ ىم‬، ‫ص ىم ٍق‬ ٍ ‫ بًٍر ك ىم ٍسنوى ُل بى‬Bir kimseyi çiğnemek. avcı boynuzı ‫جى يبويٍ ينوز‬ corno di caccia (537) ً ‫ ٍآك‬Avcı satırı. spedo avcu śāŧūrı ‫جى صاى يتور ًل‬ da cacciatore (2124) avįzeF ‫ اىكيًزهى‬Avize. şikār-künendeF. seydeA ‫ ىسيٍدهى‬، ‫خواجوى‬ ٍ ‫ ىع ٍوىر‬Kadın ‫ت ي‬ öğretmen. ‫صداىء‬ ‫ تىػٍنزيً ًل ى‬، ‫مى‬ kısma. śaydA itmek ‫ك‬ ٍ ‫صي ٍد ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫آكه ىك ًشكاى ىره كًتٍ ىم‬ ‫ ى‬، ‫ ٍآكالىىم ٍق‬Avlamak. star saldo (1893) bir kimesneye muķāvemetA . nermįF. zevceA ‫ت‬ ٍ ‫ىع ٍوىر‬ ‫ ىزكجوى‬، ‫ اىٍمرأة‬، ‫ ىز ٍف‬، ‫ ىم ٍرأ ٍة‬، ‫ قاىر ًل‬، Kadın. alzarsi in punta dei piedi (102) ayaķ baśmaķ. chioma delle donna (398) [Mol. scaglione (1928) ً ‫ اىيى ٍق‬Ayakların mesafesi. dar di gambe. baio. mu’niŝA itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫ قيػ َّوتٍ ًس ٍز ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ت كً ًب ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ىع ٍوىر‬ ‫ك‬ ٍ ً‫مؤن‬ ٍ ‫ث ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ ييوىرٍك ًس ٍز ايًتٍ ىم‬1. donnescamente (748). aurat (avrat). derege (derece). ava ve şikāra gitmek. passo (986) [Mol. 51] ‘avratum. donna (850). andar alla caccia (303) Avloniya ‫ ٍآك يلونًيوى‬Valona. moglie (1383) ‘avratcıķ ‫ ىع ٍوىرًٍْت ٍق‬Küçük kadın. vedi abbaiamento (224) avutmaķ ‫ يآكٍْتى ٍق‬Avutmak. śayyādA. adım ‫ اىًد ٍـ‬، ‫ اىيى ٍق‬Derece. alçaltma. borusu. piede (1589) ayaķ III. şikār-gerF ، ‫جى‬ ‫ ًشكاىٍر ىگ ٍر‬، ‫ ًشكاىٍر يكنىػنٍدهى‬، ‫صيٌاى ٍد‬ ‫ ى‬Avcı. ayaķlamaķ ‫ اىيىػ ٍقلى ىم ٍق‬، ‫ص ىم ٍق‬ ٍ ‫اىياىغلوى بى‬ Çiğnemek. feminilmente (851) [Mol. ķamerA. di grado in grado (986) ً ‫ آيى ٍق بىػغٍلى ىمو‬Çelme takmak. 3. mübārekA günler ‫كونٍػلىٍر‬ ‫ يمباىىرٍؾ ي‬، ‫اى ٍعياى ٍد‬ Mübarek günler. ً ‫آچ ٍق يلو‬ ayaķ açıķluġı ‫غى‬ arası. aurat kiakiuli (avrat kakülü). dereceA. pāyF ‫ پاى ٍل‬، ‫ ىرًج ٍل‬، ‫ آيى ٍق‬Ayak. buttarsi alli piedi d’alcuno (301) ayaġın baġdalamaķ. moglie (748). ayaķ baġlaması ‫سى‬ sgambetta (2035).. ayakla basmak. taŧlįķA itmek ‫ تىطٍليً ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىع ٍوىرتًنوى طىالى ٍؽ كيًٍرىم‬، ‫ىع ٍوىرتً ًىن يبو ىشٍت ىم ٍق‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ايًٍت ىم‬Karısını boşamak. Güreşte rakibe ayak sarması takmak. dar parole (1059) ay. ayaġı baġdalamaķ ‫غى بىػغٍ ىدلى ىم ٍق‬ 2. abbassamento di voce (4) ً ‫ٍآك‬ avcı. giorni solenni (859) ً ‫ اىياى‬1. Çekingen hâle getirmek. 2. 96] ayaķ II. cacciatore (304) ً ً ‫ ٍآك‬Avcı boynuzu. nefsi boġulması. yüreksiz itmek. effeminare (768) ‘avratA ħocā. mertebeden mertebeye ً ً ‫ ىم ٍرتىبوى ىد ٍف ىم ٍرتىبوى يوى‬، ‫ اىد ٍـ اىد ٍـ‬، ‫ اىيى ٍق اىيى ٍق‬Adım adım. dar il gambetto. derece derece. Çelme atmak. mogliema (1383) ً ً‫ت يىقاىل‬ ‘avratA yaķalıġı ‫غى‬ ٍ ‫ ىع ٍوىر‬Kadın yakalığı. ‫ ي‬، ‫ك‬ Yumuşatmak.

dishonore (2385).Dr. sparlare (2116) ‘aybA ile meşhūr olmaķ. primati del paese (1662) ‘ayānA olunmış. di luna in luna (1273) . Tuzak. rüsvāylıķ. vergogna. ķā’imA olmaķ ، ‫طو ٍغيرل ىٍم ٍق‬ ‫ ي‬، ‫اىيى ٍق ياكيزرينوى قاىل ٍق ىم ٍق‬ ً ‫أَل ياكل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫ قى‬، ‫ يم ٍستىقيً ٍم ياكل ىٍم ٍق‬Ayağa kalkmak. leuarsi dritto (1248) 165 ayaķ yüzi ‫ آيى ٍق ييوز ًل‬Ayağın üstü. calpestare (471). kapan. ħazyA / ‫يب‬ ٍ ‫ىع‬ ً ً ً ‫زل‬ ٍ ‫ قىباى ىح‬، ‫ يرك ٍسواىيٍل ٍق‬/ ‫ يرك ٍسواىل ل ٍق‬، ‫ب‬ ٍ ‫ ىخ‬، ‫ت‬ ٍ ‫ ىعي‬1. chi camina con le zanche (2451) ً ayaķlıķ. çekmek gitmek. marchese delle done ٍ ‫ى‬ (1320) ‘aybın söylemek. distogliere. lunatico. eşrāfA ‫ؼ‬ ٍ ‫ اى ٍشراى‬، ‫ اى ٍعياى ٍف‬İleri gelen. girasole (967) aydan aya. ihānetA itmek. belli olmuş. örü ŧurmaķ ‫ ياك يرك‬، ‫طوٍرىم ٍق‬ ‫آيى ٍق ياكٍز ىره ي‬ ‫طوٍرىم ٍق‬ ‫ ي‬Ayağa kalkmak. rimouere (722) ‘ayb / ‘ayıbA. distorcimento del piede (723). ŧoġrulmaķ. ķabāĥatA. piccola luna (1273) aycıķ ‫آْن ٍق‬ ay çiçegi ‫آم ًچ ىچك ًى‬ ٍ Ay çiçeği. star saldo contra d’alcuno (1893) ayaķ burķulması ‫ آيى ٍق يبوٍرقيػلٍ ىمس ًى‬Ayak burkulması. boue marino (280) ay başı I. kötü davranmak. primo giorno del mese (1663) ً ‫آل باى‬ ay başı II. schiaccia (1946) ً ٍ‫اىياىق‬ ayaķlı ķazġan / ķazan. vitio (2418) [Mol. źemmitmek ‫ ذى ٌٍـ‬، ‫ك‬ ٍ ‫ت ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ يًٍرىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫سويٍػلى ىم‬ ٍ ً ‫ىعٍي‬ ٍ ‫ ىمالىىم‬، ‫ك‬ ‫بي ي‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ايًتٍ ىم‬Birini kötülemek. correre sopra alcuno con piedi. infamia (1284). yüze baķmamaķ.. basmak. māh-be-māhF ‫ ماىٍه ىَباىٍه‬، ‫ آيٍ ىد ٍف آيوى‬Aydan aya. rüsvāylikde meşhūrA ً olmaķ. aġac ayaķ ‫ آغاى ٍج اىيى ٍق‬، ‫صىر ٍؽ‬ ‫ بى ى‬، ‫اىياىقٍل ٍق‬ 1. strepido. punta del piede (1589) ayaķ üzre ŧurmaķ. ٍ ‫ضالى ٍؿ ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ك كًٍت ىم‬ ٍ ‫ٍم‬ ٍ‫ ا‬، ‫ك‬ ‫ىچك ى‬ uzaklaştırmak. strapazzare (2193) ayaķlamaķ. ıđlālA itmek ، ‫آيىرٍْتى ٍق‬ ً ‫ك‬ Ayartmak. adı kötüye çıkmak. caldara (1230) ayaķ ŧapurdusı ‫ اىيى ٍق طى يپوٍرديًس ًى‬Ayak gürültüsü. aib (ayıb) (ayıp). iltifātsızlıķ itmek ‫ ييو ىزه بىػ ٍقموى ىم ٍق‬، ‫ص ىم ٍق‬ ٍ ‫آيى ٍق ايًلوى بى‬ ً ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ الٍتًفاىتٍ ًس ٍزل ٍق ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ت ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ اىاىنى‬، Hırpalamak. melāmetA itmek. Yüz karası. calcato (309) ayaķlar ‫ اىيىػ ٍقلىٍر‬Ayaklar. baķraķ ، ‫ قىزاى ٍف‬/ ‫لى قىػ ٍزغاى ٍف‬ ‫ بىػ ٍقىر ٍؽ‬Kazan. ‫ ي‬، ‫آل باىل ٍق‬ fok. legni che i tessitori giuocano sotto i piedi (310). onta. ayakla basılmış. ķabāĥatA idici ‫دْن ًى‬ ٍ ‫ قىباى ىح‬، ‫ش‬ ٍ ‫ىع ٍيبلىنٍم‬ Dadanmış. ayın ilk günü. ķamerįA. māhįF ، ‫ قى ىمر ًل‬، ‫شى‬ ٍ ٍ ‫آم باى‬ ً ‫ ماى‬، ‫لى‬ ً ‫ ىم ٍه‬Ay başı. ķan görmek. baśmaķ ، ‫ك‬ ٍ ‫ ىچٍي ىكنٍ ىم‬، ‫اىيىػ ٍقلى ىم ٍق‬ ‫ص ىم ٍق‬ ٍ ‫ بى‬Çiğnemek. macchia. Kötü huy. & pugni (541) ً ً ً ًً ayaķlanmış. ayak ile çiğnemek. stramboli. 287] ً ً ً‫آيو باىل‬ ay balıķ. ayaķ ŧaşı. conculcare. huomini priuati (1038) a‘yān-ı vilāyetA ‫ت‬ ٍ ‫ اىعياى ًٌل ًكالىيى‬Ülkenin ileri gelenleri. yanar ŧaş ‫ش‬ ٍ ‫ ياىنػى ٍر طاى‬، ‫شى‬ pomice (1621) ayaķ terāzūsı ‫ اىيى ٍق تىراى يزكس ًى‬Ayak terazisi. esser notato d’infamia (1442) ً ً‫ت اي‬ ً ‘ayblanmış. 2. il primo della luna (1273). Ayaklık. āşikāreF olmış. ķarşu ŧurmaķ ‫شو‬ ٍ ‫ت ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫بًٍر ك ىم ٍسنوى يوى يمقاىىكىم‬ ‫ قاىٍر ي‬، ‫ك‬ ‫طوٍرىم ٍق‬ ‫ ي‬Birisine mukavemet etmek. bāhir olmışA. müstaķįmA ً olmaķ. lauezzo. torcimento di piedi (2291) ayaķ ile baśmaķ. lance della bilancia (1217) ayaķ ucı ‫كج ًى‬ ٍ ‫ آيى ٍق اي‬Ayak ucu. saygın insan. baśaraķ. stortigliatura di piede (2185). ma‘yūbA olmaķ ، ‫شهوٍر ايكل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫عيب ايلوى ىم ي‬ ً ‫ب ايكل ىٍم ٍق‬ ‫يو‬ ‫ع‬ ‫م‬ ، ‫ق‬ ‫ٍم‬ ‫ل‬ ‫ك‬ ‫ا‬ ‫ر‬ ‫هو‬ ‫ش‬ ‫م‬ ‫ٍده‬ ‫ك‬ ‫ل‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫و‬ ‫س‬ ‫رك‬ Kötülükle ٍ ‫ي ٍ ىٍ ى ى ٍ ي ٍ ي ى‬ ٍ ‫ىٍ ي‬ meşhur olmak. çeykenmek. leke. yirmek. ayu balıġı ‫غى‬ ٍ Ayı balığı. calpestio (314). faccia del piede (1589) a‘yānA. reggersi in piedi (1758) ayaķ üzerine ķalķmaķ. diuolgato (735) ayartmaķ. che si fà con i piedi (2198) ً ‫ آيى ٍق طاى‬Sünger taşı. yüzü. ayaġıla baśılmış ‫ش‬ ٍ ‫ اىياىغلوى بىصلٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫اىيىػ ٍقلنٍم‬ Çiğnenmiş. zanche (2191) 2. calcole. mehlįA. ĥayżA ، ‫ك‬ ٍ ‫كوٍرىم‬ ٍ ‫ قاى ٍف ي‬، ‫شى‬ ‫يض‬ ‫ح‬ Âdet görmek. ayakçak. dispetto (1471). lunetto. ً ً ً beyānA ve ‘ayānA olmış ، ‫ش‬ ٍ ‫ باىى ٍر ياكلٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ىعياى ٍف ياكلينٍم‬ ً ً ً ‫ش‬ ٍ ‫ بىياى ٍف ىك ىعياى ٍف ياكلٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ آشكاى ىره ياكلٍم‬Açık. calende ‫ىى‬ (312). Yavuz Kartallıoğlu ً itmek. dedikodu yapmak. inuitiato (1197) ًٍ Aycık. palestrade (1504) ayaķlıġıla yürici ‫ اىيىػ ٍقلًغًلوى يبو ًرْن ًى‬Ayaklıkla yürüyen.

parlak. Ayırma. perįşānF itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫ تىػٍبعًي ٍد ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ يبولٍ ىم‬، ‫فت يبوٍزىم ٍق‬ ٍ ‫ ًچ‬، ‫ ًچقاىٍرىم ٍق‬، ‫آيًٍرىم ٍق‬ ً ‫يق‬ ٍ ‫ طىر ٍح ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ك ايًتٍ ىم‬ ٍ ً‫ تىػ ٍفري‬، ‫ك‬ ٍ ‫ت ايًٍت ىم‬ ٍ ‫افٍراىٍز ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ يمفاىىرقى‬، ‫ك‬ ٍ ‫ تىػ ٍف ًر‬، ‫ك‬ ً ‫ تىػ ٍقسيً ٍم‬، ‫ك‬ ٍ ‫صل ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ تىػ ٍفريً ًق ىزىك ٍج ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىْتيًٍز ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ايٍت ىم‬ ٍ ‫ فى‬، ‫ك‬ ً ً ،‫ك‬ ٍ ‫ فى‬، ‫ك‬ ٍ ‫ تىػ ٍفريًٍز ايتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىشر ٍح ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ا ٍمتًياىٍز ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫رؽ ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ايًتٍ ىم‬ ً ٍ ‫ متػفر‬، ‫ جداى ىكرد ٍف‬1. dispartito (706) 2. ışıltılı. separare (678) 4. çıķarmaķ. hakkında) Ayıklamak. ‘aksA itmek ‫آيٍديً ًىن‬ ‫ك‬ ٍ ‫كس ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫دكنٍ يد ٍرىم‬ ‫شويوى ي‬ ‫ قاىٍر ي‬Yansımak. come fosse morto (1856) ً ayılmış ‫ش‬ ٍ ‫ آيًلٍم‬Ayılmış. regola (328) 3. dispartire (705) 5. hakkını almak. riuenire. specchiaro (2121) . far la luce (828). maķsūmA ، ‫ش‬ ٍ ‫ يبولينٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫آيً ًرلٍم‬ ‫سوٍـ‬ ‫ ىم ٍق ي‬1. ayrılık. lucido (1271). mancanza della luna (1305) āyet ‫ت‬ ٍ ‫ آيى‬1. perişan etmek. luminoso (1272) aydınlıķ itmek. Ayet. iħtilālA. kural. disunire (729). ‘ādetA. çıkarma. taksim edilmiş. canoni (556) aynaF. parlamaķ. dispartire ad ognuno il suo (705) ayırmaķlıķ / ayrmaķlıķ. otları ayıklanmış. ritornare à se (1852). segno che dimostra qualche cosa (1999) 2. Yasa. 2. bölmek. Akdeniz bölgesinde yetişen bir ağaç veya ağaççık cinsi. distrare (723). uyuşmazlık. melāmetA. üleştirmek. alienare (85). tefrįķ-i zevecA itmek. canone. raħşānįdenF ، ‫ يػىلٍ ًد ىرىم ٍق‬، ‫ يىالىًَبى ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫آيٍ ًدنٍلً ٍق ايًتٍ ىم‬ ‫ ىر ٍخشاىنيً ىد ٍف‬، ‫ پىػ ٍرالىىم ٍق‬Aydınlatmak. imtiyāzA itmek. Ayırt etmek. tefrįkA itmek. yalabımaķ. ‘ārA. źemmA ‫ ىذ ٌٍـ‬، ‫ ىمساىك ًل‬، ‫ت‬ ٍ ً‫سويٍػلى ىمكٍل‬ ٍ ‫ ىمالىىم‬، ‫ك‬ ٍ ً‫ ىعي‬Kötü ‫ب ي‬ konuşma. rifulgere (1802) aydınlik. şerĥA itmek. ً ً ‫ ًعر‬، ‫ باىعيب‬، ‫ معيوب‬، ‫لى‬ ً rüsvāyF olunmış ، ‫ش‬ ٍ ‫ض يبويزلٍم‬ ٍ ٍ ‫ىعيٍب ً ى ٍ ي ٍ ى‬ ً ‫ش‬ ٍ ‫ ير ٍسواى ٍل ياكلينٍم‬Kötülenmiş. çift bozmaķ. ò altri legumi (1431) āyįnF. riuenuto come fosse morto (1856) ً ً ayırılmış. fulgore (922) ay eksilmesi ‫آل اى ٍك ًس ٍل ىمس ًى‬ ٍ Ayın eksilmesi. Bölmek. e vergogna (2385) ‘ayıblamaķ ‫ ىعيًٍبلى ىم ٍق‬Dadanmak. bā-‘aybA. faślA itmek. ķānūnA. mesāvįA. suiticchiare (729). spiluzzicare (2137) ayırtlı ‫ آيًرتٍل ًى‬Çapalanmış. Versicolo d’vn libro (2389) ‘ayıbdur ‫ ىعيًٍب يد ٍر‬Ayıptır. costumi. otlarını ayıklamak. farķA itmek.166 aydını ķarşuya döndürmek. ignominia (1040) ‘ayıbA söylemeklik. alienarsi di qualche d’vno (86) ً birbirine ĥaķķın virmek ‫ك‬ ٍ ‫ِّن كيًٍرىم‬ ٍ ‫ب ٍربًريًنوى ىحق‬ Bölüşmek. tefrįzA itmek. dūr kerdenF. sparlamento (2115) ً ayılġun ‫غو ٍف‬ ‫ اىيلٍ ي‬Ilgın. sarchiello. müneverA. taksim etmek. separare (2013) 2. rüsūmatA ، ‫ قاى ينو ٍف‬، ‫ت‬ ٍ ‫ عاى ىد‬، ‫ي‬ ٍ ً‫آي‬ ‫ت‬ ٍ ‫سوىم‬ ‫ ير ي‬1. inuitiare (1197) ‘ayıblı. Temizlemek. Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı taķsįmA itmek. specchio (2121) aynaF baķmaķ ‫ آيٍنوى بىػ ٍق ىم ٍق‬Aynaya bakmak. nettar il riso. rüsvāylik. çıķarmaķlıķ. diffamato (638) ‘ayıblik. çifti bozmak. ŧarĥA itmek. şerefsizlik. disgiungere (695). cüdā kerdenF. deduttione (604) ayırtlamaķ ‫آيًرتٍالىىم ٍق‬ Çapalamak. Çıkarmak. Âdet. Bölme. Araları açık. aklı başına gelmek. teb‘įdA itmek. riuerberare ٍ ‫ ىع‬، ‫ك‬ (1856) ً ٍ‫آيٍديًن‬ aydınlı. sarchio (1907) ayırtmaķ ‫( آيًرٍْتى ٍق‬Pirinç vb. mir’ātA ‫ىت‬ ٍ ‫ ًم ٍرأ‬، ‫ آيٍنوى‬Ayna. Anlaşmazlık. disuiticchiare. ‫ك‬ ٍ ‫ پىريًشاى ٍف ايًتٍ ىم‬، ‫دكٍر ىك ٍرىد ٍف‬ ٍ ‫كؽ ايتٍ ىم‬ ‫ي ٍى‬ ‫ ي‬، ‫ك‬ ‫يى ى ي‬ Ayırmak. şu‘leA ‫ يش ٍعلوى‬، ‫ك‬ ٍ ً‫ آيٍديًنٍل‬Aydınlık. distinguere (721) bir kimesneden ayrılmaķ. Bir kitabın bölümü. ‘aķlı başına gelmek ‫ك‬ ٍ ‫ ىع ٍق ًل باى ًشنوى ىكلٍ ىم‬، ‫آيًلٍ ىم ٍق‬ Ayılmak. disunito (729) ayırmaķ. müteferūķA itmek. taķsįmA ً ً tefrįķA. kınama. ma‘yūbA. bölmeklik. specchiarsi (2121) aynacı ‫ آيٍنوى ج ًى‬Aynacı. yerme. ‘ayıbA ‫ عاىٍر‬، ‫ك‬ ٍ ً‫ ير ٍسواىيٍل‬، ‫ك‬ ٍ ً‫ىعيًٍبل‬ ‫ب‬ ٍ ً‫ ىعي‬، Alçaklık. żavįA ‫ضو ًل‬ ‫ ى‬، ‫ يمنىىوٍر‬، ‫لى‬ Aydınlık. Bölünmüş. temįzA itmek. disunione (729) 2. ŧarĥA ، ‫ك‬ ٍ ً‫ يبول ىٍمكٍل‬، ‫ ًچقاىٍرىم ٍقلً ٍق‬، ‫آيرىم ٍقلً ٍق‬ ٍ / ‫آي ٍرىم ٍقل ٍق‬ ‫ طىر ٍح‬، ‫ تىػ ٍفريً ٍق‬، ‫ تىػ ٍقسيً ٍم‬، ‫ اً ٍختًالى ٍؿ‬، ‫ اًتِّفاىقٍ ًس ٍزلً ٍق‬1. dispartimento (705) 3. dedurre (604) 3. sarchiare (1907). tamarisco albero (2239) ayılmaķ. yıldıramaķ. discernere. müfāreķatA itmek ً ‫ك‬ ٍ ‫ت ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ يمفاىىرقى‬، ‫ بًٍرك ىم ٍسنىو ىد ٍف آيٍ ًرل ىٍم ٍق‬Bir kimseden ayrılmak. ifrāzA itmek. parıltılı. ‘ırżı bozulmış. ittifāķsızlıķ. adı kötüye çıkmış. üleştirme. parıltı. müfāreķatA itmek. bölünmiş. birbirinden ayırmak. İlke. tamarice. uzaklaştırmak. ayırmak. taksim.

melacotogno (1343). pomo di cotogno (1621) ayva aġacı. müb‘adA olmaķ. diuisione. paylaştırıcı. farķA. ٍ ‫ يم ىف ىارقى‬، ‫اؽ‬ disgiuntione (695). albero (557). ħırsF. allontanarsi. dıraĥt-ı bįhF ‫وه‬ ‫اىيٍ ى‬ ً ‫ ًدرخ‬، ‫ ىشجر الٍس ىفرجل‬، ‫جى‬ ً‫ت بي ٍو‬ ً ‫ آغاى‬Ayva ağacı. mefrūķA. a modo di luna (1273) ayva. teb‘įdA olunmış. crescenza della luna (566) ayuślıķ ‫صلً ٍق‬ ٍ ‫آيو‬ ‫ ي‬Efes. maķsūmA. distintamente (722) ayrış. infiśālA mümkin degildür. nome (98). 2. poco (1611) ‘azabistānA+F. uzaklaşmış. allargarsi separarsi (88). uzaķ olmaķ. scisma (1959) ً ayrılmamış. separatamente (2013) ayrılıķ. bölünmiş. cotognata (557) ayva tüy ‫ آيوهى يتو ٍل‬Ayva tüyü. riuerberatione della luna (1857) ً ‫ك اى ٍك ًسلٍ ىم‬ ayuŋ eksilmesi. separato (695). bölünebilir. ‘aks-i māh ‫ٍسى ماىٍه‬ ٍ ‫ اى ييو‬Ayın yansıması. müb‘adA. frutto (557). Kale. tenhaya gitmek. şecerü’s-sefercelA. mefrūķA. ‫ ي‬، ‫ يمٍبػ ىع ٍد ياكل ىٍم ٍق‬، ‫ تىػٍبعي ٍد يلول ىٍم ٍق‬، ‫ك‬ Ayrılmak. müba‘‘adA. presidio (1655) bir . Parça. iftirāķA. ġayr ً ‫ ىغي منٍ ىف‬، ‫ اًنًٍفصاى ٍؿ َميٍ ًكن ىدكًلٍ يدر‬، ‫آي ًرلٍمز‬ munfaśılA ‫ص ٍل‬ ٍ‫ٍ ى‬ ٍ ‫ٍ ي‬ ٍ Ayrılmaz. ifrāzA olunmış. specchio conuesso (2121) aynaya baķmaķ ‫ آيٍنوى يوى بىػ ٍق ىم ٍق‬Aynaya bakmak. endekF ‫ اىنٍ ىد ٍؾ‬، ‫يل‬ ٍ ‫ قىل‬، ‫ ٍآز‬Az. ayrılamaz. tenhāya gitmek. piccolo d’orso (1487) ay üslūbınca ‫آم اي ٍس يلوبًنٍجوى‬ ٍ Ayın şekline göre. müfrezA. mufāraķatA ‫ ًى ٍجىرا ٍف‬، ‫ت‬ ٍ ‫ فى‬، ‫اؽ‬ ٍ ‫ اًفًٍ ىِت‬، ‫آيٍريًلً ٍق‬ ٍ ‫ فيػ ٍرقى‬، ‫رؽ‬ ً ‫ت‬ ٍ ‫ فًىر‬، ‫ت‬ ٍ ‫ ى ٍجىر‬، Ayrılık. efeso città dell’asia (768) ayu yavrısı ‫آيو ياىٍكريًس ًى‬ ‫ ي‬Ayı yavrusu. şaķāķA‫ ىشقاى ٍؽ‬، ‫ تىػ ٍفريً ٍقلً ٍق‬، ‫آيٍ ًرل ىٍم ٍقلً ٍق‬ Ayrılma. scienza prattica (1956) ً ً‫ تىػ ٍقسيًم اي‬، ‫ آيً ًرْن ًى‬Taksim ayırıcı. separato (1524) 3. orso (1487) F ً ‫ ىعك‬، ‫ٍسى‬ ً ‫گ ىعك‬ ayuŋ ‘aksi. āşikāreligile. disgiunto. non separato (2013) ayrılmaz. imtiyāzA olunmış ً ً ً ً ً ً ، ‫ يم ٍفىرٍز‬، ‫ش‬ ٍ ‫ تىػٍبعي ٍد ياكلينٍم‬، ‫ يمبىػ َّع ٍد‬، ‫ش‬ ٍ ‫ افراىٍز ياكلينٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ يبولينٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫آيٍ ًرلٍم‬ ً ً ‫ اى‬، ‫يمٍبػ ىع ٍد‬ ، ‫َّع‬ ٍ ‫ ىم ٍفير‬، ‫ىل الشَّقاى ٍؽ‬ ٍ ‫ يم ىوز‬، ‫سوٍـ‬ ‫ ىم ٍق ي‬، ‫ يمنٍػ ىفص ٍل‬، ‫ ىم ٍه يج ٍور‬، ‫كؽ‬ 167 ًً ً ‫ش‬ ٍ ‫ ا ٍمتياىٍز ياكلينٍم‬1. müstaĥfıžA ، ‫ ىعىزبٍػلىٍر‬، ‫ىعزاىبً ٍستاى ٍف‬ ‫ يم ٍستى ٍح ًف ٍظ‬1. ayva murabbası ‫سى‬ ‫ اىيٍ ى‬، ‫وه ىشراى ًىب‬ ‫آيٍ ى‬ Ayva reçeli. Koruyucu. alienato (86). tefrįķlıķ. dolunay. esser discosto (686) ayrılmaķlıķ. melocotogno albero (1344) ً ‫وه يمىربٌاى‬ ayva şarābı. ayrılmak. 2. ehli’şşaķāķA. eksilmiş ay. partito. munfaśılA. 3. bįhF. ٍ‫ى‬ ٍ ‫ىي ى ٍ ى‬ cotogno. nā-mefrūķF+A ‫كؽ‬ ٍ ‫ نى ىام ٍفير‬، ‫ش‬ ٍ ‫آيٍ ًرلٍماىم‬ Ayrılmamış. ecclisse della luna (767) ً ayu. separabile (2013) ayrılca. İmtiyazla. imtiyāzA ile ‫آشكاى ىره‬ ‫ٍ ى‬ ً ً ً ً ً ‫ ا ٍمتياىٍز ايلوى‬، ‫ لكلوى‬1. sefercelA ‫ ىس ىف ٍر ىج ٍل‬، ‫ بيً ٍو‬، ‫وه‬ ‫ اىيٍ ى‬Ayva. 2. teb‘įdA olmaķ. separatione (736). dübbA ‫ب‬ ٌٍ ‫ دي‬، ‫رس‬ ٍ ‫ خ‬، ‫آيو‬ ‫ ي‬Ayı. ayrılur. bölünme. scemo della luna (1273). Açık seçik. alienatione (86) ً ‫طو يتول ىٍم‬ ay ŧutulması. tek tek. Ayrı ayrı. inseparato (1159). cotogno. tartışmasız. diuisore (736) ay pür-żiyāF+A ‫آم پػيٍر ًضيىأ‬ ٍ Parlayan ay. ayırmaķlıġıla. ħusūfA ‫ؼ‬ ٍ ‫سو‬ ٍ Ay ‫ يخ ي‬، ‫سى‬ ‫آل ي‬ tutulması. discosto. başķa. müvezze‘A. noķśān-ı ķamerA ، ‫سى‬ ٍ ‫آيي‬ ً ‫ نػي ٍقصاىف قى ىم ٍر‬Küçülmüş ay. Ayırt edilmiş. alquanto. gente d’arme in guarnigione (947).Dr. Garnizon. distinto (722) ً ، ‫آي ًرٍْنو‬ ayrınca. 3. fürķatA. Bölünmüş. Uzaklaşmak. scismatico (1959). separatione (2013) ayrılmaķ. ķalįlA. dūr olmaķ ‫ ياكىز ٍؽ‬، ‫اىيٍ ًرل ىٍم ٍق‬ ً ‫دكٍر ياكل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫ تىػٍنهاىيىو كًتٍ ىم‬، ‫ ياكل ىٍم ٍق‬1. bölünme. separarsi delli altri (95) 2. ayırmaķlıķ ‫ آيًٍرىم ٍقلً ٍق‬، ‫يش‬ ٍ ‫ اىيٍ ًر‬Ayırma. tenhāF ‫ آيًٍرىم ٍقلًغًلوى‬، ‫اىيٍ ًر ٍِلوى‬ ‫ تىػنٍهاى‬، ‫ بى ٍشقوى‬، Ayrı ayrı. guarnigione (1009). scemo della luna (1943) ayuŋ hilāli ‫ك ًىالى ًىل‬ ٍ ‫ آيي‬Hilal. la piuma più leggiera (1549) ً az. ‘azablar. orsetto. hicrānA. firāķA. Yavuz Kartallıoğlu aynaF mıķ‘ārA ‫ًم ٍقعاىٍر‬ concauo (2121) aynaF muĥaddebA ‫ آيٍنوى‬Çukur ayna. taķsįmA idici ‫دْن ًى‬ ٍ edici. specchio ‫َّب‬ ٍ ‫ اىيٍنوى يمىد‬Tümsek ayna. inseparabile (1158) ayrılmış. discrepante (686). hicretA. separato (2013) 4. mirarsi (1374) ‘aynü’l-yaķįnA ‫قي‬ ٍ ً ‫ي الٍيى‬ ‫ ىع ٍ ي‬Kesin. luna molto risplendente (1273) ayrılacaķ. mehcūrA ، ‫ اىيٍريًليٍر‬، ‫اىيٍ ًر ىِلى ٍق‬ ‫جوٍر‬ ‫ ىم ٍه ي‬، ‫ ىم ٍف يرك ٍؽ‬Ayrılabilir. penna mata. Ayrılmış. diuiso (736). mehcūrA.

252] ً ‘ażā’A paralanmış ‫ش‬ ٍ ‫ اى ٍعضاء پاى ىره لىٍنم‬Azası. gösteriş. liberato dall’ assedio (1251) Azak ‫ آزاى ٍؽ‬Azak. mettere in libertà (1250) azādlıķ. sgridare (2040) 3. vn tantinetto (2240) azacıķ. çeri ‫ ىچر ًل‬، ‫بًٍر ىش ىهيرٍؾ ىعىزبً ٍستاى ًٌل‬ Bir şehrin garnizonu. splendidamente. Gösterişle. riprendere. gridando (1829). magnifico (1293) 2. 2. manumissione (1318) 3. ‘ıtāb / ‘atābA itmek. gridare. ingiuriare (1085). cömerdligile. Çok güzel. sövmek. ‘ažametA ile yürümek ‫ك‬ ٍ ‫ت ايلوى ييو يركىم‬ ٍ ‫ى ى‬ gösterişle yürümek. corregere vn fallo (540). libero (905). 2. tenbįĥA olunmış. ķalįlenA. andar pomposamente (1622) ‘ažāmetle. libertà (1251) bir kimesneye aźādlıķ virmek ‫ك‬ ٍ ‫ بًٍر كً ىم ٍسنوى يوى اىزاى ٍدلً ٍق كيًٍرىم‬Bir kimseyi özgür bırakmak. maestoso (1288) [Mol. liberatore (1251) azādF itmek. muħaliśA ، ‫ يقوٍرتى ًرْن ًى‬، ‫دْن ًى‬ ً ‫ص‬ ٍ ‫ يَماىل‬Azat edici. auuerbio (1611). sezinmek ‫ك‬ ٍ ‫ ىس ًزٍِنى‬، ‫ك‬ ٍ ‫اىىزًج ٍق اشيًتٍ ىم‬ Birazcık dinlemek. pocchino (1611). ķıķım itmek ، ‫ قاىقً ىم ٍق‬، ‫اىىزٍرلى ىم ٍق‬ ً ٍ ‫سورم‬ ٍ ‫لم ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫جوٍـ ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ب ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ ىعتاى‬/ ‫ب‬ ٍ ‫ عتاى‬، ‫ك‬ ‫ ْحىٍلوى‬، ‫ك‬ ‫يٍى‬ ٍ ‫ ظي‬، ‫ك‬ ‫ يى ي‬، ‫ك‬ ً ً ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ قيق ٍم ايتٍ ىم‬، ‫ باىشوى قاىقٍ ىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ايتٍ ىم‬1. primo luogo (1663) ‘ažametile. primato. brustolare (292) aźād / azādF. ı‘tāķA. ĥamleA itmek. gösterişli. muħtārA‫ َميٍتاىٍر‬، ‫ يم ٍعتى ٍق‬، ٍ‫ يحٌر‬، ‫ اىذاى ٍد يلو‬، ‫ اًطٍالى ٍؽ‬، ‫ اىزاى ٍد‬/ ‫اىذاى ٍد‬ Hür. ķaķımaķ. splendido. dar la libertà ad alcuno (1251) azādF olunmış. seħāA ile. Hürriyet. supplicij (2228) A ‘aźāb ve ‘aķābA baġışlamaķ ‫ب باى ًغ ٍشلى ىم ٍق‬ ٍ ‫ب ىك ىعقاى‬ ٍ ‫ىعذاى‬ Cezayı kaldırmak. adoerbio (98). ķaķınmış. Cömert. liberatione (1250). i‘tāķA itmek. ‘ažįmenA. serbest bırakılmış. magnificamente (2141) ً ‫ عظىم‬Görkemle. Olağanüstü biçimde. 3. endekrek ، ‫اىزاى ًج ٍق‬ ‫ اىنٍ ىد ٍكىرٍؾ‬، ‫ قىلًيالن‬، ‫ بًٍرًم ٍقداىٍر‬Azıcık. alquanto turbato (2344) azacıķ yanmaķ. ta‘žįmA. ħalāśA olunmış. ‘izzetile. guarnigione d’vna città (1009) ‘aźābātA ‫ت‬ ٍ ‫ ىعذاىباى‬Azaplar. franco. mu‘taķA. rimettere la pena (1812) azacıķ. ulu. kerįmA. ĥürrA. başa ķaķınmış ً ً ً ًً ً ‫ت‬ ٍ ‫ ياكيك‬، ‫ش‬ ٍ ‫ نىصيً ىح‬، ‫ش‬ ٍ ‫ت ياكليٍنم‬ ٍ ‫ب ياكليٍنم‬ ٍ ‫ قاىقٍنم‬، ‫ش‬ ٍ ‫اىزاىٍرلىٍنم‬ ٍ ‫ عتاى‬، ‫ش‬ . ķıķım. 2. rabbaruffare (1721) azārlanmış. sontuosamente (2085) ً ‘ažametlü. ‫ده ىع ى‬ 2. ascoltar di nascosto (174) ً ً azacıķ ŧarılmış ‫ش‬ ٍ ‫ آزاىج ٍق طاى ًرلٍم‬Biraz üzgün. başa ķaķmaķ. muķaddematA ‫ت‬ ٍ ‫َّم‬ ٍ ‫ىعظى ىم‬ ‫ يم ىقد ى‬، ‫ت‬ Birincilik. turbatollo. Görkem. görkemli. ötümek ‫ك‬ ٍ ‫ ياك يتوىم‬، ‫اىىزًج ٍق ياىٍِنى ٍق‬ Kavrulmak. ‘ıtābA olunmış. libero (1251) ً ً‫اىزاى ٍد اي‬ azādF idici. magnificenza (1293) ‘ažametA II. özgür bırakma. ġāyetde ًً ً ً ‘ale’l-ħuśūśA ‫ت ايًلوى‬ ٍ ‫ ًرفٍػ ىع‬، ‫ ىسخاى ايًلوى‬، ‫ عَّزتلوى‬، ‫ ىكراىىمتلوى‬، ‫ىعظى ىمتلوى‬ ًً ‫ص‬ ٍ ‫صو‬ ‫ غاىيىػٍت ى‬، ‫ ىعظيًمان‬، ‫جوىم ٍردلكلوى‬ ‫لى ا ٍْلي ي‬ ‫ ي‬، 1. kerāmetile. bırakmak. ıŧlāķA. Azat etme. rif‘atA. bir miķdārA. ‘izzetA. dismembrato (701) ً āzārF. ķurtarıcı. saĥāvetA ‫ت‬ ٍ ‫ ىسحاىىك‬، ‫ت‬ ٍ ‫ ًعَّز‬، ‫ تىػ ٍعظيً ٍم‬، ‫ت‬ ٍ ‫ ًرفٍػ ىع‬، ‫ت‬ ٍ ‫ ىعظى ىم‬1. az az dürtüklemek. ögüt virilmiş. Karıştırmak. far franco vn seruitore (826). insultare (1167). riprensione (1830) ‘azāriyeA ‫ ىعزاى ًريوى‬Azariye şehri. žulmA itmek. ‘itābA ، ‫ش‬ ٍ ً‫ آزاىٍرلىي‬، ‫ قيًق ٍم‬، ‫آزاىٍر‬ ً ‫ب‬ ٍ ‫ عتاى‬Azar. dar libertà ad alcuno (593). naśįĥatA olunmış.168 şeherüŋ ‘azebistānı. mu‘ātebA. poco. far ribussi (830). giomert (cömert). Azarlamak. darılmış. Kurtarma. riprendere (998). kurtarıcı. aźādlu. rüsteF ‫ش‬ ٍ ‫ص ياكليٍنم‬ ٍ ‫ يقوٍرتيػلٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫اىزاى ٍد ياكليٍنم‬ ‫ ىخالى ى‬، ‫ش‬ ٍ َّ‫ َمىىل‬، Azat olunmuş. ŧafraA ile ‫ طىٍف ىره ايًلوى‬، ‫ ىعظاىىمٍتلوى‬Tafra ile. liberare. alquanto. āzārlayış. Azac Città (218) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı ‘ažametA I. Eli açıklık. yapça yapça dürtmek ‫ ياىپٍچوى ياىپٍچوى‬، ‫اىزاى ًج ٍق‬ ‫ك‬ ٍ ‫دكٍرْتىى‬ ‫ ي‬Hafif hafif. Cömertçe. necāĥA.. mes’ūlA. betania (258) azarlamaķ. ķurtulmış. pocchetto. rif‘atA ile. ً ً ً muħalleśA. souranamente (2109). magnificamente (1292). incaricare. ĥürriyetA ً ً ً ‫ت‬ ٍ ‫ يحِّريى‬، ‫ ا ٍعتاى ٍؽ‬، ‫ ىْناى ٍح‬، ‫ يم ٍعتى ٍقل ٍق‬، ‫ اىزاى ٍدل ٍق‬1. punzecchiare (1702) ً azacıķ işitmek. ‫ ير ٍستوى‬، ‫ث‬ liberato (1250) bir şeherüŋ muĥāśarasından ً ‫ بًر ىشهرٍؾ يماى‬Kuşatmadan ً ķurtulmış ‫ش‬ ٍ ‫ص ىره سٍن ىد ٍف يقوٍرتيػ ٍلم‬ ‫ى‬ ‫ٍ ىي‬ kurtulmuş. ıŧlāķA itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫اىزاى ٍد ايًٍت ىم‬ ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ اطٍالى ٍؽ ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ا ٍعتاى ٍؽ ايًٍت ىم‬Azat etmek. mütenaśśiĥA. rif‘atlü. hakaret etmek. mu‘taķlıķ. hücūmA itmek. ilk sıra. Yüce. magnifico (2141) 3. organı parçalanmış. Sövmek. şevketlü ، ‫رَل‬ ٍ ‫ ىك‬، ‫ىعظى ىمتٍ يلو‬ ‫ ىش ٍوىكتٍ يلو‬، ‫ ًرفٍػ ىعتٍ يلو‬1.

ķalbA itmek. azdırma. vgnere le mani di qualche d’vno. sedurre (1997). azıķ. önde bulunan. Azar. denti (1329). sommo (2082) ً ‘azįmA dostF ‫ست‬ ٍ ‫دك‬ ٍ ‫ ىعظ‬Büyük. āzārlamaķlıķ. tagliar i membri (2062) ‘azāzįlA ‫ ىعزاىزيً ٍل‬Şeytan. mefśūlü’l-‘ażāA ‫اسى پى ىاره‬ ‫اى ى‬ ً ‫صو يؿ ٍاال ىعضأ‬ ٍ ‫ لىٍنم‬Kötürüm. dismembrare (701). niyyetüm budur. yakalamak. yoldan çıkarmak. corruttela (545). 2. riprenditore ‫ب‬ ٍ ٍ ٍ ‫ يمعاىت‬، ‫ب ايدْن ًى‬ riprensore (1830). ısbranare (1204). ٍ ‫ ًر ٍش ىو‬، ‫ك‬ ٍ ‫ قى‬، ‫ك‬ Azdırmak. primo inanzi à tutti (1663). yolından çıķarmaķ. sobornare (2065). ‘azįmüm bu şey’e ً ‫ ىعزًٕنىتي ٍم يبو ىشئوى‬، ‫ نيَّتي ٍم يبويد ٍر‬، ‫ ىعزًٕنىتي ٍم‬Düşüncem budur. souertire. corrompere alcuno (543). smembrato ‫ ىم ٍف ي‬، ‫ش‬ (2062) ً ً ‫ىعضاى‬ ‘ażāsı ŧutulmış. zaħįreA. abnegatione di se stesso (11) azġunlıķ. 2. ً ً ً ıđlāllıķ. baştan çıkaran. hem-đālF+A ‫وؿ‬ ٍ ‫ يي‬، ‫جى‬ ً ، ‫ ٍآزًمش‬Azmış. peruertire (1571). ripreso (1830). di mangiare (1692) ‘ažįmA. yoldan çıkarmak. lesa maestà (1249) azġunlıķdan ĥaķķından gelmek ‫غونٍلً ٍق ىد ٍف ىح ِّقنٍ ىد ٍف‬ ‫ٍآز ي‬ ‫ك‬ Asiyi susturmak. ‫ض ٍاؿ‬ ‫ ىى ٍم ى‬، ‫يل‬ ‫ى‬ ٍ ٍ ‫ضال‬ smarrito della strada (2062) azı dişi ‫ آز ًل ديًش ًى‬Azı dişi. seduttore (1997) azdurmaķ / azdırmaķ. ađrāsA. dimembrare (654). küfrü bi-nefsihiA ‫ يك ٍفير بًنىػ ٍف ًس ًو‬، ‫س‬ Vazgeçme. yıķmaķlıķ. sgrido (2040) ً ‫عض‬ ‘ażāsı paralanmış. suiare. tađlįlA itmek. đırsA ‫س‬ ٍ ‫ اى‬، ‫آز ًل ديً ٍشلىر ًل‬ ٍ ‫ضراى‬ ً ً ً‫ آز ًل دي‬، 1. ulu. tra uiare (2324). far smarrir la strada (2061). redditmeklik ، ‫ش‬ ٍ ً‫آزاىٍرلىي‬ ‫ك‬ ٍ ً‫ ىرٌٍد ايًتٍ ىمكٍل‬، ‫ اىىزٍرلى ىم ٍقلً ٍق‬1. zanna. attratto (519) a‘żāy paralamaķ. sgridatore (2040) āzārlayış. yoldan çıkmış. ayardmaķ / ayartmaķ / ayarmaķ. ıđlālA itmek. disturbare (2108). baġįlıķ ‫ بىغيًلً ٍق‬، ‫غونٍلً ٍق‬ ‫ اىٍز ي‬Azgınlık. birbirinden ayırmaķ ‫اى ٍعضاى ٍل پاى ىره‬ ‫ بًٍربً ًرنٍ ىد ٍف آيًٍرىم ٍق‬، ‫ لى ىم ٍق‬Bir organı ayırmak. dozinante. come di cane. a‘žamA. 2.Dr. Yavuz Kartallıoğlu ًً ً ً ‫ش‬ ِّ ‫ يمتىنى‬، ‫ش‬ ٍ ‫ باىشوى قاىقنٍم‬، ‫ ىم ٍس يؤ ٍؿ‬، ‫ب‬ ٍ ‫ تىػنٍبيً ٍو ياكلينٍم‬، ‫ص ٍح‬ ٍ ‫كيً ًرلٍم‬ ٍ ‫ يمعاىتى‬، ‫ش‬ Azarlanmış. müteķaddimA. ٍ ‫ىكلٍ ىم‬ condannato di lesa maestà (473) az ħarcA ile geçinen ‫ ٍآز ىخر ٍج ايًلوى ىك ًچنى ٍن‬Az para ile geçinen. denti maggiori. corruttore (546). sobillare (2064). azı dişi. smembrare. ekberA ، ‫ىعظيً ٍم‬ ‫ اى ٍك ىٍب‬، ‫ اى ٍعظى ٍم‬، ‫ِّـ‬ ٍ ‫ يمتى ىقد‬Büyük. attratto dei suoi mebri (198). quest’ é la mia risolutione (1840) . Azı dişleri. deprauare li costumi (617). sobornatione (2065). suiamento (2220). ıđlālA. süst-endāmF ‫ست‬ ٍ ‫ يس‬، ‫ش‬ ٍ ‫طوتػيلٍم‬ ‫سى ي‬ ‫ آنٍداىٍـ‬Uzvu tutulmuş. sgridato (2040) ً ‫آزاىٍرلىٍي‬ āzārlaycı. indurre à far male (2220) 169 azdurmaķlıķ. azim dost. elefanti (2451) azı dişleri. grandissimo (110) ‘azįmetüm. zevādeA ‫ ىزكاىدهى‬، ‫خيىه‬ mesa. proui sione di bocca. ‫يم ي‬ amico molto stretto. dente grande. seducimento. sanne. đālįlA. Reddetme. lucifero demonio (1271) ً ‫ م‬، ‫اىٍزد ًرْن ًى‬ azdurıcı. yıkma suuersione (2231) azdurulmış. Kışkırtmak. ıđlālA idici ‫ض ٍل‬ ‫ي‬ ‫ي‬ ً ً ً ً ‫ضالى ٍؿ ايدْن ًى‬ ٍ ‫ ا‬، ٍ‫ ىمض ٌل‬/ Azdırıcı. ‫رس‬ ٍ ‫ ض‬، ‫شى‬ denti mascellari (615). cioé corromperlo con denari (2397) bir kimesneyi azdurmaķ. ً ً ً ً ً ‫ يم ٍرتى‬، ‫ش‬ mürteşįA ‫شى‬ ٍ‫ ا‬، ‫ش‬ ٍ ‫ضالى ٍؿ ياكلينٍم‬ ٍ ‫ اىياىٍريدلٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ٍآزيد يرلٍم‬ Azdırılmış. ayardulmış. döndürmeklik. suiato (2220) ً ‫ىعىزٍؿ نىػ ٍف‬ ‘azelA nefsi. seduttione (1997). yol azmış. distornare (723). mu‘ātibA ، ‫جى‬ ً ً ً ‫ ًعتاى‬، ‫ ناى ًصح‬Azarlayıcı. egdürmek. souertito (2109). parçalamak. iltivāA itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫ اى ٍك يد ٍرىم‬، ‫ اىٍزًد ٍرىم ٍق‬/ ‫ٍآزدي ٍرىم ٍق‬ ً ‫ضليً ٍل‬ ٍ ‫ضالى ٍؿ ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ تى‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ا‬، ‫ اىياىٍرىم ٍق‬/ ‫ آيىرٍْتى ٍق‬/ ‫ اىياى ٍرد ىم ٍق‬، ‫ييولًنٍ ىد ٍف ًچقاىٍرىم ٍق‬ ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ الٍتًواى ايتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫لب ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ت ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ ايًتٍ ىم‬1. come di porci. ıđlālA olunmış. ò porco (1904) ً ‫ ىز‬، ‫ اى ًز ٍؽ‬Azık. ıđlālA itmek ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ضالى ٍؿ ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ ا‬، ‫ اىياى ٍرد ىم ٍق‬، ‫ بًٍر كً ىم ٍسنوى ُل اىٍزيد ٍرىم ٍق‬Bir kimseyi azdırmak. ribuffo (1781). ayardmaķ. mascellari. ‘ıtābA idici. ķalı‘A ، ‫ك‬ ٍ ً‫دكنٍ يد ٍرىمكٍل‬ ‫ ي‬، ‫ ي ٍق ىم ٍقل ٍق‬، ‫اىٍزيد ٍرىم ٍقل ٍق‬ ً ً ‫ قىلً ٍع‬، ‫ضالى ٍؿ‬ ٍ ‫ ا‬، ‫ضالىلٍلً ٍق‬ ٍ ‫ ا‬Azdırma. rabbuffo (1722). Azı dişi. vittouaglia di viadanti (1355). muđil / muđillA. nāśiĥA. che viue à poca spesa (756) ً ‫آ ًز‬ azıcı. rişvetA itmek. incarcato (1085). comtratto. sobornare (2065). baştan çıkarma. istememe.

taşmak. yoldan çıkarılmış. Değerli. caro. ringorgare. allagare da se (87). nįlA ‫ نيً ٍل‬، ‫ ىعظٍلى ٍم‬Boyacı kalemi. abnegare se stesso (11) azmaķ I.. Az kaldı. sperduto. serpente (1024) ً ‫ يو ٍؿ ذى‬، ‫يآز ٍؽ‬ ً ‫خيىه‬ azuķ. ferāġati. 189] az ķalur. cosa cara e grata (550) az ķaldı. ŧaşmaķ ‫ طى ٍش ىم ٍق‬، ‫( ٍآزىم ٍق‬Su hakkında) Azmak. naĥūA miķdār ‫ٍآز‬ ً ‫ كويو‬، ‫كو‬ ً ٍ‫ صناى ًسن‬، ‫ قاىلٍد ًل‬1. poco manca (1612) ‘azlA. animale fatto di due specie. per poco. fuor di strada (2127). ‫ ىَن يو ًم ٍقداىٍر‬، ‫كو‬ ‫يى‬ ‫ى‬ 2. quasi (1565). Hidra. far grande instanza (1164) ‘ažįmA żiyāfetA. đālA. ġalįžA ibrāmA itmek ‫ىعظيً ٍم‬ ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ ىغليً ٍظ ابٍراىٍـ ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ابٍراىٍـ ايًتٍ ىم‬Çok ısrar etmek. Dost. Yetmez. bozulmış. nesne ‫ نى ٍسنوى‬، ‫ ىعزيًٍز ىشئ‬Değerli şey. küfrü bi-nefsihi itmek ‫س‬ ‫ك‬ ٍ ‫ يك ٍفير بًنىػ ٍف ًس ًو ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ايًتٍ ىم‬Kendinden. prouisione del viuere nel viaggio (2399) [Mol. az olur. ayardulmış. ٍ ‫دك‬ ‫ك ي‬ Sevgili. ً ً yolından çıķmış. instare grandemente. banchetto ‫ت يعظٍ ى‬ sontuoso (231) ‘azįzA. ol ķadarA degil ‫ ايكلٍ ىق ىد ٍر‬، ‫ قى ىد ٍر‬، ‫ٍآز قى يلوٍر‬ ‫ ىدكً ٍل‬1.170 ‘ažįmA ibrāmA itmek. ringonsiar dell’acque (1820) azmaķ II ‫ ىآزىم ٍق‬Azmak. manśıbuŋ ‘azli. non tanto. şerįfA ve pek dostF ‫ست‬ ٍ ‫ف ىك پى‬ ٍ ً‫ ىشري‬، ‫ ىعزيًٍز‬1. basmak. yolluk). Az kalsın. đāllıķ ‫ضالٍلً ٍق‬ ‫ ى‬، ‫ ٍآزىم ٍقل ٍق‬Azma. aszuk (azuk) (azık). ķadarA. yoldan çıkma. Aşağı yukarı. suiato da se (2220) ً aźrįs ‫س‬ ٍ ‫ آ ٍذري‬Su yılanı. ً ٍ‫ من‬، ‫ معزكلٍلًق‬، ‫ع ٍزؿ‬ vāzgelmesi ، ‫ فىراى ىغ ًت‬، ‫ك ىع ٍز ًىل‬ ٍ ‫صبي‬ ‫ى‬ ‫ىٍ ي ٍ ى‬ ‫ كاىٍزىكلٍ ىمس ًى‬Görevden azledilme. śanasın kiF. yol źaħįresi yāF azuġı ‫سى ياى‬ ‫ي‬ ‫ يآزغ ًى‬Azık.. askaldi (hemen hemen). iol sahrasi (yol sahrası) (yol masrafı. & molto amico (350) ‘azįzeA ve muĥażaraA ‘avratA ‫ت‬ ٍ ‫ًعزيً ىزه ىك يمى ىذ ىره ىع ٍوىر‬ Namuslu kadın. nefsinden vazgeçmek. deprauato (618). esacerbarsi del male (787) ً azmaķlıķ. güyā kiF. quasi (1440) 2. żiyāfetA ‘užmā‘A ، ‫ت‬ ٍ ‫ىعظيً ٍم ًضياىفى‬ ‫مى‬ ٍ ‫ ًضياىفى‬Büyük ziyafet. quasi (1714) [Mol. dona honorata (748) ‘azįzA şey’A. ma‘zūllıķ. priuatione d’vfficio (1666) ‘ažlem. đālA olunmış ، ‫ش‬ ٍ ‫ ٍآزيد يرلٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ٍآزم‬ ً ً ً ً ً ‫ش‬ ٍ ‫ ضاى ٍؿ ياكلينٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ييولنٍ ىد ٍف ًچ ٍقم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ يبويزلٍم‬، ‫ ضاى ٍؿ‬، ‫ش‬ ٍ ‫آياىٍريدلٍم‬ Azmış. azdurulmış. yılan. come il mulo (127) azmış. pastello di tintori (1532) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı ً ‫ىع ٍزؿ نػى ٍف‬ ‘azlA nefsi itmek. viatico. 289] . 2. smarrimento di strada (2061) azman meles ‫س‬ ٍ ‫ اىٍزىم ٍن ىملى‬Katır.

dopo le salutationi (750) bādF ĥazānF ‫ باى ٍد ىحزاى ٍف‬Sonbahar rüzgarı. andar al bordello (120). bāġF dikmekligi. vendemia (2373) bāġF budamaķ ‫ باى ٍغ يبوداىىم ٍق‬Bağ budamak. 2. Asma. Bağ. ebāmuz. b bābA ‫ب‬ ٍ ‫ باى‬Bölüm. acconciare le scarpe (24) bābūllıġa gitmeklik ‫ك‬ ٍ ً‫ باى يبولٍلًغوى كًتٍ ىمكٍل‬Geneleve gitme. bordellaggio (274) 171 bābūllıġa varıcı ‫ باى يبولٍلًغوى كاى ًرْن ًى‬Geneleve giden. di vigne (2404) bāġa ķazıķ dikmek. ayaķķabı geydürmek ‫ك‬ ٍ ‫باى يبو ٍج ىكيٍ ىم‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ آيى ٍق قاىىب ىكٍي يد ٍرىم‬، Ayakkabı giymek. ķazıķlamaķ. vcnto (2453) baġ I. aura (215). giydirmek. tagliar li tralci (2189). paternità (1534) babamuz. bendA. postumo (1635) babalı. ebA. 2. bordelliere (274) bābūllıġa varmaķ. babası öldürici ‫سى ايكل يٍد ًرْن ًى‬ patricida (1536) babucuŋ ŧablasını yene dikmek ‫ك طىبٍلوى ًس ًىن يىنوى‬ ٍ ‫باى يبو يج‬ ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ دك ىم‬Ayakkabıya yeniden taban yapmak. ħaffāfA. hava deliği. risolare. paternalmente (1534) babalıķ. paternamente. vendemiare (2374) ً ‫ باى ٍغ يبويز‬، ‫باى ٍغ يبوٍزىم ٍقلً ٍق‬ bāġF bozmaķlıķ. paterno (1534) babalıġıla. üzümler için kazık çakmak. lupanare (1279) ً baca. tayaklamek ‫ك‬ ٍ ‫ تىػيى ٍقلى ىم‬، ‫ قاى ًزقٍػلى ىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ باىغوى قاى ًز ٍؽ ًد ٍك ىم‬Üzümleri sırığa dikmek. rįĥ-i cenūbįA ‫ ريً ًح ىج ينو ًىب‬، ‫صباى‬ ‫ باىد ى‬Sabah yeli. pederįF ‫ اى‬، ‫ آتاىلً ٍق‬، ‫باىباىلً ٍق‬ ‫ پى ىدر ًل‬، ‫ ٍالي يبوٍه‬Babalık. baba gibi. ebū-nāA ‫ اى يبوناى‬، ‫ باىباىيم ٍز‬Babamız. piantamento di vite (1584). Bağ. chiasso. vento zeffiro (843). Ata. capitolo (336) ًً baba. ata. fidanı) dikme. legame. zeffiro. kermA ‫ ىك ٍرـ‬، ‫ باى ٍغ‬1. Kayış. Yavuz Kartallıoğlu B. spiraglio per doue esce l’aria. bagh (bağ). gitmek ‫ك‬ ٍ ‫ كًتٍ ىم‬، ‫باى يبولٍلًغوى كاىٍرىم ٍق‬ Geneleve gitmek. vendemiatore (2374) bāġF bozmaķ ‫ باى ٍغ يبوٍزىم ٍق‬Bağ bozmak. ķaydA ‫ قىي ٍد‬، ‫ بىن ٍد‬، ‫ باى ٍغ‬1. bostan. al tempo de i padri nostri (2255) ً babasına beŋzemek ‫ك‬ ٍ ‫ٍزه ىم‬ ‫ باىباىسنوى بىگ ى‬Babasına benzemek. tamir etmek. atalı. podare la vigna (1612). padre (1498) babadan öksiz ŧoġmış.Dr. eski pāpūcF meremmetA itmek ً ‫ك‬ ٍ ‫ت ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ اى ٍسك ٍى پاىپ يو ٍج ىمَّرىم‬، ‫ باى يبو ٍج ٕنىى ىم ٍق‬Ayakkabı yapmak. tagliar la vigna (2237) . bāġF bozumı ‫مى‬ Bağ bozumu. ebeviyden. calzare (315) bābūcF yapmaķ. ebevįA ‫ اىبىو ًل‬، ‫ اىتاى ًىل‬، ‫ باىباى ًىل‬Babalı. cinturino (412) bāġF II. vincolo (2408) 2. legaccio. el-ubūhA. assomigliare al padre (186) ً ‫ باىباى‬Baba katili. piantamento. ecdādumuz zamānında ‫باىباىيم ٍز‬ ً ‫ اى ٍجداىيد يم ٍز ىزماىننٍدهى‬، ‫ اىباىيم ٍز‬، Atalarımızın zamanında. legamento (1233). ebbuvetden. bordello (395). vālid-i ebA ‫ب‬ ٍ ‫ كاىلد اى‬، ‫ب‬ ٍ ‫ اى‬، ‫ اىتاى‬، ‫ باىباى‬1. bordelleggiare (274) bābūllıķ ‫ باى يبولٍلً ٍق‬Genelev. rimetter nuoua sola alle scarpe (1839) ً ‫باى يبو ٍج‬ bābūccı. bāġF ً ً‫ ًد ٍك ىمكٍل‬، ‫كى‬ ً ً‫رس اًيٍت ىمكٍل‬ ġarsA itmeklik ‫رس‬ ٍ ‫ باى ٍغ ىغ‬، ‫كى‬ ٍ ‫باى ٍغ ىغ‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ ايًٍت ىم ٍكل‬Bağ (çubuğu. atalıķ. stralcire. bād-gįrlik ‫ك‬ ٍ ً‫كيل‬ ٍ ‫ باى ٍد‬، ‫ ىَبوى‬Baca. babanuŋ fevtinden ً ‫باىباىد ٍف اكٍك ًسز‬ śoŋra ŧoġan oġlan ‫ك فىػ ٍوتًنٍ ىد ٍف‬ ٍ ‫ باىباىني‬، ‫ش‬ ٍ ‫طو ٍغم‬ ‫ى ي ٍ ي‬ ‫طوغاى ٍف ياك ٍغالى ٍف‬ ‫ٍره‬ ‫گ‬ ‫ص‬ Babası öldükten sonra doğan ‫ي ى ي‬ çocuk. 289] bāġF ġarsA itmekligi. fauonio. giymek calzarsi (315) bābūcF geymek. padre nostro (1499) babamuz. impalare i viti (1057) bāġ-bānF ‫ باى ٍغباى ٍف‬Bahçıvan.. kefş-dūzF ، ‫ؼ‬ ٍ ‫ ىخ ٌفاى‬، ‫جى‬ ‫دكٍز‬ ‫ ىكف ٍش ي‬Pabuççu. vento autonnale (2380) ً bād-ı śabāA. vigna (2403) [Mol. vignaiuolo (2403) bāġF bekcisi ‫ باى ٍغ بى ٍكجيًس ًى‬Üzüm bağı bekçisi. Baba. ebbuvetenA ‫ اىبػُّ ىوةن‬، ‫ اىبػُّ ىوتٍد ٍف‬، ‫ اىبى ًويٍ ىد ٍف‬، ‫ باىباى كً ًب‬، ‫باىباىلًغًلوى‬ Baba gibi. è viene il lume (2138) ba‘de’s-selāmA ‫السالى ٍـ‬ َّ ‫ بىػ ٍع ىد‬Selamdan sonra. guardiano di viti (1008) bāġF bozıcı ‫ باى ٍغ يبو ًزْن ًى‬Bağ bozucu. caligaro (312) bābūcF geyinmek ‫ك‬ ٍ ‫ باى يبو ٍج ىكيًٍن ىم‬Ayakkabı.

92] ً ‫ باى ٍغ ًچ يبو‬Bağ. ķarın içi. ‘ināyetA itmek. Üzüm bağı dikmek. ‫ش‬ ٍ ‫ كيً ًرلٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ذر ياكلينٍم‬ ٍ ‫دَل ياكلينٍم‬ ٍ ‫ي‬ ٍ ٍ‫ى‬ ٍ ‫ نى‬، ‫ش‬ Bağışlanmış. asma ciubukleri (asma çubukleri) (asma). ‘afūA olunmaz. baħşįşA itmek. virilmiş ، ‫ش‬ ٍ ‫باىغ ٍشلىنٍم‬ ً ً ً ٍ ً ‫ تىػ ٍق‬، ‫ صونػيلٍ ًمش‬، ‫ يػرلًغىنٍ ًمش‬1. ķarın içi. bendare (251). śuç ً ‫ ع‬، ‫ يػرلًغمق‬، ‫باى ًغشلىمق‬ bağışlamaķ ‫صو ٍج‬ ٍ ‫فو ايٍت ىم‬ ‫ ي‬، ‫ك‬ ‫ٍ ى ٍ ىٍ ى ى ٍ ى ي‬ ً ‫ باىغ ٍشلى ىم ٍق‬Bağışlamak. saepolo (1888). yarlıġanmış. propaginare la vite (1682) bāġF çıbuġınuŋ demedi ‫ك ىد ىمد ًل‬ ٍ ‫ با ٍغ ًچ يبو ًغني‬Çubuk. dal demeti. perdonare (1558) baġışlamaķ II. presentato (1653) baġışlanur. appresentare. ‫يدْن ًى‬ ٍ ٍ ‫ى ى ي‬ ‫ىي‬ bağışlayıcı. promettere (1462).. concedere vna gratia (465) 3. pastinare. ķābilA ‘afūA. oġlancıġı ً ً ً ‫ ياك ٍغالى ًٍْن‬، ‫ يقونٍداىقٍػلى ىم ٍق‬، ‫ص ٍرىم ٍق‬ ķundaġa ķomaķ ‫غى‬ ‫بىغ ٍرىد ٍؽ ايلىو ى‬ ‫ يقونٍداىغوى يقوىم ٍق‬Kundağa sarmak. aġlamaķ ‫ آ ٍغالىىم ٍق‬، ‫ باى ًغ ٍرىم ٍق‬Bağırmak. cauar le interiora (2114) ً baġırśaķları çıķarmaķ ‫ًچقاىٍرىم ٍق‬ ‫ص ٍقلىر ًل‬ ‫بىغ ٍر ى‬ Bağırsakları çıkarmak. ‘afūA idici ً ً‫ تيًز باى ًغ ٍشالى ٍْن ًى عفو ا‬، ‫ باى ًغ ٍشلىمغو قوالىل‬Affedici. ‘afūA itmek. chi facilmente perdona (1558) baġışlamaķ I. affasciare (55). 291] bāġF çıbuġın ġarsF itmek. perdonato (1558) 2. iĥsānA itmek. graspolamento (991) bāġF dökünmek ‫ك‬ ٍ ‫دكيكٍن ىم‬ ‫( باى ٍغ ي‬Bağ hakkında) Dökülmek. maġfūrA ‫ قاىبً ٍل‬، ‫باى ًغ ٍشالى ينوٍر‬ ‫فوٍر‬ ‫ ىمغٍ ي‬، ‫فو‬ ‫ ىع ي‬Bağışlanabilir. propagine (1682) bāġF çiçegi ‫ باى ٍغ ًچ ىچك ًى‬Bağ. l’interiora del corpo (1174) baġırśaķ çıķarmaķ ‫ بىغًٍر ىس ٍق ًچقاىٍرىم ٍق‬Bağırsakları çıkarmak. graspolare (991) baġırdaķ ile śarmaķ. bāġF budaması ‫سى‬ potatione di vite (1637) bāġF budaycı ‫ باى ٍغ يبوداى ٍْن ًى‬Bağ budayıcı. palmitare (1506). maġfiretA ، ‫ ىع يفؤ‬، ‫باى ًغ ٍشلى ىم ٍقلً ٍق‬ ً ‫ت‬ ٍ ‫ ىم ٍغفىر‬Bağışlama. assolutione (186) baġışlanmaz. bāġF çıbuġın dikmek. brolo. Armağan vermek. asma çiçeği. armaġan. affedilmiş. horto. ‫ك ايًچ ًى‬ ٍ ‫ قىػ ٍرني‬، ‫ده‬ ‫ يرك ى‬، ‫ اىٍمعاى‬، ‫چى‬ animelle. giardino (289). fasciarsi (834) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı baġırmaķ. taķdįmA ً ً olunmış. podatore (1612) bāġF çapalamaķ ‫ باى ٍغ ىچپوى لى ىم ٍق‬Bağ çapalamak. irremissibile (1201) baġışlanmış. ٍ ‫ى ى ٍى‬ presentare (148) 2.. remissibile (1763) . em‘ā’A. tįz baġışlaycı. kundaklamak. ķundaķlamaķ. fascina di fermenti (835) bāġF çıbuġınuŋ dikmesi. asma bāġF çıbuġı. romper le zoppe della vigna (1868). sarmento di vite (1908). bāġF çıbuġınuŋ ġarsA ً ‫ك ًد ٍك ىم‬ itmesi ‫رس ايًتٍ ىمس ًى‬ ٍ ‫ باى ٍغ ًچ يبو ًغني‬Bağ ٍ ‫ ىغ‬، ‫سى‬ çubuğunu dikme. bāġF çıbuġın naśbA itmek ‫غي‬ ٍ ً ‫باى ٍغ ًچ يبو‬ ‫ك‬ ٍ ‫صب ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ ًد ٍك ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫رس ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ نى‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىغ‬Bağ. rezF ‫ ىرٍز‬، ‫غى‬ çubuğu. interiori di animali (128). budelli (294) ‫ده‬ ‫ يرك ى‬، ‫ اىٍم ىعأ‬، ‫چى‬ ً ً baġırśaķları çıķarulmış ‫ش‬ ‫ص ٍقلىر ًل‬ ٍ ‫ًچقاىيرلٍم‬ ‫بىغ ٍر ى‬ Bağırsakları çıkarılmış. entraglie.172 ً ‫ باى ٍغ يبوداىموى‬Bağ budantısı. ķarnuŋ içi ً ً‫ قاىريً ٍن اي‬، ‫ بىغًٍر ىس ٍق‬Bağırsak. affetmek. raccosciare (1725) bāġF dikmek. far presente (1653) baġışlamaķlıķ. çığlık atmak. açmak. taķdįmA ً itmek. rūdeF ‫ قاىريً ٍن‬، ‫ص ٍقلىٍر‬ ‫بىغ ٍر ى‬ ً ً‫ اي‬Bağırsaklar. Sunulmuş. piantare vigne (1532). neźrA olunmış. magliuolo (1292). presentare. śunulmış. bakgia (bakca) (bahçe). sbudellato (1922) baġışlamaġa ķolay. ġarsA itmek ‫ك‬ ٍ ‫رس ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ باى ٍغ ًد ٍك ىم‬1. gridare com eli fanciulli (998) baġırśaķ. tralcio di vite (2306) [Mol. sunmak offerire. asma çubuğunu dikmek. ٍ ‫ ىغ‬، ‫ك‬ İşlemek. Babilonia (220) baġdaş oturmaķ ‫ش ياك يتوٍرىم ٍق‬ ٍ ‫ بىػغٍداى‬Bağdaş kurmak. śunmaķ. rūdeF. İyilik yapmak. lā-yu‘fūA ، ‫باى ًغ ٍشالىٍِنىٍز‬ ‫فو‬ ‫ الىيػي ٍع ي‬، ‫فو ياكليٍن ىم ٍز‬ ‫ ىع ي‬Bağışlanmaz. afu’A. sparare. piantare la vigna (2404) bāġF dökündisi ‫كونٍديًس ًى‬ ‫دك ي‬ ‫ باى ٍغ ي‬Bağ döküntüsü. interiora (780). yarlıġamaķ. doue sono alberi (1030) [Mol. lauorar la vigna (2403) bāġF çapalaması ‫ باى ٍغ ىچپوى لى ىمس ًى‬Bağ çapalama. ramaglietto della vite (1736) Baġdād ‫ بىػغٍداى ٍد‬Bağdat. em‘ā’A. 2. hediye A itmek ‫ش‬ ٍ ً‫ َبىٍشي‬، ‫ اىٍرىمغاى ٍف‬، ‫باىغ ٍشالىىم ٍق‬ ً ً ‫ تػ ٍق‬، ‫ صوٍِنىق‬، ‫ ًعناىيت ايًتمك‬، ‫ اًحساى ٍف ايًتمك‬، ‫ايًتمك‬ ،‫ك‬ ٍ ‫دَل ايٍت ىم‬ ٍ ‫ى ٍ ٍى‬ ٍ ‫ٍى‬ ٍ ‫ي ٍ ى‬ ٍ ٍ ‫ٍى‬ ً ً ‫ك‬ ‫م‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫يو‬ ‫د‬ ‫ى‬ 1. rompi mento di zoppe (1868) bāġçeF ‫ باى ىغپوى‬Bahçe. bağışlanmış. sbudellare (1922) ً baġırśaķlar. affetme.

taħmįnA. pretio. bahāF kesmeklik. abbassamento di pretio (4) bahāF ķomaķ. kıymet. occhio dell’ albero ò della vite (1457) 173 bāġF yapraġını yolmaķ ‫ باى ٍغ ياىپٍراى ًغ ًىن ييول ىٍم ٍق‬Asmanın yapraklarını toplamak. baġlı. ٍ‫ بى ٍس ى‬، ‫ك‬ allacciare (86). bruco della vite (290) bāġuŋ ma‘mūriyeti. bahāF taķdįr itmek. gemma della vigna (944) bahāF. ‫ بى ٍستوى‬، ‫قو ٍد‬ ‫ ىم ٍع ي‬، ‫ يمٍن ىع ىق ٍد‬، ‫ش‬ auinto. bāġistānF ‫ باى ًغ ٍستاى ٍف‬، ‫ باى ٍغلً ٍق‬Bağlık. stimare (150). strengato (2197) baġlaycı. muķaddir-i bahā / muķaddirüA bahāF. ķaymetA. 2. apprezzatore (150). accordo di prezzo (26) bahāF biçmek ‫ك‬ ٍ ‫ ىَباى بً ٍچ ىم‬Değer biçmek. piglar robba all’estimo cioè à stima (804) bahāF indürmesi. ma‘ķūdA. luogo doue sono assai vigne (1277). auinchiare (212). ħarcA. ilmeklemek. apprezziare. prouana di vite (1689) bāġF yāF aġac gözi ‫كوز ًل‬ ‫ باى ٍغ ياى آغاى ٍج ي‬Ağaç gözü. besteF ‫ ىعق ٍد‬، ‫لى‬ ٍ ‫بىػغٍلىنٍم‬ ً ٍ ‫ قىيً ٍد ياكليٍنم‬، Bağlanmış. indirim yapmak. appreciare (148). Asma kökü. dügümlemeklik. yolmak. değer biçme. valutare (2356) ً bahādan ziyādeA śatun almaķ ‫ده صاى يتو ٍف آل ىٍم ٍق‬ ‫ىَباى ىد ٍف ظياى ى‬ Pahalıya satmak. sopracomprare (2089) bahāF ile metā‘ları almaķ ‫ىَباى ايًلوى ىمتاى ٍعلىر ًل آل ىٍم ٍق‬ Eşyaları değerine almak. apprezzare (2176) bahāF ķomaķlıķ. ‘aķdA. valuta (554). preggiatore (1646). bendF itmek. bāġF ķazıġı / ķazuġı ‫غى‬ forcella della vite per sostenerla (890). taħmįnA idici ‫ىَباى يقوٍْن ًى‬ ً ً‫مي اي‬ ً ً‫ ىَباى تىػ ٍقديًر اي‬، ‫ م ىقدِّر ىَباى‬/ ‫ م ىق ِّد ًر‬، Fiyat ‫دْن ًى‬ ٍ ً ٍ‫ ىَت‬، ‫دْن ًى‬ ‫ي‬ ٍ ‫ي ي‬ belirleyici. preggio. adornar di gemme (1139) bāġuŋ biti ‫ك بيً ًت‬ ٍ ‫ باىغي‬Bağ biti. degmeklik. bahāF taķdįr idici. bendA ً ً ‫آد‬ itmek ‫ك‬ ٍ ‫ بىن ٍد ايًتٍ ىم‬، ‫ب بىػغٍلى ىم ٍق‬ ‫ بًٍر ى‬Birisini ٍ ‫قو‬ ‫مى صي ي‬ sıkıca bağlamak. iliklemek. istimatione (1208). vaporare (2359) baġlamaķlıķ. apprezzatione (150). connettione (489). ta‘ķidA. legato (212). legatura. ma‘mūrlıġı ، ‫موًريى ًت‬ ٍ ‫باى يغ‬ ‫ك ىم ٍع ي‬ ً ً ‫موٍرل‬ ‫غى‬ ‫ ىم ٍع ي‬Bağın mamuriyeti. gemmare della vigna (944). legatore (1234) bāġlıķ. bağlı. ‘aķdA ً itmeklik ‫ك‬ ٍ ً‫ ىعق ٍد ايًٍت ىمكٍل‬، ‫ تىػ ٍع ًق ٍد‬، ‫ك‬ ٍ ً‫دكيك ٍملى ىمكٍل‬ ‫ ي‬، ‫بىػ ٍغلى ىم ٍقل ٍق‬ Bağlama. prezzo (1646) bahāF ķoycı. değer biçmek. ŝemenA ‫ت‬ ٍ ً‫ ىد ٍك ىمكٍل‬، ‫ىَباى‬ ٍ ‫ قىػٍي ىم‬، ‫ ىخر ٍج‬، ‫ك‬ ‫ َثىى ٍن‬، ‫ قى ًد ٍر‬، ‫مي‬ ٍ ‫ص ًر‬ ٍ ً ‫ ىٍَت‬، ‫ؼ‬ ٍ ‫ ىم‬، Paha. ingemmare. Yavuz Kartallıoğlu bāġF iremA ‫ باى ٍغ اًىرٍـ‬İrem bağı. palo delle viti (1506) ً ‫كى ياى يك يتو‬ ً ‫كو‬ bāġF köki yāF kütügi. legato. bayındırlığı. bahā tenziligi. adiettiuo (1234). vite (2417) baġlamaķ. bāġ ŧomrucaġı ‫غى‬ ‫ باى ٍغ ي‬، ‫باى ٍغ ييوزل‬ Tomurcuk. ta‘ķįdA itmek. aśma ‫آصموى‬ ٍ ، ‫كى‬ ‫باى ٍغ ي‬ 1. stimatore (2177) . legar stretto vn huomo ً ‫بًٍر ىك‬ (1234) bir gemi yāF ķayıķ baġlamaķ ‫مى ياى‬ ‫ قاىيً ٍق بىػغٍلى ىم ٍق‬Bir gemiyi veya kayığı bağlamak. legi pregio (1659) bahāF barışması ‫ ىَباى باى ًر ٍْشىو ًسى‬Fiyatta anlaşma. taħmįnA itmek. taķdįrA bahāF itmek ‫ك‬ ٍ ‫ ىَباى تىػ ٍقديًٍر ايًتٍ ىم‬، ‫ىَباى يقوىم ٍق‬ ‫ك‬ ٍ ‫ تىػ ٍقديًٍر ىَباى ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫مي ايًتٍ ىم‬ ٍ ً ٍ‫ ىَت‬، Fiyatını belirlemek. stimare. ķayıdA olunmış. Asma. değer biçen. legamento (1235) baġlanmış. ķayd / ķayıdA itmek. ŧomruķlanmaķ ‫باى ٍغ‬ ‫طوٍم يركقٍػلىٍن ىم ٍق‬ ، ‫طوٍم يرك ىج ٍقلىٍن ىم ٍق‬ (Bağ hakkında) ‫ي‬ ‫ي‬ Tomurcuklanmak. ً ً ‫ باى ٍغ‬، ‫ش‬ mün‘aķadA. ‘aķdA itmek. yolma. ‘āķidA ‫ عاىقً ٍد‬، ‫ بىػغٍالى ٍْن ًى‬Bağlayıcı. paradiso terrestre (1512) ً ‫ قاى يزك‬/ ‫غى‬ ً ً‫ باى ٍغ قاىزي‬Bağ kazığı.Dr. legare (1233) bir ādemi śıķup baġlamaķ. costo. ķadirA. bahāF ً ً‫ ىَباى تىػٍن ًزلي‬، ‫سى‬ ً ‫ ىَباى اًنٍ يد ٍرىم‬Fiyatını azaltması ‫ٍتمس ًى‬ ‫كى آزاىل ى‬ düşürmek. maśrıfA. spampanatione (2113) ً ً ‫طوٍم يرك ىج‬ bāġF yüzi. luogo piantato di vigne (2403) bāġF ŧomrucaķlanmaķ. ķaymetA. bahāF taķdįri. ً bestenF ‫ قىي ٍد‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىعق ٍد ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ تىػ ٍع ًقي ٍد ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ايلٍ ىم ٍكلى ىم‬، ‫بىػغىلٍ ىم ٍق‬ ‫َت‬ ٍ ‫ بىن ٍد ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ قىيً ٍد ايًٍت ىم‬/ Bağlamak. spampanare le viti (2113) bāġF yapraġını yolmaķlıķ ‫باى ٍغ يىػپٍراى ًغ ًىن ييول ىٍم ٍقلً ٍق‬ Asmanın yapraklarını toplama. muķaddirA bahāF ، ‫ىَباى يقوىم ٍقلً ٍق‬ ‫ يم ىقد ٍِّر ىَباى‬، ‫ ىَباى تىػ ٍقديًر ًل‬، ‫ت‬ ٍ ً‫ ىك ٍس ىمكٍل‬Fiyatını ٍ ‫ قىػٍي ىم‬، ‫ك‬ belirleme. vignato.

ilgilenilmiş. ً ta‘allülA ‫ تىػ ىعلُّ ٍل‬، ‫ذر‬ ٍ ‫ باى ًع‬، ‫ت‬ ٍ َّ‫ عل‬، ‫ب‬ ٍ ‫ يع‬، ‫ قىص ٍد‬، ‫ث‬ ٍ ‫ ىسبى‬، ‫ىَباىنوى‬ Bahane. protesto. aromati (2131) bahāsı ķonulmış. riguadato (1805). scappatoio (1935). vendere più del giusto (2374) ً bahāsından ziyādeA śatun almaķ ‫ده صاى يتو ٍف‬ ‫ىَباىسنٍ ىد ٍف ًزياى ى‬ ‫ آل ىٍم ٍق‬Pahalıya almak. ‘özrA. rimontar il prezzo (1813) baĥŝA. scusa (1987). Bresile. fikirA olunmış. sguardo (2041). equiualente (783) bahālı / bahālu. ‘illetA. cedelA itmek ‫ك‬ ٍ ‫ىَب‬ ٍ ‫ ىج ىد ٍؿ ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ث ايًٍت ىم‬ Tartışmak. bilā-ŝemenA ، ‫ قىػٍي ىمتٍ ًس ٍز‬، ‫ىَباى ًس ٍز‬ ‫ بًالىَثىى ٍن‬Kıymetsiz. fiyatını artırmak. Düşünülen. coperta (1688). treccare. muķadderü’lً ً ً ً ‫ ىَباى‬Değeri bahā’A ‫ يم ىق َّد يرالبَّهأى‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ىكسلٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫سى يقونػي ٍلم‬ biçilmiş. mercato caro (1351). pretesto (2283) bahāneF bulmaķ. metter nell’estimo (804) bahāy ziyādeA itmek. müşāhedeA olunmış. risguardatore (1838) baķılmış. considerato (496) 2. bu ķadarA tįz ‫ ىاى ٍل ىاى ٍل يبو‬، ‫باى ٍؽ بى ٍق‬ ‫ قى ىد ٍر تيًٍز‬Bak bak. Bakılmış. bahāları bir. ًً ً ً ًً manžūrA ‫ظوٍر‬ ٍ ‫ده ياكليٍنم‬ ٍ ‫ فك ٍر ياكليٍنم‬، ‫ش‬ ٍ ‫باىق ٍلم‬ ‫ يمشاى ىى ى‬، ‫ش‬ ‫ ىمٍن ي‬، ‫ش‬ 1. subterfugio (2211). riguardamento (1804). lemeĥatü’l-baśarA. ta‘allülA ve müşküllıķ ve ‘usretA ve düşvārlıķ itmek. oh oh così (1465) baķıcı. vista (2415) baķıyeA ‫ بىًقيوى‬Bakiye. far vna scommessa (1963) baķacaķ yer ‫ بىػ ىق ىج ٍق يىػ ٍر‬Bakacak yer. far difficultà (825) bahārF. pretioso (1659) bahālu śatmaķ ‫صتٍ ىم ٍق‬ ‫ ىَباى يلو ى‬Pahalı satmak. bahālı itmek ‫ك‬ ٍ ‫ ىَباى ًىل ايًٍت ىم‬، ‫ قىػٍي ىم ًت ٍآر يتوٍرىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ده ايًٍت ىم‬ ‫ ىَباى ٍل ًزياى ى‬Zam yapmak. chi fà scommessa (1963) baĥŝA itmek. mangiare (2326) vendere cose da baķamA ‫ بىػ ىق ٍم‬Kırmızı boya odunu. prospetto. gözetleme yeri. ‫لى نىظىٍر‬ riguardante (1804). risguardo (1838). vender caro (2374) bahāneF. ķaśdA. disputare qualche proposito (714) baĥŝA ķomaķ. caro. paiuolo (1502) baķış. metallo. śaķlaycı. sotto pretesto (2106) bahāneF itmek. müsāvįü’lً ً ً ķaymeA ‫ل اٍل ىقٍيموى‬ ‫ يمساى ًك ي‬، ‫ ىَباىلىرل ب ٍر‬، ‫ ىَباىلىرل بىراىبىػ ٍر‬Eş değerde olan. per pretesto (1468). bā‘iŝA. ķaymeti arturmaķ. ķaymetsiz. treccolone (2326) baķāllıķ itmek ‫ك‬ ٍ ‫ بىقاىلٍلً ٍق ايًتٍ ىم‬Bakkallık etmek. titolo. risguardato (1838) baķım ‫ بىًق ٍم‬Sarı boya ağacı. treccone. apprezzato (150) ً bahāsından ziyādeA śatmaķ ‫صتٍ ىم ٍق‬ ‫ىَباىسنٍ ىد ٍف ًزياى ى‬ ‫ده ى‬ Pahalıya satmak. öc ‫ ياك ٍج‬، ‫ث‬ ٍ ‫ ىَب‬Bahis. comprare troppo (460) bahāsız. spetie. nāžirA. trecolare. scommessa (1962) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı ً ً‫ث اي‬ baĥŝA idici ‫دْن ًى‬ ٍ ‫ ىَب‬Bahisçi. sebebA ile ‫ب ايًلوى‬ ٍ ‫ ىسبى‬، ‫ ىَباىنوى ايلوى‬Bahane ile. ramo (1736) ً ‫بىًق ٍرىد ٍف اىيىػ ٍق‬ baķırdan ayaķlı tābacıķ. öc ķomaķ ‫ ياك ٍج يقوىم ٍق‬، ‫ث يقوىم ٍق‬ ٍ ‫ ىَب‬Bahse girmek. legno detto à Roma Verzino (284). kalan. ً ً‫ نىظىر اي‬، ‫ حاىفً ٍظ‬، ‫ ص ٍقالى ٍْن ًى‬، ‫جى‬ ehl-i nažarA ‫ ناى ًظ ٍر‬، ‫دْن ًى‬ ‫بىقيً ً ى‬ ٍ ً ‫ اى ٍى‬، Bakıcı. ķaymetli. occhiata (1457). hāy hāy. baķmaķlıķ. fiyatını belirlemek. verzino (2391) baķ baķ. far scommessa (832). taķdįrA baĥāF itmek ‫ك‬ ٍ ‫ تىػ ٍقديًٍر ىَباى ايًتٍ ىم‬، ‫ت يقوىم ٍق‬ ٍ ‫ ىَباى ياى قىػٍي ىم‬Değer biçmek. reliquie. luogo alto da vedere (1275) baķālA ‫ بىقاى ٍؿ‬Bakkal. scommettitore. sotto l’ombra. ķazan ، ‫لى تاىبوى ًج ٍق‬ ‫ قىػىز ٍف‬Bakır kazan. bahse giren. senza pretio (1659) bahāF yāA ķaymetA ķomaķ. di molto ‫ت‬ ٍ ‫ ذ ًل قىػيٍ ىم‬، ‫لى‬ valore (350). aumentare il prezzo (214). guardatore (1006). ĥāfıžA. ecezā’ metā‘A ‫ اى ىجزأ ىمتاى ٍع‬، ‫ ىَباىٍر‬Baharat. il riguardare (1687). bu kadar çabuk. restante (1763) . trouar scuse (2340) ً bahāneF ile. kesilmiş. sebebA. pretesto (1659). źį-ķaymetA ، ‫ ىَباى ًىل‬/ ‫ىَباى يلو‬ ً ‫ قىػٍي ىمٍت‬Kıymetli. rame. scotano (1979) baķır ‫ باىقًٍر‬Bakır. çekişmek. nažarA idici. bahāneF bulmaķ ً ً ٍ ‫دك ٍشواىٍرل ٍق ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ىَباىنوى ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ تىػ ىعلُّ ٍل ىك يم ٍش يكلٍل ٍق ىك يع ٍسىر‬، ‫ك‬ ‫ ىَباىنوى‬، ‫ك‬ ‫ت ىك ي‬ ‫ يبول ىٍم ٍق‬Bahane bulmak. ‘öźrA bulmaķ ‫ذر‬ ٍ ‫ عي‬، ‫ىَباىنوى يبول ىٍم ٍق‬ ‫ يبول ىٍم ٍق‬Bahane bulmak.174 bahāları berāberF. nažarA ً ً ‫ نىظىٍر‬، ‫ص ٍر‬ ٍ ‫ باىق‬/ ‫ش‬ ٍ ً‫ بىػ ٍقي‬Bakış. ‫ لى ىم ىحتوي الٍبى ى‬، ‫ بىػ ٍق ىم ٍقل ٍق‬، ‫ش‬ guatatura (1011). ağacı.

gilF. il nero della faua (841). scagliare. engübįnF ‫يبي‬ ٍ ً ‫ اىنٍگ‬، ‫ ىع ىس ٍل‬، ‫ باى ٍؿ‬Bal. fango (1405). aġ bıraķması. limo (1257). muŧayyenA ، ‫موٍر يلو‬ ‫ چاى ي‬، ‫باىلٍچ ٍق يلو‬ ‫ي‬ ٍ َّ‫ يمطى‬Çamurlu. çamurlu. ŧıynA ‫طي‬ ٍ ً ، ‫ گً ٍل‬، ‫موٍر‬ ‫ چاى ي‬، ‫ باىلٍچ ٍق‬1. sguardare (2041) baķraç ‫ باىقٍػىر ٍچ‬Bakraç. zacchere (2449) 2. orecchio di pesce (1482) balıġuŋ pulını çıķarmaķ ‫ك يپولً ًىن ًچقاىٍرىم ٍق‬ ٍ ‫ باىلًغى‬Balığın pulunu çıkarmak. balġamįA ‫ بػىلٍغىم ًى‬، ‫ بػىلٍغى ٍمل ًى‬Balgamlı. ĥūtA. mota. mirare (1373). guatare (1011). ķalan. ٍ‫ نً ىك ًر ٍس ى‬، ‫ك‬ badare. calcinaccio (310) ً ‫ بىػلٍ ًچ ٍق ىعراىبوى‬Çamur arabası. ‘aselA. mele (1343). pesce (1573) balıķ avlamaķ. fażla-ı ŧa‘āmA ‫ضلى ًو‬ ٍ ‫ فى‬، ‫بىًقيوىء طىعاى ٍـ‬ ‫ طىعاى ٍـ‬Artan. botteglia. Harç. Kalıcı. remasuglie del pasto (1763). restance (1774). permanente bāķįA I ‫قى‬ (1562) ً ‫باى‬ bāķįA II. guscia baķlaA ķabuġı ‫غى‬ della faua (841). baķlaA elifi ‫ اىلًف ًى‬/ ‫ٍفى‬ sürgünü.. reliquie d’vn debito (1763). gambo della faua (936) baķluva piteR. balıġı ayırtlamaķ ‫غى آيًرتٍالىىم ٍق‬ nettare il pesce (1431) ً ‫ك يقوالى‬ balıġuŋ ķulaġı. śayıd-ı semekA itmek ، ‫باىلً ٍق آكالىىم ٍق‬ ً ‫ صيً ًد ُس‬Balık avlamak. saufraui (safravi). risguardare (1837). nero della faua (1430) ً ‫ بىػ ٍقلوى قاى يبو‬Bakla kabuğu. miele (1366) ً balçıķ. bulanıķ śu ‫ص ٍو‬ ‫ يبوالىن ٍق ي‬، ‫ص ٍو‬ ‫باىلٍ ًچ ٍقلي ٍو ي‬ Çamurlu. Sürekli. der-bendF pitesi. il restante d’vn debito (1773) ً baķıye-i ŧa‘āmA.. śaydü’s-semekeA ‫سى‬ . flemmatico (881) [Mol. Yavuz Kartallıoğlu ً ً baķıye-i deynA ‫ين‬ ٍ ‫ بىقيوىء ىد‬Geri kalan borç. nigaristanF ‫ نىظىٍر‬، ‫بىػ ٍق ىم ٍق‬ ‫َت‬ ٍ ‫ ايًتٍ ىم‬Bakmak. fango dei paludi (1302). kalan yemek. orobanche (1487) baķlaA śapı ‫ بىػ ٍقلوى صاىپ ًى‬Bakla sapı. saufra (safra). ‫ قي ي‬، ‫ت‬ resto. tauella. balġam-ı beşim ‫مى بى ًش ٍم‬ mühresenk. etega scorsa delle faue (2246) baķlaA yāF ķozF ķabuġı ‫بىػ ٍقلوى ياى يقوٍز‬ ً ‫ قاى يبو‬Bakla veya ceviz kabuğu. sıva. serpme ً ‫ آ ٍغ بًىرقٍ ىم‬، ‫غى‬ ً ً‫باىلً ٍق اىكالىىم ٍقل‬ atması. secchia di rame (1992) 175 baķraķcı ‫ بىػ ٍقراىقٍج ًى‬Tıraş suyu kabı. bulanık su. malta. Balçık. viuanda (2297) baķmaķ. 2. baķıyyetA. scampolo. nažarA itmek. riguardere (1007). di noce & c. del rimanente (1808) ً ‫باى‬ bāķįA ķalan çoķaF pāresi. çamur ile bulaşdurmaķ. balçıķ arabası ‫سى‬ caretta che si trabocca (352) balçıķlamaķ. rimanente (1808) bāķįden ‫ باىقيً ىد ٍف‬Kalandan. scorza di ‫غى‬ faua. semekA. onice pietra pretiosa (1471) balġamlı. 85] ً ً‫ باىل‬Balığı temizlemek. balatroni (225). polpa della gamba baldır ‫ٍد ٍر‬ (279). (1978) baķlaA ķurdı ‫ بىػ ٍقلوى يقوٍرد ًل‬Bakla kurdu. acqua turbida (33) ً ‫ باىل‬Baldır. üstü. zaccheroso (2450) ً balçıķlu śu. faua (841) baķlacıķ ‫ بىػ ٍقلوى ًج ٍق‬Küçük bakla. balçıķ ile ً bulaşdurmaķ. māhįF‫ىى‬ ٍ ‫ ىُسى‬، ‫باىلً ٍق‬ ٍ ‫حو‬ ‫ ي‬،‫ك‬ Balık. ķuśūrA. mirare (1804). gözkulak olmak. Börek. (?) caldarella delli barbieri. limoso (1257). pezzo di panno auuanzato dalla pezza (1931) ً ‫ باى‬Baki kalmak. pescare (1572) ‫ك‬ ٍ ‫ك ايٍت ىم‬ ٍ ‫ى ىى‬ balıķ avlamaķlıġı. artan çoķaF ‫قى قاىلى ٍن‬ ً ‫چوقوى پاى ىره‬ ‫چوقوى‬ ‫ ٍآرتى ٍن ي‬، ‫سى‬ ‫ ي‬Artmış çuha parçası.Dr. affangare (53) ً balçıķlu. polpa della gamba (1619) balġamA ‫ بىػلٍغى ٍم‬Balgam. calcina con l’arena. esser di bāķįA ķalmaķ ‫قى قاىل ىٍم ٍق‬ resto (801). 2. 85] ً ‫ بىػلٍغى‬Balgam taşı. mā‘adāA ‫قى‬ ً ‫ ماى ىعداى‬، ‫صوٍر‬ ٍ َّ‫ بىقي‬، ‫ قىالى ٍف‬، (Paranın) Kalanı. considerare (222). flemma (881) [Mol. fauetta (842) ً ‫ بىػ ٍقلوى اىل‬Bakla baķlaA elfi. rimanere (1808) baķla / bāķılā’A ‫ باىقًالىء‬/ ‫ بىػ ٍقلوى‬Bakla. çamur itmek ‫موٍر اًيلوى‬ ‫ چاى ي‬، ‫باىلٍچ ٍقلى ىم ٍق‬ ً ً ‫ك‬ ٍ ‫موٍر ايًتٍ ىم‬ ‫ چاى ي‬، ‫ باىلٍچ ٍق ايلٍو يبولى ٍش يد ٍرىم ٍق‬، ‫يبولى ٍش يد ٍرىم ٍق‬ Çamurlamak. Pide. Arnavud pitesi ً ‫ اىٍرناىيك ٍد پًتوى‬، ‫سى‬ ً ‫ ىد ٍربىن ٍد پًتوى‬، ‫وه پًتوى‬ ‫سى‬ ‫ بىػ ٍقلي ى‬1. ò da portar acqua benedetta (311) bal. üźn-i semekA‫ك‬ ٍ ‫ اي ٍذ ًف ىُسى‬، ‫غى‬ ٍ ‫باىلًغي‬ Balığın kulağı. rilieuo di tauola (1807) ً ‫ باى‬1. torta. leuar le squame del pesce (1926) ً ‫ ماى‬، ‫ت‬ balıķ. guardere. riguardare. çamur.

Taşçı kazması. pescaria. tebercik. semmākA. luogo da conseruar pesci viui (2420) balıķ ķarnını ayırtlamaķ ‫ باىلً ٍق قىػ ٍرنيً ًىن اىيًرتٍػلى ىم ٍق‬Balığı ayıtlamak. balıķcı ķayıġı ‫غى‬ nauicella da pescare (1422) ً ً balıķçıl ‫يل‬ ٍ ‫ باىل ٍقچ‬Balıkçıl. nacaķcıķ. molso (1387) balta. risca. spina del pesce (1260) ً ‫ باىلً ٍق ياك‬Balık otu. stromento di ferro (1588) baltacıķ. ağ veya َّ ‫صيٍ يدال‬ ‫ٍس ىمكوى‬ ‫ ى‬، ‫سى‬ serpme atma. Balta. aprire li pesci (153) balıķ kemigi. balıķ śıĥnā’ / śıĥnaA itmek ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ ًص ٍحنوى ايتٍ ىم‬/ ‫ باىلً ٍق ًص ٍحناىء‬، ‫ك‬ ٍ ‫ باىلً ٍق ًَب ًىن ايتٍ ىم‬Balık buğulamak. lisca. śıħnatA olunmış ‫ش‬ ٍ ‫باىل ٍق ىٔن ًىن ايكلٍم‬ ً ‫ش‬ ٍ ‫ ًص ٍحنى‬، Buğulanmış balık. pesciuendolo (1573) ً ً‫ باىلً ٍقج ًي قاىي‬Balıkçı kayığı. bal mumu sürmek. inceratura (1089) bal mūmınuŋ çevkligi ‫ك ىچوٍكلًگ ًى‬ ٍ ‫موميًني‬ ‫ باى ٍؿ ي‬Bal mumunun tortusu. marinare il pesce (1323) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı ً ً balıķ yaħni olmış. scaglia di pesce ‫ يپويٍعً ًىن‬، ‫غى‬ (1833). külüncF ‫نج‬ ٍ ‫كولي‬ ‫ ي‬، ‫ باىلٍتىو‬1. o scure darme (32) 2. teşmį‘A itmek. balıķ yumurŧası ‫سى‬ oua di pesce (1496) ً ‫ باى ٍؿ اًيلو قاىر‬Balla bal ile ķarışdurulmış ‫ش‬ ‫ى ٍ ي‬ ٍ ‫شد ًرمل‬ karıştırılmış. nassa (1418) ً balıķ şiruzR oldı ‫شييكٍز ايكلٍد ًل‬ ‫ باىلً ٍق‬Balık yumurtasını atarak zayıfladı. incerare (384). resta del pesce (1773). pescatore (1572). avlayacaķ sepetF ‫باىلً ٍق‬ ً ً ‫ت‬ ٍ ‫ باىل ٍق آكالى ىْنى ٍق ىسپى‬، ‫ باىل ٍق ىسپى ًت‬/ ‫ ىسپىد ًل‬Balık sepeti. şem‘ ‘aselA ‫ ىْش ٍع ىع ىس ٍل‬، ‫مى‬ ‫ باى ٍؿ ي‬Bal mumu. il pesce si è fatto magro. pescagione (1572) balıķ bāzārı ‫ باىلً ٍق باىزاىر ًل‬Balık pazarı. balsamina. mercante di bambūķcı ‫جى‬ bambage (1350) . feccia della cera (847) bal mūm ile mūmlanmış. scure piccola (1987) ً ٍ‫ باىٍم يبوق‬Pamukçu. cerare. piccone. colla di pesce (431) balıķ tütünlemaķ ‫ بىالً ٍق تيوتيػٍنػلى ىم ٍق‬Balık buğulamak. molsa. viuaio. ً ً ‫باى ٍؿ مو‬ muşamma‘lamaķ ، ‫ك‬ ٍ ‫ تى ٍشميً ٍع ايًٍت ىم‬، ‫موٍملى ىم ٍق‬ ‫مى ايلوى ي‬ ‫ي‬ ‫ يم ىش َّم ٍعلىنٍ ىم ٍق‬Bal mumu ile mumlamak. hierone (1024) ً balıķ ĥavużı. nacakçık. incerato (1088) balśaminaA ‫ باىلٍصوى ميًناى‬Kınaçiçeği. bertonello (256). balıķ śatıcı. śayādü’sً ً ً‫صت‬ ً ‫باىلً ٍق‬ semekA ‫ك‬ َّ ‫صياى يدال‬ ٍ ‫ٍس ىم‬ ‫ ى‬، ‫ ُسىٌاى ٍؾ‬، ‫جى‬ ‫ باىل ٍق ى‬، ‫جى‬ Balıkçı. balıķ ķabuġı. marinato ٍ ‫ت ايكلينٍم‬ (1323) ً ‫ باىلً ٍق ٕنييٍرطوى‬Balık yumurtası.176 ً ‫ ىسرپٍموى ٍآْتى‬، Balık avlama. cero. piscina da conseruar il pesce viuo (1605). oximele (1496) baliye badre ‫ باىلًيوى باى ٍدرهى‬Patras. spina di pesce (2137) ً ‫باىلً ٍق ىك ًم‬ balıķ kemigi yāF ķılçıķcıķ ‫كى ياى قًلٍ ًچ ٍق ًج ٍق‬ Kılçık. cera (383) büyük bal mūmı ‫موًـ‬ ‫ بي ييو ٍؾ باى ٍؿ ي‬Büyük bal mumu. incerare (1088) ً ً ‫ باى ٍؿ مو‬Bal bal mūmı ile mūmlamaķlıķ ‫موٍملى ىم ٍق‬ ‫مى ايلوى ي‬ ‫ي‬ mumu ile mumlama. göl ‫گو ٍؿ‬ ‫ ي‬، ‫ باىل ٍق ىح يوض ًى‬Balık havuzu. sfumare (2034) balıķ yaħniF itmek. torcio (386) bal mūmı ile mūmlamaķ. galuzza di leuante balıķ otı ‫تى‬ (935) balıķ pulı. gelmüniç / gelmeliç / ً ‫باىلً ٍق ىك ًم‬ gelmüleçF ‫ ىگ ٍل يملى ٍچ‬/ ‫ ىگ ٍل ىملً ٍچ‬/ ‫ ىك ٍل يمنً ٍچ‬، ‫ قًٍل ًچ ٍق‬، ‫كى‬ Kılçık. cioè non è più la sua staggione (1573) ً balıķ ŧutķalı ‫طوتٍقاى ًىل‬ ‫ باىل ٍق ي‬Balık tutkalı. airone vcello acquatico (78). candela di cera (325). squama (2156) balıķ sepedi / balıķ sepeti. lauoratore di cera (383) ً ‫مو‬ bal mūmı. doue si vende il pesce (1572) balıķcı. melato (1343) bal ile sirkeF. accetta. muşamma‘lanmış. tįşecik ‫ ىْنى ٍق‬، ‫بىػلٍتوى ًج ٍق‬ ‫ك‬ ٍ ‫ تيًشوى ًج‬، ‫ك‬ ٍ ‫ تىػ ىٍبًج‬، ‫ ًج ٍق‬Baltacık. ً ً ً ً ‫باى ٍؿ مو‬ muşamma‘A ‫ يم ىش َّم ٍع‬، ‫ش‬ ٍ ‫ يم ىش َّم ٍعلىنٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫موٍملىنٍم‬ ‫مى ايلوى ي‬ ‫ي‬ Bal mumu ile mumlanmış. temizlemek. balıķ pūyi‘ni ، ‫باىلً ٍق يپو ًىل‬ ً ‫ قاى يبو‬Balık pulu. ķılçıķ. patras città (1536) bal mūmcı ‫موٍَم ًى‬ ‫ باى ٍؿ ي‬Bal mumcu. sirkengübįn / sikencübįnF ‫باى ٍؿ اًيلوى‬ ‫بي‬ ٍ ً ‫ ًس ىكنٍ يج‬/ ‫بي‬ ٍ ً ‫ ًس ٍرىكنٍ يك‬، ‫ ًس ٍركوى‬Bal ile sirkenin karıştırılması ile yapılan şerbet. herba (229) bal śuy ‫صو ٍل‬ ‫ باى ٍؿ ي‬Bal suyu.

Barıştırmak. anlaştırmak. iskātA itmek. 2. śulħA itmek. procacciare la pace (1668) ًً barışıġa mā’ilA. ĥammalA atı ‫ ْحىٌاى ٍؿ‬، ‫كي‬ ٍ ‫ پاىٍر‬/ ‫گي‬ ٍ ‫باىٍر‬ ‫ آت ًى‬Beygir. oturaklar. vnione. yeŋiden śulĥA olunmış. pacificare (182). baŋa de ‫ده‬ ‫ بىكاى ى‬، ‫سويٍلوى‬ ‫ بىكاى ي‬Bana söyle. muśālaĥaA itmek ، ‫ يمتَّ ًف ٍق ياكل ىٍم ٍق‬، ‫ص ٍلح ياكليٍن ىم ٍق‬ ‫ ي‬، ‫باى ًر ٍْشى ٍق‬ ‫ك‬ ٍ ‫ يمصاى ىْلوى ايًتٍ ىم‬Barışmak. far pace con qualche d’vno (829). ‫ يم ى‬، ‫ش‬ rappacisicato (1742). veste di bombagia banbūķlı ‫لى‬ (230) banġa. far pace tra dui (829). pacificatore (1498). cauallo (1870). secondo che tu m’hai raccontato (1725) baŋa söyle. śulĥA. accordatore (26). 2. žāheretA itmedi. rappacificare (1741) barışdurmaķlıķ. quantità di vasi (2361) ً ً bār-gįr / pār-gįrF. pacificarsi (1497). Çanakçı. racconciliare (1724). ıślāĥA ً ً itmek ‫ك‬ ٍ ‫صالى ٍح ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ ا‬، ‫ بًٍر ك ىم ٍسنوى ٍل باى ًر ٍش يد ٍرىم ٍق‬1. vasellame. śulĥA idici. çanak çömlek. śulĥA olunmaķ. śulĥA itmeklik ‫ك‬ ٍ ً‫لح ايٍت ىمكٍل‬ ٍ ‫ى ٍ ي‬ 1. ıślāĥA ً ً olunmış. ıślāĥA itmek ‫ اًتٌفاى ٍؽ‬، ‫ ىغ ٍوغاى ٍل باى ًر ٍش يد ٍرىم ٍق‬، ‫باى ًر ٍش يد ٍرىم ٍق‬ 177 ً ‫ اًسكاى‬، ‫ مت ًفق شد ٍف‬، ‫ صلح ايًتمك‬، ‫ايًتمك‬ ‫ اًصالى ٍح‬، ‫ك‬ ٍ ‫ت ايتٍ ىم‬ ٍ ‫ٍى‬ ‫ي ٍ ٍ ى ٍ يى ٍ ي ى‬ ٍ ٍ ً ‫ك‬ ٍ ‫ ايتٍ ىم‬1. Bardakçık. anlaştırıcı. ıślāĥA. ķab yapıcı ، ‫جى‬ ً ً ً‫ب ياىپي‬ ً ‫چوٍملىك‬ ً ‫ ىد ٍست‬1. pace ٍ ‫ س‬، ‫ ىسالىىم ٍة‬، ‫صالى ٍح‬ (1496). concordia (2426) barışdurulmış. ĥaķlaşdurıcı. capitoli della pace (1497) barışmaķ. ittifāķA itmek. śalāĥA. vasellaio (2361) bardāķcıķ. pacificamente (1497) barışıķ. muśalehün bihiA ‫لح‬ ٍ ‫باى ًر ٍش يد يرلٍم‬ ٍ ‫ص‬ ‫ يىگ ىد ٍف ي‬، ‫ش‬ ً ً ً ‫صلى هح بًًو‬ ٍ ‫صالى ٍح ياكليٍنم‬ ٍ‫ ا‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ياكليٍنم‬Barıştırılmış. riconciliatore (1790) barışdurmaķ. baŋa rāci‘dür. banchi doue stanno li schiaui (231) baraķ köpek ‫ك‬ ٍ ‫كوپى‬ ‫ بػىىر ٍؽ ي‬Kıllı. birlik. tüylü köpek. vscire delle mani di qualche d’vno con honore (2445) ً ‫ ص‬، ‫باى ًر ٍْش ٍقلًق‬ barışmaķlıķ. riconciliato (1790) ً ً ً barışıġa iķdāmA idüp çalışmaķ ‫ب‬ ٍ ‫دك‬ ‫باى ًرشغوى اقٍداىٍـ اي ي‬ ‫ چاىلً ٍش ىم ٍق‬Barış için çalışmak. pacificare (1497). śulĥA. śulĥA ile ‫لح اًيلوى‬ ٍ ‫ص‬ ‫ ي‬، ‫ باى ًرشغلوى‬Barışla. baŋa taķrįrA itdügüŋ gibi. ‫جى‬ ٍ ‫ قاى‬، ‫ٍجى‬ ‫ ي‬، ‫جى‬ çömlekçi. dindirilebilir. 45] ً ٍ‫بىػ ٍرىدق‬ bardaķcı. barak kiopek (köpek). boccaletto (269). selāmetA. lem ً yenśūrliA ‫ص ٍور ًىل‬ ٍ ‫ ظاى ىىىر‬، ‫بىكاى يىػ ٍريد ٍـ ايًٍت ىمد ًل‬ ‫ َلٍى يٍن ي‬، ‫ت ايًٍت ىمدل‬ Bana yardım etmedi. riconciliare (1790) bir kimesney barışdurmaķ. śulĥA itmek ‫لح‬ ٍ ‫ص‬ ‫ ي‬، ‫بًٍر ك ىم ٍسنوى ايًلوى باى ًر ٍْشى ٍق‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ايًٍت ىم‬Birisi ile barışmak. non mi hà fauorito (844) ً ٍ‫ بىػنٍ يبوق‬Pamuklu. cane peloso (326) [Mol. riconciliatore (1790) barışıķ şurūŧı. iħtilāŧA ً ً ‫ اً ٍختًالى ٍط‬، ‫ اًتِّفاى ٍؽ‬، ‫صالى ٍح‬ ٍ ‫ ا‬، ‫لح‬ ٍ ‫ص‬ ‫ ي‬، ‫ باى ًر ٍش يد ٍرىم ٍقل ٍق‬Barıştırma. accordare la differenza (640). vasaio. cauallo di poco prezzo (1879) barışdurıcı. muśliĥA ً ً ً‫ صلٍح ا‬، ‫رْنى‬ ًً ً ‫يد‬ ‫صلً ٍح‬ ٍ ‫ يم‬، ‫ ىح ٍقالى ٍش يد ًرجى‬، ‫ْنى‬ ‫ باى ًر ٍش يد ٍ ي‬Barıştırıcı. riconciliarsi (1790) bir kimesne ile ً barışmaķ. Kavanozcu. vasetto (2362) bardaķlar ‫ بىػ ٍرىدقٍػلىٍر‬Kap kacak. conciliatore (468). questo mi tocca (2283) baŋa ĥekāyetA itdügüŋ gibi. rozzone. ġavġāy barışdurmaķ. assettare. Yatıştırmak.. Kavga edenleri ayırmak. accordare (25). pacificatione (1497) . cauallo di soma (370). ķuyūdı.Dr. 2. 2. diŋdürilür ‫ ًد ٍگ يدريً يلوٍر‬، ‫ءيل‬ ٍ ‫باىرشغوى ماى‬ Yatıştırılabilir. silmA / ‫باى ًرًش ٍق‬ ً ً ‫لم‬ ‫ ى‬، ‫لح‬ ٍ ‫ص‬ ‫ ي‬، ‫ باىريًش ٍق‬Barışık. mütefiķA şodenF. destici. trasti della galera (2318) banķa ‫ باىنٍقوى‬Banka. şurūŧA ve ķuyūd-ı śulĥA ً ً ً ‫ باى ًرًش ٍق يش يرك‬Anlaşma ‫لح‬ ٍ ‫ص‬ ‫ يش يرك ٍط ىك قي ييود ي‬، ‫ قي ييودل‬، ‫طى‬ şartları. Küçük su kabı. ķanaŧacıķ. ibrįķcıġaz ، ‫ قىػنىطوى ًج ٍق‬، ‫بػى ٍرداىقٍ ًچ ٍق‬ ‫ اًبٍريً ٍق ًجغىٍز‬1. Barıştırmak. baŋa ‘āyįddür ‫بىگاى ىد ىك ٍر‬ ‫ بىگاى عاىيً ٍد يد ٍر‬، ‫ بىگاى راى ًج ٍع يد ٍر‬، Bana aittir. baŋa taķrįrA itdügüŋ üzre ‫بىكاى‬ ً ٍ ‫حكاىي‬ ٍ ‫ بىكاى تىػ ٍقريًٍر ايًتٍ يد يك‬، ‫ك كً ًب‬ ٍ ‫ بىكاى تىػ ٍقريًٍر ايًتٍ يد يك‬، ‫ك‬ ٍ ‫دكيك‬ ‫ك ياكٍزرهى‬ ‫ى ى‬ ‫ت ايٍت ي‬ Bana anlattığın gibi. çömlekci. conciliare (468). Barışma. ronzino. dimmi (658) baŋa yardum itmedi. placabile (1609) ًً barışıġıla. accordarsi (25). Yavuz Kartallıoğlu baŋa deger. müttefiķA olmaķ. Anlaşma. sulh. ittifāķA. 2. oturaķlar ‫ ياك يتوىرقٍػلىٍر‬، ‫ باىنٍغوى‬Kadırgadaki sıralar.

178 barışmaķsız. mandar in rouina quando per terremoto si fà vna fossa. vista. yükünü artırmak. baskın yapmak. eŝerA. scalino (986) ً ‫ قيػ َّوةً ب‬، ‫صر‬ baśarA. sikkelenmiş. far poluere bārūtF itmek ‫ك‬ ٍ ‫ت ايتٍ ىم‬ ٍ‫ي‬ (1620) baśaķ döşmek. grado. sikkeA. subbissare. barışdurulmaz. hücūmA itmek. Basmak. premere. ittifāķA olunmış. accordato (26). perder la vista (1557) baśdurma ‫ص يد ٍرموى‬ ٍ ‫ باى‬Pastırma. assalire (179). Baskına uğramış. şebįħūnF itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫ ْحىٍلوى ايًتٍ ىم‬، ‫ باىتيػ ٍرىم ٍق‬، ‫صموى لى ىم ٍق‬ ٍ ‫ بى‬، ‫ص ىم ٍق‬ ٍ ‫بى‬ ً ً ً ٍ ، ‫ك‬ ٍ ‫ت ايٍت ىم‬ ٍ ‫ش ايٍت ىم‬ ٍ ‫جوٍـ ايٍت ىم‬ ٍ ‫ص ٍولى‬ ٍ ً‫ ييوري‬، ‫آْشى ٍق‬ ‫ ًزياىدهى‬، ‫ك‬ ‫ ى‬، ‫ك‬ ‫يى ي‬ ً ‫خو ٍف‬ ٍ ‫ تىػثٍقيً ٍل ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىٍَتميً ٍل ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ تىػ ٍعجيًٍز ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ييوٍكلىٍت ىم‬ ‫ ىشبي ي‬، ‫ك‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ايًٍت ىم‬1. Basan. müttefeķun ‘aleyhiA. baśarA ‫ص ٍر‬ ٍ ‫صي‬ ‫ بى ى‬، ‫ت‬ ‫ بى ى‬Basiret. soprapreso (2313) 3. couaticcio ouo (560) ً baśįretA. quadrante. addittare (38) bārūF. muśleĥun bihiA. taŝķįlA itmek. stampatore (2164) baśmaķ. ĥamleA itmek. Baskı. pacificato (1497) barmaķ. Horologio da Sole (1029). chi fà poluere d’archibuso (1620) ً ‫ باىرك‬Barutlamak. ta‘cįzA itmek. suçüstü yakalamak. uzlaştırılmış. śulĥA olunmış. &c. Çiğnemek. stampa (2163). ĥamleA idici ‫دْن ًى‬ ‫ى‬ 2. venir adosso. impugnatore (1075) baśılmış. şebį-ħūnF ً ً ً ً ً ً ً olunmış ‫ش‬ ٍ ‫خو ٍف ياكلينٍم‬ ٍ ‫ سكٌوى لىنٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ يم يه ٍرلىنٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫بىصلٍم‬ ‫ ىشبي ي‬، ‫ش‬ 1. ķuvvet-i baśįreA ‫صيهى‬ ‫ى‬ ٍ ‫ بى ى‬Görme. basmak. imprimere. cosa semplice. poluere d’artigliaria (1620) bārūtcı ‫ باى يركٍْت ًى‬Barutçu. burçA ، ‫ بى ىد ٍف‬، ‫باى يرك‬ ‫ بير ٍج‬، ‫ ًحصاىٍر بى ىد ًٌل‬Kale duvarı. yayımlamak. carne salata (349) ً ‫ص يد ٍرموى تىكٍنوى‬ baśdurma teknesi ‫سى‬ ٍ ‫ بى‬Pastırma teknesi. anlaşmaz. girişimde bulunmak. batırmak. calcare cosa sopra cosa (1595) 2. non composita (2006) basįŧeA. . visiua virtù (2415) baśarA yavuķılmaķ ‫ص ٍر ياىيكقًلٍ ىم ٍق‬ ‫ بى ى‬Görme duyusunu yitirmek. merlo della muraglia (1354) bārūtF ‫ت‬ ٍ ‫ باى يرك‬Barut. sospendere (1184) 4. Karşı çıkan. torchio da stampare (2291) ً ً‫ بىصي‬، ‫صموى ج ًى‬ baśmacı. baturmaķ. yüriş itmek. irreconciliabile (1200) barışmış. baśmalamaķ. derece. ayaķ ‫ آيى ٍق‬، ‫ بىصاىىم ٍق‬Basamak. assaltare (2377) 3. baśıcı. Bastırmak. Başlamak. impugnare (1075). Basma. engüştF ‫يشت‬ ٍ ‫ اىنٍگ‬، ‫صبى ٍع‬ ٍ ‫ اى‬، ‫بىػ ٍرىم ٍق‬ Parmak. sopraprendimento (2091) ً ً‫ ْحىٍلو اي‬، ‫جى‬ ً ً‫ بىصي‬1. stampato (2164) ً ً baśılmış ŧavuķ śuy ‫ش طاىيك ٍؽ ص يو ٍل‬ ٍ ‫ بىص ٍلم‬Tavuk suyu. ĥiśārA bedeni. intraprendere. impressione (1072) 2. gösterge yüzeyi. trouare nel fatto (2340) baśamaķ. sur. baśmaķ ‫ص ىم ٍق‬ ٍ ‫ص ٍق يد‬ ٍ ‫كْشى‬ ٍ ‫ بى‬، ‫ك‬ ‫بى ى‬ Yakalamak. taĥmįlA itmek. vedi deto (730) barmaķ boġumı ‫ بى ىرم ٍق يبوغيم ًى‬Parmak boğumu. aggrauato (1649). deto della mano. bedenA. beuanda d’ammalati di cappone pesto. dito. con baśiretA üzre ‫ت ياكٍزرهى‬ ٍ ‫صىر‬ ‫ى‬ auertenza (208) basįŧA ‫ بى ًسي ٍط‬Basit. vno de i cinque sentimenti (241) ً ‫ ب‬Basiret üzre. nodo delle dita (1436) barmaķ ile göstermek ‫ك‬ ٍ ‫وستىػ ٍرىم‬ ٍ ‫ بىػ ٍرىم ٍق ايًلىو يك‬Parmakla göstermek. vaso da porre carne salata (2362) ً ‫ باى‬Baskın. pigiare. stillato. ıślāĥA ً ً olunmaz ‫صالى ٍح ياكلينٍ ىم ٍز‬ ٍ ‫ ا‬، ‫ باى ًر ٍْشىٍز‬، ‫ بىًر ٍش يد يرل ىٍم ٍز‬، ‫باى ًر ٍْشىٍقس ٍز‬ Barışmaz. Basılmış. inuasare (1189). aşmaķ. ‘alāmetA ، ‫ نًشاى ٍف‬، ‫ اىثػى ٍر‬، ‫ ًسكٌوى‬، ‫ص ىم ٍقلً ٍق‬ ٍ ‫ بى‬، ‫صموى‬ ٍ ‫ باى‬/ ‫صموى‬ ٍ ‫بى‬ ‫ت‬ ٍ ‫ ىعالىىم‬1. improntare (1073). sikke. dita. basmak. aśba‘A. trapreso. Sıkılmış. soprapreso (2091). acchiappare (32). Saldırmak. ķarārً ً ً ً ً dādeA+F ، ‫ش‬ ٍ ‫ اتِّفاى ٍؽ ياكلينٍم‬، ‫صلى هح بًو‬ ٍ ‫ يم‬، ‫ش‬ ٍ ‫صلٍح ياكلينٍم‬ ٍ ‫باى ًر ٍْش‬ ‫ ي‬،‫ش‬ ‫َّفق ىعلىيًو ىكقىراىٍرداىىد ٍه‬ ‫ يمت ه‬Anlaşılmış. basılmış yumurta. Basmak. ً baśġın. ruħāmeA ‫ يرخاىموى‬، ‫ بىسيًطوى‬Kadran. nişānF. impresso (1072). (2176) ً ً baśılmış yumurŧa ‫ش ٕنييٍرتوى‬ ٍ ‫ بىصلٍم‬Kuluçka. baśmaķlıķ. Basmak. aggrauare (1649) 5. uzlaşılmış. stampare (2164) 7. assaltare. ziyādeA yükletmek. śavletA itmek. görme kuvveti. mühürlenmiş. ò dela piede (628). barışmaz. sopraprendere (2090) 6. itiraz eden. anlaştırılmış. improntato Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı (1073) 2. hamle yapmak. stromento astronomico (1707) baśma. baśıcı ‫جى‬ ٍ ‫ بى‬Baskıcı. şebį-ħūnlıķ ‫خونٍلً ٍق‬ ٍ ‫ ىشبي ي‬، ‫صغ ٍن‬ soprapresa. premuto.

coppola della testa (531). zįr ü zeberF itmek ‫ش آ ىشغوى يقوىم ٍق‬ ٍ ‫باى‬ ‫ك‬ ٍ ‫ زيًر يك ىزبىػ ٍر ايًٍت ىم‬، Altüst etmek. engüşt-i şütürkF. riprendere (540). meterįz / meterisA. ser-tā-pāyF ‫ل‬ ٍ ‫ ىس ٍرتاى پاى‬، ‫باى ٍش ىد ٍف اىياىغوى‬ Baştan ayağa. başaklanmak. spiga del grano (2136) bir başaķ demedi ‫ بًٍر بى ىش ٍق ىد ىمد ًل‬Başak demeti. bir bastu çoķaF ‫قو‬ ‫چو ى‬ ‫ ب ٍر باى ٍس يتو ي‬، ‫ باى ٍس يتو‬Çuha. ħūşā-dār / ħūşe-dārF olmaķ ‫ يَتي ٍم‬/ ‫ك‬ ٍ ‫ يَتي ٍم لىنٍ ىم‬، ‫طوٍْتى ٍق‬ ‫ بى ىش ٍق ي‬، ‫بى ىش ٍقلىنٍ ىم ٍق‬ 179 ‫خوشوى داىٍر ايكل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫ داىنوى يوى ىكلٍ ىم‬، ‫ لىنٍ ىم ٍق‬Başak ‫ ي‬/ ‫خوشاىداىٍر‬ ‫ ي‬،‫ك‬ tutmak.Dr. spighe. sottosopra mettere. pezza di panno (1579) bir ً ŧop ‫پ‬ ٍ ‫طو‬ ‫ ب ٍر ي‬Bir top. spalliero di gallera che voga appresso della poppa (2113) baş ĥarācı ‫ش ىحراىج ًى‬ ٍ ‫ باى‬Baş vergisi. ‘aksine ، ‫ زيًر يك ىزبػىٍر‬، ‫آشغوى‬ ‫ش ى‬ ٍ ‫باى‬ ً ‫ ىعكٍسنوى‬Baş aşağı. sünbüleA. police (1615) baş başa. romper il ceruello (2184) başaķ. granato. ‫ ي‬، ‫ش آ ٍغ ًرس ًى‬ dolor di capo (741). haracı. redarguire (1754) başaķ divüşürmek. ً ‫ اىنٍگ‬، ‫ اكلو بػرمق‬، ‫ باىش بػرمق‬Baş ibhāmA ‫ اً ٍَباى ٍـ‬، ‫يشت يش يِت ٍؾ‬ ٍ ‫ٍ ىٍ ى ٍ ي ي ىٍ ى‬ parmak. tohumlanmış. önsöz. granire. traccollo (2303) ً ‫ش ْحىٍلى‬ baş ĥamleci ‫جى‬ ٍ ‫ باى‬Büyük sandal ve kayıklarda kıçtan birinci oturakta kürek çeken kimse. deto grosso (628). toħumlanmek / toħumlamaķ. corregere. intronare. tevbįħA itmek. mandar fuori le spighe (1308). raccogliere le spighe rimaste dopo la prima raccolta (2136) başaķlanmaķ. stampa. la sommità della testa (2270) baş derisi ‫ش ىدريًس ًى‬ ٍ ‫ باى‬Kafa derisi. başaķ ŧutmaķ. azarlamak. cocuzzolo (426). zįr ü zeberF. pugnata di spighe (1698) başa ķaķmaķ. ħayre ķafaA ‫ ىخ ٍيىه قىفاى‬، ‫سى‬ ٍ ‫ باى‬Başın üstü. stamperia. haşlamak. (kumaş) pezza di tela (1579) ً baş. tepesi. incarco di testa (1085) baş aġrıtmaķ / aġırtmaķ. toħumlanmış. śudā‘A virmek ‫صداى ٍع‬ ٍ ‫ ىس ٍرساى ٍـ ايًٍت ىم‬، ‫ آغًرٍْتى ٍق‬/ ‫ش آ ٍغ ًرٍْتى ٍق‬ ٍ ‫باى‬ ‫ ي‬،‫ك‬ ‫ك‬ ٍ ‫ كيًٍرىم‬Başını ağrıtmak. serzenişF itmek. dokuma parçası. serF. ħūşe-cįnlik itmek ‫بى ىش ٍق‬ ‫ك‬ ٍ ‫ك ايًتٍ ىم‬ ٍ ً‫خوشوى جيًنٍل‬ ٍ ‫ ديًيو يش ٍرىم‬Başak toplamak. preambulo (1640) bastiyonİ. bastione (241) ً bastu. ħūşeF ‫خوشوى‬ ‫ ي‬، ‫ يسنٍبيلوى‬، ‫ بى ىش ٍق‬Başak. yalnız. stordire. rompere la testa col parlare (1188). cauar la beretta (371). sopracapo (2088). şeyħA. granare. yaluġuz / yaluŋuz ‫ ياى لي يك ٍز‬/ ‫ ياىليگي ٍز‬، ‫ش باى ىشو‬ ٍ ‫باى‬ Baş başa. Yavuz Kartallıoğlu ò si stacca qualche cosa d’vna montagna (2211) baśmaķ-ħāneT+A ‫ص ىم ٍق خاىنوى‬ ٍ ‫ بى‬Basımevi. a huomo per huomo (77) başcıġaz ‫ باى ٍش ًجغىٍز‬Başçağız. buġ ، ‫ىس‬ ٍ ‫باى‬ ٍ ‫ رأ‬/ ‫س‬ ٍ ‫ ىرأ‬، ‫ش‬ ‫ يبو ٍغ‬، ‫يخ‬ ٍ ‫ ىش‬، ‫ ىس ٍر‬Başkan. voltar sossopra (2107) bir ķal‘aA zįr ü zeberF itmek ‫ك‬ ٍ ‫ بًٍر قىػلٍعوى زيًر يك ىزبػىٍر ايًتٍ ىم‬Bir kaleyi altüst etmek. dāneye gelmek. sottosopra mettere vna fortezza (2107) baş barmaķ. testuto (2273) başı büyük ‫شى بي ييو ٍؾ‬ ً ‫ باى‬Kepekli. ulu barmaķ. leuarsi la beretta (1248) baş aġrısı. reis. ‫ ي‬، ‫ك‬ spigolare. gauigne (941) ً ‫ش ىدپوى‬ baş depesi. ser-sāmF itmek. re’is / re’sA. ‘itābA itmek ، ‫ آزاىٍرلى ىم ٍق‬، ‫باىشوى قىػ ٍق ىم ٍق‬ ً ٍ ‫ سرزنًش ايًٍتم‬، ‫ك‬ ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ب ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ عتاى‬، ‫ك‬ ‫ تىػ ٍوبي ٍخ ايٍت ىم ٍ ى ٍ ى ٍ ى‬Başa kakmak. superiore (2225). boccatico (269) ً ‫ باى‬Başı büyük. palanķaM ، ‫باى ٍستً ييو ٍف‬ ً ‫ پىالىنٍقوى‬، ‫س‬ ٍ ‫ ىم ىًِت‬/ ‫ ىم ىِتي ٍز‬Metris. egilmeklik ، ‫ك‬ ٍ ً‫ش اى ٍك يد ٍرىمكٍل‬ ٍ ‫باى‬ ‫ك‬ ٍ ً‫ اىكًلٍ ىمكٍل‬Baş eğdirme. luogo doue si stampa (2164) baśmaķlıķ ‫ص ىم ٍقلً ٍق‬ ٍ ‫ بى‬Basma. faril granello (988). altüst. mettere sottosopra. far il grano (827). far la spiga (2136) başaķlu. calcamento (309) baśıcı ‫ باى ًصج ًى‬Basıcı. forforoso (891) başı ķonaķlu ‫شى قيػنى ٍق يلو‬ . sommità della testa (2082). assalitore (179) basŧ-ı muķaddemeA ‫ بى ٍس ًط يم ىقدَّموى‬Giriş. dāneye gelmiş ، ‫بى ىش ٍق يلو‬ ً ً ‫ش‬ ٍ ‫ داىنوى يوى ىكلٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ يَتي ٍملىنٍم‬Başaklanmış. cotica della testa (557) baş egdürmeklik. baskın yapan. testa (337). sersemletmek. capo. chi hà molti grani (988) baş aşaġa. testicciuola (2272) başdan ayaġa. sottosopra (2107) baş aşaġa ķomaķ. cima della testa (409). śudā‘A ‫صداى ٍع‬ ٍ ‫ باى‬Baş ağrısı. da capo in piedi (338) başdan ķara ‫ بى ٍش ىد ٍف قىرهى‬Baştankara kuşu. āzārlamaķ. testa (2270) baş açmaķ ‫آْچى ٍق‬ ٍ ‫ش‬ ٍ ‫ باى‬Baş açmak.

fitney taĥrikA ً ‫ ع‬، ‫غى اكلٍمق‬ itmek ‫صيىا ٍف ياكل ىٍم ٍق‬ ‫ باى ً ي ى ٍ ي‬، ‫ ىجالى ًىل ياكل ىٍم ٍق‬، ‫ش قاىل يٍد ٍرىم ٍق‬ ٍ ‫باى‬ ً ً ً ً ً ‫ عاى‬، ٍ ‫ عي يلو ايتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ طيغياى ٍف ايتٍ ىم‬، ‫ ٍآزغيو ٍف ياكل ىٍم ٍق‬، ‫صى ياكل ىٍم ٍق‬ ‫ فتٍنوى‬، ‫ك‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ ٍل ىٍَت ًرٍؾ ايٍت ىم‬Baş kaldırmak. ayrı. Ayakkabı. āġāzįdenF ، ‫ك‬ ٍ ‫ت ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ يمباى ىشىر‬، ‫بى ٍشالىىم ٍق‬ ‫ اىغاىٍز‬، ‫ك‬ ٍ ‫ بىدأى ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ تىػبٍدأى ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ايًٍبتًدأى ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫يش يرك ٍع ايًٍت ىم‬ ‫ آغاىزيً ىد ٍف‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ايًتٍ ىم‬Başlamak. tenhāya ķomaķ ‫باى ٍشقوى يقوىم ٍق ياى اًخراى ٍج‬ ً ً ً ‫ تىػٍنهاىيوى يقوىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ا ٍستًثناى ايتٍ ىم‬، ‫ص ٍقلى ىم ٍق‬ ٍ ‫ ايٍت ىم‬Başka bir ‫ ى‬،‫ك‬ yere komak. pantosola (1511). çıķarmaķ ‫ ًچقاىٍرىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ٍم‬ ‫بى ٍشقوى ىچك ى‬ Uzaklaştırmak. ibtidā’A. müstaķilA. āġāzF itmek. mübāşeretA itmek. Çırak. ġulüvA idici. in particolare (1666). il mancar de capelli alla testa (314) baş kiri. singolarmente (2053) başķa çekmek. incominciato (1096). parte (1522). bağımsız. partitamente. azġun olmaķ. celālįA olmaķ. ‘uśiyānA olmaķ. capoleuare. olarak a parte. per parti (1524). egilmiş ‫ش‬ ٍ ‫ اىگ ٍلم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ش انٍ يد يرلٍم‬ ٍ eğilmiş. asi. insollire (1162). aġāzF olunmış ، ‫ش‬ ٍ ‫ يش يرك ٍع ياكلينٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫بى ٍشالىٍِن‬ ً ‫ش‬ ٍ ‫ اىغاىٍز ياكلينٍم‬، ‫ ىم ٍش يرك ٍع‬، ‫ يمٍبتى ىدأ‬Başlanmış. müstaķılenA. mübtedā’A. ritirarsi da parte. ribellarsi (1780). spartamente (2116) başķaca. ferādiyenA ‫ فىػىر ًادينا‬، ‫ يم ٍستى ًقالن‬، ‫ اً ٍستً ٍقالىلًلوى‬، ‫وصا‬ ‫ص ن‬ ‫ يج ي‬، ‫بى ٍش ىقو جوى‬ Özellikle. ribellare (2078) ً başķa terkA olunmış. įbtidā’A itmek. ŧuġiyānA itmek. parte. 2. pianella (1582) ً başmaķ geyenmiş ‫ش‬ ٍ ‫ بى ٍش ىم ٍق ىكيىػٍنم‬Ayakkabı. metter mano à qualche cosa (1361). ‫ قىطٍ ًع يعني ٍق اي ى‬، ‫ يبو ييو ٍف ياكٍرىم ٍق‬، ‫ك‬ buyun vurmak. metter à parte (1361). tenhāF ، ‫ ياىليگ ٍيزلًغًلوى‬، ‫ باى ٍشقوى‬/ ‫بى ٍشقوى‬ ً ً ‫ تىػنٍهاى‬/ ‫ تىػنٍهو‬، ‫فرٍد‬ ٍ ‫ ىخلٍ ىو‬1. particolare (1523) başķa başķa. ‘ulūA itmek. aġāzF. ‘anvānA ، ‫بى ٍشلى ىم ٍقلً ٍق‬ ‫ ىعٍنواى ٍف‬، ‫ اىغاىٍز‬، ‫ اًبٍتًداىء‬Başlama. kefşF ‫فش‬ ٍ ‫ ىك‬، ‫ بى ٍش ىم ٍق‬1. incominciatore (1096) başlılik ile. Müstakil. ibtidā’A idici ، ‫بى ٍشالى ٍْن ًى‬ ً ً‫ اًبتً ىدأ اي‬، ‫ تىػ ٍلميًز‬، ‫ شاىكً ٍرد‬1. cauli capucci (373) başlamaķ. ً ً‫ غيلو ا‬، ‫باىش قاىل يٍد ًرْن ًى‬ ً ‫يد‬ muĥarikü’l-fitneA ، ‫ باى ًغى‬، ‫جى‬ ٍ ‫ي‬ ً ‫ عاى‬Baş kaldırıcı. mettersi à fare (1363). separamente (137). disparte (705). indirilmiş. priuatamente. capo dimesso (656) başķa. scostare (1979) başķa gitmek. metter à parte (1522). diuisamente (735). superiormente (2226) başmaķ. boyun urmaķ. salıverilmiş. (1522). 2. abottinatore ‫ يمى ًريؾ ال ًٍفٍتػنى ٍو‬، ‫صى‬ (13) baş ķaldurmaķ. yaluŋuzlıġıla. şākirdF. müfredA.180 ً ً ‫ باى‬، ‫شى اكرتو ًىل‬ başı örtüli. ħuśūśenA. tenhāya gitmek. principiate (1664) başlamaķlıķ. dicapitare (635). ħalvetA. isyan çıkarmak. da parte (589). bāġįA. ‫ يم ى‬، ‫ يم ٍستىق ٍل‬، ‫ ىكحي ىدةن‬، ‫ت‬ Yalnız. vaĥįdetenA. mu‘aŧŧalA ، ‫ش‬ ٍ ‫بى ٍشقوى تى ٍرؾ ياكليٍنم‬ ‫ يم ىعطَّ ٍل‬Başkasına bırakılmış. istiķlālile. vnicamente (2426) 3. başını sallamak. şürū‘A itmek. öğrenci. abottinarsi (13). orada burada. tebde’A itmek. caluezza. bede’A itmek. fare briga (823). principiato (1664) başlaycı. incominciamento (1096) başlanmış. comminciato (443). far cenno col capo (381) ًً ً ً ‫ باى‬Başı baş indürülmiş. ً ً meşrū‘A. incominciare (1096). başı geyinmiş ‫ش‬ ٍ ‫شى ىگيًنٍم‬ ‫باى ً ي ٍ ي‬ Baş örtülü. riyāsetA ile ‫ت ايًلوى‬ ٍ ً‫باى ٍشليًل‬ ٍ ‫ ًرياى ىس‬، ‫ك ايًلوى‬ Reislik ile. porre da canto (1628) baş ķaldurıcı. saklamak. pantosolato (1511) . Terlik. ‫دْن ًى‬ ٍ ٍ comminciante (443) 2. solleuare. telmįzA. forfora della testa (891) başlaĥana ‫ش ىْلىنوى‬ ٍ ‫ باى‬Başlahana. ķonaķ ‫ قيػنى ٍق‬، ‫ش كًر ًل‬ ٍ ‫ باى‬Kepek. lasciato da parte (1222) baş kesmek. tronar il capo (2338) baş ķılsızlıķ ‫ش قًلٍ ًس ٍزلً ٍق‬ ٍ ‫ باى‬Kellik. ‘āśįA. da banda (1850) başķa ķomaķ yāF iħrācA itmek. śaķlamaķ. ribellarsi Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı (338). rebellarsi. Başlayıcı. ‘āśįA olmaķ. şürū‘A olunmış. ħalvete gitmek ‫ك‬ ٍ ‫ ىخلٍ ىوتوى كًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ تىػنٍهاىيوى كًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ بى ٍشقوى كًتٍ ىم‬İnzivaya çekilmek. ķaŧ‘-ı ‘unuķA itmek ً ‫ك‬ ٍ ‫تم‬ ٍ ‫ش ىك ٍس ىم‬ ٍ ‫ باى‬Baş kesmek. istiŝnāA itmek. tenhā tenhāF ‫ تىػٍنهاى تىػٍنهاى‬، ‫باى ٍشقوى باى ٍشقوى‬ Parça parça. in disparte (1110). Başka. caoli capucci (332). başmak. başmak giymiş. ayrı ayrı. dar principio (595). chi hà la cuffia in testa (576) ً baş ile işāret itmek ‫ك‬ ٍ ‫ت ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ش ايًلوى اشاىىر‬ ٍ ‫ باى‬Baş ile işaret etmek. bāġįA olmaķ. ribellarsi (1751).

‘ādetA degil. cappa di donna (340). işsiz. baśılmış. impalludare (1057) ً baŧaķlıķ. attuffarsi sotto l’acqua (200). baş şirįdi. palude (1507) baŧaķlu ‫ بىطى ٍق يلو‬Çamurlu. star in otio (1493) ً ‫ اىٍر‬، ‫ بىطاى ٍؿ يىػ ٍر‬Boş. batıcı. ġavśA itmek. Batmak. sprofondato. baş śarġıcıġaz. paludoso (1507) bataķ yer ‫ بىػتى ٍق يىػ ٍر‬Bataklık. ‫ي‬ çalışmamak. vano (2358) bāŧınlıķ ‫ باى ًطنٍ ًم ٍق‬İçli dışlılık. açık olmak. üst maķraması ‫سى‬ ٍ ‫ ياك‬، ‫سى‬ ٍ ‫باى‬ Baş örtüsü. come l’altro (442) bayām / bāyām . tramontare. çenberF ً ‫ باى‬، ‫سى‬ ً ‫ص ٍر ًغ‬ ‫ ىچٍن ىٍب‬، ‫ص ٍرغً ًجغىٍز‬ ٍ ‫ باى‬، ‫ش شريًد ًل‬ ٍ ٍ ‫ باى‬Yemeni. ‫ش ى‬ ‫ش ى‬ benda del capo (251). ġayr-ı ً ً müste‘amelA. maese (1294) baŧalA ŧurmaķ ‫طوٍرىم ٍق‬ ‫ بىطاى ٍؿ‬İşsiz olmak. soppare (2086) 2. batıcı ‫ باىًْت ًى‬، ‫ باىتى ٍن‬Batan. fangaccio (821). maiese. metter à fondo (1360). eskimiş. muġraķA ‫رؽ‬ ٍ ‫ ىغ‬، ‫ش‬ ٍ ‫باىتػي ٍرم‬ ً ‫ يمغٍىر ٍؽ‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ياكلينٍم‬Batırılmış. lacuna (1211) baŧaķ itmek ‫ك‬ ٍ ‫ بىطى ٍق ايًٍت ىم‬Bataklık hâline getirmek. ponente. zazzera (2452) baş śarġısı. disusato (730). vento (1623). bürkeA ‫ يبوٍركوى‬، ‫كو ٍؿ‬ ‫ ي‬، ‫ بىطى ٍق‬، ‫بىطى ٍقل ٍق‬ Bataklık. affondato (2149) bayaġı ‫ باىيىگ ًى‬Bayağı. vacare de beneficij ecclesiastici (2349) baturmaķ. çamur. capegli sparsi (333) başum aġrır. ġarķA itmek ‫ك‬ ٍ ‫ ىغ‬، ‫باىتيػ ٍرىم ٍق‬ ٍ ‫رؽ ايًتٍ ىم‬ Batırmak. luogo doue si giace (956) baŧal tarla ve tarla ki bir yıl ekilür ve bir yıl ً ً‫كو بًر ي‬ ً ً ً ekilmez ‫يل اىكًلٍ ىم ٍز‬ ٍ ‫يل اىك يلوٍر ىك ب ٍر ي‬ ٍ ٍ ‫ بىطى ٍل تاىٍرالى ىك تىػ ٍرالى‬Bir yıl ekilen bir yıl dinlendirilen tarla. bid‘atsiz ، ‫ش‬ ٍ ‫ ياكلينٍم‬/ ‫ش‬ ٍ ‫بىطٌاى ٍؿ ياكلٍم‬ ً ً ً ‫ عاىد‬، ‫ف‬ ً ، ‫ ىغ ٍي ًل يم ٍستى ىع ىم ٍل‬، ‫َّل‬ ٍ ‫ عاى ىدتوى يماىل‬، ‫ش‬ ‫ى‬ ٍ ‫يقولىنٍماىم‬ ٍ ‫ يم ىعت‬، ‫تى ىدك ٍل‬ ‫ بً ٍد ىعٍت ًس ٍز‬1. bį-ma‘nįF+A ، ‫ فاى ًٌل‬، ‫باى ًط ٍل‬ ً ‫ ًىب ىم ٍع ًىن‬، ‫ده‬ ‫هو ى‬ ‫ بي ي‬Batıl. göl. discioperato (680) baŧŧalA itmek ‫ك‬ ٍ ‫ بىطٌاى ٍؿ ايًٍت ىم‬Bozmak. ‘ādeti degil. işi yoķ ‫شى ييو ٍؽ‬ İşsiz. görülmemiş. lacunoso (1211) baŧaķlu yer ‫ بىطى ٍق يلو يىػ ٍر‬Bataklık. maġribA. baŧaķ. non solito (1162) 2. Alışılmamış. mu‘aŧŧalA. arż-ı ĥāliyeA ‫ض خاىلًيوى‬ ıssız yer. Artık kullanılmayan. luogo paludoso (1276). ekilmeyen tarla. giacitoio. inusitato (1198) ً ً‫ اي‬، ‫ ايً ٍش ًس ٍز‬، ‫بىطٌاى ٍؿ‬ baŧŧalA II. annullare (1859) baŧŧalA olmış / olunmış. başumuŋ śadā‘ı var ‫ك‬ ٍ ‫ باى يْشي‬، ‫باى يش ٍم آ ٍغ ًرٍر‬ ً ‫صداى‬ ‫عى كاىٍر‬ ‫ ى‬Başım ağrıyor. stantio (2166) baŧŧalA tarla ‫ بىطٌاى ٍؿ تاىٍرالى‬Nadasa bırakılmış tarla. (Güneş) Batmak. mergere (1353). sprofondato. tramontante (2309) batı ‫ باىت ًى‬Batı yeli. ponente (1456) 181 bāŧılA. bādemF. subbissato (2211) baŧŧalA I. levzA ، ‫ باى ىد ٍـ‬، ‫ باىياى ٍـ‬/ ‫بىياى ٍـ‬ ‫ لى ٍوز‬Badem. riuocare. parlendo degl’astri (2309) ً ً ً batmış. fānįA. bį-hūdeF. gün batımı. yıkılmış. ‘ādete muĥālifA. Yavuz Kartallıoğlu ً ‫ست ىم ٍقىرىم‬ ً ‫ش ياكٍر يتو‬ baş örtüsi. geçersiz kılmak. suya dalmak. daldırmak. terreno che si lascia riposare (2267) baŧŧālA ŧurmaķ ‫طوٍرىم ٍق‬ ‫ بىطٌاى ٍؿ ي‬Boş. şems ġāribA ‫جى‬ ‫ب‬ ٍ ‫كونى‬ ٍ ‫س غاى ًر‬ ٍ ‫ ىمغ ًر‬، ‫رب‬ ٍ ‫ ىغ‬، ‫ش‬ ‫ ي‬Batı. ġarķA olunmış. śuya dalmaķ. amandola (104) . baŧalA yer. campo lasciato senza lauorarlo (322) batan. ķulanmamış. baturulmış ، ‫ش‬ ٍ ‫ بىصلٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫باىٍْت‬ ً ‫ش‬ ٍ ‫ باىتيػيرلٍم‬Batmış. attuffare (200). sprafondare. pane di zuccaro (1509) ًً baş ŧaġılmış ‫ش‬ ٍ ‫ش طىغلٍم‬ ٍ ‫ باى‬Saçı başı dağılmış. intrinsechezza (1187) batmaķ. ٍ ‫ ىْش‬، ‫ب‬ occaso. affondarsi (2149) ً baturmış. ġarebA itmek ‫ك‬ ٍ ‫ب ايًٍت ىم‬ ٍ ‫وص ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ ىغىر‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىغ‬، ‫صويوى طىلٍ ىم ٍق‬ ‫ ي‬، ‫ باىٍْتى ٍق‬1. mu‘aŧŧalA. vento ponente (2380) ً ً‫بىطي‬ baŧıcı güneş. fascia (834) baş şekeri ‫ش ىش ىكر ًل‬ ٍ ‫ باى‬Külahlı şeker. ġayr-ı müsta‘melA ‫ ىغ ٍي ًل يم ٍستى ٍع ىم ٍل‬، ‫ يم ىعطَّ ٍل‬، ‫ت ىدكً ٍل‬ ٍ ‫ عاىىد‬، ‫بىطٌاى ٍؿ‬ Kullanılmayan. parte d’inanzi della testa (2270) bataķ ‫ بىػتى ٍق‬Batak. batırılmış. çok yakınlık.Dr. giacitorio. ġarbA. affondato da se (2149). velo che si porta in capo (2371) baş śaçı ‫ش ساىچ ًى‬ ٍ ‫ باى‬Uzun saç. la testa mi duole (2271) ً ‫گ ياك‬ başuŋ öŋi ‫گى‬ ٍ ‫ باى يش‬Başın ön kısmı. insolito.

mercato. pana’irR ، ‫ باىىزٍر‬/ ‫باىزاىٍر‬ ‫ پىناىئًٍر‬، ‫ ىچ ٍرچ ًى‬، ‫شو‬ ‫ چاىٍر ي‬Pazar. buona mano (297). ‫ت باى ىد ٍـ‬ ٍ‫ى‬ ‫ٍي‬ amandolo albero (104) bayat ‫ب‬ ٍ ‫ باىياى‬Bayat. yüregi eksilmiş ‫ش‬ ٍ ‫كى اى ٍكسلٍم‬ ٍ ‫يى‬ Bayılmış. pascha delli Turchi (1526) bayramlıķ. Kadınla pazarlık etmek. isfinimento ‫سى ياى ىچكًلٍ ىمس ًى‬ (1205). ً ً ‫باىزاىٍر‬ yekşenbeF ‫ٍشٍنبوى‬ ‫ يىك ى‬، ‫ يىػ ٍوـ ٍاالى ىح ٍد‬، ‫كو ًٌل‬ ‫ اى ىح ٍد ي‬، ‫كوٌل‬ ‫ي‬ Pazar günü domenica (745) bāzārF irtesi. sfinimento (2029). hauer sincope (1020). sancaktar. Kasılma. trafico (446). tücāretA itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫ك ايتٍ ىم‬ ٍ ٍ ٍ ‫ىٍ ٍ ٍ ى‬ ً‫ يْتاىرت ا‬، ‫ آليًش كيًريش اًيتمك‬1. lunedi (1273) bāzār itmek ‫ك‬ ٍ ‫ باىزاىٍر ايًتٍ ىم‬Alışveriş etmek. sancaķ-dārT+F. bir ‘avratıla ‘ılāķası. ‘ıydA. trafficante (2304) ً ً bāzer-gānlıķ. mercante (1350). donnucciola (749). alış viriş ً ً‫ تاى ًجرل‬، ‫باىزركاىنٍلق اًيتمك‬ itmek. traffico (2304) bāzer-gānlıķ itmek. çerçi. bandiera (232) bayraķcik. spasimare (2117). buvum / ً būmA ‫ يبوٍـ‬/ ‫ بيػ يوٍـ‬، ‫يل‬ ٍ ‫قو‬ ٍ ‫ لى‬/ ‫ طىٍيػيراٍلىلىي ٍل‬، ‫ش‬ ‫ بىػٍي ي‬Baykuş. negotiare. cocconeggia (425). fiera. çeşinF ‫ ىچ ًش ٍن‬، ‫ ًعي ٍد‬، ‫ بىػ ٍياىٍـ‬Bayram. disuenire venir meno (727). negotiatore (1427). tramortimento (2309) 2. isfinire (1205). bir kimse. trafficante (2304) bir ‘avratA azdurmaķ. strena (2197) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı bāzār / bāzarF. ‫ك‬ ‫م‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ٍ ‫ى ٍ ٍى‬ ٍ ‫ٍ ٍى‬ ٍ ticaret yapmak. tācirA ‫ تاى ًج ٍر‬، ‫ باىىزٍركاى ٍف‬Tüccar. sincopizzare. tramortire (2309) bayılmaķlıķ. barbagiani vccello (235). spenditore. fırlaķ ‫ فًٍرالى ٍؽ‬، ‫ يعلىٍيموى‬، ‫بىػ ٍياى ٍؽ ًج ٍق‬ Bayrakçık. ıđlālA itmek. negotiare vna donna (1427) ً ‫بىػ ٍع‬ ba‘żı. eĥadA güni. alfiere (85) bayraķ ve sancaķ açmaķ. traffcare (1427). ‘alemA ‫ ىعلى ٍم‬، ‫ ىسنٍجاى ٍؽ‬، ‫ بىػ ٍياى ٍؽ‬Bayrak. ciuetta vccello (422). bir ‘avratıla ً yaramazligıçün söylemek ‫ اًضالى ٍؿ‬، ‫آزد ىرم ٍق‬ ٍ ‫ور‬ ‫ت ي‬ ‫ب ٍر ىع ى‬ ً ً ً ً ً ً ‫ بًر عورتًلو ًعالىقو‬، ‫ك‬ ‫ك‬ ٍ ‫سويٍػلى ىم‬ ‫ ايٍت ىم ٍ ٍ ى ى ى ى‬1. ķuķlaR ‫ يقوقٍالى‬، ‫ك‬ ٍ ‫ بىػبى‬1. arborare la bandiera (156) bayram. alocco (97). mercatante. Pazarlık etmek. romper il mercato (1867) bāzārF güni. venirsi meno (2215). ŧayrü’l-leyil / leylA. tramortito (2309) bayķuş. banderola (232) bayraķ-dārT+F. disuenuto. ouo stantio (1496) ً ‫ ييوىر‬، ‫باىيًلٍ ىم ٍق‬ bayılmaķ. tücāretA ‫يش‬ ٍ ‫ آل‬، ‫باىىزٍركاىنٍل ٍق‬ ‫ت‬ ٍ ‫ يْتاىىر‬، ‫ش‬ ٍ ً‫ كيًري‬Alışveriş. sancaķ. ‫چو ٍف ي‬ ‫ ب ٍر ىع ٍوىرتلوى يىراىىم ٍزلغ ي‬، ‫سى‬ Bir kadını baştan çıkarmaya çalışmak 2. kas tutulması. spasimato (2117). alış viriş. far mercato (828) bāzārF yeri ‫ باىزاىٍر يىر ًل‬Pazar yeri. che nen è tenero come pane (762) bayat yumurŧa ‫ت ٕنييٍرطوى‬ ٍ ‫ بىياى‬Bayat yumurta. chi spende per la casa (2125) bāzarF bozmaķ ‫ باىىزٍر يبوٍزىم ٍق‬Pazarlığı bozmak. yüregi eksilmek ‫ك‬ ٍ ‫گى اى ٍك ًسلٍ ىم‬ Bayılmak. attione del mercante (1350). bonamano (274). pars. Be. mancarsi (1306). poppata (1626) bebrF. Bak! oh (1465) bebek. uleymaA. yevmü’l-iŝneyinA ‫باىزاىٍر‬ ًٍ ‫ يػوـ‬، ‫ دك ىشنٍبو‬، ‫سى‬ ‫ي‬ ٍ ‫االثػٍنى‬ ‫ ايًٍرتى ً ي ى ى ٍ ي‬Pazartesi. commercio. stramortire (2191). piazza di mercanti (1586) bāzer-gānF. stramortito (2191). siŋirüŋ bozulması. qualche (1709) be ‫ بوى‬1. ticaret. fiera (1351) bāzāra giden. Alıp satmak. ‘alem-dārA+F. mercato (864). suenuto (727). emr-i ‘alemA ‫ اىًم ٍرعىلى ٍم‬، ‫ ىعلى ٍم داىٍر‬، ‫ ىسنٍجاىقٍداىٍر‬، ‫بىػ ٍياىقٍداىٍر‬ Bayraktar. 2. kimesne ‫ كً ىم ٍسنوى‬، ‫ بًٍر كً ٍمسوى‬، ‫ضى‬ Birisi. yevmi’l-eĥadA. sancak. 2. sancaķ naśbA itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫ ىعلى ٍم ًد ٍك ىم‬، ‫بىػ ٍياى ٍؽ ىك ىسٍنجاى ٍؽ اى ٍْچى ٍق‬ ‫ك‬ ٍ ‫صب ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ ىسٍنجاى ٍؽ نى‬Bayrak açmak. Bayılma. Kukla. yūzF ‫ ييوٍز‬، ‫رس‬ ٍ ‫ پاى‬، ‫ بى ٍب‬Pars. ‘iydiye ‫ ًعٍي ًديوى‬، ‫ نػى ٍو يركًزيوى‬، ‫بىػ ٍباىٍملً ٍق‬ Bayramlık. duro. çārşūF. Bebek. nevrūziye. şecerü’l-levzA. bottegaro chi non lauora (279). vekįl-i ħarcA ‫ ىككيً ًل ىخر ٍج‬، ‫باىزاى ىره كيً ىد ٍف‬ Harcayan. venirsi meno (2052). gato pardo (940) . tācirlik itmek. düşenbeF. ‘alemA dikmek. bayrak dikmek. mercantia. siŋirüŋ ً ‫ ًس ًگيرٍؾ يبويزلٍ ىم‬، ‫باىيًلٍ ىم ٍقلً ٍق‬ ķıvrılması yā çekilmesi ، ‫سى‬ ً ‫ ًس ًگيرٍؾ قً ٍوًرل ىٍم‬1. spasimo (2117) ً ً ً ‫ يور‬، ‫باىيًلٍ ًمش‬ bayılmış.182 bāyāmF aġacı. dıraħt-ı bādemF ً ‫ ًدرخ‬، ‫ ىشجراٍللى ٍوز‬، ‫جى‬ ً ‫ باىياى ٍـ آغاى‬Badem ağacı. 2. gusso (1013) bayraķ. suenuto (2216). suenimento.

marchese. mįr mįrānF ‫مي ًمياى ٍف‬ ٍ ، ‫كى‬ ‫ى ٍى‬ vekili. źemmitmek ‫ ىذ ٌٍـ‬، ‫ك‬ ٍ ‫ٍم‬ ٍ ‫بى ٍد ناى ٍـ ايًٍت ىم‬ ٍ ، ‫ ناى ٍـ ىكشيً ىد ٍف‬، ‫ك‬ ‫آد ىچك ى‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ايًٍت ىم‬1. disgratiato (2039) begiler ‫ بىكيًلىٍر‬Beyler. merlato (1354) bed-ħūyF. satrapo. maledire (1298) bedelA. taśarrufA itmek. pek çok. ad çekmek. ‫ش‬ ‫م‬ ٍ ‫ي‬ confiscato (481) behāyimA ‫ ىَباىً ٍَل‬Dört ayaklılar. aggradito (67) begenülmemek. maledittione (1298) bed-du‘ā itmek. surlu. signorilmente (2047) ً ً ٍ ً‫بيكٍل‬ béglik olmış. taĥsįnlik. quando è sua (336) beġāyetA ‫ت‬ ٍ ‫ بىغاىيى‬Aşırı. taĥsįnA itmek. quadrupedi (1708) . saĥĥA çekmek. nā-ma‘ķūlF+A. principato. piacersi (1580) begenmeklik. żabŧA. dispiacere (2038). beytü’l-māla ķabżA itmek. confiscatione (481) béglik itmek. signore (506). Yavuz Kartallıoğlu bed-du‘āF+A. dominio (505) ً ٍ ً‫بيكٍل‬ béglik II. pesendįdeF itdürmek ، ‫ك‬ ٍ ‫بى ىكنٍ يد ٍرىم‬ ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ ايتٍ يد ٍرىم‬، ‫ده‬ ‫ پى ىسنٍدي ى‬Beğendirmek. capitano di galera. in cambio (1279). mal complessionato (457) bed-nāmF ‫ بى ٍدناى ٍـ‬Kötü ad. tend-ħūyF. sommamente (2080) begendürmek. taśdįķA itmek. Bey. pesendįdenF ‫ص ٌٍح‬ ٍ ‫ قى يبو ٍؿ ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫بى ىكٍن ىم‬ ‫ ى‬، ‫ك‬ ‫ك‬ ٍ ‫كوٍرىم‬ ٍ ‫سي ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫صديً ٍق ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫چ ٍك ىم‬ ٍ ً ٍ‫ ىَت‬، ‫ك‬ ٍ ‫ تى‬، ‫ك‬ ‫قو ٍؿ ي‬ ‫ ىم ٍع ي‬، ‫ك‬ ً ‫ پى ىسنٍدي ىد ٍف‬، Beğenmek. dominio (1664) 2. makbul olmamak. ĥükmA. esser grato (1580) begenmek. ً ً laa‘netlemek ، ‫ك‬ ٍ ‫ت ايًٍت ىم‬ ٍ ‫تم‬ ٍ ‫ بًر ك ىم ٍسنوى يوى لى ىعنى‬، ‫ك‬ ‫بى ٍد يدعاى اي ى‬ ‫ك‬ ٍ ‫ لى ىعنىٍتػلى ىم‬Beddua etmek. nām keşįdenF. nāpesendįdeF olmaķ ‫ده‬ ٍ ‫بى ىكنيٍلموى ىم‬ ‫ ناىپى ىسٍنديً ى‬، ‫ ناىىم ٍق يبو ٍؿ ياكل ىٍم ٍق‬، ‫ك‬ ‫ ياكل ىٍم ٍق‬Beğenilmemek. approbatione (151) 183 begenmiş. meskįnA. sgradire. krallık. contado. żabŧA itmek. nā-maķbūlF+A olmaķ. giriftF olunmış ‫فت‬ ٍ ‫ ك ًر‬، ‫ش‬ ٍ ‫ك ا يكلٍم‬ ‫ى‬ ً ‫ اكليٍن‬Müsadere olunmuş. maķbūlA. sapık. üstünlük. aggradirsi (67). saper à grado (986). dispiacere (2132) begenülmemiş. feudo (859). girifdārlıķ ‫فت‬ ٍ ‫ ك ًر‬، ‫ك‬ ‫ى‬ ً ً ‫ كً ًرفٍداىٍرلً ٍق‬، ‫ك‬ ‫ٍل‬ ‫ك‬ ‫م‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫ا‬ Müsadere edilen mal. signore (1320) 2. Gıybet etmek. gouernatore di prouincia (1910). reputatione cattiua (1770) bed-nāmF itmek. efendice. beyi. piacere. haczetmek. cima dei muri (409) bedenlü. sancaķ. amministrare vna prouincia (113) béglik I. hauer à grado (985). Egemenlik. ün. haczedilmiş. pesendlik ‫ قى يبو ٍؿ‬، ‫ك‬ ٍ ً‫بى ىكٍن ىمكٍل‬ ‫ك‬ ٍ ً‫ پى ىسن ٍدل‬، ‫ك‬ ٍ ً‫ ىٍَتسيًٍنل‬، ‫ك‬ ٍ ً‫كوٍرىمكٍل‬ ٍ ً‫ ايًٍت ىمكٍل‬Beğenme. efendilik. vücut. ma‘ķūlA görmek. ŧatsız. signoria (759). ً nā-pesendįdeF ، ‫ي‬ ٍ ‫ نى ىام ٍع يق‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ىم ٍس ًك‬، ‫ طىاتٍ ًس ٍز‬، ‫وؿ‬ ٍ ‫بى ىكنيػلٍ ىمو م‬ ‫يده‬ ‫ نىاپى ىسٍن ًد ى‬Beğenilmemiş. ‫قو ٍؿ ي‬ ‫ ىم ٍع ي‬، ‫ك‬ kabul etme. confiscare (481) béglikligile. beg gibi ، ‫ك لً ًكلوى‬ ٍ ً‫بىيًكٍل‬ ً ً ‫يك كً ًب‬ ٍ ‫ بى‬، ‫ب‬ ‫ اىفىػنٍدل ك ى‬Beyce. baronia ‫ يكيٍػ يو ى‬، ‫ضب ٍط‬ (238). beylerbeyi. dannare. barone (238). sįyü’l-ħulķA ‫ تىن ٍد‬، ‫بى ٍد يخول‬ ً ‫لق‬ ٍ ‫ي‬ ٍ ‫اْلي‬ ٍ ‫ يخ‬Kötü huylu. ķrallıķ ، ‫كم‬ ٍ ً‫ اىفىػنٍديًل‬، ‫ ىسنٍ ىج ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ً‫بىػٍيكل‬ ٍ ‫ يح‬، ‫ك‬ ‫ قًراىلٍلً ٍق‬، ‫ده لً ٍق‬ ‫ ى‬1. yermek. Beylik. vicere (2400) beglerbegilik żabŧA itmek. burçlu ‫ بػيٍر ىج يلو‬، ‫ بى ىدنٍ يلو‬Burçlu. giriftF itmeklik. duca. imprecatione. in scambio (1930) bedenA ‫ بى ىد ٍف‬Beden. Kınamak. beyliğe hakim olmak. 2. haciz koyma. ٍ ‫ٍى‬ haczetme. conte. spiacere. snaturale. voyvodalıķ. vituperare (587) bég ‫ك‬ ٍ ‫ بيى‬1. gradire. in luogo. ‫ س ي‬، ‫ول‬ snaturato (2063) bed-ħūylu ‫خو ٍل يلو‬ ‫ بى ٍد ي‬Kötü huylu. Kadırga kaptanı.Dr. Guernatore di sigliuoli (984) ً ً ‫ بي ٍكلىرب‬Padişah béglerbegi. ma‘ķūlA görmeklik. saĥĥA itmek. ً pezįrF ‫ پىز ٍير‬، ‫يده‬ ‫ پى ىسنٍ ًد ى‬، ‫ ىم ٍق يبو ٍؿ‬، ‫ضى‬ ‫ يم ٍر ى‬، ‫ش‬ ٍ ‫بى ىكنٍم‬ Beğenilmiş. approbare (150). sgradito. ducato. alınmış. marchesato (1320) dominio. dispiacere (709). bir kimesneye laa‘net itmek. ķabūlA itmeklik. vuol dire signore (759). maledittione (1071). ķabūlA itmek. efendiR gibi. giriftF itmek ‫ت‬ ٍ ‫ضب ٍط ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ك ايًٍت ىم‬ ٍ ً‫بيىكٍل‬ ‫ ى‬،‫ك‬ ‫ بىػٍي ي‬، ‫ك‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫فت ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫بض ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ ك ًر‬، ‫ك‬ ٍ ‫ الٍماىلوى قى‬Müsadere etmek. la‘net / laa‘netA ‫ت‬ ٍ ‫ لى ٍعاى‬، ‫بى ٍد يدعاى‬ ٍ ‫ لى ىعنى‬/ ‫ت‬ Beddua. signoria (747). murżāA. mįrF mįrānlik ĥükmA itmek ‫ك‬ ٍ ‫ضب ٍط ايًتٍ ىم‬ ٍ ً‫بى ٍكلىٍربىكيًل‬ ‫ك ى‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫صُّر‬ ٍ ‫كم ايًٍت ىم‬ ٍ ً‫مي ًمياىنٍل‬ ٍ ‫ؼ ايًٍت ىم‬ ‫ تى ى‬، Bir beylik ٍ ، ‫ك‬ ٍ ‫ك يح‬ yönetmek. muķābelesinde ‫ يمقاىبىلوى ًسنٍدهى‬، ‫ بى ىد ٍؿ‬Yerine. pesendįdeF.

Koruma.. böbrek ağrısı. pāsubānlıķ. nāžırA. beuer troppo (561). aguatare (76) beklenmek. ebrio (763). far la guardia (827). kemįndārlıķ itmek ‫ ىكميًٍنداىٍرلً ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫بى ٍكلىٍن ىم‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ايًٍت ىم‬Pusu kurmak. calamità (307). imbriachezza (1048). 196] bel II ‫ بى ٍل‬Bel. disgratia (20) ً belāA çekmiş. 2. nekbetA. di poca durata (761) beķā-ı ŧavįlA ‫ بىقاىًء طىويً ٍل‬Dayanıklı. çok içen. guardiano (1008). mest müdāmlik itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫ك ايًتٍ ىم‬ ٍ ً‫بى ٍكريًل‬ ‫ك‬ ٍ ً‫ست ىمداىٍمل‬ ٍ ‫ چ يو ٍؽ ىك ًص ٍق ايً ٍچ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ست يمداىٍملً ٍق ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ىم‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ايًٍت ىم‬Aşırı yiyip içmek. çoķ içici. az ŧayanur ‫ ٍآز طاىيىػنيٍر‬، ‫بىقاىًء قىليً ٍل‬ Dayanıksız. custodia ٍ (583). auuersità (2324) 3. crapola del beuere (561). crapulane (561). uzun süre kalabilir. kürek. che stà per cadere (305). vinolenza (2409) bekrįlik itmek. kemįnF itmek. Kaza. Bekçi. ً müdāminA. disgratia (675). üzülmüş. bögürlik akması ‫ك آقٍ ىمس ًى‬ ٍ ‫ يبوگي ٍرل‬، ‫سى‬ Bel. durata longa (761) beķāsız. trauersa. ĥirsA. sc-arhosc (şarhoş) (sarhoş). vbriaco (2363). Bela. infortunio (1131). ĥāfıžA. ĥārislik. reni. 285] Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı ًً ‫ بك‬Sarhoşçuk. sekrānF. sarħoşF. Gözcü. ًً sekrA ‫كر‬ ٍ ً‫ ىمسٍتل‬، ‫ك‬ ٍ ً‫ بً ًكگٍل‬، ‫خوشلً ٍق‬ ٍ ً‫بى ٍكريًل‬ ٍ ‫ ىس‬، ‫ك‬ ‫ ىس ٍر ي‬، ‫ بى ٍكريل ٍق‬/ ‫ك‬ Sarhoşluk. feśāĥatA ‫ت‬ ٍ ‫ فىصاى ىح‬، ‫ت‬ ٍ ‫ بىالى ىغ‬Belagat. accidente. mestF müdāmlik itmek. ka‘akA ً ‫ بك‬/ ‫ت‬ ً ً ‫عك‬ ٍ ‫ ىك‬، ‫ كاى ٍؾ‬، ‫ٍسماى ٍط‬ ٍ ‫ بىكٍس ىم‬Peksimet. Felaket. sbeuazzare (1916) beksimet / beksimat / beksimaŧR. aduersità (47). bikiŋlik. nevbet-ħāneA+F ‫ت‬ ٍ ‫ نىػ ٍوبى‬، ‫سى‬ ‫ خاىنوى‬Gözetleme kulesi. soldato (2010). caduco. ĥavāleA olmaķ. patito (1535) belāġatA. soprastante (2092) ً ‫ٍجى قىلوى‬ ً ‫بىك‬ bekci ķulesi. ser-ħoşlıķ. nā-pāydārF‫ ناىپاىيٍداىٍر‬، ‫ فاى ًٌل‬، ‫ بىقاى ًس ٍز‬Fani. specula. mübāşirA. kollamak. 2. vbertà nel dire (2363). ‘āhed / ‘āhidA. scolatione di reni (1960) . mal’incontro (1301). malanno (1295). bobrekler (böbrekler). vena di dire (2373) belāġatA ile ‫ت ايًلوى‬ ٍ ‫ بىالى ىغ‬Belagat ile. kākA. baş olmaķ. vanga (2357) belā’ / belāA. retoricamente (1776) ً ً ً‫بى ٍل آ ٍغري‬ bel aġrısı. star in veduta. derdF elemA çekmiş ‫ ىد ٍرد‬، ‫ش‬ ٍ ‫بىالى ىچكٍم‬ ً ‫ش‬ ٍ ‫ اى ىَلٍ ىچكٍم‬Belaya uğramış. müdāmA. ĥārizA. felāketA. imbriacarsi (1048) bekrįlik / bekrįlıķ. imbriacone (1048). momentaneo (1389) bekci. Beklemek. nevbetci. far la sentinella (2010). sentinella. mestane. nāžırA olmaķ.. ķaravul ‫ك‬ ٍ ً‫بىكٍجيًل‬ ً ً ٍ ً‫ حاى ًرسل‬، ‫ حاىفًظٍلًق‬، ‫ پاىسباىنٍلًق‬، ‫ بكٍجيًلًق‬/ ،‫ت‬ ٍ ‫ حراى ىس‬، ‫ حف ٍظ‬، ‫ك‬ ٍ ٍ ‫ي‬ ٍ ٍ ‫ى‬ ً ‫ قىػىر ياك ٍؿ‬، ‫رس‬ ‫ح‬ 1. disauentura. lombo (1266). Mazzamurro. meşeķatA. naśįbsizlıķ. Beklemek. guardia (1008). bekçilik itmek. gözedici. ً‫م‬/‫ت‬ dāhiyetA / ‫ عاى ىى ٍد‬، ‫ت‬ ٍ ‫صبى‬ ‫ يمصيًبى ٍ ي‬، ‫ ىخطىاء‬، ‫ بىالى‬/ ‫بىالىء‬ ً ً ً ً ،‫ت‬ ٍ ‫ فىالى ىك‬، ‫ت‬ ٍ ‫ ٍمنى‬، ‫ غاىشيوى‬، ‫ت‬ ٍ ‫ نىكٍبى‬، ‫ت‬ ٍ ‫ م ٍهنى‬، ‫ت‬ ٍ ‫ اىفى‬/ ‫ت‬ ٍ ‫ آفى‬، ‫عاىى ٍد‬ ًً ً ‫ت‬ ٍ ‫ داىىيى‬، ‫ت‬ ٍ ‫ ىم ىش ىق‬، ‫ نىصيًبٍس ٍزل ٍق‬1. vegghie. Bekçilik. auersità (208). crapulare. arķa. güzel konuşarak. in vedetta (2369) bekcilik / bekcilıķ. terslik. ġāşiyeA. fānįA. miyānA ‫ ًمياى ٍف‬، ‫ ٍآرقوى‬، ‫ بى ٍل‬Bel. guardie di notte (2370) beklemek. pusuda beklemek. mestF ‫چو ٍؽ‬ ‫ ي‬، ‫بىكٍرل‬ ً ً ً ‫ايً ًچ‬ ‫ست‬ ٍ ‫ ىم‬، ‫ش‬ ٍ ‫خو‬ ‫ ىس ٍر ي‬، ‫ ىس ٍكراى ٍف‬، ‫ يمداىم ٍن‬، ‫ يمداىٍـ‬، ‫ يم ٍدم ٍن‬، ‫جى‬ Ayyaş. kemįn-dārlıķ itmek ‫ ناى ًظ ٍر‬، ‫ك‬ ٍ ‫ك ايًتٍ ىم‬ ٍ ً‫ بىكٍچيًل‬، ‫ك‬ ٍ ‫بى ٍكلى ىم‬ ً ً ً ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ ىكمينٍداىٍرل ٍق ايتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ي ايتٍ ىم‬ ٍ ‫ ىكم‬، ‫حواىلوى ياكل ىٍم ٍق‬، ٍ ‫ باى‬، ‫ياكل ىٍم ٍق‬ ‫ش ياكل ىٍم ٍق ى‬ 1. ĥıfžA. ĥırāsetA. ‫ بىكٍسماى ٍ ى‬/ ‫ت‬ biscotto (265) ً ً ً‫ده ل‬ beksimetR ħurdalıġı ‫غى‬ ٍ ‫ بىكٍس ىم‬Peksimet ‫ت يخ ٍر ى‬ kırıkları. soprastare (2092) 2. miĥnetA. müvekkelA. ً ‫ نىػ ٍوبىػٍت‬، ‫ حاى ًرٍز‬، ‫ پاى يسباى ٍف‬، ‫ حاىفً ٍظ‬، ‫ٍجى‬ ً ‫بىك‬ ĥavāleA ‫وزه‬ ‫ يك ى‬، ‫جى‬ ً ً ً ‫ ىحواىلوى‬، ‫ يم ىوَّك ٍل‬، ‫ يمباىش ٍر‬، ‫ ناىظ ٍر‬، ‫ د ًْنى‬1. mestlik. çoķ ve śıķ içmek. beuitorello (258) bekrįcik ‫ك‬ ٍ ‫ٍرْن‬ ‫ى‬ bekrįlenmek ‫ك‬ ٍ ‫ بى ٍكريًلىنٍ ىم‬Sarhoş olmak. 2.184 beķā-ı ķalįlA. disastro (674). pusuda beklemek. müdminA. sentinella (2010) bekçiler ‫ بىكٍچيًلىٍر‬Bekçiler. korumak. rottame del biscotto (1338) bel I. āfet / afetA. ħaŧā’A. appostare (148) bekrįA. pāsubānF. cioncatore (413). ĥāfıžlıķ. bekçilik etmek. vinolento (2409) [Mol. doue si fa la guardia (2122) ً ‫ بىك‬/ ‫ك‬ bekcilemek / bekçilemek ‫ك‬ ٍ ‫ٍچلى ىم‬ ٍ ‫بىكٍجيًلى ىم‬ Korumak. parte della schiena (1766) [Mol. muśįbet / muśıbetA.

ً ً‫ك ييوق‬ ferdānF. ‘ayānA. münevverA itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫ پاى ٍؾ ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ينوٍر يلو ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ آيٍديًنٍلً ٍق ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫بىػلٌ يو ايًٍت ىم‬ 185 ‫ك‬ ٍ ‫ يمنىَّوٍر ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ صاى ًَب ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىعياى ٍف ايًتٍ ىم‬Belli etmek. io hò. male. meneusc-eh (menevşeh) (menekşe). slombare (2058) ً ٍ‫بىػل‬ belki. fiore proprio di marzo (2409) [Mol. mevcūdunA ‘indiA. colle (433). saklı. poggio. vangata. 2. münevverA. eneA ‫ اىناى‬، ‫ ىم ٍن‬، ‫ بى ٍن‬Ben.Dr. tagliazzatura (2237) . aşikāreF ‫ ظاى ًى ٍر‬، ‫لى‬ ٍ ‫ بى‬، ‫لى‬ ً ‫ اىشكاىرهى‬، Belli. tacca fatta dalla natura sopra il corpo (1429). colle (1614) ً ‫ بػلىگ‬Belencik. mübeyyenlik. 290] ً ‫كو‬ benefşeF köki ‫كى‬ ‫ بىػنىػ ٍفشوى ي‬Menekşe. oŋurġa ķırmaķ ‫ ايكگي ٍور ىغو قًٍرىم ٍق‬، ‫ بى ٍل قًٍرىم ٍق‬1. Città (249) ً ‫ بى‬Evet. forse (897). vimine (2406) benden gizlüce ‫ بىػٍن ىد ٍف كًٍز يلوجوى‬Benden gizli. yoķışlik. color benefşįF ‫شى‬ pauonazzo & violaceo (438). evet ‫ت‬ ٍ ‫ اىىك‬، ‫لى‬ A A belįġ . di color di viole (2410) beneklemek I. 2. di nascosto di me (660) bende var. śāfįA itmek. parça parça etmek.] bel ķırmaķ. violato. nurlu itmek. firfįrA ‫في‬ ٍ ‫ ف ٍر‬، ‫ بىػنىػ ٍف ىس ٍج‬/ ‫بىػنىػ ٍفشوى‬ Menekşe. nascenza. menF.. strenga. be men hestF ‫ده‬ ‫بىػنٍ ى‬ ً ً ‫ست‬ ٍ ‫ َبىى ٍن ىى‬، ‫جوهد عنٍدل‬ ‫ ىم ٍو ي‬، ‫ كاىٍر‬Bende var. frappe di veste (907). pākF itmek. belesānA oŧunı ‫وٌل‬ ‫ى‬ silobalsamo. oŋurġası ķırılmış ‫ ايكگي ٍور ىغو ًسى‬،‫ش‬ ٍ ‫بىلى ق ًرلٍم‬ ً ً ‫ش‬ ٍ ‫ ق ًرلٍم‬Beli. ‘ilm-i beyānA bilici ، ‫ فىصيً ٍح‬، ‫بىليً ٍغ‬ ‫ ًع ٍل ًم بىياى ٍف بًليًج ًى‬Güzel konuşan. Tepe. chi sà ò insegna la retorica (1775) ً ً ً beli ķırılmış. omurga kırmak. seuin mekiciun siczramak (sevinmekiçün sıçramak) (sevinçten sıçramak). saltare ٍ ‫بىلً ٍكلى ىم‬ d’allegrezza (1897) [Mol. retore. Boyamak. benek benek etme. girįveF. schiarire (1948) bellü olmış. kokulu reçine. ekmetA ، ‫شى‬ ٍ ‫ بىػلى‬/ ‫ك‬ ٍ ‫ بػىلى‬، ‫ باىيًٍر‬، ‫گ‬ ٍ ‫بىػلى‬ ً ً ً ‫ت‬ ٍ ‫ ييوق ٍشل‬1. che nasce sopra la persona (1416). vangamento (2357) belleyci ‫ بىػلٍلىٍيج ًى‬Belleyici. beli ķırıķ ‫لى قً ًر ٍؽ‬ dislombato (700) beŋ / peŋ. ٍ ‫ اى ٍك ىم‬، ‫ فىػ ٍرداى ٍف‬، ‫وه‬ ‫ كريً ى‬، ‫ك‬ cliuo (424). balsamo (229) ً ‫ بىػلىسا ٍف ايكطي‬Balsam odunu. buzįden ‫ بيزيً ىد ٍف‬، ‫ك‬ ٍ ‫ بىػنى ٍكلى ىم‬Bir elbiseyi kesmek. beleŋ yoķışı. mu‘ayyenlik ، ‫ك‬ ٍ ً‫بىػلٌ ًى ل‬ ‫ك‬ ٍ ً‫ي ل‬ ٍ ً‫ي ل‬ ٍ َّ ‫ يم ىع‬، ‫ك‬ ٍ َّ ‫ يمبىػ‬Açıklık. neo. ‫ يم ى‬/ ‫ص ٌفاى‬ ‫ يم ى‬، ‫ صاى ًَب‬، ‫ش‬ schiarito (1949) ً ‫ بى‬، ‫ بىػلٍ ًس ٍز‬Beli kırık. ola kim / ola kiF. frappare vna veste (906). disnebbiare (702). dürlü dürlü reng naķışlamaķ ‫نك نىًق ٍشلى ىم ٍق‬ ٍ ‫ يد ٍر يلو يد ٍر يلو ىر‬، ‫ك‬ ٍ ‫ بىػنى ٍكلى ىم‬1. legno di balsamo (2049) Belıġrad ‫ بىلً ٍغراى ٍد‬Belgrad. slombato (2058) beliŋlemek ‫ك‬ Sıçramak. aydınlatmak. bellilik. şāyedF ‫ ياكلوى‬/ ‫ ياكلوى كً ٍم‬، ‫كى‬ ً Belki. ‘ayānA itmek. saf. pingere di diuersi colori (1601). stroppe (2373). Bayır. faśįĥ . benek benek etmek. belsiz. muśaffā / muśaffįA ، ‫ ىعياى ٍف‬، ‫ يمنىَّوٍر‬، ‫ش‬ ٍ ‫بىػلٌ يو ياكلٍم‬ ً ‫ص ٌف ًى‬ ٍ ‫ پاى ٍؾ ياكليٍنم‬Belli. me. pākF olunmış. besbelli. puo essere ‫ شاىيى ٍد‬، ‫كو‬ (1702) bellemek ‫ك‬ ٍ ‫ بػىلٍلى ىم‬Bellemek. voglia (2000) ben. temiz. colpo di vanga (2357) bellü itmek. dislombare (700). žāhirA. omurgası kırılmış. tagliazzare vna veste (2237) beneklemek II. ħālA ‫ خاى ٍؿ‬، ‫گ‬ ٍ ‫ پى‬/ ‫گ‬ ٍ ‫ بى‬Ben. Yavuz Kartallıoğlu beleŋ. vangare (2357) bellemeklik ‫ك‬ ٍ ً‫ بىػلٍلى ىمكٍل‬Belleme. io tengo (1199) ًً benefşe / benefsecF. aydınlıķ itmek. collicello (434) beleŋcik ‫ك‬ ٍ ‫ٍج‬ ‫ى‬ belesān. scale (1927) bendA. Menekşe.. segno sopra il corpo. apparente (142) bellilik I. kökü pianta di viola (2409) ً ‫ بىػنى ٍف‬1. Çok yorulmak. baġ ‫ باى ٍغ‬، ‫ بىن ٍد‬Bağ. Beneklemek. viola. trinciare vn habito (2333) beneklemeklik ‫ك‬ ٍ ً‫ بىػنى ٍكلى ىمكٍل‬Benekleme. besbelli. Mor. mi (1340) benādirA ‫ بىناى ًد ٍر‬Ticaret iskeleleri. Bel. venchi. apparente (137). 216. Belgrado. 2. belesān yaġı ‫ بىػلىساى ٍف ياىغ ًى‬، ‫ بىػلىساى ٍف‬Pelesenk. ertezza (786). vangatore (2357) ً ٍ‫س بىػل‬ ً ٍ‫بىػل‬ belli. 2. io (1199). ً śāfįA. signor sì (2048) belįF. bayır. stringa (2197). perspicuità (1568) bellilik II ‫ك‬ ٍ ً‫ بىػلٍلًل‬Bellenme.

scolorito. 226] beŋzi degişmek. s’é ribeccato contra di me (1780) benümle. io stesso (2174) ً ‫ بىػني ٍم‬، ‫ بىػني ٍم‬Benim. concorde (470) berāberF II. scoloramento (1961) berāberF I. beŋzüŋ bozulması. Benzetmek. assomigliare (186). mānendeF. rū-be-rūF itmek. rassomigliare (1746). teşbįheA. teşbįhA olunmış. tanžįrA itmek. simile (2050) beŋzi degişilmiş. ً muvāfıķA ‫ يمواىفً ٍق‬، ‫ش‬ ٍ ‫ يمت ًَّف‬، ‫بىراىبىػ ٍر‬ ٍ ‫ بًٍر ياكلٍم‬، ‫ يمطاىبً ٍق‬، ‫ك‬ Müttefik. yüşābihiA hemً ً ً ‫بى ٍك ًز‬ tāF. ً ً ًً ً çehresi bozulmış ، ‫ش‬ ٍ ‫صولٍم‬ ٍ ‫بى ٍگز ًل ىدكشلٍم‬ ‫ ييوزل ي‬، ‫ش‬ ً ً ‫ چهره‬، ‫ صاىررًمش‬Rengi değişmiş. müşābehetA. risomigliare (1840).. çeşitli. perder il colore (1961) beŋzüŋ degişilmesi. śararmış. ٍ ‫ٍ ٍ ى يٍ ٍ ى ٍ ي‬ ‫ب ىكلٍنجوى‬ fra tanto che io andaro e ritornaro (903) ً ‫ بى ًىن بً يلوٍر‬Beni bilirsin (bilir beni bilür mi sin ‫مى ًس ٍن‬ misin?). enā nefsįA ‫ اىناى نىػ ٍفس ًى‬، ‫دكٍـ‬ ‫ بى ٍن ىكٍن ي‬Ben kendim. ٍ ٍ‫ تىػن‬، ‫ش‬ paragonato (1513) beŋzemek. A mümāŝelet ‫ت‬ ٍ ً‫بىگىٍزىمكٍل‬ ٍ ‫ َميىاثػىلى‬، ‫ تى ٍشبًيىو‬، ‫ت‬ ٍ ‫ يم ىشابىػ ىه‬، ‫ك‬ Benzerlik. 2. rappresentare. assomigliare (181). simigliare (2080) beŋzemeklik. tinto della facia (2278) ben kendüm. menem ‫ ىمنى ٍم‬، ‫كى‬ mio (1372) benüm ĥaķķumda ‫ُّمدهى‬ ٍ ‫ بى ينوٍـ ىحق‬Benim hakkımda. diuerso (733) ً beŋzemezlik ‫ك‬ ‫ٍزه‬ Benzemezlik. emŝālA. lā-yuşābihA. yüzü ‫ش‬ ٍ ‫سى يبويزلٍم‬ ‫ىٍ ٍ ى ٍ ى‬ solmuş. in fauore mio (843) benüm ķarşumda söyledi. māŝilA. muŧābıķA. rūba itmekA. comparare (452). ben varup gelince ‫بى ٍن‬ ً ‫ بن كاىرك‬، ‫ كً ىدرىكن ك ىكلورىكن‬Ben gidip gelince. 2. Beneklenmiş. müşābihA. Boyanmış. bir olmış. habito tagliuzzato (2333) ben giderken ve gelürken. muġāyirA olmaķ ‫ يمغاىيًٍر‬، ‫ك‬ ٍ ‫ٍزه َمىى‬ ‫بىك ى‬ ‫ ياكل ىٍم ٍق‬Benzememek. nažįrA ، ‫بىگىٍزٍْن ًى‬ ً ‫ظي‬ ‫ ماىنىػٍن ى‬، ‫ يمشاىبً ٍو‬Benzeyici. pallido (1961) [Mol. mānendF ، ‫ يي ىشاَبًًو ىّنٍتاى‬، ‫ثل‬ ٍ ‫ م‬، ‫ ىماث ٍل‬، ‫ ايٍمثى ٍاؿ‬، ‫ْنى‬ ‫ ىمانىن ٍد‬Benzer. soluk. benümki. bā-menF ‫ باىىم ٍن‬، ‫ بىػني ٍملوى‬Benimle. benüm. somigliante (1517). dissomigliare (719) beŋzemez. . rengF ً ‫ يبويزلٍموى‬، ‫سى‬ ً ‫بى ٍگيزٍؾ ىدكً ًشلٍ ىم‬ bozulması ‫نك يبويزلٍموى س ًى‬ ٍ ‫ ىر‬، ‫سى‬ Renk değişmesi. bozmaķ.186 ً beneklenmiş ‫ش‬ ٍ ‫ بىػنى ٍكلىنٍم‬1. teşbįhA itmek. rengi gitmiş). rassembrare. dipinto di varij colori (664). simiglianza (2050) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı beŋzememek. scolorir. ħilāf-ı marźım ‫بىػني ٍم ًرضاىموى‬ ً ً ‫ ًخالى‬، ‫ف‬ ‫ؼ ىم ٍرضيً ٍم‬ ٍ ‫ يَماىل‬1. mānįdenF ، ‫ك‬ ٍ ‫ٍزه ىم‬ ‫بىگ ى‬ ‫ ماىنيً ىد ٍف‬، ‫ يمشاىبً ٍو ياكل ىٍم ٍق‬Benzemek. mal grado di me (1299) benüm yardum ile. tanžįrA olunmış ً ً ً ً ‫ش‬ ٍ ‫ظي ايكليٍنم‬ ٍ ‫ تى ٍشبيً ٍو ايكلينٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ بى ٍگىزيدلٍم‬Benzetilmiş. Benim isteğime aykırı. ٍ ‫ نى‬، ‫ده‬ assomigliante (186). bos irengh (boz ireng) (boz renk. mānįdenF ، ‫ك‬ ٍ ‫ تى ٍشبيً ٍو ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ييوٍزلى ٍش يد ٍرىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ بىكىٍزٍْتى‬/ ‫ك‬ ٍ ‫بىگىٍزٍْتى‬ ً ً ً ‫ يركبى يرك‬، ‫ك‬ ٍ ‫ يركبوى ايتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ظي ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ بىراىبىػ ٍر ايتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫يمقاىبىلوى ايًتٍ ىم‬ ٍ ٍ‫ تىػن‬، ‫ك‬ ً ‫ ماىنيً ىد ٍف‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ايتٍ ىم‬1. rappresentare (1745). hem-vārF. baŋa muħālifetA eyledi ‫ت اىيٍػلىد ًل‬ ٍ ‫ بىكاى يَماىلىىف‬، ‫سويٍػلىد ًل‬ ‫شوٍم ى‬ ‫ده ي‬ ‫ بىػني ٍم قاىٍر ي‬Bana muhalefet etti. anlaşmış. beŋzi rengi ً ٍ‫ بى ٍگز ًل ىرن‬، ‫ يبوٍزىم ٍق‬، ‫ك‬ bozulmaķ ‫كى يبويزل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫بى ٍگز ًل ىدگً ٍش ىم‬ Rengi solmak. vasaŧum ile ‫ ىك ىسطي ٍم‬، ‫بىػني ٍم يىػ ٍريد ٍـ اًيلوى‬ ً ‫ ايلوى‬Benim yardımım ile. assomigliarsi (1731). yüzleşdürmek. assembrare. değişmek. assomiglianza (186). paragonare (1513) 3. assimigliare (184) 2. assomigliare (1743). trinciato. equiparare (783) beŋzeyci. yüzi śolmış. muġāyirA. Bana rağmen. io stesso (1199). simigliante. dissomigliante (719). yüz. somigliante (2079) beŋzici. müstevįA ، ‫ يىكٍساى ٍف‬، ‫ اىقٍراى ٍف‬، ‫بىراىبىػ ٍر‬ . muĥtelifA ً ‫ف‬ ٍ ‫ يٍمتىل‬، ‫ يمغاىيًٍر‬، ‫ الىييشاىبً ٍو‬، ‫ بىگىٍزىم ٍز‬Benzemez. non mi cognosci? (1440) beŋiz. benzeyen. aķrānA. müteffiķA. değişik. simigliare (2050). imŝālA. ümŝālA. meco (1340) benüm rıźāma muħālifA. müşābihA olmaķ. uyumlu. muķabeleA itmek. Denkleştirmek. miŝlA. Karşılaştırmak. io medesimo (1340). vecheA beŋzi ‫ ىك ٍجوى بىگٍز ًل‬، ‫ ييوٍز‬، ‫بى ًگ ٍز‬ Beniz. apparangonare (140). berāberF itmek. assomigliato (186) beŋzetmek. somigliare. per mezzo mio (1555) beŋzedülmiş. raffrontarsi. ٍ ‫ىم ٍزل‬ ‫بىك ى‬ dissomiglianza (719) ً beŋzenmiş ‫ش‬ ٍ ‫ بىگىٍزٍِن‬Benzetilmiş. yeksānF. pariglio.

Akranlıkla. orantılı hâle getirmek. emir. vguale (2397) berāberF III. bagair herba (222) ً ‫ بوغاىيزٍك ىد ٍف‬، ‫بػرداىر اك ٍؿ‬ ber-dārF ol. lerze (1241). şekli bir ‫ َميىىٍي‬، ‫بىراىبػى ٍر‬ ً ً‫ ىك ىحراىٍمل‬، ‫غى‬ ً ِّ‫ ىحالىل‬، ‫ يمباى ٍح‬، ٍ‫ ًىب يم ًه ٌم‬، ‫ يمطاىبً ٍق‬، ‫ بىراىبىػ ٍر ياكلى ٍن نى ٍسنوى‬، ‫غى‬ ً ‫ ىشك‬، ‫ك‬ ‫ٍلى بًٍر‬ ٍ ‫ يمت ًَّف‬، 1. 14] 2. và alla forca (2348) bereFr I ‫ بى ىره‬Bere. berre (256) ً bere. aķrānlıġıla. paro (1520). aydınlıķ itmek. ً ‘adāletsiz. dolay. Aydınlatmak. Ayarlamak. spianamento (2237) berāberF olmaķ ‫ بىراىبىػ ٍر ايكل ىٍم ٍق‬Denk olmak. parlak. adequare (41). uydurmaķ. disuguagliare (728) ًً ً berābersizlıġıla Farklı olarak. ĥalāllıġı ve ĥarāmlıġı berāberF olan nesne. şu‘leA. müşābehetA ‫ك‬ ٍ ‫ بىراىبىػ ٍرل‬/ ‫بىراىبىػ ٍرل ٍق‬ ً ‫ت‬ ٍ ً‫ تى ٍس ًويوى ل‬، ‫ اىقٍػىرنٍلً ٍق‬/ ‫ اىقٍراىنٍلً ٍق‬، Eşitlik. Denkleştirmek. agguaglianza (70). bere. vniforme (2426) berāberF degil ‫ بىراىبىػ ٍر ىدكً ٍل‬Değişik. ŧābF ‫ب‬ ٍ ‫ طاى‬، ‫ يش ٍعلوى‬، ‫ بىراى ٍؽ‬Berrak. disparita (705). bį-mühimmF+A. nā-hem-vārF. nā-hem-vārlıķ. muvāfıķA itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫بىراىبىػ ٍر ايًتٍ ىم‬ ‫ك‬ ٍ ‫ يىكٍساى ٍف ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ تى ٍس ًويوى ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ اىقٍراى ٍف ايًتٍ ىم‬، ‫ ياكيٍ يد ٍرىم ٍق‬، ‫يىًق ٍش يد ٍرىم ٍق‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ يمواىفً ٍق ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ يم ٍستىو ًل ايتٍ ىم‬، 1. pare. Ölçüsüzce. ineguale (1117) 2. muŧābıķA. diploma (664). esser pare (1515) berābersiz. emr (emir) (buyruk). başka. ً ً tesviyelik. Yavuz Kartallıoğlu ‫ يم ٍستىو ًل‬، ‫ اًمثاى ٍؿ‬، ‫ اىٍمثاى ٍؿ‬، ‫ ىّنٍواىٍر‬1. ‫بىراىبىػ ٍرس ٍزلغلوى‬ disugualmente (728) berābersizlıķ. inegualita (1117) berābersizligile. barberia. aynı. biçme. Parlatmak. Eşit. ‘adāletsizlıġıla. iguale (1041). cilalamak. Yer 2. tırāş-ħāneF ‫ش خاىنوى‬ ٍ ‫ تراى‬، ‫بىػ ٍربػىٍرخاىنوى‬ Berber. liuidura (1263). ayrı. egualità (771). barbiere (236) berberF ‘avratı. yeksānlıķ. birbirine benzemeyen. muħayerA. tesviyeA ‫ تى ٍس ًويوى‬، ‫ك‬ ٍ ‫ بىراىبىػ ٍرل‬Kesme. 2. ĥallāķA. eser disuguale (672) berāķA. disuguale (728). cüźāmlıķ ‫ يجذاىٍملً ٍق‬، ‫ص‬ ٍ ‫ بىػىر‬Cüzam. ser-tırāşF ‫ش‬ ٍ ‫ ىس ٍرتراى‬، ‫ ىح ٌالى ٍؽ‬، ‫بػىٍربىػ ٍر‬ Berber. lustrore (1282) berāķlamaķ. disagguagliare (672). liuido. indifferente (1109) 2. patente. infiatura nell’anguinaia (2256) . 167] ً berberF. değişik kılmak. eguale (771). bolla papale (271).. lustrare (1282) beraśA. mubāĥA. barbiera (236) ً berber-ħāneF. disuguale (690). disparimente (705) 2. raĥşānįdenF ‫ آيٍ ًدنٍلً ٍق‬، ‫ پىػ ٍرالىىم ٍق‬، ‫ يًلٍ ًد ىرىم ٍق‬، ‫بىراىقٍػلى ىم ٍق‬ ‫ ىر ٍحشاىنيً ىد ٍف‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ايًتٍ ىم‬1. bottega del barbiero (235) ً berberįsA ‫س‬ ٍ ‫ بىػ ٍربىري‬Berberis. Uygun. denk. benzemez olmak. aķranlıķ / aķrānlıķ. eşit olmayan. vguagliare (2398) [Mol. yaķışdurmaķ. Aynı. yıldıramaķ.. Denk. ķasıķda olan şiş II ‫ش‬ ٍ ً‫ده ياكالى ٍف شي‬ ‫ قىس ٍق ى‬، ‫بى ىره‬ Kasıktaki şiş. disagguagliare. lettere del principe (1534) [Mol. disuguaglianza (728). aķrānA itmek. ölçüsüz intemperato (1171) 187 berābersiz itmek. pareggiare (1516). Ayrılık. egualmente (771). nā-hem-vārF itmek ‫ك‬ ٍ ‫بىراىبىػ ٍرًس ٍز ايًتٍ ىم‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ناى ىّنٍواىٍر ايًتٍ ىم‬، Ayrı. eşitlemek. bensedurmek (benzetmek). akranlık. parlamaķ. coeguale (427). ٍ ‫ يمشاىبىػ ىه‬، ‫ يىكٍساىنٍل ٍق‬، ‫ك‬ denklik. mal di san lazaro (1297) berātA ‫ت‬ ٍ ‫ بىراى‬Berat. eşit biçimde. vguale (1515). müttefiķA. berat. aydınlık. vguaglianza. vgualità (2398) ً berāberlik II ‫ك‬ ٍ ‫ بىراىبىػ ٍرل‬1.Dr. zevcetü’l-ĥallāķA. zen-i serً ً ً ‫ بىػ ٍربىػ ٍر ىع ٍوىر‬Kadın tırāşF ‫ش‬ ٍ ‫ ىزف ىس ٍرتراى‬، ‫ ىزٍكجهةي ا ٍْلىٌالى ٍؽ‬، ‫تى‬ berberi. intemperatamente (1170) berābersiz olmaķ ‫ بىراىبىػ ٍرًس ٍز ياكل ىٍم ٍق‬Değişik. agguagliare (70). yeksānF itmek. tesviyeligile ، ‫بىراىبىػ ٍرلًغًلوى‬ ًً ًً ‫ تى ٍس ًويوى لكلوى‬، ‫ اىقٍراىنٍلغلوى‬1. Yöre. disagguaglianza (672). benzemezlik. Değişik olarak. tagliata. 2. parità (1517). oransız ‫ ىعداىلىتٍ ًس ٍز‬، ‫ بًالىا ٍعتًداى ٍؿ‬، ‫ ناى ىّنٍواىٍر‬، ‫بىراىبىػ ٍرًس ٍز‬ ‫ ياكراىنٍ ًس ٍز‬، Farklı. Akran. tesviyeA itmek. proportionare (1683) berāberlıġıla. 2. Tencone. nā-yeksānlıķ ‫ ناىيىكٍساىنٍلً ٍق‬، ‫ ناى ىّنٍواىٍرلً ٍق‬، ‫ بىراىبىػ ٍرًس ٍزلً ٍق‬1. ً berāberlik III. 2. bilā-i‘tidālA. paraggio (1513). bilāi‘tidāllıġıla ‫ بًالىاً ٍعتًداىلٍلًغًلوى‬، ‫ ىعداىلىٍت ًس ٍزلًغًلوى‬، ‫ بىراىبىػ ٍرًس ٍزلً ًكلوى‬1. boġazuŋdan aśıl ‫آص ٍل‬ ‫ىٍ ٍ ي‬ ‫ي‬ “Asılasın” anlamında bir söz. vgualmente (2398) berāberlıķ / berāberlik I. Eşitsizlik. disparo (705) berāberF itmek. müstevįA itmek.

conseguimento. köse yer. che peccare (2432) bereketA. sürekli. fortificare (898). roborare (1862) ber-murādF+A olmaķ. gerçekleştirme. ‘araķıyeA. ‘araķ-çįnA+F ، ‫ بًىرتوى‬/ ‫بىراىتوى‬ ً ‫چي‬ ٍ ً ٍ‫ ىعىرق‬، ‫ ىعىرقيوى‬1. opimo. ‫ىدكاىٍملغلوى‬ constantemente (500) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı ber-ķarārlıķ. fortificato (1009) berkitmek. grassa. faślA. verimlilik. herba (334) ber-ŧarāfF+A itmek. ŧoyımlıġıla. 60] ber-ķarārF+A olmaķ. kararlı. münbitlik ‫ك‬ ٍ ً‫ يمٍنبًٍتل‬، ‫ بىػىرىكٍت يلولً ٍق‬، ‫چوقٍلً ٍق‬ ‫ ي‬، ‫جوٍزل ٍق‬ ‫ىى ٍ ي ي‬ Verimlilik. ġanįmetile. esser constante (500) ً ً‫ بػرك‬Sağlamlaştırıcı. impetrare (1064) ber-murādF+A olmaķlıķ. arż-ı münbiteA ‫بػىىرىكتٍ يلو‬ ً ‫ ٍآر‬، ‫ٍلو يىػ ٍر‬ ً ٌ‫صول‬ ً ٍ‫ بىػىرىكت‬، ‫ ىًُس ٍز‬، ‫ض يمنٍبًتوى‬ ‫صول ي‬ ‫ مىٍ ي‬/ ‫لى‬ ‫ مىٍ ي‬، ‫ بػىىرىكتٍ يلو يىػ ٍر‬/ ‫لى‬ Verimli yer. behre-mendF olmaķ ‫بىػ ٍر ىمراى ٍد‬ ‫ بىػ ٍه ىره ىمن ٍد ياكل ىٍم ٍق‬، ‫ ايل ىٍم ٍق‬Elde etmek. fertile (992). far presto (2123) ber-ŧarafF+A itmeklik. yönülmeklik ‫ؼ‬ ٍ ‫بىػ ٍرطىىر‬ ً ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ ييونػيلٍ ىمكٍل‬، ‫صل‬ ٍ ‫ ايتٍ ىمكٍل‬1. Guarnaccia (1009) ً ‫سك اي‬ berrįA miskA otı ‫كتى‬ ٍ ‫ بىػٌر ًل ًم‬Aptesbozanotu. teşdįdA itmek. daianmaklik (dayanmaklık). abondanza (991). kararlılıkla. pimpinella herba (1600) bersįyāvuşān ‫ بىػ ٍرسيًاىيكشاى ٍف‬Baldırıkara. vbertà (2362) bereketA ile. maĥśūlli itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫بػىىرىكٍت يلو ايًٍت ىم‬ ً ٌ‫صول‬ ‫ك‬ ٍ ‫لى ايًٍت ىم‬ ‫ ىٍم ي‬Verimli kılmak. berdevāmF+A. çoklukla. Bereket. ًً ً ً ، ‫بػرىكت ايًلو‬ keŝretile ‫ ىكثٍػىرتًلوى‬، ‫طوًٕنٍلًغًلوى‬ ‫ىى ٍ ى‬ ‫ ي‬، ‫ ىغن ىمتلوى‬، ‫چوقٍلغلوى‬ ‫ي‬ Bereketle. saptanmış. contusione (522) bereta / biretaİ. rāsiħ-demA+F olmaķ ‫ راى ًس ٍخ ىد ٍـ ياكمل ٍق‬، ‫ت قى ىد ٍـ ياكل ىٍم ٍق‬ ٍ ً‫ ثاىب‬، ‫ بىػ ٍرىدكاىٍـ ياكل ىٍم ٍق‬، ‫بىػ ٍرقىراىٍر ياكل ىٍم ٍق‬ ‫ى‬ Sürekli.. terra fertile (2266) bereketlü itmek. ġayr-ı münbitA yer. ameno. çokluk. spedire. abondante (531) bereketlü. abbondanza (1283). semiz. ŝābit-ķademA. Kavuk altına giyilen takke. fecondare (847) bereketsiz yer. ķāyimA ve dāyimA. rāsiħ-demA+F ، ‫بىػ ٍرقىراىٍر‬ ً ً ‫ راى ًس ٍخ ىد ٍـ‬، ‫ت قى ىد ٍـ‬ ٍ ً‫ ثاىب‬، ‫ بىػ ٍر ىدكاىٍـ‬، ‫ قاى ٍَل ىك داى ٍَل‬Kararlı. copioso. ŝābit-ķademA olmaķ. bitürmek. Dervişlerin giydiği yünden yapılmış bir külah. abbondante (108). anason. taĥsįnA ‫ يٍم ىك ٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫بىػ ٍرك يدلٍم‬ ً ً ً ‫سي‬ ٍ ً ٍ‫ ىَت‬، ‫ يم ىك َّم ٍل‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ىَتٍص ٍن ياكليٍنم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ياكلٍم‬ Sağlamlaştırılmış. behre-mendF olmaķlıķ ‫ بىػ ٍه ىره ىمن ٍد ياكل ىٍم ٍقلً ٍق‬، ‫ بىػ ٍريمراى ٍد ياكل ىٍم ٍقلً ٍق‬Elde etme. consolidato (499). bereketli / bereketlü yer. isteğine ulaşmak. freddo vernale (2388) . consolidatiuo berkidici ‫دْن ًى‬ ٍ‫ى‬ (499) berkidülmiş. capel venere. 2. ġanįmetlü ‫ ىغنيً ىمتٍ يلو‬، ‫ بىػىرىكتٍ يلو‬Bereketli. beretta (254) ber-ķarārF+A. fecondità (847) 2. muħkemA itmek. taĥśinA ً ً olunmış. grasso. campo fertile (322). çoķlıķ. sağlamlaştırmak. fertilmente (857). fertile (1474). fertilità (857) bereketlü. faślA olunmış ، ‫ش‬ ٍ ‫ؼ ياكليٍنم‬ ‫ىٍ ى‬ ً ‫اكليٍن‬ ‫ش‬ ‫م‬ ‫صل‬ ‫ف‬ Belirlenmiş. cappa di barbaresco (256). constanza (501) [Mol. maĥśūlli / maĥśūllü yer. muĥkemA olmış. münbitlik ‫ك‬ ٍ ً‫ يمنٍبًتٍل‬، ‫ك‬ ٍ ً‫ بىػىرىكتٍل‬Bereketlilik. constante (500) ber-ķarārlıġıla. mükemmelA. ŝābit ķademlik ‫بىػ ٍر‬ ً ً ‫ك‬ ٍ ً‫ت قى ىد ٍـ ل‬ ٍ ً‫ ثاىب‬، ‫ بىػ ٍرىدكاىٍمل ٍق‬، ‫ قىراىٍرل ٍق‬Süreklilik. ber-devāmlıķ. bereketlülıķ.188 bere günāhF itmekden ise ölmek isterem ‫بى ىره يكناىٍه‬ ‫ك اً ٍستىػىرٍـ‬ ٍ ‫ٍد ٍف ايًسوى ياكل ىٍم‬ ‫ ايًتٍ ىمك ى‬Günaha girmektense ölmeyi tercih ederim. çoķlıġıla. terra sterile (2266) berelemeklik ‫ك‬ ٍ ً‫ بى ىره لى ىمكٍل‬Berelemek. copiosamente (531). ً ‫ اك‬، ‫ بػرىكت‬1. bol. kararlılık. impetratione (493) bernūsA ‫س‬ ٍ ‫ بىػ ٍر ينو‬Bornoz. toprak. ber-devāmF+A olmaķ. ucuzlıķ. rassamente (991) bereketlik. volere più presto morire. arż-ı ġayr-ı münbiteA ‫كوسوى‬ ‫ ي‬، ‫بىػىرىكتٍس ٍز يىػ ٍر‬ ً ‫ ٍآر‬، ‫ ييوفٍقوى يىػ ٍر‬، ‫ت يىػ ٍر‬ ‫ض ىغ ًٍي يمنٍبً ىتو‬ ٍ ً‫ ىغ ٍي ًل يمنٍب‬، ‫ يىػ ٍر‬Verimsiz toprak. fertile (857). 2. tamāmA itmek ‫بىػ ٍر‬ ‫ك‬ ٍ ‫ طىىر‬Tamamlamak. ulaşma. ber-devāmlıġıla ‫ بػى ٍر‬، ‫بػى ٍر قىراىٍرلًغًلوى‬ ًً Süreklilikle. guarnito. bernusso. ٍ ‫ ىْتاى ٍـ ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ بً يتوٍرىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ؼ ايًتٍ ىم‬ bitirmek. ٍ ‫ي‬ ٍ ‫ى‬ determinato (628) berūdetü şeteviye ‫ بى يركىدةي ىشتى ًويوى‬Kış soğuğu. ً yufķa yer. corroborare (543). determinatione (628) ً ٍ ‫بػرطىر‬ ber-ŧarafF+A olunmış. ٍ ‫ فى‬، ‫ك‬ Saptama. fecondo (847). macca. ķuvvetlendürmek. bol olma. muĥkemlemaķ ‫ يٍم ىك ٍم‬، ‫ك‬ ٍ ‫بىػ ٍركًٍت ىم‬ ‫ يٍم ىك ٍم لى ىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ قيػ َّوتٍػلىٍن يد ٍرىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ تى ٍشديً ٍد ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ايًٍت ىم‬Berkitmek. Bertaraf etme.

ħāmisA. Yiyecek. manifestatione (1314) . interpretatione. alimentare (86). küçükcekden ‫ٍد ٍف‬ ‫ٍجك ى‬ ‫بى ًشك ى‬ ‫كو يچك ى‬ ‫ ي‬، ‫ٍد ٍف‬ Beşikten. āşikāreF itmek. berriye-nişįnA+F. daha kötü olmak. bir kimesney gözetmek. tefsįrA itmek. iŧ‘āmA itmek. andar di mal in peggio (121). lustro. romito (784) [Mol. vergine consecrata à dio. Terbiye eden. ta‘bįrA itmek. parafrase (1513). almo nodrito (97). bailo (224) beş. nodrimento (1437) 3. deurisc (derviş). ħamseA. nutricare (1450). źādA. nodrito (1437) ً ‫ بى ٍسلىٍي‬1. alleuare (93). nutritiuo (1450) beslemek. gūşe-nişįnF. dichiaratione (635). felce. 2. mosto cotto (1905) betülA ‫ بى يتو ٍؿ‬Namuslu kadın. vāżıĥA itmek. eremitta. ġıdāA. ً ً ĥallA ‫ ىح ٌٍل‬، ‫ حاى ًشيوى‬، ‫بي‬ ٍ ‫ تىػ ٍع‬، ‫ ىشىر ٍح‬/ ‫ ىشر ٍح‬، ‫سي‬ ٍ ‫ تىػ ٍف‬، ‫بىياى ٍف‬ Açıklama. mürebbāA. spiegare. tefsįrA itmek. di cinque doppi (751) beş köşeli ‫كوشوى ًىل‬ ٍ ‫ بى‬Beş köşeli. tefsįrA idici ‫دْن ًى‬ ‫ى‬ ً ً‫سي اي‬ ً ً‫ حاى ًشيو اي‬، Açıklayıcı. beyan edici. yeycek. teşħįśA itmek. mantenere. mehdA. dicchiarare (2135). beşgen. ‘ıyān A itmek. küçüklükten. chiarir vna cosa (394) ً ٍ ً‫بياى ٍف اًيتٍمكٍل‬ beyānA itmeklik. mosto cotto (1403). şerĥ / şereĥA. açıklama. dalla culla (585) beşik śalmaķ ‫صلٍ ىم ٍق‬ ٍ ‫ بى ًش‬Beşik sallamak. besleyüp biyütmek. besleyen ‫ي‬ ٍ ‫بى ٍسلى ىج‬ ٍ ‫ بى ٍسلى ى‬، ‫ك ىشىء‬ Besleyici. diuenir peggiore (1543) betmez / bekmez ‫ٍم ٍز‬ ‫ بىك ى‬/ ‫ بىػتٍ ىم ٍز‬Pekmez. Yavuz Kartallıoğlu berüde ‫ده‬ ‫ بى يرك ى‬Beride. 2. gehvāreF ‫ ىك ٍهواىرهى‬، ‫ ىمه ٍد‬، ‫ك‬ ٍ ‫ بى ًش‬Beşik.Dr. Yalnız yaşayan. manifestare (1313). 76] beyānA. cinque ٍ ‫ پى‬، ‫ خىٍسوى‬، ‫ش‬ (412) beşer beşer ‫ بى ىش ٍر بى ىش ٍر‬Beşer beşer. Eğitme. ĥāşiyeA. besleyci. herba (1616) beslecek şey. in quà con moto (1153) besbāyic / besbāyiçA ‫ بى ٍسباىيً ٍچ‬/ ‫ بى ٍسباىيً ٍج‬Eğrelti otu. isprimere (1207). rūşenF itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫ بىياى ٍف ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫بىػ ٍر ىشئ بىػلٌ يو ايًٍت ىم‬ ً ‫ يرك ىش ٍن‬، ‫ك‬ ٍ ‫ كاى ًض ٍح ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىشر ٍح ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫سي ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ًعياى ٍف ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ تىػ ٍف‬، ‫ك‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ايًٍت ىم‬Bir şeyi beyan etmek. polipodio. yetiştirme. alleuato (93). quercina (849). rinotrire (1820). in quà senza moto (1153) berüye ‫ بى يركيوى‬Beriye. ‘uzletA śāĥibi. pencF ‫نج‬ ٍ ‫ بى‬Beş. cullare ‫ك ى‬ (576) ً ً ‫بى ًشٍن‬ beşinci. ‘ābidA ، ‫شي‬ ٍ ً ً‫ بىػِّريوى ن‬، ‫ت صاى ًح ًب‬ ٍ ً ً‫كوشو ن‬ ٍ ً ً‫بىياىباى ٍف ن‬ ٍ ‫ عي ٍزلى‬، ‫شي‬ ‫ ي‬، ‫شي‬ ً ‫ عاىبً ٍد‬، ‫شي‬ ٍ ً ً‫ده ن‬ ‫ص ٍوىم ىع ى‬ ‫ ى‬، ‫ زاىى ٍد‬1. āşikārelik ‫ك‬ ٍ ً‫رىل‬ ‫ آشكاى ى‬، ‫ك‬ ‫ى‬ ‫ى‬ Beyan etme. santimoniale (2385) beyābān-nişįnF. nodritore (227). perverF. peggiorare (1543) beterA olmaķ ‫ بىػ ىٍِت ياكل ىٍم ٍق‬Beter olmak. quinto (1720) beş ķat ‫ت‬ ٍ ‫ش قاى‬ ٍ ‫ بى‬Beş kat. zāhidA. ً ‫ تىػ ٍف‬، ‫دْن ًى‬ ‫دْن ًى‬ ‫ى‬ ٍ yorumlayıcı. perverişF itmek. perverdeF ، ‫ىب‬ ٍ ‫بى ٍسلىنٍم‬ ‫ يمىرٌى‬، ‫ش‬ ‫رده‬ ‫ پىػ ٍرىك ى‬Beslenmiş. esplanare (797). açıklamak. chiosatore (399) beyānA itmek. ĥāşiyeA idici. śavma‘ada nişįnF. educatione (768) ً beslenmiş. a cinque à cinque (412) beşik. dar da viuere (1317). spatio di cinque beş yıl ‫يل‬ ‫ى‬ ٍ ‫شي‬ anni (1282) ً beter itmek ‫ك‬ ٍ ‫ بىػتىػ ٍر ايتٍ ىم‬Daha da kötüleştirmek. şerĥA itmek. espositione (798). alimentare (2102) beslemeklik. solutione (2079) ً ً‫بياى ٍف اي‬ beyānA idici. perverdenF ‫ب‬ ٍ ‫بى ٍسلى ىم‬ ٍ ‫ بى ٍسلى ييو‬، ‫ك‬ ً ً ً ٍ ‫ تى ًربٍيوى ايًٍتم‬، ‫ك‬ ،‫ك‬ ٍ ‫ اطٍعاى ٍـ ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫كوىزٍْتى‬ ٍ ‫بً ييوٍْتى‬ ‫ى‬ ‫ ب ٍر ك ىم ٍسنوى ٍل ي‬، ‫ك‬ ً ‫ پىػ ٍرىكٍرىد ٍف‬، ‫ش ايٍت ىمگ‬ ٍ ‫ پىػ ٍرىكًر‬Beslemek. terbiyeA itmek. tefsir. dichiaratione (1176). terbiyyeA itmeklik ، ‫ك‬ ٍ ‫ يىػٍي ىج‬، ‫ك‬ ٍ ً‫بى ٍسلى ىمكٍل‬ ‫ك‬ ٍ ً‫ تىػ ٍربًيَّو ايًتٍ ىمكٍل‬، ‫ ًغداى تىػ ٍربًيو‬، ‫ ذاى ٍد‬، ‫ طىعاى ٍـ‬1. tefsįrA. nodritore (1437) 2. sostentare. balio. tekrįrA itmek. nodrire (1437). terbiyeA. sapa. şerĥA itmek. ta‘bįrA. beyānA itmek. iaban adamisi (yaban adamı). Derviş. ‫ك‬ ٍ ‫يتم‬ ٍ ‫آشكاى ىره ايتٍ ىم‬ ‫ باىى ٍر ىك ظاىى ٍر ا ى‬، ‫ك‬ açıklamak. şerh. culla dei bambino (576) beşikden.. besleyip büyütmek. ‫ش ي‬ pentagono figura (1552) 189 ً ٍ ‫ ب‬Beş yıl. ŧa‘āmA. Besleme. specificare (2122) bir şey’A bellü itmek. bāhirA ve ً ً žāhirA itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫بي ايًٍت ىم‬ ٍ ‫سي ايًٍت ىم‬ ٍ ‫بىياى ٍف ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ تىػ ٍع‬، ‫ك‬ ٍ ‫ تىػ ٍف‬، ‫ك‬ ً ،‫ك‬ ٍ ‫ ىشر ٍح ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫س ايًٍت ىم‬ ٍ ‫صريً ٍح ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫تى ٍكريًٍر ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ تى‬، ‫ك‬ ٍ ‫ تى ٍشخي‬، ‫ك‬ ً ً ً ً ً Beyan etmek. mürebbįA ‫ يمىرًٌىب‬، ‫ پىػ ٍرىكٍر‬، ‫جى‬ Besleyen. pencümF ‫ پىػٍن يج ٍم‬، ‫س‬ ٍ ‫ خاىم‬، ‫جى‬ Beşinci. taśrįĥA itmek. yorumlamak.

şāhidA getürmek ‫بىػيِّنوى‬ ‫ك‬ ٍ ‫ شاى ًى ٍد ىكتيػ ٍرىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ت ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ اىقاىىم‬Şahit getirmek.. pįrāsteF. ‘aķlsız. tela imbiancata (1045) bez çırpmek ‫ك‬ ٍ ‫ بىػ ٍز ًچرپٍ ىم‬Bez çırpmak. ķıŧ‘au kirbāsA. male della gola (2192) ً bez ‘araķıyeA. coccia. disornato. adornamento (46) bezek ile. béglik ‫ك‬ ٍ ً‫ بيىكٍل‬، ‫نت الٍماى ٍؿ‬ ‫ بػىيٍ ي‬Devlet hazinesi. ghianda (425). ligoritia (1255) beyānA olunmış. ārāyįşF itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫بىػىزه ىم‬ ً ً ً ً ً ً ٍ ‫ش ايتٍ ىم‬ ٍ ‫ت ايتٍ ىم‬ ٍ ‫ت ايتٍ ىم‬ ٍ ‫ ىمىرَّم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ زينى‬، ‫طونػىتٍ ىم ٍق‬ ٍ ‫ آراىي‬، ‫ك‬ ‫ پياى ٍستىموى‬، ‫ك‬ ‫ي‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ ايتٍ ىم‬Süslemek. acconciato. verso (1359) beytü’l-leĥemA ‫ت الٍلى ىح ٍم‬ ‫ بىػٍي ي‬Beytüllehem şehri. uśandurulmış. attediato (193) bezek. ārāyişF ‫ش‬ ٍ ‫ ًزيٍػنى‬، ‫ بىػىزٍؾ‬Süs. ceruellino (388) beynisiz itmek. pįrāsteF olmış. bezemek. ‫ ياك ى‬، ‫ش‬ bıktırılmış. fisco (877) beytü’l-mālcı ‫ت الٍماى ٍِل ًى‬ ‫ بىػٍي ي‬Beytülmalcı. 2. ornatamente (1486) bezemek. attediare (192) bezdürülmiş. addornare (1485). infra (1132) beynisiz. adornato (46) Bezerte ‫ بىػىزٍرتوى‬Bizerte şehri. zįnetsiz ، ‫ بػىىزٍك ًس ٍز‬، ‫ش‬ ٍ ‫بػىىزٍِنوى م‬ ‫ زيًنىتٍ ًس ٍز‬Süssüz. ornare. ‘ırķı’s-sūsA ، ‫كى‬ ‫بىياى ٍف ي‬ ً ً ‫س‬ ٍ ‫ٍسو‬ ‫ ع ٍرؽ ال ي‬، ‫ طاىتٍ يلو بىياى ٍف‬Meyan kökü. ‫ٍى‬ ٍ ‫ش ايلوى‬ ‫ىٍ ى‬ ‫ى ى‬ adornatamente (46). fiscale (877) beyyineA aķāmetA itmek. pįrāsteF itmek. ser-sāmF. ŧonadulmış ، ‫ش‬ ٍ ‫دكىزٍِن‬ ٍ ‫ىى‬ ‫ي‬ ً ‫ ًپياىستو اكل‬، ‫ آرستو‬، ‫ مزيَّن‬، ‫ت اكل ًٍمش‬ ً ً ‫ ىآر ٍس ىتو‬، ‫ش‬ ‫ٍم‬ ‫ن‬ ‫ي‬ ‫ز‬ ، ‫ش‬ ‫م‬ ٍ ‫ٍى ي‬ ‫طونىػٍن ٍ ى ٍ ي ٍ ي ى ٍ ى ٍ ى‬ ‫ي‬ ً ‫ طونى يدل‬، ‫ ًپياىستو‬، ‫ اكليٍن ًمش‬Bezenmiş. dichiarato. Akıl bırakmamak. cuffia (576) bez ‘araķıyeA çıķarmaķ. āşikāreF olunmış ً ، ‫ مع َّب‬، ‫ م ىف َّسر‬، ‫ي‬ ً şey’A ‫آشكاى ىره‬ ٍ ‫بىياى ٍف ياكليٍنم‬ ٍ ‫ يمبى َّ ٍ ي ٍ ي ى‬، ‫ ىم ٍش يرك ٍح‬، ‫ش‬ ً ‫ىش ٍئ‬ ‫ش‬ ٍ ‫ ايكلينٍم‬Beyan olunmuş. mu‘abberA. zįnetA olmış. ‫ك‬ ٍ ‫ت ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ حياى ىك‬، ‫ك‬ ٍ ‫ي يى‬ ‫ىٍ ى‬ tessere. addobbare (38). bıktırmak. bįzārF itmek. tela (2250) bez II. pannilini (1510) bez pāresi. uśandurmaķ. açılmış. orta. nesecA itmek. 2. mübeyyenA. sersem. leuarsi la beretta (679) bezāz ‫ بىزاىٍز‬Çalışmayan dükkâncı. ārāste. ‫سى‬ ‫ ق ى‬، ‫سى‬ ٍ ‫ ك ٍرباى‬، ‫س‬ ٍ ‫طعوي ك ٍرباى‬ pezzetto di tela (1579) bez ŧoķumaķ. ĥiyāketA itmek ‫بىػ ٍز‬ ً ٍ ‫ نىسج ايًٍتم‬، ‫ طوقومق‬Bez dokumak. far la tela (2269) . ŧonanmış. Şiir. düzenmiş. müzeyyen. imbiancare la tela (1045) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı bezdürmek. taĥlįlA ‫ ىٍَتليً ٍل‬، ‫ بىػ ٍز‬At bademciği. Sersemletmek. Biserta Città (266) bez ırtmaķ ‫ بىػ ٍز ايًرٍْتى ٍق‬Bez yırtmak. ornare (21). adornare (46). ŝevbA ‫وب‬ ٍ ‫ ثى‬، ‫ بىػ ٍز‬Bez. meremmetA itmek. ŧonatmaķ. cosa manifestata (1314) beynA. süslenmiş. ٍ ً‫ آراىي‬، ‫ت‬ bezek. Beyit. ‘aķılsız itmek. squarciare la tela (2156) ً ‫ بىز ٍير ياى‬Bezir yağı. müfesserA. bezeksiz. bįzārF olunmış ً ً ً ‫ش‬ ٍ ‫ بيًزاىٍر ياكلينٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫صنٍ يد يرلٍم‬ ٍ ‫ بػى ٍزيد يرلٍم‬Bezdirilmiş. Strangoglioni. ara ‫ آراى‬، ‫ي‬ ٍ ‫ بى‬Ara. süslenmemiş. ārāste ً ، ‫بػزٍِنًش‬ olunmış. Bottegaro chi non lauora (279) ً bez çırpılmış ‫ش‬ ٍ ‫ بىػ ٍز ًچ ٍرپًلٍم‬Çırpılmış bez. zįnetA ile / ziynetile. ornato (24). ziynetA. baş örtüsi çıķarmaķ ً ً ‫ش ياكٍر يتو‬ ‫سى ًچقاىٍرىم ٍق‬ ٍ ‫ باى‬، ‫ بىػ ٍز ىعىرقيعوى ًچقاىٍرىم ٍق‬Baş örtüsünü çıkarmak. sconcio (704) bezenmiş. lāً yu‘aķalA ‫ الىيػي ىع ىق ٍل‬، ‫ ىس ٍرساى ٍـ‬، ‫ ىَمى ينو ٍف‬، ‫قل ًس ٍز‬ ٍ ‫ ىع‬، ‫بىػٍي ًىن س ٍز‬ Akılsız. kirbāsA ķıŧ‘ası ‫بىػ ٍز پاى ىره‬ ً ً ً ً ‫س قًطٍعوى‬ ً Bez parçası. addurre in testimonio (40) bez I. mecenūnA. meşrūĥA. gorgolitia (983). taśdį‘A ً eylemek ‫ك‬ ٍ ‫صديً ٍع اىيٍػلى ىم‬ ٍ ‫ بيًزاىٍر ايتٍ ىم‬، ‫صنٍ يد ٍرىم ٍق‬ ٍ ‫بىػ ٍزيد ٍرىم‬ ٍ ‫ تى‬، ‫ك‬ ‫ ياك ى‬، ‫ك‬ Bezdirmek. zįnetA itmek. dischiomare. oglio di lino bezįrA yaġı ‫غى‬ (1464) bez ketenA ‫َت‬ ٍ‫ بىػ ٍز ىك ى‬Keten bez. ŧatlu beyan. di ceruellare (635) beytA ‫يت‬ ٍ ‫ بى‬1. decorare (603). rimunirsi (1815) ً bezenmemiş. usandırmak.190 ً ‫كو‬ beyan köki. ser-sāmF itmek ‫ك‬ ٍ ‫ ىس ٍرساى ٍـ ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىع ًق ٍل ًس ٍز ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ بىػٍي ًىن ًس ٍز ايًتٍ ىم‬1. rimunire (1815) bezenmek ‫ك‬ ٍ ‫ بىػىزٍِنى‬Bezenmek. ‫ش‬ ‫ٍم‬ ٍ ٍ ‫ي‬ ‫ٍى‬ ‫ي‬ abbellito (7). betleemme (258) beytü’l-mālA. baş örtüsi ‫ش ياكٍر يتوس ًى‬ ٍ ‫ باى‬، ‫ بىػ ٍز ىعىرقيوى‬Baş örtüsü. ārāyişile / ‫بىػىزٍؾ اًيلٍو‬ ً ً‫ آراىي‬، ‫ ًزيػنتًلىو‬/ ‫ ًزينت اًيلو‬، ‫ بػىزكًلو‬Süs ile. accommodare. donatmak. metro. esposto (636).

yaŋşayış ‫ش‬ ٍ ً‫ يىگشاىي‬، ‫سوٍز‬ ‫هو ٍد ىه ي‬ ‫ بي ي‬Boş. atmaķlıķ ‫ ٍآْتىٍقلً ٍق‬، ‫ بًىرقٍ ىم ٍقلً ٍق‬Atma. segature. ًً ًً metrūķA. dizim bozmaķ. il gettare (949) bıyķ. Şaka. coltellata (439) ً ‫ بً ٍچ‬Bıçkı. ً ‫ يباىنو ايًتم‬، ‫ ٍآْتىق‬، ‫بًرقٍمق‬ ً ‫ ىر‬، ‫ك‬ remįA itmek ‫مى‬ ٍ ‫ الٍقاى ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ٍ ى ى ٍى‬ ٍ‫ىى‬ ً ‫ك‬ ‫م‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫ا‬ Fırlatmak. ıvır zıvır. ‫غ ىعٍنوي‬ vazgeçilmiş. aşırı olarak. masraf. selvāA ‫ ىسلٍواى‬، ‫ ًُسٍساىنوى‬، ‫بًلٍ يد ٍرًج ٍن‬ Bıldırcın. mefrūġun ‘anhüA ‫ تى ٍرؾ‬، ‫ش‬ ٍ ‫ كاىٍزىكلٍنم‬، ‫ش‬ ٍ ‫بًراىغلٍم‬ ً ‫ ىم ٍف يرك ه‬، ‫ ىم ٍِتيك ٍؾ‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ياكليٍنم‬Bırakılmış. sfilare della tela (2029). cozzo del coltello (560) ً ٍ‫ بًچاىق‬Bıçakçı. değersiz. luŧfsız. nā-mülāŧıfF+A ‫ عاىٍرًس ٍز‬، ‫ اىىدبٍ ًس ٍز‬، ‫ب‬ ٍ ‫ًىب اىىد‬ ‫ف‬ ٍ ‫ فاى ًس‬، 1. fantasticare (954) ً bį-hūdeF maślaĥatA ‫ت‬ ٍ ‫صلى ىح‬ ٍ ‫ده ىم‬ ‫هو ى‬ ‫ بي ي‬Gereksiz. quel che bıçķı talaşı ‫شى‬ casca segando (1998) bıldurcın. chiacchiere (393). sikkįnA. biçmeli olmuş. Kaba. mürüvvetsiz. burūtA. segar la biade (1998) biçmelü ‫ بً ٍچموى يلو‬Biçilir. di niun valore (1434) biber ‫ بيًبىػ ٍر‬Biber. bį-ķıyāsF+A. tel tel etmek. yabāna itmek. simsāne.Dr. segatore (1998) bıçkıcı ‫جى‬ ً ‫قى تىالى‬ ً ‫ بً ٍچ‬Talaş. coltello (440) bıçaķ ardı ‫ بً ىچ ٍق ٍآرد ًل‬Bıçak sırtı. coturnice vcello (559). pastocchia (1533) ً bį-hūdeF sözler. facenda dozinale (812) ً bį-hūdeF söz. far senza ragione (1733) bį-ĥaddF+A. ‘ārsız. boş. scortese (1976) bį-fāydaF+A ħarcA ‫ده ىخر ٍج‬ ‫ ًىب فاىيٍ ى‬Gereksiz harcama. abbandonato (3) bıraķmaķ. fuor di misura (2030) 2. bį-ķaymetF+A ‫ت‬ ٍ ‫ ًىب قىػٍي ىم‬، ‫ ًيب ىَباى‬Kıymetsiz. vāzgelinmiş. boş iş. quaglia vcello (1708) bıraġılmış. fāsiķA. avurd. inusitato. disfilare della tela (693). coltellino (439) ً ً‫ك ياكري‬ ً ‫ًَبى ٍق ياى ىره‬ bıçaķ yarası. fırlatma. friuolo (916) ً ‫ بيًهو‬Şeytanlık bį-hūdeF fikirA itmek ‫ك‬ ٍ ‫كر ايًٍت ىم‬ ‫يى‬ ٍ ‫ده ف‬ düşünmek. olağanüstü. terk edilmiş. fatto di nuouo (1198) bį-edebF+A. kārdF ‫ كاى ٍرد‬، ‫ٌي‬ ٍ ً‫ ًسك‬، ‫ بً ىچ ٍق‬Bıçak. ilķāA itmek. sfrangiare (2033) bıçaġuŋ yāF ķılıcuŋ keskini. erreF ‫ اىٌرهى‬، ‫قى‬ (1997) ً ً‫ بً ٍچقي‬Bıçkıcı. oraķcı. ٍ ‫آى‬ ‫ى‬ discordante nella voce (684) bį-āhenklik ‫ك‬ ٍ ً‫آىنكٍل‬ ‫ ًىب ى‬Ahenksizlik. atmaķ. şāribA ‫ب‬ ٍ ‫ بي يرك‬، ‫يق‬ ٍ ً‫ ب‬Bıyık. ghiribizzare. ٍ ‫ ناىيمالى ًط‬، ‫ت ًس ٍز‬ ٍ ‫ لي‬، ‫ك‬ ٍ ‫ يميرَّك‬، ‫طف ًس ٍز‬ arsız. uyumsuz. peuere (1553) biberlü ta‘āmA ‫ بيًبىػ ٍر يلو طىعاى ٍـ‬Biberli yemek. uyumsuzluk. sfoggiato. bıçaġuŋ yāF ķılıcuŋ aġzı. bıçaġuŋ urışı ‫شى‬ ٍ ‫ بًچاىغي‬، ‫سى‬ Bıçak yarası. bagattelle (222). mietitore (1366) biçmek ‫ك‬ ٍ ‫ بً ٍچ ىم‬Biçmek. chi fà coltelli (439) bıçaķcı ‫جى‬ bıçaķcıķ ‫ بًچاىقٍ ًج ٍق‬Küçük bıçak. buttare. gevezelik. Ölçüsüzce. sformatamente. peuerada (1578) ً ً ‫كر‬ biçi. śavurd ‫ص يو ٍرد‬ ‫هو ى‬ ‫ ى‬، ‫ يآك ٍرد‬، ‫ده‬ ‫ بي ي‬Hoppa. diftiķlemaķ ‫ ًدفٍتً ٍقلى ىم ٍق‬، ‫ ديً ًزٍـ يبوٍزىم ٍق‬، ‫بىػيزٍؾ تىلً ًىن ًچقاىٍرىم ٍق‬ Bezin telini çıkarmak. saçma söz. uyumsuz olmak. Edepsiz. taglio delle arme (2238) bıçaķ. terkA olınmış. ٍ ‫ شاى ًر‬، ‫ت‬ mostaccia di barba (1403) bį-āhenkF ‫نك‬ ‫ ًىب‬Ahenksiz. Boş sözler. Yavuz Kartallıoğlu bezüŋ telini çıķarmaķ. yeni ٍ ‫ت ياكل‬ ortaya çıkmış. güzāfF. atmak. laŧįfeA ، ‫ؼ‬ ٍ ‫ يكزاى‬، ‫سوٍزلىٍر‬ ‫هو ى‬ ‫ده ي‬ ‫بي ي‬ ‫ لىطيًفوى‬1. secondo la nobile giustitia (976) ً bį-hūdeF. buono da mietere (1366) bid‘atA olmış ‫ٍمشش‬ ٍ ‫ بً ٍد ىع‬Bidat olmuş. bıçaġuŋ yāF ķılıcuŋ yüzi ‫ك ياى‬ ٍ ‫بًچاىغي‬ ‫ ييوز ًل‬، ‫ آ ٍغز ًل‬، ‫ك ىك ٍس ًك ًىن‬ ٍ ‫ قًليً يج‬Bıçağın veya kılıcın ağzı. edebsiz. smisuratamente (2031) ً ‫ ًَبىس‬Şeriate bi-ĥasebi’ş-şer‘-i şerįf ‫ف‬ ٍ ً‫ب ال َّش ٍرًع ىشري‬ ‫ى‬ göre. pepe. cosa di nulla stima (2177) . ĥaśśādA ‫صاى ٍد‬ ٌ ‫ ىح‬، ‫قجى‬ ‫ اي ى‬، ‫ ب ٍچ ًى‬Biçici. testere. Gösterişli. discordare della voce (684) 191 bį-bahāF. dissonanza (719) bį-āhenkF olmaķ ‫نك ياكل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫آى‬ ‫ ًىب ى‬Ahenksiz. spesa inutela (2129) bi-ġayrıA ĥaķķA eylemek ‫ك‬ ٍ ‫ بًغىًي ًل ىح ٌقٍ اىيٍػلى ىم‬Haksız eylemek. boşuna çene yorma. 2. ciancie (403) ً bį-hūdeF şey’A ‫هودهى ىشئ‬ ‫ بي ي‬Değersiz şey. ĥadden ziyādeA ، ‫ًىب ىح ٌٍد‬ ً ‫ٍد ٍف ًزيى ىاده‬ ‫ ىح ٌد ى‬، ‫اس‬ ٍ ‫ ًيب قيى‬1. sega grande bıçķı. gettar via ٍ ‫ٍى‬ (300). dishonesto (697) 2. zırva. gettare (950) bıraķmaķlıķ.

kendüsi ile. contezza. notificatore (1442) ً ‫يد‬ ‫ ىم ٍعنى ًول‬، ‫ْنى‬ significante (2046) 2. ilan olunmuş şey. notitita che si dà di qualche sofa (510) 2. in tutto (1188) ً bildügüm ķadarA. ĥareketsizligile ، ‫بًالى ىحىرىكٍتلً ًكلوى‬ ًً ً ‫ ىحىرىكتٍس ٍزلكلوى‬Hareketsizlikle. volubilità. Gösterilmiş. berghinello. ŝābit-ķademsiz. Duyurulmuş. i‘lāmA.192 ً bį-hūdeF. ħaberA virmek. sabit. inconstantemente (1098) bį-ķarārlıķ. natura inconstante (1420) bikirįA ‫ بً ًكر ًل‬Kızlık. A baġlamaķ. inconstante (2437) ًً bį-ķarārlıġıla. 3. informare. bir zamanda ‫ بًٍر ىزماىنٍدهى‬، ‫ بًلوى‬Aynı zamanda. bį-ŝebātF+A ŧabį‘atA ‫ًيب قىراىٍر‬ ‫ت‬ ٍ ‫ ًىب ثىباى‬، ‫ت‬ ٍ ‫ت طىبيً ىع‬ ٍ ‫ طىبيً ىع‬Kararsız. anuŋla ً ً ‫دك‬ ٍ ‫ ايني‬، ‫ باى ياك‬، ‫ ىم ىعوي‬، ‫سى ايًلوى‬ ‫ آني ٍگلوى‬، ‫ك ايًلوى‬ ‫ ىكنٍ ي‬، ‫ بلوى‬Onunla. far sapere (831). cicala. che hò potuto capire (1995) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı ً ‫بًلٍ يد ًر‬ bildürici. dar (731) bildürmeklik. numero infinito (1448) [Mol. notificatione (1442).. far conoscere (490). diueduto (731) ً bildürülmiş şey’A. inconstanza (1098). hesapsis sai (hesapsız sayı) (sonsuz sayı). vnanimamente (2423) bile. proclamato (1670) bile. Kararsızlık. seco. ŝebātsizlik. coll’aiuto di dio (662) bi’l-cümleA. bį-ma‘nāF+A ümiđF ‫ ًىب ىم ٍع ًىن ايميً ٍد‬، ‫ده‬ ‫ َب يو ى‬Boş umut. musaruola (1411) bilā-şekA ‫ك‬ ٍ ‫ بًالى ىش‬Şüphesiz. farsapere (2046) 3. ma‘nāsı olmaķ. verginale (2384) ً bį-ķuśūrF+A ‫صوٍر‬ ‫ بي يق ي‬Kusursuz. bįً ً ŝebātF+A. insieme (1993) bile. kendisi ile. notificato (1443). inquietudine (1154) bį-ķarārF+A ŧabį‘atA. ŝābit-ķademsizligile ‫ت‬ ٍ ً‫ ثاىب‬، ‫ًىب قىراىٍرلغلوى‬ ًً ً ‫ قى ىد ٍـ س ٍز لكلوى‬Kararsızlıkla. auuisare (1905) 2. ma‘lūmA olunmış. dar notitia (1130). ŝābit-ķademsizlik. far noto (1442). significato (2046) 2. bi’l-külliyeA ‫ بًالٍ يكلِّيوى‬، ‫بًا ٍِلي ٍملوى‬ Tamamen. ma‘lūmA itmek. vna insieme. ٍ ‫ ًىب ثىباى‬، ‫ك‬ ‫ ىب يح ي‬، ‫ت‬ tutarsızlık. legare insieme (1234) bile dügümlemek. secondo. in vn medesimo tempo (1341) bile baġlamaķ ‫ بًلوى بىػ ٍغلى ىم ٍق‬Birlikte bağlamak. eksiksiz. iş‘ārA itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫ ىخبىػ ٍر كيًٍرىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫بًلٍ يد ٍرىم‬ ً ً ً ‫ معلي‬، ‫ تػ ٍفهيًم ايًتمك‬، ‫اًعالىـ ايًتمك‬ ،‫ك‬ ٍ ‫ ا ٍع ًال ٍف ايتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫وـ ايتٍ ىم‬ ٍ ٍ‫ٍ ٍ ٍى ٍ ى ٍ ٍى ٍ ى‬ ً ً ‫ معنى‬1. İlam. ma‘nevįA ‫ اً ٍع ًال ٍـ‬، ‫ْنى‬ ً ً‫ ا‬1. Bildiri. tefhįmA itmek. i‘lāmA idici. ‘aķd itmek. döneklikle. inhā’A. ma‘lūmA olunmak ‫ ىم ٍع يلوٍـ‬، ‫ش‬ ٍ ‫بًلٍ يد يرمل‬ ‫ ايكليٍن ىم ٍق‬Duyurulmak. Bildirici. bergolo (255). duyurmak. inconstante (1098). immobile. bendA itmek ‫بًلوى‬ ‫ك‬ ٍ ‫ بىن ٍد ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىعق ٍد ايًتٍ ىم‬، ‫ بىػغٍلى ىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫دكيك ٍملى ىم‬ ‫ ي‬Birbirine . nidā’A olunmış ، ‫ش ىشئ‬ ٍ ‫بًلٍ يد يرلٍم‬ ً ً ‫ش‬ ٍ ‫ ندأى ياكلينٍم‬Bildirilmiş. tutarsız. far sapere. ‫ك‬ ٍ ‫ ا ٍشعاىٍر ايًٍت ىم‬، ‫اسى ايكل ىٍم ٍق‬ ٍ‫ى‬ anlatmak. immobilmente (1053) bilān. anladığım kadar. farsi noto (1443) bildürmek. giontamente (961). i‘lānA ، ‫ك‬ ٍ ً‫بًٍل يد ٍرىمكٍل‬ ‫ اً ٍع ًال ٍف‬، ‫ اًنٍػ ىهاء‬، ‫ اً ٍعالى ٍـ‬1. inconstanza (2438) 2. Göstermek. senza mancar niente (1306) bilā-ĥareketA. Haber vermek. onuŋ ile. Kaygı. per quanto sò (1713). ma‘ahuA. ma‘ānA ‫ ىمعان‬، ‫ بًلوى‬Birlikte. volubile. bį-ĥużūrlıķ ، ‫ك‬ ٍ ‫ت قى ىد ٍـ ًس ٍزل‬ ٍ ً‫ ثاىب‬، ‫ًىب قىراىٍرل ٍق‬ ً ً ‫ضوٍرلً ٍق‬ ٍ ‫ ثىباىتٍ ًس ٍزل‬1. aŋladuġum ķadarA ، ‫دكيك ٍم قى ىد ٍر‬ ‫بلٍ ي‬ ‫دك يغ ٍم قى ىد ٍر‬ ‫ اى ٍگالى ي‬Bildiğim. 154] bį-ķarārF+A. inhā’A ve ً ً i‘lāmA olunmış ‫ اًنٍػ ىهاء ىك اً ٍعالى ٍـ‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ىم ٍع يلوٍـ ايكليٍنم‬، ‫ش‬ ٍ ‫بًلٍ يد يرلٍم‬ ً ‫ش‬ ٍ ‫ ايكليٍنم‬1. i‘lāmA itmek. berghinella (405). birlikte. in compagnia (1097). speranza vana (2126) bį-‘ıddF+A ‫ ًىب ًع ٌٍد‬Hesapsız. notificare. Anlamlı. bāF o. bildirilmiş. Bilgi. tasa. intimare (1179). infallibilita (1121) bilā-teşbįhA ‫بًالىتى ٍشبيً ٍو‬ Eşsiz biçimde. bį-ŝebātF+A ، ‫ًىب قىراىٍر‬ ‫ت‬ ٍ ‫ ًىب ثىباى‬، ‫ت قى ىد ٍم ًس ٍز‬ ٍ ً‫ ثاىب‬Kararsız. di brigata (634). far capace (332). incomparabilmente (1097) bi’l-‘avūnillahA ٍ‫ بًال ىٍع يو ًف اىلل‬Allah’ın yardımı ile. i‘lānA itmek. significare. significatione (2046) bildürülmiş. intimatione (1179). ŝābitA ‫ت‬ ٍ ً‫ ثاىب‬، ‫ت‬ ٍ ‫ بًالى ىحىرىك‬Hareketsiz. significatiuo (2046) ً bildürilmek. dar diuedere col verbo. … anlamına gelmek. sonsuz sayı. burunśalıķ ‫ يبويرنٍصاىلً ٍق‬، ‫ بًالى ٍف‬Burunsalık. sebatsız kişi. che non si muoue (1053) bilā-ĥareketligile.

cute. saputo. pugnuolo (1698) bilemek. Tanıdık. arratore (169). beyānA olunmış. iş ile. yeŋlik. dotto (753). birle. kemālA ile bilmek. ‫ ىدنً ٍش ىمن ٍد‬، ‫ يُنٍ ىسن ٍد‬، ‫ت‬ ٍ ‫صي‬ ٍ ‫لى بى ى‬ 193 ârif. cognoscere (429). meçhūlA ، ‫ ناىىم ٍع يلوٍـ‬، ‫بًلًنٍ ىم ٍز‬ ‫هو ٍؿ‬ ‫ َمىٍ ي‬Meçhul. ma‘rūfA. ķā’ilA ve rāżıA olan. sapere (1905) bir şey’A ziyādeA bilmek. ĥāddA itmek. assidere (184) bile ögmek. Sezgisi güçlü‫ ظ‬sagace.Dr. ‘ālimA. aguzzare (1883) ً bilenmiş ‫ش‬ ٍ ‫ بًلىنٍم‬Bilenmiş. discorrere (477) bilece. incognito (1968) bilinmez. hūşiyārF. mükālemeA itmek ‫ لىًق ٍرد ًل‬، ‫ك‬ ٍ ‫سويٍػلى ٍش ىم‬ ‫بلوى ي‬ ‫ك‬ ٍ ‫ يمكاىلىموى ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ايًتٍ ىم‬Birlikte sohbet etmek. la cosa è conosciuta (551) bilişmek. nuħsendF. braccialetti (281). cognosciuto (429) bilįŧA / bellūŧA aġacı ‫ بىػلٌ يو ٍط آغاىج ًى‬/ ‫ بًليً ٍط‬Meşe. sennA itmek. bilgili olmak. albero (1716) ً bi’l-külliyeA. ebrincān / ibrincānF. nā-ma‘lūmF+A ‫ش‬ ٍ ‫بًلٍن ىمم‬ ‫ ناىىم ٍع يلوٍـ‬، ‫ؼ‬ ٍ ‫ ناىىم ٍعريك‬، Bilinmeyen. comportare. conoscere (490). āşikāreF. ŝenāA u sitāyişF kerdenF. cognoscersi l’vno l’altro (429) ً ً bilişmiş. commensurare (445) bile segirtmek ‫ك‬ ٍ ‫ بًلوى ىسگًرٍْتى‬Birlikte koşmak. cristallino (570) bilmek. dānāF. affilare (59). ‘amelle ً ًً ‫ ىع ىملَّو‬، ‫ ىع ىم ٍل ايًلوى‬، ‫ش ايًلوى‬ ٍ ً‫ اي‬، ‫ ًَب الٍواىق ٍع‬، ‫ بًالٍفع ٍل‬Fiilen. cristallo (570) billūrlı ‫ بًلٍ يلوٍر ًىل‬Billurlu. Bilgili. ‘ārifA. Tamamen. keskin itmek. ma‘lūmA ًً ‫ ىم ٍع يلوٍـ‬، ‫ؼ‬ ٍ ‫ ىم ٍع يرك‬، ‫ش‬ ٍ ‫ بًلًنى ىج‬Bilinebilir şey. Genellikle. nā-ma‘lūmF+A. yarışmak. manifestato (1314). bilinmiş. generalmente (945) billūrA ‫ بًلٌ يوٍر‬Billur. bilen. cognoscente. âlim. kemālA mertebede teşĥįśA itmek ‫ده‬ ‫بًٍر ىشئ ًزياى ى‬ . methetmek. astuto. ma‘lūmdur ‫ ىم ٍع يلوٍم يد ٍر‬، ‫ش يد ٍر‬ ٍ ‫بًلنٍم‬ Bilinen. Bilmek. ٍ ‫ بًلنٍم‬، ‫ك ىشئ‬ bilinebilir. cote. scognosciuto. portar insieme (458) bile oturmaķ ‫بًلوى ياك يتوٍرىم ٍق‬ Birlikte oturmak. ignoto (1041) bilinmiş. noto. vedi accorto (1889) bilinecek şey’A. genel olarak. ehl-i baśįretA. malum. ma‘rūfA. laķırdı ً itmek. seng-i efsānA. birbirini bilmek ‫ك‬ ٍ ‫ بًٍربًريً ًىن بًلٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫بًلً ٍش ىم‬ Birbirini tanımak. taĥmįnA itmek ‫ك‬ ٍ ‫مي ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫لچ ىم‬ ٍ ً ‫ ىٍَت‬، ‫ك‬ ٍ ‫ بًلوى ياك‬Ölçmek. mu‘āyenA. gerçekten. effettiuamente (769) bilici. consentaneo. consapeuole (494). vaķįfA olmaķ. 2. arruotare (77). ruotare. ricognoscere. fį’l-vāķı‘A. maniglie. commendare (445) bile ölçmek. ‘umūmenA. conosciuto (1443) 2. aguzzare. tahmin etmek. ingroppare (1145) bile getürmek ‫ك‬ ٍ ‫ بًلوى ىك يتوٍرىم‬Birlikte getirmek. daniş-mendF ً ً ‫ راى‬، ‫ قىايًل اكل ًٍمش‬، ‫ اكقوًمش‬، ‫ بًلىن‬، ‫جى‬ ً ً‫بًلي‬ ،‫ؼ‬ ٍ ‫ يمعاى ًر‬، ‫ش‬ ٍ ‫ضى ياكلٍم‬ ٍ ‫ٍ ي‬ ٍ ‫ٍ يي‬ ً ‫قىأيً ٍل ىك راى‬ ، ‫ ىعليً ٍم‬، ‫ داىناى‬، ‫ىو ًشياىٍر‬ ٍ ‫ عاى ًر‬، ٍ‫ عاى ًَل‬، ‫ضى ياكالى ٍف‬ ‫ ي‬، ‫ يم ىدبػَّ ٍر‬، ‫ؼ‬ ً ً ‫ اى ٍى‬، ‫ اى ٍى ًل ًعلًم‬1. saputo. künhi ile bilmek. vaśfA itmek ‫ ثىناى يك‬، ‫ك‬ ٍ ‫دح ايًٍت ىم‬ ٍ ‫بًلوى ياكٍك ىم‬ ٍ ‫ ىم‬، ‫ك‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫صف ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ ىك‬، ‫ش ىك ٍرىد ٍف‬ ٍ ً‫ ستاىي‬Övmek. sauio (1911) 3. affinare (59) bilezik. ehl-i ‘ilimA. intelligente (428). concorrere (470) bile söyleşmek. ٍ ‫س ياكليٍنم‬ ٍ ‫ تى ٍشخي‬، ‫ؼ‬ conosciuto (491). quercia. pietra d’aguzzare (1594) bilek ‫ك‬ ٍ ‫ بًلى‬Bilek. müdebberA. pugno tra la mano ed il braccio. seçilmiş. ma‘anA ‫ ىمعان‬، ‫ بًٍرلوى‬، ‫ بًلوى جوى‬Birlikte. Tanınmış. ornamento di braccia (1314) bi’l-fi‘ilA. cote (583). agāhF ً olmaķ. sauio (1907). Tanımak. dānistenF ‫ اىكاىٍه‬، ‫ف ياكل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫بًلٍ ىم‬ ٍ ً‫ ىكقي‬، ‫ عاىَلٍ ياكل ىٍم ٍق‬، ‫ك‬ ً ‫َت‬ ٍ‫ داىن ٍس ى‬، ‫ ياكل ىٍم ٍق‬1. büsbütün. giontura della mano (961). conoscente (490). ‘ālimA olmaķ. mu‘ārifA. belli. tįzF itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫ ىك ٍس ًك ٍن ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىس ٌن ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫بًيلىو ىم‬ ‫ك‬ ٍ ‫ تيًٍز ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىحاٍ ٌد ايًتٍ ىم‬Bilemek. ‘alįmA. medĥA itmek. Yavuz Kartallıoğlu bağlamak. rāżıA olmış. ķāyilA olmış. conoscibile (490). teşħįsA olunmış. conferire. raffigurare (1791) 2. ma‘rūfA ‫ؼ‬ ٍ ‫ ىم ٍع يرك‬، ‫ش‬ ٍ ‫ بًل ٍشم‬Tanışmış. sivārA ‫بًلى ًزٍؾ‬ ‫ ًسواىٍر‬، ‫ اًبٍ ًرٍْناى ٍف‬/ ‫ اىب ًرٍْناى ٍف‬، ‫ك‬ ٍ ً‫ يىگٍل‬، Bilezik. consapeuole (492). del tutto (607) 2. ً ً ً ًً ma‘lūmA ‫ يمعاىيى ٍن‬، ‫ش‬ ٍ ‫ بىياى ٍف ايكليٍنم‬، ‫ آشكاى ىره‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ىس ًچلٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫بًلٍنم‬ ً ً ‫ ىم ٍع يلوٍـ‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ىم ٍع يرك‬، 1. çarħF bilegi ‫گو‬ ‫بلى ي‬ ً ‫ سٍن‬، ‫شى‬ ً ً ‫ ىچر ٍخ بًلى‬، ‫ك اىفٍساى ٍف‬ ‫كى‬ ٍ ‫كو طاى‬ ‫ طاى ً ى‬/ ‫ش‬ ‫ بلى ي‬/ Bileği taşı. partecipio (1907) ًً bilinmişdür. scibile (1955) ً ً bilinmemiş. oķumış. cemį‘anA ، ‫مومان‬ ‫ عي ي‬، ‫بالٍ يكلِّيوى‬ ‫ ىْجيًعان‬1. pietra d’arruotare (557). insieme (1160) ً bilegü ŧaş / ŧaşı. ‘amelA ile. Bilinen. nā-ma‘rūfF+A.

194 ً ٍ‫ يكن‬، ‫ك‬ ٍ ‫هى ايًلوى بًلٍ ىم‬ ٍ ‫ ىكماى ٍؿ ايًلوى بًلٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫بًلٍ ىم‬ ‫ ىكماى ٍؿ ىم ٍرتىبوى دهى‬، ‫ك‬ ‫ك‬ ٍ ‫ص ايًتٍ ىم‬ ٍ ً‫ تى ٍشخي‬Bir şeyi çok bilmek. mille volte (1368) binmek. çıķmış. manśıbsız. münzevįA ‫ًىب‬ ً ً ‫ يمٍنػىزك ًل‬، ‫ب ًس ٍز‬ ‫ب ى‬ ٍ ‫ ىمٍنص‬، ‫آد ٍـ‬ ٍ ‫ ىمٍنص‬Görevsiz. ً ً ‫ص‬،‫ك‬ ً sem‘aA ‫ ىُسعوى‬، ‫اى ٍل‬ ‫ ىْتى ي‬، ‫ورت يم ىع ىاملوى‬ ‫ بلٍ ىم ٍزلىنٍ ىمكٍل ٍ ي ى‬Yalan. vno (2428) bir ādemA bir cānibden o bir cānibe śançmaķ ‫بًٍر‬ ً ً ‫چم ٍق‬ ‫ ى‬Birisini ‫آد ٍـ بًٍر جاىنبٍ ىد ٍف ايك بًٍر جاىنبوى ى‬ ‫صنٍ ى‬ mızraklamak. çıķmaķ. persona priuata (1567) bįmār-ħāneF aġası ‫ بيًماىٍرخاىنوى آغاىس ًى‬Hastane müdürü. bi’l-müşāfeheA. conoscenza (490). con la dio gratia (464) biŋ kerreA. vaĥįdüA. spedalingo. conoscere perfettamente (490) bilmekligile. Tanıma. 2. bį-ĥisābiA. elf merreA. spedaliere (2123) biŋ. lā-teşbįhA. ma‘rifetümsiz. vnico (2426). Bilgilice. şifahen konuşmak. disegno d’vn edisicio (690) bį-nažįrF+A. scientemente (1955) bilmeklik. prefetto del spedale (2123) bįmār-ħāneci ‫ بيًماىٍرخاىنوى ج ًى‬Hastanede çalışan. montare à cauallo. ‘ilmA ile. bilişlik. śūret-i mu‘āmeleA ile. vāĥideA. migliaio. senza la mia saputa (2013) bilmezlenmekligile. dānālıġıla. a mille à mille (1368) biŋci ‫ بيًگٍج ًى‬Bininci. senza sapere niente (1905). elf ĥaseneA. parlar in presenza (1519) bilürsiz olmaķ. bilmezlikten gelme. Akıllıca. hezārF ‫ ىىزاىٍر‬، ‫لف‬ ٍ ً‫ بي‬Bin. salito (1393) ً bir. ٍ ‫ اى‬، ‫گ‬ migliare (1366). ‘ilmA. ma‘rifetA ‫ت‬ ٍ ‫ ىم ٍع ًرفى‬، ‫ ىخبىػ ٍر‬، ‫ش‬ ٍ ً‫بًلٍمي‬ Haber. finto (2051) bilmiş. dānālik. simolatamente (2050) bilmezlenmeklik. śūret-i mu‘āmeleA. yuķaru çıķmış ، ‫ش‬ ٍ ‫ ًچ ٍقم‬، ‫ش‬ ٍ ‫بًنٍم‬ ً ‫ش‬ ٍ ‫ ييوقاى يرك ًچ ٍقم‬Binmiş. görülmedik. görevi olmayan kişi. 2. śoŋsızlıġıla. cognitione (428). 2. hezār bārF ‫ اىلف ىمٌرىه‬، ‫گ ىكٌرىه‬ ٍ ً‫بي‬ ‫ ىىزاىٍرباىٍر‬، Bin kere. hezārF dįnārA ، ‫ٍتو ٍف‬ ٍ ً‫بي‬ ‫گ آل ي‬ ‫ ىىزاىٍر ديًناىٍر‬، ‫لف ىح ىسنوى‬ ٍ ‫ اى‬Bin altın. simolato. ٍ‫ى ي‬ ‫ص يلولغلوى‬ ‫ى ى ٍ ى‬ bilerek. ignorare (1040). sparire (2115) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı bi’l-vece pįşįn ‫شي‬ ٍ ً ً‫ بًال ىٍوجوى پي‬Peşin olarak. vecāhenA ve şefāhenA söylemek. bį-aķrānF+A. simolatione. Yalandan yapılmış. millesimo (1368) bį-nehāyetlıġıla. teźekkürA. ma‘rifetA ile. in forma d’auanza (203) bį-manśıbF+A ādem. ma‘rifetA. bį-hem-tāF ً ‫ ًىب ىّنٍتاى‬، ‫ الىتى ٍشبيً ٍو‬، ‫ ًىب اىقٍراى ٍف‬، ‫ظي‬ ٍ ‫ ًىب نى‬Eşsiz. bi-ġayr-ı ‘ilmA. bilgi. montato. ħitābA itmek ، ‫باًل يٍمواىجوى‬ ً ‫ ًحطاى‬، ‫ كجاىىان ك شفاىىان سويػلىمك‬، ‫باًلٍمشاىفىهو‬ ‫ك‬ ٍ ‫ب ايتٍ ىم‬ ٍ ‫يٍ ى‬ ‫ى ى‬ ٍ ‫ي ى‬ ‫ى‬ Yüzyüze. ata binmek. tek. ً ً ً ً ًً ً ً ً nehāyetsizlıġıla ، ‫صوٍكس ٍزلغلوى‬ ‫ ي‬، ‫ ىب حساىب‬، ‫ىب ىِناىيىػتٍلغلوى‬ ًً ً ‫ ىِناىيىػتٍس ٍزلغلوى‬Sonsuz olarak. Bilme. infinitamente (1128) ً َّ ً bi-ni‘metu’llāhi te‘ālā ‫ال‬ ‫ بًن ٍع ىم ي‬Allah’ın ‫ت اىللو تىعاى ى‬ nimetleri ile. notitia (1442) bi’l-muvāceheA. teşħįsA ، ‫ك‬ ٍ ً‫بًلٍ ىمكٍل‬ ً ،‫ك‬ ً ،‫ك‬ ٍ ً‫آشناىل‬ ٍ ً‫ داىناىل‬، ‫ تى ىذ ُّك ٍر‬، ‫لم‬ ٍ ً‫ بًليً ٍشل‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ىم ٍغ ًرفى‬، ‫ك‬ ٍ ً‫بًلي‬ ٍ‫ع‬،‫ت‬ ً ‫س‬ ٍ ‫ تى ٍشخي‬1. ‫ى‬ inscientemente (1157). bilmezden gelerek. kaybolmak. cāhilA olmaķ ‫ جاى ًى ٍل ياكل ىٍم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫بًلٍ ىم ىم‬ Bilmemek. non sapere (1905) bilmez iken. bilmeksizin. ً ًً ً uślulıġıla ، ‫ عاىلًماىنوى‬، ‫ت ايًلوى‬ ٍ ‫ ىم ٍع ًرفى‬، ‫لم ايًلوى‬ ٍ ‫ ع‬، ‫بلٍ ىمكٍلكلوى‬ ً ً ‫ اك‬، ‫ حاىكًماىنو‬، ‫ عقل ايًلو‬، ‫ داىناىلًغًلو‬1. fintione (2051) ً ‫ ىْت‬، ‫بًلٍمزلىٍن ًمش‬ bilmezlenmiş. āşinālıķ. incomparabile (1097) biŋ biŋ ‫گ‬ ٍ ً‫گ بي‬ ٍ ً‫ بي‬Bin bin. ً ً ‫ ص‬، ‫ك لً ًكلو‬ ً tecāhülA ile ‫اى ٍل اًيلىو‬ ‫ ىْتى ي‬، ‫ورت يم ىع ىاملوى ايلوى‬ ‫بلٍ ىم ٍزلىٍن ىم ٍ ى ي ى‬ Yalandan. passare da banda à banda vn huomo (1528) . Bilmezlikten ‫ش‬ ‫م‬ ٍ gelinmiş. ò in vn vascello (1393) ً ً binmiş. mille numero (1368) biŋ altun. sapientemente (1906). śu‘ūdA itmek ‫عو ٍد‬ ٍ ‫بًٍن ىم‬ ‫ ي‬، ‫ ًچ ٍق ىم ٍق‬، ‫ك‬ ‫صي‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ ايتٍ ىم‬Binmek. tecāhülA olunmış ‫اى ٍل‬ ‫ى‬ ٍ ٍ‫ى‬ ً ‫ ايكليٍن‬1. tecāhülA. cahil olmak. ġāyibA olmaķ. sauiamente (1911). vāĥidA. yekF ‫ كاى ًح يد‬، ‫ده‬ ‫ كاىى ى‬، ‫بًٍر‬ ‫ك‬ ٍ ً‫ ي‬، Bir. biliş. nā-bedįdF ً ً ً olmaķ ‫ ناىبىديً ٍد ياكل ىٍم ٍق‬، ‫ب ياكل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫ غاىي‬، ‫ ب يلوٍرس ٍز ياكل ىٍم ٍق‬Yok olmak. elfA. mille scudi (1368) A binā’ resmi ‫ بًناىء ىر ٍُس ًى‬Bina resmi. vna (2423). ĥākim-āneA+F. ‘aķlA ile. ħaberA. en iyi derecede bilmek. ‘ālimāneA+F. conoscimento (490) bilmemek. çıkmış. ً ً ً ً ma‘rifetüm yoġ iken ، ٍ‫ ىم ٍع ًرفىػتي ٍم ًسز‬، ‫لم‬ ٍ ‫ بغى ًٍي ع‬، ‫بلٍ ىم ٍزاي ىك ٍن‬ ‫م ٍع ًرفىػتي ٍم يبو ٍغ ايً ىك ٍن‬Bilmeden. ağası.

164] biraz zamānA vāzgeçmek. ālet-i beytA. Acı. metā‘-ı beytA. alternare (99) birbir ile ‘işretA itmek. bir keffA ‫ بًٍر‬، ‫ بًٍرقىػٍبضوى‬، ‫بًٍر يآك ٍج‬ ‫ف‬ ٌٍ ‫ ىك‬Bir avuç. vāĥidA cerį’-i fersF ، ‫سى‬ ٍ ‫بًٍر‬ ‫آت يقو ي‬ ًً ً ‫رس‬ ٍ ‫ كاىح ٍد ىجرلء فى‬Bir at koşusu. zalimleştirmek. zalim olmuş. rallegrarsi insieme (1735) ً ً birbir ile ķarışmış ‫ش‬ ٍ ‫ بًٍربًٍر ايلوى قاى ًر ٍْش‬Birbirine karışmış. naśįbA bulmamaķ. interposto (1356) ً ‫ بًٍربً ًرنٍ ىد ٍف فىػ ٍر‬Birbirinden birbirinden farķı var ‫قى كاىٍر‬ farklı. vno per vno (2428) . güzel bir bedįhet / bedįhį A ‫هى‬ söz. bir avuç yüŋ ‫ بًٍر يآك ٍج ييو ٍؾ‬Bir avuç yün. nadālehu itmek ‫ب‬ ٍ ‫جى بًٍر يىػ ٍرىد ٍف ًچقاى يرك‬ ‫ك‬ ٍ ‫ نىداىلىوي ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫آخ ٍر يى ىره ًد ٍك ىم‬ ‫ ى‬Bir ağacı bir yerden çıkarıp başka yere dikmek. biraz aydınlıķ virmek ‫بًىرٍز‬ ‫ك‬ ٍ ‫ كيًٍرىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ آيٍ ًدنٍلً ٍق ايًتٍ ىم‬Biraz aydınlatmak. serdF ‫ًىب‬ ‫ ىس ٍرد‬، ‫ ًىب ىر ىح ٍم‬، ‫ ياىيكٍز‬/ ‫ يىػ يوٍز‬، ٍ‫ ظاى ًَل‬، ‫راىٍملً ٍق‬1. rilucere alquanto (1808) birazdan. barca (2324) ً bir atım ‫آًب‬ ٍ ‫ بًٍر‬Bir atım. raĥmsizlik itmek.Dr. suppallido (2227) [Mol. Assioma (184). crudele (762) bir ‘arabalıķ ‫ بًٍر ىعراىبوى لً ٍق‬Bir araba dolusu. bį-raĥamF+A. elً ‫ آلى‬، ‫مى‬ ً ‫ اىيك ٍؾ لىواى ًز‬، ‫غى‬ ً ً‫ اىيك ٍؾ آكاىىدنٍل‬، ‫عى‬ ً ‫ك اىٍك ىمتاى‬ ķuŝāŝA ‫ت‬ ٍ ‫آد يم‬ ‫بًٍر ى‬ ً ً ‫ ىمتاى‬، ‫يت‬ ، ‫ يقولىنيالى ٍف شىء‬، ‫ يم ٍستىػ ٍع ىم ٍل‬، ‫يت‬ ٍ ‫ آالىت بى‬، ‫يت‬ ٍ ‫عى بى‬ ٍ ‫بى‬ ‫ث‬ ٍ ‫ اىلٍ يقثاى‬Bir evin eşyaları. ħālįA olmaķ. mescolato. carriera (352) bir avuç. evüŋ āvādanlıġı. yavuz. bį-raĥmetF+A. žālimA. Yavuz Kartallıoğlu bir ādemüŋ ev metā‘ı. incrudelito (1104) bir aķçaya degin ‫كي‬ ٍ ً ‫ بًٍر اىقٍپوى يوى ىد‬Bir akçeye kadar. differente l’vno dell’altro (639) birbirine ‫ بًٍربًريًنوى‬Birbirine. fin all’vltimo denaro (869) ً bir alay dostlar ‫دكسٍتػلىٍر‬ ‫ ب ٍر اىالى ٍل ي‬Bazı dostlar. spartatamente (2116) birbiri ardınca bir nesne itmek. pallidetto biraz śolmış ‫ش‬ ٍ ‫صولٍم‬ ‫ى ي‬ (1505). katı. incrudelire (1104) bį-raĥmlik. müsta‘melA. immisericordia (1053) bį-raĥmF+A olmaķ. Sert. zalim olmak. tralasciare (2306) bir bābA ev. vna tirata (2281) 195 ً ‫شو‬ bir at ķoşusı. bir sehelden evvelA ‫ بًٍر‬، ‫بًراىٍزىد ٍف اىَّك ٍؿ‬ ‫ ىس ىهلٍ ىد ٍف اىَّك ٍؿ‬Biraz önce. 2. belāya ً uğramaķ ‫ بىالىيوى ياك ٍغ ىره ىم ٍق‬، ‫ب يبول ىٍم ىم ٍق‬ ٍ ‫دك ٍْشى‬ ٍ ً‫ نىصي‬، ‫ك‬ ‫ب ٍر بىالىيوى ي‬ Belaya uğramak. feraġatA itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫ كاىٍزىك ٍل ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫بًىرٍز ىزماى ٍف كاىٍزىك ٍچ ىم‬ ‫ك‬ ٍ ‫ت ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ فىػىر ىغ‬، ‫ خاى ًىل ياكل ىٍم ٍق‬Yarıda bırakmak. araluķlu ‫ اىراىلي ٍق يلو‬، ‫چو ٍؽ‬ ‫ براىٍز اى ي‬Biraz açık. carrata (351) bir arķırı mertekE ‫ك‬ ٍ ‫ بًٍر ٍآرقًر ًل ىم ٍرتى‬Enine konmuş mertek. massaritia di casa (1330) bir aġacı bir yerden çıķarup āħerA yere ً ‫بًٍر آغاى‬ dikmek. biraz sonra. ķulanulan şey’A. vna massima (1330) bir belāya düşmek. copia d’amici (530) bį-rāmlıķ. smortacino. bį-şefaķatlıķ ، ‫ك‬ ٍ ً‫ًىب ىرْحٍل‬ ‫ك‬ ٍ ً‫ ًىب ىش ىف ىقتٍل‬، ‫ت‬ ٍ ‫ ًىب ىر ٍْحى‬Acımasızlık. solgunca). smortarello. aralık. disauenire (675) bir bir ‫ بًٍر بًٍر‬Tek tek. bir bābA ħāneF ‫ب خاىنوى‬ ٍ ‫ بًٍر باى‬، ‫ب اىٍك‬ ٍ ‫بًٍر باى‬ Bir kapılı ev. pugnata. bensisce (bensizce) (solukça. casa d’vna porta (355) ً ً‫ بىدي‬/ ‫ بًٍر بىديً ىه ٍة‬Özlü. brancata. kesmek. žālimA ً olmaķ ‫ ظاى ًَلٍ ياكل ىٍم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ك ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ ىرْحٍ ًس ٍزل‬، ‫حم ياكل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫ًىب ىر‬ Acımasız. pugnello (1697). peş peşe yapmak. incrudelirsi (1104) ً bį-raĥmF+A olunmış. vāzgelmek. poco auanti (1612) ً ‫ بًرٍز‬Biraz solmuş. žālimA olmış ، ‫ش‬ ٍ ‫حم ياكلينٍم‬ ٍ ‫ًىب ىر‬ ً ً ‫ش‬ ٍ ‫ ظاىَلٍ ياكلٍم‬Acımasız. alquanto aperto (138) biraz aydınlıķ itmek. duro. trapiantere (2313). yiyip içme. ālāt-ı beytA. bir ķabżaA. mu‘āşeretA itmek ‫بًٍربًٍر ايًلوى‬ ‫ك‬ ٍ ‫ت ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ت ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ يمعاى ىشىر‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ًع ٍشىر‬Birbiri ile hoş geçinme. bir sehelden śoŋra ‫صگرهى‬ ‫ بًٍر ىس ىهلٍ ىد ٍف ي‬، ‫بًٍراىٍزىد ٍف‬ Birazdan. poco dopo (1612) birazdan evvelA. pallidetto (2062). pugnello di lana (1698) ً biraz açuķ. trauersa. immisericordioso (1053) bį-raĥmF+A itmek ‫ك‬ ‫حم‬ ‫ًىب‬ ٍ ‫ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ىر‬ Acımasızlaştırmak. bį-şefaķatF+A ‫ت‬ ٍ ‫ ًىب ىش ىف ىق‬، ‫حم‬ ٍ ‫ًىب ىر‬ Acımasız. traspiantare (2318) bir aġacı bir yerden çıķarup āħerA yere ً ‫بًٍر آغاى‬ dikmeklik ‫ك‬ ٍ ً‫آخ ٍر يىرهى ًد ٍك ىمكٍل‬ ٍ ‫جى بًٍر يىػ ٍرىد ٍف ًچقاى يرك‬ ‫ب ى‬ Bir ağacı bir yerden çıkarıp başka yere dikme.. traspiantamento (2318) bį-raĥmF+A. nevbetile ً ً itmek ‫ك‬ ‫م‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫و‬ ‫ل‬ ‫ت‬ ‫وب‬ ‫ن‬ ، ‫ك‬ ‫م‬ ‫ت‬ ‫ى‬ ٍ ‫ بًٍربً ًر ٍل اىٍرًد ٍْنىو بًرنى ٍسنىو ايًٍ ى ٍ ى ٍ ٍ ى‬Sırayla yapmak. evüŋ levāzımı.

alfabeto (85). come quando si gira vn sacco (2391) bir demF emānA virmek ‫ك‬ ٍ ‫ بًٍر ىد ٍـ اىماى ٍف كيًٍرىم‬Biraz zaman vermek. c (1) bir ً elifbā’A ‫ف بأى‬ ٍ ‫ بًٍر أىل‬Alfabe. ĥāżırA olmaķ ، ‫ده يبولينٍ ىم ٍق‬ ‫بًٍر ايً ٍش ى‬ ‫ حاى ًض ٍر ياكل ىٍم ٍق‬Bir iş yapmak. Bir araya getirmek. Bir etmek. ottone. congegnare. harfler. giungere insieme (971). sorte di lucerta (1731) bir çatlaķ. come plico di lettere (1611) ً bir dikiş ‫ش‬ ٍ ً‫ بًٍر دكي‬Bir dikiş. ad vno (214).196 bir bölük ‘askerA. bi’d-def‘ātA. tratto d’caqua (2321) ً ً‫بًٍر اي‬ bir iki. a. sağlamlaştırmak. Yapıştırmak. divşürmek. riunire (1859). plico. vno ad vno (2428) ً ‫ك اىتى‬ bir esbābuŋ etegi ‫كى‬ ٍ ‫ بًٍر اى ٍسباىبي‬Bir elbisenin eteği. metallo (1495) ً bir iplik ‫ك‬ ٍ ً‫ بًٍر اپٍل‬Biraz iplik. F yapışdurmaķ. yek ve düF ‫ كاى ًحد‬، ‫كى‬ ً ‫دك‬ ٍ ‫ يى‬، ‫ي‬ ٍ ‫ يك اثػٍنى‬Bir ve iki. soprauestire (2093) biribirinüŋ üstüne ķomaķ. sorso. radunare (7) ً ًً ً bir içim. mektup. lehimlemek. bir işte hazır olmak. alquanti giorni (97) bir ķaç kerreA. Ponta di cuscitura (1624). cild-i vāĥid kitābA. ittiĥādA itmek. pate d’vna opera (2287). rassodare (1746) bir ķaç dürlü. tomo. ritrouarsi ad vn fatto (1854) bir itmek. ba‘żı zamānA. fin à vno (870) bir demed padavra ‫ بًٍر ىد ىم ٍد پى ىد ٍكرهى‬Bir bağ padavra. increspare. volume. sueglia. qualche si beue in vn fiato (2097) ًً ً bir içim śu ‫صو‬ ‫ ب ٍر ايچ ٍم ي‬Bir yudum su. bā’ ĥurūfA. vnire. yığmak. mobilire vna casa (1379) ً bir gemiye śafra ķomaķ ‫ص ٍف ىره يقوىم ٍق‬ ‫ بًٍر ىكميوى ى‬Bir gemiye safra (kum torbası) koymak. volume (2438) ً ً bir cinsA kertenkele ‫نس ىك ٍرتىػنٍ ىكلوى‬ ٍ ‫ ب ٍر ج‬Bir tür kertenkele. aĥyānenA. fascio di lambrecchie (835) ً ً bir desteF kāġıdF. dar vn poco di tempo (2255) bire degin. bir niçe gün ‫كو ٍف‬ ‫ ب ًر ى‬، ‫كو ٍف‬ ‫نچو ي‬ ‫برقاىچ ي‬ Birkaç gün. ad vno. tauoletta da imparar i figliuoli (2248) birer birer ‫ بًىرٍر بًىرٍر‬Birer birer. envā‘ vechileA. ulaşdurmaķ. b. legione (1237) bir cihetcik ‫ك‬ ٍ ‫ بًٍر ًج ىهٍت ًج‬Bir cihet. yıġmaķ. vāĥid ü iŝneynA. ba‘żı kerre / kereA. çatlak. sorbitioncella (2095). fimbria (869) bir evüŋ metā‘ını ķomaķ. mektūpA ‫ب‬ ٍ ‫ٍتو‬ ‫ ىمك ي‬، ‫ ب ٍر ىد ٍستوى كاىغ ٍد‬Bir deste kâğıt. yaruķ ‫ ياىير ٍؽ‬، ‫ بًٍر چاىتٍالى ٍؽ‬Yarık. 2. cem‘A itmek ، ‫ يًغٍ ىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ديًٍو يش ٍرىم‬، ‫ك ياك ٍستينوى يقوىم ٍق‬ ٍ ‫بًر ًل بًريًني‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ىْج ٍع ايًٍت ىم‬Üst üste komak. vna camiscia (1103) biribirinüŋ esbābA geymek ‫ك‬ ٍ ‫ب ىكٍي ىم‬ ٍ ‫بًر ًل بًريًني‬ ٍ ‫ك اى ٍسباى‬ Birbirinin elbiselerini giymek. gāhça bir niçe def‘aA. vno ò duo (2428) ‫ك ىك ي‬ F ً birinc ‫نج‬ ٍ ‫ ب ًر‬Pirinç. ĥattā ile’l-vāĥidA. ilĥāķA itmek. Verticare. oŧay döşemek ‫بًٍر اىيك ٍؾ‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫دك ىْشى‬ ‫ ايكطوى ٍل ي‬، ‫ ىمتاىع ًىن يقوىم ٍق‬Bir evi döşemek. hecāA‫ ىىجان‬، ‫ؼ‬ ٍ ‫ بأى يح يرك‬، ‫ف‬ ٍ ‫بًٍر اىل‬ Bir harf. congiungere (2426) 3. lehimlemek ‫ك‬ ٍ ‫بًٍر ايًٍت ىم‬ ً ً ً ‫ ايًصاى ٍؿ‬، ‫ ياكلى ٍش يد ٍرىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ الٍصاى ٍؽ ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ا َِّتاى ٍد ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ا ٍْلى ٍق ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىَلً ٍملى ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ك ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ يى‬، ‫ ياىپً ٍش يد ٍرىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ايًتٍ ىم‬1. che si dà alli rei (2214) ً bir elifA. tunç. ً ‫ بىػ ٍع‬، ‫ ىك ىره‬/ ‫بًٍرقاى ٍچ ىكَّره‬ gāh gāhF ، ‫ بًٍرنى ًچو ىدفٍعوى‬، ‫ گاى ٍى ىچو‬، ‫ضى ىكَّره‬ . lacavun ‫ الىجاىيك ٍف‬، ‫ك ىع ٍس ىك ٍر‬ ٍ ‫بًٍر يبولي‬ Tümen. įśālA itmek. di molti modi (1381) ً ً bir ķaç gün. alfabe. cild-i ً ً ً ً ً ً vāĥidA ‫ ًجلٍ ًد كاى ًح ٍد‬، ‫ب‬ ٍ ‫ ج ٍلد كاىح ٍد كتاى‬، ‫ب‬ ٍ ‫ بًٍر جل ٍد كتاى‬Bir cilt kitap. punto nel cuscire (1701) bir dürlü işkenceF ‫ بًٍر يد ٍر يلو اً ٍش ىكنٍجوى‬Bir tür işkence. agugliata di filo (76) bir işde bulunmaķ. yek itmek. qualche poco (1709) bir cildA kitāb. bir def‘aA. divüşürmek ‫ك‬ ٍ ‫ ديًيو يش ٍرىم‬، ‫ك يىقاى ًس ًىن يبوير ٍش يد ٍرىم ٍق‬ ٍ ‫ بًٍر يكملى‬Gömleğin yakasını buruşturmak. ilśāķA itmek. ragano. abbicare. crepatura (566) ً bir çuval sundurmak ‫صونٍ يد ٍرىم ٍق‬ ‫ ب ٍر يچواى ٍؿ ي‬Bir çuvalı döndürmek. vaķt-beF-vaķtA. insauorare vna naue (1156) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı bir gömlek yaķasını buruşdurmaķ. nice vechileA ‫بًٍر‬ ‫ نيًجوى ىك ٍج ًهلوى‬، ‫ اىنٍواى ٍع ىك ٍج ًهلوى‬، ‫ قاى ٍچ يد ٍر يلو‬Birkaç çeşit. congiungere (485). bir śorış ‫ش‬ ٍ ‫صوًر‬ ‫ ب ٍر ي‬، ‫ ب ٍر ايچ ٍم‬Bir yudum. birleştirmek. bir kerreA. tā-be-yekF ، ‫كي‬ ٍ ً ‫بً ىره ىد‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ تاىبىػيى‬، ‫ىل اٍلواى ًح ٍد‬ ‫ ىح َّت ا ى‬Bire kadar.

alcuna volta (83). fiata (2435) bir kesik. ķāyilA olmaķ ‫ك يمراىديًنوى‬ ٍ ‫ بًٍر كً ىم ٍسنوى ني‬، ‫سوزيًنوى قاىيً ٍل ياكل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫بًٍر كً ىم ٍسنوى ني‬ ‫ك ي‬ ‫ قاىيً ٍل ياكل ىٍم ٍق‬، ‫ ياكٍٕنى ٍق‬Birisinin isteğini yerine getirmek. contrario di doppio (1944). çıplaķ itmek ‫بًٍر‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ ًچٍپالى ٍؽ ايٍت ىم‬، ‫ك ماىلً ًىن آل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫ كً ىم ٍسنوى ني‬Bir kimseyi soymak. 2. ŧurdurmaķ ‫بًٍر‬ ‫طوٍريد ٍرىم ٍق‬ ٍ ‫ كً ىم ٍسنوى ٍل قىراىٍر ايًٍت يد ٍرىم‬1. bir kimesnenüŋ müzācın avlamaķ ‫ك اًلٍتًفاىتًنوى‬ ٍ ‫بًٍر كً ىم ٍسنوى ني‬ ‫ك يمزاى ًج ٍن ٍآكالىىم ٍق‬ ٍ ‫ بًٍر ىك ىم ٍسنوى نى‬، ‫ ىمظٍ ىه ٍر ياكل ىٍم ٍق‬1. semplice. Birisinin hoşuna gitmek. qualche volta (1709) bir ķat. sindicare (2052) bir kimesnenüŋ ĥıfžına müžāheretine ķonulmaķ. yarış ‫ش‬ ٍ ‫ بًٍر ىك ًس‬Kesik. boglio (270) bir kere / kerreA. naśbA ً itmeklik ‫ك‬ ٍ ً‫صب ايًتٍ ىمكٍل‬ ٍ ‫ بًٍر كً ىم ٍسنوى ني‬Vekil ٍ ‫ نى‬، ‫ك يىريًنوى يقوىم ٍقل ٍق‬ bırakma. yüzin ً ً döndürmek ‫ ييوزيً ٍن‬، ‫ك‬ ٍ ‫ض ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ ا ٍعراى‬، ‫بًٍر ك ىم ٍسنوى ىد ٍف قاى ًچٍن ىم ٍق‬ ‫ك‬ Birisinden kaçınmak. yüzüne ٍ ‫دكنٍ يد ٍرىم‬ ‫ي‬ bakmamak. ‫ ى‬،‫ت‬ 2. fiatà (861). Denetlemek. confermare alcuno (477) 2. mülkünü ele geçirmek. rendersi alla mercé d’alcuno (1765) bir kimesneye minnetdārA+F olmaķ. mangiar l’ossa ad vno (1311) bir kimesnenüŋ recāsını ķabūlA itmek. distornarsi (723) bir kimesnenüŋ ef‘ālA ve evżā‘ını teftįş ve ً ً ‫ك اىفٍػع ٍاؿ كاىك‬ ً tefaħħuśA itmek ‫يش ىك‬ ‫بًٍرك ىم ٍسنىو ني ٍ ى ى ٍ ى‬ ٍ ‫ضاع ًىن تىػ ٍفت‬ ً ‫ تػف ُّخ‬1.Dr. tratto. ritornar in gratia (993). Yalın. görevini bıraktırmak. Sinsice birisinin içine girmek. bir kimesnenüŋ murādına uymaķ. śādeA. contramandare (516) bir kimesney ķarārA itdürmek. sostituito (2103) bir kimesneye emānA ile virmek ‫بًٍر كً ىم ٍسنوى يوى اىماى ٍف ايًلوى‬ ‫ك‬ Kendisini birisinin vicdanına ٍ ‫كيًٍرىم‬ bırakmak. mettersi nelle braccia ò nella saluaguardia d’alcuno (1362) bir kimesnenüŋ iltifātına dönmek. ‫ك‬ ٍ ‫ص ايتٍ ىم‬ ٍ ‫ىى‬ sindacare. Bir kimseyi ‫ ي‬، ‫ك‬ doğrulamak. esser obligato à qualche d’vno per conto di cortesia (1454) bir kimesneyi aŋa ta‘vįżA olundıġı ħiźmetden çaġırmaķ. scempio. non doppio (2006) bir ķaynamaķlıķ ‫ بًٍر قىػٍيناىىم ٍقلً ٍق‬Kaynama. rimettersi alla volontà (1812) bir kimesnenüŋ yerine ķomaķlıķ. bir def‘ / def‘aA. memnūnA olmaķ ‫ َمىٍ ينو ٍف ياكل ىٍم ٍق‬، ‫ بًٍر كً ىم ٍسنوى يوى ًمنَّتٍداىٍر ياكل ىٍم ٍق‬Bir kimseye minnettar olmak. volia. metter ‫ك‬ ٍ ‫ك انٍصاىفًنوى اى ىَلٍ كيًٍرىم‬ ٍ‫ي‬ scropolo nell’ altrui conscienza (1984) bir kimesnenüŋ mālını almaķ. insinuarsi nella gratia d’alcuno (1160) bir kimesnenüŋ imlākini ve erzāķını giriftF itmek. occupare la robba d’altrui (1458) 197 bir kimesnenüŋ inśāfına elemA virmek ‫بًٍر كً ىم ٍسنوى‬ ً ‫ ن‬Birisini gücendirmek. rassicurare (1746) . Eleştirmek. iĥsānA itmek. bir bāzF ‫ بًٍر باىٍز‬، ‫فع‬ ٍ ‫ بًٍر ىد‬، ‫ بًٍر ىك ٍز‬، ‫ بًٍر ىكَّره‬Bir kere. ritornar in gratia (1852) bir kimesnenüŋ iltifātına mažharA olmaķ. diledügini virmek. parecchie volte (1515). vna volta (2321). ‘ināyetA itmek. bütün malını almak. vekįlA ً ٍ ‫ك يىريًنوى قونػيلٍ ًم‬ manśūbA ‫ب‬ ٍ ‫ بًٍر كً ىم ٍسنوى ني‬Vekil ٍ ‫صو‬ ‫ ىككي ٍل ىمنٍ ي‬، ‫ش‬ ‫ي‬ bırakılmış. vna volta (2423). i‘ŧā’A itmek. girü döndürmek yāF ferāġatA ً ً ً ‫دك‬ itdürmek ‫غى ًخ ٍذ ىمتٍ ىد ٍف چاى ًغ ٍرىم ٍق‬ ٍ ً‫بًٍر ك ىم ٍسنوى ُل آكاى تىػ ٍعوي‬ ‫ض ياكليٍن ي‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ت ايًتٌ يٍد ٍرىم‬ ٍ ‫دكنٍ يد ٍرىم‬ ٍ ‫ك ياى فىراىغى‬ ‫ كييك ي‬، Bir kimseyi görevinden çağırmak. bir kez. tagliatura ٍ ً‫ك ياىري‬ (2237) bir kimesneden ķaçınmaķ. baġışlamaķ ‫ك ىرجاى ًس ًىن قى يبو ٍؿ‬ ٍ ‫بًٍر كً ىم ٍسنوى نى‬ ً ٍ ‫ اً ٍعطىأ ايًتٍم‬، ‫ك‬ ‫ اً ٍحساى ٍف‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ديًلى يدكً ًىن كيًٍرىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ت ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ عناىيى‬، ‫ك‬ ‫ى‬ ‫ باى ًغ ٍشلى ىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ايًٍت ىم‬Bir kimsenin ricasını kabul etmek. Yavuz Kartallıoğlu ً ً ‫ بىػ ٍع‬، ‫ت‬ ، ‫ اى ٍحياىنان‬، ‫ بًٍر ىكٌرىه‬، ‫قت‬ ٍ ‫بال ىٍدفٍعاى‬ ٍ ‫قت بىػ ىو‬ ٍ ‫ ىك‬، ‫ بًٍر ىدفٍعوى‬، ‫ضى ىزماى ٍف‬ ‫ كاىٍه كاىٍه‬Birkaç kere. alquante volte (97). i‘rāżA itmek. yektāF ‫ يىكٍتىا‬، ‫ص ىاده‬ ٍ ‫ بًٍرقى‬1. sostitutione (2103) bir kimesnenüŋ yerine ķonulmış. Tek kat. concedere (465) bir kimesnenüŋ sözine ķāyilA olmaķ. 2. bir kimesnenüŋ imlākini ve erzāķını ً ‫بًر كًمسنو نك اًمالىكً ًىن ك اىرزاىقً ًىن كً ًر‬ żabŧA itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫فت ايتٍ ىم‬ ٍ ٍ ٍ‫ٍ ىٍىي‬ ٍ ‫ى‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ضب ٍط ايتٍ ىم‬ ‫ ى‬Birisinin malını. gönlünü almak. dileğini yerine getirmek. yene girmek ً ً ً ٍ ‫ بًر كًمسنو ني‬Tekrar bir ً ‫ك‬ ٍ ‫كيىم‬ ٍ ‫دكٍِنى‬ ‫ٍ ىٍى‬ ٍ ‫ يىنوى‬، ‫ك‬ ‫ك الٍتفاىتنوى يىنوى ي‬ kimsenin güvenini kazanmak. Birisine güvence vermek. birisine sığınmak. girmek ‫ك ًح ٍف ًظنوى يمظاى ىىىرتًنوى يقونػيلٍ ىم ٍق‬ ٍ ‫بًٍر كً ىم ٍسنوى ني‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫كيىم‬ ٍ ، Birisinin kanatları altına girmek.

uzlaşma. yavuzlıġıla ، ‫ًىب ىرْحىٍلً ًكلوى‬ ًً ًً ‫ ياىيكٍزلغلوى‬، ‫ ىس ٍردلكلوى‬Sertlikle. ittifāķA itmek. ķavlA. sustituire. bir neferA. ittifāķA itmek ، ‫ اً َِّتاى ٍد ياكلينٍ ىم ٍق‬، ‫ بًٍر ياكل ىٍم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫بًٍرلىنٍ ىم‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ اتِّفاى ٍؽ ايًٍت ىم‬، ‫ك ياكل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫ يى‬Bir olmak. accordo (470). ً ً‫بًٍر ك‬ ferdA. ba‘ż / ba‘żıA. mįŝāķA. žālimA ٍ‫ ظاى ًَل‬، ‫حم‬ ٍ ‫ ًىب ىر‬Zalim. ilśāķA. serdligile. bir olmuş. insānA. vāĥidA. ً andlaşmaķ. vaĥdetA. bir miķdārA zamānA. concordia. congiungimento (2426). mülśaķA. ittifāķlıķ. yek ً ً ً ‫ بىػ ٍع‬/ ‫عض‬ kesF‫س‬ ٍ ‫ يى‬، ‫خضى‬ ٍ ‫ ىش‬، ‫ضى‬ ٍ ‫ بى‬، ‫ كاىح ٍد‬، ‫ بًٍرك ٍم ىسو‬Bir ٍ ‫ك ىك‬ kimse. ‘ahadA. alquanto audace (204) bir pere ‫ پى ىره‬Kırbaç. punto nel scriuere (1701) bir olmaķ. fulorinüŋ bir rub‘ı ‫عى‬ ٍ ‫ يفو يلوريًني‬، ‫بع‬ ٍ ‫بًٍر ير‬ Bir çeyrek (para). in instante (1164) ً birle. ittifāķA. congiurare (487) bir nefesde ‫ بًٍر نىػ ىف ٍسدهى‬Bir nefeste. āķnūmA. yerine bir ādemA ķomaķ. volerla con qualche d’vno (2432) bir kişi. birleşmek. ulaşdurmaķlıķ. taĥśilA itmek ، ‫ك ًچقاىٍرىم ٍق‬ ٍ ً‫بًٍر نى ٍسنوى ىد ٍف اىيٍل‬ ً ً ‫ ىٍَت‬، ‫ فاىئده ًجقاىرمق‬Bir şeyden ‫ك‬ ٍ ‫ص ٍل ايٍت ىم‬ ٍ ‫ٍى‬ ‫ى‬ faydalanmak. merhametsizlikle. vnito. fatto vno (2427) bir onlıķ. (216) ً ٍ‫ك بًٍر يرب‬ bir rub‘A. bir şey’A ‫شئ‬ ‫ ب ٍر ى‬، ‫ ب ٍر نى ٍستىو‬Bir şey. conspirati (500).198 bir kimse. ķaśdA olunmış. quarto d’vn scudo (1714) bir sehel zamānA. İttifak. ferdāniyetA. yerinde nāyibA ً ً itmek ‫ ىككيً ٍل‬، ‫ك‬ ٍ ‫صب ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫بًٍر كًشيًني‬ ٍ ‫ نى‬، ‫ك يىريًنوى ب ٍر ك ىم ٍسنوى ٍل يقوىم ٍق‬ ً ‫ ي ًرنٍ ى‬، ‫آد ٍـ قوم ٍق‬ ً ً ٍ ‫ قاىئًم مقاى ٍـ ايًتٍم‬، ‫ك‬ ‫ك‬ ٍ ‫ب ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ده ناىي‬ ‫ٍ ى‬ ‫ يريًنوى ب ٍر ى ي ى ى‬، ‫ك‬ ‫ى‬ Birisinin yerine bir kimseyi vekil bırakmak. ‘aşeriyeA ‫ ىع ىش ًريوى‬، ‫ بًٍر ياكنٍلً ٍق‬Onluk. ittiĥādlıķ. kesF. vnità (2427) 3. ittifak yapmak. in vn sorso (2097) ً ً bir nesne. decina (602) bir pāreF deli ‫ بًٍر پاى ىره ىد ًىل‬Birazcık deli. kimesne. qualch’vno (1709). ittiĥādA olunmaķ. birlik olmak. ittiĥādlıġıla. bir olunmış ‫ يمتى ىح ٍد‬، ‫ش‬ ٍ ‫ قىص ٍد ياكلينٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫بًٍر ياكلٍم‬ ً ً ‫ش‬ ٍ ‫ بًٍر ياكلينٍم‬، ‫صو ٍؽ‬ ٍ ‫ ياىپً ٍش يد يرلٍم‬، ‫ يمتىػ ىو ىح ٍد‬، ‫ يملٍ ى‬، ‫ش‬ ‫ ىملٍ ي‬، ‫ص ٍق‬ Birleşmiş. A ً ً melśūķ . şaħśA. ittifāķA itmek. vnirsi (2427) birligile. müteĥedA. 2. kesānF ، ‫ اًنٍساى ٍف‬، ‫ كً ىم ٍسنوى‬، ‫ بًٍر نػى ىف ٍر‬، ‫شى‬ ‫ ىكساى ٍف‬، ‫س‬ ٍ ‫ ىك‬، ‫ فى ٍرد‬، ‫ آقٍ ينوٍـ‬Kişi. fā’ideA çıķarmaķ. yegāneF. qualche cosa (1709) bir noķŧaA ‫ بًٍر نػي ٍقطوى‬Bir nokta. ķaśdA itmek. congiungnersi (486). bir ānA ، ‫بًٍر ىْلٍظوى‬ ‫ بًٍر آ ٍف‬، ‫ بًٍر ىمكٍداىٍر ىزماى ٍف‬Bir an. yapışdurulmış. pigliar frutto di qualche cosa (1598) bir neste ‫ بًٍر نى ٍستوى‬Bir şey. accordo (26). conspirare (500) bir olmış. surrogare (2229) bir laĥžaA. re’yA bir olmaķ. ً peymānF ، ‫ ًميثاى ٍؽ‬، ‫ ىقو ٍؿ‬، ‫ ىعه ٍد‬، ‫ ىش ٍر ٍط‬، ‫ اًتًفاى ٍؽ‬، ‫صلٍح‬ ٍ ‫بًٍرل‬ ‫ ي‬،‫ك‬ ، ‫ يىپً ٍش يد ٍرىم ٍقلً ٍق‬، ‫ اً ٍجتًماى ٍع‬، ‫ اًتِّفاىقٍلً ٍق‬، ‫ قىص ٍد‬، ‫ اً َِّتاى ٍدلً ٍق‬، ‫ اً َِّتاى ٍد‬، ‫ت‬ ٍ ‫ىك ٍح ىد‬ ً ً ً ً ً ً ‫ك د ٍؿ‬ ٍ ‫ يى‬، ‫ت‬ ٍ ‫ فىػ ٍرداىنيى‬، ‫ت‬ ٍ ‫ ىك ٍحداىنيى‬، ‫ تىػ ٍوحي ٍد‬، ‫ الٍصاى ٍؽ‬، ‫ياكلى ٍش يد ٍرىم ٍقل ٍق‬ ‫ پىيماى ٍف‬، ‫ يىكاىنوى‬، ‫ ياكل ىٍم ٍقلً ٍق‬1. vnione. hep ile ‫ب ايًلوى‬ ٍ ‫ ىى‬، ‫ ب ٍرلوى‬Hep birlikte. tutto insieme (2347) birlenmek. Anlaşma. uyuşma. ķaśdA. bile ً ķaśdA itmek ‫ بًلوى‬، ‫ك‬ ٍ ‫ اتِّفاى ٍؽ ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ قىص ٍد ايًٍت ىم‬، ‫بًٍر ياكل ىٍم ٍق‬ ‫ك‬ ٍ ‫ قىص ٍد ايًٍت ىم‬Bir olmak. vn certo (2423) bir kimse ile çekişmek ‫ك‬ ٍ ‫ بًٍر كً ٍمسوى ايًلوى ىچ ًك ٍش ىم‬Birisi ile anlaşamamak. persona (1567) bir kişinüŋ yerine bir kimesney ķomaķ. fattione (840). vekįlA itmek. yek-dilF olmaķlıķ. ķā’įm maķāmA itmek. alcuno (83). sostituire. Frusto (920) bir rāddeA ‫ بًٍر راى ٍددهى‬Bir radde. birleşmek. śulĥA. ‫اًتِّفاىقان‬ vnitamente (2427) birlik. concordare (470). naśbA itmek. bir olmaķ. yekF olmaķ. ķaśdA itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫ اتِّفاى ٍؽ ايًٍت ىم‬، ‫ك ياكل ىٍم ٍق‬ ٍ ً‫بًٍر ل‬ Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı ‫ك‬ ٍ ‫ قىص ٍد ايًتٍ ىم‬، ‫ آن ٍدلى ٍش ىم ٍق‬، ‫أل بًٍر ياكل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫ ىر‬Bir araya gelmek. zamān-ı ķalįlA ‫ ىزماى ًٌل‬، ‫بًٍر ىس ىه ٍل ىزماى ٍف‬ ‫ قىليً ٍل‬Az zaman. yapışdurmaķlıķ. vn poco di tempo (1612) . congiunto (487). alcuna cosa (83) bir nesneden eylik çıķarmaķ. vna raschiatura (1744) bį-raĥmF+A. coniuntamente (486). Birlik. congiungimento (486). aspro huomo (178) bį-raĥamligile. ittiĥādA. tevĥįdA. ittifāķen ، ‫ اً َِّتاى ٍدلًغًلوى‬، ‫بًٍرلً ًكلوى‬ Birlikte. mütevaĥedA. ictimā‘A. metter vn altro in luogo suo (2103). ittifak yapmış. vaĥdāniyeA. conspiratione (500) birlik olmaķ. birleşmek. şarŧA.

ٍ ‫ٍى‬ abusare (14) bir şey’A muķaddemA almaķ ‫َّـ أل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫ بًٍر ىشئ يم ىقد‬1. ً ً ‫ك ىشك‬ hey’etA ‫ت‬ ٍ ‫بًٍر ىشئي‬ ٍ ‫صوىر‬ ٍ ‫ ىىئيى‬، ‫ت‬ ٍ ‫ اي ٍس يلو‬، ‫ٍلى‬ ‫ ي‬، ‫ مٍنواى ٍؿ‬، ‫ب‬ Bir şeyin şekli. riparare. Başına kakmak. intestare (1179) bir şey’A boyunına almaķ. Yavuz Kartallıoğlu bir serįri perdelemek ‫ك‬ ٍ ‫رده لى ىم‬ ‫ بًٍر ىسريًر ًل پى ى‬Bir tahta (sedire) perde germek. per vna parola (1520) bir şeherF maĥallesinüŋ başı. esito (795) ‫آخر ًل‬ bir şeyüŋ śuy. far professione di qualche cosa (1673) bir şey’A muħālifA isti‘mālA itmek. biriktirtmek. non mancar di far vna cosa (1305) 199 bir şey’A görmek. önce yapmak. 177] bir şey’A kārįF olmaķ ‫ بًٍر ىش ٍئ كاىر ًل ياكل ىٍم ٍق‬Bir şey yapmak. render conto à qualche d’vno (1764) ً ٌ ‫ بًر شئد ٍف ح‬Bir bir şey’den ĥažžA itmek ‫ك‬ ٍ ‫ظ ايتٍ ىم‬ ‫ٍ ىى ى‬ şeyden haz almak. bir şeyi istemek. pigliar il dissegno d’vna città (1596) bir şey’A başa urmaķ yāF ķomaķ yāF ķaķmaķ ‫بًٍر‬ ‫ ىشئ باىشوى ياكٍرىم ٍق ياى يقوىم ٍق ياى قىػ ٍق ىم ٍق‬1. māyi ‘ ‫ ماىيً ٍع‬، ‫صو ٍل‬ ٍ ‫ بًٍر ىشيي‬Bir şeyin ‫ك ي‬ suyu. śūretA. bir şekle ķomaķ. preoccupare (1650) bir şeyüŋ bahāsını arturmaķ ‫ك ىَباى ًس ًىن اىٍر يتوٍرىم ٍق‬ ٍ ‫ بًٍر ىشيي‬Bir şeyin fiyatını artırmak. ‘āķıbeti. rimediare (1823) bir şey’i bir kimesneye żabŧA u taśarrufA ً ٍ ‫ بًر ش ًى بًر كًمسنو يو ضبط ك تصُّر‬Bir itdürmek ‫ك‬ ٍ ‫ؼ ايتٍ يد ٍرىم‬ ‫ٍ ى ٍ ى ٍ ى ى ىٍ ي ى ى‬ şeyi birisine zabtettirmek. yetişememek. evüŋ mühimmātın çıķarmaķ ‫گ‬ ٍ ‫ اىيك‬، ‫ك بىػىزموى ًس ٍن يبوٍزىم ٍق‬ ٍ ‫بًٍر ىشئيي‬ ‫ يم ًه ٌماىتً ٍن ًچقاىٍرىم ٍق‬Bir şeyin süsünü bozmak. ķalıblamaķ. priuato di qualche cosa (1666) bir şey’e ķaśdA itmek. disfornire (694) ً bir şeyüŋ ķaynanmış śuy ‫صو ٍل‬ ٍ ‫ بًٍر ىشئي‬Bir ٍ ‫ك قىػٍيناىٍِن‬ ‫ش ي‬ şeyin kaynamış suyu. bir tevcįhA źihnA üF ħāŧırA itmek ‫ بًٍر ىشيوى تىػ ٍوجيً ٍو ًذ ٍىن يك‬، ‫بًٍر ىشئيوى يم ىقيَّ ٍد ياكل ىٍم ٍق‬ ‫ك‬ ٍ ‫ خاى ًط ٍر ايًتٍ ىم‬Aklını. kafasını bir şeye takmak. aşırı gitmek. bir şey’A ķayırmaķ ‫ قاىيًٍرىم ٍق‬، ‫ بًٍر ىشئ يبو ييونًنوى آل ىٍم ٍق‬Bir şeyi üzerine almak. pigliar vn assonto di qualche cosa (1598) bir şey’den bir kimesneye ĥisābA virmek ‫بًٍر‬ ‫ك‬ ٍ ‫ت كيًٍرىم‬ ‫ ىش ى‬Bir şeyin hesabını ٍ ‫ئد ٍف بًٍر كً ىم ٍسنوى يوى ًحساى‬ vermek. da‘vāA itmek ‫ك‬ ٍ ‫ ىد ٍعو ًل ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ب ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ بًٍر ىشئوى قىص ٍد ايًتٍ ىم‬Bir ٍ ‫ طىلى‬، ‫ك‬ şeye niyetlenmek. bir şehrüŋ resmini yazmaķ ‫ ياىٍزىم ٍق‬، ‫ بًٍر ىش ٍهيرٍؾ ىر ًٍُس ًىن آل ىٍم ٍق‬Bir şehrin haritasını çıkarmak. caporione. capitanio d’vn quertiero della città (339) bir şehrüŋ resmini almaķ. teşkįlA itmek ‫بًٍر‬ . voltar il suo ingegno à far qualche cosa (2436) bir şey’A eylemekden ħālįA olmaķ ‫كد ٍف‬ ‫بًٍر ىش ٍئ اىيٍػلى ىم ى‬ ‫ خاى ًىل ايكل ىٍم ٍق‬Bir şey yapmamak. liquore (1260) bir şey’üŋ şekli.Dr. ŧalebA itmek. cocitura (426) bir şey’üŋ śoŋı. forma (892) bir şey’üŋ şeklini itmek I. pretendere à qualche cosa (1658) bir şey’e muĥālifetA itmek. bir şeherF ً ‫ك باى‬ maĥallesinüŋ ķapudanı ، ‫شى‬ ٍ ‫بًٍر ىش ىه ٍر ىمىلٌوى ًسني‬ ‫ قى يپوداى ًٌل‬Muhtar. ele geçirmek. azlar il prezzo (102) bir şey’üŋ bezemesin bozmaķ. āħiri ‫ عاىقًبى ًت‬، ‫صوگ ًى‬ ٍ ‫بًٍر ىشئي‬ ‫ك ي‬ ً ، Bir şeyin sonu. sapdine almak (zaptine almak) (ele geçirmek). üslūbA. Bir şeyi öne almak.. minvālA. anticipare (135) 2. metter il cortinaggio ad vn letto (1359) ً bir sözden ötüri ‫كتور ًل‬ ‫سوٍزىد ٍف اي ي‬ ‫ ب ٍر ي‬Bir sözden dolayı. pigliare piacere da qualche cosa (1598) bir şeyden mahrumA ‫بًٍر ىشٍئ ىد ٍف ىٍم يركٍـ‬Bir şeyden mahrum. māni‘A olmaķ ‫بًٍر ىشئيوى‬ ً ‫ يَماىلًف‬Bir şeye muhalafet ‫ ماىنً ٍع ايكلٍ ىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ت ايٍت ىم‬ ٍ ‫ى‬ etmek. korumak. Kafasına koymak. Bir şeyi önceden almak. bir şey’e mubaśśırlıķA itmek ً ِّ ‫ بًر شئو مب‬، ‫ بًر شئ كورمك‬Bir şeyi ‫ك‬ ٍ ‫ص ٍرل ٍق ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫يٍى‬ ‫ٍ ى‬ ‫ٍ ى ى يى‬ gözetlemek. esser possessore (1633) [Mol. mesleği olmak. üslūba ķomaķ. possedere qualche cosa. figurare (866) bir şey’üŋ şeklini itmek II. 2. metter in possesso (1361) bir şey’i ŧaśarrufA itmek ‫ك‬ ٍ ‫صُّر‬ ٍ ‫ؼ ايًتٍ ىم‬ ‫ بًٍر ىش ًئ تى ى‬Bir şeyi eline almak. taśvįrA itmek ‫ك‬ ٍ ‫بًٍر ىشئي‬ ‫ك‬ ٍ ‫تصويًٍر ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ ىشكٍليً ًىن ايًٍت ىم‬Bir şeyin resmini ٍ ، ‫ك‬ çizmek. ‘adem ً ً‫بًرشئ َمال‬ i‘tibārA itmek ‫ ىع ىد ٍـ اً ٍعتًباىٍر‬، ‫ك‬ ٍ ‫ف ا ٍستًعماى ٍؿ ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ٍ ى ىى‬ ً ‫ك‬ ‫م‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫ا‬ Bir şeyi kötü kullanmak. opporsi (1475) bir şey’e muķayyedA olmaķ. engel olmak.

in qualche maniera (1709) bir vilāyetA almaķ. bir şey’üŋ ķaśvāsı. conformare (482). yāF ķahrenA bir memālikA almaķ ‫ ظيلٍمان‬، ‫ت آل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫بًٍر ًكالىيى‬ ‫ك آل ىٍم ٍق‬ ٍ ً‫ ياى ىجبان ياى قىػ ٍهران بًٍر ىَماىل‬Bir şehri. disdorare (689) bir ŧamla ‫ بًٍر طى ٍملوى‬Bir damla. fį-mevżı‘ vāĥidinA. Lisma di carta. ķaŧı‘u ‘użūA itmek ‫وء‬ ‫ٍ يي‬ ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ضو ايتٍ ىم‬ ٍ ‫ ىك ٍس ىم‬Bir organı kesmek. dismontare vna bombarda (701) bir tuĥfeA įcādA eylemek. küreA. fronteggiare (918) bir vilāyetA ve ‘imāretA bozmaķ. 3. ً ٍ ‫بًر ًكالىيػتي‬ sākinA olmaķ ‫ ساىكً ٍن‬، ‫ ياكل ىٍم ٍق‬، ‫طوٍرىم ٍق‬ ‫ك س ينوٍرلى ًرنٍ ى‬ ‫ٍ ى‬ ‫ده ي‬ ‫ياكل ىٍم ٍق‬ Bir ilin sınırlarında oturmak. il ‫صويًيرٍؾ ي‬ giorno d’vna pittura (964) bir ŧāyfadan ‫ بًٍر طاىيٍفوى ىد ٍف‬Bir ulustan. cioe 24. ülkeyi zorla. altunı bozmaķ ‫ٍتو ًٌل يبوٍزىم ٍق‬ ٍ ‫ٍدكزيً ًىن كيً ىد ٍرىم‬ ٍ ‫ بًٍر ىشئي‬Bir şeyin ‫ك ياىل ي‬ ‫ آل ي‬، ‫ك‬ yaldızını. bir ānda ‫ فىػ ٍور ًل‬، ‫ده‬ ‫غوٍر ى‬ ‫ب ٍر ياك ي‬ ‫ بًٍر آنٍدهى‬، ‫ ىْلٍظوى‬، Bir anda. far il capo (338) ً bir ŧutam. ً mazzo di fiori (876) bir ŧutam çıbuķ ‫طوىًٍب‬ ‫ب ٍر ي‬ ‫ ًچ يبو ٍؽ‬Bir tutam çubuk. in qualche modo (1153). tel ‫ تى ٍل‬، ‫سوٍرغي ٍچ‬ ‫ ي‬، ‫طوىًٍب تى ٍل‬ ‫ب ٍر ي‬ Tuğ. oluşturmak. quella portione di lino che si mette sopra la rocca (1510) bir üzme (?) kağıd ‫ بًٍر ياكٍزموى كاى ًغ ٍد‬120 yapraklık. parlaklığını gidermek.200 ، ‫ قاىلًٍبػلى ىم ٍق‬، ‫ بًٍر ىشكٍلوى يقوىم ٍق‬، ‫ اي ٍس يلوبوى يقوىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ك ىشكٍلً ًىن ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ىشئي‬ ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ تى ٍشكي ٍل ايتٍ ىم‬Bir şeye şekil vermek. consolidare vna piaga (499) ً bir yarayı śarmaķ ‫ص ٍرىم ٍق‬ ‫ بًٍر ياى ىره ُل ى‬Bir yarayı sarmak. bir avuç. quinterni (1261) bir veceA ile / bir vechile ‫ بًٍر ىك ٍج ًهلوى‬/ ‫ بًٍر ىكجوى ايًلوى‬Bir şekilde. ‫كس ي‬ pannocchio. kalıba koymak. Ingoffo (1143) 2. gūyF ، ‫ يك ىره‬، ‫ ييواىلى ٍق‬، ‫ب‬ ٍ ‫طو‬ ‫ب ٍر ي‬ ‫گو ٍل‬ ‫ ي‬Bir top. troncare (1406) bir üsküliR ‫كو ًىل‬ ٍ ‫ بًٍر اي‬Yumuşak. leuar il fiore (694) bir şey’üŋ üzerine baśup yürümek ‫ك ياكىزريًنوى‬ ٍ ‫بًٍر ىشئي‬ ‫ك‬ ٍ ‫ب ييو يركىم‬ ٍ ‫صو‬ ‫ بى ي‬Bir şeyin üzerine basıp yürümek. d’vna istessa età (806) bir yaşlu ‫ بًٍر ياى ٍش يلو‬Yaşıt. žulmenA. manipolo (1314) bir ً ŧutam çiçek ‫ك‬ ٍ ‫طوىًٍب ًچ ىچ‬ ‫ ب ٍر ي‬Bir tutam çiçek. in vn istante (1197) ً bir uġurdan ‫كغوٍرىد ٍف‬ ‫ بر اي ي‬Hemen. frustrare (1970) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı ً bir ŧutam tel. goccia (978) bir taśvįrüŋ görünüşi. balla da giocare (227) ً ً ‫طو‬ bir ŧopı ķundaķdan çıķarmaķ ‫پى يقونٍ ىدقٍ ىد ٍف ًچقاىٍرىم ٍق‬ ‫ب ٍر ي‬ Topu kundaktan çıkarmak. disfiorare. fevrįA. fomentare vna piaga (1581) bir yaşında ‫ بًٍر ياى ًشنٍدهى‬Bir yaşında. colpo (439). olmaķ. bir şey’üŋ ً ‫ك ياك‬ nihāyeti ‫ ًِناىيى ًت‬، ‫صواىس ًى‬ ٍ ‫ بًٍر ىشئي‬Bir şeyin ٍ ‫ قى‬، ‫جى‬ ucu. yuvalaķ. peydāF itmek ‫بًٍر يٍَتفوى‬ ‫ك‬ ٍ ‫ پىػٍيداى ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ًاْناى ٍد اىيٍػلى ىم‬Yeni bir şey icat etmek. sorguç. üstinden almaķ ‫بًٍر‬ ‫ ياك ٍستًٍن ىد ٍف آل ىٍم ٍق‬، ‫ك ياك ٍستًٍن ىد ٍف آل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫ ىشئي‬Çiçekleri koparmak. dipopolare (664) bir yara berkitmek ‫ك‬ ٍ ‫ بًٍر ياى ىره بىػ ٍركًٍت ىم‬Bir yarayı sıkıca bağlamak. đarbe ‫ض ٍربوى‬ ‫ ى‬،‫ش‬ ٍ ً‫ بًٍر ياكري‬1. ‫ قىط يع يع ي‬، ‫ك‬ mozzare. laĥžaA. Şamar. andar dissopra (122) bir şey’üŋ yalduzını gidermek. manata (1304). percossa (1556) ً ‫بًر عض‬ bir ‘użūvı kesmek. coetaneo (427) bir yerde. Dayak. kavimden. fasciar vna piaga (835) bir yaray yayķamaķ ‫ بًٍر ياى ىره ٍل يىػٍيقاىىم ٍق‬Bir yarayı temizlemek. derً ‫ ىدر ي‬، ‫ ًَب مو ًضع كاى ًح ود‬، ‫ضى يػرده‬ yek-i cāy’F ‫ك‬ ٍ ٍ‫ى‬ ‫ بىػ ٍع ً ىٍ ى‬، ‫بًٍريىػ ٍرىد ٍه‬ ‫ٍ ى‬ . pennacchio (1549) ً bir uġurda. sopa. d’vna gente (947) ً bir top. keten bez. bir desteF ‫ ٍبر ىد ٍستوى‬، ‫طوىًٍب‬ ‫ ب ٍر ي‬Bir tutam. mazzetto di verghe ً (1338) bir ŧutam çıbuķ ile urmaķ ‫طوىًٍب ًچ يبو ٍؽ‬ ‫ب ٍر ي‬ ‫ ايًلوى ياكٍرىم ٍق‬Süpürmek. ingombrare. discollare (681) bir şey’üŋ ucı. tokat. taħrįbA itmek ‫ك‬ ٍ ‫ب ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ت ىك ًعماىىر‬ ٍ ‫ بًٍر ًكالىيى‬Bir ili ve yapıyı ٍ ً‫ ىَتٍري‬، ‫ت يبوٍزىم ٍق‬ bozmak. cebrenA. sorguç. darbe. estramità di qualche cosa (805) bir şey’üŋ üstinden almaķ. formare (893) bir şey’üŋ ŧutķallanmasın bozmaķ ‫ك‬ ٍ ‫بًٍر ىشئي‬ ‫سي ىبوٍزىم ٍق‬ ٍ ً ‫طوتٍػ ىقالٍلىٍن ىم‬ ‫ ي‬Bir şeyin tutkalını çıkarmak. bir taśvįrüŋ aydınlıġı ‫بًٍر‬ ً ‫كو يركني‬ ‫ آيٍديًنٍلًغ ًى‬، ‫شى‬ ٍ ‫ تى‬Bir resmin görünüşü. scopare. ad’vn tratto (50) A bir urış. bir top kâğıt. occupare (1143) bir vilāyetüŋ sınurlarında ŧurmaķ. Vuruş. güç kullanarak almak. ba‘żı yerde.

mümāslik. ansioso. mülāśıķlıķ. più d’un anno (1606) ً ً‫بًٍر ييً ٍل اىكًليٍر ا‬ bir yıl ekilür iki yıl ekilmez tarla ‫يكى‬ ً ً ‫لم ٍز تىػ ٍرالى‬ ‫ يي ٍل اىك ى‬Nadasa bırakılmış tarla. senza pietà (2012) bį-şefaķatligile. ŧabħıyetA. bil-külliyeA ، ‫ك‬ ٍ ً‫ ًدبىل‬، ‫باًلٍتٌماى ٍـ‬ ً ُّ ‫ باىل‬Külli. ķatmaķ. ٍ ‫ نى‬، ‫ك‬ büyümek. ħāmF.Dr. žulmenA. sertlikle. compatrioto (454) bir yıġın. spidocchiare (2134) bitlü ‫ بًٍت يلو‬Bitli. mülāśıķA ‫ يمالى ًص ٍق‬، ‫س‬ ٍ ‫بًتً ًش‬ ٍ ‫ يَماى‬، ‫ك‬ Bitişik. pidocchioso (1589) bitmek. Yavuz Kartallıoğlu ‫ جاى ٍئ‬Bir yerde. cuocersi (578) ً bişmeklik. ilĥāķA itmek. il viuere delle piante (2369) bitmeklik ‫ك‬ ٍ ً‫ بيًٍت ىمكٍل‬Tomurcuk. herba che vccide li pedocchi (2161). serdF ، ‫ت‬ ٍ ‫ًىب ىش ىف ىق‬ ً ‫ ىس ٍرد‬، ‫ ىمىر ٍْحىٍتس ٍز‬Acımasız. birleştirmek. d’alcun luogo con moto dal luogo (37). çiğ. nābitA olmaķlıķ ، ‫ك‬ ٍ ً‫ بًٍت ىمكٍل‬، ‫ش‬ ٍ ‫بًت‬ ‫ت ياكل ىٍم ٍقلً ٍق‬ ٍ ً‫ ناىب‬Çimlenme. in qualche luogo (1153). strafisagria herba (2189) bi’t-tamāmA. comminciar à nascere. à ‫ٍكليوى‬ pelo (153) . bitmeklik. hem-şehrįF ‫ ىى ٍم ىش ٍهر ًل‬، ‫ بًٍر يىػ ٍر يلو‬Hemşehri. büyümüş. germinatione (949) bitişdürmek. in qualche luogo (1278) bir yerde ķapamaķ. süpüşF ‫ش‬ ٍ ً‫ ب‬Bit. vn ‫ک يتو ى‬ mucchio (1406) bir yıġın odun. atrocemente (199) bişmek ‫ك‬ ٍ ‫ بً ٍش ىم‬Pişmek. Saltare d’vna banda à l’altra (1897) bir yere ‫ بًٍريىػىره‬Bir yere. aliquando (954) bir zamāndan ‫ بًٍر ىزماىنٍ ىد ٍف‬Aynı zamandan. įśālA itmek ً ‫ك‬ ٍ ‫ ايًصاى ٍؿ ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ا ٍْلى ٍق ايًتٍ ىم‬، ‫ قاىٍْتى ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ بًتً ٍش يد ٍرىم‬Bitiştirmek. ulaşıķlıķ ‫ ياكالى ًش ٍقلً ٍق‬، ‫ يمالى ًص ٍقلً ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ً‫ يَماى ٍسل‬، ‫ك‬ ٍ ً‫ بًتً ًشكٍل‬Bitişiklik. ً ً ً ً yavuzlıġıla ‫ ياىيكٍزلغلوى‬، ‫ ىس ٍردلگلوى‬، ‫ ظيلٍمان‬، ‫ًىب ىش ىف ىقتٍلً ًكلوى‬ Zulmen. crescere parlando delle piante (567). belli degil. sürgün. rigoroso (1804). cuciniera (575). vegetare. ad alcun luogo senza moto (37). crudo (574) 201 bişürmek. ispidocchiare (1207) bitlenmek ‫ك‬ ٍ ‫ بيًتٍػلىنٍ ىم‬Bitlenmek. nidata (1433) bir zamānA ‫ بًٍر ىزماى ٍف‬Hiçbir zaman. oŧun yıġını ‫ ايكطي ٍن يًغيً ًىن‬، ‫غي ايكيد ٍف‬ ٍ ً ً‫بًٍر ي‬ Odun yığını. contiguita (510) bitlemek ‫ك‬ ٍ ‫ بًتٍلى ىم‬Bitlemek. şüphelice. nebtA itmek ‫ك‬ ٍ ‫بت ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ بًٍت ىم‬Bitmek. massa di legne (1329) bir yıldan ziyādeA ‫ بًٍر ييًلٍ ىد ٍف ًزياىدهى‬Bir yıldan fazla. cottura (559) ً bişmemiş. senza ceromonie (386) ً bitiş. incertamente (1089) bį-taĥķįķlıķ ‫ ٍىب ىٍَتقيً ٍقلً ٍق‬Şüphe. strafizzeca. tallo (2239) ً bitmiş ‫ش‬ ٍ ‫ بًٍتم‬Bitmiş. külfetsiz. şübheli ، ‫ بىػلٌ ًى ىدكً ٍل‬، ‫ًىب ىٍَتقيً ٍق‬ ‫ يشٍبهوى ًىل‬Şüpheli. pidocchio (1588) ٍ ‫ يسپي‬، ‫ت‬ F+A bį-taĥķįķ . a punto. hapsetmek. cresciuto delle piante (567) ً ‫ت ياك‬ bit otı ‫تى‬ ٍ ً‫ ب‬Bit otu. ŧabħA itmek. meraĥmetsiz. puħtenF ، ‫ك‬ ٍ ‫بخ ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫بً يش ٍرىم‬ ٍ ‫ طى‬، ‫ك‬ ‫َت‬ ٍ‫ پي ٍخ ى‬Pişirmek. d’vno medesimo tempo (1341) bį-şefaķatF+A. nouale (1444) bir yuvvalıķ ‫ بًٍر ٌيوهى لً ٍق‬Bir kerede doğan yavrular. tallire (2239). mümāsA. bişürmeklik ‫ت‬ ٍ ً‫بً ٍش ىمكٍل‬ ٍ ‫ طىٍبخيى‬، ‫ك‬ ‫ك‬ ٍ ً‫ بً يش ٍرىمكٍل‬، Pişirme. ò crescere (2152). ad alcun luogo con moto alluogo (38) bir yerlü. dibelik. incerto (133) bį-taĥķįķlıġıla ‫ ٍىب ىٍَتقيً ٍقلًغًلوى‬Belirsizce. bitme. kararsızlık. yek-tūdeF ‫ده‬ ٍ ‫ يى‬، ‫ بًٍر ييغً ٍن‬Bir yığın. ĥabsA itmek ‫بس‬ ‫بًٍر يىػ ٍر ى‬ ٍ ‫ ىح‬، ‫ده قىپاىىم ٍق‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ايًٍت ىم‬Bir yere kapamak. serdligile. congiungere (486) bitişik. a fatto (51). cuocere (577) bit. incertezza (1089) bį-tekellifF+A ‫ف‬ ٍ ِّ‫ ًىب تى ىكل‬Özensiz. già mai. stafisagria. tamamen. çıġ / çig / ‫ چيً ٍغ‬، ‫ خاى ٍـ‬، ‫ش‬ ٍ ‫بً ٍشموى م‬ ‫گ‬ ٍ ً‫ چي‬Pişmemiş. contiguo (510) bitişiklik. spuntare. da qualche luogo (590) bir yerden öbir yere ķalġımaķ ‫بًٍر يىػ ٍرىد ٍف ياكبًٍر يى ىره قاىلٍغً ىم ٍق‬ Bir yerden başka bir yere sıçramak. inserrare (1159) bir yerden ‫ بًٍريىػ ٍرىد ٍف‬Bir yerden.

conchiuso (467). spedito (2110) ً ‫يع بى‬ bįy‘A baŧıA. kāmilA olmaķ. cosa bella (2121) ً bitün itmek ‫ك‬ ٍ ‫ بً يتو ٍف ايتٍ ىم‬Eksiklerini gidermek. specchiato. Bitirmek. tamāmA ً ٍ ‫ اىداىء ايًتٍم‬، ‫ك‬ kerdenF ، ‫ك‬ ٍ ‫يل ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ ىْتاى ٍـ ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫بً يتوٍرىم‬ ‫ى‬ ٍ ‫ك تىكٍم‬ ‫ اًنٍتاى ٍج‬، ‫ك‬ ٍ ‫ نىتيًجوى ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ نىتيًجوى كيًٍرىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ تىػٍتميً ٍم ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫دكىكٍت ىم‬ ‫ي‬ ً ً ً ً ً ‫ك‬ ‫م‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫ـ‬ ‫ا‬ ‫م‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ، ‫ك‬ ‫م‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫صل‬ ‫ف‬ ، ‫ك‬ ‫م‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫ر‬ ‫ا‬ ‫ر‬ ‫ق‬ ، ‫ك‬ ‫تم‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫رؼ‬ ‫ط‬ ‫ر‬ ‫ػ‬ ‫ب‬ ، ‫ك‬ ‫م‬ ‫ى‬ ٍ ‫ايًٍت ى ٍ ى ٍ ٍ ى ٍ ى ىٍ ٍ ى ٍ ى ٍ ٍ ى ٍ ٍ ى ٍ ٍ ى‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ىختى ٍم ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ اى ٍجراىء ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ بًٍر ىشئوى ىع ىم ٍل ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىع ىملوى ىك يتوٍرىم‬، ‫ ىْتاى ٍـ ىك ٍرىد ٍف‬، 1. ٍ ‫ص‬ ‫وع ي‬ transattione. bi’t-tamāmA oķumaķ ، ‫بً يتو ٍف ياك يقوىم ٍق‬ ‫ بًالتَّماى ٍـ ياك يقوىم ٍق‬Tamamen. spedito (2124) 3. ecrā’A itmek. dimāġA ‫ ًدماى ٍغ‬، ‫ ىم ٍغز‬، ‫ بىػٍي ًىن‬/ ‫بي‬ ًٍ Beyin. tagliar vn poco (2236) bitüriş. itmām itmek ‫ك‬ ٍ ‫ ايًتٍماى ٍـ ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫صلى ىح ًت بً يتوٍرىم‬ ٍ ‫ بًٍر ىم‬Bir işi bitirmek. espedito (796). tekmįlA itmek. düketmek. tamamlama. kücek. bitürmek. compire (503). itmāmlıķ. tamamlamak. concludere (469). conchiudere (467). mükemmelA ‫ ىْتاى ٍـ‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ىْتاى ٍـ ياكلٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫بً يتويرلٍم‬ ً ٍ ‫ ايًتٍماىـ ك بػرطىر‬، ‫ متى َّمم‬، ‫ تاى ٍـ‬، ‫ يد ىكٍن ًمش‬، ‫اكليٍن ًمش‬ ،‫ش‬ ٍ ‫ؼ ياكليٍنم‬ ٍ ٍ ‫ي‬ ٌ ٍ ‫ي‬ ‫ٍ ى ىٍ ى‬ ً ‫ تىكٍميًل ايكليٍن‬، ‫ پاىچ ًرٍزد ٍف قورتول ًٍمش‬1. confessare liberamente (478) bitün. tāmmA. bi’t-tamāmA. ò finire (59) 3. iħtimāmA ، ‫ اى ٍجراىء‬، ‫ش‬ ٍ ً‫بً يتوري‬ ‫ اً ٍختًماى ٍـ‬، ‫ اًٍْتاى ٍـ‬Bitirme. kelimatA bįyhūdeF ‫ت‬ ٍ ‫ ىكل ىم‬، ‫سوٍز‬ ‫هو ى‬ ‫ده ي‬ ‫بيٍ ي‬ ً ‫ده‬ ‫هو ى‬ ‫ بٍي ي‬Boş söz. ceruice (388) . tamāmA olmaķ ، ‫ك‬ ٍ ‫بً يتويرل ىٍم‬ ‫ ىْتاى ٍـ ياكل ىٍم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫دكىكنٍ ىم‬ ‫ ي‬Bitirilmek. condur’ al fine (476). elden çıkarılmış. biy‘A bāt ile ‫ت ايًلوى‬ ٍ ‫ بيً ٍع باى‬، ‫طى‬ ٍ ً‫ ب‬Kesin satış. adempire (41). Yerine getirmek. tāmmA. compimento (502). karmaşıklıktan çıkmış. ceruello. maġzF. terminare (2189). pesare. transigere (2311) bi’ŧ-ŧav‘ śulĥA itmeklik ‫ك‬ ٍ ً‫لح ايًٍت ىم ٍكل‬ ٍ ‫بًالٍطى‬ ٍ ‫ص‬ ‫وع ي‬ İsteyerek barışma. icra. mütemmemA. Satma. sonuçlandırılmış. netįceA virmek / itmek.202 bi’ŧ-ŧav‘ śulĥA ‫لح‬ ٍ َّ‫ بًالط‬Barış imzalama. tuĥfeA ، ‫ تاى ٌٍـ‬، ‫ بًالٍ يكلٌيًوى‬، ‫ بًالٍتَّماى ٍـ‬، ‫بً يتو ٍف‬ ً ٍ ‫كو ىج‬ ‫ يٍَتفوى‬، ‫ك‬ ‫ ي‬، ‫ كاىم ٍل‬Bütün. dükenmiş. tamamlamak. vendita à fatto (2375) ً ً bįyhūdeF söz. esser di peso (1572) bitün şey’den bir pārecik kesmek ‫ئد ٍف بًٍر پاى ىره‬ ‫بيً يتو ٍف ىش ى‬ ‫ك‬ ٍ ‫ك ىك ٍس ىم‬ ٍ ‫ ًج‬Bütün bir şeyden bir parça kesmek. à fine (1359). tamamlamak. ispedito (1207). tamāmA olunmış. stralciamento (2190) bi’ŧ-ŧav‘ ver-rıżā’ iķrārA itmek ‫الرضأ اًقٍراىٍر‬ ِّ ‫وع ىك‬ ٍ َّ‫بًالٍط‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ايًتٍ ىم‬Özgürce. tamāmA itmeklik ‫ ايًٍتماىٍملً ٍق‬، ‫ صاىٍْتىٍقلً ٍق‬، ‫ش‬ ٍ ً‫بً يتوٍرىمكٍل‬ ٍ ً‫ بً يتوري‬، ‫ك‬ ‫ك‬ ٍ ً‫ ىْتاى ٍـ ايًٍت ىمكٍل‬، 1. espedire (796). Tamamlanmak. metter à capo. ‫ يم ىك َّم ٍل‬، ‫ش‬ ‫م‬ ٍ ٍ ‫ى ى يٍ ي‬ ٍ tamamlanmış. affinare. supplire (2228) bitürmeklik. esecutione (791). įtmāmA itmek. dükenmek. ecrā’A. sopplimento (2086). intācA itmek. sonuna kadar okumak. tekmįlA itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫ بً يتوٍرىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ك اى ٍك ًسكٍلً ًك ًىن ياكىد ىم‬ ٍ ‫بًٍر كً ىم ٍسنوى ني‬ ‫ك‬ ٍ ‫ تىكٍميً ٍل ايًٍت ىم‬Birisinin eksiklerini gidermek. Düzeltmek. paçarızdan ķurtulmış. compito (457). yapmak. perfettionare (1559) 2. kāmilA. supplimento (2228) 2. Parola vana (1520) biyn / beyni. far perfettamente (1559) bitün oķumaķ. stralcire. nome legale (2311) bi’ŧ-ŧav‘ śulĥA itmek ‫ك‬ ٍ ‫لح ايًٍت ىم‬ ٍ َّ‫ بًالٍط‬İsteyerek ٍ ‫ص‬ ‫وع ي‬ barışmak. itmāmA. perfettionato (1559). spacciato. eksiksiz. vezn-i tamāmA olmaķ. compire (456). spuntare vn negotio (2152) bir kimesnenüŋ eksikligini ödemek. tamāmA itmek. açıkça söylemek. sopplire (2086). ħatemA itmek. bitüriş. ber-ŧarafA+F itmek. bitmek. eseguire (791) 4. Satılmış. perfetto (1559). okumak leggere final fine (1235) bitün olmaķ. speditione (2110) bitürülmek. Mükemmel. 2. espedire vn negotio (796). faślA itmek. finimento (873) bitürmek. tetmįmA itmek. tamamlamak. berŧarāfF+A olunmış. kāmilü’l-veznA olmaķ ‫ كاىًم ٍل‬، ‫بً يتو ٍف ايكل ىٍم ٍق‬ ‫ كاىًم يل ال ىٍوز ٍف ايكل ىٍم ٍق‬، ‫ ىكٍزًف ىْتاى ٍـ ايكل ىٍم ٍق‬، ‫ ايكل ىٍم ٍق‬1. esser compito (457) bitürülmiş. spacciare (2110) bir maślaĥatı bitürmek. elden çıkarma. espeditamente (796). 2. spaccio. consumamento. intieramente (1179). edā’A itmek. finito (873). ‘ameleA getürmek. ķarārA itmek. Satmak. bir şey’e ‘amelA itmek. bi’l-külliyyeA. Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı consumare. itmām ve ber-ŧarafF+A olunmış. tamāmA olmış. tamamlama. finire (873). śatmaķlıķ. Bitirilmiş. tekmįlA ً ً olunmış. Bitirme. elden çıkarmak. Olgunlaşmak.

e nostro parente (1516) ً ‫ بًٍزىد ٍف ايكتور‬، ‫ بًزٍـ اًيچو ٍف‬1. ristretto di mare (1845). aķ cigerüŋ boġurtlaġı ، ‫ ىگ ٍرىد ٍف‬، ‫ ىگ يلو‬، ‫قوٍـ‬ ٍ ‫ ىح‬، ‫يبوغاىٍز‬ ‫ ىحلٍ ي‬، ‫لق‬ 203 ً ٍ 1. fascio (835) 4. Tasma. çırāġF ‫ ًچراى ٍغ‬، ‫مى‬ ‫ ب ييو ٍؾ باى ٍؿ ي‬Büyük bal mumu. sivri uçlu ve ağaç saplı araç. Poğaça. Pide. immolare (1054). monile (1392) 2. 2. pontaruoso (1624). mābeynimizde. baġ. Bağ. ŧuŧamlamaķ ‫يبو ٍغ ىچو لى ىم ٍق‬ ‫طوطى ٍملى ىم ٍق‬ ٍ ‫ ىد ٍستوى لى ىم‬، Bohçalamak. deste. ħınķ / ħunķA itmek. cì. biz biźźatA. bizden ötüri ‫ل‬ ‫ي‬ ‫ي‬ ‫ي‬ Bizim için 2. con noi (1437). ò noi. noi (1437) ً biz II. Non ci amano (401) biz kendümüz. ĥalķA. canale di mare. edilmiş immolato (1054) ً ٍ‫ يبو ىغ ٍزلىي‬Kurban edici. ĥalķumA. bohça. strangolare (2191) boġmaķlıķ. sgozzare (2038). beynümüzde ً ‫ بىػيٍن يم ٍزدهى‬، ‫ده‬ ‫ ماىبىػيٍني يم ٍز ى‬، ‫ده‬ ‫ بًيزٍـ اىراىيم ٍز ى‬Bizim aramızda. gāvF ‫ كاىٍك‬، ‫ ثى ٍور‬، ‫كوٍز‬ ‫ ياك ي‬، ‫ يبوغاى‬Boğa. bizüm içün. meźbūĥA ‫ ىم ٍذ يبو ٍح‬، ‫ش‬ ٍ ‫ يبو ىغ ٍزلىٍنم‬Kurban. non siamo noi altrimente così sciocchi (1957) bizden biri ‫ بً ًر ٍل‬،ٍ‫ بًٍزىد‬Bizden biri. mazzocchio (1339). lontano da noi (1267) bizi sevmezler ‫ بًز ًل ىس ٍوىم ٍزلىٍر‬Bizi sevmezler. fardelletto (822) boġçalamaķ. con noi (1441) boġa. strangolamento . dietro di noi (1776) bizden ıraķ. öküz. girüce. ً ħafaF kerdenF ، ‫ ًخنٍقوى ىك ٍرىد ٍف‬، ‫ك‬ ٍ ‫نق ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ يخ‬/ ‫نق‬ ٍ ‫ خ‬، ‫يبو ٍغ ىم ٍق‬ ‫ ىخفوى ىك ٍرىد ٍف‬Boğmak. fra noi (903). ŧutam. gerdenF. źābiĥA ‫ ذاىبً ٍح‬، ‫جى‬ kesici. źebĥA ‫بح‬ ٍ ‫ ذى‬، ‫ يبو ىغ ٍزلى ىم ٍقل ٍق‬Kurban. destelemek. Boğaz. far fardello (826) boġma. yükcigez ‫ ي يوٍك ًج ىك ٍز‬، ‫ك‬ ٍ ‫ يبو ٍغچوى ًج‬Küçük bohça. gola (980). ħavanįķA ً ً ‫ ىخ ىونيً ٍق‬، ‫ يخناى ٍؽ‬، ‫نق‬ ٍ ‫ يح‬/ ‫نق‬ ٍ ‫ خ‬، ‫ يبو ٍغ ىم ٍقل ٍق‬Boğma. infermità (1936) boġaz ĥiśārı. ba‘įdün ‘annāA. retro. canale che vien dal polmone (2203) [Mol. strozzare. scarantia. tagliar la gola (980). alcuno di noi (84) ً ً bizden girüce. 3. noi medesimi (1437) bizüm aramuzda. Başlık. fascetto (834) boġçacik. immolatore (1054) boġazlıķ ‫ يبوغاىٍزلً ٍق‬Boğazlık. 84] 3. collare (432) boġmaķ. scannare (1933). ħınķ / ĥunķA. ardumuzda ‫دكيم ٍزدهى‬ ‫ ٍآر ي‬، ‫ب ٍزىد ٍف ك يركجوى‬ Bizim arkamızda. immolatione (1054). scannamento (1933) ً boġazlanmış. fauci (842). ırmak boghasi. öküz. viluppo (2406) boġçacigez. soffogatione (2069). ‫ ي‬،‫ك‬ affastellare (55). alınan para ödenince geri vermek üzere satma. bizüm māA ‫ بًيزٍـ ماى‬، ‫كى‬ nostro (1441) bizümle. affogare (2203) ً boġazlamaķlıķ. soffocare. bā-māF ‫ باىماى‬، ‫ ىم ٍعناى‬، ‫ بًيزملوى‬Bizimle. naĥnuA ‫ ىَن ين‬، ‫ ماى‬، ‫ بًٍز اىناى‬Biz. boġazlaycı. ķara etmek ‫ك‬ ٍ ‫ قى ىره اىٍْتى‬، ‫ده‬ ‫ پً ى‬، ‫ يبوغاىچوى‬1. nosco. strozza. ma‘nāA. naĥnuA nefsümāA ‫بًٍز‬ ً ‫ ىٍَن ين نىػ ٍف يسماى‬، ‫ت‬ ٍ ‫ بًٍز بالٍ ٌذاى‬، ‫ ىكٍن يد يم ٍز‬Biz kendimiz. gozzo della gola (985). katı bir şeyi dikerken iğne geçirecek yeri delmek için kullanılan. focaccia (882) boġaz. noce della go (1436) boġça. lesina (1241). źebiĥ / źebĥA itmek / ‫ ىذبً ٍح‬، ‫يبوغاىٍزلى ىم ٍق‬ ‫ك‬ ٍ ‫بح ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ ذى‬Boğazlamak. dūr ezً ً ً ً māF ‫دكٍر اىٍزماى‬ ‫ ي‬، ‫ بىعي هد ىعنٌاى‬، ‫ كييكجوى‬، ‫ ب ٍرىد ٍف ايراى ٍؽ‬Bizden uzak. demedR ، ‫طوىًٍب‬ ‫ ي‬، ‫يبو ٍغچوى‬ ‫ ىد ىم ٍد‬، ‫ ىد ٍستوى‬، ‫ باى ٍغ‬1. fiaccola (860) biy‘ ve’l-vefāA ‫ بيً ٍع ىكال ىٍوفاى‬Bir malı. Demet. Çörek. boġaz ĥiśārları ‫ ًحصاىٍرلىر ًل‬، ‫يبوغاىٍز ًحصاىر ًل‬ Boğaz hisarı. romper la gola (1867). animale (2295) boġaçaİ. Bohça. enāA. bizümki. 2. Bizden dolayı. Irmak ağzı. ò di ‫غورتٍالىغ ًى‬ ‫آؽ ج ىكيرٍؾ بي ي‬ fiume (323) 2. damagh (damağ). ħunāķA. desteF..Dr. demedcik ‫ك‬ ٍ ‫ ىد ىم ٍد ًج‬، ‫ يبو ٍغچوى ًج ىك ٍز‬Küçük demet. direfş / dirfeşkF ‫فشك‬ ٍ ‫ ًد ىر‬/ ‫فش‬ ٍ ‫ د ىر‬، ‫ بيًٍز‬Biz. ħınķaA kerdenF. (401). çıkınlamak. Kanal. per noi (1555) ً ‫ بًيزٍم‬Bizimki. subbia (2211) ً ‫بًز بو قى ىدر‬ biz bu ķadarA aġır aĥmaķA degilüz ‫آغ ٍر‬ ٍ ‫ٍ ي‬ ً ‫آْحى ٍق ىدك يلوٍز‬ ٍ Biz bu kadar ahmak değiliz. gelūF. 3. 85] boġaz aġrısı ‫ يبو ىغ ٍز آ ٍغريًس ًى‬Boğaz ağrısı. trà di noi (2300) ً ‫ بًزـ ًخ‬Bizim bizüm ħıśımmuzdur ‫ص ُّم ٍز يد ٍر‬ ٍ‫ي‬ akrabamızdır. pideR. vendita delli frutti d’vna possessione (2375) biz I. foce ò fauci (882) [Mol. māF. Yavuz Kartallıoğlu ً ً ‫مو‬ biyük bal mūmı. Gerdanlık.. soffogare (2069). canna della gola (328). ŝevrA. dardanelli (591) boġazlamaķ. boġuldum ‫ يبو يغ ٍل يد ٍـ‬، ‫ يبو ٍغموى‬1. toro. çelikten yapılmış.

imbrattar di merda (2063) ً ‫ ب‬Boklanmış. largamente (1220). bol idici. siepaiuola. geŋ itmeklik ، ‫يبولٍلً ٍق‬ ‫ك‬ ٍ ً‫نك ايًتٍ ىمكٍل‬ ٍ ‫ ىك‬، ‫ك‬ ٍ ً‫ تىػ ٍوسيً ٍع ايًٍت ىمكٍل‬Genişletme. ampiezza (117). geŋ olmaķ ‫نك ياكل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫ ىك‬، ‫يبو ٍؿ ياكل ىٍم ٍق‬ Genişlemek. Genişletici. füsĥatA. amplificare (118). che fà pallotte dello sterco (1936) ً ‫وؽ بيلبي‬ boķ bülbüli. bok bülbülü. ré ‫شى‬ degl’vcelli (1751) boķ / boħ. fasįĥlik. enli. soffocato (2069).204 (2191). bol itmeklik / ‫يبولٍلً ٍق‬ ً ، ‫بولٍلًك‬ ٍ ‫ ىگ‬، ‫ك‬ ٍ ً‫ فىسيً ٍحل‬، ‫ت‬ ٍ ً‫گ ل‬ ٍ ‫دكٍزل‬ ٍ ‫ في ٍس ىح‬، ‫ك‬ ٍ ‫ يك ٍس ىع‬، ‫ك‬ ‫ ًزياىدهى‬، ‫ت‬ ‫ي ٍ ي‬ ً ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ يبو ٍؿ ايتٍ ىمكٍل‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ل‬Bolluk. vccello (1981). hippocrate (1025) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı bol. maħnūķA ً ٍ ‫ ىغ‬، ‫ مغٍر ٍؽ‬، ‫ بػغيلٍ ًمش‬Boğulmuş. müvesse‘A ‫ يم ىو ٌس ىو‬، ‫ش‬ ٍ ‫يبو ٍؿ ياكلينٍم‬ Genişlemiş. AllahA istesün. caua cessi (367) boħçı ‫چى‬ boħçılar ‫ يبو ٍخچيًلىٍر‬Bokçular. çokluk. ً ً ً ‫ كاى ٍش‬، ‫كى‬ ً ٍ‫يبوالىي‬ nolaydı ‫ ينولىٍيد ًل‬، ‫سو ٍف‬ ‫ آللىو ا ٍستى ي‬، ‫ انٍشاىاىللى ٍو‬، ‫كى‬ Keşke. cosa che si deue (565) [Mol. ‫ َمىٍ ينو ٍؽ‬، ‫ش‬ ٍ ‫رؽ ياكلٍم‬ ٍ ‫ي‬ ‫يى‬ annegato (129). geŋiş itmek. ħanfüsA ‫كى‬ ً ‫طوگي ٍزالى ٍف يبو ىج‬ ‫س‬ ٍ ‫ ىخنٍ يف‬، ‫كى‬ ‫ ي‬، Bok böceği. kāşkįF. 2. spatiosamente (2119) bollıķ / bollik I. 63] . veresya (veresiye). scarafaggio. vüs‘aten / ‫يبولٍلًغًلوى‬ ً ًً ‫ يك ٍس ىعتون‬، ‫ يك ٍس ىعتلوى‬، ‫ يبولٍلكلوى‬Bolca. ziyādeA idici. amplificatione (118). firavānF. çoğaltmak. fasįĥA. dilatato. ً ً ٍ ‫ ىك‬، ‫بو ٍؿ‬ ً ٍ‫ اىن‬، ‫ش‬ mufaśśalA ‫ فىسيً ٍح‬، ‫ فًراىكاى ٍف‬، ‫لى‬ ٍ ‫ ىگگ‬، ‫ كاىس ٍع‬، ‫نك‬ ‫ي‬ ‫ص ٍل‬ َّ ‫ يم ىف‬، Geniş. dilatamento (649) bol olmaķ. geŋiş. düz yer ‫دكٍز يىػ ٍر‬ ‫ ي‬، ‫ كاىس ٍع‬، ‫ يبو ٍؿ‬Geniş yer. geŋ. spatioso (1225) prolisso (1677) bol. voce rauca (2430) boġuķ āvāzlı. yalancı bülbülF. rauco (1863) boġulmaķ. reatino. tevsi‘A itmek. aspra arteria (171) ً ‫ يبو ٍخ‬Bokçu. geŋlik. sentiniere (2011) boķcı ‫جى‬ boķrat ‫ بػي ٍقراى ٍط‬Hipokrat. steso (650). boare (268) boġurtlaķ. spiegare. boħ bülbüli. vāsį‘A. ŧoŋuzlan böcegi. slargato (2057) borc. dilatarsi (649) ً bol olunmış. vüs‘atA. düzlik. ġarķA olmaķ ‫رؽ ياكل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫ ىغ‬، ‫يبوغيلٍ ىم ٍق‬ Boğulmak. bisāŧA itmek. annegarsi (129) boġulmış. slargare (2057). açma. bol. tevsį‘A idici ‫دْن ًى‬ ٍ ٍ ‫ي‬ Artırıcı. yeste ‫ يى ٍستوى‬، ‫ يبو ٍخ‬/ ‫ يبو ٍؽ‬Bok. dilatante (649) bol itmek. soffocatione (2218) ً boġmış ‫ش‬ ٍ ‫ يبو ٍغم‬Boğmuş. ً ‫ يبو ٍخ بػيلٍبي‬، ‫ يىالى ٍْن ًى بػيلٍبي ٍل‬، ‫يبو ٍخ يلوجوى بػيلٍبي ٍل‬ mutavāżaA ķuşı ، ‫لى‬ ً ‫ يمتاىكاىضوى يقو‬Bok bülbülü. lato. dilatare (649). merda (1352). amplificatore (118) ً bol. suffocatione. arturıcı. yayma. rauco (1748). chi hà soffocato (2069) boġuķ āvāzA ‫ يبوغ يو ٍؽ آكاىٍز‬Boğuk ses. genişçe. asferud ‫ اى ٍس ىف يرك ٍد‬، ‫ بػيغيرتٍػلى ٍق‬Nefes borusu. far largo ampio (88). āvāzı ŧutulmış. inşallah. geŋiş itmek ‫ك‬ ٍ ‫نك ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ ىك‬، ‫ك‬ ٍ ‫ده ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫يبو ٍؿ ايًٍت ىم‬ ‫ ًزياى ى‬، ‫ك‬ ً ،‫ك‬ ٍ ‫ كاى ًس ٍع ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ تىػ ٍو ًس ٍع ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ت ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ش ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ بًساى‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىكگ‬، ً ‫ك‬ ٍ ‫ش ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ ىگگ‬Bol etmek. boķlıca bülbül ‫ يبوقٍليًجوى بػيلٍبي ٍل‬، ‫لى‬ ٍ ‫بي‬ Çalıkuşu. dio voglia che (662). sterco (2172) ً ‫يبو ٍؽ يبو ىج‬ boķ böcegi. bollaştırılmış. credito. nefesi boġulmış ً ً ً ً ً ‫ نػى ىف‬، ‫ش‬ ‫ش‬ ٍ ‫سى يبوغيلٍم‬ ٍ ‫طوتػيلٍم‬ ‫ آكاىزل ي‬، ‫ يبوغي ٍق ىآكٍزىل‬Kısık sesli. smerdare. merdoso (1352) boħluca bülbülF. geŋ itmek. vāsi‘A. roco. yayılmak. netta cessi (1431) ً boħlamaķ. yaygın. ziyādelik. sert kabuklu siyah böcek. ġarķA olmış. scricciolo. voglia iddio (2431) ً ً‫ تىػوسيًع اي‬، ‫دْن ًى‬ ً ً‫ بو ٍؿ اي‬1. strangolato (2192) boġurmaķ / bögürmek ‫ك‬ ٍ ‫ بي يك ٍرىم‬/ ‫ بػيغيٍرىم ٍق‬Böğürmek. ziyādeA itmek. mezįdA ً ً‫ ًزياىده اي‬، ‫ بو ٍؿ‬Çoğaltıcı. animaletto nero. mufaśśılA. vāsi‘A itmek. soprastante dei scopatori (1970) boħlu ‫ يبو ٍخ يلو‬Boklu.. spatioso (2119) bolayki. deynA. inşāallahA. passere (2045) ً ٍ‫ بيوق‬Bokçu. vāmF ‫ كاىٍـ‬، ‫ين‬ ٍ ‫ ىد‬، ‫ يبور ٍج‬Borç. tevsį‘A itmeklik. muġraķA. smerdato (2063) boħlanmış ‫ش‬ ٍ ‫ي‬ ٍ ‫وخلىٍنم‬ ً ً ً‫صوباىشي‬ boħlıķ śubaşısı ‫سى‬ ‫ يبو ٍخل ٍق ي‬Temizlikçiler(in) başı. ampio (118). ‫ ىمزيً ٍد‬، ‫ص ٍل‬ ِّ ‫ يم ىف‬، ‫ اىٍر يتو ًرْن ًى‬، ‫دْن ًى‬ ‫ى‬ ‫ي‬ artırıcı. soffogato. vüs‘atile. büyütmek. spatiosità (2119) bollıķ II. tencįsA eylemek ‫ك‬ ٍ ‫يس اىيٍػلى ىم‬ ٍ ‫بي‬ ٍ ‫ تىػنٍج‬، ‫وخلى ىم ٍق‬ Boklamak. amplificare (2135) bollıġıla / bolligile. vedi.

giardino (1488) [Mol. creditore à chi si deue (565) borcdan ķurtulmaķ ‫رج ىد ٍف يقوٍرتيػلٍ ىم ٍق‬ ٍ ‫ يبو‬Borçtan kurtulmak. hortolano (1030). deyn / diynA itmek. ŧopraķ ŧaraġı ‫ طيٍپراى ٍؽ‬، ‫غى‬ ‫ طىراىغ ًى‬Döven. 45] borı II ‫ يبور ًل‬Borazan. deynini edā’A itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫كده ىم‬ ‫يبور ٍج اي ى‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ ىديٍنً ًىن اىداىء ايتٍ ىم‬Borcunu ödemek. voto (2351) boşadulacaķ. ‫ ىم ٍه ي‬، ‫ش‬ abbondonato (1831) . esser debitore (599). borçlu. caricarsi di debiti (347). borçlu olmak. trebbia (2326) boş. giardino (956). cortile. śu yolı. debitore ‫ كاىٍمداىٍر‬، ‫رَل‬ ٍ ‫ ىغ‬، ‫ َمىٍ ينو ٍف‬، ‫ ىمد ييو ٍف‬، ‫لى‬ ٍ ‫ي‬ (599) borclı olmaķ.Dr. mehcūrA ، ‫ش‬ ٍ ‫يبوشاى يدلٍم‬ ً ‫جوٍر‬ ٍ ‫ طىالى ٍؽ كيً ًرلٍم‬Boşanmış. douer esser in debito (755). trombetta.. künkF. ķıŧ‘ası ‫ قًطٍعوى س ًى‬، ‫سى‬ Bostan parçası. tromba. borca girmiş. mediyūnA olmaķ. horto d’herbe da mangiare (1030). Avlu. bomboş. taħliyeA olunmış. cennetA ، ‫ باى ٍغچوى‬، ‫بي ٍستاى ٍف‬ ‫َّت‬ ٍ ‫ ىجن‬، ‫ ىرٍكضوى‬Bahçe. publicare colla trombetta (1696) ً ً‫ اي‬، ‫ يبو ٍسنوى ًكالىيى ًت‬Bosna. taŧlįķe lāyıķA ، ‫ تىػ ٍقليً ٍق ياكلينى ىج ٍق‬، ‫يبو ىش يد ىِلى ٍق‬ ‫ تىطٍليًقوى الىيً ٍق‬، ‫ يبوشاى يدل ىٍمغوى يم ٍستى ىح ٍق‬1. esser indebitato (1106) birbirine borclı yā müdāyyen olmaķ ‫رج يلو ياى يمداىيَّ ٍن ياكل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫بًٍربًريًنوى يبو‬ Birbirine borçlu olmak. Boşanmaya müstehak. yüklenmek. Yavuz Kartallıoğlu ً ً‫يبور ٍج اىلي‬ borc alıcı. città che teine torri (421) ً borc olunmış ‫ش‬ ٍ ‫ يبور ٍج ياكلينٍم‬Borç yapılmış. indebitarsi (1106) borclı. canale da condurre l’acqua (323) [Mol. leuarsi da debiti (1248) borc eylemek ‫ك‬ ٍ ‫ يبور ٍج اىيٍػلى ىم‬Borca girmek. bostanın ayrılmış bölümlerinden birisi. ceneyne / cüneyneA ‫بي ٍستاى ًٍْن ٍق‬ ً ‫ يجنىػٍينوى‬/ ‫ ىجنىػٍينوى‬، ‫ باىقٍچوى ج ٍق‬، 1. mecrā-yı māA. borc itmek. sdebitarsi (1988) borc idinmek. canaletto (324) borıcıķ ‫رْن ٍق‬ ‫ي‬ borı çalıcı. giardiniero (1488) bostāncıķ. tehįF ، ‫ش‬ ٍ ‫ يبوٍم يبو‬، ‫ خاى ًىل‬، ‫ش‬ ٍ ‫يبو‬ ً ً ً ‫ ىَت ًى‬، ‫ َميىلٌ ًى‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ىَتٍليوى ياكلينٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ يبو ىش يدلٍم‬Boş. Küçük bahçe. ŧalāķA virilmiş. borçlanılmış. 161] bostāncı. borclu olmaķ. bomboş. boghas (boğaz). ً ٍ‫بي ٍستىػن‬ bāġ-bānF ‫ باى ٍغچوى‬/ ‫ باى ٍغچوى باى ٍف‬/ ‫ باى ٍغ ىچباى ٍف‬، ‫ يبو ٍستاى ٍْن ًى‬/ ‫جى‬ ‫ باى ٍغباى ٍف‬، ‫ ىَبٍ ىچواى ٍف‬/ ‫ كاى ٍف‬Bahçıvan. Bosna vilāyeti. giardinetto (956). quadro di giardino (1708). ġarįmA. ili ‫لى‬ dalmatia (586) bostān F. rolagiola (1864) ً ‫بي ٍستاى ٍف طىراى‬ bostānF ŧaraġı. ortolano. bilā-tefrįġ‘A ً ‫ يبوشاى يدلٍماى‬Boşaltılması ‫ بًالىتىػ ٍفريً ٍغ‬، ‫سى قاىبً ٍل ىد يكلٍ يد ٍر‬ mümkün değil! inesausto (1119) ً boşadulmış. mediyūnA. mediyūnA ‫ ىم ًد ييو ٍف‬، ‫ش‬ ٍ ‫لى ياكلٍم‬ ٍ ‫يبو‬ Borçlu. trombettare. trombettiere (2337) 205 borı çalmaķ ‫ يبور ًل چاىل ىٍم ٍق‬Borazan çalmak. bāġçeF.. ripudiato. ò douere (630). trombetta (2337) ًً ‫ بو‬Küçük boru. nidā’A itmek ‫يبور ًل ايًلوى‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ نًداأى ايٍت ىم‬، ‫ ىدٌالى ٍؿ چاى ًغ ٍرىم ٍق‬İnsanlara borazan (davul) çalarak bir şeyler ilan etmek. bāġçebān / bāġçevānF / bahçevānF. ravżaA. ripudiabile (1830) boşadulması ķābilA degüldür. indebitato (1106) borclu şeherF ‫رج يلو ىش ىه ٍر‬ ٍ ‫ يبو‬Borçlu şehir. muħallįA. cosa douuta (599) borc ödemek. vām-dārF ً ً ً ‫ بورج‬Borçlu. baķçacıķ. far debiti (825) ً borcını ödemek ‫ك‬ ٍ ‫ده ىم‬ ‫ يبوٍرج ًىن ياك ى‬Borcunu ödemek. suonar la trombetta (2337) borı ile dellālA çaġırmaķ. vām-sitānF ‫ كاىٍـ‬، ‫ داىيً ٍن‬، ‫جى‬ ‫ ًستاى ٍف‬Borç alan. douere l’vno all altro (755) ً ً ‫رج‬ borclı olmış. debito. giardino (549) ً ‫بي ٍستاى ٍف ىٍَتتوى‬ bostānF taĥtası. boşadulmaġa müsteĥaķA. vacuo. taŧlįķA olunacaķ. bakgia (bakca) (bahçe). vām-dārF ً ‫رج‬ olmaķ ‫ كاىٍـ داىٍر ياكل ىٍم ٍق‬، ‫ ىم ًد ييو ٍف ياكل ىٍم ٍق‬، ‫لى ياكل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫ يبو‬Borçlu olmak. boşadulmış. compartimenti d’vn giardino (453). kārįz-i ً ً ābF ‫آب‬ ٍ ‫ يك‬، ‫صو ييو ًىل‬ ٍ ‫ كاىريً ًز‬، ‫ َمىٍراىلء ماى‬، ‫نك‬ ‫ ي‬، ‫ يبورل‬Boru. ‘uhdesine almaķ ‫رج يلو‬ ٍ ‫ ديً ٍن ايًٍت ىم‬/ ‫ين‬ ٍ ‫ ييوٍكلىٍن ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ يبور ٍج ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫يبور ٍج ايً ًد ٍِنى‬ ٍ ‫ ب يو‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىد‬، ‫ك‬ ‫ده ًسنوى آل ىٍم ٍق‬ ‫ يع ٍه ى‬، ‫ ياكل ىٍم ٍق‬Borca girmek. borı-zenT+F ‫ يبور ًل ىز ٍف‬، ‫يبور ًل چاى ًِل ًى‬ Borazan çalan. tırmık. dāyinA. Boşanacak 2. pagar il debito (1501) borı I. horticello (1030) 2. giardiniero (956). su yolu. orto. memnūnA. ħālįA. deuere.

colorire (437). tordicello (2292) boy. tentore (2261). tengere. euacuare (2440). ripudio ‫ك‬ ٍ ً‫ ىَت ًى ايًتٍ ىمكٍل‬، ‫ ىَتٍلًيٌوى‬، ‫سى‬ (1831) 2. tintura (2278) boya bozmaķ ‫ يبوياى يبوٍزىم ٍق‬Boyasını bozmak. çıķarmaķ. euacuarsi (2440) boşatmaķlıķ. tintore (2278) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı ً ‫ يبوياى‬Boyacı kazanı. tintoria. sonar del corno (2083) ً boynuz ile ŧutunmaķ ‫طوتيػٍن ىم ٍق‬ ‫( يبويٍ ينوٍز ايلوى ي‬Hayvan hakkında) Boynuzlarla vurmak. telvįnA itmek. ‫ش‬ ٍ ‫ اىنٍ يد يرلٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫كى ًچقاىيرلٍم‬ scarco. colorato. ev metā‘ı ً ‫ ب ى‬، ‫وشنٍ ًمش اىك‬ boşadulmış. partecipio da tingere (2278) boynına almaķ. suuodare (2231). boşadulmış ev. vedi. ķaddF. tignere. tintone (2261). vacuare. boş. pestare i colori (1575) boyamaķ. intinto (1180). corno (536) ً ً‫ يبويٍ ينوٍز چاىلي‬Boynuz. saĥaķA itmek ‫ ىس ىح ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫يبوياىلىر ًل اىٍزىم‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ ايٍت ىم‬Boyaları ezmek. tehįF itmek. yük indirme. Boşaltmak. renglemeklik. bālāF ‫ باىالى‬، ‫ت‬ ٍ ‫ قاىىم‬، ‫ قى ٌٍد‬، ‫يبو ٍل‬ Boy. vrtare senza ferire (1974) ً boynuzlı. voto. luogo doue si tinge (2278) boya ile. voto di massaritie (2037) boşatmaķ / boşaltmaķ I. ķarnA. vacuità (2350) boŧaķ. votamento (2350). tehįF ً ً ‫ ييو ٍؾ اىنٍ يد ٍرىم‬، ‫جوٍرلً ٍق‬ itmeklik ، ‫سى‬ ‫ ىم ٍه ي‬، ‫ طىالى ٍؽ‬، ‫يبو ىشٍت ىم ٍقل ٍق‬ ً ‫ ًچقاىٍرىم‬1. Boya ile. tento. coloratamente (437) boyaları ezmek. çıķarması. votare. cornare (536). ŧalākA itmeķ. arte della tinture (2278) boya-ħāneT+F. baķal ‫ بىػ ىق ٍل‬، ‫ يبوٍز‬، ‫ بيطى ٍق‬Ardıç kuşu. yüki çıķarulmış. rengF ile. menzilA ‫ اىٍك‬، ‫ش اىٍك‬ ٍ ‫وش يدلٍم‬ ‫بي ى ٍ ٍ ي‬ ً ‫ ىمنٍ ًزٍؿ‬، ‫ش‬ ‫اعى بي ى‬ ٍ ‫وش يدلٍم‬ ٍ ‫ ىمتى‬Boşaltılmış ev. la taglia. renklendirmek. colorare. scarico (1936) ً boşanmış II. yük endürmesi. tingere (2260). Boşama. 2. levnA. vacuo (2440) boşanmış ev. śabaġ / śıbaġA itmek ‫ ًصباى ٍغ‬/ ‫صبى ٍغ‬ ٍ ‫ تىػلٍويً ٍن ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىرن ٍكلى ىم‬، ‫يبوياىىم ٍق‬ ‫ ى‬،‫ك‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ ايتٍ ىم‬Boyamak. statura (2168). renglenmiş. intingere (1180). yük almaķ. vaucamento. leuar via il colore (2175) ً ‫يبوياى‬ boyacı.206 ً boşanmış I. ‘āŧılA ‫ عاى ًط ٍل‬، ‫ش‬ ٍ ‫ يبو ىشٍنم‬Boşaltılmış. Renk ٍ ‫ ًصٍبغى‬/ ‫ ًصبىغوى‬/ ‫ ًصبى ٍغ‬، ‫ لىو ٍف‬، ‫نك‬ colore (437). vedi votare (2449) 2. mehcūrlıķ. vuotare del tutto (2350). promessa (1453) esser obligato per boynuz. votarsi. boş. tegnere (2275). maśbūġA ، ‫ش‬ ٍ ‫ ىرن ٍكلىنٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫يبوياىٍِن‬ ‫ص يبوع ٍغ‬ ٍ ‫ ىم‬Boyanmış. suonare il corno. che hà corna (537) . boşadulmaķ ‫ يبوشاى يدل ىٍم ٍق‬، ‫يبوشاىٍْتى ٍق‬ Boşaltılmak. rengF. scaricamento (1937). colorito (437). scorneggiare. śıbaġ / śıbaga / śıbġatA ، ‫يبويوى‬ ‫ت‬ ٍ ‫ ىر‬1. scaricare (1937). taħliyeA itmek. tordo vcello (2292) boŧaķ yavrısı ‫ بيطى ٍق ياىٍكريًس ًى‬Ardıç kuşu yavrusu. tegnere. yük indirmek. mev‘ūdA olmaķ. boru çalan. tintura (2261). tentura. vedi scarco (1937). śabbāġA ‫صبٌاى ٍغ‬ ‫ ى‬، ‫ ىرنكىٍز ٍف‬، ‫جى‬ Boyacı. telvįnA ، ‫يبويوى ىم ٍقلً ٍق‬ ‫ تىػ ٍلويً ٍن‬، ‫ك‬ ٍ ً‫ ىرن ٍكلى ىمكٍل‬Boyama. renklendirme. cornuto. boyacı ķazġanı ‫جى قىػ ٍزغاى ًٌل‬ caldaia da tintori (311) boyacılik ‫ك‬ ٍ ً‫ يبوياىجيًل‬Boyacılık. ŧalāķA. endürmek. endürülmiş ‫ش‬ ٍ ‫يبو ىشنٍم‬ ً ً ً ‫ ييو‬، Yükü indirilmiş. disimpire (698). boru çalmak. Boşaltma. Boşama. maśbaġaA ‫صبىغوى‬ ٍ ‫ ىم‬، ‫ يبوياى خاىنوى‬Boya dükkanı. coloramento (437) ً ً boyanmış. reng-zenF. boşanma. tahliye etmek. śāĥibü’l-ķarnA ‫ب الٍ ىقر ٍف‬ ‫ صاىح ي‬، ‫يبويٍ ينوٍز ًىل‬ Boynuzlu. far diuortio (736) boşatmaķ II. statura (2235) boya. iķrārA ile ma‘ķūdA olmaķ. votamento (2439) boşlıķ ‫ يبو ٍشلً ٍق‬Boşluk. tignere (2250). stegnere. boyamaķlıġıla ‫نك ايًلوى‬ ٍ ‫ ىر‬، ‫يبويوى ايًلوى‬ ًً ‫ يبويوى ىم ٍقلغلوى‬، 1. vaatte bulunmak. bottega dei tintori (279). ķāmetA. Boya 2. ‘uhdesine almaķ ، ‫يبويٍنًنوى آل ىٍم ٍق‬ ً ً ‫ عي ٍهدهى ًسنوى آل ىٍم ٍق‬، ‫عو ٍد ايكل ىٍم ٍق‬ ‫ ىم ٍو ي‬، ‫قو ٍد ايكل ىٍم ٍق‬ ‫اقٍراىٍر ايلوى ىم ٍع ي‬ Üzerine almak. taħliyeA. tinto. sgombro. scaricato. tahliye etme. boz. vuotare. tegnere. tingere (2277) boyamaķlıķ. sürdF ‫ يس ٍرد‬، ‫ قىر ٍف‬، ‫ يبويٍ ينوٍز‬Boynuz. renglemek. boynuz çalıcı ‫جى‬ suonatore di corno (537) boynuz çalmaķ ‫ يبويٍ ينوٍز چاىل ىٍم ٍق‬Boynuz. obligarsi per stipulatione. tefrįġA itmek ، ‫ ييو ٍؾ آل ىٍم ٍق‬، ‫ يبوشاىلٍت ىم ٍق‬/ ‫يبو ىشٍت ىم ٍق‬ ،‫ك‬ ٍ ‫ ىَت ًى ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ طىالى ٍؽ ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىَتٍلًيوى ايًتٍ ىم‬، ‫ ًچقاىٍرىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫اىنٍ يد ٍرىم‬ ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ تىػ ٍفري ٍغ ايتٍ ىم‬1. Renkle.

‘adem olmaķ ‫ ٍآز ايكل ىٍم ٍق‬، ‫يبويزل ىٍم ٍق‬ ً ‫ ىع ىد ٍـ ايكل ىٍم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ بًٍر ىشيئيك ىم ٍوُس ًى ىك ٍچ ىم‬، ‫ بىطاى ٍؿ ايكل ىٍم ٍق‬، 1. spopulare (2145) bozmaķ II. 2. annullare (359). Geçersiz kılmak. vįrānF idici. guastamento (1010). Çekme kayışı. ķaŧ‘-ı ‘unuķA itmek. ً ً ‫ يًًق‬، ‫يبو ًزْن ًى‬ fāsiħA. Bir şehrin nüfusunu azaltmak. taġayįrA itmek. hādimA. guastatore (1011). ķoħutmaķ ‫ يقو يختٍ ىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ بى ٍد راىًٓنوى اىيٍػلى ىم‬، ‫ يبوٍزىم ٍق‬Kokutmak. bozma. yıķıcı. magagna. ‫دْن ًى‬ ٍ ٍ ‫ى‬ disfacitore (692). muħarribA. struggitore (2203) bozmaķ I.. sterminare. annullare (132). Bozma. yürürlükten kaldırmak. collare da caualli (432) ً ‫ بي ييونٍلً ٍق‬Hamut yapan. virānF itmek ، ‫ يً ٍق ىم ٍق‬، ‫يبوٍزىم ٍق‬ ً ‫ اى‬، ‫آيًرمق‬ ‫ اًفٍػنىأ‬/ ‫ اًفٍناى‬، ‫ك‬ ٍ ‫ فىساى ٍد ايًٍت ىم‬، ‫كوكًٍن ىد ٍف يقوپىػ ٍرىم ٍق‬ ٍ ‫ٍى‬ ٍ ‫ ي‬، ‫صلنٍ ىد ٍف‬ ً ً ً ً ً ً ً ،‫ك‬ ‫م‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫و‬ ‫م‬ ، ‫ك‬ ‫م‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫ل‬ ‫ي‬ ‫ط‬ ‫ب‬ ‫ػ‬ ‫ت‬ ، ‫ك‬ ‫م‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫ؿ‬ ‫ا‬ ‫ط‬ ‫ب‬ ، ‫ك‬ ‫م‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫ي‬ ‫ي‬ ‫غ‬ ‫ػ‬ ‫ت‬ ، ‫ك‬ ٍ ٌ ٍ ‫ايًٍت ىم ٍ ى ى ٍ ٍ ى ٍ ى ى ٍ ى ٍ ى ٍ ٍ ٍ ى ٍ ى ي ٍ ى‬ ً ‫صلً ًىن‬ ٍ ‫ب ايًٍت ىم‬ ٍ ‫سخ ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ابٍطاى ٍؿ ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ فى‬، ‫ك‬ ٍ ‫ اى‬، ‫ب يبوٍزىم ٍق‬ ٍ ‫ ىخراى‬، ‫ك‬ ٍ ً‫ تىػ ٍرتي‬، ‫ك‬ ،‫ك‬ ٍ ‫ كيًراى ٍف ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ قى ًط ٍع ايًٍت ىم‬1. ħarāblıķ. fesħA itmek. ‘ayıp. metter in rouina (2173) bir vilāyetA yıķmaķ. mancare (1305) . decapitare (600). Bozulmak. yūġF ‫ ييو ٍغ‬، ‫ يبويػينٍ يد ير ٍؽ‬Boyunduruk. disfacimento. bir vilāyetüŋ ‘imāretin bozmaķ ‫ ياكٍرىم ٍق‬، ‫ت يبوٍزىم ٍق‬ ٍ ‫بًٍر ًكالىيى‬ ‫تي يبوٍزىم ٍق‬ ٍ ‫ بًٍر ًكالىيىػتي‬، ‫ك‬ ٍ ‫ب ايًتٍ ىم‬ ٍ ً ‫ك ًعماىىر‬ ٍ ً‫ ىَتٍري‬، Bir ülkeyi yıkmak. eğmek. bir şey’üŋ mevsimi geçmek. vitiare (2418) 3. aślını ķaŧı‘A itmek. guastare. disfare (692). corrompere. disabitare (671) 2. abbastardire.Dr. guastare (2062). cassare. taħrįbA itmek. mozzar la testa (1406). tertįbA bozmaķ. tagliare la testa (2236) boz. sfare. Yavuz Kartallıoğlu boyun / boyn. rouinare vn paese (1878). yok etmek. guastar vn paese (1010) bir ķānūnı ibŧālA ً itmek. chi fà collare boyunlıķcı ‫جى‬ da caualli (432) boyun urmaķ. bed-rāyĥaF+A eylemek. benzi soluk). ibŧālA itmeklik. ibŧālA itmesi. baş kesmek. smembrare. imbastardire (5) 4. infettare (1125) bozmaķlıķ I. (Bir şey hakkında) Mevsimi geçmek. ifnā / ifnā’A itmek. ķānūnA bozması. eksiklik. noķśānA. ‘unuķA. raķabeA. disfattione (692). maĥūA itmek. bensis (bensiz). śararmış. 207 rouinare (1010). bozmaķ ‫ يبوٍكىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ بًٍر قاى ينو ًٌل ابٍطاى ٍؿ ايًٍت ىم‬Bir kanunu geçersiz kılmak. Geçersiz kılma. inhizāmA ‫ اًبٍطاى ٍؿ‬، ‫ك‬ ٍ ً‫ اى ٍك ًسكٍل‬، ‫يبوٍزىم ٍقلً ٍق‬ ً ‫ اًبٍطاى ٍؿ ايًتٍموى‬، ‫سى‬ ً ‫ قاى ينو ٍف يبوٍزموى‬، ‫ك‬ ، ‫ ىخراىبٍلً ٍق‬، ‫ كيًراىنٍلً ٍق‬، ‫سى‬ ٍ ً‫ايًتٍ ىمكٍل‬ ‫ اً ٍِنًزاىٍـ‬، ‫ب‬ ٍ ً‫ ىعي‬، ‫ نػي ٍقصاى ٍف‬1. scombiglio (1962) 4. yıķmaķ. ķoħutmaķlıķ ‫خوٍْتىٍقلً ٍق‬ ‫ يقو ي‬، ‫يبوٍزىم ٍقل ٍق‬ Kokutma. 164] Bozça aŧa ‫ يبوٍزچوى اىطوى‬Bozca ada tenedo isola (2257) bozdoġan ‫دكغاى ٍف‬ ‫ يبوٍز ي‬İri toplu gürz. scommettere. Azalmak 3. disordinare (1964). hedmA itmek ‫بًٍر‬ ‫دـ‬ ٍ ‫ب ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ب ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ ًعماىىر‬، ‫ت يً ٍق ىم ٍق‬ ٍ ‫ًكالىيى‬ ٍ ‫ ىى‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىخراى‬، ‫ك‬ ٍ ً‫ ىَتٍري‬، ‫ت ب يوٍزىم ٍق‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ايًتٍ ىم‬1. Mazza grossa (1338) bozıcı. aślından. irenksis (irenksiz) (soluk. gerdānF ‫ ىگ ٍرىد ٍف‬، ‫ب‬ ٍ ‫ ىرقاى‬، ‫ ىرقىبوى‬، ‫ يعني ٍق‬، ‫ين‬ ٍ ‫ يبو‬/ ‫ بي ييو ٍف‬Boyun. infettione (1125) ً bozmış ‫ش‬ ٍ ‫ يبوٍزم‬Bozuk. diffetto (1289) ً bozmaķlıķ II. sconciare. annullatione (132) 2. distruggitore (725). derogatione (620) 3. spopolare. yürürlükten kaldırma. harap etmek. disfare (2026). Kirletmek. Eksiklik. raķbeA itmek. ħarābA itmek. Hamut. kökinden ķoparmaķ. vįrānlıķ. giogo (959) boyunlıķ ‫ يبو ييونٍلً ٍق‬1. raķābA. yüzi śolmış. urmaķ. baŧal olmaķ. corrompersi (544) 2. Kanunu iptal etme. harap etme. az olmaķ. beŋzi śolmış ، ‫ب يوز‬ ً ‫ بكٍز ًل‬، ‫ صررًمش‬، ‫ صول ًٍمش‬، ‫ يوز ًل‬Benzi solmuş. sararmış. ‫ش‬ ٍ ‫صولٍم‬ ‫ي ٍ ىىٍ ٍ ى‬ ‫ي‬ ‫ي‬ sararmış. Şehri harap etmek. ibŧālA itmek. ‘imāretA bozmaķ. bozulmuş. kusur. fesādA itmek. tabŧįlA itmek. ħarābA idici ‫ب‬ ٍ ‫ َميىِّر‬، ‫ كيًراى ٍف ايًدْن ًى‬، ‫جى‬ ً ً‫ خراىب اي‬، ‫ فاى ًس ٍخ‬، ‫ ىاى ًدـ‬، Bozucu. veste lungha (2393) boyunduruķ. bozmak. Soysuzlaştırmak. guastare (543). il collo (434) boyun burmaķ ‫ يبوي يو ٍف يبوٍرىم ٍق‬Boyun bükmek. ħarābA itmek. magagnare (1290). taħrįbA itmek. derogare (620) bir vilāyetA bozmaķ. disfattore. pallido (1505) [Mol. alzana (102) 2. inualidare (1188) 5. magagnato (1290) bozulmaķ. Kökünü kazımak. ayırmaķ. ķatı‘ raķbeA itmek ‫يبويي ٍن‬ ً ٍ ‫ رقٍبو ايًتٍم‬، ‫ك‬ ً ٍ ‫ش ىك ٍس ىم‬ ٍ ‫ باى‬، ‫ياكٍرىم ٍق‬ ‫ قىط ٍع ىرقٍبوى‬، ‫ك‬ ‫ قىطٍ ًع يعني ٍق ايتٍ ىم ٍ ى ى ى‬، ‫ك‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ ايتٍ ىم‬Baş kesmek. Bozmak. baŧŧālA itmek. disfare (1963). torcere il collo (2290) boyunca ķaftan ‫ بي ييوٍْنوى قىػ ٍفتاى ٍف‬Uzun kaftan.

Kirlenmiş. ornioni. disfatto. Hezimete uğramış asker. impartire (1058). rotto. bölücü. ٍ ‫ َمىٍ يرك‬، ‫ تىػ ٍرتيًبٍس ٍز‬، ‫ ناىيم ٍستىع ٍد‬، ‫ت‬ geçersiz kılınan. incorruttibile (1102) bozulmış I. gürdeF ‫ده‬ ٍ ‫ يش‬، ‫ بيكىٍرٍؾ‬Böbrek. compagna (232). infettato (1125) 2. Yığın. ķısmetA itmek. üleştirici. sortimento. partitore (1525) bölme ‫ يبولٍموى‬Kanal. mugghiare (1407). formento mangiato dalle tignuole (894) bögrek. incorrotto (1102). posto in sbaraglio (1875) 3. ruggiente (1881) bögüriş. inuiolabilmente (1195) bozulmamış. branco. 2. azmış. yenilmiş buġday ًً ً ‫ش بػي ٍغداى ٍل‬ ‫ يبو ىجك ى‬Böcekler ٍ ‫ يىنلٍم‬، ‫ش بػي ٍغداى ٍل‬ ٍ ‫ٍد ٍف يىػٍنم‬ tarafından yenilmiş buğday. yıķılmış. ŧabŧįlA olunmış. baŧŧālA olmış / olunmış. Düzensiz. ornioni. Harap olunmuş. parça. azdurulmış. cannone. parçalamak. inuiolato (1195) bozulmaz. diuisibile (736) bölici. şüşF. Sürü. inuiolabile (1195) bozulmaz şey’A ‫ يبويزل ىٍم ٍز ىشئ‬Bozulmaz şey.Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı 208 bozulmamaķlıġıla. ġayr müteġayyirA ‫ ىغ ٍي يمتىػغىيِّػ ٍر‬، ‫يبويزلٍماىٍز‬ Bozulmaz. casso di nullo valore (360) 3. Kirlenmemiş. fasulya. süri. ayrılabilir. rosaro saluatico (1871) bögürmek. şerźimeA. drappello (756). tefrįķA itmek. đālA. distrutto (2204) bozulmış II. tevzį‘A ‫ تىػ ٍوزيً ٍع‬، ‫ تىػ ٍقسيً ٍم‬، ‫ك‬ ٍ ً‫يبول ىٍمكٍل‬ 1. cassato. ortadan kaldırılan. ruggire come il Leone (1881) bögürtlen. muggito (1407) ً ‫ يىباى ٍف يگ‬، ‫كوٍرلى ٍن‬ bögürlen. spartire (2116) bölmeklik. ifnā’A olunmış. dispartitore (706). paylaştırmak. conchilia (467) böcekden yenmiş buġday. . spartimento (2098) ً ً bölmiş. moltitudine (283). corroto. ayrmaķ. dipartito (663) bölük. taķsįmA. fevcA. ً ً ً tertįbsiz. ķaŋırmaķ ، ‫ بىغًٍرىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫كوٍرىم‬ ‫يبو ي‬ ً ‫ قاىگ ٍرىم ٍق‬1. spartire (663). ò doccione di fontana (328) bölmek. ‫ يگ ٍر ى‬، ‫ش‬ arnioni. cemā‘atA. Bölük. bį-žarāfetF+A. żorbaF. dipartire. mugghio. disordinato (1965) böcek ‫ك‬ ٍ ‫ يبو ىج‬Böcek. taķsįmA idici. ‘āmmeA. ornioni. taksim olunmuş. ħarābA olunmış. ķoħudulmış. olunmış ‫ش‬ ٍ ‫ بى ٍدراى ٍٓنوى ياكلينٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫خويدلٍم‬ ٍ ‫ي‬ ‫ي ي‬ Kokmuş. bozulmamakla. bį-ķaymetF+A şey’A. arnioni (1864) bögrülce. Pay. spina di cane (2137) bölenecek şey’A ‫ك ىشئ‬ ٍ ‫ يبولىنى ىج‬Bölünebilir. diuisione (1524). Böğürmek. baġırmaķ. ischiera (1205). banda. tevzį‘A ً itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫ت ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ تىقسيً ٍم ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫بػيلٍ ىم‬ ٍ ‫ ق ٍس ىم‬، ‫آيرىم ٍق‬ ٍ ، ‫ اىپً ٍش ىم ٍق‬، ‫ك‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ تىػ ٍوزيً ٍع ايتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ تىػ ٍفريً ٍق ايًٍت ىم‬Bölmek. değişmez. Değersiz şey. ħartūtF ‫ت‬ ٍ ‫ ىخ ٍر يتو‬، ‫كورتٍػلى ٍن‬ ‫ يبو ي‬Böğürtlen. partire. Bölüm. affatato (55). baştan çıkarılmış. spartire (1524). fırķaA. ŧā’yfeA. ķassemA / ķassāmA. molti soldati in ordinanza (1950). manga. bağırma. ibŧālA olunmış. lobiya ‫ يلوبًياى‬، ‫ بيكيٍر ٍِلوى‬Börülce. torma di bögürici. Bozulan. 3. Kükremek. teġayįrA olunmamış. annullato (132). ً ‫ ىغزيًلىٍر يبو يلو‬، ‫ يك يركٍه‬، ‫قو‬ ‫كى‬ ‫ ف ٍر ى‬، ‫ضوٍربوى‬ ‫ ي‬، ‫لق ىْجي ىع ًت‬ 2. yabānF güli aġacı ‫لى آغاىج ًى‬ ‫يبو ي‬ Yaban gülü ağacı. rognoni (1486). partimento. diuidere (734). compagnia (286) 4. teġayyürsizligile ، ‫يبويزلٍ ىم ىم ٍقلًغًلوى‬ ًً ً ‫ تىػغىيُّػ ٍرس ٍزلكلوى‬Dokunulmamakla. nā-müste‘idF+A. bögürmeklik. ً ً‫ تىقسيًم اي‬، ‫جى‬ ً ً‫يبولي‬ muvazzı‘A ‫ يم َّوًز ٍع‬، ‫ قى ٌساى ٍـ‬/ ‫ قى َّس ٍم‬، ‫دْن ًى‬ ٍ Taksim edici. bed-rāyĥaF+A ً ً ‫ قو‬، ‫ بويزل ًٍمش‬1. zümreA. böğürtlen. nā-ķābilF+A. gürūhA. fagiuolo (815) zā’irA ‫ زاىئًٍر‬، ‫كو ًرْن ًى‬ ‫ يبو ي‬Kükreyen. taķsįmA itmek. cocchilie (426). apışmaķ. münhezim ‘askerA. guasto (544) 4. ً ً müteġayįrA ‫ يمتىغىيً ٍي‬، ‫ش‬ ٍ ‫ تىػغىيً ٍي ياكليٍنماىم‬، ‫ يبويزل ىٍم ٍز‬، ‫ش‬ ٍ ‫ يبويزلٍماىم‬1. bağırmak. ġazįler bölügi ، ‫ك‬ ٍ ‫يبولي‬ ً ، ‫سور ًل‬ ٍ ‫ ىْجاى ىع‬، ‫وج‬ ٍ ‫ فى‬، ‫طاىءيٍفوى‬ ‫ ي‬، ‫ يزٍم ىره‬، ‫ ىش ٍرذموى‬، ‫ آالى ٍل‬، ‫ عاىٌموى‬، ‫ت‬ ً ً ٍ ‫ ىخ‬1. rognoni. maħrūbA ‫ اًفٍػنىأ‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ٍآزم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ اىٍزيد يرلٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫يبويزلٍم‬ ً ً ً ًً ً ‫ش‬ ٍ ‫ تىػٍبطيً ٍل ياكليٍنم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ياكليٍنم‬/ ‫ش‬ ٍ ‫ بىطٌاى ٍؿ ياكلٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ يًقلٍم‬، ‫ ضاى ٍؿ‬، ‫ش‬ ٍ ‫ياكليٍنم‬ ً ً ً ، ‫ يمٍنػ ىه ًزٍـ ىع ٍس ىك ٍر‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ًىب قىػٍي ىم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ب ياكليٍنم‬ ٍ ‫ ابٍطاى ٍؿ ياكليٍنم‬، ٍ ‫ ىخراى‬، ‫ت ىشئ‬ ً ً ‫ب‬ ٍ ‫ ًىب ظىراىفى‬، ‫ناىقاىبً ٍل‬1. 2. bozulmaz. bozulmuş. 2. sconcio. baġırmaķlıķ ، ‫ش‬ ٍ ً‫كوري‬ ‫يبو ي‬ ً ً ً ‫ بىغ ٍرىم ٍقل ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫كوٍرىمكٍل‬ ‫ بي ي‬Böğürme. brigata. inualido (1189) 2. schiera. ruinato (692) strutto. taķsįmA olunmış ‫ش‬ ٍ ‫ تىػ ٍقسيً ٍم ياكليٍنم‬، ‫ش‬ ٍ ‫يبولٍم‬ Bölünmüş. ħalķA cemį‘ati. rognoni (166). annullato (359). Bölüm. alay. Bozulmamış.

sıralanmış. fra questo mezzo. manŧıÇ ‫طى‬ pasticcio (1532) ً ‫ يبوىرٍك‬Börekçi. capo di legione (1237) bölük bölük ‫ بي يلو ٍؾ بي يلو ٍؾ‬Bölük bölük. sia così (2043) böyle söyle ‫سويٍلوى‬ ‫ يبويٍلوى ي‬Böyle söyle. benüm ً ‫يبو بىكاى ىىٍپ‬ yanumda hepF berāberdür ‫رؽ‬ ٍ ‫ فى‬، ‫سى يد ٍر‬ ً ‫ب بىراىبىػ ٍر دي ٍر‬ ٍ ‫ بىػني ٍم ياىِنيٍدهى ىى‬، ‫ ايتٍ ىم ٍم‬Hangisi olursa olsun. taķsįmA olunmamış ‫ تىػ ٍقسيً ٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫يبولينٍ ىمم‬ ً ‫ش‬ ٍ ‫ ياكلينٍ ىمم‬Bölünmemiş. di sorte che (704). compagni di soldati (451). fin adesso (869) bu arada. ٍ ‫ طي‬، ‫ اىبىلو‬، ‫ت‬ kaba. taksim olunmaz. olà olà (1465) bre ħāyinA ‫ بًىرٍه خاىيً ٍن‬Bre hain. multitudine (2343) bölük aġası ‫ك اىغاىس ًى‬ ٍ ‫ يبولي‬Bölük komutanı.. taksim olunmamış. burada. in questo mentre (1350) bu baŋa hepsidür. ilā haza’l-ānA ‫يبو اىنوى‬ ً ً ‫ىل ىى ىذ ٍاالى ٍف‬ ‫ ا ى‬، ‫ يبو اىنوى ىكلٍنجوى‬، ‫ ىد ٍؾ‬Bu ana kadar. a schiera (173). cappuccio (342) böyle. pasticciere börekci ‫جى‬ (1532) börk. sıralamak. omuza ‫ ىگٍي ي‬، ‫ك ساى ٍچ‬ dökülen saç. hemçineyn ً bişüdF ‫ي بً يش ٍد‬ ٍ ‫ ىّنٍ ًچنى‬، ‫ثل ىىذاى‬ ٍ ‫ يى يكو ٍف م‬، ‫ٍسو ٍف‬ ‫ بيويٍػلىو ايكل ي‬Böyle olsun. a torma à torma (2292) bölük bölük itmek. bir bölük asker. taķsįmA olunmaz. külāhF ‫ يكالى ٍه‬، ‫رؾ‬ ٍ ‫ يبو‬Börk. masnada (1329) 7. şöyle ‫ يشٍيلوى‬، ‫ بيويٍلوى‬Böyle. capo d’vna legione (338). Çete. nā-ķābilF+A. stuolo di gente. non andarà csoì (123) böyle olsa ‫ يبويٍلوى ياكلٍسوى‬Böyle ise. sì. bu ana gelince. siche. şu. tanto che (2042) böyle olmaķ ‫ يبويٍلوى ياكل ىٍم ٍق‬Böyle olmak.Dr. soro.. eskier alai (ekser alay) (asker alayı). eblehA. inesperto (2096) ً ٍ‫ ماىن‬، ‫ يبوىرٍؾ‬Börek. alay beyi. armata (2206) bölük saç. communità (451) 6. oauuerbio vocatiuo (1451) bre bre ‫ بً ىره بًرهى‬Bre bre. der-įn meyānF ، ‫ده‬ ‫يبو اىراى ى‬ ً ‫ ىدراي ٍن ىمياى ٍف‬، ‫ فىػبىٍينىماى‬Bu arada. huomo semplice (1037). schireare. squadra. börek. böyle kiF. semplice. Halk. si fattamente (839) bre ‫ بًرهى‬Bre. ‫ ىم ٍق ي‬، ‫ش‬ Parça. şöyle. se fosse così (1991) böyle olsun. spartito (2117) bölüşmek ‫ك‬ ٍ ‫ يبولي ٍش ىم‬Bölüşmek. legionario. spartire l’vno frà l’altro (2117) bön. Böyle kalacak değildir. costei (554) Bu. fe-beyne-māA. in frotta in quantità (1135). ordinati in schiera (1950) bölük leşkerF ‫ك لى ٍش ىك ٍر‬ ٍ ‫ يبولي‬Bölük bölük asker. pastello. schierati. Yavuz Kartallıoğlu soldati (2292). 224] ً ٍ ‫ك بولي‬ bölük bölük olmış ‫ش‬ ٍ ‫ك ياكلٍم‬ ‫ يبولي ٍ ي‬Dizilmiş. maķsūmA. ridursi à tale (1798) böyle olmayacaķdur. tecribesiz ‫ ىٍْت ًربوى ًس ٍز‬، ‫آد ٍـ‬ ‫ صياى ى‬، ‫يبو ٍف‬ Bön insan. semplice. ً ً müvezze‘A ‫ يم ىوٌزىه‬، ‫ش‬ ٍ ‫ يم ىوز‬، ‫سوٍـ‬ ٍ ‫ آيٍ ًرلٍم‬، ‫َّع‬ ٍ ‫ يبوليٍنم‬1. schiera de soldati (2154) 8. Bölük. bilā-tefrįķA ، ‫يبولينٍ ىم ٍز‬ ‫ بًالىتىػ ٍفريً ٍق‬، ‫ تىػ ٍقسيً ٍم ياكليٍن ىم ٍز‬Bölünmez. saf saf etmek. fra tanto (903). bį-žarāfet . hey hey. . külah. ayrılmış. metter in schiera (1950) [Mol. indiuisibile (1111) bölünmiş. Bölünmüş. diuiso in parti (1524) 2. nā-müste‘idF+A. yekūn miŝl hezāA. farķA itmem. grossolano (1003). indiuiso (1111) bölünmez. partito. goffo (2006) 209 ً bön. Cemaat. alçak. geysūF ‫سو‬ ٍ ‫ يبولي‬Gisu. turba. böyle ķalacaķ degüldür ‫ يبويٍلوى قىػلى ىج ٍق ىد يكلٍ يد ٍر‬، ‫ يبويٍلوى ياكل ىٍميى ىج ٍق يد ٍر‬Böyle olmayacaktır. a squadre (178). ahi traditore (77) bu. turma (2345) 5. fırıncı. parte d’inanzi capegli (422) ً bölünmemiş. questo (1717) bu ana dek. bįF+A F+A nezāket . śiya ādemA. śaf śafA itmek ‫ك‬ ٍ ‫ك ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ك يبولي‬ ٍ ‫يبولي‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ف ايتٍ ىم‬ ٍ ‫ص‬ ٍ ‫ص‬ ‫ف ى‬ ‫ ى‬، Bölük bölük. ò così (2042) ً ‫ شويلو‬، ‫كو‬ ً ‫ بويلو‬Böyle ki. bölük komutanı. muvazza‘A. ŧoy ، ‫يبو ٍف‬ ً ‫ول‬ ٍ ‫ ًىب ظىراىفى‬، ‫ت‬ ٍ ‫ ًىب نىزاى ىك‬، ‫ ناىيم ٍستىع ٍد‬، ‫ ناىقاىبً ٍل‬Bön. şu. ciuffo. haźāA ‫ ىىذاى‬، ‫شو‬ ‫ ي‬، ‫ يبو‬Bu. şöyle kiF ‫كو‬ ‫يٍ ى‬ ‫يٍ ى‬ şöyle ki. colonnello di soldati (436) ً ‫ك باى‬ bölük başı ‫شى‬ ٍ ‫ يبولي‬Tümen.

Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı Düğümlü. dal kesmek ‫ك‬ ٍ ‫ داى ٍؿ ىك ٍس ىم‬، ‫طويم ٍرًج ٍقلىريً ٍن آيًرتٍالىىم ٍق‬ ‫ باى ٍغ ي‬، ‫يبوداىىم ٍق‬ Budamak. köşe. questo non m’importa (1717) bu endāmdan ve bu ķāmetdendür ‫يبو اىنٍداىٍم ىد ٍف ىك يبو‬ ‫ قاىىمتٍ ىد ٍف يد ٍر‬Boyu bu kadardır. cioè formento (990). yaram.. [Mol. potare (1637). 45] bucaķlu. küncF. vedi formento (919). pieno di rami (1737). di questa sorte (2098) bu eksigüm degil ‫ يبو اى ٍك ًس يك ٍم ىدكً ٍل‬Bu var. benden gelmez. (868) bu çoķ deger. cantone (331). frasca (907). dallarını kesmek. il roncere (1869) budayacaķ āletA ‫ت‬ ٍ ‫ يبوداىىْنى ٍق آلى‬Budama bıçkısı. capparozze. naśfA. şāħlu ‫لى‬ ‫ شاى ٍخ يلو‬، ‫ٍلو‬ ‫ داىل ي‬، ‫دكيك ٍم يلو‬ ‫ ي‬، ‫ يبوداىقٍ يلو‬/ 1. ġalleA ، ‫ ًحٍنطوى‬، ‫ قى ًم ٍح‬، ‫بػي ٍغداى ٍل‬ ً ‫ ىغلٌوى‬، ‫ ىَت ٍل‬، ‫ تى ىره كوى‬، ‫ طىعاى ٍـ‬، ‫ بػيٌر‬، ‫ ىكٍن يد ٍـ‬Buğday. nodoso. metà (1364) buçuķ oķķaA ‫ك ايكقٌوى‬ ٍ ‫ يبو يچ‬Yarım kilo. tereke. keskini ، ‫ ييوز ًل‬، ‫ك آ ٍغز ًل‬ ٍ ‫بيچاى يغ‬ ‫ ىك ٍس ًك ًىن‬Bıçağın ağzı. taĥılA. roncare (1869). potatore (1637). dal. metter le biade nel granaio (1360) . gūşeF. dügümlü. Zea. e delli albori (1437) budamaķ. formento (893). e gionto in queste parti sano e saluo (961) buçaġı bilemek ‫ك‬ ٍ ‫ بيچاى ًغى بًلىو ىم‬Bıçağı bilemek. rimondar i boschi (2178) budamaķlıķ ‫ يبوداىىم ٍقلً ٍق‬Budama. kıyı. şaħF ‫ شاى ٍخ‬، ‫ داى ٍؿ‬، ‫ببوداى ٍؽ‬ ‫ ي‬1. non manca da me (1304) bucaķ.. ramicello (1737) ً ٍ‫يبوداىق‬ budaķlı / budaķlu. buna ihtiyacım yok. e di questa taglia (2235) bu gice ‫ يبو كيًجوى‬Bu gece. eksigüm degil ‫ده‬ ‫يبوبىػٍن ى‬ ً ً ً ‫ اى ٍكس يك ٍم ىدكل‬، ‫ بىػنٍ ىدف ىكلٍ ىم ٍز‬، ‫ب ىدكلى ٍم‬ ٍ ‫ بى ٍن ىسبى‬، ‫ بىػٍن ىد ٍف اييكل ىٍم ٍز‬، ‫ايكل ىٍم ٍز‬ Bunun sebebi ben değilim. Budak. ramoso. fascio di spighe (835) buġday demedi itmek ‫ك‬ ٍ ‫ بػيغٍداى ٍل ىد ىمد ًل ايًتٍ ىم‬Buğday demeti yapmak. zāviyeA ، ‫يبو ىج ٍق‬ ‫ زاىًكيوى‬، ‫نج‬ ٍ ‫ يك‬، ‫غولوى‬ ‫ پىػٍي ي‬، ‫گوشوى‬ ‫ ي‬Bucak. conchillie (340). misura di mezzo boccale (1377) budaķ. biada (2452) [Mol. di questa maniera (1313). gūşelü ‫گوشوى يلو‬ ‫ ي‬، ‫ يبو ىج ٍق يلو‬Köşeli. nodo del legno (1002) budaķcıķ ‫ يبوداىقٍ ًج ٍق‬Küçük budak. frumento. yüzi. bu vechile ‫يبويد ٍر يلو‬ ‫ يبوىك ٍجهيًلوى‬، ‫ ب يوىر ٍُسوى‬، ‫قولوى‬ ‫ يبوىم ي‬، Bu şekilde. dallu. yarım. parlando del legno. boğumlu. bogday] buġday çavdar ile ķatmaķ. ŧa‘āmA. ben sebep degilem. mezzo. grano. agguzzare il coltello (70) buçaġuŋ aġzı. ammannare (111) buġday demedini maĥzene ķomaķ ‫بػي ٍغداى ٍل ىد ىم ًد ًٌل ىٍمىزنوى‬ ‫ يقوىم ٍق‬Buğday destesini samanlığa komak. di molto cantoni (331) bu cānibe saġ ve esen vāśılA olmışdur ‫يبو جاىنًبوى‬ ً ‫ صاى ٍغ ك اىسن كاى‬Buraya sağ salim ‫ص ٍل ياكل ًٍم ٍش يد ٍر‬ ٍ‫ى ى‬ gelmiştir. bu resme. ĥınŧaA. çoķ deger bu ‫يبو‬ ‫چو ٍؽ ىد ىگ ٍر يبو‬ ‫ ي‬، ‫چو ٍؽ ىَباى يلويد ٍر‬ ‫ ي‬، ‫چو ٍؽ ىد ىگ ٍر‬ ‫ ي‬Bu çok pahalıdır. bugday. buġday dānesi ‫سى‬ grano di formento (991) buġday demedi ‫ بػيغٍداى ٍل ىد ىمد ًل‬Buğday destesi. bāġF ŧomurcıķların ayırtlamaķ. questo mi è tutt’vno (1717) ً ‫ك‬ bu baŋa pek aġırdur. peyġūleF. groppoloso del legno (1002) 2. kiosc-e (köşe). benden olmaz. stipare. ŝaķįldür ، ‫آغ ٍريد ٍر‬ ٍ ‫يبو بىكاى پى‬ ‫ ثىقيًلٍ يد ٍر‬Bu benim için çok ağırdır. Dal. ronca.210 benim için farketmez. rametto. groppo. questo vale molto (2353) buçuķ. questo mi è assai graue (1717) bu benden gelür ‫ يبو بىػنٍ ىد ٍف ىك يلوٍر‬Bu bendendir. ķamıĥA. stromento da tagliar alberi e spine (1868) budaycı ‫ يبوداى ٍْن ًى‬Budayıcı. il filo tagliente di coltello ò spada &c. dayanılmazdır. nįmF ‫نيم‬ ٍ ‫ نى‬، ‫ ياىراىٍـ‬، ‫يبو يچ ٍق‬ ٍ ، ‫صف‬ Buçuk. gendümF. gropposo. mescolare il frumento col segale (1356) ً ‫ بػي ٍغداى ٍل داىنوى‬Buğday tanesi. ħalŧA itmek ‫غد ٍل‬ ‫بي ى‬ ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ ىخل ٍط ايتٍ ىم‬، ‫ ىج ٍوداىٍر ايلوى قاىٍْتى ٍق‬Buğday ile çavdarı karıştırmak. questo viene da me (584) bu bende olmaz. ramo d’albero (1737) 2. roncatore (1869) bu dürlü. bürrA. çoķ bahāludur. Budaklı broccuto (288). sta sera (2167) buġday. bu maķūle.

mescolone (1356) ً ‫ بػيغٍداى ٍل قًلٍ ًچ‬Buğday kılçığı. suaporare (2210) buġ olmaķlıķ. barba buġday ķılçıġı ‫غى‬ di frumento (235) buġday śavuracaķ digren. Soluk verme. sevmemek. buħārA olmaķlıķ ‫ يَباىٍر‬، ‫بي ٍغ ياكل ىٍم ٍقلً ٍق‬ ‫ ياكل ىٍم ٍقلً ٍق‬1. tütsü otu. per tanto prezzo (1569) bu ķadarA az ‫ يبو قى ىد ٍر ٍآز‬Bu kadar az. quanto à questo (1712) bu ķadarA ‫ يبو قى ىد ٍر‬Bu kadar. disamorato (673). odiarsi l’vn l’altro (1459) buġżA olunmış. kinF itmek ‫ٍد ٍف‬ ٍ ‫ ىس ٍوموى ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫غض ايًتٍ ىم‬ ‫ ىس ٍوىمك ى‬، ‫ك‬ ٍ ‫بي‬ ً ً ً ً ‫غض ىك ىعداىىك‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ك ٍن ايتٍ ىم‬، ‫تى ياكل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫ت ايتٍ ىم‬ ٍ ‫كاىٍزىك ٍچ ىم‬ ٍ ‫ ىعداىىك‬، ‫ك‬ ٍ ‫ بي‬، ‫ك‬ Buğuz etmek. günlük. tebħįrA ً ٍ‫ يتوت‬، ‫ك‬ itmek. çatal ‫بػيغٍداى ٍل صاىيكىر ىج ٍق ًدگىٍر ٍف‬ ‫ ىچتاى ٍؿ‬، Dirgen. 182] ً ً buħūrlamaķlıķ. bugünden. tante volte (2240) bu ķadarA mühimdür. ragia odorifera (2183) [Mol. profumarsi (1676) ً buħūrlanmış ‫ش‬ ٍ ‫ يَب يوٍرلىٍنم‬Buhurlanmış. euaporare (808) buħārA olmaķlıķ. mal voluto (1303). profumiere (1676) buħūr-dānF. toribolo (2292). yaba. hauer in odio (1020). tuzzi vermek (tütsi vermek) (tütsülemek. profumo (1676). bundan ötüri ‫ يبونٍداى ٍف ياك يتور ًل‬، ‫ يبو ايًسوى‬Bundan dolayı. sevmemek. tütsülemek. koku).Dr. mucchio di biada (1406) buġlanmaķ ‫ بػيغٍلىنٍ ىم ٍق‬Buharlaşmak. incensiere (1088). storace. sevmekden vāzgeçmek. ٍ ‫ تىػٍب‬، ‫ك‬ günlük buğusu tüttürmek. donna di color bruno (291). moglie di color bruno (1383) ً ً buġday ile çavdar ķarışmış ‫ش‬ ٍ ‫بػي ٍغداىل ايلوى ىج ٍوداىٍر قاى ًر ٍْش‬ Buğday ile çavdar karışımı. inodiare (1151). buhurluk. mübāġaża itmek ‫غض‬ ٍ ‫بًٍربًريًنوى بي‬ ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ يمباىغىضوى ايتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ عىداىىكتٍػلى ٍش ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ايتٍ ىم‬Birbirinden tiksinmek. profumare (1676). 2. espiratione. mį‘aA ‫ ميًعوى‬، ‫ك‬ ٍ ً‫كونٍل‬ ‫ ي‬، ‫ يَب يوٍر‬Günlük. questo giorni (963). perfumo. lāzımdur ‫ الى ًزٍـ‬، ‫يبو قى ىد ٍر يم ًه ٍم يد ٍر‬ ‫ يد ٍر‬Bu kadar önemlidir. tebħįrA ‫خي‬ ٍ ‫ تىػٍب‬، ‫يَب يوٍرلى ىم ٍقل ٍق‬ Buhurlama. nefret etmek. buġ itmek ‫ك‬ ٍ ‫ بي ٍغ ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫يَباىٍر ايًٍت ىم‬ Buharlaşmak. hoggi (1026). rāyiĥalanmaķ ‫ راىًٓنىلىنٍ ىم ٍق‬، ‫يَب يوٍرلىنٍ ىم ٍق‬ Buhurlanmak. d’hoggi (1026) bugüne dek ‫كونوى ىد ٍؾ‬ ‫ يبو ي‬Bugüne kadar. tütsi virmek. disamare (673). nefret edilen. incensato (1088). ciuaia (422). tanti pochi (2240) bu ķadarA kerreA. disamato. micmerA. tütsülenmek. sfogare (2030) buħārA itmek. buġż ve ‘adāveti olmaķ. suaporamento (797) bugün. turibolo. oggi (1464) bugünde. ‘adāvet itmek. forca da villani (890) buġday tarla ‫ بػي ٍغداى ٍل تاىٍرالى‬Buğday tarlası. infino ad hoggi (1128) buġżA itmek. incensare (1088). buġ olmaķlıķ ‫ بي ٍغ‬، ‫ىَباىٍر ياكل ىٍم ٍقلً ٍق‬ ‫ ياكل ىٍم ٍقلً ٍق‬Buharlaşma. terreno di grano (2267) buġday yıġını ‫ بػي ٍغداى ٍل ييًغً ًىن‬Buğday yığını. A ‘adāvetleşmek. nefret etmek. tütsüyle kokutmak). ‘adāvet itmek: odiare (1459) birbirine buġżA itmek. günlük. mebħareA ، ‫ ً ٍَم ىم ٍر‬، ‫يَب يوٍرداى ٍف‬ ‫ ىمبٍ ىخ ىره‬Buhurdan. tiksinilen. profumamento (1675). įn-rūz / imrūzF ، ‫كو ٍف‬ ‫يبو ي‬ ً ً ٍ‫مركٍز‬ ‫ ا ي‬/ ‫ اي ٍن يركز‬، ‫ ىىذاىالٍيىػ ٍوـ‬Bugün. incenso (1088). rāyiĥalandurmaķ ‫سى‬ ٍ ‫كونٍػلي‬ ‫ ي‬، ‫يَب يوٍرلى ىم ٍق‬ ً ‫ راىًٓنىلىنٍ يد ٍرىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫خي ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ كيًٍرىم‬Günlük yakmak. buĥĥārA ‫ يَبٌاىٍر‬، ‫ يَب يوٍرج ًى‬Buhurcu. tanto importa (2241) . bunca kerreA ‫ يبوٍْنوى ىكٌرىه‬، ‫يبو قى ىد ٍر ىكٌرىه‬ Bu kadar kez. artıķ sevilmemiş.. Yavuz Kartallıoğlu buġday eŋli ‘avratA ‫ت‬ ٍ ‫ بػيغٍداى ٍل اى ٍكل ًى ىع ٍوىر‬Buğday tenli kadın. tuzzi (tütsi) (tütsü. profumato (1676) bu ise. odiato (1459) 211 buħārA çıķmaķ ‫ يَبى ٍار ًچ ٍق ىم ٍق‬Buhar çıkmak. bugünden ‫كونٍ ىد ٍف‬ ‫كونٍ ى‬ ‫ يبو ي‬، ‫ده‬ ‫ يبو ي‬Bugünde. profumo (1560).. 182] buħūrcı. euaporatione (809) buħūrF. Buhar çıkma. mebġūżA. incensiero (2345) buħūrlamaķ. tütsüleme. haźā’l-yevmA. günlük yakma kabı. suffumiggio (2218) buħūrlanmaķ. ً ً ً kinF olunmış ، ‫ش‬ ٍ ‫ ىم ٍغ يبو‬، ‫ش‬ ٍ ‫بي‬ ٍ ‫ ٍآرت ٍق ىسويًلٍموى م‬، ‫ض‬ ٍ ‫غض ياكليٍنم‬ ً ً ‫ش‬ ٍ ‫ ك ٍن ايكليٍنم‬Sevilmemiş. suffumicare (2218) [Mol.

gök kele ‫كو ٍؾ ىكلوى‬ ‫ ي‬، ‫مو ٍف‬ ‫يبوقىػلى ي‬ Bukalemun. turbido da se (2344) ً bulanmış śu ‫صو‬ ٍ ‫ يبوالىٍِن‬Bulanmış su. karartılmış. bulanıklıkla. ritrouare (1854). bulıcı. ricuperato (1794) . ٍ ‫ضوٍر ياكلٍم‬ ٍ ‫ضطى ًر‬ ‫ ىب يح ي‬، ‫ب‬ ıstırap çeken. yāftenF ، ‫ك‬ ٍ ‫ ًاْناى ٍد ىك پىػيٍداى ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىك ٍجداى ٍف ايًتٍ ىم‬/ ‫ ًك ٍجداى ٍف‬، ‫يبول ىٍم ٍق‬ ‫َت‬ ٍ‫ ياىفٍػ ى‬، ‫تى ٍكراىٍر اىلٍلى ًرنٍ ىد ٍف آل ىٍم ٍق‬1. mevcūdA. ricourare (1793) bulmaķlıķ. yāftindeF ‫ ياىفٍتًنٍدهى‬، ‫ كاى ًج ٍد‬، ‫جى‬ Bulucu. ĥarįreA ‫ ىحريًٍره‬، ‫ بيالىىم ٍج‬Bulamaç. comparire. torbido (2290) bulanmaķlıķ. ekmek çorbası. Darıltmak turbare (2344) bulandurmaķlıġıla ‫يبوالىنٍ يد ٍرىم ٍقلًغًلوى‬ Bulandırarak. ferri da piedi (857) buķaġı ‫غى‬ buķaġulamaķ ‫غولى ىم ٍق‬ ‫ يبوقاى ي‬Bukağılamak. Toplayan. dönelecek. 3. ‫ يك ي‬، ‫ك‬ Kazandırılabilir. įcādA. conturbata (521) ً ً bulanmış II. ricuperatore (1794) bulmaķ. si forte (2043) bu ķadarA var ‫ يبو قى ىد ٍر كاىٍر‬Bu kadar var. le macule (1246) ً bulaşmış ‫ش‬ ٍ ‫ يبولى ٍشم‬Çamur bulaşmış. ŧarıltmaķ. lüzumsuz konuşan. Bulandırmak. ritrouatore (1855). turbo. imbroglione (1049) bulandurmaķ. panata.. polenta (1615) bulandurıcı. offuscato (1463). 3. tanto tempo (2242) ً ‫ يبوقاى‬Bukağı. 3. ciarpone. bulma. torbidare (2290) 2. puslanmış ‫ش‬ ٍ ‫ پ يو ٍسلىٍنم‬، ‫ش‬ ٍ ‫يبوالىٍِن‬ Gölgelenmiş. stemperare (1186) bulaşıġını gidermek. bulandırma. Bulġar diyārı ‫ بػي ٍلغاىٍر ًدياىر ًل‬، ‫بػي ٍلغىٍر ًكالىيى ًت‬ Bulgaristan. vücūd-ı ķābilA ، ‫يبولينوى ىج ٍق‬ ‫جوًد قاىبً ٍل‬ ٍ ‫دكنىلوى ىج‬ ‫ ي‬1. Kurtaran. questa volta (1716) bu kimiŋdür ‫ك يد ٍر‬ ٍ ‫ يبو كً ًم‬Bu kimindir? di chi è questo? (392) bulamac. gözükmek. torbidezza (2290) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı ً bulanmış I. trouatore (2340) 2. questo istesso (1717) bu kerreA ‫ يبو ىكٌرىه‬Bu kez. panniccia (1508) [Mol. ħalŧA itmek ‫ك‬ ٍ ‫ ىخل ٍط ايًتٍ ىم‬، ‫ طاى ًرلتٍ ىم ٍق‬، ‫ قاى ًر ٍش يد ٍرىم ٍق‬، ‫ يبوالىنٍ يد ٍرىم ٍق‬1. Kurtarılmış. ekmek asc-i (ekmek aşı). inuentione (446). südli bulamac. chi non fà vna cosa bene (404). tanto quanto (2241) bu ķadarA pek ‫ك‬ ٍ ‫ بيو قى ىد ٍر پى‬Böyle güçlü. 164] ً ‫يبوالىىمج‬ bulamac aşı.212 bu ķadarA ne ķadarA ‫ يبو قى ىد ٍر نػى ىق ىد ٍر‬Ne kadar … o kadar … . Bulaştırmak. (Yeniden) Bulmak. trouato (2340) 2. perturbatione (99). bulandurmaķlıķ‫ يبوالىنٍ يد ٍرىم ٍقلً ٍق‬، ‫يبولىٍن ىم ٍقلً ٍق‬ Bulanma. vicdān / vecdānA itmek. Yoğurmak 2. turbido (2344) ً ً bulanıķ. tekrārA ellerinden almaķ. mużŧaribA. mevcut. Toplanmış. bulandırmak. bį-ĥużūrF+A olmış ‫ش‬ ٍ ‫يبولىنٍم‬ ً ً ‫ش‬ ٍ ‫ يم‬، Huzursuz olmuş. bulandırılmış. ‫ ىم ٍو ي‬، ‫ش‬ Bulunmuş. trouare (2340) 2.. affangato da se (53) Bulġar vilāyeti. trouamento (2339) bulunacaķ. telvįŝini izāle itmek ً ‫ك‬ ٍ ‫ تػىلٍويًثً ًىن ازاىلوى ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ يبوالى ًشغً ًىن كيً ىد ٍرىم‬Bulaşığını gidermek. ritrouarsi (452) ً bulunmış. Bulgaria (296) ً ً‫ يبولي‬1. icādA ve piydāF itmek. tanto c’é ne (2241) bu ķadarA zamānA ‫ يبو قى ىد ٍر ىزماى ٍف‬Bu kadar zaman. intorbidare (1182) bulaşdurmaķ. ricuperabile (1794) bulunmaķ ‫يبوليٍن ىم ٍق‬ Bulunmak. 44] bu kendi ‫ يبو ىكنٍد ًل‬Bu kendisi. intridere. ĥarįreA ، ‫آشى‬ ‫ ىحريًرهى‬، ‫سو ٍد ًىل يبوالىىم ٍج‬ ‫ ي‬Sütlü bulamaç. yāfteF‫ ياىفتوى‬، ‫جو ٍد‬ ٍ ‫ يبوليٍنم‬1. ritrouato (1854). ķarışdurmaķ. cameleonte (318) [Mol. pįdāF. bulanmış. huma (buhalemun). iĥdāŝA ، ‫ ًاْناى ٍد‬، ‫ پيًداى‬، ‫يبول ىٍم ٍقلً ٍق‬ ‫ث‬ ٍ ‫ اً ٍحداى‬İcat. yoġurmaķ ‫غوٍرىم ٍق‬ ‫ يي ي‬، ‫ يبولى ٍش يد ٍرىم ٍق‬1. 4. Kazandırılmış. commento. Kurtarılabilir. bulanmış ‫ش‬ ٍ ‫ يبوالىٍِن‬، ‫ يبوالىن ٍق‬Bulanık. torbidamente (2290) ً bulandurulmış ‫ش‬ ٍ ‫ يبوالىنٍ يد يرلٍم‬Bulandırılmış. vācidA. 2. ķarışdurıcı. karıştırıcı. alteratione. bulanık. karıştırmak. Toplanabilir. leuar la feccia. a questa volta (154). fużūlA ‫ قاى ًر ٍش يد ًرْن ًى‬، ‫يبوالىنٍ يد ٍرًْن ًى‬ ‫ضو ٍؿ‬ ‫ في ي‬، Bulandırıcı. turbo. acqua ‫ش ي‬ torbida (2290) bulanuķ itmek ‫ك‬ ٍ ‫ يبوالىني ٍق ايًٍت ىم‬Bulanık etmek. metter la pastora (1533) buķalemūnA. Yeniden ellerinden almak.

ba‘dehuA. fertūtF ‫ت‬ ٍ ‫ فىػ ٍر يتو‬، ‫ش‬ ٍ ‫ يبوناىم‬Bunamış. onda. nuuola (1450) bulutcıġaz ‫ يبوليتٍ ًجغىٍز‬Bulutçuk. hünā ‫ يىناى‬، ‫ ايًنٍجاى‬، ‫ده‬ ‫ يبونٍ ى‬1. cì. Yaşlı kadın. ol yerde ‫ ياك ٍؿ يىػ ٍردهى‬، ‫ده‬ ‫ ياكنٍ ى‬، ‫ده‬ ‫يبونٍ ى‬ Orada. bununla birlikte. nebbia. per il passato (1529). bundan mā‘adāA ‫ يبونٍ ىد ٍف‬، ‫يبونٍ ىد ٍف ىغ ٍي ًل‬ ‫ ماى ىعداى‬Bundan başka. havā’A bulanuķlıġı. Burada. meŝelāA ‫ ىمثىالى‬، ‫ يبويٍلوى‬، ‫ك كً ًب‬ ٍ ‫يبوني‬ Aynı biçimde. vedi perciò (1564). vecchia decrepita (2366) bunda I. delirante (611). Bunak. bundan ötüri‫كتور ًل‬ ٍ ‫يي‬ ‫ يبونٍ ىد ٍف اي ي‬، ‫يچو ٍف‬ ‫ك ا ي‬ Bunun için. bulutlandurmaķ ‫ يبوليٍتػلىنٍ يد ٍرىم ٍق‬، ‫يبوليٍتػلى ىم ٍق‬ Bulutlandırmak. oltra di ciò (413). và per quà (2348) bundan içerü ‫ يبونٍ ىد ٍف ايً ىچ يرك‬Buradan içeri. nuuola piccola (1450) bulutlamaķ. nuuolare (1450) bulutlik. delli vecchi quando tornano nella insantia (732). böyle. śayıķlamaķlıķ ‫صيً ٍقالىىم ٍقلً ٍق‬ ‫ ى‬، ‫يبوناىىم ٍقل ٍق‬ Bunama. ez-įn cā-be-rūF‫ اىزيً ٍن جاىبى يرك‬، ‫ت‬ ٍ ً‫يبونٍ ىد ٍف كي‬ Buradan git. vecchio decrepito (2367) ً bunamış ‘avratA. 2. ġayimlü havā’A. per questo (1718) bundan śoŋra. Buraya. nebbiato. quinci. auuerbio (2398) 213 bunda içerde. ħırmilA ‫ ًخ ٍرىم ٍل‬، ‫ت‬ ٍ ‫ش ىع ٍوىر‬ ٍ ‫ يبوناىم‬1. sābıķanA / ‫ يمتىػ ىق ىد ٍم ىد ٍف‬، ‫يبونٍ ىد ٍف اىقٍ ىد ٍـ‬ ‫ ساىبًقاى‬، ‫ يمتىقاى ىد ٍم ىد ٍف‬Bundan önce. encā endurūnF. boynumuzda ً ً ‫ك عهده مز‬ degüldür ‫ده ىد يكلٍ يد ٍر‬ ‫ يبويٍػني يم ٍز ى‬، ‫ده ىدك ٍل‬ ‫يبو ًٍل ايتٍ ىم ٍ ى ٍ ى ي ٍ ى‬ Bunu yapmak görevimiz değil. per il passato (1561) bundan berü. ً ٍ ‫ بوني‬، ‫بونٍ ىد ٍف اكتور ًل‬ leźalikA ، ‫ بىراى ٍل ايً ٍن‬، ‫ يبو ىشيئوى‬، ‫چو ٍف‬ ‫ك اي ي‬ ‫ي‬ ‫يي‬ ‫ي‬ ً ‫ك‬ ‫ل‬ ‫ذ‬ ‫ل‬ Bundan dolayı. Yavuz Kartallıoğlu buluşmaķ ‫ يبولي ٍش ىم ٍق‬Buluşmak. laonde (1219). 2. ‫س ىىوأى‬ ٍ ‫ يپو‬، ‫ يسٍنبي ٍل ىىوأى‬، ‫ ىغي ٍم يلو ىىوأى‬، ‫غى‬ ‫ي‬ puslu hava. ma‘-haźāA. però. pus havā’A ، ‫يبوليٍت يلو ىىوأى‬ ً ً ً‫ ىىوأى بوالىنػي ٍقل‬Bulutlu. per tanto (1569) . perciò (1554). incontratosi (1099) bulut. senza nuuola (1450) bunamaķ. sayıklamak. di quà (665) bundan ġayrı. biheza’l-dāħliyyeA ، ‫ ًَبى ىذ ا ٍْليٌوىه‬، ‫ اى ٍْنوى اىنٍ يد يرك ٍف‬، ‫ده‬ ‫ده ايً ىچ ٍر ى‬ ‫يبونٍ ى‬ ً ً ‫ َبى ىذ الٍداى ٍخليٌوى‬Bunun içinde. di quà (1719) bundan aķdemA. non siamo obligati e tenuti à far questa cosa (1454) bunlar ‫ يبونٍػلىٍر‬Bunlar. ebr-dārF ، ‫ ىسحاىبٍ يلو‬، ‫بػيليتٍ يلو‬ ‫ اى ٍبرداىٍر‬، ‫ اى ٍبر يلو‬Bulutlu. ritrouarsi insieme (1854) ً ً buluşmış. bunuŋ içün. buradan beri. müteķademden / müteķādemden. įn-cāF+F. oltra di questo (1466) bundan git. bir araya gelmiş. rāstlanmış ‫ش‬ ٍ ‫ راىسٍتلىنٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ يبولي ٍشم‬Buluşmuş. bu şey’e. quì dentro con moto (1720) bundan ötüri. diuenir insensato. sünbülF havā’A. parimente (1517) ً ‫بون‬ bunuŋ içün. tempo nuuoloso (2255) bulutsız ‫ يبوليتٍ ًس ٍز‬Bulutsuz. bā-įnF ‫ باىايً ٍن‬، ‫ ىم ٍع ىىذا‬، ‫يبوني ًكلوى‬ Bununla. yabāna śayıķlamaķ. ò quì (401). ancā įncā. questi (1716) bunuŋıla. qva (1706). pieno di nebbia (1425) bulutlu havā’A. ez-śūF ‫ ايى ٍن ايًنٍجاى‬، ‫يبونٍ ىد ٍف بى يرك‬ ‫سو‬ ‫ اىٍز ي‬، Buradan. orada burada. quà e là (1707) bundayım ‫ده ً ٍَل‬ ‫ يبونٍ ى‬İşte buradayım. eyn įn-cāF. quiui. biheza’l-hüvveA. śayıķlamaķ. ritornar fanciullo (1853) ً bunamaķlıķ. ebrF. con questo (463) bunuŋ gibi. onde. ġıbbA ، ‫ بىػ ٍع ىدهي‬، ‫ٍره‬ ‫صگ ى‬ ‫يبونٍ ىد ٍف ي‬ ً ‫ب‬ ٌ ‫ غ‬Bundan sonra. ebrlü. fertūtF olmaķ ‫ت‬ ٍ ‫ فىػ ٍر يتو‬، ‫صيً ٍقالىىم ٍق‬ ‫ يىباىنوى ى‬، ‫صيً ٍقالىىم ٍق‬ ‫ ى‬، ‫يبوناىىم ٍق‬ ‫ ياكل ىٍم ٍق‬Bunamak. incā āncā ‫ اى ٍْناى‬، ‫ده‬ ‫ده ياكنٍ ى‬ ‫يبونٍ ى‬ ً ً ‫ ا ٍْناى ٍآْناى‬، ‫ اينٍجاى‬Şurada burada. in ‫ى‬ ‫ى‬ ٍ quanto à questo (1153). seĥābetA. nuuola (1424). quì dentro (1719) bundan ‫ يبونٍ ىد ٍف‬Buradan. per la qual cosa (1470). berāy įnF. nuuolosita (1450) bulutlu. diuentato come putto (732). quiui in quel luogo (1720). öyle. delirare (611). vi. tempo nuuoloso (1450). mįġF ‫ ميً ٍغ‬، ‫ اىبر‬، ‫ت‬ ٍ ‫ ىسحاىبى‬، ‫ت‬ ٍ ‫بػيلي‬ Bulut. dapoi (590) bunda onda. delirio (611) ً bunamış. mįġF ‫ ميً ٍغ‬، ‫ك‬ ٍ ً‫ يبوليٍتل‬Bulutluluk. seĥāblu. quì (1718) bunda II. eccò mi (766) bu ne zamān olur ‫ يبو نوى ىزماى ٍف ياك يلوٍر‬Bu ne zaman olur? quando sarà questo (1711) bunı itmek ‘uhdemüzde degil.Dr. sayıklama.

bozmaķ ‫ يبوٍزىم ٍق‬، ‫يبوٍرموى ًچ ىق ٍرىم ٍق‬ Vidayı sökmek. grifo. delmek. menar per il naso (1346) ً ً‫ يبوير ٍف ىدل‬Burun deliği. uç. ķartal burunlı. rugoso (1882) burķulmaķ ‫ بي ٍورقيػلٍ ىم ٍق‬Burkulmak. egrilik. i‘vicācA. dalgalı. çevirmek. folgori (885) ً ً burulmış. delmek ‫ك‬ ٍ ‫ ىدل ىٍم‬، ‫غولى ىم ٍق‬ ‫ يبوٍر ي‬Burgulamak. çevrilmiş. burġulanmış ‫ش‬ ٍ ‫غولىٍنم‬ ‫يٍ ي‬ triuellato (2336) burış. sconuolgere (1970) burmaķlıķ. naue tonda (1421) buruķ ‫ بػيير ٍؽ‬Yıldırım. naso (1417). bükülmiş. capo (1624). cülbānA ‫ يجلٍباى ٍف‬، ‫ ىك يلو ٍؿ‬، ‫يبوٍر ىچ ٍق‬ Burçak. ŧoġan burunlı ‫ قاىٍرتاى ٍؿ‬، ‫يبوٍرناىٍز‬ ً ٍ‫ يبويرن‬Burnaz. bükülmüş. crespa nel viso (567). çevirmek. rinchiare (1816) burtunİ ‫ يبوٍر يتو ٍف‬Küçük savaş gemisi. ħaŧŧA. burun kesmek ‫ بي يرك ٍف‬، ‫ك‬ ٍ ‫يبوير ٍف ًس ٍز ايًتٍ ىم‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ىك ٍس ىم‬Burnunu kesmek. çevirilmiş ، ‫ش‬ ٍ ‫ يبويكلٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫يبويرلٍم‬ ً ‫ش‬ ٍ ‫ ىچ ًوًرلٍم‬Burulmuş. gittar sangue dal naso (968) burunsız ‫ يبويرنٍ ًس ٍز‬Burunsuz. fırtına. intorcicchiato (1182) burun. delinmiş. succhiello (2212). rappa del viso (1741) burışıķlu ‫ يبوًرًش ٍق يلو‬Kırışık. veccia. promontorio (1680) burundan çekmek ‫ك‬ ٍ ‫ٍم‬ ‫ يبويرنٍ ىد ٍف ىچك ى‬Burundan çekmek. buruşuk. ponta discoglio. forar la botte con lo spillo (2136) burġulamaķ. kelūlA. enfA ‫نف‬ ٍ ‫ اى‬، ‫ يبو يرك ٍف‬/ ‫ ب يوير ٍف‬Burun. . sino à quì (2054) burc ‫ بير ٍج‬Burç. burada ‫ده‬ ‫ يبورهى ى‬، ‫ يبو ىره يوى‬1. Çatlak. triuellare (2336) ً ‫ بور‬Burgulanmış. vezza (1880). tagliar il naso (1418) burun ķanadı ķanamaķ ‫ يبوير ٍف قىػنىد ًل قىناىىم ٍق‬Burnu kanamak. leuar le crespe (1246) buruşuķ / buruşıķ. denasato (660) burunsız itmek. çömleği. triuellato (2336) burġu ile delmek ‫ك‬ ٍ ‫غو ايًلوى ىدل ىٍم‬ ‫ يبوٍر ي‬Burgu ile delmek. contorcere (512). 2. rubiglio. baleni (226). Vaso grande di spetiarij (2362) burtuķ ‫ يبوٍر يتو ٍؽ‬Kıvırcık. in questo mezzo (1154) buraya. Griccia (997) burtuķ itmek. narici del naso (1415) burunı kesmek ‫ك‬ ٍ ‫ يبو يرك ًٌل ىك ٍس ىم‬Burnu kesmek. buruşıķ ‫ يبويرًش ٍق‬، ‫ش‬ ٍ ‫ يبوًر‬1. triuellare (2212) bir ً ‫ بًٍر في‬Bir fuçıR burġu ile açmaķ ‫غو ايًلوى اى ٍْچى ٍق‬ ‫چى يبوٍر ي‬ fıçıyı burgu ile açmak. büklüm. sorte di biadà (2367) burġu ‫غو‬ ‫ يبوٍر ي‬Burgu. succhiellare. legume simile al pisello. kejlik ، ‫ك‬ ٍ ً‫ اى ٍكريًل‬، ‫يبوٍرىم ٍقلً ٍق‬ ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ ىك ٍژل‬، ‫ ا ٍع ًوجاى ٍج‬Eğrilik. gamba storta (935) burma çıķarmaķ. spillo da forar le botti (2137). iri ve uzun burunlu. bu eŝnāda ‫ده‬ ‫ يبو اىثٍناى ى‬، ‫ده‬ ‫ يبو ياكٍرتاى ى‬Bu esnada. inuerso quà (1192) buraya dek ‫ يبو ىره يوى ىد ٍؾ‬Buraya kadar. tortura. suitare. yüzin burturmaķ ‫ ييوزيً ٍن‬، ‫ك‬ ٍ ‫يبوٍر يتو ٍؽ ايًتٍ ىم‬ ‫ يبوٍرتػي ٍرىم ٍق‬Yüzünü buruşturmak. che esce dal naso (979) ً ‫ ب يو يرك ًش‬Kırışıklığı buruşıġı gidermek ‫ك‬ ٍ ‫غى كيً ىد ٍرىم‬ gidermek. scommettere le cose fatte à vite (2221) burmaķ. piegatura (2298) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı burnaz. smosso (2062) ً ‫بورقول ًٍم‬ burķulmış incik yāF ayaķ ‫ك ياى اىيى ٍق‬ ٍ ‫ش ا ًٍْن‬ ٍ ‫يٍ ي‬ Burkulmuş incik veya ayak. Buraya 2. Burada. spigliare. tagliar il naso (2236) ً ‫ يبو يرك ٍف طى ٍملوى‬Burun damlası. burış. niffo (1433). Buruşuk. intorcere (1182). dinasato. capo. smouere (2062) burķulmaķlıķ ‫ يبوٍرقيػلٍ ىم ٍقلً ٍق‬Burkulma. grugno (1000).214 bu ortada. büklüm. fin à quà (870). casa delli pianeti (355) burçaķ. şįn / çįnF. bükmek ‫ك‬ ٍ ‫ يبوٍك ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىچ ًوٍرىم‬، ‫يبوٍرىم ٍق‬ Bükmek. buchi del burun deligi ‫كى‬ naso (294) burun delikleri ‫ يبوير ٍف ىدلً ٍكلىر ًل‬Burun delikleri. torcimento (2291) ً burķulmış ‫ش‬ ٍ ‫ بي ٍورقيػلٍم‬Burkulmuş. burun ŧamlası ‫سى‬ goccia. ‫طوغاى ٍف يبويرنٍل ًى‬ ‫ ي‬، ‫لى‬ naso aquilino (154). büklüm. burturmaķlıķ. pūrdF / ‫يبوير يش ٍق‬ ً ً ‫ يپو ٍرد‬، ‫شي‬ ٍ ً / ‫چي‬ ٍ ً ، ‫ يبوٍرتيػ ٍرم ٍقل ٍق‬، ‫ش‬ ٍ ً‫ يبوري‬، ‫ يبوٍكلي ٍم‬، ‫يبويرش ٍق‬ Buruşukluk. nasuto (1418) burinye ‫ يبوًرنٍيوى‬Büyük baharat saksısı. grinza che viene al viso de ivecchi (1000). promontorio (337).

muħālefetA itmek. ķānūnA. emretmek. dar cargo ad vno cargo (592) buyuruķ ŧutmamaķ. gielo (957) buz açmaķ. yüzin ً burtarmış.Dr. in tal guisa (1168) bu vaķte. Kırışık. ıśmarlamaķ. grinzarsi (1001) buruşmış. a questo modo (154). gelata. çözmek. questo non conuiene (683) bu yerde. ً ً ً tefvįżA itmek ‫ش‬ ٍ ‫ سپاى ًر‬، ‫صماىٍرلى ىم ٍق‬ ٍ ‫ ا‬، ‫بًٍر ك ىم ٍسنوى يوى بي ييوٍرىم ٍق‬ ‫ك‬ ٍ ‫ض ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ ايًتٍ ىم‬Bir kimseden bir şey ٍ ً‫ تىػ ٍفوي‬، ‫ك‬ istemek. ً fermānF ‫ فىػ ٍرماى ٍف‬، ‫ اى ٍمر‬، ‫ تىػنٍبيً ٍو‬، ‫كم‬ ٍ ‫ يح‬، ‫ قاى ينو ٍف‬، ‫ بي ييوٍردل‬1. miŝl-i haźāA ‫يبو‬ ‫ ًمثٍ ًل ىىذاى‬، ‫ يبو ىك ىج ٍو ايًلوى‬، ‫ب ياكٍز ىره‬ ٍ ‫ اي ٍس يلو‬Bu şekilde. bu vecehA ile. questo ti tornarà à male (2294) but. muŧį‘A olmamaķ. Yüzünü buruşturmuş grinzoso (1001). ً ًً ġavekF ‫ گاىىك ٍؾ‬، ‫جل‬ ٍ ‫ ع‬، ‫غو‬ ‫ صغ ٍر يبوىز ي‬، ‫ ىدناى‬، ‫غو‬ ‫ يبوىز ي‬/ ‫يبوزاى ٍؽ‬ Buzağı. grinze nel viso e nella veste (1881). emrA itmek. şu yerde ‫شو يىػ ٍردهى‬ ‫ يبو يىػ ٍر ى‬Burada. fermūdenF ‫كم‬ ٍ ‫ يح‬، ‫بي ييوٍرىم ٍق‬ ً ً ‫موىد ٍف‬ ٍ ‫ اى ٍمر ايتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ اى ٍمر اىيٍػلى ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ قاى ينو ٍف ايتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ايًتٍ ىم‬ ‫ فىػ ٍر ي‬، ‫ك‬ Buyurmak. büklünmek. inķıyādA itmemek ‫ت‬ ٍ ‫ اىٍمر ًل تى ٍرؾ ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ اى ٍسلى ىم ىم‬، ‫طوٍْتى ىم ٍق‬ ٍ ‫ يَماىلىىف‬، ‫ك‬ ‫بي ييوير ٍؽ ي‬ ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ انًٍقياى ٍد ايًتٍ ىم ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ فىػ ٍرماىنوى ا ٍمتًثاى ٍؿ ايًتٍ ىم ىم‬، ‫ يمطيً ٍع ياكل ىٍم ىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ايًتٍ ىم‬ Emre uymamak. żararA görürsen. ısmarlamak. omurgası. commandare (444). statuire (2168) bir kimesneye buyurmaķ. dana. a quest’hora (153) bu vaķte degin ‫كي‬ ٍ ً ‫ يبو ىكقٍ ىتو ىد‬Bu vakte kadar. bu ً münāsibA degil ‫ يبو‬، ‫ب‬ ٍ ‫ ىىذاىالىيىليً يق ىكالىييناىس‬، ‫يبو يىراى ٍْشىٍز‬ ً ‫ب ىد يك ٍل‬ ٍ ‫ يمناىس‬Bu uygun değil. sipārişA itmek. yaramaz. commandato (444). emredilmiş. crespo (1590). in ‫ ي‬، ‫ده‬ questo luogo (1278) bu yıl ‫ يبو يً ٍل‬Bu yıl. yaħA ‫ يى ٍخ‬، ‫ْج ٍد‬ ‫ي‬ ‫ي‬ don. çözmek. uyluk. ısmarlanmış. çözülmek. emrA eylemek. vguanno. ĥall-i cümūdA itmek ‫يبوٍز‬ ‫ك‬ ٍ Buzunu çözmek. böyle. crespa (2422) buruşmaķ. śıġır buzaġu. buz. cemidA. ĥükmA olunmış ، ‫ش‬ ٍ ‫بي ييويرلٍم‬ ً ‫ش‬ ٍ ‫كم ياكلينٍم‬ ٍ ‫ يح‬، ‫ىموٍر‬ ‫ مأ ي‬Buyurulmuş. brina (942). ordinato. giouenco manzo (965). piegamento. uyluķ. commandamento. heźā lā yalįķu ve lā yunāsibA. derhem keşįdenF ، ‫يبوير ٍْشى ٍق‬ ‫ ىد ٍرىى ٍم ىكشيً ىد ٍف‬، ‫ك‬ ٍ ‫ يبوٍكليٍن ىم‬Buruşmak. vizzoso (2422) bu śabāĥA ‫صباى ٍح‬ ‫ يبو ى‬Bu sabah. increspato (1103). emrA. insin à hora (1160) bu yaraşmaz. Ferman. şimdi ‫ ًْشٍد ًل‬، ‫ يبو ىكقٍتوى‬Şimdi. ez-įnF cānibA ‫يبو طىىرفٍ ىد ٍف‬ ً ً ‫ب‬ ٍ ‫ اىٍزيً ٍن جاىن‬، ‫ يبو جاىنٍب ىد ٍف‬، Bu taraftan. commando (444) buyurmaķ. questo anno (2398) 215 buyurdı. ķānūnA itmek. buzaġulamaķ ، ‫طوغي ٍرىم ٍق‬ ‫غى ي‬ ‫غولى ىم ٍق‬ ‫ يبوزاى ي‬Buzağılamak. ٍ ‫ ىح ِّل يْج يو ٍد ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫چوٍزىم‬ ‫ ي‬، ‫آْجى ٍق‬ disghiacciare disgelare (695) ً ‫يبوزاى‬ buzaġı ŧoġurmaķ. ‘iclA. disubidire (727) ً buyurulmış. crespare la pelle (568). far il vitello (2221) ً ‫كوٍرغوى‬ buzaġunuŋ oŋurġası ‫سى‬ ٍ ‫غوني‬ ‫ك ياك ي‬ ‫ يبوزاى ي‬Buzağının sırtı. suitellare. açmaķ. Karar. ً ‫ش‬ ٍ ‫ يبوٍكلىٍنم‬، ‫ش‬ ٍ ‫بورتىػ ٍرم‬ ٍ ٍ ‫ى ي‬ 2. emri terkA itmek. stamane. ‘abūşA. vizza. decreto (603) 2. creparsi la pelle (566). ĥall-i cümūdA itmek ‫ك‬ ٍ ‫ ىح ِّل يْج يو ٍد ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ چ يوٍزىم‬، ‫ اى ٍْچى ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ يبوٍز اىرًٕنى‬Buzu erimek. da questa banda (590) bu üslūbA üzre. questa mattina (2163) busulaİ ‫سولوى‬ ‫ يبو ي‬Pusula. rūy derhem keşįdeF. digelare. ruga. Yavuz Kartallıoğlu piega (1590). büklenmiş ‫ يرك ٍل ىد ٍرىى ٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ىع يبو‬، ‫ش‬ ٍ ‫يبوير ٍْش‬ ً ‫ يوزيًن‬، ‫ ىكشيًده‬1. faħidA ‫ فى ًخ ٍد‬، ‫ ياكيٍ يلو ٍؽ‬، ‫ يبو ٍد‬But. ĥükmA. bu şeyden nedāmetA çekersen. ordinare. lonza. questa mattina (1716). determinato (1480) ً‫ ى‬، ‫ طو ٍؾ‬، ‫ بوٍز‬Buz. me’mūrA. eslememek. fermāna imtiŝālA itmemek. vecchio marino pesce (2367) buz erimek. vitello (2417) ً ً‫ يبوزاى ٍؽ باىل‬Eski deniz (buzağı) buzaķ balıġı ‫غى‬ balığı. tenbįhA. disgelare (645) . buruşuk. decretare (603). ò schiena di vitello di latte (1267) buzaķ / buzaġu. bu cānibden. la coscia (552) bu ŧarafdan. decretato (603). ŧoŋ. bu şey’A müşaķatile saŋa vaķı‘A olur ‫ست‬ ٍ ‫يبو ىشئ راى‬ ‫ يبو ىشئ‬، ‫كويرٍر ىس ٍن‬ ‫ ى‬، ‫ت ىچ ىك ٍر ىس ٍن‬ ٍ ‫ يبو ىشيٍ ىد ٍف نىداىىم‬، ‫ىكلٍ ىم ٍز ىسكاى‬ ‫ضىرٍر ي‬ ً ً ‫ يم ىش ىقتلوى ىسكاى كاىق ٍع ياك يلوٍر‬Bundan zarar görürsün. commandare (1479). bossolo da nauiganti (278). ĥükmA itmek. compasso per cognoscer i venti (454) bu şey’A rāstFgelmez saŋa.

torcere (1590). büklümli. pozza (1638). rinfrescatoio (1819) A bürke . luscignuolo (1280). celālA. ķatı. sano. ‘andelibA. l’anno passato. Ramerino. bükmek. impiegare tutto il giorno (1065) bütünligile. distorto (723) ً ً bükülmiş. ‫يم قىػ ٌٍز‬ ‫ش‬ ٍ ٍ seta filata (2022) bükülmiş iplik. Etek. bükmesi çözülmiş ‫سى‬ ٍ ‫يبويكلٍماىم‬ ً ‫ش‬ ٍ ‫چويزلٍم‬ ‫ ي‬Bükülmemiş. ġudeyreA ‫بػيٍركوى‬ ً ً ً ‫ غي ىديٍرهى‬، ‫كو ٍؿ ج ىك ٍز‬ ‫ ي‬، ‫ ىم ٍهري ٍج‬، ‫ ساىٍرن ٍج‬، 1. tāmmA. etek. sparlamento d’vna cosa falsa (2116) büklüm. riposarsi tutta la mattina (1828) ً bütürülmiş ‫ش‬ ٍ ‫ بي يتويرلٍم‬Bitirilmiş. integramente (1169). piegare. rosmarino (1871) [Mol. Yalak. rauerino vcello (1748). negromante (1428) bühtānA ‫ بػي ٍهتاى ٍف‬Yalan. riuoluto (131) bütün śabaĥA diŋlenmek. ٍ ‫يبويرٍِنى‬ raggricchiare. büklüm.216 buzlamaķ. ulu. eşek arusı ، ‫ىكى‬ ٍ ‫بػي ىولى‬ ٍ ،‫ك‬ ‫آركس ًى‬ ٍ ‫ اى ىش‬Büve. tamāmA. torcere il filo (2290) bükmeklik. hezārF. falda (816) ً ٍ‫ چيًن‬، ‫لى‬ ً ‫ يبوٍكلي ٍم‬1. zārF. çįnli. rosmarino ٍ ً‫كونٍل‬ ‫ي‬ (1737). filo (19). dāmenF ‫ داىىم ٍن‬، ‫ك‬ ٍ ‫ اىتى‬، ‫ي‬ ٍ ً‫ چ‬، ‫يبوٍكلي ٍم‬ 1. rosignuolo. storto (2297) ً ً ‫ب يكلٍ ًم‬ bükülmiş ibrişimF. Bütün 2. acqua morta (2162) 2. Tamam. seĥĥārA ‫ ىس ٌحاىٍر‬، ‫ذك‬ ‫ جاى ي‬، ‫جى‬ Büyücü. tafano. Leğen.. accia (219) bülbülF. bi’l-kemālA ، ‫بي يتونٍلً ًكلوى‬ ‫ بًالٍ ىكماى ٍؿ‬، ‫ بًالٍتى ٌماى ٍـ‬Eksiksiz olarak. iftira. tamāmA olunmış sene. perfettamente (1559) bütün olunmış seneA. vızıltılarıyla tedirginlik yaratan sokucu sinek. restringersi in se stesso (1732). çevirme. ibirişimF ķazzA ، ‫يم‬ ٍ ‫ي‬ ٍ ‫ش ابٍ ًرش‬ ً‫ اًب ًر‬İbrişim. Su dolu yer. pronuntiare qualche verso con gran voce (1682) büradet ‫ت‬ ٍ ‫ بيراىىد‬Soğukluk. torto. tamāmenA. çevirmek. ‫ك ي‬ onların kanını emen. ‘ažįmA. ŧoŋmış ‫ش‬ ٍ ‫طوگٍم‬ ٍ ‫ يبوٍزلىٍنم‬Donmuş. rannicchiare. mehrįc. infaldato (1120) bükmek. kebįrA. attorcere (197). ekābirA. bay. kıvrım. Etekli. ħayıŧA ً ‫بويكلٍ ًم‬ ً rismānį / ħayŧA rismānįF ‫ش‬ ٍ ً‫ش اپٍل‬ ٍ ‫ تاىفٍػتىو ياكلٍم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ي‬ ً ً ً‫ خي ٍط ًر ٍُساىف‬/ ‫ خيً ٍط‬، ‫ك‬ ٍ ‫ اپٍل‬İşlenmemiş iplik. burulmuş. daha çok sığırlara saldıran. finito (2153) ً ‫آت ًسگ‬ büvelek. intorcicchiamento (1182) ً ً ‫ يبوٍك ىم‬، ‫ش‬ bükülmemiş. sasluk (sazluk) (sazlık). gölcigez. etekli ‫ اىتىكٍل ًى‬، ‫لى‬ Büklümlü. 2. büzülmek. sārnıçA. ŧoŋdurmaķ ‫ٍد ٍرىم ٍق‬ ، ‫يبوٍزالىىم ٍق‬ ‫طوگ ي‬ ‫ي‬ Dondurmak. tāfteF olmış iplik. ristringersi in se stesso (1739) bütün. storcere. faldellato (816). ķara günlik ‫ قى ىره‬، ‫ بػيىًبيوى‬/ ‫بػيبىػِّريوى‬ ‫ك‬ Biberiye. accia. ritorto (1853). burma. burmaķ. disc oti (diş oti) (diş otu). büzürkF. 2. at siŋegi. tuvān-girF ‫بي ييو ٍؾ‬ ً ، ‫ باى ٍل‬، ‫ اىكاىبًٍر‬، ‫ ىسنًيسوى‬، ‫رؾ‬ ٍ ‫ بػييز‬، ‫بي‬ ٍ ‫ ىك‬، ‫ قى ًت‬، ‫ ىجالى ٍؿ‬، ‫ ىعظيً ٍم‬، ‫ ياك يلو‬، . filomenta (868). iplik ‫ى‬ ‫ى‬ sömeği.. fetelA itmek ‫ك‬ ٍ ‫يبوٍك ىم‬ ‫ك‬ ٍ ‫ فىػتى ٍل ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىچ ًوٍرىم‬، ‫ يبوٍرىم ٍق‬، Kıvırmak. vccello (1871) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı bülend āvāzF ile ġazel telaffužA itmek ‫بػيلىن ٍد آكاىٍز ايًلوى‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ىغىزٍؿ تىػلىُّف ٍظ ايًتٍ ىم‬Yüksek sesle şiir okumak. çįnF. çukur. kalınca bükülmüş ipek iplik. cāźūF. spuntato. uyumaķ ‫ك‬ ٍ ‫ضباى ٍح ًد ٍگلىنٍ ىم‬ ‫يبوتي ٍن ى‬ ‫ ياك ييوىم ٍق‬، Bütün sabah dinlenmek. çevirmeklik ، ‫ك‬ ٍ ً‫يبوٍك ىمكٍل‬ ‫ك‬ ٍ ً‫ ىچ ًوٍرىمكٍل‬، ‫ يبوٍرىم ٍقلً ٍق‬Bükme. bi’t-tamāmA. sorte di mosca (2234) büyük. intera notte (1444) ً bütün gün bir şey’e śarfA itmek ‫رؼ‬ ٍ ‫ص‬ ‫كو ٍف ب ٍر ىش ىئ ى‬ ‫بي يتو ٍف ي‬ ‫ ايًٍت ىمك‬Bütün günü bir şeye harcamak. hezār destānF ‫ ىىزاىٍر ىد ٍستاى ٍف‬، ‫ ىىزاىٍر‬، ‫ زاىٍر‬، ‫ب‬ ٍ ً‫ ىعٍن ىدلي‬، ‫ بػيلٍبي ٍل‬Bülbül. burmaķlıķ. torto (1591). 3. piegare (2184). azza. ‫ ي‬، ‫ش‬ ghiacciato (952) büberriye / büberiye. 256] bürünmek ‫ك‬ Bürünmek. ghiacciare (952) ً ً buzlanmış. kāmilA ‫يبوتي ٍن‬ ‫ كاىًم ٍل‬، ‫ تاى ٌٍـ‬، ‫ ىْتاىمان‬، ‫ ىْتاى ٍـ‬، 1. kıvrılmış. stagno. Katman. piegato. vasca (2361) [Mol. intiero (1904) bütün gice ‫جو‬ ‫ يبوتي ٍن كيً ى‬Bütün gece. seniyeA. tauano. burulmış. ķıvırılmış ، ‫ش‬ ٍ ‫ يبويرلٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫يبويكلٍم‬ ً ً ‫ش‬ ٍ ‫ ق ٍوًرلٍم‬Bükülmüş. ً ً sene-i kāmileA ‫ ىسنوى ًء‬، ‫ش ىسنوى‬ ٍ ‫ ىْتاى ٍـ ياكليٍنم‬، ‫ش ىسنوى‬ ٍ ‫يبوتي ٍن ياكليٍنم‬ ً ‫ كاىملوى‬Tamamlanmış sene. 211] ً ً‫يبوكي‬ bügici.

māder-i māderF ، ‫بي ييو ٍؾ اىناى‬ ً ‫ اىناى اىناى‬Anneanne. suç ‫بي‬ ٍ ‫ فىساى ٍد ىك‬، ‫بي ييو ٍؾ فىساى ٍد‬ ‫سو ٍچ‬ ‫ ي‬، Büyük suç. feĥāmetA. ‫ يم ًه ٍم ىشئ‬، ‫لى نى ٍسنوى‬ importante (1069) büyük meskįnlik ‫ك‬ ٍ ً‫ بي ييو ٍؾ ىم ٍسكيًٍنل‬Çok fakirlik. çalış ‫ش‬ ٍ ‫ چاىل‬، ‫ بي ييو ٍؾ يى ىره‬1. vüś‘atligi ، ‫غى‬ ً ً‫ ىگ ًگ ٍشل‬Bir yerin genişliği. ceddüŋ ceddi ‫ده‬ ‫ ىد ى‬، ‫ ىج ِّد ىج ٌٍد‬، ‫سى‬ ً‫ُّؾ ج ٌدل‬ ً ‫ك باىباى‬ ٍ ‫ ني‬Dedenin babası. casamento (356) ً büyük fesādA. tinacciuolo (2277) büyük ġaliyon / büyük ķaliyonİ ‫ قىلً ييو ٍف‬/ ‫ٍيو ٍف‬ ‫بي ييو ٍؾ غاىل ي‬ Büyük kalyon. aġır iş. caso enorme (358) ً ‫ يي ييو ٍؾ يفو‬Büyük fıçı. ‘ažametA. ganga (936) büyük maślaĥatA. domandita. più grande (989) büyük śanduķA ‫دك ٍؽ‬ ‫ بي ييو ٍؾ ى‬Büyük sandık. yücelemek. madre del padre. Ambar. capaccio. büyük başlu ‫ بي ييو ٍؾ باى ٍش يلو‬، ‫ش‬ ٍ ‫ بي ييو ٍؾ باى‬1. büyümek. salsiccione (1896) büyük tüfenkF ‫نك‬ ٍ ‫ بي ييو ٍؾ يتوفى‬Büyük tüfek. żiyāfet-i kübrāA ، ‫بي ييو ٍؾ يقونػي ٍقلً ٍق‬ ً ً ‫ل‬ ‫ ضياىفىت يك ٍب ى‬Büyük ziyafet. brando (283) büyük ķonuķlıķ. 2. testa grossa (332) ً ‫ بػيك‬Büyükçe. mūş bülendF. atalar. ana anası. kebįrA olmaķ. peder-i pederF ‫بى ييو ٍؾ‬ ً ‫ باىباى ىج ٌٍد اىتاى‬، ‫ اىتاى‬Dede. büyük fuçıR. Yavuz Kartallıoğlu ‫ تيواىنٍ ًك ٍر‬Büyük. topo (2289) büyük śucük. nonna (200). Mağaza. gran pretensione (744) büyük dere ‫ بي ييو ٍؾ ىد ىره‬Büyük dere. keme ً ً ٍ ‫مو‬ ‫ ىكموى‬، ‫ش بػيلىن ٍد‬ ٍ ‫ فاى ىره ىك‬، ‫ بي ييو ٍؾ ص ىچ ٍن‬Sıçan. sorzo (2095). Büyük yara. auola (215) ‫ ماى ىد ًر ماى ىد ٍر‬، ‫سى‬ büyük ata. İnatçı. genişlıġı. sorce. ululanmaķ. Kocakafa. grandezza (989) bir ً ً‫بًٍر يىػيرٍؾ يبولٍل‬ yerüŋ bollıġı. Düşünceli. thesoriere principale (2274) büyük ırmaķ ‫ بي ييو ٍؾ اًٍرىم ٍق‬Büyük ırmak. maĥzenA ‫ َمىٍىز ٍف‬، ‫ بي ييو ٍؾ يدكاى ٍف‬1. ‫ پى ىد ًر پى ىد ٍر‬، ‫سى‬ auolo (214) büyük baba babası. Yırtık. moschettone (1402) ً büyük yara. huomo considerato (497) büyük ana I. conuito sontuoso (527) büyüklenmek. aggrandirsi (68) büyüklik. squarcio. spiloceria. aua. ‘uśfūrA. grande (1293) büyük ādemA ‫آد ٍـ‬ ‫ بي ييو ٍؾ ى‬1. ‫ ىجد ٍ ى‬، ‫سى‬ padre del bisauolo (2268) büyük baş. sottomettersi à gran pericolo (2106) büyük ħazįne-dārA+F ‫ بي ييو ٍؾ ىخزيًنوى داىٍر‬Büyük hazinedar. dükkan. 2. ‫صٍن ي‬ cassone (360) büyük serçe. ulu olmaķ. uyanık kişi.Dr. fesād kebįrA. kebryāA. sorcio. gerdelR ‫ ىگ ٍرىد ٍؿ‬، ‫چى‬ tina. fondaco (887) büyük ev ‫ بي ييو ٍؾ اىٍك‬Büyük ev. 2. mango. 2. ٍ ‫ك‬/ ‫ك‬ ٍ ‫ يك‬، ‫فور‬ ‫صي‬ passere solitario (1530) büyük śıçan. ziyādeA gerekli ً nesne. kasa. önemli iş. dedenüŋ ً ‫بي ييو ٍؾ باىباى باىباى‬ babası. cedde ebe ‫ ىج ٌد ىه اىبوى‬، ‫ بي ييو ٍؾ اىناى‬Nine. büyümek ‫ك‬ ٍ ‫ بي ييوىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ييوجوى لى ىم‬، ‫ ياك يلو ياكل ىٍم ٍق‬، ‫بي ييو ٍؾ ياكل ىٍم ٍق‬ Büyük olmak. ò della madre (1287) büyük ana II. mühim şey’A ‫ده‬ ٍ ‫صلى ىح‬ ٍ ً‫ آغ ٍر اي‬، ‫ت‬ ٍ ‫بي ييو ٍؾ ىم‬ ‫ ًزياى ى‬، ‫ش‬ ً ‫ ىكىرٍك‬Büyük. grandeggiare (989) büyükrek ‫ بي ييوٍكىرٍؾ‬Büyükçe. kābirlik ‫ ىَمى ٍد‬، ‫ ياك يلولي ٍق‬، ‫ ىك ٍبياى‬، ‫ت‬ ٍ ً‫بي ييوٍكل‬ ٍ ‫ ىعظى ىم‬، ‫ك‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ كاىبًٍرل‬، ‫ت‬ ٍ ‫ فىخاىىم‬، Büyüklük. madonna. terzauolo. taglio grande (2157) . baba ceddA atası. ata. mumbārF ‫ َميٍباىٍر‬، ‫ك‬ ٍ ‫صو يج‬ ‫ بي ييو ٍؾ ي‬Büyük sucuk. fiumara (879) büyük imāmA ‫ بي ييو ٍؾ اًماى ٍـ‬Büyük imam. ululuķ. fesat. estrema miseria (2137) büyük olmaķ. konak. büyümek. te‘āžamA itmek ، ‫ ىكبً ٍي ياكل ىٍم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫بي ييوٍكلىٍن ىم‬ ‫ك‬ ٍ ‫ تىعاىظى ٍم ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ بي ييوىم‬، ‫ ياك يلولىنٍ ىم ٍق‬Büyüklenmek. cedd-i ceddA. caracca (342) ً büyük ħaŧara girmek ‫ك‬ ٍ ‫كيىم‬ ٍ ‫ بي ييو ٍؾ ىخطىرهى‬Büyük tehlike yaşamak. grande (988). Büyük kişi. fāre kebįrA. auo. günçşük / ginçşikF ‫يي ييو ٍؾ‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫نچ ًش‬ ٍ ‫نچ يش‬ ٍ ‫ عي‬، ‫ ىس ٍرچوى‬Kaya serçesi. vallone (2356) büyük dükānA. mecedA. piouano (1603) 217 büyük kılıç ‫ بي ييو ٍؾ قًليً ٍچ‬Büyük kılıç. ‫ص ىعٍتلًك ًى‬ ٍ ‫ يك‬، ‫غى‬ grandezza di luogo (990) büyük maķaraA ‫ك ىم ىقرهى‬ ٍ ‫ بػييي‬Büyük makara. tarla ‫ ي‬، ‫بي‬ sıçanı. grandetto (989) büyükcik ‫ك‬ ٍ ‫ٍج‬ ‫يي‬ büyük da‘vāyA ‫ بي ييو ٍؾ ىد ٍع ىو ٍل‬Büyük dava. şey.

diuenir grande (30). ta‘žįmA itmek. accrescere. ingrandire (1144) büyüyitmek ‫ك‬ ٍ ‫ بي ييويًتٍ ىم‬Büyüyüvermek. nümmüvA itmek ‫ك‬ ٍ ‫ يِنُّو ايًٍت ىم‬، ‫ده ياكل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫ بي ييوىم‬Büyümek. nemāA. ziyādeA olmaķ. soylu. büyük itmek. artmaķlıķ. crescimento (566) ً ً büyümiş. ٍ ‫ ىك‬، ‫ك‬ ٍ ‫ تىػ ٍعظ‬، ‫ك‬ aggrandire (67. nümüvvlik ‫ك‬ ٍ ً‫ يِن ُّول‬، ‫ ىِن ىى‬، ‫ك‬ ٍ ً‫ بًتٍ ىمكٍل‬، ‫ اىرٍْتىٍقلً ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ً‫بي ييوىمكٍل‬ Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı Büyüme. delikanlı olmuş. bitmeklik. cresciuto (567) büyütmek. şecā‘atlü. crescenza. far grande (989) . 118). artmaķ. crescere (567) büyümeklik. göŋülli. celālA. kebįrü’l-ķalpA ، ‫ ىجالى ٍؿ‬، ‫ ىشجاى ىعتٍ يلو‬، ‫گوگيلٌ ًى‬ ‫ ي‬، ‫بي ييو ٍؾ ييوىرٍك يلو‬ ً ‫لب‬ ٍ ‫بي الٍ ىق‬ ٍ ‫ ىك‬Yüce gönüllü. magnanimo (1292) büyümek. artma. yigit olmış ‫ش‬ ٍ ً‫ يًكي‬، ‫ش‬ ٍ ‫ت ياكلٍم‬ ٍ ‫بي ييوم‬ Büyümüş. kebįrA itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫ بي ييو ٍؾ ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫بي ييوٍْتي‬ ً ً ً ً ً ً ‫ك‬ ٍ ‫بي ايتٍ ىم‬ ٍ ‫يم ايتٍ ىم‬ ٍ ‫ تى ٍكب ٍي ايتٍ ىم‬Büyütmek. tekbįrA itmek.218 büyük yüreklü. ‫ ًزياى ى‬، ‫ اىرٍْتى ٍق‬، ‫ك‬ çoğalmak.

Amare di cuore (104) ً cān-ı göŋülden şefā‘atA ‫ت‬ ٍ ‫كوگيلٍ ىد ٍف ىشفاى ىع‬ ‫جاىف ي‬ Canıgönülden tavsiye. Morendo. Moschetta. Disanimare (673) cānı çekişmek. yatak odası. ً ‘an-śamįmü’l-ķalbA. ruhçuk. non dotto (1113) calenus ‫س‬ ٍ ‫ جاىلى ينو‬Galenus. anima (2139) cān-bāzF ‫ جاىنٍباىٍز‬Cambaz. uçurum yerden uçurlamaķ ‫ ياك يجيرٍـ يػى ٍرىد ٍف ياك يج ٍرلى ىم ٍق‬، ‫ جاىنً ًىن بًىرقٍ ىم ٍق‬Uçurumdan atlamak. Yavuz Kartallıoğlu C. passionato (1530) cānını bıraķmaķ. İnualigiare (1189) cāme-dāncıķ ‫ جاىموى داى ًٍْن ٍق‬Küçük dolap. Buffalo (295) cāmūsF penįri ‫س پى ًني ًل‬ ٍ ‫مو‬ ‫ جاى ي‬Manda peyniri. ‘öşrA ve bācF alıcı. 166] cān-ı göŋülden / cānF u göŋülden. Galeno medico (933) F cām . derūn-ı dilden / ‫كوگيلٍ ىد ٍف‬ ‫جاىف ي‬ ً ‫ عن‬، ‫ يمبَّتًلىو‬، ‫جاىنو گويگ ٍل ىد ٍف‬ ‫ ىد يرك ًف ًدل ىٍد ٍف‬، ، ‫لب‬ ‫ى‬ ‫ىٍ ى‬ ٍ ‫يم اىلٍ ىق‬ ‫صم ي‬ ‫ي ي‬ Canıgönülden. śıdķıla sevmek. valigia (2354) cāme-dāna ķomaķ ‫ جاىموى داىنوى يقوىم ٍق‬Dolaba komak. öldürmek ‫ك‬ ٍ ‫ ياكل يٍد ٍرىم‬، ‫جاى ٍف ًچقاىٍرىم ٍق‬ Öldürmek. Lauanda. samimiyetle tavsiye etmek. śoŋ nefesi olmaķ ، ‫ك‬ ٍ ‫جاى ًف ىچ ًك ٍش ىم‬ ً ‫صو ٍؾ نىػ ىف‬ ‫س ياكل ىٍم ٍق‬ ‫ ي‬Can çekişmek. Publicano (1695) cabśįnF ‫صي‬ ٍ ً ٍ‫ ىجب‬Alçı. bolgia da portar à cauallo (271). Animetta. Passione dell’animo (1530) [Mol. cān-bāzF terāzūsı ‫سى‬ Contrapesi di saltatori di corda (516) cāncik. valize. 3. metter nella balige (1043) cāme-ħābF ‫ب‬ ٍ ‫ جاىموى خواى‬Yatakhane. ‘aşşārA. mescidA ‫ ىم ٍس ًج ٍد‬، ‫ جاىًم ٍع‬Cami. spirito. Bolzetta (273) cāme-dānF içine ķomaķ ‫ جاىىمداى ٍف ايً ًچنوى يقوىم ٍق‬Dolaba. Alma. İndotto. moribondo (1397) cānF ĥareketi elemi ‫ جاى ٍف ىحىرىك ًت اىلىم ًى‬Gönül üzüntüsü. ً ‫ جاى ٍف اىلى‬، ٍ‫أَل‬ ĥareketi var‫مى ىحىرىك ًت كاىٍر‬ ‫ى ى ٍ ي يى‬ Tutkun. Esattore delle moschette (789). billūrA. vurgun. vetriata (2395) cāme-dānF ‫ جاىموى داى ٍف‬Dolap. İmbaligiare. di coure (579). ً ً‫شر ىك باى ٍج آلي‬ ‘āşirA ‫ عاى ًش ٍر‬، ‫ ىع ٌشاىٍر‬، ‫جى‬ ٍ ‫ عي‬، ‫شر‬ ٍ ‫ىب ال يٍع‬ ‫ جاىً ي‬Öşür. Gettarsi à scauezzacollo (951) . Üzüntülü. Vedere vn saltatore di corda (2368) ً ‫ جاىنٍباىٍز تىراى يزك‬Cambaz terazisi. cānF elemi ً ‫ مت‬، ‫ جاى ًٌل حرىكتلو‬1. anima (96.Dr. zücācA. revānF ‫ ىركاى ٍف‬، ‫ يرك ٍح‬، ‫فس‬ ٍ ‫ نى‬، ‫ جاى ٍف‬Can. derūn-ı dilden ً ‫ يخ يلو‬، ‫ك‬ sevmek ‫لب‬ ٍ ‫ ًص ٍدقًلىو ىس ٍوىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫جاى ًف گ يويگ ٍل ىد ٍف ىس ٍوىم‬ ٍ ‫ص قى‬ ً ‫ ىد يرك ًف‬، ‫ك‬ ٍ ‫ت ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ ىغىرٍزًس ٍز ىس ٍوىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ايلىو ىس ٍوىم‬ ٍ َّ‫ص ياكٍزىرٍه يمىب‬ ٍ ‫ يخ يلو‬، ‫ك‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ًدل ىٍد ٍف ىس ٍوىم‬Canıgönülden sevmek. ħulūś-ı ķalbA ile sevmek. Lastra di vetro (1224). sorte di formaggio (1690) cānF. ġarezsiz sevmek. tutkusu. sandığa koymak. nefescik ‫ك‬ ٍ ‫ نىػ ىف ٍس ًج‬، ‫ك‬ ٍ ‫ جاى ًٍْن‬Cancığaz. āb-gįneF ، ‫ بًلٍ يلوٍر‬، ‫جاى ٍـ‬ ً ‫ آبٍكيًنوى‬، ‫ يزجاى ٍج‬، ‫ س ٍرچوى‬Cam. muĥabbetile. oķumamış. 127). gāv-mįşF ، ‫صو ًصغًر ًل‬ ٍ ‫مو‬ ‫ ي‬، ‫س‬ ‫جاى ي‬ ً ‫ش‬ ٍ ‫ گاىٍكمي‬Manda. bavula komak. sırça. nefsA. doue li Turchi fanno l’oratione (1402) cāmūsF. Appassinato (144). nā-dānF ‫ ناىداى ٍف‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ياك يقوماىم‬، ‫جاىى ٍل‬ Cahil. mütmevtA ‫وت‬ ٍ ‫ يمٍت ىم‬، ‫شوٍر‬ ‫ جاى ٍف ىچك ي‬Can çekişen. yıkama. içten. acqua attificiata (1227) cāmi‘A. Luogo da dormire (1276) cāme-śuyF ‫صو ٍل‬ ‫ جاىموى ي‬Çamaşır. c cābįA ‫ جاى ًىب‬Evkaf gelirleri toplayan kimse. śu śıġırı. sevgiyle. Balice. animuccia (128) cānF çıķarmaķ. stucco (220549) A ً ً cāhil . riscuotitore di moschea (1835) cābįlik itmek ‫ك‬ ٍ ‫ك ايًتٍ ىم‬ ٍ ً‫ جاىبًيل‬Cabilik etmek. vergi toplayıcı. Prouatura. danzatore sopra la corda (589) 219 can-bāzF seyrA itmek ‫ك‬ ٍ ‫جاىنٍباىٍز ىس ٍي ايًتٍ ىم‬Cambaz seyretmek. gardırop. müte’ellimA. Raccommandatione caldissima (1724) ً cān-ı göŋülden şefā‘atA iytmek ‫ت‬ ٍ ‫كويك ٍل ىد ٍف ىشفاى ىع‬ ‫جاىف ي‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ايًٍت ىم‬İçtenlikle. Del profondo del cuore (1675) cān-ı göŋülden sevmek. valigia (227). ħulūśA üzre muĥabbetA itmek. rūĥA. Raccommanda caldamente (1723) cānı ĥareketlü. ruh. Duygusal. Chi danza sopra la corda (534). 2.. ghioul giafasi (göül cafasi) (gönül cefası). Agonizare (73) F ً cān çekişür. Affettuosamente (58). mescit. Far ricetta (830) cābįyü’l-‘öşrA.

fatura. seruitrice (2020) 3. kāherA ، ‫ذكلً ٍق‬ ‫ جاى ي‬/ ‫ذكلي ٍق‬ ‫ي‬ ً ً ً ً ً ً ً ً ً ً ً ‫يبو‬ ،‫ك‬ ‫ل‬ ‫ر‬ ‫ح‬ ‫س‬ ، ‫ف‬ ‫سو‬ ‫ف‬ ‫ا‬ ، ‫ك‬ ‫ل‬ ‫ي‬ ‫ج‬ ‫ي‬ ‫ك‬ ‫بو‬ ، ‫ر‬ ‫ح‬ ‫س‬ / ‫حر‬ ‫س‬ / ‫ر‬ ‫ح‬ ‫س‬ ، ‫كى‬ ٍ ٍ ٍ ٍ ٍ ‫ٍ ى ي‬ ‫ٍ ى ٍ ي‬ ‫ كاى ىى ٍر‬، ‫ب‬ ٍ ‫ اىلٍطى‬1. Duyarsız. kadın gibi. seĥĥārA. nažar kün ً ً besevį merāF ‫ نىظىٍر يك ٍن بى ىسو ًل ىمراى‬، ‫ىل جاىنً ًب‬ ‫ اينٍظيٍر ا ى‬، ‫ىجنبيموى بى ٍق‬ Bu tarafa bak. spione (2132) 2. hizmetçi. accarezzando qualche d’vno (2416) ً cānuŋ bāśįreti ‫صيت ًى‬ ٍ ‫ جاىني‬Gönül uyanıklığı. ŧuymamaķlıķ. Col spiare (2134) cāsūslıķ itmek. ġayr maĥsūsA ، ‫طويًلٍ ىم ٍز‬ ‫ ي‬، ‫ ىغ ٍ ىيتٍس ٍز‬، ‫َّس‬ ٍ ‫ يمىن‬، ‫جاىنٍس ٍز‬ ً ً ‫س‬ ٍ ‫سو‬ ‫ ىغ ٍي ىٍم ي‬، ‫س‬ ٌٍ ‫ بالىح‬1. Spia. cadılık. malia (1299). İnanimato (1078) 2. çekinerek. āħiretA oġlı ، ‫ بى ٍسلى ىمو‬، ‫جاى ٍف ياك ٍغلً ٍى‬ ً Evlatlık. serua. mütetabbi‘A. sāĥirA. Adottiuo (47) ‫آخىرٍة ياك ٍغلًى‬ ً ‫جاى ٍف ياكلٍ ىمموى ىم‬ cān ölmemesi. insensibile (1158) ً ‫ يور‬، ‫جاىنٍ ًسزلًغًلو‬ cānsızlıġıla. lamia (1216). striga. siĥirlik. śafāy rūĥA. ŧuyılmaz. tecessürA itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫سو ٍسلً ٍق ايًتٍ ىم‬ ‫جاى ي‬ ً ‫ك‬ ٍ ‫ ىْتى ُّس ٍر ايتٍ ىم‬، ‫ت لى ىم ٍق‬ ٍ ‫ بى ٍكلىنٍ ىم‬1. Tranquillità d’animo (2311) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı cānum cānı ‫ جاىيم ٍم جاى ًٌل‬Canımın canı. Contentezza di spirito (508) cānsız. çaşıt. muĥanneŝA. sortilegio (2098). köle. et-ŧabA. Güvenilmez. Per la mia ‫صوى ىك پاى ٍَل ا ي‬ parte (1522) 2.220 ً cānibA. stregone. İmmortalità dell’anima (1055) ً ‫صفاى‬ cānF śafāsı. negromantia (1428). İncelemek. magaria (1289). İnsensibilità (1158) 2. esser dalla banda. ٍ ‫ى‬ Araştırıcı. unžur ilā cānibiA. 3. besleme. Kadınsı. siĥrA idici. lā-yemūtlik ‫ك‬ ٍ ً‫ الىىٕن يوتٍل‬، ‫سى‬ Ölümsüzlük. strega (2200) cāźūlıķ. Pusillanimamente (1704) cānsız tenF ‫ جاىنٍ ًس ٍز تى ٍن‬Büst. ķaravaş. Esploratore (798) cāsūslıġıla ‫سو ٍسلًغًلوى‬ ‫ جاى ي‬Casuslukla. bilā-ĥisslik. efsūncı. büyücülük. Esir. yan. beklenmek. massara (1330). Diuinatione con sorte (735). bilāً ً ĥissA. stregaria . ĥiśśeA ve pāyım içün ‫جاىنًبي ٍم ىد ٍف‬ ً ً ً ً ‫يچو ٍف‬ ٌ ‫ ح‬، ‫ ايچ يو ٍف‬1. İncantatrice (1083). parte (231) bir kimesnenüŋ cānibi ŧutmaķ. Payım için. ً ً ٍ ‫بًر كًمسنو ني‬ ŧarafında olmaķ ‫ده ياكل ىٍم ٍق‬ ‫ٍ ىٍى‬ ‫ طىىرفٍن ى‬، ‫طوٍْتى ٍق‬ ‫ك جاىن ًب ي‬ Bir kimsenin tarafını tutmak. araştırmak. Besleme. iesir (yesir) (esir). ħādimeA. muħanneŝlıķ. perestār / peristārF. siĥir-bāzA+F ، ‫سوٍْن ًى‬ ‫ جاى ي‬/ ‫جاى يزك‬ ‫ اىفٍ ي‬، ‫ ىس ٌحاىٍر‬، ‫ذك‬ ً ً ً ً ً ً ً ‫ سح ٍرباىٍز‬، ‫ ساىح ٍر‬، ‫ سح ٍر ايدْن ًى‬Büyüleyici. corpo senza testa (300) cānF sükūnı yāF ĥużūrı ‫ضور ًل‬ ‫كو ًٌل ياى يح ي‬ ‫جاى ٍف يس ي‬ Sükunet. Donnesco (749) 4. kenįzekF. çaşıtlamaķ. Da mia parte (1522) canibüme baķ. ً ħalāyıķA. Vita mia. bügicilik. Sihir. maliardo (2197) cāzū. ً ً ً‫ تىػتىبُّع اي‬، ‫جاىسوس‬ kemįn-dārA+F ، ‫ت‬ ٍ ‫ جاىش‬، ‫ يمتىتىبِّ ٍع‬، ‫دْن ًى‬ ٍ ٍ ‫ي‬ ً ‫مي داىٍر‬ ‫ك‬ 1. ò dalla parte d’alcuno (232) bir ً cānibde. in qualche parte (1710) cānibümden içün. ġayretsiz. śafā-i bālA ، ‫سى‬ ‫جاى ٍف ى‬ ‫ص ىف ًاء باى ٍؿ‬ ‫ ى‬، ‫صفاى ٍل يرك ٍح‬ ‫ ى‬Gönül hoşnutluğu. maliarda (1300). Banda. Korkaklık. Effeminatamente (769) cānsızlıķ / cānsızlik. maliardo (1300). incantamento (1083). Animato (128) cānF oġlı. 224] cāsūsA. incantatore (1293). Animare (127) cāriyeA. İn qualche parte (1522). payımdan. ً ‫جاى‬ efsūnF. siĥir / siĥr / seĥirA.. bügi. tetebbu‘A idici. Cansız. Cameriera (319). ġayretsizlik. Schiaua (1949) [Mol. Korkak. yüreksizligile ‫كس ٍزلً ًكلوى‬ ‫ٍ ى‬ ‫يى‬ Yumuşakça. huzur. cāsūslamaķ. der-yek sūF ‫ بًٍر‬، ‫ده‬ ‫بًٍر جاىنٍب ى‬ ‫ٍسو‬ ‫ ىد ٍر يىك ي‬، ‫ طىىرفٍدهى‬Bir tarafta. strega (2196). Casus. Pusillanimo (1705) 5. denme. yanaşma. śıġarü’n-nefsA ً ً ً ‫ َميىنَّثٍلً ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىغ ٍ ىيتٍ ًس ٍزل‬، ‫ك‬ ٍ ً‫ بًالى ًح ٌٍسل‬، ‫طوٍٕنىىم ٍقلً ٍق‬ ٍ ‫ جاىنٍ ًس ٍزل‬/ ‫جاىنٍ ًس ٍزل ٍق‬ ‫ ي‬،‫ك‬ ً ‫َّفس‬ ٍ ‫ صغىيرالن‬، 1. Hissemden. stregamento. seĥĥareA. ķırnaķ. Busto. cāzūF ‘avratA ‫ جاى يزك‬، ‫ ىس ٌحاى ىره‬، ‫جاى يزك‬ ‫ت‬ ٍ ‫ ىع ٍوىر‬Büyüleyici kadın. massara (2018). stregaria (841). 2. İncantatore (1083). Pusillanimità (1704) cānsızligile ‫ جاىنٍ ًس ٍزلً ًكيوى‬Korkakça. maga (1289). memnunluğu. mago. besleme. duymama. Risguarda verso di me (1837) cānlı ‫ جاىنٍل ًى‬Canlı. ŧarafA ‫ؼ‬ ٍ ‫ طىىر‬، ‫ب‬ ٍ ‫ جاىن‬Taraf. Duyarsızlık. Cariye. cüvįreA ، ‫ش‬ ٍ ‫ قىػىر ىةك‬، ‫ خاىدموى‬، ‫ يىناى ٍْشوى‬، ‫ىجا ًريىو‬ ً ً ً ً ، ‫كولوى‬ ‫ ي‬، ‫ ىخالىي ٍق‬، ‫ ىكن ىيزٍؾ‬، ‫ پىر ٍستاىٍر‬/ ‫ پىػىر ٍستاىٍر‬، ، ‫ ق ٍرنى ٍق‬، ‫ ىد ٍِنوى‬، ‫بى ٍسلىموى‬ ‫يره‬ ‫ يج ًو ى‬1. bir ŧarafda. ٍ ً‫ جاىشي‬، ‫سو ٍسلى ىم ٍق‬ ‫ جاى ي‬، ‫ك‬ Casusluk etmek spiare (2134) 2. çekici. Esplorare (798) cāzū / cāźūF. ‫ك بى ى‬ vista dell’anima (2415) cānF virmek ‫ك‬ ٍ ‫ جاى ٍف كيًٍرىم‬Can vermek.

incantesimo (2375) cāźūlıķ / cāźūlik itmek. rencF. Fastidiosamente (837) cefālı. corsaletto (2444) cebeli / cebelü. incidici ‫دْن ًى‬ ‫ى‬ edici. iźā’A. Onur kırma. corsaletto armatura (546). te‘addįA cevrA. amagliare (2196) cāzūlanmış. Armatura ‫رب‬ ٍ ‫ ياىيى ٍن آالىت ىح‬، ‫سى ياىيى ٍن‬ alla leggiare (165) Cebrā’ilA ‫ ىج ٍباىئً ٍل‬Cebrail. ً ً ً ً seĥirlenmiş ‫ش‬ ٍ ‫ ىسح ٍرلىٍنم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ىس ىح ٍر ياكليٍنم‬، ‫ب‬ ٍ ‫جاى يزكلىٍنم‬ ٍ ‫ ىمطٍ يبو‬، ‫ش‬ Büyülenmiş. yayan ālāt-ı ĥarbA ‫ىجبوى ىٍَتتوى‬ ً ً Hafif silah. cevrA sitemF itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫ ىْتاىيكٍز ايٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ىجفاى كيًٍرىم‬ ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ ىج ٍور ًستى ٍم ايتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ تىػ ىع ٌد ًل ايتٍ ىم‬Onurunu kırmak. Asbergo (172). Gabbriele arcangelo (931) ً cebrA olunmış. Fastidioso (837) ً cefāA ve iżāA virmek ‫ك‬ ٍ ‫ ىجفاى ىك اذاى كيًٍرىم‬Üzmek. Capricorno. ġuśśaA. Geri. Çaba. affanno (2322) 2. saccoccia (1886). incitmek. seĥir / siĥirA itmek ً ‫جاى‬ ،‫ك‬ ٍ ‫سو ٍف ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ ًس ًح ٍرلى ىم‬/ ‫ك‬ ٍ ‫ ىس ًح ٍرلى ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ك ايًٍت ىم‬ ٍ ً‫ذكل‬ ‫جاى ي‬/ ‫ذكل ٍق‬ ‫ي‬ ‫ اىفٍ ي‬، ‫ك‬ ً ً ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ سح ٍر ايتٍ ىم‬/ ‫ ىسح ٍر‬Büyü yapmak. 2. Taschetta (2245) cebeM. ً ٍ ً‫ ا‬، ‫ ز ٍْحت‬، ‫ رنج‬، ‫صو‬ eźiyetA ، ‫ اًذأ‬، ‫ب‬ ٍ ‫ اىىم‬، ‫ىجفأى‬ ٍ ‫ غي َّ ى ٍ ى ى‬، ٍ‫ اى ىَل‬، ‫ك‬ ٍ ‫ضطراى‬ ً ً ً ‫ت‬ ٍ ‫ اىذيى‬، ‫ تىػ ٍعدِّل ىج ٍور‬، ‫ ىْتاىيكٍز‬، ‫َّت‬ ٍ ‫ ىم ىشق‬، ‫ت‬ ٍ ‫ يمصيبى‬، ‫ب‬ ٍ ‫ ىعذاى‬، ‫ا ٍش ىكنٍجوى‬ 1. bįzārF olmış ‫ىجفأ‬ ً ً ‫ اك‬، ‫ چ ًكلٍ ًمش‬Sıkıntı çekmiş. ‫ش‬ ٍ ‫ بيًزاىٍر ياكلٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫صنٍم‬ ٍ ‫يى‬ ‫ى‬ üzülmüş. muśįbetA. armato di corazza (533). incantare (1083). ıżŧırābA virici. elemA virici. tecāvüzA. mecbūrA. maŧbūbA. zorunda bırakılmış. nezāketlü. Dar fastìdio (592) cefāA virmek I. per tirar regole. segno celeste (341) 221 ً ‫ىج ٍد ىك ٍؿ ىٍَتتوى‬ cedvelA taĥtası. ŧāmū. Sacchetta che si mette alle bracche. ritroso. fastidioso (1242). Oltraggio (1467) cefā’A çekilmiş. aşağılamak. stregare. incorazzato (1100) cebel-i loķum ‫قوٍـ‬ ‫ ىجبى ًل لي ي‬Ametist. Ripapare cosa rotta (1824) cebeM taĥtası yayan. zire / zırāħF geyenmiş. ceĥįmA.. demür cevşenF. emek. incidici. incitmegile. afatturare (56). 2. aşağılama. dira‘lu ‫ ًز ىره‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ًزراى ٍخ ىكيىٍنم‬/ ‫ ًز ىره‬، ‫ ىجبوى يلو‬/ ‫لى‬ ً ً ً ‫ ًد ىر ٍع يلو‬، ‫ش‬ ٍ ‫ د ىر ٍع ىكيًٍنم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ىگيًٍنم‬Zırhlı. lamiera. usanma ٍ ‫ ن ٍسبى‬، ‫صٍن ىمغلوى‬ ‫ت ايًلوى‬ ‫ي ى ى يى‬ ile. büyülemek. Cefa. trauaglio. göğüs zırhı. cebellokum. seĥirlemek / siĥirlemek. Zor. uśanmış. corazziero. 268] cebcik ‫ك‬ ٍ ‫ ىجٍب ًج‬Küçük cep. Veneficio. ‘aźābA. Armato di corazza (165). masŧaraA ‫ ىم ٍسطى ىره‬، ‫سى‬ Cetvel tahtası. Fastidito (837) ً ‫ اً ًٍْن‬، ‫دْن ًى‬ ً ً‫ جفاى اي‬1. vsbergo. fastidioso (1854) cefā’A ile. Fatato (838). ً uśanmaġıla. ً rencįdeF itmek ‫ده‬ ٍ ‫ ا ًٍْنتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ اى ىَلٍ كيًٍرىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ىجفاى كيًٍرىم‬ ‫ ىرٍْنيً ى‬، ‫ك‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ايًٍت ىم‬Cefa vermek. Oltraggiare (1467) cehdA. üşenmegile. esser forzato (901) cedd-i ceddA babası ‫ ىج ِّد ىج ٌد باىباىس ًى‬Dedenin babası. Letroso. infastidire (130) cefāA virmek II. maliare (1300). sa‘įA ‫ ىسعًى‬، ‫ اًقٍ ىد ٍاـ‬، ‫ ىجه ٍد‬1. fatturato (841) ً ً cāżūlıķ olmış. Fastidio (836). Zulm cefāA idici. Affatturato (56) cebA ‫ب‬ ٍ ‫ ىج‬Cep. Aduggiare (47). işkenceF. corazza (533). nispetA ile ، ‫ اً ًٍْنٍت ىم ًگلوى‬، ‫نج ايًلوى‬ ٍ ‫ ىر‬، ‫ىجفأ ايلوى‬ ً ً ‫ اك‬، ‫ اك ىشٍنم ًكلو‬Sıkıntı ile. gücendirme. fatare (838). üzüntü verici. uśandurıcı. üzüntü. dira‘A ً ً ‫ىجبى‬ geyinmiş. seĥerA olunmış. dūzaħF ، ‫ ىجحيً ٍم‬، ‫َّم‬ ٍ ‫ىج ىهن‬ ‫دكىز ٍخ‬ ‫ ي‬، ‫مو‬ ‫ طاى ي‬Cehennem. efsūnF itmek. elemA. Amatista pietra pretiosa (105) ceberA itmek ‫ك‬ ٍ ‫ ىج ىٍب ايًٍت ىم‬Yolu düzeltmek. incitmek. rencF ile. Sforzo (2033) cehdA bį-fāydaF+A. tecāvüzA itmek. te‘addįA ً itmek. Yavuz Kartallıoğlu (2196) 2. bir çeşit yakut. gūşįş bi-hūdeF ، ‫ده‬ ‫ىجه ٍد ًىب فاىيٍ ى‬ ً ‫ده‬ ٍ ً‫كوشي‬ ‫ش َب يو ى‬ ‫ ي‬Boşa çalışma. seĥirA olunmış ‫ ىس ًح ٍر‬، ‫ش‬ ٍ ‫جاىزكل ٍق ياكلينٍم‬ ً ‫ش‬ ٍ ‫ ياكلينٍم‬Büyülenmiş. zorF olunmış ‫ش‬ ٍ ‫ىج ٍب ياكلينٍم‬ ً ‫ش‬ ٍ ‫ يزكٍر ياكليٍنم‬، ‫ ىٍَم يبوٍر‬، Zorlanmış. meşaķķatA. Nonno del padre (1441) cedi ‫ ىجد ًل‬Oğlak burcu.Dr. lorica (1268). zaĥmetA. sıkıntı. cebeli. İnferno (1124) . tasca (2245) [Mol. mü’źįA ‫ اى ىَلٍ كيً ًرْن ًى‬، ‫ىجفاى ًىل‬ ً ٍ ً‫ ا‬، ‫ اكصنٍ يد ًرْن ًى‬، ‫ نىزاى ىكٍتلو‬، ‫دْن ًى‬ ً ‫ اً ًٍْن‬، ‫ يمؤذ ًل‬، ‫ب كيً ًرْن ًى‬ ٍ ‫ضطراى‬ ‫يى‬ ‫ي‬ Tedirgin edici. Regolo. iķdāmA. riga colla quale si riga la carta (1803) cefā’A. kaba. ıżŧırābA. cevşenF ، ‫موٍر ىج ٍو ىش ٍن‬ ‫ ىد ي‬، ‫ىجبوى‬ ‫ ىج ٍو ىش ٍن‬Zırh. gieb (ceb) (cep). Trauaglio vano (2323) cehennemA. elemA virmek. üzmek. Annoiare. corazza (1216). Büyüleme. fatturare (841).

Rebello. ehl-i cehennemA. hain. isyan çıkarılmış. Dannare. uġursızligile. mondo (2428) cemį‘atA I ‫ت‬ ٍ ‫ ىْجيً ىع‬Genellik. 18] cehenneme ĥükmA itmek. ŧāli‘sizlıġıla. bir yerine gelmek ‫ بًٍريىًرينىو‬، ‫ىْج ٍع ياكل ىٍم ٍق‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ىكلٍ ىم‬Toplanmak. meydānA. carnefice (349). ridotto. nondimeno si piglia per signoria. Rompere la dieta (637) cemį‘A. mescidA ‫ ىم ٍس ًج ٍد‬، ‫ ىْجاى ىعت‬Mescit. toplanmak. cįlA. in mal hora (1149). küllįA ‫ يكلٌ ًى‬، ‫ ىْجيً ٍع‬Hepsi. radunanza (1796) 2. stromento da stringere (2087). manigoldo. Ribellione (1780) celālįA olmaķ ‫ياكل ىٍم ٍق‬ ‫ىجالى ًىل‬ Ayaklanmak. 3. Alla mal’hora (87). Rubellare. mülevveslik. Generalità (945) A cemį‘at II. cünublıķ ، ‫ك‬ ٍ ً‫ يملىَّو ٍسل‬، ‫ت‬ ٍ ‫ىجناىبى‬ ‫ يجنيٍبلً ٍق‬Cenabet. ٍ ‫ ىٍَمل‬، ‫ك‬ dernek. Danneuole (588) ً ‫ ىج ىهن ٍَّم‬، ‫َّمى‬ ً ‫ىج ىهن‬ cehennemįA. Pollutione (1618) cenābuŋuz ‫ ىجنىابيگ ٍيز‬Cenabınız. 41] cellādlıķ ‫ ىج ٌالى ٍدلً ٍق‬Cellatlık. dernek. Boia (270). yıķıl ‫ يً ًيق ٍل‬، ‫ طاىلً ٍع ًس ٍزلًغًلىو‬، ‫غوٍرًس ٍزلً ًكلىو‬ ‫ ىج ىهن ى‬1. ٍ ‫ ىج ىهنَّموى يح‬، ‫ك‬ Dannatione (587) cehennemliler ‫ ىج ىهنٌ ٍملًيلىٍر‬Cehennemlikler. Topluluk. mengene. da‘vetA eylemek ‫ىْجيً ىع ًت چاى ًغ ٍرىم ٍق‬ ‫ك‬ ٍ ‫ت اىيٍػلى ىم‬ ٍ ‫ ىد ٍع ىو‬، Cemaati (yüksek kurulu) toplamak. ‘āfA / ‫ خاىئً ٍن‬، ‫غو ٍف‬ ‫ ٍآز ي‬، ‫غى‬ ‫ؼ‬ ٍ ‫ عاى‬، ‫ خاىيً ٍن‬Asi. meclisA. ribello (1780) celālįlıķ. bezmF ، ‫ت‬ ٍ ‫ىْجاى ىع‬ ً ‫ بى ٍزـ‬، ‫ جيً ٍل‬، ‫س‬ ٍ ‫ ىد ٍرنى‬1. Soy. Adunarsi (50) bir yere Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı gelmek. azġunlıķ. millet. Dannato (587) ٍ ‫ك ياكلينٍم‬ cehenneme lāyıķA. İnfernale (1124). ‘uśiyānA. Pene dell’inferno (1547) cehenneme. ً cehennemlik olunmış ‫َّم‬ ٍ ‫كم ياكلينٍم‬ ٍ ‫ اى ٍى ًل ىج ىهن‬، ‫ش‬ ٍ ‫ىج ىهنَّموى يح‬ ً ً ‫ش‬ ٍ ‫ ىج ىهن ٍَّمل‬، Cehennemlik.. Boiaria (270) cem‘A ‫ ىْج ٍع‬Çokluk. Oratione. cem‘A olmaķ. ‘āśįA. cehennemli ‫لى‬ Cehenneme ait. cümle âlem. doue si mangia (1755) ً ‫ت يدعاى‬ cemį‘atA du‘āsı ‫سى‬ ٍ ‫ ىْجيً ىع‬Cemaat duası. canın cehenneme. Soppressa. come (2047) ً ً cendereF. boia (1314) [Mol. bāġįlik. azġun. Obligare tutti li suoi beni per pegno (1453) ً‫ ى‬Çoğunluk. essendogiunta col pronome. Pieue. Vniuerso. İn tutto (2347) cemā‘atA I. ŧaġıtmaķ ‫ت پىريًشاى ٍف‬ ٍ ‫ىْجاى ىع‬ ‫ طاى ًغتٍ ىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ اىيٍػلى ىم‬Topluluğu dağıtmak. bāġįA olmış ‫ش‬ ٍ ‫غى ياكلٍم‬ ٍ ‫ي‬ ‫ى‬ Asi olmuş. cehennemlik ، ‫ىج ىهنَّموى الىيً ٍق‬ ‫ك‬ ٍ ً‫ ىج ىهن ٍَّمل‬Cehenneme layık. vedi ribellare (1880) ً ً ‫ باى‬، ‫جالى ًىل اكل ًٍمش‬ celālįA olmış. Furie infernali (927) celālįA. Chiamare il senato (393) cemį‘A imlākini rehinA ķomaķ‫ىْجيً ٍع اً ٍمالىكً ًىن ىرًى ٍن يقوىم ٍق‬ Bütün malını rehin bırakmak. Signoria vostra. mi‘śareA ‫صرهى‬ ‫ م ٍع ى‬، ‫ منٍ ىكنوى‬، ‫ىجنٍ ىد ىره‬ Cendere. baş kaldırma. giellat (cellat). kırmak. ò parrocchiale (1594) cemā‘atA perįşānF eylemek. Adunanza d’huomini (49). torchio per le lettere (2291) . kāffe-i enāmA günF ‫ كاىفٌوى ًء‬، ٍ‫ىْجيً ٍع عاى ىَل‬ ‫كو ٍف‬ ‫ اىناى ٍـ ي‬Bütün dünya. 2. Pluralità (1611) cemi‘yetlik ‫ك‬ ٍ ً‫ْجعيىٍتل‬ cenābetA. Ribellato (1780) ً celālįA olunmış ‫ش‬ ٍ ‫ ىجالى ًىل ياكلينٍم‬Ayaklanılmış. Halk. Plurale (1611) cem‘A olmaķ. Cehenneme ‫ ياك ي‬، ‫َّمو‬ git. cehennemlik itmek ‫ك‬ ٍ ‫ك ايًتٍ ىم‬ ٍ ً‫ ىج ىهن ٍَّمل‬، ‫ك‬ ٍ ‫كم ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ ىج ىهنَّموى يى‬Cehennemlik etmek. cehenneme ĥükmA itmeklik ‫ك‬ ٍ ً‫كم ايًتٍ ىمكٍل‬ ٍ ً‫ ىج ىهن ٍَّمل‬Cehennemlik etme. tartareo. ŧāġįA. infernale (2244) cehennemlik. ribello (1752). bāġįA. chiesa catedrale.222 cehennemA ‘aźābı ‫َّم ىعذاى ًىب‬ ٍ ‫ ىج ىهن‬Cehennem azabı. Generatione (945) cemā‘atA II. mandar all’inferno (587) cehenneme ĥükmA olunmış. meclis. Catolico (365) cemį‘ ‘ālemA. Refettorio. questa parola (genab) se bene significa parte. tamamı. ħā’in / ً ‫ باى‬، ‫غى‬ ً ‫ طاى‬، ‫صى‬ ً ‫ عاى‬، ‫ىجالى ًىل‬ ħāyinA. Conuenire insieme (523) cema‘anA ‫ ىْجىعان‬Hep beraber. Yıkıl. mingeneR. và alla mal hora (2348) [Mol. ayaklanmış. ً ‫ مع‬، ‫صياى ٍف‬ ً ‫ ع‬، ‫ اىٍزغونٍلًق‬، ‫ باىغيًلًق‬، ‫جالىليًلًق‬ ma‘śıyetA ‫ت‬ ٍ ‫صيى‬ ‫ي ٍ ي‬ ٍ ٍ ‫ى‬ ٍ‫ى‬ Ayaklanma. ghiendeme (gendeme) (cehenneme).. ringa (1478) cemį‘ati çaġırmaķ. Si é fatto ribello (1780) cellād / celādA ‫ ىجالى ٍد‬/ ‫ ىج ٌالى ٍد‬Cellat. yeycek yemek ħānesi ً ‫ك خاىنوى‬ ‫سى‬ ٍ ‫ك ٕنىى‬ ٍ ‫ يىػٍي ىج‬، ‫ ىمٍيداى ٍف‬، ‫ت‬ ٍ ‫ ىْجيً ىع‬Yemekhane. mün‘aķadA olmaķ ‫بًٍر يى ىره‬ ‫ يمنٍػ ىع ىق ٍد ياكل ىٍم ٍق‬، ‫ ىْج ٍع ياكل ىٍم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىكلٍ ىم‬Bir araya gelmek.

mücāhidA. mu‘śırA ً ً ‫ مع‬، ‫جى‬ ً ‫ص ٍر‬ ٍ ‫ ىجٍن ىد ىره ايًلوى ىك مٍن ىكنوى ايًلوى صقيً ً ي‬Cendere veya mengene ile sıkan. combattimento (441). Torcolaro (2291) Ceneviz ‫ ىجنىويًٍز‬Ceneviz. sconfitta. ٍ ‫ىج‬ dövüşenleri ayırmak. Tramettersi di qualche guerra (2308) ً ً‫غونٍل‬ cenkF bozġunlıġı. cenk. 2. fatto d’arme (962). seferli. cenkciler yazmaķ ، ‫ىجنٍكيًلىٍر ياىٍزىم ٍق‬ ‫ ىجنكٍجيًلىٍر ياىٍزىم ٍق‬Askere yazmak. śavaşcı ، ‫ غاىز ًل‬، ‫ يَماى ًى ٍد‬، ‫دْن ًى‬ ٍ ‫ ىج‬، ‫ٍجى‬ ً ً‫ يد يكشي‬، ‫ ىس ىف ٍر ًىل‬Savaşçı. guerreggiante (1012) cenkcigez. śavaş. 38] cenkF. kavgası. venir à battaglia (2377) cenge ĥāżırA olmaķ. Fatto d’arme (840) . uġraş.. elçisi. ħud‘a-ı cenkF ‫نك يخ ٍدعوى‬ ٍ ‫ىج‬ ً ً ‫سى ياى حيًلوى‬ ً Savaş hilesi. cidālA. Sconfitto. Commissario di guerra (448) cenkde ķırılmış. Presentare la battaglia (1653) cenge gelmek ‫ك‬ ٍ ‫ ىجٍنكوى ىكلٍ ىم‬Savaşmaya gelmek. veŝebetA ‫ آل ىٍم ٍقلً ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ً‫تح ايًٍت ىمكل‬ ٍ ‫ىج‬ ٍ ‫نك ايًلوى فى‬ ‫ ىكثىػبى ٍة‬، ‫ب‬ ٍ ‫ يعٍنػ ىونة فى‬، Savaşarak. Spartire vna battaglia (2117) bir cenge müdāħaleA itmek ‫بًٍر ىجنٍكوى‬ ‫ك‬ ٍ ‫ يمداى ىخلوى ايًٍت ىم‬Savaşı durdurmak.Dr. Perdita d’vna battaglia (1557). far la guerra (827). barıştırmak. Venire all’armi. cengile aħźA mümkinA degül ‫ ىجنٍ ًكلوى اىخ ٍذ َميٍ ًك ٍن ىد يك ٍل‬، ‫نك ايًلوى آلينٍ ىم ٍز‬ ٍ ‫ ىج‬Savaşarak alınması mümkün değil! İnespugnabile (1119) cenkA ile fetĥA itmeklik. uġraş itmek. mağlup. Sbandare. münhezimA ‫ٍده‬ ‫ىجنك ى‬ ً ً ً ‫ يمٍنػ ىه ًزٍـ‬، ‫ش‬ ٍ ‫ يبويزلٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ق ًرلٍم‬Savaşta yenilmiş. muķāteleA. quando li soldati fuggono della guerra (1912) ً ‫ ىجنكٍچيًلىيرٍؾ يم ىفن‬Askerlerin. Yavuz Kartallıoğlu cendereF ile śıķmaķ ‫ ىجنٍ ىد ىره ايًلوى ًص ٍق ىم ٍق‬Mengene ile sıkmak. uġraşcıķ. dögüşmek. rotto in battaglia (1966) cenkF delāli. Sconfigere il nemico (1965) 223 cenkci. küçük savaş. ķıtālA. ġāzįA. śavaş. uġraş ، ‫ش‬ ٍ ‫ىج‬ ٍ ‫صواى‬ ‫ ى‬، ‫كى‬ ‫ش‬ ٍ ‫ ياك ٍغراى‬Silahlı çatışma. ٍ ‫ ىكثى‬، ‫تح‬ Espugnatione (799) cenkA itmek. düşmeni ŧaġıtmaķ. inhizāmA ‘askerA ، ‫غى‬ ٍ ‫ىج‬ ‫نك يبوٍز ي‬ ‫ اً ٍِنًزاىٍـ ىع ٍس ىك ٍر‬Mağlubiyet. oķumaķ ، ‫ك‬ ٍ ‫ت اىيٍػلى ىم‬ ٍ ‫ىجنٍكوى ىد ٍع ىو‬ ‫ ياك يقوىم ٍق‬Meydan okumak. ‫نك‬ ٍ ‫ يخ ٍدعوىء ىج‬، ‫سى‬ Stratagema (2194) cenkA ile alunmaz. certame (387). Ascriuere soldati (175) cenkF. bozulmış. Battagliare (242). cengde bulunmaķ ‫ىجٍنكوى حاى ًض ٍر‬ ‫ٍده يبوليٍن ىم ٍق‬ ‫ ىجنك ى‬، ‫ ياكل ىٍم ٍق‬Savaşa hazır olmak. perħāşF ، ‫ يم ىعىركوى‬، ‫ قًتاى ٍؿ‬، ‫ش‬ ٍ ‫ىج‬ ٍ ‫ ياك ٍغراى‬، ‫نك‬ ً ‫ش‬ ٍ ‫ پػىٍرخاى‬، ‫ يمقاىتىلوى‬، ‫ش‬ ٍ ‫صواى‬ ‫ ى‬، ‫ جداى ٍؿ‬1. combattimento (2458) [Mol. Dövüşme. ilçisi. Bellicoso ‫صواى ٍشج ًى‬ ‫ ى‬، ‫جى‬ (250). Sonar la battaglia (2083) cengįler yazmaķ. far giornata (962). Battaglia (242). zuffa. 2. fatto d’arme (1697) cenkçi ‘askerden yā çerįden ķaçmaķ ‫ىجن ٍكچ ًى‬ ‫ ىع ٍس ىك ٍرىد ٍف ياى ىچريً ىد ٍف قاى ٍْچى ٍق‬Savaşçılardan kaçmak. Genoua (947) Cenevizlü ‫ ىجنىويًٍز يلو‬Cenevizli. ٍ ‫كولى‬ ‫ ي‬، ‫نك‬ güreş meydanı. giornata. ‘unveten fetĥA. güleş meydānı ‫ش ىمٍيداىًٌل‬ ٍ ‫ ىج‬Savaş. śavaşcıķ ، ‫ ياك ٍغراى ٍش ًج ٍق‬، ‫نك ًج ىك ٍز‬ ٍ ‫ىج‬ ‫صواى ٍش ًج ٍق‬ ‫ ى‬Savaşçık. veŝebA. savaşta hazır bulunmak. gienk (cenk). savaşta mağlup olma. mu‘arekeA. stratejisi. cenk ve cidālA itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫دكيك ٍش ىم‬ ٍ ‫ قًتاى ٍؿ ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ش ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫نك ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ىج‬ ٍ ‫صواى‬ ‫ ى‬،‫ك‬ ‫ ي‬،‫ك‬ ً ً ‫ك‬ ٍ ‫نك ىك جداى ٍؿ ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ ىج‬، ‫ك‬ ٍ ‫ش ايتٍ ىم‬ ٍ ‫ ياك ٍغراى‬1. almaķlıķ. Battagliuola piccola battaglia (242) ً ً ‫كو‬ cenkcilerüŋ dögüşi ‫شى‬ ‫دك ي‬ ‫ ىجنكٍجيلىيرٍؾ ي‬Savaşçıların mücadelesi. Savaş. bir ‘askeri ķırmaķ ‫ بًٍر ىع ٍس ىكر ًل قًٍرىم ٍق‬، ‫دك ٍْشى ًىن طاى ًغٍت ىم ٍق‬ ٍ ‫ىج‬ ‫ ي‬، ‫نك يبوٍزىم ٍق‬ Düşmanı yenmek. rotta d’essercito (1965) cenkF bozmaķ. Soppressare (2087) cendereF ile ve mingeneR ile śıķıcı. ižhār-ı cenkF ً ً ً‫ خبػر ايًلىت‬، ‫سى‬ ً ً ً‫نك اي‬ idici ‫دْن ًى‬ ٍ ‫ اظٍهاى ًر ىج‬، ‫جى‬ ٍ ‫ىج‬ ٍ ‫نك ىدالى ًىل ايلٍ ًچ ً ى ى‬ Savaş habercisi. ħaberA iletici. ً ً‫نك اي‬ ً ‫ىجنك‬ dögüşici. Savaşmak. Agone (73) cenkF ayırmaķ ‫نك اىيًٍرىم ٍق‬ Savaşanları. cenkF idici. cenkçilerüŋ müfettişi ‫ِّشى‬ savaşçıların müfettişi. ķıŧalA itmek. Genouese (947) cenge da‘vetA eylemek. far fatto d’arme (827). śavaş itmek. zorla almak. Araldi di guerra (155) cenkF ħud‘ası yāF ĥįlesi. pugnare (1697) ً ً‫نك ايًتٍ ىمكٍل‬ cenkA itmekligi. Assistere alla guerra (184) cenge oķumaķ ‫ ىجنٍكوى ياك يقوىم ٍق‬Savaşa çağırmak. Dövüşmek. Pugna.

e guarnito di gemme (944) ceviz bevvāA. cevherį ĥakkākA ، ‫ش‬ ٍ ‫ىج ٍوىى ٍر في يرك‬ ‫ ىج ٍوىىر ًل ىح ٌكاى ٍؾ‬Cevher yontucu. Confutare. cesamet. ٍ ‫ىجناىيى‬ Condannagione (472). chirurgico (399). Testa cevherA ķaşı ‫شى‬ dell’anello doue s’incastra la pietra (2271) cevherA śatıcı. Guarnito di gioie (960) ً ‫ ىج ٍوىى ٍر قاى‬Cevher kaşı. Lapidario (1220) cevherA ile bezemek ‫ك‬ ٍ ‫ ىج ٍوىى ٍر ايًلوى بى ىزه ىم‬Cevherle süslemek. Risposta (1843) [Mol. kuyumcu. Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı rispondere (484). sostanza (2101). pietre pretiose (959) ً ً ‫دك‬ cevāhirA śanduġı ‫غى‬ ‫ ىجواىى ٍر ى‬Mücevher ‫صنٍ ي‬ sandığı. cevherįA. Cursore nella lizza (581) 2. australe (216) cerįmeA. volteggiare (2437) bir at cevelānA itmek. Volteggiare vn cauallo (2437) cevherA. giardini (956). Cerurgico (388). Furore del popolo (927) cesįmA. vedi rispondere (1843) rescriuere rispondere (1770). değerli taş. cesāmetA ‫ت‬ ٍ ‫ ىجساىىم‬، ‫ ىجسيً ٍمل ٍق‬İrilik. Far la scoperta (1971) cevābA.224 cenkA oynı oynaycı ‫نك ياكيٍ ًىن ياكيٍناى ٍْن ًى‬ ٍ ‫ ىج‬1. nevF ‫ نػى ٍو‬، ‫ب‬ ٍ ‫ ىجواى‬Cevap. araştırma. testi. gevdelü ‫ده يلو‬ ‫ گى ٍو ى‬، ‫ ىجسيً ٍم‬İri vücutlu. cenāyetA ‫ت‬ ، ‫ىجرًٕنوى‬ Suç. cevāhirA ‫ ىجواى ًى ٍر‬Cevherler. yüzük ķaşı ‫ ييويزٍؾ‬، ‫شى اىك ًل‬ ً ‫ قاى‬Yüzük kaşı. ķozı ، ‫ىج ًوٍز بىػ ٌواى‬ ‫ يقوز ًل‬، ‫ ًىٍن ًد ٍستاى ٍف ىج ٍوز ًل‬Hindistan cevizi. Corpolenza (538) cesmiyetA ‫ت‬ ٍ ‫ ىج ٍس ًميى‬Cismanilik. pietra pretiosa (959). sebūF. emendatione. cevap). Cirit atma yarışması. Rispondente. Fermaglio. vedi. Condannare à pena (472) cerrāĥA ‫ىجٌراى ٍح‬ Cerrah. respondere. ً ً‫ىج ٍوىى ٍر صاىتي‬ cevher-dārA+F ، ‫ ىج ٍوىىر ًل‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ىج ٍوىى ٍر في يرك‬، ‫جى‬ ‫ىج ٍوىى ٍرداىٍر‬ Mücevher satıcısı. cenkA ķoparmaķ. Gioielliere (960) ً ‫ىج ٍوىى ٍر طاى‬ cevherA ŧaşı evi. Hindistān cevzi. Adorno. Capo d’vna pietra pretiosa (338) cevherA yāF ķaymetlü ŧaş geyenmiş ‫ىج ٍوىى ٍر ياى قىػٍي ىمتٍ يلو‬ ً ‫ش‬ ٍ ‫ش ىكيىػنٍم‬ ٍ ‫ طاى‬Mücevher takınmış. Cirugia (419) cerreA. Corporeità (539) A cess itmek. macarco (1283) cerį ħalķA ‫لق‬ ٍ ‫ ىجر ًل ىخ‬Halkın şiddeti. chi dà risposta (1843) cevābA virmek. cirugico. 206] cevābA virici ‫ب كيً ًرْن ًى‬ ٍ ‫ ىجواى‬Cevap veren. fio. mücrimA itmek ‫ىجرًٕنوى يوى‬ ‫ك‬ ٍ ‫ َميٍ ًرٍـ ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫كم ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ يح‬Suçlu olduğuna karar vermek.. Gioie. Cassettino delle donne (360) cevelānA itmek ‫ك‬ ٍ ‫ ىج ىوالى ٍف ايًتٍ ىم‬Dolaşmak. Dövüşçü. ً ً behiştF ‫شت‬ ٍ ‫ ىجنٌاى‬/ ‫َّات‬ ٍ ‫ىجن‬ ٍ ‫ ىَب‬، ‫رس‬ ٍ ‫ ًرياى‬، ‫ت‬ ٍ ‫ ف ٍرىد‬، ‫ ايك ٍْچاى ٍؽ‬، ‫ض‬ Cennet. tekrar yazmak. sostanza (2230) cevher evvelA ‫ ىج ٍوىى ٍر اىَّك ٍؿ‬Asıl cevher. Seminare guerra (2005) cennet / cennātA. sustanza. Prima sostanza (2101) cevher-fürūşA+F. riyāżA. Pagare la colpa (1501) cerįmeye ĥükmA itmek. ķaymetlü ŧaş ‫ش‬ ٍ ‫ قىػيٍ ىمتٍ يلو طاى‬، ‫ ىج ٍوىى ٍر‬Cevher. fitneA bıraķmaķ ‫ فًٍتنىو بًىرقٍ ىم ٍق‬، ‫نك يقوپى ٍارىم ٍق‬ ٍ ‫ ىج‬، ‫ص ٍچ ىم ٍق‬ ٍ ‫ىج‬ ‫نك ى‬ Fesatlık tohumları ekmek. firdevsA. meydānı ŧolaşmaķ. Torneamento. gioia (853). Voltare del pauone (2435). cevher fürūşA+F. uçmaķ. Riceuitore delle ‫ض ىجرًٕنوى‬ codennaggioni (1786) cerįmeA virmek ‫ك‬ ٍ ‫ ىجرًٕنوى كيًٍرىم‬Para cezası vermek. gioia. cirurgico (419) cerrāĥlıķ ‫ ىجٌراى ٍحلً ٍق‬Cerrahlık. pena del delitto (874) cerįmeA divüşürici. mücevher ile süslenmiş. giostra (2295) cenkA śaçmaķ. gezmek. küpA ‫پ‬ ٍ ‫كو‬ ‫ ي‬، ‫ ىس يبو‬، ‫ ىجٌرىه‬Küp. Corpacio (538) ً cesįmlıķ. pena (777). Castone dell’ anello (362) ‫شى‬ cevherüŋ depesi ‫ ىج ٍوىىيرٍؾ ىدپوى س ًى‬Mücevherin üstü. paradiso (1512) cenūbį ‫ ىج ينو ًىب‬Güneye ait. gemma (944). Guarnire di gioie (959) ً cevherA ile bezenmiş ‫ش‬ ٍ ‫ ىج ٍوىى ٍر ايًلوى بىػىزٍِن‬Cevher. Giarra (957). ķābıż-ı cerįmeA ، ‫ىجرًٕنوى ديًيو يش ًرْن ًى‬ ً ً‫ قاىب‬Cereme toplayan. giouab (covab) (karşılık. at oynatmaķ ‫ ىميٍداى ًٌل‬، ‫ك‬ ٍ ‫آت ىج ىوالى ٍف ايًٍت ىم‬ ٍ ‫بًٍر‬ ‫آت ياكيٍناىٍْتى ٍق‬ ٍ ، ‫طوالى ٍْشى ٍق‬ ‫ ي‬Atla dolaşmak. (1772). tecessüsA itmek ‫س‬ ٍ ‫س ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ ىْتى ُّس‬، ‫ك‬ ٌٍ ‫ىج‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ايًٍت ىم‬Açığa çıkarma. Noce moscata (1436) . yene yazmaķ ‫ يىنوى ياىٍزىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ب كيًٍرىم‬ ٍ ‫ىجواى‬ Cevap vermek.

ò coratella (532) cigerF aġrısı. cirid ‫ ًج ًرٍد‬، ‫ ًجداى‬Mızrak. natura di maschio. camisciuola che si porta sopra la camiscia per riparo del freddo (321).. bahadur. Cins. Çeyiz hazırlamak. 2. zingano. Spiritarsi (2139) . acur ‫آجوٍر‬ ‫ ي‬، ‫ ىج يزكٍر‬Acur. terk diyārA itmek ‫ًجالى ٍل ىكطى ٍن‬ ‫ك‬ ٍ ‫ تى ٍرؾ ًدياىٍر ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ايًٍت ىم‬Ülkeyi terk etmek. Fior di noce moscata (876).. Dotato (753) cilā’A ‫ ًجالى‬Göç etme. ħūyF ‫خو ٍل‬ ٍ ‫ طى‬، ‫نس‬ ‫ ي‬، ‫بع‬ ٍ ‫ ج‬1. Trasmigratione (2317) cilā’A itmeklik ‫ك‬ Parlatma. parlatmak. cihāzA virmek yāF itmek. dolor di fegato (848) ciger-dārF. Vinaccie. perdāħtenF. per habitar altroue (1222) cildA ‫ ًجل ٍد‬Cilt. atılgan. Dote d’una moglie (753) cihāzlamaķ. Legatura dei libri (1235) cilek ‫ك‬ ٍ ‫ جيًلى‬Yelek. tecźįfA ‫يف‬ ٍ ‫ ىج ًذ‬Ses düşmesi. ġayretA. mace. Epatica herba cigerF otı ‫تى‬ (781). & riflusso di mare (881). Arditezza. Corfù Isola (535) ceźrA ‫ذر‬ ٍ ‫ ىج‬Kök. ٍ ‫ ىغٍيػىر‬، ‫ىت‬ ٍ ‫ يج ٍرأ‬، ‫ك‬ ٍ ،‫ت‬ cüret. qualità della cosa (1420) ً cinA ŧutmaķ ‫طوٍْتى ٍق‬ ‫ ج ٍن ي‬Cin çarpmak. 85) ceźbeA ‫ ىج ٍذبوى‬Cezbe. Vinaccia (2407) ciġa ‫ ًجغوى‬Kuş yeleği. teli. macis (1286) cevzį ‫ ىج ٍوز ًل‬İkizler (burcu). geyk ‫يك‬ ٍ ‫ ىگ‬، ‫ ىج ٍياى ٍف‬Alageyik. Natura. ġayretlü. mücehhezA ‫ يَمى َّه ٍز‬، ‫ش‬ ٍ ‫جهاىٍزلىٍنم‬ Donatılmış. spirito infernale. arma hastata (2145) [Mol. segno celeste (943) ceyranMo. peri. cezr ü medd ya‘ni deriyā artup eksilmek ، ‫ىجزر يك ىم ٌٍد‬ ‫ك‬ ٍ ‫ب اى ٍك ًسلٍ ىم‬ ٍ ‫ىد ٍرياىني‬ ٍ ‫ ىج ٍوز يركىم ٌٍد ىيع ًىن ىدريًاى ٍآر يتو‬، ‫ك ىج ٍزر يك ىم ٌد ًل‬ Gelgit. marea (1322) cezūrF. giubbarello (968) cimā‘A ‫ ًْجاى ٍع‬Cinsel ilişki. zingana (2455) cinkārı ‫ ًجنٍكاىر ًل‬Bakır yeşili. sesso. ardito (160) 225 ciger-dārlik. kendinden geçme. foglia di noce moscata (1284). Ronca. Verderame (2383) ً cinsA. spontone. Penacchio delli sergenti ò tchaussi delli Turchi (1549) [Mol. asıl.Dr. delįrF. ses ٍ ‫ ىٍَتذ‬، ‫ؼ‬ yutumu. Foletto (886). Dolor di fegato (741). che apparendo spauenta (2140) cingan / cingane ‫ ًجٍنكاىنوى‬/ ‫ ًجٍنكاى ٍف‬Çingene. polire (1261). Corada. durna teli (turna teli). şecį‘A. La radice (1727) A F cezr ü meddA. 169] cigerF ‫ ًجگ ٍىر‬Ciğer. sorte d’arme (1868). Attione Eroica (196) cihāzA ‫ ًجهاىٍز‬Çeyiz. deryānuŋ cezrA üF meddi. Çeşit. Çeyiz vermek 2. şįr-merdlik ً ً ‫ك‬ ٍ ً‫شيىم ٍردل‬ ٍ ‫ ًج ىك ٍرداىٍرل‬Cesaret. Lisciare. cür’etA. l’ardire (160) ً ‫ ًج ىك ٍر ياك‬Ciğeryosunu. silmek ‫ك‬ ٍ ‫ ًسلٍ ىم‬، ‫َت‬ ٍ ‫خت ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ًجألى كيًٍرىم‬ ٍ‫ پىػ ٍرداى ٍخ ى‬، ‫ك‬ ٍ ‫ پىػ ٍرداى‬، ‫ك‬ Cilalamak. Sincope nel scriuere (2052) ً ً cezire-i körfez ‫كوٍرفاىٍز‬ ‫ ىجزرهىء ي‬Körfez (Korfu) adası. ġazāA ‫ ىغزاى‬، ‫ ًجهاى ٍذ‬Gaza. il polire (1261) cilā’A virmek. Estasi (801) ceźbelü ‫ ىج ٍذبوى يلو‬Cezbeli. perdāĥtF itmek. perįF ‫ پىر ًل‬، ‫ ًج ٍن‬Cin. polire (2201) cilāy vaŧanA itmek. dilāverF. Pastinaca (1532) Mo A cıda . polire (1616). ٍ ً‫ًجألى ايًتٍ ىمكٍل‬ Lisciamento. Huy. estatico (801) ً ceźifA. fegatella herba (848) cihādA. Dotare (753) ً ً cihāzlanmış. 253] cibreR ‫ ًج ٍبهى‬Cibre. strisciare. Lasciar il suo paese. cür’etlü. maraż-ı kebįdA / ً ‫ ًج ىك ٍر ىمىر‬، ‫سى‬ ً ً‫ًج ىك ٍر اى ٍغري‬ kübādA ‫ يكباى ٍد‬/ ‫ ىمىرض ًئ ىكبيً ٍد‬، ‫ضى‬ Ciğer ağrısı. Gemini. Algiere Città (84. cigerF marażı. Animoso (128). Genere (945). dįr-şįr-merdF ، ‫ ىغٍيػىرتٍ يلو‬، ‫ًج ىك ٍرداىٍر‬ ً ً ً ً ‫شيىم ٍرد‬ ٍ ‫ دي ٍر‬، ‫ ىَباى يد ٍر‬، ‫ ىشجيً ٍع‬، ‫لي‬ ٍ ‫ ىد‬، ‫ دالىىكٍر‬، ‫ يج ٍرأىتٍ يلو‬Yürekli. Coito (429) cinA. techįzA itmek ‫ك‬ ٍ ‫ ىٍْتهيًٍز ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ك ياى ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ ًجهاىٍز كيًٍرىم‬، ‫ ًجهاىٍزلى ىم ٍق‬1. acini d’vua premuta con la raspa (2407) cibreR şarābı ‫ ًج ٍبىه ىشراى ًىب‬Cibre şarabı. gayret. ò femina (2021) 3. ŧab‘A. Flusso. Yavuz Kartallıoğlu ً ‫ ىج ًوٍز بىػ ٌواى يىػٍپراى‬Hindistan ceviz bevvāA yaparaġı ‫غى‬ cevizi yaprağı (kabuğu). charba (harba) (kısa kargı). Daino (586) Cezāyir ‫ ىجزاىيًٍر‬Cezayir.

nano. Generosamente (946) ً ‫ جرأ‬، ‫جرأىتٍػلىنٍمك‬ cür’etlenmek. şenbeF ، ‫سى‬ ٍ ‫السبى‬ ‫ ىشٍنبوى‬، ‫ت‬ ٌ ‫ يىػ ٍويـ‬Cumartesi. Venerdì (2376) ً ‫ْجيٍعوى اًٍرتوى‬ cum‘aA irtesi. albero (2044) cümleA. Grossezza del corpo (1002) cismānįA ‫ ًج ٍسماى ًٌل‬Bedene mensup. Osare (1488). duru. İnspiritato (1163). içine şeytan girmiş. İndemoniato (1107) ً ً cinA ŧutulmış. ardire (1657) cür’etsizlıķ. dilāverlik. Audacia (204) ً cür’etile. Lebbroso (1232) . bi’l-külliyeA. prosumere. yüreksizlik. Corporale ً ‫ك اى‬ (539) bir kimesnenüŋ eti.226 ً ‫جي‬ ً Cin cįnA ŧutmış. İl migliore di tutti gl’altri (1367) cümlenüŋ re’yA ve tedbįrA ile ĥükmA olunmış ً ً ً ‫ك رأل ك تى ٍد‬ ‫ش‬ ٍ ‫كم ياكليٍنم‬ ٍ ٍ ‫بي ايلوى يح‬ ‫ ْجيٍلوى ني ٍ ى ٍ ى‬Oy birliği ile karar verilmiş. al tutto (101). cümleA itmekiçün aķça dökmek. Anfiteatro (124) ً ‫ يْجىيًٍز آ ىغ‬، ‫يْجىٍيزىة‬ cümeyzeA. Sommare con brincoli (2080) ً cümleA mā-melegin śarfA itmek ‫رؼ‬ ٍ ‫ص‬ ‫ْجيٍلوى ماىىملىك ٍن ى‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ايًٍت ىم‬Her şeyini harcamak. cıdaMo. cüret. gerz. rūz-ı āzįneF ‫ يركًز آزيًنوى‬، ‫كو ٍف‬ ‫ ْجيٍعوى ي‬Cuma günü. yuvarlak. Dardo (591) cirmA ‫ ًج ٍرـ‬Küre. Ok. emredA ‫ اىٍمىرٍد‬، ‫ ىگ ٍرز‬، ‫ يجواى ٍف‬Toy. girişmek. Kalınlık. Tu hai tutto antiueduto (136) ً cümleA itmek ‫ك‬ ٍ ‫ ْجيٍلوى ايٍت ىم‬Toplamak. Giauardina (957) 2. büyükligi ‫كى‬ ٍ ‫ًج ٍس يم‬ Cismin büyüklüğü. kargı. sommare. Sopratutto (2092) cümleA eşiyā’ı muķaddemāA görmek ‫ْجيٍلوى اى ٍشياىًء‬ ‫ك‬ ٍ ‫كوٍرىم‬ ‫ يم ىقدَّماى ي‬Her şeyi önceden bilmek. tamāmA seħāvetA ile ‫ْجيٍلوى‬ ٍ ‫ ىْتاى ٍـ ىسخاى‬، ‫ ىسخاىىكتًلوى‬Cömertlikle. genç. kargı. Determinato da tutti (628) cümleA seħāvetile. Corpo diafano (632) ً cism-i latįfA olmaķ ‫ف ياكل ىٍم ٍق‬ ٍ ً‫ ج ٍس ًم لىطي‬Saydam olmak. tümüyle. totalmente (2300) cümle ‘ālemA ile eyü geçünmek ‫ْجيٍلوى عاى ىَلٍ ايًلوى اى ييو‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ىك يچٍن ىم‬Herkesle iyi geçinmek. cür’et itmek ‫ك‬ ٍ ‫ىت ايتٍ ىم‬ ٍ ‫يٍ ى‬ ٍ ٍ‫ي‬ Cesaretlenmek. muĥanneŝlik ، ‫ىت ًسزلً ٍق‬ ٍ ‫يج ٍرأ‬ ً ‫ك‬ ٍ ٌ‫ يمىن‬، ‫ك‬ ٍ ً‫ث ل‬ ٍ ‫ ييوىرٍك ًس ٍزل‬Cesaretsizlik. Grandezza del corpo (989) cum‘aA gün. Con ogni ‫كت ايًلوى‬ liberalità (1250) cünfāś. Trasparere. mücessemlik ‫ك‬ ٍ ً‫ يَمى َّس ٍمل‬، ‫ت‬ ٍ ‫ جساىىم‬1. mecnūnA ‫ ىٍَم ينو ٍف‬، ‫ش‬ ٍ ‫طوتيػلٍم‬ ‫ ج ٍن ي‬Cin çarpmış. cümeyizA aġacı ‫جى‬ Firavun inciri. Additione d’aritmetica (38). Cömertçe. cümle. beraślı ‫صل ًى‬ ٍ ‫ بىػىر‬، ‫ يجذاىٍـ‬Cüzamlı. İrilik. şecā‘atA ‫ت‬ ٍ ‫ ًدالىىكٍرل‬، ‫ىت‬ ٍ ‫يج ٍرأ‬ ٍ ‫ ىشجاى ىع‬، ‫ك‬ Atılganlık. cesaretle. Fame canina (819) cüce. Diminuire la somma (657) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı cümleden muķaddemA ‫َّـ‬ ٍ ‫ ْجيٍلوى ىد ٍف يم ىقد‬Her şeyden önce. Comportarsi bene con tutti (459) cümleden çıķarmaķ ‫ ْجيٍلوى ىد ٍف ًچقاىٍرىم ٍق‬Toplamdan çıkarmak. nüşşābA ‫ب‬ ٍ ‫ ني ٌشاى‬، ‫ جداى‬، ‫ جريً ٍد‬1. nano (279). Assommare (186). şecā‘at ile ‫ت ايًلوى‬ ٍ ‫ ىشجاى ىع‬، ‫ يج ٍرأىتلوى‬1. Bottolo. nanino (1414) cüfreA ‫ يج ٍفرهى‬Anfi tiyatro. birleştirmek. Globo (977) ً cisāmetA. Cirit. 2. hepisi ‫ ىىپًيس ًى‬، ‫ بًاٍل يكلًيٌوى‬، ‫ْجيٍلوى‬ Hepsi. Spendere tutto il suo (2125) cümlemüz ‫ يْجلوى يم ٍز‬Hepimiz. teni ، ‫تى‬ ٍ ‫بًٍر كً ىم ٍسنوى ني‬ ‫ تى ًىن‬Bir kimsenin vücudu. eciş ‫ش‬ ٍ ً‫ اىجي‬، ‫جوجوى‬ ‫ ي‬Cüce. trasparire. yevmü’s-sebtA. Yılmadan. far somma (2080) bir cümleA pūlF ile ĥisābA itmek. Audacemente (204) 2. tahmin etmek. Corporatura ra d’ vna persona (539) ً cism-i laŧįfA ‫ف‬ ٍ ً‫ ج ٍس ًم لىطي‬Saydam. Sicomoro. genevir bezi ‫ ىگنىويًٍر بىز ًل‬، ‫ص‬ ٍ ‫ يجنٍفاى‬Kanvas. Sabbato (1885) cū‘ü’l-kelbA ‫لب‬ ‫جو ي‬ ٍ ‫ع الٍ ىك‬ ‫ ي‬Aç köpek. spiritato (2139) ً ً cirįdA. bolca. bıraķmaķ ‫بًٍر‬ ً ً ً ،‫ك‬ ٍ ‫دكٍك ىم‬ ٍ ‫ب ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ْجيٍلوى يپو ٍؿ ايًلوى حساى‬ ‫ ْجيٍلوى ايتٍ ىمكي ي‬، ‫ك‬ ‫چو ٍف آقٍچوى ي‬ ‫ بًىرقٍ ىم ٍق‬Paraları toplamak. şeyŧānlu ‫ ىشٍيطاىنٍ يلو‬، ‫ش‬ ٍ ‫طوٍْت‬ ‫ٍ ي‬ çarpmış. Mancamento d’animo (1304) cüvānF. Canauaccio (324) ً cür’etA. esser diafano (2317) ً ً‫ بي ييوٍكل‬، ‫كى‬ ً ً‫ك ياك يزكنٍل‬ cismüŋ uzunligi. Noi tutti (1437) cümlenüŋ ‘alāsı ‫ك اى ٍعالىس ًى‬ ٍ ‫ ْجيٍلوى ني‬En iyi. Somma d’aritmetica (2080). İmpube (1074) cüźāmA.

beraśA ‫ص‬ ٍ ‫ بىػىر‬، ‫ يجذاىٍمل ٍق‬Cüzam. miskin hastalığı. Porco leproso (1627) . lebbra (1241) 227 cüźāmA ŧoŋuz ‫طوگي ٍز‬ ‫ يجذاىٍـ ي‬Domuz cüzamı. Lebbra (1232).Dr. Yavuz Kartallıoğlu ً cüźāmlıķ. lepra.

da‘vetA olunmış. agitare. bir kimesney da‘vetA itmek. ilan. depretmek. Çağıran. chiamare (393). grida (998). münāzi‘A. vociferare (2430) birbirini çaġırmaķ. pauiglione (1537). müteĥarrikA olmaķ. münādįA. yasaķ itmek. gridatore (999) 2. kımıldanma. ٍ ‫ي‬ Çığlık atan. med‘uvveA. Birbirini çağırmak. padiglione (2256). ġavġāF idici. grido (1920). bār-gāh ‫ باىٍركاىه‬، ‫ ىخٍيموى‬، ‫ چاى ًد ٍر‬Çadır. ĥayķırmaķ. kımıldanmak. ŧalebA idici. çalkalanma. ağlama. feriyādF ‫ يىساى ٍؽ‬، ‫ت‬ ٍ ‫ ىد ٍع ىو‬، ‫ ياك يقوىم ٍقل ٍق‬، ‫چاى ًغ ٍرىم ٍقل ٍق‬ ً ، ‫آشكاىره لًق‬ ً ، ‫ نًداى‬، 1. davet eden. sbragliare.228 Ç. duyurmak. stendare. publicare (233) 3. 2. dimenamento (655) çabalanmaķ. oķumaķ. appellato (144). çalķanmaķ. bando. ķımıldanmaķ. dimenare (654) 2. çabalanlanmaķ. interpellatore (1175) 3. Tellallık yapan. promolgatore (1680). Çağırmak. çalkalanılmak. appellare (144). çaġırmaķ. Duyuru. ķımıldatmaķ. dellālA yorıcı. feriyādF. cemį‘ate da‘vetA itmek. çalķamaķlıķ. āşikāreF olunmış. çabalama. proclamare (1670) çaġırmaķ. agitarsi (71). yaygara koparan. tremolare (2328) 3. feryat etmek. āşikārelıķ. Kımıldatmak. çalķanmaķlıķ ‫ ىچلٍ ىقٍن ىم ٍقلً ٍق‬، ‫ ىچلٍ ىق ىم ٍقلً ٍق‬، ‫ قً ًملٍ ىد ٍاِنىٍقلً ٍق‬، ‫ قً ًملٍ ىداٍْتىٍقلً ٍق‬، ‫ىچبىالىٍِنىٍقلً ٍق‬ Kımıldatma. ‫ فى ًرياى ٍد‬، ‫ك‬ ٍ ً‫ نًدأى ايًٍت ىم ٍكل‬، ‫ك‬ ٍ ً‫آشكاى ىره ايًٍت ىم ٍكل‬ ٍ ‫ى‬ Çağırma. Bağırma. kışkırtmak. nādįA ‫چاى ًغ ًرْن ًى‬ ً ً‫ ىغ ٍوغاى ًاْني‬، ‫جى‬ ً ً‫ ىچ ًكشي‬، ‫كى‬ ً ‫ باى‬، ‫ گً ًرياى ٍف‬، ‫ يمناىد ًل‬، ‫ اى ٍغالى ٍْن ًى‬، ، ‫جى‬ ً ً‫ طىلىب اي‬، ‫دْن ًى‬ ً ً‫ت اي‬ ً ‫ ناىد‬، ‫ ىدٌالى ٍؿ يو ًرْن ًى‬، ‫دْن ًى‬ ‫ل‬ ٍ ‫ ىد ٍع ىو‬، ‫ يمناى ًز ٍع‬1. bağıran. ĥareketA itmek. kımıldatmak. yasaķ. āşikāreF itmeklik. voce. gridare (998). ķımuldanmaķ ‫ىچبىالىٍِنى ٍق‬ ، ‫ طىالىبًٍي ىم ٍق‬، ‫ ىچبىالىقٍػلىنٍ ىم ٍق‬، ‫ ىچلٍ ىقنٍ ىم ٍق‬، ‫ يمتى ىحِّرٍؾ ياكل ىٍم ٍق‬، ‫ قً ًملٍداىٍِنى ٍق‬، ‫ قً يم ٍلداىٍِنى ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىدپٍػىرٍِنى‬1. padiglione di letto (1498). ķımıldatmaķlıķ. oķunmış. stofello (2181) . bandire. ķımıldanmaķlıķ. camomilla (321) çādırF dikmek yāF çıķarmaķ ‫ك ياى ًچقاىٍرىم ٍق‬ ٍ ‫چاى ًد ٍر ًد ٍك ىم‬ Çadır kurmak. sallanmak. ilan etme. grido (2429) çaġırmaġıla ādemlere bir şey’A bildürmek. aġlaycı. Çağırılmış. davet etmek. mandamento di venire (1307) 3. çalķamaķ ، ‫ك‬ ٍ ‫ ىدپٍػىرٍْتى‬، ‫ىچبىالىىم ٍق‬ ً ً ً ً ‫ ىچالٍ ىق ىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫يك ايتٍ ىم‬ ٍ ‫ ىَتٍر‬، ‫ك‬ ٍ ‫ت ايتٍ ىم‬ ٍ ‫ ىحىرىك‬، ‫ ق ًملٍداىٍْتى ٍق‬1. sbragliamento. nidāA. müdāve‘aA itmek. çalkalamak. davet. mandato à venire (1308) 2. ً ً ً ً nidā’A olunmış ‫ت‬ ٍ ‫ ىد ٍع ىو‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ياك يقوٍِن‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ياك يقويدلٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫چاىغ ًرلٍم‬ ً ً ً ً ً ‫ش‬ ٍ ‫ ندأى ياكليٍنم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ آشكاى ىره ياكليٍنم‬، ‫ ىم ٍد يع ٌو‬، ‫ش‬ ٍ ‫ ياكليٍنم‬1. tampon. tente di soldati (2301) ً ‫چاى ًد ٍر ًچ ىچ‬ çādırF çiçegi. hareket. hareket ettirmek. chiamato (393). ç çabalamaķ. davet edilmiş. bākįA. dimenarsi (655) çabalanmaķlıķ. da‘vetA idici. Titremek. çaġırtma ‫ چاى ًغرٍْتوى‬Pamuk parçası. da‘vetA itmek. gridare (1920) çaġırmaķlıķ. da‘vetA. ĥareketA ‫ت‬ ، ‫ىچبىالىىم ٍقلً ٍق‬ ٍ ‫ىحىرىك‬ Çabalama. ŧalabıymaķ. oķudulmış. grido (999). taĥrįkA itmek. trabacche. bābūnecF. Sarsılmak. tenda. appellatione (144). deprenmek. çağırma. duyurulmuş promolgato (1680) ً çaġırış. ً ً nidā’A itmek ‫ك‬ ٍ ‫ نًدأى ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫آد ٍملىرهى بًٍر ىشئ بًلٍ يد ٍرىم‬ ‫چاىغ ٍرىمغلوى ى‬ İnsanları bir araya toplayarak onlara birşeyler anlatmak. inuitato (1196). feriyādF itmek ‫ت‬ ٍ ‫ ىْج ٍع ايًتٍ ىم‬، ‫ ياك يقوىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ت ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ ىْجيً ىعتوى ىد ٍع ىو‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ىد ٍع ىو‬، ‫چاى ًغ ٍرىم ٍق‬ ،‫ك‬ ٍ ‫ت ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ يىساى ٍؽ ايًتٍ ىم‬، ‫ چاىغً ٍرىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ بًٍر كً ىم ٍسنوى ٍُل ىد ٍع ىو‬، ‫ك‬ ‫ك‬ ٍ ‫ فى ًرياى ٍد ايًٍت ىم‬، ‫ ىحٍي ًق ٍرىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫ نًداى ايًٍت ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ت ايًٍت ىم‬ ٍ ‫ ىد ٍع ىو‬1. promolgatione (1680). da‘vetA itmek. agitatione (72) çādırF. okunmuş. commouere (71) çabalamaķlıķ. nidā’A. ilan etmek. okuma. Kımıldatılmak. conuocare (527). nidāA itmek. oķumaķlıķ. nidā’A ً ً itmeklik. metter ò leuar le tende di guerra (2171) çaġırıcı. çaġırışmaķ ، ‫ك‬ ٍ ‫ يمداىىكعوى ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ت ايًتٍ ىم‬ ٍ ‫ ىد ٍع ىو‬، ‫بًٍربًريً ًىن چاى ًغ ٍرىم ٍق‬ ‫ چاى ًغ ًر ٍْشى ٍق‬1. Oynatmak. ilan eden. feryat etme. cem‘A itmek. davet etmek. 2. ĥayķırış ‫ش‬ ٍ ‫چاىغ ًر‬ ً ً ‫ش‬ ٍ ً‫ ىحٍيقري‬، ‫ نداىء‬، ‫ فى ًرياى ٍد‬، ‫ش‬ ٍ ً‫ اى ٍغالىي‬، Bağırma. ħaymeA. cridare (569). çekişici. hareket etme. İlan etmek. okumak. grida (233). aġlayış. papatiyeR ، ‫كى‬ ً ‫ پاىپىتيوى‬، ‫ باى يبونى ٍج‬Papatya. mandar à chiamare (1307). vociferante (2430) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı çaġırılmış. giriyānF. Bağırmak. chiamarsi l’vn l’altro (393) 2. İlan edilmiş.

cercare.. sāzendF ‫ ساىىزن ٍد‬، ‫جى‬ ‫ چاىل ي‬Çalgıcı. ً seddA itmek ، ‫ك‬ ٍ ‫ احاىطوى ايًتٍ ىم‬، ‫ قاىپى ىم ٍق‬، ‫چاى ًىل لً ٍق ايًلوى قىػٍپلى ىم ٍق‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ىس ٌٍد ايًتٍ ىم‬Çalı ile kapamak. çaķśı. emek çekmek. fratta. vaso di terra da porui piante (2273) ً ‫ ىچ ٍق ًش ٍر‬Terzi. cehdA itmek. Çalılık. affaticoso (56). faticoso (839) ًً çalışıķ. cirondare di stipa (2178) ً ًً çalınmış. tįz-revF ‫ تيًٍزىرٍك‬، ‫ ىچ ىو ٍؾ‬، ‫ چاىالى ٍؽ‬Hızlı. firāsetlenmek. selce pietra dura (2002) ً ‫ ىچ ٍق‬1. affatigarsi (1185). rancurare (1739). ta‘bānA itmek. spoltronire. Yapmak. āteş-zene. ķapamaķ. cornetta da suonare (536) çālāķF. iĥāŧaA itmek. affaticarsi molto (55). çalışma. muĥtācA. trauagliare (838). Çit. bögürdlen çalısı. astore vcello (189) çaķmaķ. sa‘įA itmek. ŧarlıķ. Zorlamak. paçarızdan ķurtulmaķ. link çalıcı at ‫آت‬ ٍ ً‫ ل‬، ‫آت‬ ٍ ‫نك چاى ًِل ًى‬ ٍ ‫چاىل ٍق‬ Oynak. ferāġatA itmek ، ‫چاىلً ٍش ىم ٍق‬ ً ،‫ك‬ ٍ ‫ٍم‬ ٍ ‫ ىجه ٍد ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ ا ٍدماى ٍف ايًتٍ ىم‬، ‫غو ٍؿ ياكل ىٍم ٍق‬ ٍ ‫ ىز ٍْحى‬، ‫ك‬ ‫ت ىچك ى‬ ‫ىم ٍش ي‬ ً ً ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ ىسعى ايتٍ ىم‬، ‫ پاى ىچري ٍزىد ٍف يقوٍرتػيلٍ ىم ٍق‬، ‫ قاىي ٍرىم ٍق‬، ‫ يم ىقيَّ ٍد ياكل ىٍم ٍق‬/ ‫يم ىقيى ٍد‬ ، ‫ك‬ ٍ ‫ تىػ ٍعباى ٍـ ايًتٍ ىم‬، ‫ك‬ ٍ ‫ٍم‬ ٍ ‫ اىىم‬، ‫يد ٍف‬ ‫كو ًش ى‬ ٍ ‫كو‬، ‫ك ىچك ى‬ ‫ ي‬، ‫شيش ىك ٍرىدف‬ ‫ي‬ ً ً ً ً ً ‫ك‬ ‫م‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫ت‬ ‫غ‬ ‫ا‬ ‫ر‬ ‫ف‬ ، ‫ق‬ ‫م‬ ‫ق‬ ‫چ‬ ‫ف‬ ‫ٍد‬ ‫ك‬ ‫ل‬ ‫ل‬ ‫ب‬ ‫ن‬ ‫ػ‬ ‫ت‬ ، ‫ك‬ ‫م‬ ‫ت‬ ‫ي‬ ‫ا‬ ‫د‬ ‫ي‬ ‫ق‬ ‫ػ‬ ‫ت‬ ، ‫ك‬ ‫م‬ ‫ن‬ ‫ل‬ ‫ت‬ ‫س‬ ‫ا‬ ‫ر‬ ‫ف‬ ٍ ‫ى‬ ُّ ٍ ‫ى‬ ٍ ‫ى‬ ‫ى‬ ‫ى‬ ٍ ٍ ٍ ٍ ‫ٍ ٍى‬ ‫ ى ٍ ى ٍ ى ى ٍ ى ٍ ى ى ى‬1. örtmek. ً ٍ‫ ديً ىكن‬، ‫ده‬ siyācA. intrauagliare. ateş-zenedF. esercitarsi (793). meşġūlA olmaķ. yerinde duramayan. baķmaķ ‫ك‬ ٍ ‫بًٍر كً ىم ٍسنوى ني‬ ً ٍ ‫ ىم‬Birisinin işlerini görmek. zaĥmetlü. zaĥmetA. müżāyķaA ، ‫ت‬ ٍ ‫ ىز ٍْحى‬، ‫چاىلش ٍق‬ ً ‫ يمضاىيٍقوى‬، ‫ طاىٍرل ٍق‬Emek. idmānA itmek. sollecitare (1670). ingegnarsi (1138). stipare. frascone (908) çalı ile ķaplamaķ. acciarino (20). spacciarsi (2110) 3. meşgul olmak. fascinata (836). chiusura di siepe (400). industriarsi (1117). zinādA ، ‫ىچاقٍ ىم ٍق‬ ‫ ًزناى ٍد‬، ‫ش ىزنوى‬ ٍ ‫ آتى‬/ ‫ش ىزنى ىد‬ ٍ ‫ اىتى‬Çakmak. vscir di pigritia (2143) bir kimesnenüŋ maślaĥatlarını görmek. ‘āmilA. Tepsi. Duvar. tenbellikden çıķmaķ. şāġilA. çalık at. venuto à stento (2172). stentato. ٍ‫ى‬ Çalışmak. babuci (pabuççu). cingere colli siepi (182). rapido (1740) çalan sā‘atA ‫ت‬ ٍ ‫ چاىلى ٍن ساى ىع‬Çalar saat. emekli ، ‫ يًَم ٌٍد‬، ‫ ىم ٍق ًد ٍـ‬، ‫ ىجفاى يلو‬، ‫ ىز ٍْحىتٍ يلو‬، ‫چاىلً ًشٍي ًج ٍي‬ ً ً ‫ اىىمك‬، ‫جى‬ ً ً‫ك ىچكي‬ ‫ٍلى‬ ٍ ‫ اىىم‬، ‫ عاىًم ٍل‬، ‫ ا ٍشلىٍي ًجى‬، ‫ شاى ًغ ٍل‬، ‫ يٍمتاى ٍج‬1. laborioso (1209). çatma itmek ‫ك‬ ٍ ‫ده لى ىم‬ ‫چاى ًىل ايًلوى پىػ ٍر ى‬ ‫ك‬ ٍ ‫ ىچٍتموى ايًٍت ىم‬، Çalı ile kapamak. assepare. 2. taķayyüdA itmek. calzolaio çaķşırcı. stento. hauer cura (1056) 4. öttürülecek boynuz. çalmış ‫ش‬ ٍ ‫ چاىلٍم‬، ‫ش‬ ٍ ‫ چاىلنٍم‬Çalınmış. procurare. che batte l’hora (1029) ً ‫ٍغو‬ çalġucı. impacciarsi. emek çekici. 2. Çalışan. 44] çalacaķ boynuz ‫ چاىلوى ىج ٍق يبويٍ ينوٍز‬Çalınacak. çalılıķ ، ‫لى ديًواىٍر‬ ‫ىچالً ى‬ ‫ چاى يلوىد ٍف پىػ ٍر ى‬/ ‫ده‬ ‫يد ٍف پىػ ٍر ى‬ ‫ ًچ ًاىل لً ٍق‬، ‫ ًسياى ٍج‬1. cauallo trottante (370) çalılıķ ile ķaplamaķ. faticante (838). attenersi (194). accialino. ķarışmaķ. metter studio (384). dikenli dįvārF. çaķıl ŧaşı ‫شى‬ ghiara (952) çaķır ‫ چاىقًٍر‬Çakırdoğan. zaĥmetA çekmek. dikenli yer. müciddA. bitirmek. sforzarsi (2032). patimento (2172) çalışmaķ. faticoso (2206) 2. hareketli at. örtmek. ‫ فًداى ٍف‬، ‫سى‬ ‫ يبو ي‬، ‫لى يىػ ٍر‬ macchia. sonato (2084) çalışıcı. pruni (1695) çalı II. sonatore di viola (2084) çalı I ‫ چا ًىل‬Çalı. Engel olmak. pietra focaia (1594). fidanR ‫چاى ًىل‬ ً ً‫كو ٍردلى ٍن چاىلي‬ ً ‫ ًد ىكٍن‬، Böğürtlen çalısı. intramezzare (1183) 229 ً çalıķ at. maruca (1328). çalı ile ķapamaķ ‫چاى ًىل ايًلوى قىػٍپالىىم ٍق‬ ‫ چاى ًىل ايًلوى قىپاىىم ٍق‬، Çalı ile kaplamak. ghiaia pietra. siepe (909)| siepe (2045) çalı demedi ‫ چاى ًىل ىد ىمد ًل‬Çalı demeti. sifālF ‫ ًسفاى ٍؿ‬، ‫صى‬ testo. ķayırmaķ. ‫ بىػ ٍق ىم ٍق‬، ‫ك‬ ٍ ‫كوٍرىم‬ ‫صلى ىحٍتػلىري ًىن ي‬ . işleyci. kūşįş kerdenF. Saksı. 5. battifuoco (244). muķayed / muķayyedA olmaķ. sterpo (2174) çalıdan perdeF / çaludan perdeF.Dr. çevek. kūşįdenF. luogo spinoso (1284). muķdimA. Çabalamak. studioso. faticare. dumi (760). chiudere di siepe (399) çalı ile perdelemek. çaķmaķ ŧaşı ‫شى‬ focaia (882). focile (883) ً ‫ ىچ ٍق ىم ٍق طاى‬/ ‫ چاىقٍ ىم ٍق‬Çakmak taşı. horologio. forzarsi (900). Yavuz Kartallıoğlu ً ‫ چاىقً ٍل طاى‬Çakıl taşı. Çalışkan. işçi. cefālu. patire (2171) 2. stentare. 3. derzįF ‫ ىد ٍرز ًل‬، ‫جى‬ (315) [Mol.

scodellino (1959) çaŋcigez ‫گ ًج ىك ٍز‬ ٍ ‫ ىچ‬1. dimenamento (2261) çalmaķ ‫ ىچلٍ ىم ٍق‬Enstrüman çalmak. işlemeklik. calze marinesche (315) ً çam aġacı. Çukur tabak. derāF. campo deserto e spinoso (322). loto. maŧayyan / muŧayyanA olmaķ. tazza di terra (2248). emek. procurare le facende d’alcuno (1670) çalışmaķlıġıla. acqua fangosa (249) çaŋ. dumoso (760) ً ً‫ چاىلٍ ىقني‬Dalgalanan. farda (832). kāseF. reçine. limaccio (1255). intridolarsi. düşünmiş. balçıķlı. sonare delli instromenti (2083) çalmaz. ŧarlıġıla. fangoso ً ‫ٍچ ٍق‬ ‫ گًلٍ يلو‬، ‫ گًلٍداىٍر‬، ‫ طيً ًىن‬، ‫لى‬ (821). bį-āhenkF ‫نك‬ ٍ ‫آى‬ ‫ ًىب ى‬، ‫ ىچلٍ ىم ٍز‬Ahenksiz. ŧįnįA. intridolarsi (1861) çamura bulaşmaķlıķ ‫مو ىره بػيلى ٍش ىم ٍقلً ٍق‬ ‫ چاى ي‬Çamura bulaşma. infangato (1122) çamur çıķarmaķ ‫موٍر ًچقاىٍرىم ٍق‬ ‫ چاى ي‬Çamur çıkarmak. gil-dārF. faticosamente (839). lotoso (1269) çamurlı śu ‫صو‬ ‫موٍر ًىل ي‬ ‫ چاى ي‬Çamurlu su. gillü ، ‫موٍر ًىل‬ ‫چاى ي‬ ً ‫ باىل‬Çamurlu. ħālįA yer ‫ خاى ًىل يىػ ٍر‬، ‫ يم ىعطٌاى ٍؿ يىػ ٍر‬، ‫ ياكٍرماى ًٍْن ٍق‬، ‫ يىػ ٍر‬/ ‫ چاى ًىل يى ٍي‬Çalılık. farklı. fango (821). balçıķlamaķ. sollecitatione (2077). esercitato (793). infangamento (1121) ً ً ‫ باىل‬، ‫ش‬ çamura bulaşmış. nāķūsA. chi hà faticato (839) çalı yér / yer. zaĥmetA. zaĥmetA ile. silkmek. limaccioso (1255). ķaś‘aA ‫صعوى‬ ٍ ‫ قى‬، ‫ كاىسوى‬، ‫ طىبى ٍق‬، ‫ىچنى ٍق‬ 1. batmamak. infangarsi (1122). emegile. sorte di pegola (1732) Bernardo da Parigi’nin Söz Kitabı ً ‫ باىل‬، ‫چاىموٍر‬ çamur. Çanak. cehd ile. ķuśay‘atA ٍ‫صٍيػ ىعة‬ ‫ قي ى‬، ‫ ىچنىػ ٍقج ٍق‬Küçük tas. silkmeklik. çanak. ormancıķ. taŧyįnA itmek ً ‫ باىل‬، ‫ چاىموٍر ايًلوى صوكاىىم ٍق‬Çamurla ‫ك‬ ٍ ‫ي ايًٍت ىم‬ ٍ ً‫ تىطٍي‬، ‫ٍچ ٍقلى ىم ٍق‬ ‫ي‬ ‫ي‬ sıvamak. belletta. 2. fango (1269) çamura bulaşdurmaķ. iķdāmA itmeklik. affangato (53) ‫ش‬ ‫م‬ ٍ ‫ي ي‬ çamur ile śuvamaķ. lauoro (2323) çalışmış. Küçük çan. batırmak. vscir dal fango (2025) çamur ile bulaşdurulmış. alboretto (83). tentennare. 2. boschetto di virgulti & frasche inutile (277). trauaglio. Çıngırak. dissonante (719) çalu ‫ چاى يلو‬Diken. sfangare. fatica (838). rancura (1739). stentatamente (2171) çalışmaķlıķ. spassare (2118) ً ‫ىچ يام ٍورىد ٍف ياى بىال‬ çamurdan yāF balçıķdan çıķmaķ ‫ٍچ ٍق ىد ٍف‬ ‫ ًچ ٍق ىم ٍق‬Çamurdan çıkmak. ً ٍ ً‫ ًسلٍكٍمكٍل‬، ‫چلٍ ًقنٍم ٍقلًق‬ çalķmaķlıķ ، ‫رص ىم ٍقلً ٍق‬ ٍ ‫ى ى‬ ٍ ‫ص‬ ٍ ً‫ سلٍكي‬، ‫ك‬ ‫ ى‬،‫ش‬ ‫ى‬ ‫ ىچل ٍق ىم ٍقلً ٍق‬Çalkalama. albero (10) çam saķızı. tazzone per beuer cerbetto (2249) çanaķcı ‫ ىچنىػ ٍقج ًى‬Çanakçı. silkiş. abeto. balçıķ ile ً ‫چاى‬ ً bulaşdurulmış ‫ باىلٍ ًچ ٍق اًيلىو‬، ‫ش‬ ٍ ‫موٍر ايلىو يبولى ٍش يد يرلٍم‬ ‫ي‬ ً ‫ بولى ٍش يدرلي‬Çamur bulaştırılmış. gįjF ‫ كيً ٍژ‬، ‫صنى ٍوبىػ ٍر‬ ‫ ى‬، ‫چاى ٍـ اىغاىج ٍى‬ Çam ağacı. campanella (321) . balçıķ. baŧaġa baŧurmaķ ‫مو ىره‬ ‫چاى ي‬ ‫ بىطىغوى بىطيٍرىم ٍق‬، ‫ يبولى ٍش يد ٍرىم ٍق‬Çamura bulaştırmak. mu‘aŧŧalA yer. ŧabaķA. tas. lutare.230 birisine bakmak. scudellaio (1985) ً çanaķcıķ. infangare (1121) çamura bulaşmaķ. gallare (933) çalķınmaķlıķ. gil-ālūd şodenF ‫ي‬ ٍ َّ‫ يمطى‬/ ‫ي‬ ٍ َّ‫ ىمطى‬، ‫مو ىره يبولى ٍش ىم ٍق‬ ‫چاى ي‬ ً ‫آلو ٍد يش ىد ٍف‬ ‫ گ ٍل ي‬، ‫ ياكل ىٍم ٍق‬Çamura bulaşmak. riuoltarsi nel fango. śanevberA. mevclenmek ‫ك‬ ٍ ‫وجلىنٍ ىم‬ ٍ ‫ ىم‬، ‫چاىلٍقنٍ ىم ٍق‬ Yüzmek. ‫ يمضاىيٍقوى ايًلوى‬، ‫ طاىٍرلغلوى‬، ‫ت ايًلوى‬ zahmetle. scudella (1985). tennamento. scodella (1959). tentennio. sarsma. emek. emek çekmiş ‫ش‬ ٍ ‫جاىل ٍشم‬ ً ً ً ً ‫ك‬ ٍ ‫ اىىم‬، ‫ش‬ ٍ ‫دك يشنٍم‬ ٍ ‫دك يشنيػ ٍلم‬ ٍ ‫غو ٍ