70

CORPUS THOMISTICUM Sancti Thomae de Aquino Scriptum super Sententiis liber IV a distinctione XXVII ad distinctionem XXXIII istinctio !

" #uaestio $ Prooemium %$&'()* Super Sent+, lib+ ( d+ !" q+ $ pr+ Postquam determina-it Ma.ister de institutione matrimonii et si.ni/icatione ipsius, hic incipit determinare de causis e0us1 et di-iditur in partes duas2 in prima de causis constituentibus matrimonium1 in secunda de causis honestantibus ipsum, distinct+ '$, ibi2 post haec de bonis con0u.ii, quae sint, et qualiter coitum e3cusent, dicendum est+ Prima in duas2 in prima determinat de causa e//iciente matrimonium1 in secunda de causa /inali ipsius, circa /inem ') distinct+, ibi2 e3posito quae sit causa e//iciens matrimonii, consequens est ostendere ob quam causam soleat -el debeat contrahi matrimonium+ Prima in duas2 in prima determinat de causa e//iciente matrimonium1 in secunda ponit impedimentum illius causae, !& distinct+, ibi2 oportet autem consensum con0u.alem liberum esse a coactione+ Prima in duas2 in prima ostendit quod consensus /acit matrimonium1 in secunda ostendit qualem oporteat esse illum consensum, dist+ !4, ibi2 hic quaeri debet, utrum consensus de /uturo, addito etiam 0uramento, con0u.ium e//iciat+ Prima in duas2 in prima, praemisso de quo est intentio, de/init matrimonium, ut causa e//ectui proportionata sumatur1 in secunda ostendit quae sit causa matrimonii, ibi2 e//iciens autem causa matrimonii est consensus+ 5t haec di-iditur in tres2 in prima proponit quod intendit1 in secunda probat propositum, ibi2 quod autem consensus matrimonium /aciat, subditis probatur testimoniis1 in tertia e3cludit errorem, ibi2 quidam tamen asserunt, -erum con0u.ium non contrahi ante traditionem, et carnalem copulam+ 5t di-iditur in partes duas2 in prima prosequitur partes erroris eorum1 in secunda e3cludit eum, ibi2 his autem ita respondemus+ Circa primum tria /acit2 primo ponit opinionem illorum /alsam1 secundo ponit probationem e0us, ibi2 quod -ero inter sponsam et con0u.em plurimum intersit, e3 eo astruunt etc+1 tertio ponit responsionem eorum ad probationem

pro -eritate inductam, ibi2 praemissas autem auctoritates 6+++7 ita intelli.i -olunt+ His itaque respondemus+ Hic respondet ad probationem illorum positam1 et circa hoc tria /acit2 primo ponit distinctionem quamdam, qua praedictae auctoritates sol-untur1 secundo probat illam distinctionem per di-ersas sanctorum auctoritates, ibi2 aliquando enim sponsas -ocant quae talem habuerunt desponsationem, ubi /uit pactio con0u.alis de praesenti1 tertio probat eam per rationes, ibi2 et sciendum est, quod illa sponsa quae tantum in /uturo est pacta, mortuo sponso non remanet -idua+ Hic est triple3 quaestio+ Prima de matrimonio+ Secunda de sponsalibus+ Tertia de bi.amia+ Circa primum quaeruntur tria2 $ quid sit matrimonium1 ! utrum consensus sit causa matrimonii1 ' utrum matrimonium possit sol-i per reli.ionis in.ressum+ Articulus $ Utrum matrimonium sit in .enere con0unctionis #uaestiuncula $ %$&'(!* Super Sent+, lib+ ( d+ !" q+ $ a+ $ qc+ $ ar.+ $ Ad primum sic proceditur+ Videtur quod matrimonium non sit in .enere con0unctionis+ #uia -inculum quo aliqua li.antur, di//ert a con0unctione ipsa sicut causa ab e//ectu+ Sed matrimonium est -inculum quoddam quo matrimonio 0uncti li.antur+ 5r.o non est in .enere con0unctionis+ %$&'('* Super Sent+, lib+ ( d+ !" q+ $ a+ $ qc+ $ ar.+ ! Praeterea, omne sacramentum est sensibile si.num+ Sed nulla relatio est accidens sensibile+ 5r.o matrimonium, cum sit sacramentum, non erit in .enere relationis1 et ita nec in .enere con0unctionis+ %$&'((* Super Sent+, lib+ ( d+ !" q+ $ a+ $ qc+ $ ar.+ ' Praeterea, con0unctio est relatio aequiparantiae, sicut aequalitas+ Sed non est una numero aequalitatis relatio in utroque e3tremorum, ut A-icenna dicit+ 5r.o nec una con0unctio1 et sic, si matrimonium est in .enere con0unctionis, non erit unum tantum matrimonium inter duos con0u.es+

%$&'(8* Super Sent+, lib+ ( d+ !" q+ $ a+ $ qc+ $ s+ c+ $ Sed contra, relatio est secundum quam aliqua ad in-icem re/eruntur+ Sed secundum matrimonium aliqua ad in-icem re/eruntur2 dicitur enim maritus -ir u3oris, et u3or mariti u3or+ 5r.o matrimonium est in .enere relationis, nec est aliud quam con0unctio+ %$&'(9* Super Sent+, lib+ ( d+ !" q+ $ a+ $ qc+ $ s+ c+ ! Praeterea, unio duorum ad aliquod unum non /it nisi secundum con0unctionem+ Hoc autem /it per matrimonium, ut patet :enes+ !, !(2 erunt duo in carne una+ 5r.o matrimonium est in .enere con0unctionis+ #uaestiuncula ! %$&'("* Super Sent+, lib+ ( d+ !" q+ $ a+ $ qc+ ! ar.+ $ Ulterius+ Videtur quod matrimonium incon.rue nominetur+ #uia denominatio debet /ieri a di.niori+ Sed pater di.nior est matre+ 5r.o ma.is debet denominari a patre quam a matre con0unctio utriusque+ %$&'(4* Super Sent+, lib+ ( d+ !" q+ $ a+ $ qc+ ! ar.+ ! Praeterea, res debet denominari ab eo quod est de essentia sua1 quia ratio quam si.ni/icat nomen, est de/initio, ut dicitur in ( Metaph+ Sed nuptiae non sunt de essentia matrimonii+ 5r.o non debet matrimonium nuptiae appellari+ %$&'(&* Super Sent+, lib+ ( d+ !" q+ $ a+ $ qc+ ! ar.+ ' Praeterea, species non potest proprio nomine nominari ab eo quod est .eneris+ Sed con0unctio est .enus ad matrimonium+ 5r.o non proprie potest con0u.ium nominari+ %$&'8)* Super Sent+, lib+ ( d+ !" q+ $ a+ $ qc+ ! s+ c+ $ Sed in contrarium est communis usus loquentium+ #uaestiuncula ' %$&'8$* Super Sent+, lib+ ( d+ !" q+ $ a+ $ qc+ ' ar.+ $

quod con0unctio adunationem quamdam importat1 unde ubicumque est adunatio aliquorum.Ulterius+ Videtur quod incon-enienter de/iniatur in littera+ #uia in mariti de/initione oportet quod matrimonium ponatur2 quia maritus est qui est mulieri matrimonio 0unctus+ Sed ipse ponit matrimonialem con0unctionem in de/initione matrimonii+ 5r. ita mulier u3or -iri+ 5r. et communicatio di-ini et humani 0uris+ 5t quaeritur qualiter hae de/initiones di//erant+ #uaestiuncula $ %$&'88* Super Sent+. secundum quam dicitur maritus et u3or1 et talis con0unctio e3 hoc quod ordinatur ad aliquod unum.enus moris pertinet+ Sed /requenter matrimonio 0uncti sunt -alde moribus di-ersi+ 5r. ibi est aliqua con0unctio+ 5a autem quae ordinantur ad aliquod unum. in-eniuntur aliae de/initiones de matrimonio datae+ #uia secundum Hu. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ $ qc+ ' ar. et iterum ad unam -itam domesticam1 constat quod in matrimonio est aliqua con0unctio.o non debet poni in de/initione matrimonii2 indi-iduam -itae consuetudinem retinens+ %$&'8(* Super Sent+. est . dicuntur in ordine ad aliud adunari1 sicut multi homines adunantur ad unam militiam -el ne. per matrimonium sicut -ir e//icitur maritus mulieris. cum per matrimonium ordinentur aliqui ad unam . -el socii ne. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ $ qc+ $ co+ Respondeo dicendum ad primam quaestionem. matrimonium est duarum idonearum personarum le.o -idetur quod sit circulatio in de/initionibus istis+ %$&'8!* Super Sent+. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ $ qc+ ' ar. e3 qua dicuntur commilitones ad in-icem.onem.otiationis1 et ideo.+ ' Praeterea.is deberet dici con0unctio maritalis quam u3oria+ %$&'8'* Super Sent+.itimus de con0unctione consensus+ Secundum quosdam autem matrimonium est consortium communis -itae.otiationem e3equendam. consuetudo ad .o non ma.enerationem et educationem prolis. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ $ qc+ ' ar.+ ! Praeterea.+ ( Praeterea.

ni/icatur his nominibus u3or et maritus1 secundum autem quod est una. tamen causae e0us possunt esse sensibiles2 nec in sacramento requiritur quod sit sensibile id quod est res et sacramentum 6hoc enim modo se habet in hoc sacramento praedicta con0unctio7. quia ad eamdem numero . ut in ipsis similibus1 et e3 utraque parte potest attendi unitas et di-ersitas ipsius+ #uia er. sed specie in utroque simili1 et iterum sub0ecta similitudinis sunt duo numero1 et similiter est de aequalitate1 ideo et aequalitas et similitudo omnibus modis est alia numero in utroque similium et aequalium+ Sed relatio quae est matrimonium. scilicet e3 parte causae. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ $ qc+ ! co+ Ad secundam quaestionem dicendum. quae est con0unctio1 et secundum hoc nominatur con0u. et causa praedictae con0unctionis. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ $ qc+ $ ad $ Ad primum er.o dicendum. quod matrimonium est -inculum quo li. si.ium+ Secundo causam e0us. quae sunt sacramentum tantum.enerationem ordinatur1 sed e3 parte sub0ecti habet di-ersitatem secundum numerum1 et ideo haec relatio est una et multiple32 et secundum quod est multiple3 e3 parte sub0ecti. sed -erba e3primentia consensum.matrimonium1 con0unctio autem corporum -el animorum ad matrimonium consequitur+ %$&'89* Super Sent+.ni/icatur hoc nomine matrimonium+ #uaestiuncula ! %$&'8&* Super Sent+. e3 una parte habet unitatem in utroque e3tremorum. sunt sensibilia+ %$&'84* Super Sent+. si.o in similitudine non est eadem qualitas numero. quod quam-is ipsa relatio non sit sensibile accidens. quae . non e//ecti-e1 et ideo non oportet quod sit aliud a con0unctione+ %$&'8"* Super Sent+. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ $ qc+ $ ad ! Ad secundum dicendum. quod relatio /undatur in aliquo sicut in causa.antur /ormaliter. quod in matrimonio est tria considerare+ Primo essentiam ipsius. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ $ qc+ $ ad ' Ad tertium dicendum. ut similitudo in qualitate1 et in aliquo sicut in sub0ecto.

eneris.is pertinet ad rationem matrimonii mater quam pater+ %$&'9$* Super Sent+. nisi ut sit mater+ Potest etiam dici matrimonium. quae competit animato corpori. quod est . scilicet -irum+ Vel dicitur matrimonium. ob hoc quod mulier non debet ad aliud nubere.eneris.enus animalis1 sed animatio non in-enitur per/ecte in animatis quae non sunt animalia1 et similiter est in proposito2 quia con0unctio -iri ad mulierem per matrimonium est .eneris rationem1 nec tamen aliquid addit quod ad di. cum nomen detur causa rei innotescendae+ %$&'9!* Super Sent+. quasi matrem monens.noscuntur per accidentalia1 et ideo etiam per accidentalia aliqua nominari possunt. quia in ipsa solemnitate desponsationis qua matrimonium per/icitur. propter imper/ectionem speciei.is o//iciosa est mater quam pater+ Vel ideo quia mulier ad hoc principaliter /acta est ut sit homini in ad0utorium prolis1 non autem -ir propter hoc /actus est1 unde ma. capita nubentium -elantur+ Tertio e//ectum. et non in alia1 sicut animal denominatur ab anima. ut Isidorus dicit. quando in una specie complete in-enitur ratio . qui est proles1 et sic dicitur matrimonium.austum.est desponsatio1 et secundum hoc -ocantur nuptiae a nubere.o dicendum. quasi materia unius. quia in eo /it con0unctio ad unam prolem materialiter inducendam.nior quam mater.ustinus dicit contra . tamen circa prolem ma. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ $ qc+ ! ad ! Ad secundum dicendum. a matre et nato1 quia per matrimonium e//icitur aliqua mater nati+ %$&'9)* Super Sent+. ut Au. ne -irum relinquat. alteri adhaerens+ Vel dicitur matrimonium. quod quam-is pater sit di. ut dicatur matrimonium a monos et materia+ Vel dicitur matrimonium. quasi matris munium.nitatem pertineat1 sicut proprium accidentale retinet nomen proprii communis+ Aliquando autem propter per/ectionem. idest o//icium2 quia /eminis ma3ime incumbit o//icium educandae prolis+ Vel dicitur matrimonium. quod aliquando essentialia co. quando scilicet habet complete . lib+ ( d+ !" q+ $ a+ $ qc+ ! ad ' Ad tertium dicendum. quasi matrem muniens2 quia 0am habet quod de/endatur et muniatur. quod aliquando species nominatur ab eo quod est . lib+ ( d+ !" q+ $ a+ $ qc+ ! ad $ Ad primum er.

sicut supra dictum est. et per se non est+ e/initio autem in littera posita tan.itur /inis con0unctionis.it essentiam matrimonii. e3 quibus debet dari de/initio. in hoc quod dicit2 indi-iduam -itae consuetudinem retinens+ Sed alia de/initio tan.onis tan. et e//ectus1 et secundum hoc tres de/initiones in-eniuntur de matrimonio datae+ <am de/initio Hu.it causam. quae sunt priora quo ad nos. ut dictum est1 et quia. ut ne.it e//ectum ad quem ordinatur matrimonium1 scilicet -itam communem in rebus domesticis+ 5t quia omnis communicatio aliqua le. maritalis2 quia cum matrimonium sit con0unctio in ordine ad aliquod unum.itimas personas+ Ponit etiam di//erentiam contrahentem ad speciem in hoc quod dicit. sicut in de/initione qualitatis ponitur quale a philosopho. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ $ qc+ ' ad ! Ad secundum dicendum. talis con0unctio in speciem trahitur per illud ad quod ordinatur1 et hoc est quod ad maritum pertinet+ Ponit etiam -irtutem hu0us con0unctionis. scilicet con0unctionem. et addit determinatum sub0ectum in hoc quod dicit2 inter le. cum sit et animarum et corporum1 et ideo con0u.otiatorum et commilitantium. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ $ qc+ ' ad $ Ad primum er. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ $ qc+ ' co+ Ad tertiam quaestionem dicendum. quod.e ordinatur1 ideo ponitur ordinati-um istius communionis.ma3ima.o dicendum. quia indissolubilis est. $ Corinth+ . scilicet 0us di-inum et humanum2 aliae enim communicationes. quae non poterant uno nominari nomine+ %$&'98* Super Sent+. quod matrimonium est con0unctio ad ea quae mariti o//icium requirit. ut dicit apostolus. scilicet consensum. et essentia e0us.ium nominatur+ #uaestiuncula ' %$&'9'* Super Sent+. cum dicit2 qualitas est secundum quam quales dicimur1 et ita etiam hic in de/initione matrimonii ponitur con0unctio maritalis1 ut sit sensus. non sunt nominata1 et ideo in de/initione aliquorum ponuntur aliqua posteriora simpliciter. quod per hanc di//erentiam tan. quod priora aliquando. solo 0ure humano institutae sunt+ %$&'9(* Super Sent+. in matrimonio tria possunt considerari1 scilicet causa ipsius.

lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ $ ar.".o consensus non est causa matrimonii+ %$&'"$* Super Sent+. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ $ ar. sicut nec aliorum sacramentorum+ %$&'")* Super Sent+.alis nihil est aliud quam con-ersatio ad communicationem talem pertinens1 et ideo quantum ad hanc -itam semper consuetudo est indi-idua. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ $ qc+ ' ad ' Ad tertium dicendum.+ $ Ad secundum sic proceditur+ Videtur quod consensus non sit causa e//iciens matrimonii+ Sacramenta enim non sunt a -oluntate humana. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ $ ar. -ir non est propter mulierem. sed mulier propter -irum1 ideo haec di//erentia potius debet sumi a -iro quam a muliere+ %$&'99* Super Sent+.+ ' Praeterea.o non est causa matrimonii. ut dictum est2 consensus autem duorum sunt di-ersi.ularem hu0us -el illius.ulares utriusque+ %$&'9"* Super Sent+. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ $ qc+ ' ad ( Ad quartum patet solutio e3 dictis+ Articulus ! Utrum consensus sit causa e//iciens matrimonii #uaestiuncula $ %$&'9&* Super Sent+.o mutuus consensus non est causa matrimonii+ . e3 alia in u3orem+ 5r. unius debet esse una causa+ Sed matrimonium inter duos est unum. quod sicut -ita ci-ilis non importat actum sin. et etiam in di-ersa2 ab una enim parte est consensus in -irum. quam-is sit di-ersa quantum ad actus sin.+ ! Praeterea. quia di-ersorum sunt. idem non est causa sui ipsius+ Sed matrimonium nihil aliud -idetur esse quam consensus2 quia consensus ipse si.ni/icat con0unctionem Christi ad 5cclesiam+ 5r. sed ab institutione di-ina+ Sed consensus ad -oluntatem pertinet+ 5r. sed ea quae ad communicationem ci-ilem pertinent1 ita -ita con0u.

o et in matrimonio1 et ita oportet ibi saltem esse -erba e3primentia consensum sensibiliter+ . non est sacramentum+ Sed in aliquo casu est matrimonium sine e3pressione -erborum2 sicut quando puella tacet prae -erecundia.um potestatem in corpus alterius. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ $ s+ c+ ! Praeterea. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ ! s+ c+ $ Sed contra. parentibus eam -iro tradentibus+ 5r.+ $ Ulterius+ Videtur quod non oporteat consensum per -erba e3primi+ #uia sicut per matrimonium redi. sed -oluntas+ %$&'"'* Super Sent+.+ ' Praeterea. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ ! ar.ationem etiam sine e3pressione -erborum+ %$&'"8* Super Sent+. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ ! ar. etiam si non e3primatur -erbis+ 5r. ita per -otum+ Sed -otum obli. ut patet $ Corinth+ ".uarum+ 5r.+ ! Praeterea. -el di-ersarum lin. matrimonium est sacramentum quoddam+ Sed in omni sacramento requiritur aliquod sensibile si.%$&'"!* Super Sent+. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ $ s+ c+ $ Sed contra est quod Chr=sostomus dicit2 matrimonium non /acit coitus.at quo ad eum. si omittatur illud quod est de necessitate sacramenti quacumque e3 causa. unus non accipit potestatem in eo quod est libere alterius. matrimonium potest esse inter aliquos qui suum consensum sibi mutuo -erbis e3primere non possunt2 quia -el sunt muti.o et consensus /acit matrimonii obli.num+ 5r. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ ! ar.o consensus /acit matrimonium+ #uaestiuncula ! %$&'"(* Super Sent+.o e3pressio consensus per -erba non requiritur ad matrimonium+ %$&'"9* Super Sent+.itur homo in potestatem alterius.o e3pressio -erborum non est de necessitate matrimonii+ %$&'""* Super Sent+. nisi per e0us consensum+ Sed per matrimonium accipit uterque con0u. cum prius uterque sui corporis liberam potestatem haberet+ 5r.

per -otum reli.at+ 5r.atio /iat+ 5r.+ ' Praeterea.+ $ Ulterius+ Videtur quod consensus e3pressus per -erba de /uturo.ionis /it per -erba de /uturo.+ ! Praeterea. secundum 0ura. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ ' ar.o nec in matrimonio di//ert+ %$&'4$* Super Sent+. si consensus per -erba de /uturo /aceret matrimonium2 quia e3 quo -erum est matrimonium cum una. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ ' ar. ea -i-ente non potest contrahi cum alia+ 5r.atio per -erba e3primentia consensum. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ ! s+ c+ ! Praeterea. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ ' s+ c+ $ Sed contra est. quibus se mutuo homines obli. matrimonium /aciat+ #uia sicut se habet praesens ad praesens.o in matrimonio oportet esse consensum per -erba e3pressum+ #uaestiuncula ' %$&'"&* Super Sent+. qui promittit se aliquid tractaturum. ita /uturum ad /uturum+ Sed consensus per -erba de praesenti e3pressus /acit matrimonium in praesenti+ 5r.o similiter potest /ieri matrimonium per -erba de /uturo+ %$&'4!* Super Sent+.o consensus e3pressus per -erba de /uturo /acit matrimonium in /uturo+ %$&'4)* Super Sent+. ita et in aliis ci-ilibus contractibus+ Sed in aliis contractibus non di//ert utrum per -erba de praesenti -el de /uturo obli. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ ' s+ c+ ! Praeterea. debet. habere secundam pro u3ore+ Sed hoc non esset.o consensus per -erba de /uturo non /acit matrimonium+ %$&'4'* Super Sent+. in matrimonio /it contractus inter -irum et mulierem+ Sed in quolibet contractu oportet esse e3pressionem -erborum.ent+ 5r. promittit se cum . et obli.ionis homo contrahit matrimonium spirituale cum eo+ Sed -otum reli. sicut in matrimonio /it quaedam obli. nondum /acit illud+ Sed qui consentit per -erba de /uturo. et postea cum alia per -erba de praesenti. quia ille qui consentit in aliquam per -erba de /uturo.%$&'"4* Super Sent+. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ ' ar.

atione matrimonii liber reddatur+ %$&'48* Super Sent+. ut ab obli. assensus mentalis alterius non potest esse alicui notus.ale+ %$&'44* Super Sent+.o non /it matrimonium+ #uaestiuncula $ %$&'4&* Super Sent+. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ ( ar. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ $ co+ .itur per e3communicationis sententiam ut eam habeat in u3orem. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ ( s+ c+ $ Sed contra est quod Innocentius III dicit in ecr+2 sine consensu nequeunt cetera /oedus per/icere con0u. intentio requiritur in omnibus sacramentis+ Sed ille qui corde non consentit.o non requiritur+ %$&'4"* Super Sent+.+ ' Praeterea. secundum 0ura+ Sed ille qui -erbis consensum e3primit quem corde non habet. /acit matrimonium+ #uia /raus et dolus nemini debet patrocinari.o e3pressio -erborum non su//icit. etiam si desit interior consensus.aliqua tractaturum matrimonium+ 5r. quam-is dicat consensum mentalem de/uisse1 etiamsi postea cum alia contra3erit consensu mentali -erbis e3presso+ Sed hoc non esset. non habet intentionem matrimonium contrahendi+ 5r.o non debet sibi patrocinari. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ ( s+ c+ ! Praeterea.o non contrahit adhuc cum illa+ #uaestiuncula ( %$&'4(* Super Sent+. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ ( ar. sed consensus interior requiritur in utroque con0u. nisi quatenus per -erba e3primitur+ Si er. dolum committit+ 5r. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ ( ar. si requireretur consensus mentalis ad matrimonium+ 5r.um1 tunc neuter poterit scire de altero an sit ei -erus con0u31 et ita erit /ornicator quandocumque matrimonio utetur+ %$&'49* Super Sent+. si aliquis probatur per -erba de praesenti in aliquam consensisse. co.+ ! Praeterea.+ $ Ulterius+ Videtur quod consensus e3pressio per -erba.

sed in con0unctionem ad -irum e3 parte u3oris1 et similiter e3 parte -iri consensus in con0unctionem ad u3orem+ #uaestiuncula ! %$&'&'* Super Sent+. quam-is sit multiple3 e3 parte con0unctorum1 ita etiam consensus est unus e3 parte e0us in quod consentitur. sed quaedam unio ordinatorum ad in-icem. quae in eis operatur salutem1 sed causae secundae instrumentales sunt materiales operationes e3 di-ina institutione e//icaciam habentes1 et sic consensus in matrimonio est causa+ %$&'&$* Super Sent+.o dicendum. cum con0unctiones materialium contractuum /iant per mutuum consensum.Respondeo dicendum ad primam quaestionem. qua /actum est ut 5cclesiae con0un. scilicet praedictae con0unctionis. quod matrimonium non est ipse consensus. con0unctio matrimonialis /it ad modum obli. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ ! co+ Ad secundam quaestionem dicendum.ationis in contractibus materialibus+ 5t quia materiales contractus non .eretur+ %$&'&!* Super Sent+. con0unctionem Christi ad 5cclesiam si. quam-is sit multiple3 e3 parte consentientium2 nec est directe consensus in -irum. quod in omnibus sacramentis est aliqua spiritualis operatio mediante materiali operatione quae eam si. sicut e3 dictis patet. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ $ ad ' Ad tertium dicendum. quod sicut matrimonium est unum e3 parte e0us in quod /it con0unctio.ni/icat. proprie loquendo. et aliqua materialis. quam consensus /acit1 nec consensus. cum in matrimonio sit quaedam spiritualis con0unctio. secundum quod est in o//icium naturae et ci-ilis -itae1 oportet quod mediante materiali /iat spiritualis -irtute di-ina1 unde. sed -oluntatem e0us. quod sacramentorum prima causa est di-ina -irtus. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ $ ad ! Ad secundum dicendum. inquantum matrimonium est sacramentum. ut dictum est. quod. oportet quod hoc modo etiam /iat matrimonialis con0unctio+ %$&'&)* Super Sent+. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ $ ad $ Ad primum er.ni/icat1 sicut per ablutionem corporalem in >aptismo /it ablutio interior spiritualis1 unde.

si in desponsatione non contradicant1 unde -erba parentum computantur in casu illo ac si essent puellae2 sunt enim su//iciens si.o dicendum. sed consentitur in /uturum1 et ideo non pro eodem tempore1 et propter hoc non est simile+ .et.o de sancto Vict+. e3 quo non contradicit+ #uaestiuncula ' %$&'&"* Super Sent+.atio. sed promittit se /acturum1 ideo talis e3pressio consensus non /acit matrimonium. sicut est de matrimonio+ %$&'&8* Super Sent+. quod. quod quam-is non possint -ota sua mutuo -erbis tales e3primere. sed spiritualis tantum1 et ideo non oportet quod /iat ad modum materialium contractuum ad hoc quod obli.num quod sunt e0us. -erba sunt praesentia. sed dispositionem e0us. quod in -oto non est aliqua sacramentalis obli. possunt tamen e3primere nutibus1 et tales nutus pro -erbis computantur+ %$&'&9* Super Sent+. sicut dicit Hu. sic oportet consentire ut in-icem se spontanee recipiant1 quod 0udicatur /ieri.untur.ni/icat se /acere matrimonium. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ ' ad $ Ad primum er. quod consensus e3primitur per -erba de praesenti. et -erba sunt praesentia. et in praesens consentitur pro eodem tempore1 sed quando consensus /it per -erba de /uturo. quae sponsalia nominantur+ %$&'&4* Super Sent+. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ ! ad ' Ad tertium dicendum. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ ! ad ! Ad secundum dicendum. unde e//iciunt quod si. ut e3pressio -erborum se habeat ad matrimonium sicut ablutio e3terior ad >aptismum+ %$&'&(* Super Sent+. non si.o dicendum. eos qui con0un.ni/icando e//iciunt.ni/icant2 et quia cum aliquis consensum suum per -erba de /uturo e3primit. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ ' co+ Ad tertiam quaestionem dicendum.possunt /ieri nisi sibi in-icem -oluntatem suam -erbis promant qui contrahunt1 ideo etiam oportet quod consensus matrimonium /aciens -erbis e3primatur. quod causae sacramentales si. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ ! ad $ Ad primum er.

%$&'&&* Super Sent+, lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ ' ad ! Ad secundum dicendum, quod etiam in aliis contractibus, qui -erbis /uturis utitur, non trans/ert potestatem rei suae in alterum1 ut si dicat, dabo tibi1 sed solum quando -erbis praesentibus utitur+ %$&())* Super Sent+, lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ ' ad ' Ad tertium dicendum, quod in -oto pro/essionis actus spiritualis matrimonii per -erba de /uturo e3primitur, scilicet obedientia, -el obser-antia re.ulae, et non ipsum matrimonium spirituale+ Si autem matrimonium spirituale in /uturo -o-eatur, non est -otum spirituale2 quia nondum e3 hoc aliquis est monachus1 sed se /uturum monachum pollicetur+ #uaestiuncula ( %$&()$* Super Sent+, lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ ( co+ Ad quartam quaestionem dicendum, quod sicut se habet ablutio e3terior ad >aptismum, ita se habet e3pressio -erborum ad hoc sacramentum, ut dictum est+ Unde sicut si aliquis ablutionem e3teriorem reciperet non intendens accipere sacramentum, sed ludum et dolum /acere, non esset bapti?atus1 ita e3pressio -erborum sine interiori consensu matrimonium non /acit+ %$&()!* Super Sent+, lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ ( ad $ Ad primum er.o dicendum, quod ibi sunt duo1 scilicet de/ectus consensus, qui sibi patrocinatur in /oro conscientiae, ut non astrin.atur -inculo matrimonii, quam-is non in /oro 5cclesiae, in quo 0udicatur secundum alle.ata1 et dolus -erborum1 et hic non patrocinatur nec in /oro poenitentiae, nec in /oro 5cclesiae, quia in utroque pro hoc punitur+ %$&()'* Super Sent+, lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ ( ad ! Ad secundum dicendum, quod si desit consensus mentalis e3 parte unius, e3 neutra parte est matrimonium2 quia matrimonium consistit in mutua con0unctione, ut dictum est+ Tamen probabiliter potest credi dolus non esse, nisi si.na e-identia doli appareant2 quia de quolibet est praesumendum bonum, nisi probetur

contrarium1 unde ille e3 cu0us parte dolus non est, a peccato e3cusatur per i.norantiam+ %$&()(* Super Sent+, lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ! qc+ ( ad ' Ad tertium dicendum, quod in tali casu 5cclesia compellit eum ad standum cum prima u3ore, quia 0udicat secundum ea quae /oris apparent1 nec decipitur in 0ustitia, quam-is decipiatur in /acto+ Sed ille debet potius e3communicationem sustinere quam ad primam u3orem accedat1 -el debet in alias re.iones remotas /u.ere+ Articulus ' Utrum alter con0u.um, etiam post carnalem copulam, possit altero in-ito ad reli.ionem transire #uaestiuncula $ %$&()9* Super Sent+, lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ' qc+ $ ar.+ $ Ad tertium sic proceditur+ Videtur quod alter con0u.um, etiam post carnalem copulam, possit, altero in-ito, ad reli.ionem transire+ #uia le3 di-ina ma.is debet spiritualibus /a-ere quam le3 humana+ Sed le3 humana hoc permisit+ 5r.o multo /ortius le3 di-ina permittere debuit+ %$&()"* Super Sent+, lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ' qc+ $ ar.+ ! Praeterea, minus bonum non impedit ma0us bonum+ Sed matrimonii status est minus bonum quam status reli.ionis, ut patet $ Corinth+, "+ 5r.o per matrimonium non debet homo impediri quin possit ad reli.ionem transire+ %$&()4* Super Sent+, lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ' qc+ $ ar.+ ' Praeterea, in qualibet reli.ione /it quoddam spirituale matrimonium+ Sed licet de le-iori reli.ione ad arctiorem transire+ 5r.o et licet de matrimonio le-iori, scilicet carnali, ad arctius, scilicet matrimonium reli.ionis, transire, etiam in-ita u3ore+ %$&()&* Super Sent+, lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ' qc+ $ s+ c+ $

Sed contra est quod dicitur $ Corinth+, ", ut nec etiam ad tempus -acent orationi con0u.es sine mutuo consensu a matrimonio abstinentes+ %$&($)* Super Sent+, lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ' qc+ $ s+ c+ ! Praeterea, nullus potest /acere licite quod est in prae0udicium alterius, sine e0us -oluntate+ Sed -otum reli.ionis emissum ab uno con0u.um est in prae0udicium alterius2 quia unus habet potestatem corporis alterius+ 5r.o unus sine consensu alterius non potest -otum reli.ionis emittere+ #uaestiuncula ! %$&($$* Super Sent+, lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ' qc+ ! ar.+ $ Ulterius+ Videtur quod nec etiam ante carnalem copulam+ Indi-isibilitas enim matrimonii pertinet ad matrimonii sacramentum, inquantum, scilicet, si.ni/icat perpetuam con0unctionem Christi ad 5cclesiam+ Sed ante carnalem copulam post consensum per -erba de praesenti e3pressum, est -erum matrimonii sacramentum+ 5r.o non potest /ieri di-isio per hoc quod alter ad reli.ionem intrat+ %$&($!* Super Sent+, lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ' qc+ ! ar.+ ! Praeterea, in ipso consensu per -erba de praesenti e3presso unus con0u.um in alterum potestatem sui corporis trans/ert+ 5r.o statim potest e3i.ere debitum, et alter tenetur reddere1 et ita nec potest unus in-ito altero ad reli.ionem transire+ %$&($'* Super Sent+, lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ' qc+ ! ar.+ ' Praeterea, Matth+ $&, 92 quod eus con0un3it, homo non separet+ Sed con0unctio quae est ante carnalem copulam, di-initus /acta est+ 5r.o non potest separari humana -oluntate+ %$&($(* Super Sent+, lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ' qc+ ! s+ c+ $ Sed contra est quod, secundum Hieron=mum, dominus @oannem -oca-it de nuptiis+ #uaestiuncula ' %$&($8* Super Sent+, lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ' qc+ ' ar.+ $

lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ' qc+ ' ar. et sic potest nubere+ #uaestiuncula $ %$&($&* Super Sent+. pro/essio ante annum emissa pro nulla reputatur+ 5r.ionem intrant+ 5r.are ad ea quae sunt per/ectionis+ Sed continentia est de his quae ad per/ectionem pertinent+ 5r.o mulier non arctatur ad continentiam e3 hoc quod -ir ad reli. et ipse posset aliam ducere rediens ad saeculum1 quod est absurdum+ %$&($"* Super Sent+. per decretalem no-am.o dicendum. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ' qc+ ' ar. quod le3 humana considerabat matrimonium solum inquantum est in o//icium1 sed le3 di-ina .Ulterius+ Videtur quod mulier non possit nubere alteri.o et cetera+ %$&($9* Super Sent+.ionem in. -iro intrante reli. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ' qc+ $ ad $ Ad primum er. non potest absque consensu ipsius eo ipsum o//erre per continentiae -otum+ %$&(!)* Super Sent+.+ ! Praeterea.ionem. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ' qc+ ' s+ c+ $ Sed contra. quod nullus potest /acere oblationem eo de alieno1 unde cum per matrimonium consummatum 0am sit corpus -iri /actum u3oris. nullus potest alterum obli.ionis potest ante pro/essionem redire ad saeculum+ Si er.+ ' Praeterea.ionem. -iro ante carnalem copulam reli.ionem in.resso+ #uia illud quod cum matrimonio stare potest. non sol-it matrimoniale -inculum+ Sed adhuc manet matrimoniale -inculum inter eos qui pari -oto reli. alter non absol-itur a -inculo matrimoniali+ Sed quamdiu manet -inculum matrimoniale ad unum. tenetur eum recipere2 er.ressum reli.o neque per introitum -iri in reli.o e3 hoc quod unus intrat reli.o mulier posset alteri nubere.o si post talem pro/essionem ad u3orem redeat. -ir post in.ionem. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ' qc+ $ co+ Respondeo dicendum ad primam quaestionem. non potest nubere alteri+ 5r.reditur. neque per -otum datur mulieri potestas nubendi alteri2 alias una mulier haberet duos -iros+ %$&($4* Super Sent+.

lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ' qc+ ! co+ Ad secundam quaestionem dicendum. quod ante carnalem copulam est inter con0u. .ni/icat con0unctionem ad 5cclesiam quantum ad assumptionem humanae naturae in unitatem personae.ratiam1 quae quidem sol-itur per dispositionem spiritualem contrariam. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ' qc+ $ ad ! Ad secundum dicendum. sicut etiam bonum per malum impeditur+ %$&(!!* Super Sent+.atur aliquis in una reli.ionis non /iunt ad unam personam1 et ideo non est simile+ #uaestiuncula ! %$&(!'* Super Sent+. e3 quo habet omnimodam indi-isibilitatem1 et ideo non est simile+ %$&(!$* Super Sent+.um ad /ru. quae omnino est indi-isibilis+ %$&(!8* Super Sent+. quod matrimonium ante carnalem copulam si. quod ante carnalem copulam non est omnino translatum corpus unius sub potestate alterius.ione quam in alia1 sed matrimonium materiale et reli. scilicet peccatum1 sed per carnalem copulam si. sed post est inter eos etiam -inculum carnale1 et ideo sicut post carnalem copulam matrimonium sol-itur per mortem carnalem.em melioris -itae non con-olet2 sed per carnalem copulam completur dicta translatio.ionis ante carnalem copulam sol-itur2 quia reli.ressum reli.secundum quod est sacramentum. quod non est incon-eniens ma0us bonum impediri per minus bonum quod habet contrarietatem ad ipsum. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ' qc+ ! ad ! Ad secundum dicendum.ione contrahitur matrimonium ad unam personam.es tantum spirituale -inculum. cui quantum ad plura obli.io est mors quaedam spiritualis. ita per in. qua aliquis saeculo moriens -i-it eo+ %$&(!(* Super Sent+. sed sub conditione si interea alter con0u. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ' qc+ ! ad $ Ad primum er. scilicet Christum.o dicendum.ni/icat illam con0unctionem quae est Christi ad animam per . quod in qualibet reli. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ' qc+ $ ad ' Ad tertium dicendum.

quod con0unctio matrimonialis ante carnalem copulam est quid imper/ectum quantum ad esse primum. tunc quantum est in se. abrenuntiat -inculo con0u. ut praeparentur quae sunt necessaria ad solemnitatem nuptiarum+ Tertio. ut supra dictum est. quod de pro/essione sic emissa ante tempus determinatum a 0ure.ionem+ Secundo. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ' qc+ ' ad $ Ad primum er.ionis in. est idem 0udicium quod de -oto . quousque pro/essionem emiserit1 et ideo usque ad tempus illud tenetur eum u3or sua e3pectare+ %$&(')* Super Sent+. ut interim possit deliberare de transeundo ad reli. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ' qc+ ' co+ Ad tertiam quaestionem dicendum.ressum poterit cui -oluerit nubere+ %$&(!4* Super Sent+. ne -ilem habeat maritus datam quam non suspira-it dilatam+ %$&(!9* Super Sent+. quod sicut corporalis mors -iri hoc modo -inculum matrimoniale sol-it ut mulier nubat cui -ult secundum apostoli sententiam. quod non intelli.ressum. tunc neuter con0u. ita etiam post mortem spiritualem -iri per reli.ali1 et ideo alter absol-itur a -inculo illo+ %$&(!&* Super Sent+.ali -inculo abrenuntiat1 et ideo adhuc manet1 sed quando unus tantum -o-et. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ' qc+ ' ad ! Ad secundum dicendum. quod quando uterque pari -oto continentiam -o-et.ionis in.quia tunc intrat uterque in corporalem possessionem sibi traditae potestatis1 unde etiam ante carnalem copulam non statim tenetur reddere debitum post matrimonium contractum per -erba de praesenti1 sed datur ei tempus duorum mensium. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ' qc+ ' ad ' Ad tertium dicendum. lib+ ( d+ !" q+ $ a+ ' qc+ ! ad ' Ad tertium dicendum.itur mortuus saeculo per reli.o dicendum. sed non consummata quantum ad actum secundum qui est operatio1 et similatur possessioni corporali1 et ideo nec omnimodam indi-isibilitatem habet+ #uaestiuncula ' %$&(!"* Super Sent+. propter tria+ Primo.

ut habetur e3 -erbis <icolai Papae+ #uia.+ ' Praeterea. quicumque promittit aliquid. non compelluntur per 5cclesiam ad matrimonium contrahendum+ 5r. et aliquae arrhae+ 5r. sed quia spondet.+ $ Ad primum sic proceditur+ Videtur quod sponsalia non con-enienter dicantur /uturarum nuptiarum promissio. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ $ ar.simplici1 unde sicut post -otum simple3 -iri mulier ei reddere debitum non tenetur. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ $ ar.o -idetur quod non debuerit solum per promissionem de/iniri+ %$&('9* Super Sent+. est aliquis sponsus non quia promittit.o male dicitur promissio+ %$&('(* Super Sent+. in sponsalibus non est quandoque sola promissio. tamen ipsa non haberet potestatem alteri nubere1 ita et hic+ #uaestio ! Prooemium %$&('$* Super Sent+. et sponsores dat+ Sed a sponsalibus dicitur aliquis sponsus+ 5r.o sponsalia non sunt promissio+ %$&('8* Super Sent+.+ ! Praeterea.+ ( . sed additur 0uramentum. sicut dicit Isidorus. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ $ ar. lib+ ( d+ !" q+ ! pr+ einde quaeritur de sponsalibus1 et circa hoc quaeruntur tria2 $ quid sint sponsalia1 ! qui possunt sponsalia contrahere1 ' utrum sponsalia dirimi possint+ Articulus $ Utrum sponsalia con-enienter dicantur /uturarum nuptiarum promissio %$&(''* Super Sent+. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ $ ar. debet compelli ad sol-endum+ Sed illi qui sponsalia contrahunt.

si parentibus placet1 et tunc stante conditione stat promissio.o non con-enienter dicuntur promissio nuptiarum+ %$&('"* Super Sent+.uendum est2 quia aut est conditio honesta. accipiam te. matrimonia debent esse libera et absoluta+ Sed sponsalia quandoque /iunt sub conditione etiam accipiendae pecuniae+ 5r. sed tollenda est conditio+ %$&(()* Super Sent+. et e contrario+ Secundo datis arrhis sponsalitiis. ut si dicam. distin. quod. ut Isidorus dicit+ <am ante usum tabularum matrimonii cautiones dabant. accipiam te in meam. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ $ ad $ Ad primum er. ut pecunia. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ $ ar. et non stante non stat2 aut est inhonesta.it autem ista promissio dupliciter2 scilicet absolute. ut cum dicitur. -ituperatur @acob+ (+ Sed circa sacramentum non debet aliquid esse -ituperabile+ 5r. ut cum dicitur. accipiam te.o dicendum. et /ide0ussores dabant+ . si /urtis meis consentias1 et tunc stat promissio.o nec debet /ieri promissio /uturarum nuptiarum+ %$&('4* Super Sent+. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ $ ar. sicut supra dictum est. et sub conditione+ Absolute quatuor modis+ Primo nuda promissione.o sponsalia non semper sunt /uturarum nuptiarum promissio+ %$&('&* Super Sent+.+ 9 Praeterea.+ 8 Praeterea. consensus in con0u. nullus dicitur sponsus nisi a sponsalibus+ Sed aliquis dicitur sponsus e3 praesentibus nuptiis. et hoc dupliciter2 quia aut est contraria bonis matrimonii. accipiam te. ut in littera dicitur+ 5r. promissio quae est de rebus /uturis. si -enena sterilitatis procures1 et tunc non contrahuntur sponsalia1 aut non est contraria bonis matrimonii. ut si dicam. quibus spondebant se in-icem consentire in 0ura matrimonii. -el hu0usmodi+ Tertio annuli subarrhatione+ #uarto inter-eniente 0uramento+ Si autem /iat dicta promissio sub conditione. sed matrimonii promissionem1 et haec promissio dicitur sponsalia a spondendo. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ $ co+ Respondeo dicendum. quod ipsa sponsalia et sponsorum datio est promissionis con/irmatio1 et ideo ab hoc denominatur quasi a per/ectiori+ .Praeterea.alem copulam per -erba de /uturo non /acit matrimonium.

quod in matrimonio potest considerari ipsa con0unctio matrimonialis. quod @acobus non intendit prohibere quod omnino aliquis nullam promissionem de /uturis /aciat. ut si dicat. non tollit matrimonii libertatem2 quia si est inhonesta. nec potest e3i. corde debet intelli. si eus -oluerit1 quae etiam si -erbis non e3primatur. et actus e0us1 et a sponsione primi in .atur unus alii ad matrimonium contrahendum1 et peccat mortaliter non sol-ens promissum. quod illa addita non sunt nisi ad con/irmandam promissionem1 unde non sunt aliud quam promissio+ %$&(('* Super Sent+.itur ut promissio dotis1 unde matrimonium libertatem non perdit+ #uandoque autem apponitur conditio pecuniae per modum poenae1 et tunc. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ $ ad ' Ad tertium dicendum.endus est.itimum impedimentum inter-eniat1 et secundum hoc etiam 5cclesia co. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ $ ad 9 Ad se3tum dicendum. si dabis mihi centum1 et tunc hoc non ponitur quasi ad -endendum consensum matrimonii.et ei honestatem2 aut est de utilibus. debet ab0ici1 si autem honesta2 aut de bonis simpliciter. contraham tecum. praecipue si de u3oricidio timeretur+ %$&((!* Super Sent+.i+ %$&((8* Super Sent+. si placet parentibus. nisi le.endo poenitentiam pro peccato+ Tamen in /oro contentioso non compellitur2 quia matrimonia coacta consue-erunt malos e3itus habere2 nisi /orte 0uramentum inter-enerit2 quia tunc co.it in0un. accipiam te. quod conditio illa quae apponitur. sed au. quod e3 tali promissione obli. et haec conditio non tollit libertatem sponsalium. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ $ ad ( Ad quartum dicendum. ut si dicatur. sed intelli. sed quod non promittat quasi /iduciam habens de -ita sua1 unde docet quod debet apponi conditio. quia matrimonia debent esse libera. ut quidam dicunt1 quam-is aliis non -ideatur propter causam praedictam.%$&(($* Super Sent+. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ $ ad 8 Ad quintum dicendum. talis conditio non stat.i poena illa ab eo qui non -ult matrimonium complere+ %$&(((* Super Sent+. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ $ ad ! Ad secundum dicendum.

quae sunt quaedam sacramentalia matrimonii.+ ' Praeterea. e3 tunc aliqui possunt sponsalia contrahere e3 quo eis possunt /uturae nuptiae placere+ Sed si.+ ! Praeterea. sicut ad contractum sponsalium requiritur aliquis rationis usus.+ ( Praeterea.nari debet+ %$&(8)* Super Sent+. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ ! ar. sicut e3orcismus >aptismi+ Articulus ! Utrum tempus septennii sit competenter assi. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ ! ar. non requirit discretionem in illis ad quos pertinet+ Sed sponsalia /ieri possunt per parentes.na talis placentiae /requenter apparent in pueris ante septem annos+ 5r.o etiam ante septennium possunt sponsalia contrahi+ %$&((&* Super Sent+. quia e3 hoc ipso spondet matrimonii actum+ Tamen a prima sponsione dicuntur sponsalia proprie. sponsalia ad matrimonium ordinantur+ Sed in matrimonio non assi.+.norante quorum sunt sponsalia+ 5r.o nec in sponsalibus septennium utrique assi. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ ! ar. ita ad consentiendum in peccatum mortale+ Sed sicut :re.o ante possunt contrahi sponsalia+ %$&(8$* Super Sent+.natum sponsalibus contrahendis %$&(("* Super Sent+.natur unum tempus puellae et puero+ 5r.o ita possunt /ieri ante septennium sicut post+ %$&((4* Super Sent+. a sponsalibus contractis per -erba de /uturo1 et a sponsione secundi dicitur aliquis sponsus etiam quando contractum est matrimonium per -erba de praesenti.+ $ Ad secundum sic proceditur+ Videtur quod tempus septennii non sit competenter assi.orius narrat in ( ialo. quidam puer propter peccatum blasphemiae a iabolo e3tinctus est+ 5r./uturum dicitur sponsus. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ ! ar.+ 8 .natum sponsalibus contrahendis+ Contractus enim qui per alios /ieri potest. utroque illorum i. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ ! ar.

respectu cu0us triple3 . et per seipsum considerare+ 5t quia ratio paulatim in homine con-alescit. reputabuntur inter eos esse sponsalia+ %$&(8(* Super Sent+. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ ! ar. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ ! co+ Respondeo dicendum. et postea post septennium ante tempus pubertatis contrahunt per -erba de praesenti. potest contrahere cum puella quae non habet septem annos sponsalia2 quia quod uni de/icit de tempore. secundum quod quietantur motus. reputantur inter eos esse sponsalia+ Sed hoc non est e3 secundo contractu.Praeterea. neque ab alio capere potest+ Secundus status est. quia tunc non intendunt sponsalia.o e3 primo1 et hinc ante septennium possunt sponsalia contrahi+ %$&(8!* Super Sent+. si aliqui ante septem annos contrahunt sponsalia. oportet quod illorum sint qui aliquo modo promittere possunt1 quod non est nisi illorum qui habent aliquam prudentiam de /uturis. alteri superabundat+ %$&(8'* Super Sent+. si aliqui 0u3ta aetatem pubertatis. quae usum rationis requirit.radus notatur secundum philosophum in $ 5thic+ Primus est. sed matrimonium contrahere+ 5r. quod deest uni. cum homo ab alio capere potest. reputatur inter eos matrimonium esse+ 5r. et ita nec sponsalibus+ Sed ad secundum statum incipit homo per-enire in /ine primi septennii1 unde etiam tunc temporis pueri ad scholas ponuntur+ Sed ad . suppletur ab altero.o si unus sit pubes. sicut patet in trahentibus na-em+ Sed contractus sponsalium est quaedam communis actio inter contrahentes+ 5r. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ ! ar. quam-is ante eam. cum quis neque intelli. in his quae communiter /iunt a pluribus. ut dictum est. contrahant per -erba de /uturo. sed ipse per se non su//icit ad intelli.+ " Praeterea. contrahant per -erba de praesenti. dummodo sint propinqui. cum homo et ab alio 0am capere potest.o pari ratione si ante septennium. et /lu3ibilitas humorum1 ideo primum statum rationis obtinet homo ante primum septennium1 et propter hoc illo tempore nulli contractui aptus est.it per se.+ 9 Praeterea.endum+ Tertius est. quod septennium est tempus determinatum a 0ure sponsalibus contrahendis satis rationabiliter2 quia cum sponsalia sint quaedam promissio /uturorum.

ionem. nec mortaliter pecca-it1 sed -isio illa ostensa /uit ad patrem contristandum. adeo quod nec aliqua a//initas e3 hoc contrahatur1 et ideo sponsalia quae inter aliquos per personas alias contrahuntur.tertium statum incipit homo per-enire in /ine secundi septennii quantum ad ea quae ad personam ipsius pertinent. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ ! ad ! Ad secundum dicendum.untur consentire his quae per alios /acta sunt+ %$&(89* Super Sent+.es constituitur ei potestas disponendi de rebus suis post -i. robur habent.are ad aliquid /uturum+ %$&(8"* Super Sent+. -el ad reli. in qua ratio naturalis citius con-alescit1 sed quantum ad ea quae e3tra ipsum sunt.orii dicentis quod pater pueri animam par-uli /ilii ne.andum se perpetuo -inculo. inquantum illi inter quos contrahuntur. quod quidam dicunt. e3 quo intelli. praecipue de his ad quae ratio naturalis inclinat ma.are se de his quae ad personam ipsius pertinent.ens+ Sed hoc est e3presse contra intentionem :re. ambo -el alter reclamare possunt2 unde tunc nihil est actum.ens.are1 et secundum le. non par-um peccatorem :ehennae i. non /uerit damnatus. -el ad con0u.nibus nutri-it+ 5t ideo dicendum.intiquinque annos+ %$&(88* Super Sent+. non reclamant.is1 non autem ad obli. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ ! ad $ Ad primum er. quod ille puer de quo :re. ad aetatem debitam -enientes. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ ! ad ' .o dicendum.orius narrat. quia adhuc non habet /irmam -oluntatem1 et ideo possunt tali tempore contrahi sponsalia+ Sed in /ine secundi septennii 0am potest obli. quod ad peccatum mortale su//icit etiam consensus praesens1 sed in sponsalibus est consensus in /uturum+ Ma0or autem rationis discretio requiritur ad pro-idendum in /uturum quam ad consentiendum in unum praesentem actum1 et ideo ante potest homo peccare mortaliter quam possit se obli. qui in illo peccato pecca-erat non corri. in /ine tertii septennii+ 5t ideo ante primum septennium nulli contractui homo aptus est1 sed in /ine primi septennii incipit esse aptus ad aliqua promittendum in /uturum.ium+ Sed post tertium septennium etiam potest de aliis se obli.li. quod si ante annos pubertatis /iat contractus sponsalium per alium.

it e3 motu naturae quam e3 aliqua ratione1 et ideo non su//icit talis placentia ad sponsalia contrahendum+ %$&(8&* Super Sent+. si appropinquant contrahentes ad tempus septennii. puer autem in /ine secundi septennii. quod illa placentia quae est in pueris ante septennium. quia. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ ! ad 8 Ad quintum dicendum. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ ! ad ( Ad quartum dicendum. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ ! ad " Ad septimum dicendum. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ ! ad 9 Ad se3tum dicendum. sed etiam e3 parte corporis.is acceleratur rationis usus quam in aliis+ Articulus ' . ut philosophus dicit in & de animalibus1 simul autem usum discretionis accipiunt. tamen ostendunt se ratam habere priorem permissionem1 et ideo prior contractus accipit /irmitatem+ %$&(9)* Super Sent+.is contin. secundum philosophum in ! Ph=s+. nihil deesse -idetur+ Haec autem propinquitas a quibusdam determinatur tempus se3 mensium1 sed melius est quod determinetur secundum conditionem contrahentium2 quia in quibusdam ma. quod trahentes na-em a. quod quam-is per secundum contractum in casu illo non /aciant matrimonium.unt ut distinctae personae. quod in tempore contractus matrimonii non solum requiritur dispositio e3 parte usus rationis.enerationis apta. potest suppleri de altero2 sed sponsalia contrahentes a. non procedit e3 per/ectae rationis usu.Ad tertium dicendum. non autem in matrimonio+ %$&(84* Super Sent+. contractus sponsalium habet robur. nec e3 altero potest suppleri+ %$&(9$* Super Sent+. ut sit tempus . qui tantum in sponsalibus requiritur1 ideo in sponsalibus determinatur unum tempus utrique. quod in sponsalibus etiam similiter. cum nondum sint plene susceptibiles disciplinae1 sed ma. quia sponsalia non nisi inter duos esse possunt2 unde in utroque requiritur quod sit su//iciens ad contrahendum1 et ideo de/ectus unius sponsalia impedit. quod deest uni. quod parum deest.enerationi aptum+ 5t quia puella in duodecimo anno ad hoc -enit ut possit esse actui .unt per modum unius causae1 et ideo.

et postmodum se absol-ant+ Sed talia non debent ab 5cclesia sustineri+ 5r. -idetur quod nec propter alterius /ornicationem+ #uia adhuc per sponsalia unus non accipit potestatem in corpus alterius2 et .Utrum sponsalia dirimi possint altero reli. corpus suum promittit mulieri+ 5r. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ ' ar.ritudinem quam aliquis incurrit post contracta sponsalia+ #uia pro poena nullus debet puniri+ Sed -ir qui in/irmitatem incurrit.um ad lon. -idetur quod nec dirimatur per ae.+ ' Item. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ ' ar.+ 8 Item. -idetur quod non possunt se in-icem absol-ere+ #uia hoc est ma3imae le-itatis. altero reli. ut primo contrahant. -idetur quod nec debeant dirimi.uineam sponsae /ornicario concubitu co.ionem intrante %$&(9'* Super Sent+.ionem se trans/ert+ #uia in dubiis semper tutior pars eli.+ $ Ad tertium sic proceditur+ Videtur quod sponsalia dirimi non possunt.o tenetur eum e3pectare+ %$&(98* Super Sent+. quod non est con-eniens+ %$&(9"* Super Sent+.ationem /acere+ Sed ille qui sponsalia contrahit.+ 9 Item.enda est+ Sed tutius esset quod eum e3pectaret+ 5r.ione+ %$&(9(* Super Sent+. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ ' ar.+ ! Item. -idetur quod nec propter a//initatem inter-enientem.+ ( Item. quando alter con0u.o propter corporalem in/irmitatem non debent sponsalia dirimi+ %$&(99* Super Sent+. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ ' ar. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ ' ar.o non potest se o//erre eo ulterius in reli.noscat2 quia secundum hoc sponsa puniretur pro peccato sponsi. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ ' ar.inquam re.o et cetera+ %$&(94* Super Sent+.ionem intrante+ #uia de pecunia quam alicui promisi. non possum alteri licite obli. punitur in hoc quod ei 0us suum au/ertur quod in illam habebat quae sibi /uerat desponsata+ 5r. ut puta si sponsus consan.

potest licite alteri nubere sine aliquo peccato1 si autem per eum stetit quod matrimonium non est completum. si -ult.ionem con/u.at -enditioni primae+ 5r. cum sit spiritualis tantum. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ ' co+ Respondeo dicendum.o dicendum. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ ' ad $ Ad primum er. debet a. quod si ante contractum matrimonium aliquam .ere poenitentiam de peccato /ractae promissionis. -el .it. -idetur quod nec per de/ectum aetatis possint dirimi+ #uia quod non est. quod in omnibus praedictis casibus sponsalia contracta dirimuntur.are primo+ %$&(")* Super Sent+. si 0uramentum inter-enit. aut 0uramenti. si interim /ornicentur2 et sic sponsalia dirimi non debent per hoc+ %$&(9&* Super Sent+. quae ipsum nimis debilitet. ut dictum est+ %$&("'* Super Sent+. ut epilepsia. scilicet cum quis ad reli. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ ' ar. non potest dissol-i+ Sed ante aetatem determinatam sponsalia contracta nulla /uerunt+ 5r. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ ' ad ' Ad tertium dicendum. quod dubium illud determinatur e3 hoc quod alter non compareret tempore statuto ad matrimonium per/iciendum1 unde si e3 parte e0us non de/uit quin matrimonium compleret. 0udicio 5cclesiae+ %$&("(* Super Sent+. et contrahere cum alia. et cum alter con0u.um cum altero per -erba de praesenti contrahit. -idetur quod nec per contractum cum alia per -erba de praesenti+ #uia secunda -enditio non dero.+ 4 Item. sed di-ersimode2 quia in duobus.o dirimi non possunt+ %$&("$* Super Sent+.ita -idetur quod in nullo contra in-icem peccant.ra-em in/irmitatem incurrat alter eorum inter quos sunt contracta sponsalia. ipso 0ure sponsalia dirimuntur1 sed in aliis casibus dirimi debent secundum 0udicium 5cclesiae+ %$&("!* Super Sent+.+ " Item.o nec secundus contractus potest dero. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ ' ar. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ ' ad ! Ad secundum dicendum. quod talis promissio sol-itur per mortem spiritualem.

impedi-isset contractum illum1 ita si inter-eniat ante matrimonium. -el orbitas oculorum.uineam sponsae. potest in patientia tolerari. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ ' ad ( Ad quartum dicendum. quod non semper est le-itatis retractare quae prius /irmata sunt2 quia incertae sunt pro-identiae nostrae. quod est e//ectus quidam sponsalium. immo ei con/ertur1 quia absol-itur ab eo qui per /ornicationem eo se odiosum reddidit+ %$&("9* Super Sent+. -el e con-erso. quod si sponsus co. quam hoc sit de 0ure+ Sed hoc non -idetur e3emplo con-enire quod decretalis adducit+ 5t ideo dicendum. quod 5cclesia ma. utpote lepra quae solet prolem in/icere2 possunt sponsalia dirimi. ut dicitur in Aib+ sapientiae+ %$&(""* Super Sent+. quod non est incon-eniens+ %$&("8* Super Sent+. -el aliquid hu0usmodi1 aut quae sunt contra bonum prolis. quod quam-is nondum dederint sibi mutuo potestatem corporis sponsalia contrahentes1 tamen e3 hoc e//iciuntur sibi in-icem suspecti de non ser-anda /ide in /uturum1 et ideo potest sibi praeca-ere unus contra alium sponsalia dirimendo+ %$&("4* Super Sent+. ne sibi in-icem displiceant.no-it consan. sed e3 poena damnum reportat. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ ' ad 9 Ad se3tum dicendum. et postea eamdem sibi remittunt. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ ' ad " . si mutuo se absol-unt qui sponsalia contra3erunt+ Sed ad hoc dicunt.paral=sis1 aut eum de/ormet. tunc debent sponsalia dirimi1 et ad hoc probandum sola /ama su//icit propter scandalum -itandum+ Causae enim quae in /uturum e3pectant e//ectus suos. impediuntur a suis e//ectibus non solum e3 eo quod est. prior contractus ab e//ectu suo impeditur+ <ec in hoc aliquid detrahitur alteri. et matrimonium sic contractum malum e3itum sortiatur+ <ec pro poena punitur aliquis. si esset tempore contractus sponsalium. quod quidam non recipiunt istum casum2 sed contra eos decretalis est quae e3presse dicit2 ad instar eorum qui societatem /idei contrahunt. ut abscissio nasi. sed e3 eo quod /uturum est1 unde sicut a//initas.is hoc sustinet ne pe0us e-eniat. lib+ ( d+ !" q+ ! a+ ' ad 8 Ad quintum dicendum.

lib+ ( d+ !" q+ ! a+ ' ad 4 Ad octa-um dicendum.ularis+ 5r.amiae quae est e3 hoc quod aliquis duas u3ores successi-e habuit. non sit irre.num incontinentiae apparet in eo qui plures /ornicarie co.amiae sit irre. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ $ qc+ $ ar.ularitas anne3a #uaestiuncula $ %$&(4!* Super Sent+. sit irre. lib+ ( d+ !" q+ ' pr+ einde quaeritur de bi.o ens et non ens non /aciunt multitudinem aliquam+ Sed ille qui habet successi-e duas u3ores. qui secundum apostolum ab episcopatu prohibetur+ %$&(4'* Super Sent+.amiae quae est e3 hoc quod aliquis duas u3ores successi-e habuit.Ad septimum dicendum.o nec e3 secundo+ . si esset unius rationis uterque contractus2 sed secundus contractus matrimonii est /ortior primo1 et ideo sol-it ipsum+ %$&("&* Super Sent+.o e3 hoc non e//icitur -ir non unius u3oris. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ $ qc+ $ ar. quando una est in esse.+ $ Ad primum sic proceditur+ Videtur quod illi bi.amia1 et circa hoc quaeruntur tria2 $ utrum bi.ularitate+ Articulus $ Utrum illi bi. quod ratio illa teneret.noscit quam qui plures u3ores successi-e habet+ Sed e3 primo non e//icitur aliquis irre. ad annos le.+ ! Praeterea.ularitas anne3a+ #uia multitudo et unitas consequuntur ens+ 5r. alia non est in esse+ 5r. quod quam-is non /uerint -era sponsalia.itimos -eniens debet petere solutionem sponsalium 0udicio 5cclesiae /aciendam propter bonum e3emplum+ #uaestio ' Prooemium %$&(4)* Super Sent+. tamen /uit ibi quidam sponsalium modus1 et ideo ne -ideatur approbare.ularitas ad0uncta1 ! utrum sol-atur per >aptismum1 ' utrum possit dispensari in tali irre. ma0us si.

et ea mortua ante carnalem copulam subsecutam duceret aliam.amiam irre. contin.amiae quae contin. cum alia contrahat de /acto. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ $ qc+ $ ar. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ $ qc+ ! ar.amia irre. si-e prima -i-ente+ Talis contra3it cum pluribus -el de 0ure.ularis esset. si non habeat aliam u3orem le. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ $ qc+ ! ar.o e3 praedicto modo bi.amiae non contrahitur irre.it quod aliquis antequam co.amia irre.itimam1 -el adulterium. aut ratione carnalis copulae+ Sed non ratione primi1 quia sic si aliquis cum una contra3isset per -erba de praesenti. quia carnem suam non di-isit in plures+ 5r.amiae modus+ %$&(4"* Super Sent+.o cum irre. et eam carnaliter co.ularitas+ #uaestiuncula ' .amiam nisi propter de/ectum sacramenti.ularitas non consequatur+ %$&(49* Super Sent+.ularis1 quod est contra ecr+ Innocentii III1 nec iterum ratione secundi1 quia secundum hoc etiam qui plures /ornicario concubitu co.noscat si-e prima mortua.ularitas non sit anne3a bi.ularitatem causat+ #uaestiuncula ! %$&(48* Super Sent+. non est ibi aliquod sacramentum2 quia talis con0unctio non si. non potest esse de/ectus sacramenti+ Sed quando aliquis contrahit cum aliqua de /acto et non de 0ure. si habeat aliam+ Sed di-idere carnem suam in plures per /ornicationem -el adulterium non causat irre.%$&(4(* Super Sent+.noscat carnaliter illam cum qua de 0ure contra3it. -idetur quod talem bi.ni/icat con0unctionem Christi ad 5cclesiam+ 5r. irre. -ideretur irre.ularis. -el de /acto1 et tamen non est irre. -el successi-e unam de 0ure.ularitas non consequatur bi.ularitatem+ 5r.it e3 hoc quod homo habet duas u3ores simul.+ ' Praeterea.+ ' Praeterea. non de 0ure.ularitatem causat1 aut hoc est ratione sacramenti. aliquis accedens ad illam cum qua contrahit de /acto et non de 0ure.o nullo modo bi. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ $ qc+ ! ar.+ ! Praeterea. et aliam de /acto+ #uia ubi nullum est sacramentum. si bi.nosceret. committit /ornicationem.+ $ Ulterius+ Videtur quod irre.o nec praedictus bi. quod /alsum est+ 5r.

amiae non causet irre. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ $ qc+ ' s+ c+ $ Sed contra est quod :re.ularis1 alias puniretur pro peccato u3oris2 potest etiam esse quod postquam hoc sciat. -el qualibet parte corporis -itiatum.+ ' Praeterea. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ $ qc+ ' ar.+ $ Ulterius+ Videtur quod non contrahatur irre.ularitatem+ %$&(&!* Super Sent+. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ $ qc+ ' ar. potest esse quod aliquis de/lora-it aliquam. reddat ei debitum poscenti antequam de adulterio accusata condemnetur+ 5r.orius dicit2 praecipimus ne unquam illicitas ordinationes /acias. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ $ qc+ ' ar. non /it irre. postquam consummatum est matrimonium. ut quando credit eam -ir.inem non est sortitus u3orem. ne bi. ab alio co.noranter habens.ularitatem+ %$&(&$* Super Sent+.inem in-oluntarius. et postea in-enit eam /uisse corruptam.o. nullus potest contrahere irre. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ $ qc+ $ co+ .ularitas e3 hoc quod aliquis non -ir.inem ducit u3orem+ #uia plus impeditur aliquis de/ectu proprio quam alieno+ Sed si ipse contrahens non sit -ir.amiae irre.ularis+ 5r.ularitatem nisi -oluntarius+ Sed aliquis quandoque ducit u3orem non -ir. aut qui -ir.o+ %$&(4&* Super Sent+.%$&(44* Super Sent+.o -idetur quod ille modus bi. ad sacros ordines permittas accedere+ #uaestiuncula $ %$&(&'* Super Sent+.ularis1 quia non di-idit carnem suam in plures. non e//icitur -ir irre.o multo minus si u3or e0us non sit -ir. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ $ qc+ ' ar. -el curiae cu0uslibet conditioni obno3ium.amus.inem esse. nec etiam u3or e0us1 et tamen ducit corruptam in u3orem+ 5r. co.o talis modus non semper /acit irre.noscens eam+ 5r.o talis modus bi. et postea ducat eam in u3orem+ Talis non -idetur /ieri irre.+ ! Praeterea. corruptio sequens matrimonium est -ituperabilior quam praecedens+ Sed si u3or. -el poenitentiae.+ ( Praeterea.noscatur. aut i.ularitatem non causat+ %$&(&)* Super Sent+.

net.ni/icationem sacramenti ut -ir sit tantum unius -ir. quae est unius ad unam1 et ideo requiritur ad per/ectam si.ularitatem inducit+ 5t sunt quatuor modi bi.amia. quod quidem in bi. ma3ima spiritualitas debet apparere2 tum quia spiritualia ministrant. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ $ qc+ $ ad $ Ad primum er. aliam de /acto+ #uartus. unam de 0ure.atur1 et ideo ibi non est de/ectus sacramenti+ . et in spiritualibus occupari debent+ Unde cum concupiscentia ma3ime spiritualitati repu.natur2 quia in illis qui accipiunt sacramentum ordinis. irre. quod aliquis per sacramentum ordinis minister sacramentorum constituitur1 et ille qui aliis sacramenta ministrare debet. nullum de/ectum in sacramentis pati debet+ e/ectus autem in sacramento est.ularitas ad0uncta+ Alia autem causa consequens assi.ni/icat con0unctionem Christi ad 5cclesiam.amis apparet. aliam de /acto+ Tertius. quae hoc tollit. cum simul habet plures.ni/icationem sacramenti totaliter. cum plures habet successi-e. unam de 0ure.ni/icationi sacramenti repu. quod multitudo plurium u3orum simul e3istentium est multitudo simpliciter1 et ideo talis multitudo totaliter si.amiae+ Primus est.Respondeo dicendum ad primam quaestionem. qui una u3ore contenti esse nolunt+ Tamen prima ratio est melior+ %$&(&(* Super Sent+. quando sacramenti si.nat1 et propter hoc tollitur sacramentum1 sed multitudo u3orum successi-e est multitudo secundum quid1 et ideo non tollit si. et u3or tantum unius u3or1 et ideo bi. quae requiritur in illis qui sunt sacramentorum dispensatores+ %$&(&8* Super Sent+.o dicendum.num concupiscentiae permanentis in eis apparere.num. non tamen concupiscentiae ita adhaerentis2 quia per /ornicationem unus alteri non in perpetuum obli. quando -iduam ducit in u3orem+ 5t omnibus his est irre. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ $ qc+ $ ad ! Ad secundum dicendum. nec sacramentum e-acuat quantum ad sui essentiam. sed quantum ad sui per/ectionem. cum quis habet plures u3ores de 0ure successi-e+ Secundus.ni/icatio inte. per quam totus homo caro e//icitur1 non debet aliquod si. quod quam-is sit in /ornicariis ma0oris concupiscentiae si. scilicet sacramenta2 tum quia spiritualia docent.ra non in-enitur+ Sacramentum autem matrimonii si.

amia causat irre.amiam quae irre. quae quidem consistit in con0unctione animorum.atur id quod Ma.ni/icationem matrimonii. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ $ qc+ ! ad ! 5t per hoc patet solutio ad secundum+ %$&8))* Super Sent+. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ $ qc+ ' co+ .ularis2 quia irre.ularitate causanda+ %$&(&4* Super Sent+. quae /it per consensum.ularitatem inducendam+ #uaestiuncula ! %$&(&"* Super Sent+. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ $ qc+ ! co+ Ad secundam quaestionem dicendum.ni/icationis+ #uaestiuncula ' %$&8)$* Super Sent+. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ $ qc+ $ ad ' Ad tertium dicendum. quod quam-is ibi non sit sacramentum.ularitatem.ni/icationem+ Tamen si per 0udicium 5cclesiae compellatur ad primam redire.o dicendum. bi. quod sicut dictum est. quod in secundis duobus modis bi.%$&(&9* Super Sent+.amiae contrahitur irre. est tamen quaedam sacramenti similitudo1 unde isti duo modi sunt secundarii. quae non est in /ornicario -el in adulterino concubitu1 et ideo non est simile+ %$&(&&* Super Sent+. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ $ qc+ ! ad $ Ad primum er. sed imper/ectio si.noscere. scilicet quod solus consensus per -erba de praesenti su//icit ad irre.amus. et in con0unctione corporum1 et ideo ratione utriusque oportet simul esse bi. inquantum tollit per/ectam si.ularitas2 quia quam-is in altero non sit sacramentum. et primus est principalis in irre. et eam co.ularitatem /aciat1 unde per ecret+ Innocentii abro. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ $ qc+ ! ad ' Ad tertium dicendum.ister in littera dicit. quia primum matrimonium non habuit per/ectam suam si. quod in tali casu non reputatur bi. est tamen ibi aliqua similitudo sacramenti.ularitatem non /acit peccatum. statim e//icitur irre.

corrupta /uit a iabolo per idolatriam+ 5t ideo aliter dicendum. Oseae !.o1 sed e3 parte u3oris requiritur etiam quod sit -ir.o. non quod sit -ir. 5?ech+ $9.ularitatem1 corruptio autem carnis e3tra matrimonium contin. in qua sunt multae corruptiones1 sed sponsa si.am quasi concubinam1 et sic non tollitur aliquid de per/ectione si. si-e di-isio carnis in-eniatur e3 parte -iri.ae1 unde non /uit sicut concubina. si-e e3 parte u3oris. !.ni/icat Christum. in qua non est aliqua macula+ Christus autem primo habuit s=na.ularis e3 hoc quod ducit in u3orem corruptam. quod in con0unctione Christi et 5cclesiae unitas e3 utraque parte in-enitur1 et ideo.ni/icatur 5cclesia triumphans. est de/ectus sacramenti. quod de/ectus in ipso sacramento causat irre.o. sicut Christus 5cclesiam1 e3 quo apparet quod u3or si.ite u3ores -estras.initas. ita /ieret mulier .o1 cu0us ratio a decretistis assi. quae praecessit matrimonium. pertinebant+ 5t praeterea hoc est e3presse contra id quod habetur Hierem+ '. ad unitatem 5cclesiae.ni/icat 5cclesiam.ni/icat 5cclesiam militantem. cu0us curam . ubi e3presse /it mentio de desponsatione s=na. per sponsam si.ens. sed sicut u3or+ 5t praeterea. sed supra alterum1 et ideo e3 termino speci/icatur. quod per sponsum si. sicut Christus 5cclesiae+ 5t ideo alii dicunt. ita una 5cclesia1 unde illi qui tempore s=na. et sponsus Christum1 et iterum. sed non e3 parte sponsi.erit. si sponsus prius habuit concubinam+ Sed hoc est -alde absurdum2 quia sicut est una /ides antiquorum et modernorum.Ad tertiam quaestionem dicendum. quia episcopus si. secundum hoc /ornicatio esset sacramentum illius con0unctionis. in qua eo ser-imus. 82 -iri dili.ni/icationis sacramenti.natur. quod est absurdum1 et ideo . 5phes+ 8.ae eo ser-iebant. !. sed tamen di-ersimode2 quia e3 parte -iri requiritur quod aliam non du3erit in u3orem. quia -ir est caput mulieris. qui -ir. quod etiam est respectu illius actus quasi materia sacramenti+ Unde si mulier esset ordinis suscepti-a1 sicut -ir e//icitur irre. sed /acit de/ectum e3 parte alterius2 quia actus contrahentis matrimonium non cadit supra seipsum. nullum de/ectum /acit in sacramento e3 parte illius in quo est corruptio. non autem e3 hoc quod corruptus contrahit.ni/icatur Christus. ad hoc quod aliquis episcopus /ieri possit+ Sed haec ratio est e3presse contra apostolum.o /uit1 et ideo e3 parte sponsae requiritur -ir.entilitas priusquam a Christo desponsaretur in /idem 5cclesiae.o.

lib+ ( d+ !" q+ ' a+ $ qc+ ' ad $ 5t per hoc patet solutio ad primum+ %$&8)'* Super Sent+. -el e3 conscientia propria.noscens+ %$&8)8* Super Sent+. nisi post corruptionem adulterinam eam iterato co. irre.ularis e//icitur1 quam-is de hoc sint opiniones+ Sed hoc quod dictum est.amus+ 5r. quod si quis ante >aptismum plures u3ores habuit.amia per >aptismum sol-atur+ icit enim Hieron=mus super 5pist+ ad Titum. irre. quod si mulier /ornicetur post contractum matrimonium.+ $ Ad secundum sic proceditur+ Videtur quod bi.amia per >aptismum sol-atur %$&8)"* Super Sent+.inem credit. quod irre.ularitatem causet1 et ideo ille qui u3orem ducit corruptam.ularitas non est poena in/licta. quam -ir. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ $ qc+ ' ad ' Ad tertium dicendum. et aliam post.ularis si contraheret cum corrupto1 non autem si contraheret corrupta. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ $ qc+ ' ad ( Ad quartum dicendum. non e//icitur e3 hoc -ir irre.ni/icatio tantum+ Articulus ! Utrum bi. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ $ qc+ ' ad ! Ad secundum dicendum. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ ! ar.amia ad hoc quod irre. quod in tali casu sunt di-ersae opiniones2 tamen probabilius est quod non sit irre.o bi. nisi in alio matrimonio prius /uisset corrupta+ %$&8)!* Super Sent+.ularis est eam co. est probabilius2 quia hic non quaeritur quid sit peccatum.amia per >aptismum sol-itur+ . illa petente debitum ante condemnationem adulterii. -el unam ante. sed si.irre. non est bi.ularis. quia carnem suam non di-isit in plures+ %$&8)(* Super Sent+.noscat2 quia alias corruptio u3oris nullo modo cadit sub actu matrimoniali -iri+ Sed si etiam per 0us ei debitum compellatur reddere. sed de/ectus quidam sacramenti1 et ideo non oportet quod semper sit -oluntaria bi.ularis.

ia1 unde cum e3 ipso con0u.o eadem ratione nec bi.+ ( Praeterea.ra-ius quam irre.o sol-itur illa irre.ularitas+ %$&8$$* Super Sent+.amus est irre.is+ Sed sacramenta -eteris le.ularitates. et non sol-it con0u. ut $ Aib+ dictum est a Ma. bi.itur.ularis. >aptismus tollit omnem poenam e3 actu pro-enientem+ Sed irre. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ ! s+ c+ $ Sed contra est quod Au.ularitatem+ %$&8)&* Super Sent+. per >aptismum tolli non potest.is sunt ma.is sol-ebant irre.amiae irre. sol-it irre. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ ! ar.ularitas+ 5r.+ 8 Praeterea. ordinandum censuerunt2 quia de sacramento a.unt qui nec eum qui cathecumenus aut Pa. quod est . sicut idem dicit.io sequatur irre.amia contractam+ %$&8$!* Super Sent+. /acit quod minus est+ Sed >aptismus tollit omne peccatum. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ ! ad $ .e. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ ! co+ Respondeo dicendum.ustinus dicit2 acutius intelli. ut dicit Au. non potest inter ei -ir.o et cetera+ %$&8$)* Super Sent+.o tollit bi.ularitas bi.ines post >aptismum -elari+ 5r.%$&8)4* Super Sent+.+ ' Praeterea. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ ! ar.is e//icacia quam sacramenta -eteris le. /emina si catechumena -el Pa. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ ! s+ c+ ! Praeterea.ularitas.o et >aptismus.ustinus+ %$&8$8* Super Sent+.amus ante >aptismum ordinari+ %$&8$(* Super Sent+. inquantum de/icit a repraesentatione Christi+ Sed per >aptismum plene Christo con/ormatur+ 5r.+ ! Praeterea.ana -itiata est. qui /acit quod ma0us est. non de peccato+ %$&8$'* Super Sent+.istro+ 5r. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ ! ar.amiae est hu0usmodi+ 5r. sacramenta no-ae le.anus habuit alteram. quod >aptismus sol-it culpas. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ ! ar.ularitatem e3 bi. qui est e//icacissimum sacramentum in no-a le.

ularitates e3 le-ibus causis. erant contractae.o . et ideo etiam per illa sacramenta au/erri poterant1 et iterum erant ad hoc ordinata1 non autem >aptismus ad hoc ordinatur+ Articulus ' Utrum cum bi. quae consideratur in -ir. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ ! ad 8 Ad quintum dicendum.amo non liceat dispensare+ #uia 53tra+ de bi. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ ! ad ' Ad tertium dicendum.endae1 non enim aliquis -ir. tamquam cum bi. quod >aptismus con/ormat Christo quantum ad -irtutem mentis. nisi sit ad id ordinatum1 et hoc de/icit in proposito. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ ' ar. quod non oportet ut quod /acit ma0us.ularitatem tollendam non ordinatur+ %$&8$"* Super Sent+.amis dicitur2 cum clericis.initatem per >aptismum recuperat. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ ! ad ( Ad quartum dicendum. quod illae irre. -el di-isione carnis+ %$&8$&* Super Sent+.+ ! Praeterea. quod in casu isto non tenetur opinio Hieron=mi1 nisi /orte -elimus eum e3ponere. inquantum in ipsis /uit. non perpetuis. ad 0us di-inum pertinent+ Cum er. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ ! ad ! Ad secundum dicendum.amis.+ $ Ad tertium sic proceditur+ Videtur quod cum bi. /aciat minus. quod loquitur quantum ad superiorem dispensationem+ %$&8$9* Super Sent+. et similiter nec carnis indi-isionem+ %$&8$4* Super Sent+. non licet dispensare+ %$&8!!* Super Sent+.endum est de poenis quae consequuntur e3 actuali peccato quasi in/lictae.o dicendum.Ad primum er.initate. secundas mulieres sibi con0un3erunt matrimonialiter. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ ' ar. quia >aptismus ad irre. contra 0us di-inum non licet dispensare+ Sed omnia quae in canone dicuntur. quod hoc intelli. non in/li. qui. sed non quantum ad statum carnis.amo liceat dispensare %$&8!$* Super Sent+.

o ad minus usque ad subdiaconatum cum eo dispensari potest+ %$&8!"* Super Sent+. irrationabiliter est ei ad0uncta irre.+ ' Praeterea.ularem. non potest rationabiliter mutari+ Si er.ularitate totaliter. quod bi. sed episcopus quantum ad minores ordines+ 5t quidam dicunt. quae est sacramento essentialis.apostolus in Scriptura canonica dicat2 oportet episcopum non nisi unius u3oris -irum esse1 -idetur quod non possit in hoc dispensari+ %$&8!'* Super Sent+. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ ' s+ c+ $ Sed in contrarium est quod Aucius Papa dispensa-it cum Panormitano episcopo.amo. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ ' ar. propter -itandum reli. cum si.amus+ %$&8!9* Super Sent+. qui erat bi. nullus potest dispensare in his quae sunt de necessitate sacramenti+ Sed non esse irre.o dicendum.o non potest in hoc dispensari+ %$&8!(* Super Sent+.iosorum discursum+ %$&8!4* Super Sent+.ione ser-ire.ularitas1 quod est incon-eniens+ %$&8!8* Super Sent+. quod etiam quantum ad ma0ores in illis qui -olunt eo in reli. sed de 0ure positi-o1 nec iterum est de essentialibus ordinis quod aliquis non sit bi. Martinus Papa dicit2 lector si -iduam u3orem accipiat. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ ' ar.amus1 quod patet e3 hoc quod si aliquis bi.amus ad ordines accedat.amiae non est ad0uncta irre. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ ' co+ Respondeo dicendum. characterem recipit1 et ideo Papa potest dispensare in tali irre. quod per illam decretalem ostenditur eadem esse di//icultas dispensandi in illis qui de /acto cum . lib+ ( d+ !" q+ ' a+ ' ad $ Ad primum er.ni/icatio. desit+ 5r.ularitas de 0ure naturali. quod rationabiliter /actum est.+ ( Praeterea. in lectoratu permaneat1 aut si necessitas /uerit. subdiaconus /iat1 nihil autem supra2 similiter si bi.o potest rationabiliter dispensari cum bi.amus /uerit+ 5r. est de necessitate sacramenti ordinis. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ ' s+ c+ ! Praeterea.

lib+ ( d+ !" q+ ' a+ ' e3pos+ Si autem -erbis e3primant quod tamen corde non -olunt.atio illa -erborum 6+++7 matrimonium /acit+ 5t loquitur hic Ma. in quo secundum ea quae apparent. et quantum ad ea quae sunt de necessitate sacramentorum et /idei1 sed in aliis quae sunt de institutione apostolorum. quod non quaelibet si.ionis de/erre2 quia -el non /uit -era pro/essio e0us.ularitatem+ %$&8'$* Super Sent+. quod in particularibus non potest in-eniri ratio quae omnibus competat aequaliter. potest etiam per dispensationem rationabiliter remo-eri in aliquo casu determinato+ 53positio te3tus %$&8'!* Super Sent+. quod hoc -erum est quantum ad ea quae sunt de 0ure naturali. 0udicatur1 et accipitur dolus non latens in corde. si non sit coactio ibi -el dolus1 obli.ister quantum ad /orum e3terius 5cclesiae.ni/icatio est de essentia sacramenti. si contradicente u3ore -otum emisit1 -el si ea non . tamen -otum continentiae habent anne3um. propter eorum di-ersitatem1 et ideo quod uni-ersaliter statutum est rationabiliter consideratis istis quae in pluribus accidunt. dispensari+ %$&8')* Super Sent+. ut cum se alio nomine -ocat+ Sed quantum ad /orum conscientiae non est -erum quod Ma. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ ' ad ( Ad quartum dicendum. cum 5cclesia habeat nunc eamdem potestatem statuendi et destruendi quam tunc habuit. potest per eum qui primatum in 5cclesia tenet. et e3 more secundum determinatum tempus eorum -otum solemni?atur+ 5tiam si 0am tonsuratus est+ <on tamen tenetur tonsuram et habitum reli. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ ' ad ' Ad tertium dicendum. sed tantum illa quae pertinet ad o//icium sacramenti1 et talis non tollitur per irre.na e3teriora e3pressus.ister hic dicit+ 5remi solitudinem ele.it et cetera+ 5remitae etiam quam-is obedientiam non promittant. sed aliquo modo per si.pluribus contra3erunt. lib+ ( d+ !" q+ ' a+ ' ad ! Ad secundum dicendum. ac si de 0ure contra3issent1 non quod subtrahatur simpliciter potestas Papae in talibus+ %$&8!&* Super Sent+.

suspenditur tamen ad tempus -i-ente u3ore inquantum /uit in prae0udicium e0us+ Unde post mortem u3oris tenetur ad reli.ius loquuntur secundum ri.ium. solum consensum /acere con0u. ibi2 hic quaeritur. matrimonium /aciat1 ! utrum carnalis copula eidem ad-eniens1 ' utrum occultus consensus per -erba de praesenti su//iciat ad matrimonium /aciendum1 ( in quid sit consensus qui matrimonium /acit+ Articulus $ . hic ostendit qualis debeat esse consensus qui matrimonium /acit1 et di-iditur in partes duas2 in prima inquiritur.ister ostendit quod consensus est causa e//iciens matrimonii.orem 0uris1 unde hodie secundum 0ura no-a non tenetur1 quia non est aliquod obstaculum e3 parte sacramenti. tum propter -ituperium u3oris. ut per se patet in littera+ Hic quaeruntur quatuor2 $ utrum 0uramentum consensui e3presso per -erba de /uturo ad-eniens. 0uramento con/irmatus matrimonium /aciat1 in secundo ostendit quid sit consensus ille qui matrimonium /acit. ut prius dictum est+ istinctio !4 #uaestio $ Prooemium %$&8''* Super Sent+.ister et Pela.ionem redire. cum consensus de praesenti matrimonium /aciat. -el tonsuram.contradicente.es tradunt+ 5t circa hoc duo /acit2 primo ob0icit contra id quod immediate determinatum est1 secundo contra id quod in praecedenti dist+ habitum /uit.io ulterius ad sacros ordines non accederet+ Ma. -idetur ob-iare quod 5-aristus Papa ait. ibi2 praemissae autem sententiae -idetur ob-iare illud quod le. -otum pro/essionis emisit1 quam-is /uerit -erum -otum. lib+ ( d+ !4 q+ $ pr+ Postquam Ma. ibi2 etiam sententiae illae qua dictum est. tum propter scandalum -itandum+ Cui copulatus in con0u. cu0us rei consensus sit ille+ Circa primum duo /acit2 primo determinat -eritatem1 secundo ob0icit in contrarium. utrum consensus per -erba de /uturo. nec potest aliam ducere+ Interim tamen non tenetur habitum de/erre. et tamen in saeculo remanente. et utrumque di-iditur in ob0ectionem et solutionem.

at per -erba de praesenti. -eritas di-ina est /ortior quam -eritas humana+ Sed per 0uramentum -eritate di-ina /irmatur aliquid+ Cum er. nisi 0uramento illo esset matrimonium per/ectum+ 5r.+ ' Praeterea. 0uramento /irmata.o 0uramentum ad0unctum consensui de /uturo /acit matrimonium+ %$&8'9* Super Sent+.o post consensum in aliquam per -erba de /uturo 0uramento /irmatum.o per nullam obli. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ $ ar. sponsalia /aciunt+ Sed 0uramentum ibi aliquid operatur+ 5r.o /acit matrimonium+ %$&8'&* Super Sent+. /aciat matrimonium+ <ullus enim potest se obli. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ $ s+ c+ $ . omnis contro-ersiae /inis 6+++7 est 0uramentum+ 5r.o aliquis simplici -erbo consentiat in aliquam per -erba de /uturo. aliquis se alteri obli.ationem sequentem potest e-enire quod homo non debeat implere 0uramentum prius /actum+ Si er.+ $ Ad primum sic proceditur+ Videtur quod 0uramentum ad0unctum consensui per -erba de /uturo. 0uramento /irmata+ %$&8'"* Super Sent+. secundum apostolum ad Hebr+. -idetur quod nihilominus debeat 0uramentum primum ser-are+ Sed hoc non esset. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ $ ar.o /acit plus quam sponsalia+ Sed ultra sponsalia non est nisi matrimonium+ 5r.+ ! Praeterea. in quibus est sola humana -eritas. -idetur quod 0udicio 5cclesiae debeat compelli stare cum prima. ut patet Matth+ 8. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ $ ar. ''2 reddes autem domino 0uramenta tua+ 5r.+ ( Praeterea.o -erba e3primentia consensum de praesenti.o in 0udicio saltem plus standum est 0uramento quam simplici -erbo+ Si er. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ $ ar.Utrum 0uramentum ad0unctum consensui per -erba de /uturo /aciat matrimonium %$&8'8* Super Sent+. et non cum secunda+ %$&8'4* Super Sent+. -erba de /uturo simpliciter prolata. matrimonium per/iciant1 -idetur quod multo amplius id e//icere possint -erba de /uturo.are ut /aciat contra 0us di-inum+ Sed implere 0uramentum est de 0ure di-ino.

qui matrimonium /acit1 alias /rustra 0uraretur illud esse /uturum+ 5r.atio sequens 0uramentum /aciat illud illicitum cum prius /uisset licitum.ni/icatum mutat1 et ideo cum -erba de /uturo e3 ipsa si. sicut Ma. postquam per/ectum est matrimonium. quod -eritas di-ina e//icacissima est ad /irmandum illud cui adhibetur+ %$&8((* Super Sent+. non autem implere 0uramentum illicitum+ Unde si aliqua obli.ni/icent consensum de /uturo+ 5r. quo aliquis trans/ert dominium sui corporis in aliam. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ $ ad $ Ad primum er. quod implere 0uramentum licitum. non dero. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ $ co+ Respondeo dicendum. quod /uturum est.o dicendum.Sed contra. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ $ s+ c+ ! Praeterea. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ $ ad ( . nec si. non oportet quod alius consensus inter-eniat ad matrimonium+ Sed post 0uramentum ad-enit alius consensus. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ $ ad ! Ad secundum dicendum. non est+ Sed 0uramentum additum non /acit quin -erba de /uturo si. /acit praecedens 0uramentum esse illicitum. quia quod /uturum promittitur. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ $ ad ' Unde patet solutio ad tertium+ %$&8(8* Super Sent+.o adhuc matrimonium non est+ %$&8()* Super Sent+.o non /acit matrimonium+ %$&8($* Super Sent+. etiam si 0uramentum ad-eniat.at 0uri di-ino qui 0uramentum prius /actum non ser-at1 et ita est in proposito+ Illicite enim 0uratur quod illicite promittitur1 promissio autem de alieno est illicita1 unde consensus sequens per -erba de praesenti. est de 0ure di-ino.ni/icatur. nondum /it. quod prius licitum erat+ %$&8('* Super Sent+. nondum est matrimonium /actum.ister in littera dicit+ %$&8(!* Super Sent+.ni/icatione sua habeant quod matrimonium non /aciant. quod 0uramentum adhibetur pro con/irmatione dictorum1 unde illud tantum con/irmat quod in dictis si.

nisi eam in con0u.+ $ Ad secundum sic proceditur+ Videtur quod carnalis copula post -erba de /uturo consensum e3primentia /aciat matrimonium+ #uia ma. /acto consentit promissioni quam prius /ecit+ 5r. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ! ar.+ ! Praeterea. nisi inter eos esset matrimonium+ 5r.ra-ius peccat qui eam -iolat+ Articulus ! Utrum carnalis copula post -erba de /uturo consensum e3primentia /aciat matrimonium %$&8("* Super Sent+. sed /actam con/irmans1 et sic .ium ducat+ 5r. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ! ar.o per hoc /it matrimonium+ %$&88)* Super Sent+. nisi restituatur ablatum+ Sed quis non potest mulieri quam de/lora-it sub specie matrimonii.+ ( Praeterea. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ! s+ c+ $ . omnis con0unctio carnalis praeter matrimonium /acta.ationem /aciens. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ! ar.o -idetur quod multo ma.o carnalis copula post consensum de /uturo /acit matrimonium+ %$&88$* Super Sent+. consensus non solum e3pressus.Ad quartum dicendum. sed etiam interpretati-us. teneatur ad primam redire1 quod non esset.is per hoc /iat matrimonium quam si solis -erbis de praesenti consensus /ieret+ %$&8(4* Super Sent+. /acit matrimonium+ Sed nulla potest esse ma0or interpretatio consensus quam carnalis copula+ 5r.o per hoc per/icitur matrimonium+ %$&8(&* Super Sent+. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ! ar.o -idetur quod si etiam post carnalem copulam cum alia contra3erit per -erba de praesenti. quod 0uramentum operatur aliquid non no-am obli. restituere ablatum.+ ' Praeterea. non dimittitur peccatum.is est consentire /acto quam -erbo+ Sed ille qui carnaliter commiscetur. est peccatum+ Sed mulier non -idetur peccare admittens sponsum ad carnalem copulam+ 5r.

secundum 0udicium 5cclesiae carnalis copula consequens sponsalia matrimonium /acere 0udicatur. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ! ad $ Ad primum er.num e-idens appareat+ Sed tamen sponsus peccat et /ornicando. sicut e//ectus causam+ 5r. -el quantum ad /ortunam. et 6quod plus est7 /raude quam /acit+ .Sed contra est quod dicit <icolaus Papa2 si consensus in nuptiis de/uerit. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ! s+ c+ ! Praeterea.o non potest /acere matrimonium+ %$&88'* Super Sent+. si consensus interior desit2 quia -erba etiam de praesenti e3primentia consensum. 0udicatur1 cum nihil possit e3pressius si. quod de matrimonio possumus loqui dupliciter+ Uno modo quantum ad /orum conscientiae1 et sic in rei -eritate carnalis copula non habet quod per/iciat matrimonium. nisi aliqua si. non /acit ipsum+ Sed carnalis copula sequitur matrimonium. -el aliud si. consentit in carnalem copulam secundum rei -eritatem1 sed in matrimonium non consentit e3 hoc ipso.na e3pressa /raudis appareant1 sicut si sunt multum distantis conditionis. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ! co+ Respondeo dicendum. quod interpretatio illa non mutat rei -eritatem. si consensus mentis deesset. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ! ad ! Ad secundum dicendum. quod ille qui carnaliter commiscetur /acto. cu0us sponsalia praecesserunt per -erba de /uturo. e3cusatur a peccato. quod si sponsa sponsum admittat credens eum -elle matrimonium consummare. non /acerent matrimonium. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ! ad ' Ad tertium dicendum. quod consequitur aliquid. sed 0udicium quod e3terius de rebus /it+ %$&889* Super Sent+. nisi secundum interpretationem 0uris+ %$&888* Super Sent+.ni/icare consensum quam carnalis copula. ut supra dictum est+ Alio modo quantum ad 0udicium 5cclesiae2 et quia in e3teriori 0udicio secundum ea quae /oris patent. cetera etiam cum ipso coitu celebrata /rustrantur+ %$&88!* Super Sent+. -el quantum ad nobilitatem. nisi aliqua si.na e3pressa doli -el /raudis appareant+ %$&88(* Super Sent+.o dicendum.

nisi patre consentiente1 et ita.o nec matrimonium potest per/ici in occulto absque sacerdotali benedictione+ %$&89$* Super Sent+. etiam per -erba de praesenti e3pressus. quod sponsa non /uerit decepta.+ ' Praeterea.num e-idens /raudis /uerit2 quia praesumi probabiliter potest. si sponsus sit multo melioris conditionis. 0am /actus est impotens ad sol-endum illud ad quod tenebatur2 et ideo su//icit. sed decipi se /in3erit+ Articulus ' Utrum consensus in occulto /actus per -erba de praesenti /aciat matrimonium %$&88&* Super Sent+. non prohibetur ab 5cclesia /ieri in occulto+ Sed 5cclesia prohibet clandestina matrimonia+ 5r.+ $ Ad tertium sic proceditur+ Videtur quod consensus in occulto /actus per -erba de praesenti non /acit matrimonium+ Res enim in potestate alterius e3istens non trans/ertur in potestatem alterius. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ' ar.o non possunt /ieri in occulto+ %$&89!* Super Sent+. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ' ar.+ ( . si ei de nuptiis pro-iderit2 et ad hoc etiam non tenetur.o non potest per matrimonium transire in potestatem -iri. tenetur eam ducere in u3orem. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ' ar. si sint aequalis conditionis. quia potest in occulto /ieri. non erit matrimonium+ %$&89)* Super Sent+. sicut in matrimonio est actus noster quasi de essentia sacramenti. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ! ad ( Ad quartum dicendum. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ' ar. quod in tali casu sponsus antequam aliam du3erit. qui sunt sacramentorum dispensatores+ 5r. si /iat in occulto consensus. ut quidam dicunt. et in mani/esto. -el si sponsa sit melioris conditionis+ Sed si aliam du3erit. >aptismus. aut aliquod si. nisi consentiente illo in cu0us potestate erat+ Sed puella erat in potestate patris+ 5r.+ ! Praeterea. ita in poenitentia+ Sed sacramentum poenitentiae non per/icitur nisi mediantibus 5cclesiae ministris.%$&88"* Super Sent+.

quaedam autem ad solemnitatem sacramenti pertinent. matrimonium sequitur+ %$&89(* Super Sent+.ionem absque consensu parentum. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ' s+ c+ $ Sed contra.itimae ad contrahendum1 et debita /orma.Praeterea.o est ibi -erum matrimonium+ %$&898* Super Sent+. si-e /iat in publico. nisi per aliquam le.radu sibi attinent. quibus omissis non est sacramentum.o non possunt esse -era matrimonia+ %$&89'* Super Sent+. quia sunt -erba de praesenti consensum e3primentia+ 5r. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ' s+ c+ ! Praeterea. si-e in occulto. per -erba de praesenti e3pressus+ 5r. quam-is peccent sic contrahentes. non potest matrimonium contrahi. sicut etiam potest aliquis -el aliqua intrare reli. sed quasi /ilia ad educandum1 et ideo secundum hoc quod libera est. potest se in potestatem alterius absque consensu patris dare.o. inter eos qui in secundo . quia 5cclesia prohibuit+ Sed similiter 5cclesia prohibuit clandestina matrimonia+ 5r. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ' ad $ Ad primum er. ubicumque est debita /orma et debita materia. matrimonium /acit2 quia haec duo sunt de essentia sacramenti1 alia autem omnia sunt de solemnitate sacramenti. quod sicut in aliis sacramentis quaedam sunt de essentia sacramenti. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ' co+ Respondeo dicendum.itimam causam e3cusentur+ %$&899* Super Sent+. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ' ad ! . -erum matrimonium est. posita causa ponitur e//ectus+ Sed causa e//iciens matrimonii est consensus. quibus omissis -erum per/icitur sacramentum. ibi est sacramentum+ Sed in occulto matrimonio ser-atur debita materia. quam-is peccet qui omittit2 ita etiam consensus e3pressus per -erba de praesenti inter personas le. quia sunt personae le. ut sui corporis potestatem non habeat.o dicendum.itimas ad contrahendum. quod puella non est in potestate patris quasi ancilla. quia ad hoc adhibentur ut matrimonium con-enientius /iat1 unde si omittantur. cum sit persona libera+ %$&89"* Super Sent+.

quod non sunt prohibita clandestina matrimonia quasi contra essentialia matrimonii e3istentia. nisi esset -ir. quae sunt materia indebita huic sacramento1 et ideo non est simile+ Articulus ( Utrum consensus qui /acit matrimonium. dum poenitent de istis quae subito /acta sunt. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ( ar. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ' ad ( Ad quartum dicendum. non est tamen su//iciens ad inducendum pro3imum e//ectum sacramenti. sed -elle nubere. sicut sunt prohibita matrimonia ille. et multa alia mala inde accidunt1 et speciem turpitudinis praeter hoc habent+ %$&89&* Super Sent+. potest se alteri obli. quod actus noster in poenitentia quam-is sit de essentia sacramenti. quod etiam prohibitum est quod >aptismum nullus recipiat nisi a sacerdote. sicut dicit Hieron=mus2 -o-entibus -ir.+ $ Ad quartum sic proceditur+ Videtur quod consensus qui /acit matrimonium. sit consensus in carnalem copulam %$&8"$* Super Sent+.ia transeunt.atio2 quia quicumque est sui 0uris.itimarum personarum. damnabile est+ Sed non esset damnabile.initatem non solum nubere.initati contrarium1 cui nuptiae non contrariantur nisi ratione . sit consensus in carnalem copulam+ #uia. scilicet absolutionem a peccatis1 et ideo oportet quod ad per/ectionem sacramenti inter-eniat actus sacerdotis+ Sed in matrimonio actus nostri sunt causa su//iciens ad inducendum pro3imum e//ectum. qui est obli.are2 et ideo sacerdotis benedictio non requiritur in matrimonio quasi de essentia sacramenti+ %$&894* Super Sent+. nisi in articulo necessitatis+ Matrimonium autem non est sacramentum necessitatis1 et ideo non est similis ratio+ Prohibentur autem clandestina matrimonia propter pericula quae inde e-enire solent2 quia /requenter in talibus est aliqua /raus e3 altera parte1 /requenter etiam ad alia con0u. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ' ad ' Ad tertium dicendum.Ad secundum dicendum.

+ ' Praeterea. non est consensus matrimonialis2 quia aliquid est ibi contra substantiam praedicti consensus+ Sed non esset.o consensus -oluntatis qui est in nuptiis. est in carnalem copulam+ %$&8"!* Super Sent+.o consensus matrimonialis est consensus in carnalem copulam+ %$&8"'* Super Sent+.noscas me. sit in carnalem copulam+ %$&8""* Super Sent+. non . cum initietur per consensum.o mente et carne+ Sed beatus @oannes 5-an. nullus consentiens in carnalem copulam est -ir.carnalis copulae+ 5r. quod consensus qui matrimonium /acit. est consensus in matrimonium2 quia e//ectus proprius -oluntatis est ipsum -olitum1 unde sicut se habet carnalis copula ad matrimonium. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ( s+ c+ $ Sed contra. consentio in te.o de essentia matrimonii non sit carnalis copula. -idetur quod consensus sit in carnalem copulam+ %$&8"8* Super Sent+. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ( ar. e3cepta carnali copula+ Sed non potest licite inter eos /ieri consensus matrimonialis+ 5r. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ( ar.o. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ( ar.elista post consensum nuptialem est -ir. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ( co+ Respondeo dicendum.o et cetera+ %$&8"(* Super Sent+.+ ( Praeterea. nisi dictus consensus esset in carnalem copulam+ 5r. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ( s+ c+ ! Praeterea. e//ectus respondet causae+ Sed consensus est causa matrimonialis+ Cum er. possunt esse licite inter /ratrem et sororem. est in carnalem copulam+ Matrimonium autem. ita consensus qui matrimonium causat.o non consensit in carnalem copulam+ %$&8"9* Super Sent+. in qualibet re initium consummationi respondet+ Sed matrimonium consummatur per carnalem copulam+ 5r.o mente et carne+ 5r. omnia quae sunt in matrimonio inter -irum et u3orem. ut non co.+ ! Praeterea. ut supra dictum est. si mulier dicat -iro. -idetur quod nec consensus qui matrimonium /acit.

sed potestati contrariatur carnalis copulae1 et ideo est contraria matrimonio+ %$&84$* Super Sent+. est causa carnalis copulae. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ( ad ( Ad quartum dicendum. sicut nec licite carnalis copula1 et ideo ratio non consequitur+ %$&84)* Super Sent+. in quam consentitur. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ( ad ' Ad tertium dicendum. quod initiatum matrimonium respondet consummato. sicut potestas utendi re sua est causa usus+ %$&8"4* Super Sent+. secundum quod eis datur potestas in-icem respectu carnalis copulae1 et haec associatio con0u.initatis. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ( ad $ Ad primum er.inis in/ra dicetur+ %$&8"&* Super Sent+. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ( ad ! Ad secundum dicendum. et alia quae e3 consequenti ad -irum et u3orem pertinent.est essentialiter ipsa con0unctio carnalis1 sed quaedam associatio -iri et u3oris in ordine ad carnalem copulam. nisi sicut implicite continetur e//ectus in sua causa2 quia potestas carnalis copulae. quod consentire in matrimonium est consentire in carnalem copulam implicite. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ( ad s+ c+ Rationes autem contrariae ostendunt quod non sit consensus in carnalem copulam e3plicite1 et hoc -erum est+ 53positio te3tus .o dicendum. non solum in hoc quod ei actualiter traderet+ e consensu autem beatae -ir. quod illa conditio e3plicita non solum actui. sicut habitus -el potestas actui qui est operatio+ %$&84!* Super Sent+.alis copula dicitur+ Unde patet quod bene di3erunt illi qui di3erunt. quod consensus in matrimonium ideo est damnabilis post -otum -ir.i. quia per talem consensum datur potestas ad id quod non licet1 sicut peccaret qui daret potestatem alteri accipiendi illud quod ipse in deposito habet. quod inter /ratrem et sororem non potest esse potestas in in-icem ad carnalem copulam. non e3plicite+ <on enim debet intelli.

consentire -identur1 in tertia. hic ostendit quibus impediatur consensus.i a patre ad contrahendum matrimonium+ Articulus $ .inem -itae.ister quod consensus sit causa matrimonii. ne matrimonium e//icere possit1 et di-iditur in partes duas2 in prima determinat de impedimento coactionis1 in secunda de impedimento erroris. ibi2 consentire autem probatur+ Hic quaeruntur quatuor2 $ utrum aliquis consensus possit esse coactus1 ! utrum aliqua coactio cadat in constantem -irum1 ' utrum consensus coactus /aciat matrimonium1 ( utrum aliquis possit co.ni/icationem matrimonii1 unde propter de/ectum sacramenti benedictio intermittitur+ Matrimonium non /acit consensus et cetera+ Hoc intelli. lib+ ( d+ !& q+ $ pr+ Postquam ostendit Ma.itur quantum ad 0udicium 5cclesiae1 sed quantum ad 0udicium conscientiae solus consensus matrimonium /acit /irmum+ #uia non de capite. lib+ ( d+ !4 q+ $ a+ ( e3pos+ Sine quibus le. quod non est ibi honestas quantum ad per/ectam si. ibi2 nec solum coactio impedit -el e3cludit consensum. si postea ab aliquo temporis spatio sine contradictione et querimonia cohabita-erint.itime /it quantum ad -irtutem. quibus /it motus et sensus. non honestatem sacramenti+ Contra+ In secundis nuptiis non est benedictio sacerdotalis. sed caput quantum ad complementum -irtutum. ') dist+. in quibus consistit -ita sensiti-a+ istinctio !& Prooemium %$&84(* Super Sent+. quod cor est nobilissimum quantum ad ori. sed de latere+ Videtur quod sit de e3cellentissimo loco sumpta2 quia cor est membrorum principalissimum. sed etiam error+ Prima in tres2 in prima ostendit quod coactus consensus non /acit matrimonium1 in secunda ostendit quod si post coactionem liber consensus ad-eniat. /acultate discedendi -el reclamandi habita. qualiter intelli. ibi2 -erumtamen qui in-iti et coacte con0uncti sunt. 0u3ta quod sunt costae+ 5t dicendum. nec de pedibus. matrimonium -erum erit. et tamen est honestas matrimonii+ 5t dicendum.endus sit aliquis consentire.%$&84'* Super Sent+.

o -is a 0uristis de/iniatur esse ma0oris rei impetus.o non potest esse coactus+ %$&84"* Super Sent+. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ $ s+ c+ $ Sed contra. secundum philosophum.islator in inte. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ $ ar. ut in littera dicitur+ 5r. nil con/erente -im passo+ Sed consensus omnis principium est intra+ 5r.o consensus potest co. ut patet in quadam de/initione Tullii2 dicit enim.+ ' Praeterea. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ $ ar. quod est idem quod coactum. omne peccatum in consensu per/icitur+ Sed illud quo per/icitur peccatum.o -is in liberum arbitrium non cadit1 et ita nec in consensum. est cu0us principium est e3tra. dominium libertati opponitur+ Sed coactio ad dominium pertinet.+ $ Ad primum sic proceditur+ Videtur quod nullus consensus possit esse coactus+ Coactio enim in liberum arbitrium cadere non potest secundum aliquem statum e0us.i+ %$&8&$* Super Sent+. dictum est+ Sed consensus est actus liberi arbitrii+ 5r.o nullus consensus potest esse coactus+ %$&844* Super Sent+. si-e . lib+ ( d+ !& q+ $ a+ $ s+ c+ ! Praeterea. ratum non habens quod -i.+ ( Praeterea. dist+ !8. nullus peccat in eo quod -itare non potest+ Cum er. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ $ ar. art+ $. in matrimonio est quidam contractus+ Sed in contractibus potest esse -oluntas coacta1 unde le. co. non potest aliquid impedire+ Sed coactio consensus impedit matrimonium. quod -is est impetus dominantis retinens rem in/ra terminos alienos+ 5r.ustinum. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ $ ar.i non potest1 quia secundum Au. qui repelli non potest1 -idetur quod consensus esse non possit coactus -el -iolentus+ %$&84&* Super Sent+. qui est actus e0us+ %$&8&)* Super Sent+.Utrum aliquis consensus possit esse coactus %$&849* Super Sent+. quaest+ $. -iolentum. illud quod esse non potest.rum restitutionem ad0udicat.+ ! Praeterea. ut in ! Aib+.

quam-is hoc quod /it. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ $ ad ar.uitur1 et ideo.itur de consensu interiori. mentis trepidatio+ %$&8&'* Super Sent+.+ $ Ad secundum sic proceditur+ Videtur quod coactio metus non cadat in constantem -irum+ #uia de ratione constantis est quod . quantum ad propositum pertinet. idem est coactio quod metus+ 5st autem metus. ideo per -im intelli. qui est actus -oluntatis1 non autem prima+ 5t quia haec coactio /it e3 hoc quod timetur aliquod periculum imminens1 ideo ista -is idem est quod metus. ne periclitetur1 et in isto -iolento.metus causa. secundae de secunda+ Articulus ! Utrum coactio metus cadat in constantem -irum %$&8&8* Super Sent+. quae a metu distin. instantis -el /uturi periculi causa. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ! ar. quod duple3 est coactio -el -iolentia+ Una quae /acit necessitatem absolutam1 et tale -iolentum dicitur a philosopho -iolentum simpliciter1 ut cum quis alium corporaliter impellit ad motum+ Alia quae /acit conditionatam necessitatem1 et hanc -ocat philosophus -iolentum mi3tum1 sicut cum quis pro0icit merces in mare. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ $ co+ Respondeo dicendum. /actum est+ 5r.+ 5t per hoc patet solutio ad ob0ecta2 nam primae rationes procedunt de coactione prima.is e3teriores. ideo simpliciter -oluntarium est. sed secundum quid in-oluntarium1 unde haec -iolentia -el coactio potest esse in consensu. qui -oluntatem co.o etiam in matrimonio potest esse consensus coactus+ %$&8&!* Super Sent+. non sit per se -oluntarium. tamen consideratis circumstantiis hic et nunc -oluntarium est+ 5t quia actus in particularibus sunt.it coactionem simpliciter1 propter quod -im contra metum di-idit+ Sed nunc a. sed ma. secundum 0urisperitos. in quem non cadit coactio seu -is.islator non considerat solum interiores actus.it quodammodo1 sed prima -is cadit etiam in corporalibus actibus+ 5t quia le.

+ ( Praeterea. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ! s+ c+ $ Sed contra.o metus potest cadere in constantem -irum+ %$&9))* Super Sent+.+ ' Praeterea. quod cadere metum in aliquem.i+ Co. inter alia pericula praecipue timetur a bonis periculum /amae+ Sed timor in/amiae non reputatur timor cadens in constantem -irum1 quia. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ! s+ c+ ! Praeterea. quasi per/ectissimum inter terribilia+ Sed constantes non co.+ ! Praeterea.atur metu+ %$&8&9* Super Sent+.o metus sit trepidatio mentis ratione periculi imminentis. timor in/amiae non continetur illo edicto quod metus causa /actum est+ 5r. peccatum relinquit2 quia /acit eum promittere quod non -ult sol-ere1 et sic /acit eum mentiri+ Sed non est constantis aliquod etiam peccatum minimum pro aliquo timore /acere+ 5r. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ! ar. quantumcumque constans. quando aliquid /acit quod alias non -ellet. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ! ar.itur autem aliquis metu. ad e-itandum aliquid quod timet+ In hoc autem constans ab inconstanti distin. metus in eo qui metu co.untur morte2 quia /ortis etiam pericula mortis sustinet+ 5r.ens+ Sed aliquis.o nullus metus cadit in constantem -irum+ %$&8&"* Super Sent+. ubicumque est -iolentum mi3tum. potest pati tale -iolentum2 quia si sit in mari.o metus potest cadere in constantem -irum+ %$&9)$* Super Sent+.o nec aliquis alius metus cadit in constantem -irum+ %$&8&4* Super Sent+. secundum philosophum in ' 5thic+. est aliquem metu co. omnium terribilium /inis est mors. est aliquis metus co.ii+ 5r.o nullus metus cadit in constantem -irum+ %$&8&&* Super Sent+. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ! ar. ut dicit le3. Abraham et Isaac constantes /uerunt+ Sed in eis cecidit metus2 quia ratione metus di3erunt u3ores suas esse sibi sorores+ 5r.uitur quantum ad duo+ Primo quantum ad qualitatem periculi quod timetur1 quia . lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ! co+ Respondeo dicendum. merces pro0icit tempore nau/ra.itur.non trepidet in periculis+ Cum er. -idetur quod non co.

lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ! ad $ Ad primum er. in ' 5thic+. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ! ad ' Ad tertium dicendum.itur ad alia damna corporalia sustinenda1 et haec continentur hoc -ersu2 stupri. non quod omnino non timeat. ut etiam philosophus. -el ubi -el quando non oportet+ %$&9)'* Super Sent+. atque necis+ <ec di//ert. $2 /u. tamen ei de /acili occurri potest1 et ideo non reputatur cadens in constantem -irum metus in/amiae secundum 0ura+ %$&9)8* Super Sent+. per quam scit quid prosit dimittendum -el /aciendum+ Semper autem minus malum -el ma0us bonum eli.is debet homo mori quam talia sustinere.i1 immo ma. ut e-itet ma0us malum1 unde constans est medius inter inconstantem et pertinacem+ Secundo di//erunt quo ad aestimationem periculi imminentis2 quia constans non nisi e3 /orti aestimatione et probabili co. aut aliorum hu0usmodi+ %$&9)(* Super Sent+.itur metu ma0oris mali1 non autem co. dehonestatio per stuprum. si-e status. dicit+ Sed quaedam damna corporalia sunt minora quibusdam aliis. sicut de /orti philosophus dicit. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ! ad ! Ad secundum dicendum. quod in/amia quam-is sit ma.it impius nemine persequente+ %$&9)!* Super Sent+. -erberis. -el /iliorum. quod peccata sunt ma3ima malorum1 et ideo ad hoc nullo modo potest homo constans co. quae sunt inter praecipua quae ad personam pertinent1 sicut mors.itur ad ma0us malum propter metum minoris mali1 sicut ad peccatum propter metum corporalis poenae+ Sed pertina3 e contrario non potest co.o dicendum.num damnum.endum est1 et ideo constans ad minus malum sustinendum co.itur1 sed inconstans e3 le-i+ Pro-erb+ $4. sed quia non timet quae non oportet.i etiam ad minus malum sustinendum -el /aciendum.itur ad ma0us malum ut -itet minus malum+ Sed inconstans co.constans sequitur rationem rectam. -el u3oris. intrepidus est. -erbera. et ser-itus1 et ideo e3 istis constans co. utrum haec pertineant ad personam propriam. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ! ad ( . quod constans.

o et coactus ad consentiendum aliquo timore matrimonio obli. si se promisit non petiturum restitutionem+ <on potest autem promittere se non denuntiaturum. a quo apostolus -ult nos abstinere+ Hoc autem non esset.Ad quartum dicendum. secundum philosophum.o et cetera+ %$&9$)* Super Sent+. necesse est ut ubi communis consensus requiritur. ad quod co. ut scilicet contra 0ustitiam /aciat+ Articulus ' Utrum consensus coactus tollat matrimonium #uaestiuncula $ %$&9)"* Super Sent+. si consensus coactus omnino matrimonium tolleret+ 5r.atur+ %$&9)4* Super Sent+. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ' qc+ $ s+ c+ $ Sed contra est quod decretalis dicit2 cum consensus locum non habeat ubi metus -el coactio intercedit. quod constans non co. coactionis materia repellatur+ Sed in matrimonio requiritur communis consensus+ 5r. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ' qc+ $ s+ c+ ! . plus habet de -oluntario quam de in-oluntario+ Sed non potest aliter consensus coactus esse nisi per -iolentum mi3tum+ 5r. cum hoc sit contra bonum 0ustitiae. -iolentum mi3tum. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ' qc+ $ ar. -el saltem 0udici denuntiare. ei qui consentit in matrimonium coactus. consulendum -idetur quod in matrimonio illo stet2 quia speciem mali habet promittere et non sol-ere.+ $ Ad tertium sic proceditur+ Videtur quod consensus coactus non tollat matrimonium+ #uia sicut ad matrimonium requiritur consensus. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ' qc+ $ ar. ita ad >aptismum requiritur intentio+ Sed coactus timore ad accipiendum >aptismum recipit sacramentum+ 5r.o et cetera+ %$&9$$* Super Sent+.itur ad mentiendum. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ' qc+ $ ar.+ ! Praeterea.i non potest.o non omnino e3cluditur -oluntarium1 et ita adhuc est matrimonium+ %$&9)&* Super Sent+.+ ' Praeterea. quia tunc -ult dare1 sed tamen postea -ult petere restitutionem.

o e3 primo consensu li.o et matrimonium ad eum qui non -ult+ %$&9$'* Super Sent+.+ $ Ulterius+ Videtur quod nec per consensum conditionatum /iat matrimonium+ #uia quod sub conditione ponitur. si illa quae /uit coacta. quae est per caritatem.o non potest /ieri per coactum consensum+ #uaestiuncula ! %$&9$!* Super Sent+. postmodum consentiat. matrimonium si. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ' qc+ ' ar. ponitur illud sub dubio+ 5r.entis /aciat matrimonium+ #uia matrimonium est si.abatur matrimonio+ %$&9$(* Super Sent+. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ' qc+ ! s+ c+ $ Sed contra.Praeterea. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ' qc+ ' s+ c+ $ .+ ! Praeterea. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ' qc+ ! ar. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ' qc+ ! ar. potest esse ad eum qui non habet caritatem+ 5r. e3 consensu illius non li. erit -erum matrimonium+ Sed iste qui coe. matrimonium debet esse certum+ Sed ubi dicitur aliquid sub conditione. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ' qc+ ' ar.atur+ 5r. quae /it secundum libertatem amoris+ 5r. non simpliciter enuntiatur+ Sed in matrimonio oportet esse -erba simpliciter e3primentia consensum+ 5r.it primo.+ $ Ulterius+ Videtur quod consensus coactus saltem e3 parte co.+ ! Praeterea. matrimonium est relatio aequiparantiae+ Sed talis relatio est aequaliter in utroque+ 5r. non erit matrimonium e3 parte alterius+ #uaestiuncula ' %$&9$8* Super Sent+.o conditio alicu0us consensus non /acit matrimonium+ %$&9$9* Super Sent+.o talis consensus non /acit matrimonium+ %$&9$"* Super Sent+.o si sit impedimentum e3 parte unius.num spiritualis con0unctionis+ Sed spiritualis con0unctio.ni/icat con0unctionem Christi ad 5cclesiam.

non est species mali+ . sed solum quando timetur periculum de dissolutione2 alias autem non peccat2 quia non sol-ere promissa quae nolens /acit. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ' qc+ $ ad ' Ad tertium dicendum. quia potest peti restitutio in inte. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ' qc+ $ ad ! Ad secundum dicendum. et non consensit+ Unde 5cclesia praesumit eum consensisse.Sed contra. qui est mensura in omnibus operibus humanis.entis1 sed consensus est causa e//iciens in matrimonio1 et ideo non est simile+ %$&9!)* Super Sent+. cap+ & -el $)+ #uidam autem dicunt.nat. quod ad matrimonium non su//icit quodcumque -oluntarium.atio sub conditione. quod intentio non est causa e//iciens sacramenti in >aptismo.o dicendum.o cum matrimonium sit contractus quidam. ut philosophus dicit in ' 5thicor+. quam-is coactus. et stat stante conditione+ 5r. perpetuitatem contractus tollit. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ' qc+ $ ad $ Ad primum er. quae praesumit ibi non /uisse consensum interiorem propter metum+ Sed hoc nihil est2 quia 5cclesia non debet praesumere de aliquo peccatum quosque probetur+ Pecca-it autem. quod non semper debet induci ad hoc quod in matrimonio ille stet. tollit matrimonium+ Metus autem qui cadit in constantem -irum. sed -oluntarium complete2 quia debet esse perpetuum1 et ideo per -iolentum mi3tum impeditur+ %$&9!$* Super Sent+. in aliis contractibus /it obli. sed non quantum ad statum 5cclesiae. quod si adsit consensus. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ' qc+ $ co+ Respondeo dicendum ad primam quaestionem. quod -inculum matrimonii perpetuum est1 unde illud quod perpetuitati repu. et non alia+ Constans autem -ir 0udicatur -irtuosus.rum2 quia talis coactio metus qui cadit in constantem -irum. si di3it se consentire. tollit matrimonium. sed 0udicat illum consensum e3tortum non esse su//icientem ad /aciendum matrimonium+ %$&9$&* Super Sent+. -idetur quod possit /ieri per conditionatum consensum+ #uaestiuncula $ %$&9$4* Super Sent+. interius est matrimonium quantum ad eum. sed solum eliciens actionem a.

quia talia /utura 0am sunt praesentia in suis causis2 aut est contin. stat matrimonium stante conditione. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ' qc+ ! ad $ Ad primum er. si-e sit honesta si-e inhonesta. tamen unio inter eos non potest esse nisi sit mutua amatio1 et ideo dicit philosophus in 4 5thicor+. sicut mater non habens /ilium1 et ideo communiter dicitur.o dicendum. quod e3 consensu libero illius qui prius coactus est. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ' qc+ ! co+ Ad secundam quaestionem dicendum. non /it matrimonium. aut de /uturo+ Si de praesenti.ens. impedit ipsum in altero1 quia non potest esse quod aliquis sit -ir non u3oris. sicut datio pecuniae. et non est contraria matrimonio. non e//icit matrimonium. quod conditio apposita. quod quam-is actus amantis possit transire in non amantem.#uaestiuncula ! %$&9!!* Super Sent+. quod matrimonium non claudicat+ %$&9!'* Super Sent+. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ' qc+ ' co+ Ad tertiam quaestionem dicendum. quod cum matrimonium sit quaedam relatio. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ' qc+ ! ad ! Ad secundum dicendum.ore1 unde si dissentiret. sicut etiam supra de sponsalibus dictum est+ Si autem sit conditio de /uturo2 aut est necessaria. nisi inquantum consensus praecedens in altero adhuc manet in suo -i. -el acceptatio parentum1 et tunc idem est 0udicium de tali consensu sicut de consensu qui /it per -erba de /uturo1 unde non /acit matrimonium+ . et ea non stante non stat1 sed si sit contraria bonis matrimonii. -el quod aliqua sit u3or non habens -irum. et non possit innasci relatio in uno e3tremorum sine hoc quod /iat in alio1 ideo quidquid impedit matrimonium in uno. requiritur redamatio+ %$&9!(* Super Sent+. aut est de praesenti. quod ad amicitiam. non /ieret matrimonium+ #uaestiuncula ' %$&9!8* Super Sent+. sicut solem oriri cras1 et tunc est matrimonium. quae in quadam unione consistit.

o non tenetur ei in hoc obedire+ %$&9''* Super Sent+. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ( ar.o et pater carnalis ad carnale matrimonium+ %$&9'!* Super Sent+. scilicet Papa.o possunt praecepto co.%$&9!9* Super Sent+. praecipue per 0uramentum. patre imperante matrimonium. sponsalia per parentes contracta absque consensu /iliorum essent stabilia+ Sed hoc est contra 0ura+ 5r.+ 5t per hoc patet solutio ad ob0ecta+ Articulus ( Utrum aliquis praecepto patris possit compelli ad matrimonium %$&9!4* Super Sent+.+ $ Ad quartum sic proceditur+ Videtur quod aliquis praecepto patris possit compelli ad matrimonium contrahendum+ Coloss+ '.ere ad ser-andum+ Sed parentes promittunt /utura matrimonia pro /iliis. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ( ar.ionem intrare+ 5r. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ( ar. pro illo quem non potest co.ere /ilios ad implendum+ %$&9'$* Super Sent+. :enes+ !4.o /ilius in hoc tenetur obedire patri+ %$&9')* Super Sent+.+ ( Praeterea. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ( s+ c+ ! Praeterea. nullus debet promittere. nisi de 0ure praecipere potuisset+ 5r. /ilius potest sine peccato reli. et etiam 0uramento /irmant+ 5r. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ( ar. potest compellere praecepto ad matrimonium spirituale.+ ' Praeterea. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ( s+ c+ $ Sed contra. pater spiritualis. Isaac praecepit @acob quod non acciperet u3orem de /iliabus Chanaan+ <on autem praecepisset.o etiam in hoc eis obedire tenentur+ %$&9!&* Super Sent+. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ( co+ . scilicet ad episcopatum accipiendum+ 5r. !)2 /ilii obedite parentibus -estris per omnia+ 5r. si teneretur obedire.o et cetera+ %$&9'(* Super Sent+.+ ! Praeterea. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ' qc+ ' ad ar.

lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ( ad ' Ad tertium dicendum. ita se habet ad praeceptum patris1 ut si illa causa co. per quod etiam /ilius /it pater+ %$&9'9* Super Sent+.at de necessitate -el de honestate. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ( ad ( Ad quartum dicendum. alias non+ %$&9'8* Super Sent+. sed potest eum inducere e3 rationabili causa1 et tunc sicut se habet /ilius ad causam illam. $2 sic nos e3istimet homo. quod Papa non potest praecipere alicui quod accipiat episcopatum2 quia consensus debet esse liber+ Sed hoc posito. periret ecclesiasticus ordo+ <isi enim aliquis posset co. tum propter malitiam illarum mulierum. pater non potest co. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ( ad $ Ad primum er. hoc nolint suscipere nisi coacti+ 5t ideo dicendum.antur ad eos bona /ide inducendum+ %$&9'4* Super Sent+. $ Corinth+ (. 5cclesia conser-ari non posset1 cum quandoque illi qui sunt idonei. quod -erbum apostoli non intelli. tum quia semen Chanaan de terra quae semini patriarcharum promittebatur.itur in illis in quibus sicut pater est liber. quod @acob alias tenebatur ad /aciendum hoc quod manda-it Isaac. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ( ad ! Ad secundum dicendum. erat disperdendum1 et ideo Isaac praecipere poterat+ %$&9'"* Super Sent+. ita et /ilius1 et hu0usmodi est matrimonium. sicut quoddam o//icium dispensandae reipublicae. et praeceptum similiter co. ut ministros Christi+ 53positio te3tus .o dicendum.imen 5cclesiae. quod non est simile hinc inde2 quia non est aliqua corporalis ser-itus in matrimonio spirituali sicut in corporali2 est enim spirituale matrimonium.i ad suscipiendum re. quod cum matrimonium sit quaedam quasi ser-itus perpetua. quod non 0urant nisi illa conditione subintellecta2 si illis placuerit2 et ipsi obli.Respondeo dicendum. quod quidam dicunt.ere /ilium ad matrimonium per praeceptum.at. cum sit liberae conditionis.

per/ectum /uit con0u. in m=sterio . ibi2 sed ob0icitur de @acob etc+1 tertio sol-it. ibi2 e3posito quae sit e//iciens causa matrimonii. ibi2 sed quod ibi /actum est. lib+ ( d+ ') q+ $ pr+ Postquam ostendit Ma.%$&9'&* Super Sent+. ibi2 inter quos. si aliquibus si.estum non improbe traditur+ Praemissis aliquid addendum est+ Hic determinat de consensu quod /uit in matrimonio b+ -ir.inis1 et circa hoc duo /acit2 primo ostendit cu0usmodi consensus ille /uit1 secundo ostendit quod matrimonium illud /uit per/ectum. et principales et secundarias1 secundo e3cludit errorem. ibi2 nec est assentiendum . ibi2 habuit autem con0u. hic ostendit quod impeditur per errorem1 et di-iditur haec distinctio in partes tres2 in prima determinat de impedimento erroris1 in secunda de consensu qui /uit in matrimonio b+ -ir.inis. ibi2 praemissis aliquid addendum est1 in tertia de causa /inali matrimonii.ium+ 53posito quae sit e//iciens causa matrimonii et cetera+ Hic determinat de causa /inali matrimonii1 et primo de causis matrimonii in . nec secundum 0udicium 5cclesiae.ium Mariae et @oseph alias causas speciales+ Circa primum duo /acit2 primo ponit causas /inales matrimonii.inis. quod potest aliquis alterum procuratorem constituere ad consentiendum2 tamen si ante poeniteat quam ille consentiat. non est matrimonium+ istinctio ') Prooemium %$&9()* Super Sent+.itur quantum ad /orum 5cclesiae2 quia quantum ad /orum conscientiae. matrimonium tenet ac si ipse /ecisset+ Consentire autem probatur qui e-identer non contradicit+ Hoc intelli.nis appareat poenituisse+ Sed e3 quo consensus per internuntios /actus est. non erit matrimonium+ 5t dicendum. non est matrimonium nec in rei -eritate. ut ait Au.enerali1 secundo de causis matrimonii b+ -ir.ati principis @ordani retulerunt+ Videtur quod non possit /ieri matrimonium per internuntios2 quia si ante ad-entum nuntii alter poeniteat. lib+ ( d+ !& q+ $ a+ ( e3pos+ Ae.ister quod consensus matrimonii impeditur per coactionem.ustinus. consequens est ostendere ob quam causam soleat -el debeat contrahi matrimonium+ Circa primum tria /acit+ Primo ostendit quis error matrimonium impediat2 secundo ob0icit in contrarium. si interius dissentiat quam-is e3terius non reclamet.

norantiam.illis qui dicunt.ustinum+ 5r. non impedit matrimonium+ %$&9((* Super Sent+. ibi2 et licet /ine non bono contrahatur con0u.o non debuit hic poni impedimentum matrimonii error. quod habet contrarietatem ad bona matrimonii+ Sed error non est hu0usmodi+ 5r. sicut consensus requiritur ad matrimonium.+ ! Praeterea. sed ma. secundum philosophum in ' 5thic+. secundum Au.ium tamen bonum est+ Hic est duple3 quaestio+ Prima de matrimonio in communi+ Secunda de matrimonio beatae -ir. cap+ ".+ ( . quae non est idem quod error2 quia i. lib+ ( d+ ') q+ $ a+ $ ar. lib+ ( d+ ') q+ $ a+ $ ar.norantia nullam co.+ $ Ad primum sic proceditur+ Videtur quod error non debeat poni matrimonii impedimentum per se+ Consensus enim. impeditur sicut et -oluntarium+ Sed -oluntarium.ium. ponitur impediri per i. nihilominus @oannes -ere bapti?atus est+ 5r.o error non e3cludit matrimonium+ %$&9(8* Super Sent+. con0u.+ ' Praeterea. qui est causa e//iciens matrimonii. non esse con0u. de sui natura.nitionem ponit1 sed error ponit1 eo quod approbare /alsa pro -eris sit error. quando species contrahentis mo-et animum. lib+ ( d+ ') q+ $ a+ $ ar. et credit bapti?are Petrum. lib+ ( d+ ') q+ $ a+ $ ar.o error.norantia+ %$&9('* Super Sent+. illud potest impedire matrimonium de sui natura.ium quod propter has causas minus honestas contrahitur+ Ubi duo /acit2 primo ostendit quod malus /inis non /acit quod non sit matrimonium1 secundo ostendit quod non /acit quod non sit matrimonium bonum.inis+ Circa primum quaeruntur tria2 $ utrum error de sui natura matrimonium impediat1 ! quis error1 ' de causa /inali matrimonii+ Articulus $ Utrum error debeat poni matrimonii impedimentum per se %$&9(!* Super Sent+. ita intentio requiritur ad >aptismum+ Sed si aliquis bapti?at @oannem.is i.

simpliciter loquendo.estis dicitur2 quid tam contrarium est consensui. quando error co.norantia de sui ratione non importat aliquem co.o error non e3cludit matrimonium+ %$&9(9* Super Sent+. secundum philosophum.ularia. quod i.norantia di//ert. non di//ert utrum dicatur i.norantia potest impedire -oluntarium nisi quae habet errorem ad0unctum. lib+ ( d+ ') q+ $ a+ $ ad ! . quam errorB Sed consensus requiritur ad matrimonium+ 5r. eo quod actus -oluntatis praesupponit aestimationem si-e 0udicium de aliquo in quod /ertur+ Unde si est ibi i. lib+ ( d+ ') q+ $ a+ $ s+ c+ ! Praeterea.nitionem impedit. in quibus est actus1 quod erranti non competit+ 5r. necessarium est de/ectum contin. et per consequens in matrimonio1 et sic error de 0ure naturali habet quod e-acuet matrimonium+ %$&9(&* Super Sent+. et :re.o error matrimonium impedit+ %$&9("* Super Sent+.o error matrimonium impedit+ %$&9(4* Super Sent+. qui praesupponit actum intellectus+ e/iciente autem primo.o dicendum.norantia -el error2 quia nulla i. quod quidquid impedit causam.nitionis actum2 sed error ponit 0udicium rationis per-ersum de aliquo+ Tamen quantum ad hoc quod est impedire -oluntarium. et amascenum. oportet esse errorem1 et ideo etiam ponitur error quasi causa pro3ima+ %$&98)* Super Sent+.norantia. ab errore2 quia i. inter Aiam et @acob /uit -erum matrimonium+ Sed ibi /uit error+ 5r. sequitur etiam in ipso consensu de/ectus.ere in secundo1 et ideo. lib+ ( d+ ') q+ $ a+ $ s+ c+ $ Sed contra est quod in i. lib+ ( d+ ') q+ $ a+ $ co+ Respondeo dicendum. de sui natura impedit et e//ectum similiter+ Consensus autem est causa matrimonii. lib+ ( d+ ') q+ $ a+ $ ad $ Ad primum er. consensus aliquid -oluntarium nominat+ Sed error impedit -oluntarium2 quia -oluntarium. ut dictum est1 et ideo quod e-acuat consensum. est cu0us principium est in aliquo sciente sin.orium <=ssenum.Praeterea. e-acuat matrimonium+ Consensus autem -oluntatis est actus.

ister in littera dicit. sed e3 elemento materiali e3terius adhibito+ Intentio autem operatur solum ut diri. error non e-acuat matrimonium nisi inquantum tollit -oluntarium+ Sed i.is error ma.ens elementum materiale ad e//ectum proprium+ Sed -inculum con0u.it.Ad secundum dicendum. et non solum error conditionis aut personae. quod character baptismalis non causatur e3 intentione bapti?antis directe. lib+ ( d+ ') q+ $ a+ $ ad ( Ad quartum dicendum.is debet impedire+ Sed ma.+ ' Praeterea. contrariatur tamen ei quantum ad causam suam+ %$&98$* Super Sent+. si error.norantia cu0uslibet circumstantiae . quam error personae+ 5r.is est error /idei. sicut Ma.+ ! Praeterea.o ma. lib+ ( d+ ') q+ $ a+ ! ar. lib+ ( d+ ') q+ $ a+ $ ad ' Ad tertium dicendum. ut dictum est+ 5r. ut in littera patet+ Articulus ! Utrum omnis error matrimonium impediat %$&98(* Super Sent+.ale e3 ipso consensu causatur directe1 et ideo non est simile+ %$&98!* Super Sent+. ut in littera dicitur+ #uia quod alicui con-enit secundum se. matrimonium quod /uit inter Aiam et @acob non /uit per/ectum e3 ipso concubitu qui e3 errore contin. lib+ ( d+ ') q+ $ a+ ! ar. ma. sed e3 consensu qui postmodum accessit+ Tamen uterque de peccato e3cusatur. quod.o omnis error matrimonium impedit+ %$&988* Super Sent+.+ $ Ad secundum sic proceditur+ Videtur quod omnis error matrimonium impediat.is debet impedire quam error personae+ %$&989* Super Sent+. matrimonium impedit. lib+ ( d+ ') q+ $ a+ ! ar. con-enit ei secundum totum suum ambitum+ Sed error de sui natura habet quod matrimonium impediat. quod quam-is non contrarietur secundum se matrimonio. qui est in haereticis non credentibus hoc sacramentum. inquantum hu0usmodi.

nitas status.o sicut error conditionis ponitur impedimentum matrimonii.+ ( Praeterea. et /ilios et /ilias .-oluntarium tollit. o//eratur ei. et impotentia coeundi. ut patet in ' 5thicor+ 5r.o eadem ratione error qualitatis aut /ortunae+ %$&984* Super Sent+. ita qualitas corporis aut animi+ Sed error conditionis impedit matrimonium+ 5r. ita nobilitas -el i. lib+ ( d+ ') q+ $ a+ ! ar. aut di. si pro una muliere alia accipiatur+ %$&99$* Super Sent+. -idetur quod nec error personae matrimonium impediat+ #uia sicut emptio est quidam contractus. lib+ ( d+ ') q+ $ a+ ! ar.+ & Praeterea.nobilitas.+ 9 Praeterea.o error primus non /rustra-it matrimonium+ %$&99!* Super Sent+.ere quod per multos annos isto errore detineantur. ita etiam disparitas cultus.enerent simul+ Sed .ra-e esset dicere.o non solum error conditionis seu personae matrimonium impedit+ %$&98"* Super Sent+. lib+ ( d+ ') q+ $ a+ ! ar.o et error aliorum dictorum+ %$&98&* Super Sent+.ere quod /rater -iri in quem se credidit consentire mulier.o nec matrimonium impeditur.o quod non possit redire ad illum in quem consentire se credidit. ut in/ra dicetur+ 5r.+ 4 Praeterea. et cum eo commisceatur carnaliter+ Videtur er. ita et matrimonium+ Sed in emptione et -enditione si detur aurum aequi-alens pro alio auro. sicut conditio ser-itutis impedit. sed debeat stare cum /ratre e0us1 et sic error personae non impedit matrimonium+ . lib+ ( d+ ') q+ $ a+ ! ar. non impeditur -enditio+ 5r. ita error circa alia hu0usmodi deberet impedimentum matrimonii poni+ %$&99)* Super Sent+. quod tunc essent di-idendi+ 5r. potest contin. et pri-atio e0us+ Sed error conditionis libertatis -el ser-itutis impedit matrimonium+ 5r. lib+ ( d+ ') q+ $ a+ ! ar. sicut ad conditionem personae pertinet ser-itus et libertas. sicut conditio ser-itutis est aliquid anne3um accidens personae.+ 8 Praeterea. potest contin.+ " Sed contra. lib+ ( d+ ') q+ $ a+ ! ar.

dummodo intendat /acere -el recipere quod 5cclesia dat. quod error non habet e3 natura .norantia circumstantiae causat in-oluntarium quod e3cusat peccatum. sicut an sit sacramentum. quam-is credat nihil esse+ %$&999* Super Sent+.untur. et non alii+ %$&99(* Super Sent+. lib+ ( d+ ') q+ $ a+ ! ad ! Ad secundum dicendum. lib+ ( d+ ') q+ $ a+ ! co+ Respondeo dicendum. ita quod matrimonium impediat e3 eodem+ 5rror autem non e3cusat a peccato. quod non quaelibet i. non e3cusatur a toto.neum esse. quod sicut error e3 hoc quod in-oluntarium causat. sed e3 natura di//erentiae ad0unctae1 prout scilicet est error alicu0us eorum quae sunt de essentia matrimonii+ %$&998* Super Sent+. dili.entia debita adhibita+ Unde oportet quod error qui matrimonium impedit. quem credit li. habet e3cusare peccatum. in qua matrimonium consistit+ Primum autem tollitur per errorem personae1 secundum per errorem conditionis.%$&99'* Super Sent+. ut dictum est1 et propter hoc ratio non sequitur+ %$&99"* Super Sent+. sicut nec error circa >aptismum impedit acceptionem characteris. e3cusatur a toto. sit alicu0us eorum quae sunt de essentia matrimonii+ uo autem includit matrimonium ipsum1 scilicet personas quae con0un. -el an sit licitum1 et ideo error talis matrimonium non impedit. lib+ ( d+ ') q+ $ a+ ! ad $ Ad primum er. et mutuam potestatem in in-icem.eneris quod impediat matrimonium. quia ser-us non potest potestatem sui corporis alteri tradere sine consensu domini sui1 et propter hoc hi duo errores matrimonium impediunt. lib+ ( d+ ') q+ $ a+ ! ad ' Ad tertium dicendum. nisi sit illius circumstantiae cu0us appositio -el remotio /acit di//erentiam liciti et illiciti in actu+ Si enim aliquis percutiat patrem baculo /erreo. quam-is /orte a tanto1 sed si credat quis percutere /ilium causa disciplinae. et percutiat patrem. quod error in/idelis de matrimonio est circa ea quae sunt matrimonium consequentia. lib+ ( d+ ') q+ $ a+ ! ad ( .o dicendum.

quod error etiam illorum impedimentorum matrimonii quantum ad ea quae /aciunt personas ille. tunc impedit matrimonium1 unde si consensus mulieris /eratur in istam personam directe. sicut si alicui -enderetur asinus pro equo1 et similiter est in proposito+ %$&9"$* Super Sent+. impediretur contractus. non e-acuat matrimonium eadem ratione qua nec error qualitatis+ Sed si error nobilitatis -el di. ut patet in 8 5thic+. si ser-itus sciatur1 et ideo non est simile+ %$&9")* Super Sent+. quicumque sit ille. sicut /acit conditio ser-itutis1 et ideo ratio non sequitur+ %$&994* Super Sent+.itimas. quod pecunia in contractibus accipitur quasi mensura aliarum rerum. et impedietur matrimonium+ %$&99&* Super Sent+. si-e sciat.is. tunc si alius praesentetur ei quam /ilius re. lib+ ( d+ ') q+ $ a+ ! ad 4 Ad octa-um dicendum. nihil obest contractui1 sed si in re quaesita propter se esset error. quod error nobilitatis. lib+ ( d+ ') q+ $ a+ ! ad 9 Ad se3tum dicendum. retinere1 nec potest . lib+ ( d+ ') q+ $ a+ ! ad & Ad nonum dicendum. non est matrimonium+ %$&9"!* Super Sent+. est error personae. potest eum quem per errorem accepit.is. quod si ante non consenserat in /ratrem e0us. nisi de no-o consentire -elit. si-e non sciat. lib+ ( d+ ') q+ $ a+ ! ad " Ad septimum dicendum. error de nobilitate ipsius non impedit matrimonium+ Si autem directe intendit consentire in /ilium re. nec di-ersitas qualitatis. non est matrimonium+ Sed conditio ser-itutis non impedit. quod quantumcumque /uerit cum ea. inquantum hu0usmodi.nitatis redundat in errorem personae. quia illa impediunt matrimonium si-e cum errore si-e sine errore sint1 ut si aliqua contrahat cum subdiacono. lib+ ( d+ ') q+ $ a+ ! ad 8 Ad quintum dicendum. impedit matrimonium+ Sed ideo de errore illorum non /acit mentionem. quod di-ersitas /ortunae non -ariat aliquid eorum quae sunt de essentia matrimonii. et non quasi propter se quaesita1 et ideo si non detur illa pecunia quae creditur sed alia aequi-alens.Ad quartum dicendum.

ad /ratrem e0us redire, praecipue si sit co.nita carnaliter ab eo quem accepit+ Si autem consenserat in primum per -erba de praesenti, non potest secundum habere primo -i-ente1 sed potest -el saeculum relinquere, -el ad primum redire2 et i.norantia /acti e3cusat peccatum, sicut et e3cusaretur post consummatum matrimonium, si a consan.uineo -iri /raudulenter co.nosceretur2 quia /raus alterius non debet sibi prae0udicare+ Articulus ' Utrum matrimonium possit esse e3 consensu alicu0us in aliquam propter causam inhonestam %$&9"(* Super Sent+, lib+ ( d+ ') q+ $ a+ ' ar.+ $ Ad tertium sic proceditur+ Videtur quod matrimonium non possit esse e3 consensu alicu0us in aliquam propter causam inhonestam+ Unius enim una est ratio+ Sed matrimonium est unum sacramentum+ 5r.o non potest /ieri e3 alterius /inis intentione quam illius ad quem a eo institutum est, scilicet ad procreationem prolis+ %$&9"8* Super Sent+, lib+ ( d+ ') q+ $ a+ ' ar.+ ! Praeterea, con0unctio matrimonii est a eo, ut patet Matth+ $&, 92 quos eus con0un3it, homo non separet+ Sed con0unctio quae /it propter turpes causas, non est a eo+ 5r.o non est matrimonium+ %$&9"9* Super Sent+, lib+ ( d+ ') q+ $ a+ ' ar.+ ' Praeterea, in aliis sacramentis si non ser-etur intentio 5cclesiae, non est -erum sacramentum+ Sed intentio 5cclesiae in sacramento matrimonii non est ad aliquam turpem causam+ 5r.o si e3 aliqua turpi causa matrimonium contrahatur, non erit -erum matrimonium+ %$&9""* Super Sent+, lib+ ( d+ ') q+ $ a+ ' ar.+ ( Praeterea, secundum >oetium, cu0us /inis bonus, ipsum quoque bonum+ 5r.o non est matrimonium, si propter malum /inem /iat+ %$&9"4* Super Sent+, lib+ ( d+ ') q+ $ a+ ' ar.+ 8

Praeterea, matrimonium si.ni/icat con0unctionem Christi et 5cclesiae+ Sed ibi non cadit aliqua turpitudo+ 5r.o nec matrimonium potest contrahi propter aliquam turpem causam+ %$&9"&* Super Sent+, lib+ ( d+ ') q+ $ a+ ' s+ c+ $ Sed contra est, quia qui bapti?at alium intentione lucrandi, -ere bapti?at+ 5r.o et qui contrahit cum aliqua, intentione lucri, -erum est matrimonium+ %$&94)* Super Sent+, lib+ ( d+ ') q+ $ a+ ' s+ c+ ! Praeterea, hoc idem probatur per e3empla et auctoritates quae ponuntur in littera+ %$&94$* Super Sent+, lib+ ( d+ ') q+ $ a+ ' co+ Respondeo dicendum, quod causa /inalis matrimonii potest accipi dupliciter1 scilicet per se, et per accidens+ Per se quidem causa matrimonii est ad quam matrimonium est de se ordinatum1 et haec semper bona est1 scilicet procreatio prolis, et /ornicationis -itatio+ Sed per accidens causa /inalis ipsius est hoc quod contrahentes intendunt e3 matrimonio+ 5t quia hoc quod e3 matrimonio intenditur, consequitur ad matrimonium1 et priora non -ariantur e3 posterioribus, sed e con-erso1 ideo e3 illa causa non recipit matrimonium bonitatem -el malitiam, sed ipsi contrahentes, quorum est /inis per se+ 5t quia causae per accidens sunt in/initae1 ideo in/initae tales causae possunt esse matrimonii, quarum sunt quaedam honestae, et quaedam inhonestae+ %$&94!* Super Sent+, lib+ ( d+ ') q+ $ a+ ' ad $ Ad primum er.o dicendum, quod -erum est de causa per se et principali1 sed quod habet unum /inem per se et principalem, potest habere plures /ines secundarios per se, et in/initos per accidens+ %$&94'* Super Sent+, lib+ ( d+ ') q+ $ a+ ' ad ! Ad secundum dicendum, quod con0unctio potest accipi pro ipsa relatione quae est matrimonium1 et talis semper est a eo, et bona est a quacumque /iat causa2 -el pro actu eorum qui con0un.untur1 et sic est quandoque mala, et non est a eo, simpliciter loquendo+ <ec est incon-eniens quod aliquis e//ectus sit a eo cu0us causa mala est1 sicut proles quae e3 adulterio

suscipitur+ <on enim est e3 causa illa inquantum est mala, sed inquantum aliquid habet de bono, secundum quod est a eo, quam-is non simpliciter sit a eo+ %$&94(* Super Sent+, lib+ ( d+ ') q+ $ a+ ' ad ' Ad tertium dicendum, quod intentio 5cclesiae quae intendit tradere sacramentum, est de necessitate cu0uslibet sacramenti, ita quod ea non obser-ata nihil in sacramentis a.itur1 sed intentio 5cclesiae quae intendit utilitatem e3 sacramento pro-enientem, est de bene esse sacramenti et non de necessitate e0us2 unde si non obser-etur, nihilominus est -erum sacramentum1 sed praetermittens hanc intentionem peccat1 sicut si in >aptismo non intendatur sanitas mentis quam 5cclesia intendit+ Similiter ille qui intendit matrimonium contrahere, quam-is matrimonium non ordinet ad illum /inem quem 5cclesia intendit, nihilominus -erum matrimonium contrahit+ %$&948* Super Sent+, lib+ ( d+ ') q+ $ a+ ' ad ( Ad quartum dicendum, quod illud malum intentum non est /inis matrimonii, sed contrahentium+ %$&949* Super Sent+, lib+ ( d+ ') q+ $ a+ ' ad 8 Ad quintum dicendum, quod ipsa unio est si.num con0unctionis Christi et 5cclesiae, et non operatio unitorum2 ideo ratio non sequitur+ #uaestio ! Prooemium %$&94"* Super Sent+, lib+ ( d+ ') q+ ! pr+ einde quaeritur de matrimonio beatae -ir.inis, et circa hoc quaeruntur tria2 $ de -oto et matrimonio beatae -ir.inis1 ! utrum /uerit illud matrimonium per/ectum1 ' utrum /uerit aliquando consummatum, ut 5l-idius di3it+ Articulus $ Utrum beata -ir.o debuerit -ir.initatem -o-ere #uaestiuncula $

initatis. -o-ens -ir.+ ! Praeterea. consentit aliquo modo in carnalem copulam. in matre Christi debebat omnis esse per/ectio+ Sed -otum -ir.initatem mentis+ Cum er. -otum -ir.initatem -o-ere+ #uia in le. ad minus implicite+ Sed consensus in carnalem copulam aliquid diminuit de puritate -ir.o beata -ir. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ $ qc+ $ ar.e maledictio debebatur illis qui semen non relinquebant super terram.initatem -o-ere+ %$&9&$* Super Sent+.initatem non solum nubere.+ $ Ad primum sic proceditur+ Videtur quod beata -ir. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ $ qc+ ! ar.o non debuit ei deesse+ #uaestiuncula ! %$&9&!* Super Sent+.initatem -o-it.o non debuit sui potestatem alteri tradere nubendo1 er. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ $ qc+ $ ar. ut Anselmus dicit.+ $ Ulterius+ Videtur quod non debuit esse matrimonio 0uncta+ #uia -o-entibus -ir.initatis pertinet ad per/ectionem consiliorum+ Sed talis per/ectio debuit a Christo inchoari. qui -enit le. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ $ qc+ $ s+ c+ $ Sed contra. si se in potestatem -iri traderet+ Sed hoc est peccatum+ 5r.o matri ei deberetur talis puritas qua ma0or sub eo nequit intelli. quicumque consentit in matrimonium.%$&94&* Super Sent+.+ ! Praeterea. ut Hieron=mus dicit+ Sed nihil damnabile debuit esse in beata -ir. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ $ qc+ ! ar.o postquam -ir. nubere non debuit+ %$&9&'* Super Sent+.i. sed -elle nubere est damnabile.+ ' Praeterea.em consiliis adimplere+ 5r. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ $ qc+ ! ar.initatis est de ma3imis per/ectionibus+ 5r.o nec nubere+ %$&9&(* Super Sent+.ine+ 5r. -idetur quod non debuit nubere+ .is+ 5r.o non debuit -ir. ad minus inquantum ad -ir.initatem periculo se e3poneret.initatem -o-ere+ %$&9&)* Super Sent+.o non debuerit -ir.o ante Christi ad-entum non debuit -ir. ut patet euter+ "+ Sed adhuc durabat status le.

+ ' Praeterea.noscere naturali co.aret+ <on autem melius potuit utrumque approbare quam ut de -ir.nitione quam homo+ Sed homo etiam sensu potest co.+ ! Praeterea.noscere de aliqua an sit -ir.o non oportuit quod m=sterium incarnationis e0us ei per nuptias matris celaretur+ %$&"))* Super Sent+. iabolus bene scit quod illa est -ir. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ $ qc+ ' ar.%$&9&8* Super Sent+. quasi adultera+ 5r. cum habeat lucida naturalia. et :lossa+ %$&9&9* Super Sent+.ine nupta nasceretur+ 5r.o multo /ortius iabolus hoc scire poterat+ %$&9&4* Super Sent+. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ $ qc+ ! s+ c+ $ Sed contra est quod dicitur Matth+ $.+ ( Item. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ $ qc+ ' ar.o et cetera+ #uaestiuncula ' %$&9&"* Super Sent+. non poterat lapidari propter suspicionem /ornicationis. $42 cum esset desponsata mater @esu Maria @oseph1 in te3tu. Christus sua nati-itate debuit ita -ir. non occultabatur ei -ir. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ $ qc+ ' ar.+ 8 .o -idetur quod non propter hoc oportebat eam nubere+ %$&")$* Super Sent+.+ $ Ulterius+ Videtur quod causae matrimonii e0us assi. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ $ qc+ ' ar.o per hoc quod erat nupta.initas matris ei+ %$&9&&* Super Sent+.initatem commendare. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ $ qc+ ! s+ c+ ! Praeterea.natae in littera non sint con-enientes+ #uia iabolus. m=sterium di-initatis Christi non minus miraculis quam -ir.initate matris demonstratum est+ Sed illa miracula iabolus -idit+ 5r. plura potest co.o+ 5r. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ $ qc+ ' ar.o quae nunquam con0uncta est -iro+ Sed iabolus scire poterat quod @oseph nunquam carnaliter ei con0unctus /uerat+ 5r. quod nuptiis non dero. si non esset nupta.

lib+ ( d+ ') q+ ! a+ $ qc+ $ ad $ Ad primum er.o /uit con/inium -eteris et no-ae le. et per hoc au/erret+ 5r.o permanere. haec scilicet.initatem tamquam optimum et sibi acceptissimum1 non tamen simpliciter. @udaei ma. quod per/ectio consiliorum quantum ad consummationem incipere debuit a Christo1 sed quantum ad aliquam inchoationem con-enienter a matre e0us incepit+ #uaestiuncula ! %$&")9* Super Sent+. inquantum conditionem apposuit+ %$&")8* Super Sent+.Praeterea.o concipiet1 et ita -ir.is.em. quod beata -ir. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ $ qc+ $ co+ Respondeo dicendum. quam-is in se optima. tamen pro tempore illo ei matrimonium prae/erebatur propter e3pectationem benedicti seminis per -iam . quod con-eniens /uit matrem Christi matrimonio esse 0unctam tum propter causas in littera assi.initas matris non debuit -ir per nuptias occultari+ %$&")!* Super Sent+. inquantum -ir. quod proposuit se perse-eraturam -ir. Christus -enit ut labores nostros sustineret.o non oportuit quod haberet mater e0us -irum ad e0us obsequia+ #uaestiuncula $ %$&")'* Super Sent+. sed sub conditione honestissima. quod in beata -ir. sed an deberet1 et hoc est quod Au.enerationis -enturi1 et ideo beata -ir.initatem -o-it1 et -eterem. tum etiam propter alias causas2 quarum prima .inem.initas autem. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ $ qc+ ' ar. nisi eus aliter ordinaret2 nec istam conditionem apposuit ut dubitaret an -ellet -ir. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ $ qc+ ! co+ Ad secundam quaestionem dicendum. nisi eus aliter ordinaret+ %$&")(* Super Sent+.ustinus in littera dicit.natas.o -o-it -ir.+ 9 Item.o dicendum.is aedi/icati /uissent ad /idem. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ $ qc+ $ ad ! Ad secundum dicendum.ine debuit apparere omne illud quod per/ectionis /uit+ Vir. qui scriptum in-enerunt2 ecce -ir. sicut aurora diei et noctis1 et ideo -otum e0us sapuit no-am le. e3 hoc quod nupta /uisset.

matrimonium tolleret+ %$&")&* Super Sent+. -erum matrimonium est quod sequitur1 tamen peccant contrahentes+ Votum autem beatae -ir. art+ (.enealo.enealo.iam computare+ Tertia. quod copula carnalis cecidit implicite sub consensu beatae -ir. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ $ qc+ ! ad $ Ad primum er. non /it -erum matrimonium1 si autem sit -otum simple3. ut in littera patet1 et ideo potuit sine peccato e3 speciali spiritus sancti consilio.o permansit+ %$&")"* Super Sent+. sicut actus implicite continetur in potentia. ut per @oseph .est. ut e3 supra dictis. /uit certi/icata di-initus quod @oseph in simili proposito erat1 et ideo non se commisit periculo nubens+ <ec tamen propter hoc aliquid -eritati deperiit. in matrimonium consentire+ %$&")4* Super Sent+.o dicendum.ni/icaret 5cclesiam. quia illud propositum non /uit conditionaliter in consensu appositum2 talis enim conditio cum sit contra matrimonii bonum. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ $ qc+ ! ad ! Ad secundum dicendum. sed simple3 in corde e3pressum1 nec absolutum.initatis in beata -ir.o antequam contraheret cum @oseph. quod post -otum -ir.inis non /uit solemne. dist+ !4.inis.initatis absolute /actum non potest aliquis in matrimonium consentire sine peccato2 quia si sit -otum solemne.ia Mariae te3eretur2 non enim erat consuetudo apud Hebraeos e3 parte mulierum . lib+ ( d+ ') q+ ! a+ $ qc+ ! ad ' Ad tertium dicendum. quod beata -ir. qu+ $. patet+ Potentia autem ad carnalem copulam non contrariatur -ir.inibus e3cusatio tolleretur. ut -ir. nec diminuit aliquid de puritate ipsius nisi ratione actus1 qui quidem nunquam /uit in proposito beatae -ir.inis. ut ma0or per/ectio -ir. dum in ipso matrimonio -ir.ine ostenderetur. quae est -ir.initati. sed sub conditione. scilicet prolem procreandam. si de /ornicatione in/amantur+ #uarta. sed erat 0am certi/icata quod actus nunquam sequi deberet+ #uaestiuncula ' . ut nuptias Christus sua nati-itate approbaret+ #uinta.o et sponsa+ Secunda. ut si. cu0us dispositio conditionaliter in suo -oto cadebat.

na in/irmitatis et -irtutis1 unde si aliquando aliquid de di-initate e0us con/itebatur. con-enientes sunt2 quarum una accipitur e3 parte conceptus. et testimonium praeberet -ir. -el etiam quibuslibet alterius tribus. dicitur e0us co. quae erat causa prohibitionis matrimonii contrahendi inter illos qui erant de di-ersis tribubus+ %$&"$8* Super Sent+. quod rationes quae in littera ponuntur. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ $ qc+ ' ad ( Ad quartum dicendum. scilicet ut obsequeretur et matri et puero.nata+ Auc+ $+ . deprehensa in stupro e3urebatur. quod per alia etiam miracula non aperte poterat co.ilia autem sacerdotis.num /ilii ei -i-entis+ %$&"$(* Super Sent+. nisi prohibitus /uisset a dili. quod intelli.is e3 praesumptione quam e3 certitudine procedebat+ Sed hoc propter praecedens -aticinium /uisset certissimum si. ut scilicet non lapidaretur1 tertia e3 parte @oseph. etiam non nupta. di-ina -irtute+ %$&"$!* Super Sent+.nitione naturali bene potuisset perpendere -ir. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ $ qc+ ' ad ' Ad tertium dicendum.itur de lapidatione in/amiae2 -el quia erat de stirpe sacerdotali e3 parte matris1 quod patet e3 hoc quod 5lisabeth. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ $ qc+ ' co+ Ad tertiam quaestionem dicendum.initatis+ %$&"$$* Super Sent+.%$&"$)* Super Sent+. ma. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ $ qc+ ' ad ! 5t similiter dicendum ad secundum+ %$&"$'* Super Sent+.i /iliae Aaron illis de tribu re. eo quod non acceperant hereditatem di-isam ab aliis tribubus1 et sic e3 hoc non potuit con/usio sortium pro-enire.o dicendum.enti e3aminatione eorum quae circa ipsam erant.noscere ipsum esse /ilium ei2 quia simul -idebat in eo si. quod iabolus co. quae erat de /iliabus Aaron. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ $ qc+ ' ad 8 .initatem matris ei cum toto hoc quod nupta erat. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ $ qc+ ' ad $ Ad primum er. ut patet Ae-+ !$2 sed e3 parte patris erat de stirpe a-id+ >ene enim poterant per matrimonium con0u. scilicet ut partus iabolo celaretur1 secunda e3 parte matris.ia.

+ $ Ad secundum sic proceditur+ Videtur quod matrimonium praedictum non /uerit per/ectum+ Per/ectum enim matrimonium e3 absoluto consensu procedit+ Sed beata -ir.+ ( Praeterea. sicut nec absolute -o-isse1 cum in utroque se dispositioni di-inae commiserit. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ ! ar.ni/icatione.initatis /amam.Ad quintum dicendum. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ ! ar.+ ' Praeterea. ut in littera dicitur+ 5r. quia proles quae /uit in illo matrimonio educata. per/ectum dicitur esse matrimonium e3 eo quod habet bonum prolis+ Sed illud matrimonium non habuit bonum prolis.o non absolute in matrimonium consensisse -idetur. ut Ambrosius dicit+ %$&"$9* Super Sent+. non est -era per/ectio+ Sed matrimonium beatae -ir.o non /uit per/ectum matrimonium+ .is est quam humilitatis+ Articulus ! Utrum matrimonium praedictum /uerit per/ectum %$&"$4* Super Sent+. ut in littera dicitur+ 5r.inis nunquam /uit consummatum+ 5r. ubi deest ultima consummatio.o non /uit per/ectum sacramentum+ %$&"!)* Super Sent+.o non /uit per/ectum matrimonium+ %$&"$&* Super Sent+.ni/icatio est de essentia matrimonii. si. quod dominus maluit permittere @udaeos dubitare de deitate sua quam de castitate matris. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ ! ar. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ $ qc+ ' ad 9 Ad se3tum dicendum.+ ! Praeterea. quod Christus non debuit necessitatis solatium re/utare2 quia hoc per-ersitatis ma.o non /uit -ere per/ectum+ %$&"!$* Super Sent+. inquantum est sacramentum+ Sed matrimonium illud non /uit per/ectum in consi. sciens lubricam esse -ir. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ ! ar. sicut nec /ilius adopti-us dicitur bonum matrimonii+ 5r. non /uit e//ectus illius matrimonii.

ut certi/icata di-initus1 sed in matrimonium sic consentiens -ir.+ 8 Praeterea.initatem suam eo commisisse in littera dicitur+ %$&"!"* Super Sent+. nisi sit per/ectum+ Sed Maria dicitur con0u3 @oseph+ Matth+ $+ 5r. quod beata -ir. ut dicitur Matth+ $+ 5r. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ ! ad $ Ad primum er. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ ! ar. ei per/ecta sunt opera1 eut+ '!. sed illa qua si. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ ! ad ! Ad secundum dicendum. (+ Sed illud matrimonium /uit di-initus inspiratum+ 5r.o /uit per/ectum+ %$&"!(* Super Sent+. quod duple3 est per/ectio matrimonii+ Una quantum ad esse ipsius.ni/icatio non quaelibet est de essentia sacramenti.o dicendum. quae /it per consensum -erbis de praesenti e3pressum1 et tali per/ectione matrimonium illud per/ectum /uit+ Alia est per/ectio quantum ad operationem1 et sic non /uit per/ectum.o /uit inter eos per/ectum matrimonium+ %$&"!8* Super Sent+.es.o nondum erat per/ectum matrimonium+ %$&"!'* Super Sent+.o absolute in matrimonium consensit. quod si. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ ! ad ( . lib+ ( d+ ') q+ ! a+ ! s+ c+ $ Sed contra. quod ratio illa procedit de secunda per/ectione quae consummatio dicitur matrimonii+ %$&"!&* Super Sent+.ni/icatur e//ectus sacramenti1 et ideo ratio non sequitur+ %$&"!4* Super Sent+. quam-is esset 0ustus. post per/ectum matrimonium non licet alicui sponsam dimittere+ Sed @oseph. -olebat eam occulte dimittere. per matrimonium non dicuntur aliqui con0u. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ ! s+ c+ ! Praeterea. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ ! co+ Respondeo dicendum.%$&"!!* Super Sent+. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ ! ad ' Ad tertium dicendum. quia actus proprius matrimonii est carnalis copula+ %$&"!9* Super Sent+.

quod @oseph noluit eam dimittere quasi aliam ducturus.enitus /ilius -ir. -el propter aliquam suspicionem. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ ' ar.inis+ 5r. quod @oseph amplius eam non co. sed quia timebat tantae sanctitati cohabitare propter re-erentiam1 unde dictum est ei2 noli timere1 Matth+ $. nec /ilius adopti-us qui in matrimonio educatur.o post primum habuit alium1 et sic matrimonium illud. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ ' ar.+ ' Praeterea.+ ! Praeterea. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ ' ar.elistis ad e3primendum suam intentionem+ Sed nunquam e3presserunt. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ ' ar. non de/uerunt -erba 5-an.noscebat eam donec peperit /ilium suum primo.eneratur.+ $ Ad tertium sic proceditur+ Videtur quod matrimonium illud /uerit aliquando consummatum+ icitur enim Matth+ $.enerationem matrimonium /uit consummatum+ %$&"'8* Super Sent+. saltem post Christi nati-itatem.+ ( .Ad quartum dicendum.o post Christi . quod proles non dicitur bonum matrimonii solum inquantum per matrimonium . primum dicitur respectu secundi+ Sed Christus in auctoritate inducta dicitur primo.nosceret+ 5r. est bonum matrimonii2 quia matrimonium non ordinatur ad educationem illorum.no-erit eam+ %$&"''* Super Sent+. consummatum /uit+ %$&"'(* Super Sent+. sicut hoc matrimonium /uit ad hoc ordinatum specialiter quod proles illa susciperetur in eo.o -idetur quod post co.enitum+ 5r. $42 antequam con-enirent. et educaretur+ %$&"')* Super Sent+. sed inquantum in matrimonio suscipitur et educatur1 et sic bonum illius matrimonii /uit proles illa et non primo modo+ <ec tamen de adulterio natus. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ ! ad 8 Ad quintum dicendum. in-enta est in utero habens de spiritu sancto+ 5t item !82 non co. !)+ Articulus ' Utrum matrimonium illud /uerit aliquando consummatum %$&"'!* Super Sent+.

Abraham et alii patres qui con0u. @oseph dicitur pater Christi in pluribus 5-an.ant. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ ' s+ c+ $ Sed contra.+ 8 Praeterea. quod loquacitatem /acundiam aestimans.o debuit esse -ir. quod mater Christi ante partum et in partu et post partum in aeternum -ir. a blasphemiis matris ei incepit. et dicitur etiam habere /ratres1 quod non esset.o2 et sic non debuit illud matrimonium consummari+ %$&"()* Super Sent+. ma3imae di. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ ' ar. si matrimonium consummasset+ %$&"'4* Super Sent+.initati e0us post partum Hel-idius quidam idiota et sacerdos ausus est dero.elii locis.nitam1 et contra quem Hieron=mus librum conscripsit+ .ritate -ir.nosci post partum.are. ut Hieron=mus dicit+ %$&"($* Super Sent+. dicens eam post partum a @oseph co.abant.initati in partu philosophi dero. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ ' ar. non posse duo corpora esse in eodem loco+ Sed -ir. Christum e3 @oseph semine esse natum+ 50us autem -ir.+ 9 Praeterea.Praeterea.o et cetera+ %$&"'9* Super Sent+. si matrimonium illud nunquam /uisset consummatum+ 5r.initatis manente1 et sic non /uit incon-eniens quod matrimonium illud consummaretur+ %$&"'"* Super Sent+. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ ' co+ Respondeo dicendum. Hel-idius ob0icit2 si turpe est Christo matrem co. attin. quanto ma.initati ante partum @udaei et 5bionitae dero.inis esse natum+ %$&"'&* Super Sent+. dicentes. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ ' s+ c+ ! Praeterea.iis usi sunt.initas corruptioni praeponitur+ Sed mater Christi debuit esse in e3cellentissimo statu+ 5r.nitatis /uerunt+ 5r.o nihil deperisset matri Christi. non est probabile quod @oseph auderet uterum quem templum ei no-erat.enitalia -ir.o Christus non potuit e3ire de -entre matris inte. -ir. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ ' ar. duo corpora non possunt simul esse in eodem loco+ 5r.is per .ere. accepta materia disputandi. dicentes.o permansit+ Sed e0us -ir.+ " Praeterea.

eniturae non haberent.nationis. sed quandoque ad illud quod /uturum speratur secundum communem cursum. ut cum dicitur2 sede hic. dist+ ((. quod 5-an.eniti 0us primo.is credibile est+ Minus autem credibile est quod -ir. quia erant de eadem /amilia2 quia nec Maria alium /ilium habuit. secundum quod dicitur2 iste.ni e0us /iniatur ad sub0ectionem inimicorum1 sed sub0ectio inimicorum in tempore re. donec -eniam1 quandoque autem non sic.o concipiat 6quod 5-an. quod Christus tunc dotem subtilitatis assumpsit+ Sed primum est melius+ . ut in/ra. mortuus est1 et sic est in proposito+ 5t similiter l= donec. quod primo. nec @oseph. quod antequam non semper denotat ordinem ad illud quod /uturum est secundum rei -eritatem.nare. dicetur+ Partus autem ille et conceptus totus miraculosus /uit+ #uidam tamen dicunt.o /uit.endum hoc quod ma.elistae di3erunt7. quod @oseph dicitur pater Christi putati-us.ni includitur+ %$&"('* Super Sent+. quod -erum est per naturam1 sed per miraculum potest /ieri quod duo corpora sint in eodem loco. donec ponat omnes inimicos sub pedibus e0us2 non quod tempus re.elistae e3 eo quod minus est credibile. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ ' ad 8 Ad quintum dicendum. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ ' ad $ Ad primum er.ni/icat hoc quod praecessit. antequam haberet -i.%$&"(!* Super Sent+. quam quod post partum -ir. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ ' ad ! Ad secundum dicendum. ut quidam dicunt+ Alii autem dicti sunt /ratres e0us ratione co. ut dicitur+ %$&"(9* Super Sent+. ut patet Auc+ '+ 5t iterum Christus /uit /ilius e0us adopti-us.o dicendum. quandoque si. nec debuissent eo o//erri in le. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ ' ad ' Ad tertium dicendum.inti annos. ut cum dicitur $ Corinth+ $8. quam-is post ipsum non sit alius2 alias uni. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ ' ad ( Ad quartum dicendum.o conser-etur1 et ideo non cura-erunt hoc dicere+ %$&"(8* Super Sent+.enitus dicitur ante quem nullus. dimiserunt intelli. qui etiam -ir. !82 oportet illum re. terminari -eniente eo quod e3pectatur.e2 quod /alsum est+ %$&"((* Super Sent+.

eumque ad suae /idei imitationem -ocaret.ustini -el Ambrosii alicui Catholico se o//erret. quod quam-is status con0u. quod quanto sunt humiliora quae pro me passus est.ii.endum est. -el quandoque etiam sine -eniali peccato+ Si autem esset principalis causa libido pulchritudinis.elum lucis credatur bonus. ut dictum est+ @acob Rachel decoram /acie et -enusto aspectu ama-it+ Sciendum. si ille assentiret. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ ' e3pos+ Si enim iabolus trans/i. si ei consentiret+ Consensit in carnalem copulam2 non e3plicite. non est error periculosus+ Hoc intelli. non e3cusaretur a peccato mortali. secundum Hieron=mum. sed implicite. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ ' ad " Ad septimum dicendum. tanto ei plus debeo1 dummodo per haec per/ectioni -irtutis nihil subtrahatur+ Sed -ir. in cu0us /idei sententiam diceretur consensisseB Hoc est -erum quando non procederet ad e3pressionem alicu0us erroris1 alias esset ibi periculum in/idelitatis.ii consummati sit bonus. quibus actus matrimonii honestatur1 et . si esset e//renata libido+ istinctio '$ #uaestio $ Prooemium %$&"8)* Super Sent+.ister de causis quibus constituitur matrimonium ipsum. si est Christus1 alias esset periculum idolatriae+ Si quis haereticus nomine Au. lib+ ( d+ '$ q+ $ pr+ Postquam determina-it Ma.urans se in An.initatis est multo altior1 et hic matri ei debebatur+ %$&"(4* Super Sent+. quod decor /aciei non /uit causa principalis. hic determinat de causis honestatis ipsius1 scilicet de bonis con0u.%$&"("* Super Sent+.aret per/ectioni matris e3 parte -irtutis animae+ 53positio te3tus %$&"(&* Super Sent+. -el quando proceditur sub conditione. lib+ ( d+ ') q+ ! a+ ' ad 9 Ad se3tum dicendum. sed secundaria1 et hoc bene potest esse sine peccato. tamen status -ir.initatis pri-atio dero. quando non proceditur ad adorationem.

sed /ornicarii sunt1 tertio determinat quamdam quaestionem incidentem2 hic quaeri solet de his qui abortum procurant+ Cum er. qui per bona praedicta e3cusatur. sed pro incontinentia solius concubitus causa copulantur et cetera+ 5t circa hoc tria /acit2 primo determinat de matrimonio in quo non intenditur bonum prolis1 secundo de eo in quo non solum non intenditur. ibi2 sciendum est etiam.ium.alis e3cusatur1 et circa hoc duo /acit1 primo determinat -eritatem1 secundo ponit ob0ectiones in contrarium. culpa caret.di-iditur in partes duas2 in prima determinat de bonis matrimonii quantum ad matrimonium.io simul concurrunt. sed etiam impeditur. ostendens quod matrimonium e3cusatione non indi. ab aliquibus contrahi con0u. scilicet /ides et proles. scilicet sacramentum1 quam-is non alia duo.entiam permittitB 5t circa hoc duo /acit2 primo ob0icit contra e3cusationem matrimonialis actus. ibi2 et est sciendum. secundum quod nunc a.ii. ibi2 cum haec er.o haec tria bona in aliquo con0u. ibi2 qui -ero -enena sterilitatis procurant. quae aliquando secundum actum matrimonio desunt1 secundo determinat de matrimonio.itur1 in secunda ostendit quomodo hu0usmodi bona erant in matrimonio antiquorum patrum.et1 secundo ostendens quod e3cusari non possit. ad e3cusationem coitus carnalis -alent+ Hic ostendit quomodo per bona praedicta actus con0u. ibi2 sed si concubitus qui sit causa prolis. secundum quod insuper habet rationem debiti1 '! dist+. quid apostolus secundum indul. quin culpa careat. ibi2 solet quaeri. nec ille maritus. in quo etiam intentio illorum duorum non sal-atur. cum masculus et /emina.o tria bona in aliquo con0u. ibi2 sed /orte aliquis dicet et cetera+ 5t . nec illa u3or alterius.io simul concurrunt.es. ubi haec tria bona non comitantur+ 5t circa hoc duo /acit2 primo ostendit quod unum praedictorum bonorum in quolibet matrimonio in-enitur. '' dist+ ibi2 quaeritur hic de antiquis patribus et cetera+ Prima in duas2 in prima determinat de bonis con0u. non con0u. sibimet non /iliorum procreandorum. quia cum in omnibus aliis -ir praesit mulieri 6+++7 in sol-endo tamen carnis debito pares sunt+ Prima in duas2 in prima determinat de bonis con0u. quomodo in matrimonio in-eniantur1 in secunda ostendit quando per ea actus con0u.alis e3cusatur.ii. ad e3cusationem coitus carnalis -alent+ Prima in duas2 in prima ostendit quae sint tria bona con0u.ii1 in secunda qualiter se habeant ad matrimonium. quibus matrimonii actus e3cusatur1 in secunda determinat de actu matrimonii.

utile et delectabile+ Sed illud quod de se est honestum.o nec bona e3cusantia debent matrimonio attribui+ %$&"8(* Super Sent+. art+ $ et !. ut per se patet in littera+ Hic est duple3 quaestio+ Prima de bonis matrimonii+ Secunda de e3cusatione actus matrimonialis per bona praedicta+ Circa primum quaeruntur tria2 $ utrum debeant esse aliqua bona ad e3cusandum matrimonium1 ! quae et quot sint1 ' qualiter ad matrimonium se habeant+ Articulus $ Utrum matrimonium debeat habere aliqua bona quibus e3cusetur %$&"8!* Super Sent+. quae /it per ea quae ad nutriti-am pertinent.o nec etiam ad e3cusandum matrimonium+ %$&"8'* Super Sent+. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ $ ar. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ $ ar. secundum philosophum. ibi2 -idetur tamen sentire aliter beatus :re.o matrimonium hu0usmodi e3cusantia habere non debet+ . quaest+ !.is. est de intentione naturae1 ita conser-atio speciei. non indi.orius1 et quaelibet harum di-iditur in ob0ectionem et solutionem.+ ! Praeterea. quod /alsum est2 ibi enim /uissent nuptiae honorabiles. in 4 5thicor+.etur aliquibus+ 5r. amicitia quae est inter -irum et u3orem. non indi. quae in remedium peccati instituta sunt+ 5r. quae /it per matrimonium1 et multo ma.circa hoc duo /acit2 primo ob0icit per rationem1 secundo per auctoritatem.et aliqua e3cusatione+ 5r. matrimonium institutum est in remedium et in o//icium.et e3cusatione2 quia sic etiam in Paradiso e3cusatione indi.uisset. dictum est+ Sed secundum quod est in o//icium. et claudit in se honestum. ut Au. dist+ !'. est naturalis.ustinus dicit+ Similiter nec secundum quod est in remedium1 sicut nec alia sacramenta. et torus immaculatus. ut supra.+ $ Ad primum sic proceditur+ Videtur quod matrimonium non debeat habere aliqua bona quibus e3cusetur+ Sicut enim conser-atio indi-idui. quanto melius et di-inius est bonum speciei quam bonum unius indi-idui+ Sed ad actum nutriti-ae e3cusandum non indi. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ $ ar.+ ' Praeterea.

per cu0us recompensationem ordinetur. "1 et ideo electio talis con0unctionis non potest esse ordinata nisi per recompensationem aliquorum e3 quibus dicta con0unctio honestetur1 et haec sunt bona quae matrimonium e3cusant. ibi est necessaria aliqua e3cusationis ratio+ Sed matrimonium conceditur in statu in/irmitatis secundum indul. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ $ s+ c+ ! Praeterea.entia.+ ( Praeterea.et alicu0us boni ad0unctione. ad omnia quae honeste /ieri possunt. sicut in praedicta . et honestetur+ In con0unctione autem -iri et mulieris rationis 0actura accidit2 tum quia propter -ehementiam delectationis absorbetur ratio. -irtutes diri. ut patet $ Corinth+.unt+ Si er. oportet ei aliquid addi quod ad honestatem e0us pertineat. et in aliam speciem moris trahat+ %$&"84* Super Sent+. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ $ co+ Respondeo dicendum. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ $ ad $ Ad primum er.ere in ipsa.o dicendum.%$&"88* Super Sent+.o ad hoc quod matrimonialis non sit turpis. ubicumque est indul.nari quibus honestetur. sicut nec aliis in quibus -irtutes diri. quam oportet tales sustinere e3 solicitudine temporalium.unt+ %$&"89* Super Sent+.entiam. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ $ ar. concubitus matrimonialis et /ornicarius sunt e0usdem speciei quantum ad speciem naturae+ Sed concubitus /ornicarius est de se turpis+ 5r.o indi. ut patet $ Corinth+ "+ 5r. et honestum reddunt+ %$&"8&* Super Sent+.o matrimonium aliquibus bonis potest honestari. ut philosophus dicit2 tum etiam propter tribulationem carnis. quod nullus sapiens debet 0acturam aliquam sustinere nisi pro aliqua recompensatione alicu0us aequalis -el melioris boni1 unde electio alicu0us quod aliquam 0acturam habet anne3am.et per aliqua bona e3cusari+ %$&"8"* Super Sent+. quod in actu comestionis non est tam -ehemens delectatio rationem absorbens. non indi. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ $ s+ c+ $ Sed contra. indi.et aliis honestantibus quam animi -irtutibus1 et sic non debent matrimonio aliqua bona assi. ut non possit aliquid intelli.

sed quasi causantibus in ipso honestatem quae ei secundum se competit+ %$&"9$* Super Sent+. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ $ ad ( Ad quartum dicendum. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ $ ad ' Ad tertium dicendum.inalis peccati+ 5t ideo non est simile+ %$&"9)* Super Sent+.+ $ Ad secundum sic proceditur+ Videtur quod insu//icienter bona matrimonii assi. et sacramentum+ #uia matrimonium non solum /it in hominibus ad . habet rationem utilis et honesti1 sed utrumque horum ei competit e3 hoc quod hu0usmodi bona habet.nentur in littera1 scilicet /ides. et remedium ad concupiscentiam adhibens+ %$&"9!* Super Sent+. su//icit sensus ipsius de/ectus1 sed ad e3citandum ad actum quo de/ectui speciei sub-enitur.is sentit in seipso quam de/ectum speciei+ Unde ad e3citandum ad comestionem. in quibus non est in/ectio ori. est in/ecta et corrupta1 nutriti-a autem per quam non traducitur.enerati-a. quod aliquis actus -irtutis honestatur et -irtute quasi principio eliciti-o. per quam ori.delectatione2 tum quia -is . di-ina pro-identia delectationem apposuit in actu illo.et eis quasi e3terioribus quibusdam ad honestandum. quod matrimonium e3 hoc ipso quod est in o//icium -el remedium. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ ! ar. quod ista bona quae matrimonium honestant. sunt de ratione matrimonii1 et ideo non indi. est corrupta et non in/ecta2 tum quia de/ectum indi-idui quilibet ma. quae etiam alia bruta mo-et. e3 quibus habet quod -irtutis actus esse possit+ Articulus ! Utrum su//icienter bona matrimonii assi. quibus /it et o//iciosum.inale traducitur. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ $ ad ! Ad secundum dicendum. et circumstantiis quasi /ormalibus principiis ipsius+ Hoc autem modo se habent bona ad matrimonium sicut circumstantiae ad actum -irtutis. secundum quam de/ectui indi-idui sub-enitur.nentur in littera %$&"9(* Super Sent+. proles.

ii computatur. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ ! ar.is deberet poni caritas quam /ides+ %$&"99* Super Sent+. inquantum si. ut sit una unius+ Sed sacramentum quod inter tria bona con0u.+ 9 Praeterea.+ 8 Sed contra. nihil debet poni ut proprietas -el conditio sui ipsius+ Sed haec bona ponuntur ut quaedam conditiones matrimonii+ 5r.itur quod neuter con0u.o cum matrimonium sit sacramentum. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ ! ar. quam matrimonium si. pertinet ad indi-isionem+ 5r. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ ! ar. con0unctio Christi ad 5cclesiam. ut in littera dicitur+ 5r. ita deberet poni communicatio operum+ %$&"98* Super Sent+. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ ! ar. in matrimonio sicut e3i. -idetur quod super/luat+ #uia unica -irtus su//icit ad unicum actum honestandum+ Sed /ides est quaedam -irtus+ 5r.o non oportuit alia duo addere ad honestandum matrimonium+ %$&"9&* Super Sent+. non e3 eodem aliquid accipit rationem utilis et honesti1 cum utile et honestum e3 opposito bonum di-idant+ Sed e3 prole matrimonium accipit rationem utilis+ 5r. sicut in matrimonio.o deberet etiam 0ustitia propter redditionem debiti inter bona matrimonii computari+ %$&"9"* Super Sent+.ni/icat. requiritur indi-isibilitas1 ita et unitas. per/icitur per caritatem+ 5r.+ ( Praeterea. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ ! ar.o proles non debet computari inter bona quibus matrimonium honestatur+ %$&"")* Super Sent+. non debet poni sacramentum inter bona matrimonii+ .um ad alterius torum accedat.prolem procreandam et nutriendam1 sed ad consortium communis -itae propter operum communicationem. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ ! ar.+ ' Praeterea.o inter bona matrimonii ma.o deberet esse aliquid aliud quod pertineret ad unitatem+ %$&"94* Super Sent+.+ ! Praeterea.+ " Praeterea. ita e3i.ni/icat con0unctionem Christi et 5cclesiae.itur quod unus alteri debitum reddat+ Sed primum pertinet ad /idem.o sicut ponitur proles bonum matrimonii. ut dicitur in 4 5thic+ 5r.

quia patres naturaliter thesauri?ant /iliis. ut patet ! Corinth+.o est in o//icium naturae. per quam talis -ir tali mulieri determinatur+ %$&""(* Super Sent+.itur procreatio prolis.o dicendum. alius quasi secundarius includitur+ %$&""'* Super Sent+. sed omnia illa quae consequuntur matrimonium e3 hoc quod est si. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ ! ad $ Ad primum er. quod /ides non accipitur hic prout est -irtus theolo. $!. et est sacramentum 5cclesiae+ Inquantum er. quod sicut in promissione matrimonii continetur ut neuter ad alterum torum accedat1 ita etiam quod sibi in-icem debitum reddant2 et hoc etiam est principalius. cum consequatur e3 ipsa mutua potestate in-icem data1 et ideo utrumque ad /idem pertinet1 sed in littera ponitur illud quod est minus mani/estum+ %$&""8* Super Sent+. et non ad aliam+ Sed ulterius habet aliquam bonitatem inquantum est sacramentum1 et hoc si. et sic ponitur bonum matrimonii proles2 aliud e3i.%$&""$* Super Sent+. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ ! co+ Respondeo dicendum. quasi in principali /ine. sed etiam educatio ipsius. et sic in prole.itur e3 parte ipsius a.entis.enda est indi-isio. ad quam sicut ad /inem ordinatur tota communicatio operum quae est inter -irum et u3orem. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ ! ad ( Ad quartum dicendum.ni/icatur ipso nomine sacramenti+ %$&""!* Super Sent+. duobus ordinatur. secundum quod /ides dicitur e3 hoc quod /iunt dicta in obser-atione promissorum2 quia in matrimonio. est quaedam promissio.num con0unctionis Christi et . lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ ! ad ' Ad tertium dicendum. quod in sacramento non solum intelli. cum sit quidam contractus. quod matrimonium est in o//icium naturae. quod in prole non solum intelli.itur e3 parte ipsius actus. per quam homo ad suam accedit.enere e3 hoc quod cadit supra debitam materiam1 et sic est /ides. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ ! ad ! Ad secundum dicendum. sicut et quilibet alius -irtutis actus2 quorum unum e3i. qui est bonus in .ica. hoc est intentio /inis debiti. sed prout est pars 0ustitiae. inquantum sunt matrimonio 0uncti.

quae est e0usdem rei si. pertinet ad /idem.it. e3 quo etiam honestatem habet1 et ideo sacramentalitas e0us. sed e3 ratione quae rectum usum /acit1 ita etiam ordinatio ad aliquod bonum utile potest /acere bonitatem honestatis e3 -i rationis debitam ordinationem /acientis1 et hoc modo matrimonium e3 hoc quod ordinatur ad prolem. quod sicut debitus usus boni utilis accipit rationem honesti. quod quam-is matrimonium sit sacramentum. quod.+ $ . non solum intelli.5cclesiae+ Vel dicendum. non quidem e3 utili.itur inseparabilitas.num rei sacrae.ni/icationem ipsius pertinent+ Articulus ' Utrum sacramentum sit principalius inter matrimonii bona %$&"4)* Super Sent+. quod /ides non accipitur hic pro aliqua -irtute. e3 qua /ides nominatur. sed inseparabilitas e0us. ponitur inter bona honestantia matrimonium2 et secundum hoc in tertio bono matrimonii. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ ! ad " Ad septimum dicendum. sicut Ma. sacramentum non dicitur hic ipsum matrimonium.num cu0us et matrimonium+ Vel dicendum. ut in/ra dicam. utile est1 et nihilominus honestum. scilicet sacramento. inquantum debite ordinatur+ %$&""4* Super Sent+. sed etiam ut sit in o//icium naturae1 et ideo ratio sacramenti est quaedam conditio ad-eniens matrimonio secundum se considerato. et aliud est ei esse sacramentum2 quia non solum ad hoc est institutum ut sit in si. sed etiam omnia quae ad si. sicut indi-isio ad sacramentum+ %$&""9* Super Sent+. quae ponitur pars 0ustitiae+ %$&"""* Super Sent+. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ ! ad 9 Ad se3tum dicendum. quod unitas quam ob0ectio tan. tamen aliud est matrimonio esse matrimonium. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ ' ar. sed pro quadam conditione -irtutis.ister dicit in littera. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ ! ad 8 Ad quintum dicendum.

sicut in-enitur matrimonium sine prole et /ide1 ita in-enitur sine inseparabilitate1 sicut patet quando alter con0u. illud quod ponitur in de/initione rei. est sibi ma3ime essentiale+ Sed indi-isio quae pertinet ad sacramentum. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ ' ar.enus1 sicut /orma quam materia in constitutione rei naturalis+ Sed sacramentum competit matrimonio e3 ratione sui . ita potest esse sine sacramento1 et sic idem quod prius+ %$&"48* Super Sent+. principalius est in ratione speciei di//erentia.eneris1 proles autem et /ides e3 ratione di//erentiae. e//ectus non potest esse principalior sua causa+ Sed consensus. ponitur in de/initione supra de matrimonio data1 non autem proles. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ ' ar.+ 8 Praeterea. imprimunt characterem+ Sed in matrimonio non imprimitur character+ 5r.o proles est principalius matrimonii bonum+ %$&"4$* Super Sent+. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ ' s+ c+ ! .+ ( Praeterea. sacramenta quae habent e//ectum perpetuum.o sacramentum inter alia matrimonio est essentialius+ %$&"49* Super Sent+. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ ' ar.o nec e3 hac ratione sacramentum est in matrimonio principalius+ %$&"4'* Super Sent+.um ante matrimonium consummatum ad reli. quae complet speciem.o et matrimonium dissol-i potest1 et sic inseparabilitas non semper concomitatur matrimonium+ %$&"4(* Super Sent+. mutatur /requenter+ 5r.+ ' Praeterea.o non adest ei inseparabilitas perpetua1 et ita sicut est matrimonium sine prole.Ad tertium sic proceditur+ Videtur quod sacramentum non sit principalius inter matrimonii bona+ #uia /inis est potissimum in unoquoque+ Sed proles est matrimonii /inis+ 5r. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ ' ar. quam .ionem transit+ 5r. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ ' s+ c+ $ Sed contra. inquantum est tale sacramentum+ 5r.is principalia in matrimonio quam sacramentum+ %$&"4!* Super Sent+. -el /ides+ 5r.+ ! Praeterea.o alia duo sunt ma. qui est causa matrimonii.

nius+ Si quia di. sed secundum consecutionem est ultimum1 et .o sacramentum est principalius in matrimonio quam alia duo+ %$&"4"* Super Sent+. -irtus di-ina. et pactio con0u.nius+ %$&"44* Super Sent+. quia esse rei non dependet ab usu suo1 et secundum hoc sacramentum est essentialius matrimonio quam /ides et proles+ Alio modo possunt considerari /ides et proles secundum quod sunt in suis principiis. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ ' ad $ Ad primum er.ratiae1 alia -ero duo pertinent ad ipsum inquantum est quoddam naturae o//icium2 per/ectio autem . quam-is esse . quod /inis secundum intentionem est primum in re.ali causantur1 ita quod si aliquid contrarium hu0usmodi e3primeretur in consensu qui matrimonium /acit. pertinet ad ipsum matrimonium secundum se1 quia e3 hoc ipso quod per pactionem con0u.nior per/ectione naturae+ Si autem dicatur principalius quod est essentialius.ratiae sit di. per quem et proles producitur. ut pro prole accipiatur intentio prolis. et secundo /ides. sic distin. et pro /ide debitum ser-andi /idem1 sine quibus etiam matrimonium esse non potest.o dicendum. proles est essentialissimum in matrimonio. sic omnibus modis sacramentum est principalius inter tria con0u. non esset -erum matrimonium1 et sic accipiendo /idem et prolem. quae in sacramentis operatur.alis ser-atur1 sed indi-isibilitas.nius. quod aliquid dicitur in re aliqua principalius altero duobus modis2 aut quia est essentialius. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ ' co+ Respondeo dicendum.Praeterea. aut quia di. quia haec in matrimonio e3 ipsa pactione con0u. secundum quod est in o//icium naturae humanae1 sacramentum autem secundum quod est e3 institutione di-ina+ 5r.ratiae.ii bona2 quia pertinet ad matrimonium inquantum est sacramentum .uendum est2 quia /ides et proles possunt dupliciter considerari+ Uno modo in seipsis1 et sic pertinent ad usum matrimonii. est e//icacior quam -irtus humana+ Sed proles et /ides pertinent ad matrimonium. et tertio sacramentum1 sicut etiam homini est essentialius esse naturae quam esse . quam sacramentum importat.alem sui potestatem sibi in-icem in perpetuum con0u. sequitur quod separari non possint1 et inde est quod matrimonium nunquam in-enitur sine inseparabilitate1 in-enitur autem sine /ide et prole.ratiae est di.es tradunt.

lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ ' ad ! Ad secundum dicendum. idest quantum ad substantiam actus1 quia ille actus cessat. alias non /aceret matrimonium2 non enim consensus ad tempus ad aliquam matrimonium /acit+ 5t dico /ormaliter. /ormaliter loquendo. quia non potest in hac -ita separari1 sed per mortem separari potest. con-enit cum sacramentis in quibus character imprimitur. et quodammodo non+ %$&"4&* Super Sent+. quod in sacramentis in quibus imprimitur character. pertinet ad matrimonium ratione suae di//erentiae+ icitur enim sacramentum e3 si. inquantum potestas illa est ad actus corporales1 et propter hoc non imprimit characterem spiritualem+ #uaestio ! . ut in littera dicitur.es accipiunt. et potest contrarius succedere1 tamen. si-e spiritualem. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ ' ad 8 Ad quintum dicendum. secundum Au.similiter se habet proles inter matrimonii bona1 et ideo quodammodo est principalius. sed di//ert ab eis.ni/icat+ %$&"&)* Super Sent+. post spiritualem tantum+ %$&"&$* Super Sent+. traditur potestas ad actus spirituales1 sed in matrimonio ad actus corporales1 unde matrimonium ratione potestatis quam in se in-icem con0u. ut dicitur Matth+ !!1 et ideo -inculum matrimonii non se e3tendit ultra -itam in qua contrahitur1 et ideo dicitur inseparabile. est perpetuus1 quia est de perpetuitate -inculi.ni/icatione hu0us rei sacrae determinatae. etiam prout ponitur tertium matrimonii bonum. et e3 hoc habet inseparabilitatem. secundum quod actus accipit speciem ab ob0ecto1 et secundum hoc matrimonium e3 consensu inseparabilitatem accipit+ %$&"&!* Super Sent+. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ ' ad ' Ad tertium dicendum. quam matrimonium si. quod nuptiae. quod quam-is consensus qui /acit matrimonium. non sit perpetuus materialiter. quod sacramentum. si-e corporalem post carnalem con0unctionem. sunt bonum mortalium1 unde in resurrectione non nubent neque nubentur. lib+ ( d+ '$ q+ $ a+ ' ad ( Ad quartum dicendum.ustinum.

+ ( .o non possunt e3cusare quin sit peccatum+ %$&"&4* Super Sent+. lib+ ( d+ '$ q+ ! pr+ einde quaeritur qualiter per bona praedicta matrimonium e3cusetur1 et circa hoc quaeruntur tria2 $ utrum praedicta bona possint e3cusare actum matrimonii.alem concubitum+ %$&"&9* Super Sent+. peccat. lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ $ ar. alias e3cusatione non indi.+ ! Praeterea. ibi est -itium in moribus+ Sed bona matrimonii non possunt e//icere quin delectatio illius actus sit immoderata+ 5r. est ma0us quam haec tria con0u. lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ $ ar.o praedicta bona non su//iciunt ad e3cusandum con0u.+ $ Ad primum sic proceditur+ Videtur quod actus matrimonii non possit e3cusari per bona praedicta.Prooemium %$&"&'* Super Sent+. ut non sit peccatum %$&"&8* Super Sent+. lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ $ ar. si bonum malo addatur in . totum e//icitur malum1 non autem totum bonum2 quia una circumstantia mala /acit actum malum.o bona matrimonii ad0uncta non possunt ipsum bonum /acere+ %$&"&"* Super Sent+.enere moris. semper sit peccatum mortale+ Articulus $ Utrum actus matrimonii possit e3cusari per bona praedicta.alis secundum se malus est. quod laeditur in ipso actu con0u.+ ' Praeterea. quia inordinate sustinet+ Sed bonum rationis.eret+ 5r. non autem una bona /acit ipsum bonum+ Sed actus con0u. ut non sit omnino peccatum+ #uia quicumque sustinet damnum ma0oris boni propter minus bonum. lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ $ ar.ii bona+ 5r. ubicumque est immoderatio passionis.ali. ut non sit omnino peccatum1 ! utrum sine eis a peccato aliquando e3cusari possit1 ' utrum quando est sine eis.

lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ $ ad $ Ad primum er. dictum est+ icitur autem aliquis humanus actus bonus dupliciter+ Uno modo bonitate -irtutis1 et sic actus habet quod sit bonus e3 his quae ipsum in medio ponunt1 et hoc /aciunt in actu matrimonii /ides et proles.nat con0unctionem Christi ad 5cclesiam+ 5t sic patet quod praedicta su//icienter actum matrimonii e3cusant+ %$&4)!* Super Sent+. ita quod non imputetur /acienti in culpam.Praeterea. dist+ (). ut dictum est+ Sed circumstantiae tales su//icienter /aciunt quod aliquis actus non sit malus+ 5r.norantia dicitur e3cusare peccatum in toto -el in parte+ Alio modo dicitur e3cusari actus e3 parte sui. sed solum quantum ad actum+ <ec est incon-eniens quod quandoque aliquis . art+ 8. quaest+ $.alis non di//ert a /ornicario nisi per bona matrimonii+ Si er. secundum quam si. tunc matrimonium semper illicitum remaneret1 quod est contra id quod habitum est supra. ut e3 dictis patet1 alio modo bonitate sacramenti. -erecundia non est nisi de turpi actu.o haec non su//icerent e3cusare ipsum. ut nullo modo sit peccatum+ %$&4)$* Super Sent+. lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ $ co+ Respondeo dicendum.o non possunt e3cusare.o et haec bona possunt e3cusare matrimonium. ita scilicet quod non sit malus1 et hoc modo praedicta bona dicuntur e3cusare actum matrimonii+ 53 eodem autem habet actus aliquis quod non sit malus in . quam-is sit malus. bona matrimonii se habent ad actum e0us sicut circumstantiae debitae. secundum amascenum+ Sed bona matrimonii non tollunt erubescentiam ab illo actu+ 5r. quod per matrimonii actum non incurrit homo damnum rationis quantum ad habitum.enere moris. lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ $ s+ c+ $ Sed contra. quod aliquis actus dicitur e3cusari dupliciter+ Uno modo e3 parte /acientis. art+ '+ %$&4))* Super Sent+. concubitus con0u. quin sit peccatum+ %$&"&&* Super Sent+. -el saltem non in tantam culpam1 sicut i.o dicendum. secundum quod actus non solum bonus sed etiam sanctus dicitur1 et hanc bonitatem habet actus matrimonii e3 indi-isibilitate con0unctionis. !9 dist+. ut in ! Aib+. lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ $ s+ c+ ! Praeterea. et quod sit bonus2 quia non est aliquis actus indi//erens.

et erubescentiam /acit. ut interdum actioni -acet+ %$&4)'* Super Sent+. non -idetur aliquod bonum intendere1 quia bona matrimonii pertinent ad .actus melior secundum . et non culpae2 quia de quolibet de/ectu homo naturaliter erubescit+ Articulus ! Utrum actus matrimonii e3cusari possit etiam sine matrimonii bonis %$&4)"* Super Sent+. quando limites rationis e3cedit+ electatio autem quae /it in actu matrimoniali.+ $ Ad secundum sic proceditur+ Videtur quod actus matrimonii e3cusari possit etiam sine matrimonii bonis+ #ui enim a natura tantum mo-etur ad actum matrimonii. non attenditur secundum intensionem quantitati-am ipsius. tamen non e3cedit limites sibi a ratione prae/i3os ante principium suum. quod superabundantia passionis quae -itium /acit. sed secundum proportionem ad rationem1 unde tunc solum passio reputatur immoderata. lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ $ ad ' Ad tertium dicendum. esset malum culpae2 nunc autem non est malum culpae. quod ratio illa procederet. lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ $ ad ! Ad secundum dicendum.ratiam -el -irtutem+ Sed quando aliquis solo naturali appetitu mo-etur ad actum praedictum. sed poenae tantum. quam-is in ipsa delectatione ratio eos ordinare non possit+ %$&4)8* Super Sent+. lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ $ ad ( Ad quartum dicendum. sicut patet in eo qui a contemplatione cessat. quod turpitudo illa quae semper est in actu matrimonii. non -idetur esse peccatum2 quia nullum .enus suum interrumpatur pro aliquo minus bono actu2 hoc enim sine peccato /ieri potest. si malum quod inseparabiliter concomitatur concubitum. lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ ! ar. quae est inobedientia concupiscentiae ad rationem1 et ideo ratio non sequitur+ %$&4)(* Super Sent+. turpitudo est poenae. quam-is sit intensissima secundum quantitatem.

o si se in-icem ad libitum utuntur libidine mo-ente.+ ! Praeterea. non -idetur esse peccatum1 et sic idem quod prius+ %$&4$)* Super Sent+. lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ ! ar.enere bonus+ 5r.+ ( Praeterea. ille qui utitur re sua ad libitum.o sine eis non potest actus matrimonialis e3cusari+ %$&4$!* Super Sent+. "+ 5r. quia ad hoc est matrimonium concessum humanae in/irmitati. est e3 . lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ ! ar. ut -idetur.e ad /ornicationem -itandam.noscit. nisi mala intentione /iat+ Sed potest bona intentione /ieri.enere. etiam matrimonialis actus semper erit malus+ %$&4$'* Super Sent+. lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ ! s+ c+ ! Praeterea.o non potest malus esse. illud quod e//icitur bonum e3 . non e//icitur malum nisi e3 mala intentione /iat+ Sed actus matrimonii quo quis suam co.o etiam sine bonis matrimonii potest actus e0us esse e3cusatus+ %$&4)&* Super Sent+. ut -idetur+ Sed per matrimonium u3or e//icitur res -iri. ut dicit ion=sius+ 5r. lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ ! ar. actus praedictus non di//ert ab actu /ornicario nisi in praedictis bonis+ Sed concubitus /ornicarius semper est malus+ 5r. non -idetur aliquod bonum matrimonii intendere+ Sed talis non peccat. non /acit contra 0ustitiam1 et sic non peccat. ille qui utitur con0u. cum malum sit praeter naturam et praeter ordinem. etiam si non intendatur aliquod matrimonii bonum1 puta cum quis per hoc salutem corporalem intendit ser-are aut consequi+ 5r. lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ ! co+ . ut /ornicatio -itetur2 $ Cor+.naturale est malum.o actus matrimonialis potest e3cusari etiam sine bonis matrimonii+ %$&4)4* Super Sent+.o.+ ' Praeterea. remota causa remo-etur e//ectus+ Sed causa honestatis actus matrimonialis sunt matrimonii bona+ 5r.o -idetur quod etiam sine matrimonii bonis actus ille possit e3cusari+ %$&4$$* Super Sent+. si non e3cusatur in praedictis bonis. et e con-erso+ 5r. lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ ! s+ c+ $ Sed contra.

entiam. unde /acit ipsum matrimonium honestum.Respondeo dicendum. lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ ! ad ! Ad secundum dicendum. /aciunt matrimonium honestum et sanctum1 ita etiam secundum quod sunt in actuali intentione. quod ad bonum /idei pertinet+ Sed si intendat -itare /ornicationem in se. ultra hoc intelli. ad minus -eniale+ %$&4$(* Super Sent+.ni/icationis causa con-eniunt1 et ideo duobus solis modis con0u. nisi inquantum motus naturae ordinatur actu -el habitu ulterius ad prolem secundum quod est bonum sacramenti+ <ec tamen sequitur quod motus naturae sit malus1 sed quod sit imper/ectus.o dicendum. quae est de peccatis -enialibus+ . quod sicut bona matrimonii.e. quando natura tantum mo-et ad actum matrimonii. non autem actum e0us. sed ad essentiam ipsius. non est aliquod peccatum1 quia hoc est quaedam redditio debiti. non e3cusatur a peccato omnino. lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ ! ad $ Ad primum er. secundum quod sunt in habitu. quae ad /idem pertinent1 totaliter e3cusantur a peccato+ Sed tertium bonum non pertinet ad usum matrimonii. addit supra prolem prout est intentum a natura+ <atura enim intendit prolem prout in ipsa sal-atur bonum speciei1 sed in prole secundum quod est bonum sacramenti matrimonii.es con-eniunt causa prolis procreandae. ut dictum est.es absque omni peccato con-eniunt1 scilicet causa prolis procreandae. quando con0u. nisi secundum indul. /aciunt actum matrimonii honestum quantum ad illa duo bona quae ipsius actum respiciunt+ Unde. nisi ad aliquod bonum matrimonii ulterius ordinetur+ %$&4$8* Super Sent+. quod proles prout est bonum sacramenti. et debiti reddendi1 alias autem semper est ibi peccatum. ut per hoc actus absque peccato reddatur1 quia alicu0us si. quod si aliquis per actum matrimonii intendat -itare /ornicationem in con0u. re/eratur actu -el habitu ad intentionem prolis prout est bonum sacramenti1 alias staretur in creatura1 quod sine peccato esse non potest2 et ideo. -el ut sibi in-icem debitum reddant.itur ut proles suscepta ulterius ordinetur in eum1 et ideo oportet quod intentio naturae qua prolem intendit. sic est ibi aliqua super/luitas1 et secundum hoc est peccatum -eniale2 nec ad hoc est matrimonium institutum.

quicumque usum creaturae non re/ert in eum. consentit in delectationem+ 5r. qu+ !. si e3 aliquo sanitas intendatur quod non est ad hoc de se ordinatum. ut in ! Aib+. lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ ! ad ( Ad quartum dicendum. lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ ' ar.o mortaliter peccat+ %$&4!$* Super Sent+. art+ !.noscit u3orem suam causa delectationis.+ $ Ad tertium sic proceditur+ Videtur quod quandocumque aliquis u3orem co. sed solam delectationem.+ ' Praeterea. usus sit bonus1 sed quando utitur re sua ut debet secundum omnes circumstantias+ %$&4$"* Super Sent+. lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ ' ar. mortaliter peccet+ #uia Hieron=mus dicit. quod quam-is intendere sanitatis conser-ationem non sit per se malum1 tamen haec intentio e//icit Ur mala. hunc usum non re/ert in eum+ 5r. est peccatum mortale semper+ %$&4!)* Super Sent+. sicut qui e3 sacramento >aptismi tantum salutem corporalem quaereret1 et similiter est in proposito de actu matrimoniali+ Articulus ' Utrum aliquis peccet mortaliter co.noscens u3orem non intendens aliquod matrimonii bonum.noscere u3orem propter solam -oluptatem.noscit non intendens aliquod matrimonii bonum.o mortaliter peccat+ . lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ ! ad ' Ad tertium dicendum. dictum est+ Sed quicumque co. et habetur in littera2 -oluptates quae de meretricum ample3ibus capiuntur. in corp+. in u3ore damnandae sunt+ Sed non dicitur esse damnabile nisi peccatum mortale+ 5r.+ ! Praeterea.%$&4$9* Super Sent+. dist+ !(. sed solam delectationem %$&4$&* Super Sent+. consensus in delectationem est peccatum mortale.o co. creatura /ruitur1 quod est peccatum mortale+ Sed quicumque u3ore propter solam delectationem utitur. quod una debita circumstantia non su//icit ad hoc quod actus sit bonus1 et ideo non oportet quod qualitercumque quis re sua utatur. lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ ' ar.

ut in littera dicitur. et malae mala+ Unde cum actus matrimonialis non sit per se malus1 nec quaerere delectationem erit peccatum mortale semper+ 5t ideo dicendum. sit peccatum -eniale1 sed eam odire. tunc est peccatum -eniale1 quando autem delectationem omnino respuit.e. lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ ' s+ c+ $ Sed contra est.o omnis talis peccat mortaliter+ %$&4!'* Super Sent+. lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ ' ar. quod si delectatio quaeratur ultra honestatem matrimonii.ustinum. quod quidam dicunt quod quandocumque ad actum con0u. et displicet ei1 tunc est omnino absque -eniali peccato2 ut sic delectationem in actu illo quaerere. nullus debet e3communicari nisi pro peccato mortali+ Sed aliquis sola libidine u3orem co.alem libido principaliter mo-et. ut habetur in littera+ Sed talia non sunt peccata mortalia+ 5r. quia scilicet ardor ille e3tra bona matrimonii e//ertur+ Si autem quaeratur delectatio in/ra limites matrimonii. pro quibus dicitur pater noster. sit per/ectionis+ Sed hoc non potest esse2 quia. idem est 0udicium de delectatione et operatione2 quia operationis bonae est delectatio bona. lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ ' s+ c+ ! Praeterea. sic est -eniale peccatum+ . idem paratus /acere cum ea etsi non esset con0u3.o pari ratione qui utitur u3ore tantum causa libidinis+ %$&4!8* Super Sent+.+ ( Praeterea. secundum philosophum in $) 5thic+. qui cibo utitur propter delectationem tantum. quod talis concubitus ponitur inter peccata quotidiana.e non attendat quod con0u3 est. ut scilicet talis delectatio in alia non quaereretur quam in con0u. est peccatum mortale1 sed quando mo-et e3 latere. ut scilicet quia aliquis in con0u. secundum Au. sed solum quod mulier est. sit peccatum mortale1 delectationem oblatam acceptare. quasi sit e3communicatus+ 5r.%$&4!!* Super Sent+. lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ ' co+ Respondeo dicendum. est peccatum mortale1 et talis dicitur ardentior amator u3oris.o et cetera+ %$&4!(* Super Sent+.noscens arcetur ab introitu 5cclesiae. non peccat mortaliter+ 5r.

sed utitur creatura propter se1 se autem habitualiter propter eum. et contra naturam.ularis.nationem claudatur1 tamen e3 delectatione. ut A-icenna dicit. tamen non ponit in ea ultimum -oluntatis /inem1 alias eam ubicumque indi//erenter quaereret1 et ideo non oportet quod creatura /ruatur. quod consensus in delectationem concubitus qui est mortale peccatum.es. non perdant /ilios+ #uam-is enim matri3 post imprae.%$&4!9* Super Sent+. lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ ' ad ( Ad quartum dicendum. et inter male/icia computandum. lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ ' ad ' Ad tertium dicendum. quod tunc -oluptates meretricias -ir in u3ore quaerit quando nihil aliud in ea attendit quam quod in meretrice attenderet+ %$&4!"* Super Sent+. nec ille maritus nec illa u3or alterius 6+++7 pro incontinentia solius concubitus causa copulantur+ e hoc in praecedenti dist+ dictum est.o dicendum. non con0u. est mortale peccatum1 non autem talis est delectatio matrimonialis actus+ %$&4!4* Super Sent+. propter hoc quod in actu illo homo e//icitur totus caro+ 53positio te3tus %$&4')* Super Sent+. quia etiam bestiae /etus e3pectant1 tamen est minus quam homicidium1 quia adhuc poterat alio modo impediri conceptus+ <ec est 0udicandus talis irre. nisi 0am /ormato puerperio abortum procuret+ Semina paulatim /ormantur et cetera+ e hoc habitum est in tertio. cum masculus et /emina. quoniam malus /inis bonitatem matrimonii non tollit+ #ui -ero -enena sterilitatis procurant. sed /ornicarii sunt+ Hoc peccatum quam-is sit . quod hoc non dicitur propter hoc quod e3 hoc peccato homo e3communicationem mereatur1 sed quia spiritualibus se reddit inhabilem. dist+ '+ 5t postquam -enter u3oris intumuerit.ra-e. lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ ' ad ! Ad secundum dicendum. lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ ' ad $ Ad primum er. quod quam-is delectationem non re/erat actu in eum. quam-is non actu+ %$&4!&* Super Sent+. mo-etur et aperitur1 et e3 hoc imminet periculum abortus1 et . lib+ ( d+ '$ q+ ! a+ ' e3pos+ Solet quaeri.

lib+ ( d+ '! q+ $ pr+ Postquam determina-it Ma.ra-ius. quando dispositio corporis alium modum non patitur1 alias tanto est . sed potest esse si. non licet tamen qualibet die poscere+ Hic determinat de temporibus in quibus actus matrimonii interdicitur1 et circa hoc duo /acit2 primo ostendit quod aliquod tempus impedit petitionem debiti1 secundo ostendit quod etiam aliquod impedit celebrationem nuptiarum.natam1 non tamen ita quod semper sit peccatum mortale1 nisi /orte quando probabiliter timetur de periculo abortus+ <ec immutetur in eum usum qui est contra naturam+ Usus contra naturam con0u.um alteri debitum reddere tenetur1 in secunda ostendit quod petitio debiti propter solemnitatem temporis impeditur. ibi2 quod probatur testimoniis+ 5t licet debitum poscenti semper sit sol-endum. ibi2 illi autem quod dictum est.num mortalis concupiscentiae1 quandoque etiam sine peccato esse potest. quia proles sequi non potest.ii quibus actus matrimonialis e3cusatur1 hic determinat de actu ipso secundum quod ulterius accipit rationem debiti per bona con0u.ii1 et di-iditur in partes duas2 in prima ostendit quod uterque con0u. quando debitum -as praetermittit. ibi2 et licet debitum poscenti semper sit sol-endum. quanto ma.is est.um teneatur e3 necessitate praecepti alteri .is a naturali modo receditur+ istinctio '! #uaestio $ Prooemium %$&4'$* Super Sent+. -idetur ob-iare quod ait Hieron=mus+ Hic quaeruntur quinque2 $ utrum uterque con0u. -el debitum modum a natura institutum quantum ad situm1 et in primo semper est peccatum mortale. ibi2 nec solum in opere carnali ser-anda sunt tempora. ut quidam dicunt.ideo Hieron=mus -ituperat accessum -iri ad u3orem imprae. sed etiam in celebrandis nuptiis+ Circa primum duo /acit2 primo ostendit -eritatem1 secundo e3cludit quamdam ob0ectionem. unde totaliter intentio naturae /rustratur1 sed in secundo modo non semper est peccatum mortale. non licet tamen qualibet die poscere+ Prima in duas2 in prima ostendit quod -ir et u3or sunt aequales in debiti redditione1 secundo probat quoddam quod supposuerat. reddere debitum non esse peccatum.ister de bonis con0u.

+ ( Praeterea.debitum reddere semper1 ! utrum debeat aliquando reddere non poscenti1 ' utrum in redditione debiti -ir et u3or sint aequales1 ( utrum unus sine consensu alterius possit -otum emittere per quod impediatur redditio debiti1 8 utrum tempus impediat redditionem debiti+ Articulus $ Utrum alter con0u. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ $ ar. peccat+ Si er. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ $ ar. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ $ ar.o -idetur quod licite possit debitum poscenti ne.o reddere debitum non est de necessitate praecepti+ %$&4'(* Super Sent+. impotentem se reddat ad debiti solutionem1 quod non -idetur -erum+ %$&4'9* Super Sent+. ordinatur ad procreationem prolis et educationem.iosus.+ $ Ad primum sic proceditur+ Videtur quod alter con0u. non potest carnes a. ut Hieron=mus in littera dicit+ 5r. matrimonium. mulier leproso non tenetur cohabitare1 similiter etiam morbus ille .ari+ %$&4'8* Super Sent+. -el alias corpus suum attenuando.um non teneatur alteri ad redditionem debiti e3 necessitate praecepti+ <ullus enim prohibetur a sumptione 5ucharistiae propter hoc quod praeceptum implet+ Sed ille qui u3ori debitum reddit.o aliquis e3 necessitate praecepti tenetur ad reddendum debitum.um teneatur alteri ad redditionem debiti e3 necessitate praecepti %$&4''* Super Sent+. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ $ ar. et iterum ad communicationem -itae+ Sed lepra est contra utrumque matrimonii /inem1 quia cum sit morbus conta.+ ' Praeterea.+ ! Praeterea. -idetur quod peccet si 0e0unando.ni edere. quicumque /acit se impotentem ad /aciendum id ad quod e3 praecepto tenetur. -el ratione solutionis 0am /actae+ 5r. secundum philosophum. quilibet potest licite abstinere ab his quae sunt sibi noci-a in persona+ Sed aliquando reddere debitum poscenti esset noci-um personae -el ratione in/irmitatis.

ita et unus con0u.um in potestate alterius.enerati-ae nisi id quod super/luit ad conser-ationem indi-idui2 quia hic est ordo naturalis ut prius aliquid in seipso per/iciatur. sicut 0ude3 qui hominem ad mortem condemnat. secundum quod Ma. si unus alteri non teneretur debitum reddere. redditur ineptus ad di-ina o//icia e3equenda1 non quod ille actus sit peccatum. "+ Sed hoc non posset per matrimonium /ieri. praeceptum implens irre. quod matrimonium est principaliter institutum in o//icium naturae1 et ideo in actu e0us considerandus est motus naturae.um e3 necessitate praecepti tenetur alteri reddere debitum+ %$&4'4* Super Sent+. secundum quem nutriti-a non ministrat .enerationem prolis spectant./requenter transmittitur ad prolem+ 5r. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ $ s+ c+ $ Sed contra. "2 reddite omnibus debita2 cui tributum et cetera+ 5r.o dicendum.o reddere debitum est de necessitate praecepti+ %$&4'&* Super Sent+. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ $ ad $ Ad primum er. non autem quantum ad ea quae sunt ad conser-ationem indi-idui ordinata. ut patet $ Corinth+ "+ Sed ser-us tenetur e3 necessitate praecepti domino suo debitum ser-itutis reddere. -ir tenetur u3ori reddere debitum in his quae ad . lib+ ( d+ '! q+ $ a+ $ co+ Respondeo dicendum. ut patet Rom+ $'. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ $ s+ c+ ! Praeterea. quae naturam per/icit+ 5t ideo cum u3or in -irum potestatem non habeat nisi quantum ad . ut patet $ Corinth+. quod aliquis implens aliquod praeceptum potest reddi inhabilis ad aliquod o//icium sacrum e3equendum. quando concupiscentia in/estatur+ 5r.o -idetur quod -iro leproso u3or debitum reddere non teneatur+ %$&4'"* Super Sent+.ister dicit.o et unus con0u. . debitum sol-it. matrimonium est ordinatum ad /ornicationem -itandam. sed ratione carnalitatis illius actus1 et sic. et postmodum alteri de per/ectione sua communicet2 hoc etiam ordo caritatis habet. sal-a tamen prius personae incolumitate+ %$&4()* Super Sent+.enerati-am -irtutem. sicut ser-us est in potestate domini sui.ularis e//icitur1 et similiter etiam ille qui praeceptum implens.

nec potest mulier e3i. aliquo modo sibi imputatur1 et ideo debet quantum potest operam dare ut u3or contineat+ %$&4('* Super Sent+. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ $ ad ( Ad quartum dicendum. et sumere corpus Christi absque peccato+ %$&4($* Super Sent+. ut dictum est1 unde si ultra e3i. si in /ornicationem propter hoc labatur. quod u3or non habet potestatem in corpus -iri nisi sal-a consistentia personae ipsius. tamen melius est ei sic esse quam penitus non esse+ Articulus ! Utrum -ir teneatur reddere debitum u3ori non petenti #uaestiuncula $ %$&4(8* Super Sent+. et in petendo ulterius se ma.is meretricem quam con0u. et est impotens ad debitum sol-endum ulterius. sed in0usta e3actio1 et propter hoc -ir non tenetur ei satis/acere+ %$&4(!* Super Sent+. puta cum prius debitum redditur.Hieron=mus loquitur tantum de ministris 5cclesiae. tunc peccat1 et peccatum u3oris. mulier non habet 0us plus petendi. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ $ ad ! Ad secundum dicendum.at. sed non matrimonium1 unde u3or etiam -iro leproso tenetur reddere debitum.ere2 si non est.+ $ Ad secundum sic proceditur+ Videtur quod -ir non teneatur reddere debitum u3ori non petenti+ Praeceptum enim a//irmati-um non obli. non autem de aliis qui sunt suo 0udicio relinquendi2 quia possunt et e3 de-otione dimittere. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ $ ad ' Ad tertium dicendum.em e3hibet+ Si autem reddatur impotens e3 altera causa1 si illa est licita. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ! qc+ $ ar. sic iterum non tenetur. non tamen tenetur ei cohabitare2 quia non ita cito in/icitur e3 coitu sicut e3 /requenti cohabitatione1 et quam-is proles . quod lepra sol-it sponsalia. quod si aliquis reddatur impotens ad debitum sol-endum e3 causa e3 matrimonio consecuta.at nisi ad tempus determinatum+ Sed .eneretur in/irma. non est petitio debiti.

o pari ratione et mulier menstruata+ .o nec -ir u3ori tenetur reddere debitum nisi quando ab ea e3i. sicut u3or habet potestatem in -irum. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ! qc+ $ ar.+ ! Praeterea. nisi quando debitum petitur+ 5r. etiam si ipse non petat+ 5r. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ! qc+ $ ar. praelatus tenetur correctionis remedium contra peccatum subditorum adhibere. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ! qc+ ! ar.tempus determinatum solutionis debiti non potest esse. ita et -ir /lu3um seminis patiens+ Sed -ir semini/luus potest debitum petere+ 5r. tenetur morbo e0us sub-enire.at+ 5r.o tenetur -ir debitum reddere quandoque etiam non petenti+ #uaestiuncula ! %$&48$* Super Sent+. ita dominus in ser-um+ Sed ser-us non tenetur domino ser-ire nisi quando ei a domino imperatur+ 5r.+ $ Ulterius+ Videtur quod liceat mulieri menstruatae debitum petere+ Sicut enim in le.+ ( Praeterea.o nisi e3presse debitum petat.itur+ %$&4(4* Super Sent+. -ir potest aliquando u3orem e3i. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ! qc+ $ s+ c+ ! Praeterea.ibus continere quam matrimonio uti+ 5r. si non e3i. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ! qc+ $ ar. de quolibet debemus praesumere meliora+ Sed melius est etiam con0u.e mulier menstruata erat immunda.+ ' Praeterea.o multo ma. etiam eis contradicentibus+ Sed redditio debiti in -iro est ordinata contra peccata u3oris+ 5r.is potest non reddere. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ! qc+ $ s+ c+ $ Sed contra. per redditionem debiti medicamentum praestatur contra u3oris concupiscentiam+ Sed medicus cui est in/irmus aliquis commissus. debet praesumere -ir quod ei placeat continere1 et sic non tenetur ei debitum reddere+ %$&4("* Super Sent+.o -ir u3ori non petenti tenetur debitum reddere+ %$&48)* Super Sent+.entem precibus a-ertere ne e3i.at+ %$&4(&* Super Sent+.o alias sol-ere non tenetur+ %$&4(9* Super Sent+.

uterque morte est puniendus+ 5r. 92 omnes 0ustitiae -estrae quasi pannus menstruatae1 ubi Hieron=mus2 tunc -iri abstinere debent a mulieribus.o et mulier consentiens ei in redditione debiti+ %$&484* Super Sent+. non timetur talis de/ectus+ 5r.ni sunt morte+ Sed e3i.+ ! Item.+ ' Item. Ae-it+ $4. quoniam concipiuntur membris damnati. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ! qc+ ' ar. ne /orte in superioribus -ideretur /i.ens debitum mortaliter peccet+ %$&48"* Super Sent+. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ! qc+ ! s+ c+ $ Sed contra. corruptionem causat in prole+ Sed leprosa potest debitum petere+ 5r. claudi. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ! qc+ ! ar.ustinus2 cum su//icienter prohibuisset. di. $&2 ad mulierem quae patitur menstruum. caeci.%$&48!* Super Sent+. et apertius redar.o et cetera+ %$&48'* Super Sent+. '!2 non solum qui /aciunt. si menstruatae non licet petere debitum. non accedes2 ubi Au.o -idetur quod tam reddens quam e3i. eorum peccata pateant cunctis. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ! qc+ ' ar. dicitur quod si aliquis ad menstruatam accesserit. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ! qc+ ! ar.urati-e accipiendum+ %$&488* Super Sent+. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ! qc+ ' ar. hoc non est nisi ratione de/ectus qui timetur in prole+ Sed si mulier sit sterilis. ma0or in/irmitas est lepra quam passio menstruorum1 et ma0orem. leprosi1 ut quia parentes non erubuerunt in concla-i commisceri.+ ! Item. Rom+ $.+ ' . sed etiam qui consentiunt.ens debitum scienter a menstruata mortaliter peccat+ 5r. hic etiam repetit.uantur in par-ulis+ 5t sic idem quod prius+ #uaestiuncula ' %$&489* Super Sent+.o -idetur quod saltem sterilis menstruata possit petere+ %$&48(* Super Sent+. ut -idetur.+ $ Ulterius+ Videtur quod mulier menstruata non debeat reddere debitum petenti+ Ae-it+ !). lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ! qc+ ! s+ c+ ! Item Isa+ 9(.

sed quando timetur e3 aliquibus si. quod petere debitum est dupliciter+ Uno modo e3presse.nis periculum 6ad quod -itandum ordinatur debiti redditio7 nisi tunc reddatur+ %$&49'* Super Sent+. ne se -el alium inter/iciat+ 5r. debitum ipsa non redderet.o et cetera+ #uaestiuncula $ %$&49$* Super Sent+.ii+ Si . lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ! qc+ ' s+ c+ ! Item.na in u3ore apparent -oluntatis debiti reddendi+ %$&49!* Super Sent+. quando scilicet -ir percipit per aliqua si. quod dominus non ita -erecundatur a ser-o petere debitum ser-itutis.ladius reddendus. sicut u3or a -iro debitum con0u. esset -iro peccandi occasio2 quia /orte /ornicaretur+ 5r. quod -ir potest talem praesumptionem de u3ore habere. etiam tempore menstruorum. quod tempus determinatum non est solum quando petitur.na contraria non -idet1 sed quando -idet. sed propter -erecundiam tacet1 et ita etiam si non e3presse -erbis debitum petat. tamen -ir tenetur reddere. quando in ea si. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ! qc+ $ co+ Respondeo dicendum ad primam quaestionem. sed -ir+ 5r. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ! qc+ $ ad ! Ad secundum dicendum.o dicendum. /urioso non est . esset stulta praesumptio+ %$&49(* Super Sent+. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ! qc+ $ ad $ Ad primum er.o eadem ratione nec u3or tempore menstruorum debet -iro corpus suum e3ponere. quando e3pressa si. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ! qc+ $ ad ' Ad tertium dicendum. $ Corinth+ ".o petenti -iro mulier etiam menstruata debet debitum reddere+ %$&49)* Super Sent+. mulier menstruata non debet esse -iro peccandi occasio+ Sed si -iro petenti debitum.Item. ut quando -erbis in-icem petunt+ Alio modo est petitio debiti interpretata. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ! qc+ ' s+ c+ $ Sed contra. (2 mulier sui corporis potestatem non habet.na quod u3or -ellet sibi debitum reddi. ne spiritualiter occidat+ %$&48&* Super Sent+.

lu3us tamen menstruorum potest esse naturalis et innaturalis+ <aturalis quidem.o menstruorum innaturali non est prohibitum ad mulierem menstruatam accedere in le. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ! qc+ ! ad $ Ad primum er. nec semen sic /luens est aptum ad . si periculum immineret2 hoc enim est non ad oculum ser-ire. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ! qc+ $ ad ( Ad quartum dicendum.e prohibitum erat duplici ratione1 tum propter immunditiam1 tum propter nocumentum quod in prole e3 hu0usmodi commi3tione /requenter sequebatur+ 5t quo ad primum. quia mulier in tali statu concipere non potest1 tum quia talis /lu3us est perpetuus et diuturnus1 unde oporteret quod -ir perpetuo abstineret+ Sed quando naturaliter mulier patitur /lu3us menstruorum. quod apostolus ser-is mandat+ %$&498* Super Sent+.tamen dominus non peteret propter i. nisi propter aliquam rationabilem causam1 et tunc non debet cum ma.na instantia a-erti propter pericula imminentia+ #uaestiuncula ! %$&499* Super Sent+. nihilominus ser-us teneretur implere. potest concipere1 et iterum talis /lu3us non durat nisi ad modicum tempus+ Unde prohibitum est ad talem accedere1 et similiter prohibitum est mulieri in tali /lu3u debitum petere+ %$&49"* Super Sent+.e no-a2 tum propter in/irmitatem. ordinatus est omnis matrimonii usus quo bonum prolis impenditur1 et ideo hoc praeceptum obli. quod non debet -ir u3orem a-ertere ne petat debitum. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ! qc+ ! co+ Ad secundam quaestionem dicendum.e propter secundam rationem. etsi non propter primam+ . sed quantum ad secundum erat morale2 quia cum matrimonium sit ad bonum prolis principaliter ordinatum.norantiam.o dicendum. quando scilicet mulieres patiuntur temporibus determinatis.at etiam in no-a le.uinis patiuntur+ In /lu3u er. quod /lu3us seminis in -iro e3 in/irmitate procedit. quod accedere ad menstruatam in le. praeceptum erat caeremoniale. quando sunt sanae+ Innaturalis autem quando inordinate et quasi continue e3 aliqua in/irmitate /lu3um san. -el alia de causa.

e3 qua periculum ei immineret1 ita non tenetur reddere ad -itandum periculum prolis+ Sed ista opinio -idetur dero. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ! qc+ ' ad $ .are. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ! qc+ ! ad ' Ad tertium dicendum. quae processu temporis sunt /ecundae. non potest esse certum eam esse sterilem+ #uaedam enim in 0u-entute sunt steriles. ita nec reddere+ Sicut enim non tenetur reddere si haberet in/irmitatem in propria persona. ut dicitur in $) de animalibus+ #uaestiuncula ' %$&4")* Super Sent+. per quod datur omnimoda potestas -iro in corpus mulieris quantum ad matrimonialem actum+ <ec est simile de in/irmitate corporis prolis et periculo proprii corporis1 quia si mulier in/irmatur. tamen non ita e//icaciter ut possit ei esse occasio in alias damnabiles corruptelas. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ! qc+ ' co+ Ad tertiam quaestionem dicendum. si -ir non desistit a petitione. et e con-erso. nisi periculum -iro timeatur+ Tamen /inaliter. quod quamdiu mulier menstrua patitur. ne debitum reddat. quod mulier menstruata sicut non debet petere debitum.. et tunc debet eum a-ertere precibus et monitis. quae /orte nulla sequetur+ 5t ideo alii dicunt. -el in/irmitatem alle. quod mulieri menstruatae nunquam licet petere debitum+ Si tamen -ir e0us petat1 aut petit scienter. sicut lepra+ Unde non est similis ratio+ %$&494* Super Sent+. quod circa hoc di3erunt quidam. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ! qc+ ! ad ! 5t per hoc sol-itur etiam secundum+ %$&49&* Super Sent+. si ad id pronus credatur2 aut i.are matrimonio. certissimum est quod e3 carnali actu periculum ei imminet1 non autem ita certum est de prole. ne /orte -ir e3 hoc ad eam abominationem concipiat.enerationem1 et praeterea talis passio est diuturna -el perpetua. debet debitum reddere poscenti+ Passionem -ero suam non est tutum indicare.noranter1 et mulier potest aliquam occasionem praetendere. nisi de -iri prudentia praesumatur+ %$&4"$* Super Sent+.

lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ! qc+ ' ad ! Ad secundum dicendum.ali -ir se habet ut a.ustinus dicit. $42 /aciamus ei ad0utorium simile sibi+ Sed illud propter quod est alterum. ut patet :enes+ !.endum est quando uterque -oluntarie consentit1 non autem si mulier in-oluntaria et quasi coacta debitum reddat+ %$&4"!* Super Sent+.o non sunt pares in actu matrimonii+ %$&4""* Super Sent+. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ' ar.is patitur quam consentiat+ %$&4"'* Super Sent+.o dicendum.Ad primum er. non intelli.itur mulier consentire peccato -iri nisi -oluntarie debitum reddat2 quando enim est in-oluntaria. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ! qc+ ' ad ' Ad tertium dicendum.o et cetera+ %$&4"4* Super Sent+.ladius /urioso etiam esset reddendus quando ma0us periculum timeretur in non reddendo1 et similiter est in proposito+ Articulus ' Utrum -ir et mulier sint aequales in actu matrimonii %$&4"8* Super Sent+. in matrimonio mulier propter -irum /acta est.o non sunt in actu illo aequales+ %$&4"9* Super Sent+.+ ' Praeterea. et /emina ut patiens+ 5r.+ ! Praeterea. ut Au. cap+ $9+ Sed in actu con0u.+ ( .+ $ Ad tertium sic proceditur+ Videtur quod -ir et mulier non sint in actu matrimonii aequales+ A.ens. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ' ar. $! super :en+ ad litteram. quod cum consensus non sit nisi -oluntatis. ma. quod . u3or non tenetur -iro debitum reddere nisi petat1 -ir autem tenetur u3ori. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ' ar. semper est principalius+ 5r. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ' ar.ens enim nobilius est patiente. quod hoc intelli. ut dictum est+ 5r.

lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ' s+ c+ ! Praeterea. ut patet $ Corinth+. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ' co+ Respondeo dicendum. -ir et u3or non sunt aequales in matrimonio neque quantum ad actum con0u.it+ Sed quantum ad secundam aequalitatem sunt aequales in utroque2 quia sicut tenetur -ir u3ori in actu con0u.entis ad a. in qua u3or re.ali.ere sit nobilius quam pati1 tamen eadem est proportio patientis ad patiendum. quod sunt aequales in reddendo et petendo debitum+ %$&44!* Super Sent+.ali et dispensatione domus ad id quod -iri est. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ' s+ c+ $ Sed contra est quod dicitur $ Corinth+ ". matrimonium principaliter ordinatur ad actum con0u.alem+ Sed in matrimonio -ir est caput mulieris. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ' ad ! Ad secundum dicendum. ut dictum est+ 5r.o -ir et u3or sunt aequales in actu matrimonii+ %$&44$* Super Sent+.o sunt aequales in actu matrimonii+ %$&44)* Super Sent+. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ' ad $ Ad primum er.itur.o non sunt aequales in actu praedicto+ %$&4"&* Super Sent+.o dicendum. (2 -ir non habet potestatem sui corporis1 et simile de u3ore dicit+ 5r. $$+ 5r. quod hoc est per accidens+ Vir enim quia nobiliorem partem habet in actu con0u. et a. quod duple3 est aequalitas1 scilicet quantitatis.endum1 et secundum hoc est ibi aequalitas proportionis+ %$&44'* Super Sent+. in quo id quod nobilius est. naturaliter habet quod . quod quam-is a. matrimonium est relatio aequiparantiae. -iro debetur1 neque quantum ad domus dispensationem.Praeterea. et -ir re.alem. et proportionis+ Aequalitas quidem quantitatis est quae attenditur inter duas quantitates e0usdem mensurae. sicut dupli ad duplum+ Aoquendo er.o de prima aequalitate. sicut bicubiti ad bicubitum1 sed aequalitas proportionis est quae attenditur inter duas proportiones e0usdem speciei. ita u3or -iro ad id quod u3oris est1 et secundum hoc dicitur in littera. cum sit con0unctio.

antur ad debiti solutionem.o hoc etiam est licitum u3ori1 et ideo. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ( ar. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ' ad ( Ad quartum dicendum. potest alter con0u.um sine consensu alterius -otum praedictum emittere+ %$&444* Super Sent+. non est e3pectandum in aliquo -oto consensus alicu0us qui non potest sine peccato dissentire+ Sed unus con0u. quod e3 hoc ostenditur quod non sunt aequales absolute1 non autem quod non sint aequales secundum proportionem+ %$&448* Super Sent+. u3ore etiam prohibente. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ( ar.non ita erubescat petere debitum sicut u3or1 et inde est quod u3or non ita tenetur reddere debitum non petenti -iro. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ( ar. sicut -ir u3ori+ %$&44(* Super Sent+. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ' ad ' Ad tertium dicendum. cum per hoc -otum debiti redditio impediatur. -el simpliciter -el ad tempus1 quia impedire pro/ectum spiritualem est peccatum in spiritum sanctum+ 5r. quod quam-is caput sit principalius membrum1 tamen sicut membra tenentur capiti in o//icio suo.+ ! Praeterea. accipere crucem in subsidium terrae sanctae+ 5r.um non potest sine peccato dissentire quin alter continentiam -o-eat.+ $ Ad quartum sic proceditur+ Videtur quod -ir et u3or possint -otum emittere contra debitum matrimonii sine mutuo consensu+ Vir enim et u3or aequaliter obli. ita caput membris in suo1 et sic est ibi aequalitas proportionis+ Articulus ( Utrum -ir et u3or possint -otum emittere contra debitum matrimonii sine mutuo consensu %$&44"* Super Sent+. ut dictum est+ Sed licitum est -iro.+ ' .o unus potest -otum continentiae simpliciter -el ad tempus sine consensu alterius -o-ere+ %$&44&* Super Sent+.

institutum est quod -ir possit absque consensu u3oris crucem accipere. ut etiam ipsum nomen ostendit1 unde de illis tantum bonis potest esse -otum quae nostrae sub0acent -oluntati. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ( co+ Respondeo dicendum. nisi /orte e3 communi consensu.o sine e0us consensu non potest -otum /acere continentiae.otii pro quo cru3 sibi datur.Praeterea. sicut in actu matrimonii requiritur debiti redditio. ut -acetis orationi+ %$&4&!* Super Sent+.+ ( Praeterea. quod satis probabile est quod u3or debet -elle continere ad tempus pro sub-eniendo necessitati 5cclesiae . sicut etiam posset domino suo terreno a quo /eudum tenet. quod -o-ere -oluntatis est. per quod continentia impeditur1 non potest unus absque consensu alterius continentiam -o-ere1 et si -o-erit.o pari ratione quod debitum non reddat+ %$&4&)* Super Sent+. nec debet ser-are -otum1 sed a.eneralis1 et ideo in /a-orem ne. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ( s+ c+ ! Praeterea. cum in hoc sit suae potestatis+ 5r. -el simpliciter. occupando eum in aliquo ser-itio+ 5r. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ( ad $ Ad primum er.ere poenitentiam de malo -oto /acto+ %$&4&(* Super Sent+.o dicendum.es sibi in-icem teneantur in redditione debiti. nullus potest /acere -otum de alieno+ Sed -ir non habet potestatem sui corporis. absque e0us consensu militare+ <ec tamen in hoc .i ad id quod non liceret sibi simpliciter -o-ere et /acere1 quia in illicitis non est obediendum+ Sed praelatus superior posset praecipere -iro ut u3ori ad tempus debitum non redderet. per quod a debiti redditione impediretur+ %$&4&$* Super Sent+. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ( s+ c+ $ Sed contra est quod dicitur $ Corinth+ ".o hoc etiam ipse posset per se /acere et -o-ere. ita debiti petitio+ Sed unus potest sine consensu alterius -o-ere quod debitum non petat. nullus potest e3 praecepto superioris co. sed u3or+ 5r. -el ad tempus+ %$&4&'* Super Sent+. peccat. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ( ar. ut dictum est. qualia non sunt ea in quibus unus alteri tenetur1 et ideo in talibus non potest aliquis -otum emittere sine consensu e0us cui tenetur+ Unde cum con0u. 82 nolite /raudare in-icem.

quod sicut mulier accipit potestatem in corpus -iri.eneretur+ %$&4&9* Super Sent+. sed non in secundo+ Sed quia si alter nunquam peteret debitum. dum oporteret unum semper con/usionem debiti petendi subire1 ideo alii probabilius dicunt. et cum minori 5cclesiae utilitate1 et ideo u3or non potest hu0usmodi -otum /acere sine -iri consensu+ %$&4&8* Super Sent+. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ( ad ! Ad secundum dicendum. non autem quod non reddat1 quia in primo est uterque sui 0uris. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ 8 qc+ $ ar. et non e con-erso1 ma.+ $ . quod alter con0u. e3 hoc alteri matrimonium onerosum redderetur. quod circa hoc est duple3 opinio+ #uidam enim dicunt. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ( ad ( Ad quartum dicendum.ere u3orem. non dissentit ut bonum illius impediat. sal-o hoc in quo -ir tenetur corpori suo1 ita etiam sal-o hoc in quo alii domino tenetur1 et ideo sicut u3or non potest petere debitum a -iro contra salutem corporis sui. quod neutrum potest unus absque consensu alterius -o-ere+ %$&4&"* Super Sent+. ita nec ad impediendum hoc in quo domino tenetur+ Sed praeter hoc non potest dominus prohibere quin debitum reddat+ Articulus 8 Utrum temporibus sacris debeat aliquis impediri quin debitum petat #uaestiuncula $ %$&4&&* Super Sent+. sed ne sibi prae0udicium . lib+ ( d+ '! q+ $ a+ ( ad ' Ad tertium dicendum.is tenetur u3or sequi -irum quam e con-erso+ 5t praeterea u3or cum ma0ori periculo castitatis discurreret per terras quam -ir.um dissentiens -oto continentiae alterius.omnino subtrahitur mulieri 0us suum1 quia u3or potest eum sequi+ <ec est simile de u3ore ad -irum1 quia cum -ir debeat re. quod unus absque consensu alterius potest -o-ere quod non petat debitum.

nisi quia sunt orationi deputati+ Sed in illis diebus sunt horae determinatae orationi+ 5r. nisi mortaliter peccasset+ 5r. quod /aciat mortale quod alias esset -eniale+ #uaestiuncula ' . mane ad processionem -eniens. quando scilicet erant le.+ ! Praeterea. $82 nolite appropinquare u3oribus -estris. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ 8 qc+ $ s+ c+ $ Sed contra.o non a.+ ! Praeterea.ra-at in in/initum+ Sed tempus indebitum est circumstantia quaedam+ 5r.orius enim dicit in $ ial+. 53od+ $&.+ $ Ulterius+ Videtur quod petens in tempore sacro mortaliter peccat+ :re. u3oribus -iri commisceantur+ %$&&)(* Super Sent+. nulla circumstantia a.Ad quintum sic proceditur+ Videtur quod temporibus sacris non debeat aliquis impediri quin debitum petat+ Tunc enim est sub-eniendum morbo dum in-alescit+ Sed possibile est quod in die /esto in-alescat concupiscentia+ 5r. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ 8 qc+ ! ar.ra-at in in/initum.is peccant mortaliter. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ 8 qc+ $ ar.o multo ma.. quia deputata sunt sacris.em accepturi+ 5r. quicumque /acit contra praeceptum di-inum. quod mulier quae in nocte co.o aliis horis liceret petere debitum+ %$&&)$* Super Sent+. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ 8 qc+ ! s+ c+ $ Sed contra. sicut aliqua loca sunt sacra. a iabolo est arrepta+ Sed hoc non esset.is intendendum est.nita est a -iro.o et cetera+ %$&&)'* Super Sent+. mortaliter peccat+ Sed dominus praecepit.. non est alia ratio quare non sit petendum debitum in diebus /esti-is.o tunc debet ei sub-eniri per petitionem debiti+ %$&&))* Super Sent+. si tempore quo sacramentis no-ae le.o nec in tempore sacro+ #uaestiuncula ! %$&&)!* Super Sent+. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ 8 qc+ ! ar. ita aliqua tempora sunt sacra propter eamdem rationem+ Sed in loco sacro non licet petere debitum+ 5r.

ma. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ 8 qc+ ' ar. e3 praecepto a//irmati-o obli. 82 nolite /raudare in-icem.%$&&)8* Super Sent+.+ ' Praeterea. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ 8 qc+ ' s+ c+ $ Sed contra est quod dicitur $ Corinth+. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ 8 qc+ ( s+ c+ $ Sed contra est quod dicitur 5ccles+ '.o pro tempore illo in quo quis orare tenetur.+ $ Ulterius+ Videtur quod nuptiae non sint interdicendae temporibus in littera determinatis+ #uia matrimonium sacramentum est+ Sed in illis temporibus non interdicitur celebratio aliorum sacramentorum+ 5r.o nec celebratio matrimonii+ %$&&)&* Super Sent+.+ ! Praeterea. sicut nec eo tempore quo tenetur temporali domino ad speciale obsequium+ %$&&)"* Super Sent+. et tempus lon. consentit petenti. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ 8 qc+ ' ar.+ ! Praeterea. 82 tempus ample3andi. qui peccat+ 5r. ". si /iant nuptiae in talibus temporibus+ 5r. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ 8 qc+ ( ar. reddendum est ei+ #uaestiuncula ( %$&&)4* Super Sent+.amur ad orandum1 et ita ad aliquod tempus determinatum+ 5r.o et ipse peccat+ %$&&)9* Super Sent+. debent separari+ Sed non separantur.e /ieri ab ample3ibus+ . nisi /orte e3 consensu ad tempus.o quando petit. matrimonia quae /iunt contra statutum 5cclesiae.o et nuptiae celebrari+ %$&&$)* Super Sent+. debitum reddere non debet.o non debet esse prohibitum per 5cclesiae statuta+ %$&&$$* Super Sent+. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ 8 qc+ ( ar.is incompetens est diebus /estis petitio debiti quam celebratio nuptiarum+ Sed in diebus illis potest debitum peti+ 5r.+ $ Ulterius+ Videtur quod non tenetur reddere tempore /esti-o+ #uia peccantes et consentientes pariter punientur. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ 8 qc+ ( ar. ut patet Rom+ !+ Sed ille qui reddit debitum. ut -acetis orationi+ 5r.

quod e3 auctoritate illa non potest probari quod sit peccatum mortale. et multa alia hu0usmodi1 quae etiam illi adhibent qui perpetuo continent+ %$&&$(* Super Sent+. quod tempore illo possunt alia adhiberi ad concupiscentiam reprimendam.#uaestiuncula $ %$&&$!* Super Sent+. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ 8 qc+ $ ad ! Ad secundum dicendum.ra-are1 et ideo non peccat mortaliter u3or -el -ir. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ 8 qc+ ! ad $ Ad primum er. hominem reddit ineptum ad spiritualia1 et ideo in diebus in quibus praecipue spiritualibus est -acandum. tamen. quod quam-is non teneatur omnibus horis orare. quod actus matrimonialis quam-is culpa careat.o dicendum. non licet petere debitum+ %$&&$'* Super Sent+. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ 8 qc+ ! co+ Ad secundam quaestionem dicendum. si in die /esti-o debitum petat+ Sed tamen . quam si propter timorem quo quis sibi timet de lubrico carnis.ebantur de . quod non /uit punita mulier illa propter hoc quod debitum reddidit1 sed quia postmodum se temere ad di-ina in.ruum+ Multa enim ad munditias carnis pertinentia e3i. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ 8 qc+ $ co+ Respondeo dicendum ad primam quaestionem. quod petere debitum in die /esti-o non est circumstantia trahens ad aliam speciem peccati1 unde non potest in in/initum a. quia rationem deprimit propter carnalem delectationem. sicut oratio.essit contra conscientiam+ %$&&$"* Super Sent+.. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ 8 qc+ $ ad $ Ad primum er. sed quod sit incon. sibi debitum petat+ %$&&$9* Super Sent+.ra-ius est peccatum si sola delectationis causa petatur. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ 8 qc+ ! ad ! Ad secundum dicendum.o dicendum. tamen tenetur tota die se conser-are idoneum ad orandum+ #uaestiuncula ! %$&&$8* Super Sent+.

lib+ ( d+ '! q+ $ a+ 8 qc+ ' co+ Ad tertiam quaestionem dicendum. et e con-erso1 tenetur unus alteri debitum reddere quocumque tempore et quacumque hora. propter communionem paschalem1 et a tribus diebus ante ascensionem usque ad octa-as Pentecostes. in-itus et cum dolore reddit1 hoc enim est propter lubricum carnis di-initus ordinatum ut semper petenti debitum reddatur.itur. quae in talibus e3i.o dicendum. quod ille. quae non e3i. quae carnalibus dabatur.um ma. quod quando no-ae sponsae traduntur.e. sal-a debita honestate. quod non est aliqua hora ita determinata ad orandum quin possit postea recompensari in aliis horis1 et ideo ob0ectio illa non co.necessitate praecepti in -eteri le.e.itur1 quia non oportet quod statim in publico debitum reddat+ %$&&$&* Super Sent+. quae secundum antiquos canones in nati-itate /ieri con-enienter solet1 et a septua. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ 8 qc+ ' ad $ Ad primum er.enerationis spectat.na multa laetitiae dissolutae ostendi1 et propter hoc illis temporibus in quibus homines praecipue debent se ad spiritualia ele-are. non consentit.is e3 ipsa no-itate ad curam carnalium occupatur et ideo in nuptiis consue-erunt si.it+ #uaestiuncula ( %$&&!$* Super Sent+. ne aliqua occasio peccandi detur+ %$&&!)* Super Sent+. quantum in se est. animus con0u.esima usque ad octa-as Paschae. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ 8 qc+ ' ad ! Ad secundum dicendum. quae est le3 spiritus+ #uaestiuncula ' %$&&$4* Super Sent+. prohibitum est nuptias celebrari+ Hoc autem est ab ad-entu usque ad 5piphaniam propter communionem. sed id quod ab eo e3i. quod cum mulier habeat potestatem in corpus -iri quantum ad actum .untur in no-a le. propter praeparationem ad communionem illo tempore sumendam+ . lib+ ( d+ '! q+ $ a+ 8 qc+ ( co+ Ad quartam quaestionem dicendum.

ressi1 et sic est intelli. quod cum tempus non sit de essentia matrimonii. etiam si de licentia sua castitatem -o-it+ 5t dicendum. hic ostendit quomodo haec bona erant in matrimonio antiquorum1 et . dictum est+ istinctio '' Prooemium %$&&!9* Super Sent+. quod non est de aliis sacramentis1 et ideo non est simile+ %$&&!'* Super Sent+. quod -erbum Au. quod celebratio matrimonii habet aliquam mundanam laetitiam et carnalem ad0unctam. dist+ &. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ 8 qc+ ( ad ' Ad tertium dicendum. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ 8 qc+ ( e3pos+ Si prius promiserit. lib+ ( d+ '' q+ $ pr+ Postquam determina-it Ma.itur.o dicendum.ister de bonis matrimonii.ustini intelli. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ 8 qc+ ( ad $ Ad primum er.ant de hoc quod statutum 5cclesiae sunt trans.endum quod Ma. quando -ir dissimula-it ante plenam deliberationem. quando promissio non potest probari+ Unde propter periculum talia -ota occulta non sunt approbanda+ <ec carnes a. sicut in celebratione nuptiarum1 et ideo non est simile+ %$&&!(* Super Sent+. quod non /it tanta distractio animorum in redditione -el petitione debiti. et postea prohibuerit. ut poenitentiam a. supra. nihilominus -erum est sacramentum1 nec separatur matrimonium simpliciter. non posset -otum re-ocare+ Unde loquitur quantum ad 0udicium 5cclesiae. si in tempore indebito contrahatur. et cetera+ Videtur e3 hoc quod -ir possit re-ocare u3orem ad se.ister dicit+ 53positio te3tus %$&&!8* Super Sent+.%$&&!!* Super Sent+. sed ad tempus. quae quidem dissimulatio quidam consensus -idetur+ Si autem e3presse consensisset. lib+ ( d+ '! q+ $ a+ 8 qc+ ( ad ! Ad secundum dicendum.ni edere+ e impedimento sumptionis 5ucharistiae propter carnalem delectationem in somno.

itimarum personarum determinationem. cum no-erca et cetera+ Hic determinat de matrimonio tempore le.di-iditur in partes duas2 in prima ostendit quomodo erant in matrimonio patrum ante le.initate determinat. ibi2 de hoc Au.is celebrato. utrum tempore le.is -ero tempore interdi3it Mo=ses carnalem copulam /ieri cum matre.em naturae+ Consuetudo enim 0uri naturali non prae0udicat+ Sed habere plures u3ores peccatum non erat quando . ibi2 ad quod dicimus etc+1 tertio solutionem per auctoritatem con/irmat. ibi2 quod -ero castitas -ir. ibi2 le.is -ero tempore interdi3it Mo=ses carnalem copulam /ieri cum matre et cetera+ Prima in duas2 in prima ostendit quod ante le.e licebat habere plures u3oresB Tertio e3 consequenti de -ir.ustinus sic ait et cetera+ 5t circa hoc duo /acit2 primo inducit auctoritatem ad principale propositum probandum. Au.is celebrato1 et circa hoc tria /acit2 primo ostendit quomodo per le.initas mentis quam carnis+ Hic est triple3 quaestio+ Prima de pluralitate u3orum+ Secunda de libello repudii+ Tertia de -ir.em patres licite plures u3ores habuerunt1 in secunda inquirit quomodo cum pluralitate u3orum bonum /idei ser-abatur. ibi2 si quis opponat quod /idem tori non ser-abant illi patres.ali castitati Abrahae.em naturae1 ! utrum /uerit licitum1 ' utrum habere concubinam sit contra le.ustinus ostendit+ Ae. quod scilicet illorum essent con0u. ibi2 melior est autem -ir.initate+ Circa primum quaeruntur tria2 $ an habere plures u3ores sit contra le.inalis non prae/eratur in merito con0u. quomodo erant in matrimonio tempore le.+ $ Ad primum sic proceditur+ Videtur quod habere plures u3ores non sit contra le. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ $ ar. dicimus et cetera+ Circa primum tria /acit2 primo mo-et quaestionem1 secundo determinat eam.em naturae %$&&!4* Super Sent+. ibi2 sed numquid sub le.em naturae+ Articulus $ Utrum habere plures u3ores sit contra le.ia licita qui plures habebant u3ores1 secundo ostendit quod etiam erant tanti meriti sicut est -ir. et quantum ad separationem1 secundo inquirit.em Mo=si matrimonium /uit determinatum et quantum ad le.is liceret plures habere u3ores.initas nostri temporis.em1 in secunda.

mos erat, ut ab Au.ustino in littera habetur+ 5r.o habere plures u3ores non est contra le.em naturae+ %$&&!&* Super Sent+, lib+ ( d+ '' q+ $ a+ $ ar.+ ! Praeterea, quicumque /acit contra le.em naturae, /acit contra praeceptum1 quia sicut le3 scripta habet sua praecepta, ita et le3 naturae+ Sed Au.ustinus dicit, quod habere plures u3ores non erat contra praeceptum, quia nulla le.e erat prohibitum+ 5r.o habere plures u3ores non est contra le.em naturae+ %$&&')* Super Sent+, lib+ ( d+ '' q+ $ a+ $ ar.+ ' Praeterea, matrimonium principaliter ordinatur ad prolis procreationem+ Sed unus potest e3 pluribus prolem accipere, plures /ecundando+ 5r.o non est contra le.em naturae habere plures u3ores+ %$&&'$* Super Sent+, lib+ ( d+ '' q+ $ a+ $ ar.+ ( Praeterea, 0us naturale est quod natura omnia animalia docuit, ut in principio i.estorum dicitur+ Sed natura non docuit hoc omnia animalia, quod sit una unius1 cum unum mas in multis animalibus, pluribus /eminis con0un.atur+ 5r.o non est contra le.em naturae habere plures u3ores+ %$&&'!* Super Sent+, lib+ ( d+ '' q+ $ a+ $ ar.+ 8 Praeterea, secundum philosophum in $8 de animalibus, in .eneratione prolis mas se habet ad /eminam sicut a.ens ad patiens, et arti/e3 ad materiam+ Sed non est contra ordinem naturae quod unum a.ens in plura patientia a.at, aut unus arti/e3 e3 di-ersis materiis operetur+ 5r.o nec est contra le.em naturae quod unus mas plures u3ores habeat+ %$&&''* Super Sent+, lib+ ( d+ '' q+ $ a+ $ ar.+ 9 Sed contra, illud praecipue -idetur esse de 0ure naturali quod homini in ipsa institutione humanae naturae est inditum+ Sed quod sit una unius, in ipsa institutione humanae naturae est ei inditum, ut patet :enes+ !, !(2 erunt duo in carne una+ 5r.o est de le.e naturae+ %$&&'(* Super Sent+, lib+ ( d+ '' q+ $ a+ $ ar.+ "

Praeterea, contra le.em naturae est quod homo se ad impossibile obli.et1 et ut quod uni datum est, alteri detur+ Sed homo contrahens cum una u3ore, sui corporis potestatem ei tradit, ut necesse sit reddere debitum cum petierit+ 5r.o contra le.em naturae est, si postea alteri potestatem sui corporis tradat1 quia non posset simul utrique reddere debitum, si simul peterent+ %$&&'8* Super Sent+, lib+ ( d+ '' q+ $ a+ $ ar.+ 4 Praeterea, de le.e naturae est quod tibi non -is /ieri, ne alteri /eceris+ Sed -ir nullo modo -ellet quod u3or alium -irum haberet+ 5r.o contra le.em naturae /aceret, si u3orem aliam superinduceret+ %$&&'9* Super Sent+, lib+ ( d+ '' q+ $ a+ $ ar.+ & Praeterea, quidquid est contra naturale desiderium, est contra le.em naturae+ Sed ?elus -iri ad u3orem et u3oris ad -irum naturalis est1 quia in omnibus in-enitur+ Cum er.o ?elus sit amor non patiens consortium in amato, -idetur quod contra le.em naturae sit quod plures u3ores habeant unum -irum+ %$&&'"* Super Sent+, lib+ ( d+ '' q+ $ a+ $ co+ Respondeo dicendum, quod omnibus rebus naturaliter insunt quaedam principia quibus non solum operationes proprias e//icere possunt, sed quibus etiam eas con-enientes /ini suo reddant1 si-e sint actiones quae consequantur rem aliqua e3 natura sui .eneris, si-e consequantur e3 natura speciei2 ut ma.neti competit /erri deorsum e3 natura sui .eneris, et attrahere /errum e3 natura speciei+ Sicut autem in rebus a.entibus e3 necessitate naturae sunt principia actionum ipsae /ormae, a quibus operationes propriae prodeunt con-enientes /ini1 ita in his quae co.nitionem participant, principia a.endi sunt co.nitio et appetitus1 unde oportet quod in -i co.nosciti-a sit naturalis conceptio, et in -i appetiti-a naturalis inclinatio, quibus operatio con-eniens .eneri si-e speciei reddatur competens /ini+ Sed quia homo inter cetera animalia rationem /inis co.noscit, et proportionem operis ad /inem1 ideo naturalis conceptio ei indita, qua diri.atur ad operandum con-enienter, le3 naturalis -el 0us naturale dicitur1 in ceteris autem aestimatio naturalis -ocatur+ >ruta enim e3 -i naturae impelluntur ad operandum con-enientes actiones ma.is quam re.ulentur quasi proprio arbitrio a.entia+

Ae3 er.o naturalis nihil est aliud quam conceptio homini naturaliter indita, qua diri.itur ad con-enienter a.endum in actionibus propriis, si-e competant ei e3 natura .eneris, ut .enerare, comedere, et hu0usmodi1 si-e e3 natura speciei, ut ratiocinari, et similia+ Omne autem illud quod actionem incon-enientem reddit /ini quem natura e3 opere aliquo intendit, contra le.em naturae esse dicitur+ Potest autem actio non esse con-eniens /ini -el principali, -el secundario1 et si-e sic, si-e sic, hoc contin.it dupliciter+ Uno modo e3 aliquo quod omnino impedit /inem1 ut nimia super/luitas aut de/ectus comestionis impedit salutem corporis quasi principalem /inem comestionis1 et bonam habitudinem in ne.otiis e3ercendis, quae est /inis secundarius+ Alio modo e3 aliquo quod /acit di//icilem aut minus decentem per-entionem ad /inem principalem -el secundarium, sicut inordinata comestio quantum ad tempus indebitum+ Si er.o actio sit incon-eniens /ini quasi omnino prohibens /inem principalem, directe per le.em naturae prohibetur primis praeceptis le.is naturae, quae sunt in operabilibus, sicut sunt communes conceptiones in speculati-is+ Si autem sit incompetens /ini secundario quocumque modo, aut etiam principali, ut /aciens di//icilem -el minus con.ruam per-entionem ad ipsum1 prohibetur non quidem primis praeceptis le.is naturae, sed secundis, quae e3 primis deri-antur1 sicut conclusiones in speculati-is e3 principiis per se notis /idem habent1 et sic dicta actio contra le.em naturae esse dicitur+ Matrimonium er.o habet pro /ine principali prolis procreationem et educationem1 qui quidem /inis competit homini secundum naturam .eneris1 unde et aliis animalibus est communis, ut dicitur in 4 5thicor+1 et sic bonum matrimonii assi.natur proles+ Sed pro /ine secundario, ut dicit philosophus, habet in hominibus solum communicationem operum quae sunt necessaria in -ita, ut supra dictum est1 et secundum hoc /idem sibi in-icem debent, quae est unum de bonis matrimonii+ Habet ulterius alium /inem, inquantum in /idelibus est, scilicet si.ni/icationem Christi et 5cclesiae1 et sic bonum matrimonii dicitur sacramentum+ Unde primus /inis respondet matrimonio hominis inquantum est animal1 secundus, inquantum est homo1 tertius, inquantum est /idelis+ Pluralitas er.o u3orum neque totaliter tollit neque aliqualiter impedit primum /inem, cum unus -ir su//iciat pluribus u3oribus /ecundandis, et educandis /iliis e3 eis natis1 sed secundum /inem etsi non totaliter tollat,

cum non possit unus -ir su//icere ad satis/aciendum pluribus u3oribus ad -otum1 et quia communicatio plurium in uno o//icio causat litem.is naturae de unitate u3oris+ %$&&'&* Super Sent+.enuit. sed quia sunt a principio superiori mo-ente. res a natura per/ectas et a consuetudine approbatas le.e di-ina et humana sancita sunt1 et hoc est quod dicit Au.is naturae deri-ata. nisi postquam le.et. naturales dicuntur. quasi e3 primis principiis le.ustinus quod non /aciebant contra praeceptum. sicut /i. ut Commentator dicit in ' caeli et mundi1 ideo ea quae sunt de 0ure . non quia sint e3 principio intrinseco. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ $ ad $ Ad primum er.e erat prohibitum+ %$&&()* Super Sent+. quae sunt quasi communes animi conceptiones in speculati-is1 sed ea quae e3 istis trahuntur ut conclusiones. sicut motus qui sunt in elementis e3 impressione corporum caelestium. non habent -im coacti-am per modum praecepti absolute.o dicendum.um -irtus et reli. dicens2 0us naturae est quod non opinio . quod sicut dicit Tullius. eo quod sicut Christus est unus.untur. quia a natura est inditum1 et sic de/init Tullius in ! rhetoricorum. eo quod non /acile potest esse pa3 in /amilia ubi uni -iro plures u3ores 0un. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ $ ad ' Ad tertium patet solutio e3 dictis+ %$&&($* Super Sent+.tamen multum impedit. sed quaedam innata -is inseruit+ 5t quia etiam in rebus naturalibus dicuntur aliqui motus naturales. quod 0us naturale multipliciter accipitur+ Primo enim 0us aliquod dicitur naturale e3 principio. et similiter plures u3ores unius -iri+ Tertium autem /inem totaliter tollit.i naturae quantum ad prima praecepta ipsius. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ $ ad ( Ad quartum dicendum. quod consuetudo non prae0udicat le. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ $ ad ! Ad secundum dicendum.uli corri3antur ad in-icem.em naturae. et quodammodo non+ %$&&'4* Super Sent+. et similiter minuit1 et hu0usmodi est praeceptum le.io san3it+ Unde patet quod illa quae le3 naturalis dictat. ita 5cclesia una1 et ideo patet e3 dictis quod pluralitas u3orum quodammodo est contra le. quia nulla le. consuetudo au.

di-ino.e et in 5-an. scilicet ei1 et sic accipitur ab Isidoro. qui dicit. scilicet maris et /eminae. illa quae ad homines tantum pertinent. quod -ir per matrimonium non dat sui corporis potestatem u3ori quantum ad omnia. et hu0usmodi+ %$&&(!* Super Sent+. dicuntur esse de 0ure naturali. sed solum quantum ad illa quae matrimonium requirit+ <on autem requirit matrimonium ut quolibet tempore u3ori petenti -ir debitum .is naturae1 ideo ad eas est respondendum+ 5t dicendum ad se3tum. quod 0us naturale est quod in le. sed a natura. sed etiam illa sine quibus secundarius /inis matrimonii sine di//icultate haberi non posset1 et hoc modo su//icit homini in ipsa sui institutione habere unam u3orem. naturali instinctu ser-ant con0unctionem unius ad unum. quod natura humana absque omni de/ectu instituta est1 et ideo non solum sunt ei indita illa sine quibus principalis matrimonii /inis esse non potest.elio continetur+ Tertio dicitur 0us naturale non solum a principio. etsi sint de dictamine rationis naturalis. quia de naturalibus est+ 5t quia natura contra rationem di-iditur. quod natura dictat animali cuilibet secundum modum con-enientem suae speciei1 unde etiam quaedam animalia. sicut patet in turture et columba. non dicuntur esse de 0ure naturali2 sed illa tantum quae naturalis ratio dictat de his quae sunt homini aliisque communia1 et sic datur dicta de/initio. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ $ ad 9 Sed quia rationes in contrarium adductae -identur ostendere quod pluralitas u3orum sit contra prima principia le.o u3orum quam-is non sit contra 0us naturale tertio modo acceptum. ut e3 dictis patet. cum sint e3 impressione et in/usione superioris principii. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ $ ad 8 Ad quintum patet solutio e3 dictis+ %$&&('* Super Sent+. quia 0ure di-ino prohibetur1 et etiam contra 0us naturale primo modo acceptum. est tamen contra 0us naturale secundo modo acceptum. in quibus ad educationem prolis requiritur solicitudo utriusque. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ $ ad " Ad septimum dicendum. scilicet2 0us naturale est quod natura omnia animalia docuit+ Pluralitas er. ut dictum est+ %$&&((* Super Sent+. a qua homo est homo1 ideo strictissimo modo accipiendo 0us naturale.

eadem proportione ser-ata+ <on enim si praelatus non -ult sibi resisti a subdito. ut supra dictum est+ Ipsa enim procreatio prolis.nationem+ Requirit autem hoc matrimonium.reddat.is naturae+ %$&&(8* Super Sent+.it post imprae. ut dicitur in " de animalibus. quod illud praeceptum le. quod naturalis inclinatio in appetiti-a sequitur naturalem conceptionem in co.is naturae2 quod tibi non -is /ieri. sicut e con-erso+ %$&&(9* Super Sent+.nitione1 et quia non est ita contra conceptionem naturalem quod -ir habeat plures u3ores sicut quod u3or habeat plures -iros1 ideo a//ectus u3oris non tantum re/u. quod est secundarius ipsius /inis. tamen multum impeditur2 quia -i3 potest accidere quin corruptio accidat quantum ad utrumque /etum. ipse non habeat aliam u3orem2 quia unum -irum habere plures u3ores non est contra prima praecepta le.nationem primam iterum mulierem imprae. cu0us cura necessaria est in educando1 et ideo nulla le. ut quolibet tempore petenti debitum reddatur1 et sic patet quod accipiens plures u3ores non se obli.it consortium in -iro sicut e con-erso1 et ideo tam in . etsi non totaliter tollatur.i.at ad impossibile.nari. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ $ ad & Ad nonum dicendum.itur non solum procreatio1 sed etiam educatio. scilicet bonum prolis. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ $ ad 4 Ad octa-um dicendum. eo quod per hoc quantum ad aliquid totaliter tollitur.is naturae.is naturae. et quantum su//icit ad imprae. alteri ne /eceris. et quantum ad aliquid impeditur bonum prolis. inquantum est ad remedium institutum. -el quantum ad alterum+ Sed educatio totaliter tollitur1 quia e3 hoc quod una mulier plures maritos haberet. ut dictum est1 sed unam u3orem habere plures -iros est contra prima praecepta le. si -ir non -ult quod u3or sua non habeat alium -irum. nisi quantum ad id ad quod principaliter est institutum. debet intelli. sequeretur incertitudo prolis respectu patris. considerato principali /ine matrimonii1 et ideo pluralitas u3orum non est contra praecepta prima le. quod.e aut consuetudine est permissum unam u3orem habere plures -iros. quia contin. quod est principalis matrimonii /inis+ In bono enim prolis intelli. ipse subdito resistere non debet1 et ideo non oportet e3 -i illius praecepti.

secundum philosophum in 8 5thic+. -el propter aliquam dispensationem licebat+ Si primo modo.+ $ Ad secundum sic proceditur+ Videtur quod habere plures u3ores non potuerit aliquando esse licitum+ #uia. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ! ar.ustinum. si aliquando licuit1 hoc non /uit nisi quia -el per se licitum erat. ut dictum est. plures u3ores acciperent in -eteri testamento.o omnes communiter qui -olebant. hoc esse non potest2 quia secundum Au. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ! ar. quae etiam nunc necessaria est+ 5r. ubi est eadem causa dispensationis.o etiam adhuc dicta dispensatio duraret.e aut a prophetis1 -idetur quod non /uerit e3 dispensatione licitum+ %$&&8$* Super Sent+. nec e3 hoc reprehendebantur in le.+ ! Praeterea.+ ( Praeterea. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ! ar.hominibus quam in animalibus in-enitur ma0or ?elus maris ad /eminam quam e con-erso+ Articulus ! Utrum habere plures u3ores potuerit aliquando esse licitum %$&&(4* Super Sent+.+ ' Praeterea. hoc non licet nisi illis quibus dispensatio /it+ <on autem le. eus cum sit naturae conditor. -idetur quod ipse contra hoc nunquam dispensa-erit+ %$&&8)* Super Sent+. sic etiam nunc licitum esset+ Si autem secundo modo. praecipue cum non le.o sicut modo non licet. ita neque unquam licuit+ %$&&(&* Super Sent+.o eus naturae inseruerit quod sit una unius. 0us naturale semper et ubique habet eamdem potentiam+ Sed 0ure naturali prohibetur pluralitas u3orum.atur re-ocata+ . debet eadem dispensatio /ieri+ Sed causa dispensationis non potest alia poni quam multiplicatio prolis ad cultum ei.itur aliqua dispensatio communis in le. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ! ar. si aliquid est licitum e3 dispensatione. non /acit aliquid contra rationes quas naturae inseruit+ Cum er. ut e3 dictis patet+ 5r.e cum omnibus /acta+ Cum er.

et quamplures alii+ 5r. sicut @acob.is naturae praeceptis non procedunt ut semper e//icaciam habentes. in dispensatione non debet praetermitti ma0us bonum propter minus bonum+ Sed /ides et sacramentum. cum eo essent acceptissimi. quae quidem principaliter sanctis . ut scilicet eos prohiberet+ Sed le3 -etus /acit mentionem de pluralitate u3orum sine aliqua e0us prohibitione. hoc idem -idetur e3emplo e3 sanctis patribus.o habendo duas u3ores non erant prae-aricatores1 et ita erat licitum+ %$&&8(* Super Sent+. sed quantum ad secunda.%$&&8!* Super Sent+. nec unquam -erbo aut litteris tradita. dicitur.is e//icacia se non e3tendere debet1 et talis licentia dispensatio dicitur+ Ae3 autem de unitate u3oris non est humanitus. sicut et alia quae ad le. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ! ar. quod sicut e3 praedictis patet. quae quasi conclusiones a primis praeceptis deri-antur+ Sed quia actus humanos -ariari oportet secundum di-ersas conditiones personarum et temporum. :alat+ '. qui plures le.untur habuisse u3ores. quod le3 propter prae-aricatores posita est. sed cordi impressa.o intuitu hu0us multiplicationis dispensatio praedicta /ieri non debuisset+ %$&&8'* Super Sent+. licite ea praetermitti possunt+ Sed quia non est /acile determinare hu0usmodi -arietates1 ideo illi e3 cu0us auctoritate le3 e//icaciam habet. sed in ma0ori parte+ Talis enim est tota materia moralis. et aliarum circumstantiarum1 ideo conclusiones praedictae a primis le.+ 8 Praeterea. sed di-initus instituta. sunt meliora quam prolis multiplicatio+ 5r. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ! s+ c+ ! Praeterea.em naturae qualitercumque pertinent1 et ideo in hoc a solo eo dispensatio /ieri potuit per inspirationem internam. ut licentiam praebeat le. quae non -identur posse ser-ari in matrimonio quo unus pluribus u3oribus con0un. ut patet per philosophum in libris 5thicorum1 et ideo ubi eorum e//icacia de/icit.em praetermittendi in illis casibus ad quos le. reser-atur.em naturae.o aliquando /uit licitum+ %$&&88* Super Sent+. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ! co+ Respondeo dicendum. a-id. pluralitas u3orum dicitur esse contra le. ut patet euter+ !$. non quantum ad prima praecepta e0us. $82 si habuerit homo duas u3ores et cetera+ 5r.itur. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ! s+ c+ $ Sed contra.

lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ! ad $ Ad primum er. debuit ne. sed in pluribus esse. quod nunquam licuit alicui habere plures u3ores sine dispensatione per di-inam inspirationem habita+ <ec tamen talis dispensatio datur contra rationes quas eus naturae inseruit. le. ut ibidem philosophus dicit+ %$&&8"* Super Sent+. quod posset in secundariis /inibus e-enire1 ad quod remo-endum praeceptum prohibens pluralitatem u3orum ordinatur. quod qualis est le3.is1 et quia le3 naturae non est litteris scripta. quod in decretali quadam de di-ortiis dicitur.em naturae pertinent. quod -eniente Christo /uit tempus plenitudinis . ut dictum est2 sicut etiam non est contra naturam quando aliqua accidunt in rebus naturalibus miraculose praeter ea quae ut /requenter solent e-enire+ %$&&84* Super Sent+. ut e3 dictis patet+ %$&&89* Super Sent+. talis debet esse dispensatio le.entes .o dicendum. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ! ad ( Ad quartum dicendum. quia natura nostra -ariabilis est1 et similiter etiam est de naturali 0usto. sed praeter eas2 quia rationes illae non sunt ordinatae ad semper.is conser-andus est quam secundarius+ Unde. ut ma0or esset multiplicatio prolis ad cultum ei educandae+ Semper enim principalior /inis ma.e scripta dari. sed per internam inspirationem /ieri+ %$&&8&* Super Sent+.ratiae Christi. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ! ad ! Ad secundum dicendum. sicut ibidem philosophus e3emplum ponit de aliis rebus naturalibus+ Semper enim et ubique de3tera est melior quam sinistra secundum naturam1 sed per aliquod accidens con-enit aliquem esse ambide3terum.li.patribus /acta est. quantum est de se. et per eorum e3emplum ad alios deri-ata est eo tempore quo oportebat praedictum naturae praeceptum praetermitti. per quam cultus ei in omnes . quod 0us naturale semper et ubique. sed cordibus impressa1 propter hoc non oportuit dispensationem eorum quae ad le.i ad tempus impedimentum. habet eamdem potentiam1 sed per accidens propter aliquod impedimentum quandoque et alicubi potest -ariari. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ! ad ' Ad tertium dicendum. cum bonum prolis sit principalis matrimonii /inis1 ubi prolis multiplicatio necessaria erat.

et sacramentum aliquo modo2 quia quam-is non si. non solum militantem. ponitur matrimonii bonum+ . secundum quod est bonum matrimonii.raduum 5cclesiae per pluralitatem u3orum1 quae quidem est non solum in 5cclesia militante.e naturae+ Sed /ornicatio prohibetur. sed etiam triumphantem. quando cultus ei propa. quod proles. Act+ $8. ut Tullius dicit+ Sed secundum 0us positi-um /ornicatio simple3 non . sed etiam in triumphante1 et ideo illorum matrimonia aliquo modo si. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ $ ar.atione di//usus est1 et ideo non est eadem ratio dispensationis quae erat ante Christi ad-entum. ut quidam dicunt.ni/icabant con0unctionem ad Christi 5cclesiam. et quam si. quae ponitur bonum matrimonii.ni/icetur con0unctio Christi ad 5cclesiam inquantum est una.+ ! Praeterea.is quae ad tempus credentibus e3 .em naturae+ %$&&9'* Super Sent+. 0us positi-um a naturali 0ure pro/ectum est.ides autem ad eum ser-anda est potior quam /ides u3ori ser-anda. non est contra le. si propter bonum prolis aliquid detrahitur aliis duobus bonis+ <ec tamen omnino tolluntur1 quia et /ides manet ad plures.atione carnali multiplicabatur et conser-abatur+ %$&&9)* Super Sent+.ni/icatio ad /idei co.entibus imponebantur+ 5r. quia si.spirituali propa. inter alia caeremonialia le. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ $ ar.o /ornicatio simple3.+ $ Ad tertium sic proceditur+ Videtur quod habere concubinam non sit contra le.em naturae #uaestiuncula $ %$&&9!* Super Sent+. si. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ! ad 8 Ad quintum dicendum. includit /idem ad eum ser-andam1 quia secundum quod proles e3pectatur ad cultum ei educanda.is enim caeremonialia non sunt de le.nitionem ordinatur1 et ideo non est incon-eniens.em naturae+ Ae.ni/icatur tamen distinctio . in qua sunt di-ersae mansiones+ Articulus ' Utrum habere concubinam sit contra le.ni/icatio quae pertinet ad sacramentum. quae est accessus ad concubinam.

naturalis le3 non prohibet quin illud quod datur simpliciter. quilibet potest dare alteri quod suum est+ Sed u3or habet potestatem in corpore -iri.+ $ Ulterius+ Videtur quod accedere ad concubinam non sit peccatum mortale+ Ma0us enim peccatum est mendacium quam /ornicatio simple32 quod patet e3 hoc quod @udas. si sine prae0udicio le.em naturae+ %$&&94* Super Sent+. /ilii qui de concubinis nascuntur.o si u3or -elit. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ $ s+ c+ $ Sed contra. nemini /acit in0uriam+ Sed ancilla est res domini+ 5r. matrimonium est naturale+ Sed hoc non esset. esset naturaliter turpis+ 5r. nisi concubitus e3 quo oriuntur. quicumque utitur re sua ut -ult. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ $ ar. non /acit in0uriam alicui1 et ita habere concubinam non est contra le. -ir poterit alii mulieri con0un.o habere concubinam est contra le.es mulieres lupanaribus tradendae condemnabantur+ 5r.o non est contra le. immo potius in poenam secundum antiquas le.es.em naturae+ %$&&9(* Super Sent+.+ ' Praeterea. cum -oluerit+ 5r.prohibetur. sunt -ituperabiles+ Sed hoc non esset.em naturae est concubinam habere+ #uaestiuncula ! %$&&9&* Super Sent+.em naturae+ %$&&99* Super Sent+. distinct+ !9.i mulieri praeter matrimonium+ 5r. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ $ ar. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ ! ar.em naturae.o si dominus ea utatur ad libitum.o habere concubinam non est contra le.i sine peccato+ %$&&9"* Super Sent+. secundum omnes le. sicut supra. ut utatur ea licite. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ $ s+ c+ ! Praeterea.+ ( Praeterea.+ 8 Praeterea. possit dari ad tempus et secundum quid+ Sed una mulier soluta potest dare -iro soluto in perpetuum sui corporis potestatem. si dederit ei potestatem sui corporis ad horam+ %$&&98* Super Sent+. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ $ ar. qui /ornicationem non .is naturae homo posset con0un. dictum est. ut patet $ Corinth+ "+ 5r.o contra le.

dicens2 certe mendacii nos ar. nihil e3cludit a re. ut patet euteron+ $'+ 5r. secundum :re. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ ! s+ c+ ! Praeterea.+ $ Ulterius+ Videtur quod aliquando /uerit licitum concubinam habere+ Sicut enim habere unam u3orem est de le.no ei. et praeter u3orem tuam nunquam patiaris crimen scire+ #uaestiuncula ' %$&&"8* Super Sent+. ut patet Tobiae (. dictum est+ Sed concupiscentia ma3ime insti. nisi in aliquo casu. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ ' ar. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ ! s+ c+ $ Sed contra.+ ! Praeterea. ut supra.o non est peccatum mortale+ %$&&"$* Super Sent+.no ei nisi peccatum mortale+ Sed /ornicarii e3cluduntur a re. $'2 attende tibi ab omni /ornicatione. ut patet $ Corinth+. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ ! ar.o et habere concubinam+ . ubi est ma0us incitamentum.ulae non sit semper peccatum mortale.horruit cum Thamar committere.o neque /ornicatio simple3+ %$&&")* Super Sent+.e naturae. 9+ 5r.o nec omnis /ornicatio.o cum actus . ibi est minus peccatum2 quia ma. nec /ornicatio simple3 erit peccatum mortale+ %$&&"'* Super Sent+. recusa-it mendacium.is peccat qui minori tentatione -incitur.+ ( Praeterea. sola peccata mortalia criminalia dicuntur+ Sed omnis /ornicatio est crimen. peccata carnalia sunt minoris culpae quam spiritualia+ Sed non omnis superbia aut a-aritia est peccatum mortale1 quae sunt peccata spiritualia+ 5r. quae est peccatum carnale+ %$&&"!* Super Sent+. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ ! ar. peccatum mortale morte puniri debet+ Sed le3 -etus non puniebat concubitum concubinae morte.uere non poterit+ Sed mendacium non semper est mortale peccatum+ 5r. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ ! ar. distinct+ $). ita non habere concubinam+ Sed aliquando licuit plures u3ores habere+ 5r.at ad -enerea+ 5r.orium.+ ' Praeterea.o /ornicatio simple3 est peccatum mortale+ %$&&"(* Super Sent+.

i. non potest e0ici. si-e quia de se est improportionata /ini illi+ . Ambrosius dicit in Aib+ de patriarchis2 -iro non licet quod mulieri non licet+ Sed nunquam licuit mulieri ad alium -irum accedere. si-e quia non ordinatur in ipsum per actionem a. posuit delectationem in coitu1 ut Au.+ ! Praeterea. e3 hoc ipso quod ancilla in matrimonium ducebatur. illa quae in matrimonio ducitur.+ ' Praeterea.o illae non erant u3ores1 et sic aliquando licuit concubinas habere+ %$&&""* Super Sent+. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ ' ar.em naturae. scilicet2 non moechaberis+ 5r.o non /uit u3or Abrahae+ %$&&"4* Super Sent+.ar.o nunquam /uit licitum+ %$&&"&* Super Sent+. dimisso -iro proprio+ 5r. libera reddebatur+ Sed aliqui eo amicissimi le.entis. contra naturam /acit1 et similiter etiam nisi sit talis concubitus qui ad illum /inem con-enienter ordinari possit+ 5t quia res a /ine plerumque nominantur tamquam ab optimo2 sicut con0unctio matrimonii a prolis bono nomen accepit.inis autem quem natura e3 concubitu intendit. sicut e3 praedictis patet. ea quae sunt contra praecepta ecalo. quod per matrimonium principaliter . non potest aliqua simul esse u3or et ancilla1 unde secundum le. quae non est con-eniens /ini debito.em.ustinus dicit+ #uicumque er.%$&&"9* Super Sent+. illa actio dicitur esse contra le. quod. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ ' ar. sicut Abraham et @acob+ 5r. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ ' s+ c+ $ Sed contra. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ ' s+ c+ ! Praeterea.o nec -iro unquam licuit concubinam habere+ #uaestiuncula $ %$&&4)* Super Sent+. est proles procreanda et educanda1 et ut hoc bonum quaereretur.i. et /ilius e0us non /uit heres+ 5r. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ $ co+ Respondeo dicendum ad primam quaestionem.o concubitu utitur propter delectationem quae in ipso est. non re/erendo ad /inem a natura intentum. et /ilius e0us debet esse hereditatis particeps+ Sed Abraham e0ecit A.untur ad suas ancillas accessisse. nunquam licuerunt+ Sed habere concubinam est contra praeceptum ecalo.

lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ $ ad ! Ad secundum dicendum. ante completam nutritionem non separantur a mutua societate quae incepit a concumbendo+ Haec autem obli.quaeritur1 ita concubinae nomen illam con0unctionem e3primit qua solus concubitus propter seipsum quaeritur1 et si etiam aliquis quandoque e3 tali concubitu prolem quaerat.entiles+ %$&&4!* Super Sent+.em naturae+ Ita autem non est in proposito1 et ideo ratio non sequitur+ %$&&4(* Super Sent+. quam-is non essent contra le.em naturae1 et ideo apostoli immiscuerunt prohibitionem /ornicationis caeremonialibus. per quam proles esse accipit. et non e3 instinctu le.entiles. sed etiam educatio et instructio.ione le3 illa e3tirpata est+ %$&&4'* Super Sent+. quae concubina -ocatur. quod in . propter discretionem quae erat in utroque inter @udaeos et . non tamen est con-eniens ad prolis bonum.it le3 naturae ut pater et mater in lon.um tempus commaneant ad sub-eniendum communiter proli1 unde et a-es quae communiter pullos nutriunt.em naturae+ %$&&4$* Super Sent+. eo debitam .itur ipsius procreatio. in quo non solum intelli. ut dicitur Rom+ $.loriam non reddentes. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ $ ad ( . est contra le.o dicendum.um tempus1 e3i. per quam accipitur nutrimentum et disciplina a parentibus2 in quibus tribus parentes proli tenentur. quod e3 praedicta obscuritate.entibus quantum ad multa le3 naturae ob/uscata erat1 unde accedere ad concubinam malum non reputabant1 sed passim /ornicatione quasi re licita utebantur. scilicet in quam ceciderunt . le3 illa processit.atio ad commanendum /eminam cum marito matrimonium /acit+ 5t ideo patet quod accedere ad mulierem non 0unctam sibi matrimonio. secundum philosophum in 4 5thicor+ Cum autem educatio et instructio proli a parentibus debeatur per lon. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ $ ad ' Ad tertium dicendum. alteri simpliciter tradat1 ita etiam nec si tradat ad tempus1 et sic neutrum est contra le.is naturae1 unde prae-alente Christiana reli. sicut et aliis quae erant contra caeremonias @udaeorum. lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ $ ad $ Ad primum er. quod in aliquibus sicut nullum incon-eniens sequitur si rem aliquam quam quis in potestate habet.

Ad quartum dicendum, quod in0uria 0ustitiae opponitur+ Ae3 autem naturalis non solum prohibet in0ustitiam, sed etiam opposita omnium -irtutum1 sicut contra le.em naturae est ut aliquis immoderate comedat, quam-is talis rebus suis utens nulli in0uriam /aciat+ 5t praeterea ancilla quam-is sit res domini ad obsequium, non est tamen res sua ad concubitum1 et iterum interest qualiter quisque re sua utatur+ ;acit etiam talis in0uriam proli procreandae, ad cu0us bonum non su//icienter talis con0unctio ordinatur, ut dictum est+ %$&&48* Super Sent+, lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ $ ad 8 Ad quintum dicendum, quod mulier habet potestatem in corpore -iri non simpliciter quantum ad omnia, sed solum quantum ad matrimonii usum1 et ideo non potest contra matrimonii bonum corpus -iri alteri praebere+ #uaestiuncula ! %$&&49* Super Sent+, lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ ! co+ Ad secundam quaestionem dicendum, quod, sicut in ! Aib+, dist+ (!, qu+ $, art+ (, in corp+ dictum est, illi actus e3 suo .enere sunt peccata mortalia per quos /oedus amicitiae hominis ad eum et hominis ad hominem -iolatur+ Haec enim sunt contra duo praecepta caritatis, quae est animae -ita1 et ideo, cum concubitus /ornicarius tollat debitam ordinationem parentis ad prolem, quam natura e3 concubitu intendit1 non est dubium quod /ornicatio simple3 de sui ratione est peccatum mortale, etiam si le3 scripta non esset+ %$&&4"* Super Sent+, lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ ! ad $ Ad primum er.o dicendum, quod /requenter homo qui non -itat peccatum mortale, -itat aliquod peccatum -eniale, ad quod non habet tantum incitamentum1 et ita etiam @udas mendacium -ita-it, /ornicationem non -itans1 quam-is illud mendacium perniciosum /uisset, in0uriam habens anne3am, si promissum non reddidisset+ %$&&44* Super Sent+, lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ ! ad ! Ad secundum dicendum, quod peccatum non dicitur mortale quia morte temporali puniatur, sed quia punitur aeterna1 unde etiam

/urtum, quod est mortale peccatum, et multa alia interdum non puniuntur per le.es temporali morte1 et similiter etiam est de /ornicatione+ %$&&4&* Super Sent+, lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ ! ad ' Ad tertium dicendum, quod sicut non quilibet motus superbiae est peccatum mortale, ita nec quilibet motus lu3uriae1 quia primi motus lu3uriae et hu0usmodi sunt peccata -enialia, et etiam concubitus matrimonialis+ Interdum tamen aliqui lu3uriae actus sunt peccata mortalia, aliquibus motibus superbiae -enialibus e3istentibus1 quia in -erbis :re.orii inductis intelli.itur comparatio -itiorum secundum .enus, et non quantum ad sin.ulos actus+ %$&&&)* Super Sent+, lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ ! ad ( Ad quartum dicendum, quod, sicut supra, dist+ $9, qu+ ', art+ !, quaestiunc+ !, dictum est, illa circumstantia e//icacior est ad .ra-andum quae ma.is appropinquat ad speciem peccati1 unde quam-is /ornicatio e3 ma.nitudine incitamenti diminuatur, tamen e3 materia circa quam est, .ra-itatem habet ma0orem quam inordinata comestio, cum sit circa ea quae pertinent ad /o-endum /oedus societatis humanae, ut dictum est1 et ideo ratio non sequitur+ #uaestiuncula ' %$&&&$* Super Sent+, lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ ' co+ Ad tertiam quaestionem dicendum, quod Rabbi Mo=ses dicit, quod ante tempus le.is /ornicatio non erat peccatum1 quod probat e3 hoc quod @udas cum Thamar concubuit+ Sed ista ratio non co.it1 non enim necesse est /ilios @acob a peccato mortali e3cusari, cum accusati /uerint apud patrem de crimine pessimo, et in @oseph necem -el -enditionem consenserint+ 5t ideo dicendum est, quod cum habere concubinam non matrimonio 0unctam sit contra le.em naturae, ut dictum est, nullo tempore secundum se licitum /uit, nec etiam e3 dispensatione+ Sicut enim e3 dictis patet, concubitus cum ea quae non est matrimonio 0uncta, non est con-eniens actus ad bonum prolis, quod est principalis /inis matrimonii1 et ideo est contra prima praecepta le.is naturae, quae dispensationem non recipiunt+ Unde ubicumque le.itur in -eteri

testamento aliquos concubinas habuisse, quos necesse sit a peccato mortali e3cusari, oportet eas esse matrimonio 0unctas, et tamen concubinas dici, quia aliquid habebant de ratione u3oris, et aliquid de ratione concubinae+ Secundum enim quod matrimonium ordinatur ad suum principalem /inem, qui est bonum prolis, u3or -iro con0un.itur insolubili con0unctione, -el saltem diuturna, ut e3 dictis patet1 et contra hoc non est aliqua dispensatio+ Sed quantum ad secundum /inem, qui est dispensatio /amiliae et communicatio operum, u3or con0un.itur ut socia1 sed hoc deerat in his quae concubinae nominabantur1 in hoc enim poterat esse dispensatio, cum sit secundarius matrimonii /inis1 et e3 hac parte habebant aliquid simile concubinae, ratione cu0us concubinae nominantur+ %$&&&!* Super Sent+, lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ ' ad $ Ad primum er.o dicendum, quod habere plures u3ores non est contra le.is naturae prima praecepta, sicut habere concubinam, ut e3 dictis patet1 et ideo ratio non sequitur+ %$&&&'* Super Sent+, lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ ' ad ! Ad secundum dicendum, quod antiqui patres ea dispensatione qua plures u3ores habebant, ad ancillas accedebant u3orio a//ectu+ 5rant enim u3ores quantum ad principalem et primarium /inem matrimonii, sed non quantum ad illam con0unctionem quae respicit secundarium /inem, cui conditio ser-itutis opponitur, cum non possit simul esse socia et ancilla+ %$&&&(* Super Sent+, lib+ ( d+ '' q+ $ a+ ' qc+ ' ad ' Ad tertium dicendum, quod sicut in le.e Mo=si per dispensationem licebat dare libellum repudii ad e-itandum u3oricidium, ut dicetur1 ita e3 eadem dispensatione licuit Abrahae e0icere A.ar, ad si.ni/icandum m=sterium quod apostolus e3plicat, :alat+ (+ #uod etiam /ilius ille heres non /uit, ad m=sterium pertinet, ut ibidem patet1 sicut etiam ad m=sterium pertinet quod 5sau, /ilius liber, heres non /uit, ut patet Rom+ &1 et similiter propter m=sterium /actum est ut /ilii @acob e3 ancillis et liberis nati, heredes essent, ut Au.ustinus dicit2 quia Christo nascuntur in >aptismo /ilii et heredes tam per bonos, quos liberae si.ni/icant, quam per malos ministros, qui per ancillas si.ni/icantur+

con0unctio -iri et /eminae in matrimonio ordinatur principaliter ad prolis . lib+ ( d+ '' q+ ! a+ $ ar. et quae etiam e3 alio .e naturae1 ! utrum repudiare u3orem aliquando /uerit licitum1 ' de causis libelli repudii le.e permissi. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ $ ar.o post illud tempus licet u3orem dimittere sine aliquo prae0udicio le. lib+ ( d+ '' q+ ! pr+ einde quaeritur de libello repudii1 et circa hoc quaeruntur tria2 $ utrum inseparabilitas matrimonii sit de le.+ ( Praeterea.+ ! Praeterea.#uaestio ! Prooemium %$&&&8* Super Sent+.+ $ Ad primum sic proceditur+ Videtur quod inseparabilitas u3oris non sit de le. et e0us inscriptione+ Articulus $ Utrum inseparabilitas u3oris sit de le. ut dictum est+ Sed haec omnia aliquo certo tempore consummantur+ 5r. ut tradunt philosophi.e naturae+ %$&&&&* Super Sent+.o inseparabilitas u3oris non est de le. sacramenta non sunt de le. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ $ ar.em Christi /uit prohibitum u3orem dimittere+ 5r.is naturae+ %!))))* Super Sent+. e3 matrimonio quaeritur principaliter bonum prolis+ Sed inseparabilitas matrimonii est contra bonum prolis1 quia. aliquis -ir non potest e3 aliqua /emina prolem accipere.e naturae+ Ae3 enim naturae communis est apud omnes+ Sed nulla le.+ ' Praeterea.e naturae %$&&&"* Super Sent+.e naturae+ Sed inseparabilitas matrimonii pertinet ad bonum sacramenti+ 5r. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ $ ar.o non est de le. qui tamen e3 alia concipere posset.e naturae+ %$&&&4* Super Sent+.e praeter le.enerationem et educationem et instructionem.

cui e3 consequenti repu.o est de le.e naturae est quod homo eo non contrarietur+ Sed homo quodammodo eo contrarius esset. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ $ co+ Respondeo dicendum.is naturae dictamen1 et sic inseparabilitas matrimonii est de le.e naturae+ %!)))$* Super Sent+. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ $ s+ c+ $ Sed contra.num perpetuae con0unctionis Christi et 5cclesiae.naretur+ 5r.nat. ut dictum est1 inseparabilitas matrimonii ma.e naturae quod natura bene instituta accepit in suo principio+ Sed inseparabilitas matrimonii est hu0usmodi. ut patet Matth+ $&+ 5r.o dicendum.e naturae+ %!)))(* Super Sent+.em naturae quam de le. et /ilii parentum heredes sint1 et ideo. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ $ ad ! Ad secundum dicendum. oportet eorum societatem perpetuo permanere indi-isam secundum le. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ $ s+ c+ ! Praeterea. Matth+ $&.is in bono sacramenti intelli. sed per totam -itam prolis+ Unde de le.em naturae erat2 hoc enim soli le.i possit1 et secundum quod . quod sola le3 Christi ad per/ectum humanum . lib+ ( d+ '' q+ ! a+ $ ad $ Ad primum er. quam-is in utroque intelli. quod inseparabilitas competit matrimonio secundum quod est si.e naturae est quod parentes /iliis thesauri?ent.ni/icationi quam prolis bono.enus addu3it. reducens in statum no-itatis naturae1 unde et in le. ut dictum est+ Sed quia separatio matrimonii ma.e Mo=si et in le.i spiritus et -itae reser-atum est+ %!)))8* Super Sent+. de le.e naturae+ %!)))!* Super Sent+.e naturae+ %!)))'* Super Sent+.o e3 hoc habeatur inseparabilitas matrimonii. -idetur quod sit de le.is directe repu.is est contra le. cum proles sit commune bonum -iri et u3oris. si separaret quos eus con0un3it+ Cum er.o inseparabilitas matrimonii ma.nat si. et secundum quod est in o//icium naturae ad bonum prolis ordinatum.itur quam in bono prolis.ibus humanis non potuit totum au/erri quod contra le. quod matrimonium e3 intentione naturae ordinatur ad educationem prolis non solum per aliquod tempus. illud praecipue est de le.-iro imprae.

lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ $ ar.o et cetera+ %!))$)* Super Sent+. homines sunt modo ita receptibiles dispensationis sicut olim /uerunt+ Sed modo non potest dispensari cum aliquo quod u3orem dimittat+ 5r.+ ! Praeterea. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ $ ad ' Ad tertium patet solutio e3 dictis+ %!)))"* Super Sent+.+ ' Praeterea. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ $ ar.is naturae. concubina di//ert praecipue ab u3ore in hoc quod non est inseparabiliter 0uncta+ Sed habere concubinas /uit indispensabile+ 5r. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ $ ad ( Ad quartum dicendum. est contra prima praecepta le.+ $ Ad secundum sic proceditur+ Videtur quod u3orem dimittere licitum per dispensationem esse non potuerit+ Illud enim quod est in matrimonio contra bonum prolis.o nec olim+ .o et dimittere u3orem+ %!))$$* Super Sent+. quod matrimonium principaliter ordinatur ad bonum commune ratione principalis /inis.is attenditur quid omnibus e3pediat quam quid uni competere possit+ #uam-is er. qui est bonum prolis1 quam-is etiam ratione /inis secundarii ordinetur ad bonum matrimonium contrahentis.e naturae1 non autem secundum quod pertinet ad bonum sacramenti+ %!)))9* Super Sent+. quae indispensabilia sunt+ Sed dimissio u3oris est hu0usmodi.ibus matrimonii ma.pertinet ad bonum prolis erit de le. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ $ ar. tamen est con-eniens ad bonum prolis simpliciter1 et propter hoc ratio non sequitur+ Articulus ! Utrum licitum esse possit per dispensationem u3orem dimittere #uaestiuncula $ %!)))&* Super Sent+.o matrimonii inseparabilitas impediat bonum prolis in aliquo homine. ut e3 dictis patet+ 5r. prout per se est in remedium concupiscentiae+ 5t ideo in le.

dicitur2 si odio habueris eam.e Mo=si /uerit licitum u3orem dimittere+ Unus enim modus consentiendi est non prohibere. prophetae locuti sunt spiritu sancto inspirati.o nec repudium u3oris sub le.+ ( Sed contra est quod dominus dicit. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ ! ar.ar co. ut quasi per le.o Mo=ses non prohibuerit u3oris repudium. ita Mo=ses permisit libellum repudii+ Sed secundae nuptiae non sunt peccatum+ 5r.%!))$!* Super Sent+. quod Mo=ses dando libellum repudii non 0ustitiam ei monstra-it. cum prohibere possis+ Consentire autem illicito est illicitum+ Cum er. ut dicitur Roman+ "1 -idetur quod repudium /uerit aliquando licitum+ %!))$(* Super Sent+.+ ' Praeterea. Chr=sostomus dicit super Matth+.o neque le3 de libello repudii+ %!))$"* Super Sent+. quasi u3or.em a.e Mo=si+ %!))$9* Super Sent+. ut dictum est+ Sed ipse praecepto di-ino eam e0ecit. $9. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ ! ar. dimitte eam+ 5r. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ $ s+ c+ $ Sed contra. -idetur quod repudium u3oris non semper /uerit illicitum+ %!))$8* Super Sent+. quod sicut apostoli permiserunt secundas nuptias. nec pecca-erit.o cum illud quod spiritus sanctus inspirat. quia le3 sancta est.+ ! Praeterea. Chr=sostomus dicit. A.entibus peccatum non -ideatur esse peccatum+ . ut patet ! Petr+ $+ Sed Malach+ !. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ ! ar.nita est ab Abraham u3orio a//ectu. quod libellus repudii datus est a Mo=se @udaeis propter duritiam cordis eorum+ Sed duritia cordis eorum non e3cusabat eos a peccato+ 5r. et non pecca-it+ 5r.o potuit per dispensationem /ieri licitum quod homo u3orem dimitteret+ #uaestiuncula ! %!))$'* Super Sent+. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ ! ar.+ 8 Praeterea. non sit illicitum. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ ! ar.+ $ Ulterius+ Videtur quod sub le.

lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ ' ar.o u3or non peccabat alteri se 0un. eut+ !( dicitur.o peccabat alium -irum ducendo+ #uaestiuncula ( %!))!'* Super Sent+.#uaestiuncula ' %!))$4* Super Sent+.is erat talis consuetudo quod repudiata alium -irum ducebat.+ 8 Praeterea.o u3or sine peccato alium -irum ducere poterat+ %!))$&* Super Sent+.o licebat hoc corri. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ ' ar.o in -eteri le. dominus.+ ( Sed contra est quod dicitur Matth+ $&. quod mulier repudiata quae alium -irum duceret. dicit de duabus u3oribus. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ ' ar. peccatum non erat+ Sed tempore le.e licebat+ %!))!$* Super Sent+. 0ustitiam no-i testamenti ostendit superabundantem esse respectu 0ustitiae -eteris testamenti+ Hoc autem dicit ad 0ustitiam no-i testamenti per superabundantiam pertinere quod u3or repudiata non ducit alterum -irum1 er.ressa -irum alterum du3erit et cetera+ 5r. abominabilis /acta coram domino+ 5r.is erat iniquitas -iri repudiantis quam u3oris repudiatae+ Sed -ir poterat aliam sine peccato ducere in u3orem+ 5r.+ $ Ulterius+ Videtur quod licebat -iro repudiatam a se accipere+ Aicet enim corri.ere. !2 cumque e. moechatur+ Sed moechia nunquam /uit in -eteri testamento licita+ 5r. polluta erat.+ $ Ulterius+ Videtur quod liceret u3ori repudiatae alium -irum habere+ #uia in repudio ma. reducendo u3orem ad se+ .o nec u3ori repudiatae licuit alium -irum habere+ %!))!!* Super Sent+. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ ' ar.+ ' Praeterea. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ ( ar. ut patet eut+ !(. &2 qui dimissam du3erit. Matth+ 8.+ ! Praeterea.ere quod male /actum est+ Sed male /actum erat quod -ir u3orem repudiabat+ 5r.ustinus. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ ' ar. Au.endo+ %!))!)* Super Sent+. quod quando mos erat.

quia polluta est+ Sed repudiata non polluitur nisi alterum -irum ducendo+ 5r. et de hu0usmodi+ Aliquando autem est tantum e3 causis superioribus1 et tunc potest dispensatio esse di-initus etiam contra prima praecepta le. ut dictum est de pluralitate u3orum. et reditu e0usdem tempore 5?echiae1 et de ecl=psi miraculosa tempore passionis Christi+ Haec autem ratio dispensationis in praeceptis le. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ $ co+ Respondeo dicendum ad primam quaestionem.+ ' Praeterea. sed quae sunt /requenter+ Alio modo per causam penitus supernaturalem.is naturae. quod dispensatio in praeceptis. non autem super prima2 quia illa sunt quasi semper e3istentia. cum sit morale praeceptum.ni/icandi -el ostendendi. licebat eam accipere+ %!))!9* Super Sent+.is naturae. (2 non poterit prior maritus accipere eam+ #uaestiuncula $ %!))!"* Super Sent+.ere. per quam alia causa naturalis impeditur a cursu suo. euter+ !( ponitur causa quare non possit accipi iterum.+ ! Praeterea.is naturae quandoque est e3 causis in/erioribus1 et sic dispensatio cadere potest super secunda praecepta le.is naturae. quod in omni le. sicut est in omnibus quae in minori parte casualiter accidunt in natura2 sed per hunc modum non -ariatur cursus rerum naturalium quae sunt semper. sicut patet de dispensatione in praecepto Abrahae /acto de occisione /ilii innocentis+ Tales autem . sicut in miraculis accidit1 et hoc modo potest mutari cursus naturalis non solum qui est ordinatus ut sit /requenter.o hoc licitum erat+ %!))!8* Super Sent+.%!))!(* Super Sent+. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ ( ar. semper licuit peccanti indul. est sicut mutatio cursus rei naturalis2 qui quidem mutari dupliciter potest+ Uno modo e3 aliqua causa naturali. sed qui est ordinatus etiam ut sit semper1 ut patet in statione solis tempore @osue. praecipue quae sunt aliquo modo le. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ ( ar.ebat+ 5r.o saltem antequam alium -irum duceret. ei peccanti indul. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ ( s+ c+ $ Sed contra est quod dicitur eut+ !(. ratione alicu0us m=sterii di-ini si.e manet+ Sed -ir accipiendo repudiatam.

is naturae contineri+ Inseparabilitas enim matrimonii non ordinatur ad prolis bonum. quod in bono prolis. et instructio quousque proles ad per/ectam aetatem ducatur+ Sed quod ei pro-ideatur in posterum per hereditatis et aliorum bonorum dimissionem. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ $ ad ! Ad secundum dicendum.ulares personas. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ $ ad $ Ad primum er.dispensationes non /iunt communiter ad omnes. scilicet educationem et instructionem. nisi quantum ad hoc quod per parentes /iliis pro-ideri debet in totam -itam per debitam praeparationem eorum quae sunt necessaria in -ita+ Hu0usmodi autem rerum appropriatio non est de prima intentione naturae. etiam primo modo cadere potuit sub dispensatione+ Videtur autem ma.is inter secunda praecepta le.is naturae intentionem+ %!))!&* Super Sent+.o inseparabilitas matrimonii inter prima praecepta le. sicut etiam de miraculis accidit+ Si er. tamen est de prima intentione ipsius prout est sacramentum 5cclesiae1 et ideo e3 quo institutum est ut sit 5cclesiae . -idetur pertinere ad secundam le.itur procreatio.is naturae. ut patet Oseae $+ %!))')* Super Sent+. quod est principalis matrimonii /inis. solum hoc secundo modo sub dispensatione cadet1 si autem sit inter secunda praecepta le. sed ad aliquas sin. secundum quam omnia sunt communia1 et ideo non -idetur contra primam intentionem naturae dimissio u3oris esse. et nutritio. secundum quod est de prima intentione naturae.is naturae1 unde etiam primo modo sub dispensatione posse cadere -idetur+ %!))!4* Super Sent+. et per consequens nec contra prima praecepta. quae ad tempus assumitur1 et ideo non est simile+ Tamen quantum ad secundam dispensationem etiam habere concubinam sub dispensatione cadere potest. quae requirit diuturnam commansionem parentum1 quod non est in concubina. intelli.is naturae contineatur. sed contra secunda le. quod habere concubinam est contra bonum prolis quantum ad id quod natura in eo de prima intentione intendit. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ $ ad ' Ad tertium dicendum.o dicendum. quod inseparabilitas quam-is sit de secunda intentione matrimonii prout est in o//icium naturae.

quando permisit repudium+ 5t quam-is hoc probabiliter dicatur.noscebant. qui dicit. ad quod @udaei proni erant propter corruptionem irascibilis1 sicut et permissum eis /uit e3traneis /enerari propter aliquam corruptionem in concupiscibili. . ut communiter sancti dicunt1 ideo aliis -idetur quod si repudiando u3orem peccassent.em aut prophetas indicari debuisset1 Isai+ 84. sicut /uit dispensatio de pluribus u3oribus habendis1 sed propter ma0us malum cohibendum. manente tali institutione non potest sub dispensatione cadere. cum 0ustitia le. scilicet u3oricidium. quod a peccato abstulit culpam le.es in/li.islator.e permissus /uit. quae non co.enda1 et propter hoc dicitur Mo=ses libellum repudii permisisse1 et sic ponunt quatuor modos permissionis+ Unus per pri-ationem praeceptionis1 ut quando ma0us bonum non praecipitur. in rationali /uit permissum sacri/icium ?elot=piae. ne sola suspicio apud eos 0udicium corrumperet+ Sed quia le3 -etus. quam-is e3cusarentur a poena secundum le.sacramentum. si ea quae necessaria sunt ad salutem. $ Corinth+ "+ Secundus per pri-ationem prohibitionis1 sicut -enialia dicuntur permissa. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ ! co+ Ad secundam quaestionem dicendum. nisi /orte secundo modo dispensationis+ #uaestiuncula ! %!))'$* Super Sent+. quia non sunt prohibita+ Tertius per pri-ationem cohibitionis1 et sic communia peccata dicuntur permitti a eo. $2 annuntia populo meo peccata eorum+ Alias -iderentur esse nimis ne. quod circa hoc est duple3 opinio+ #uidam enim dicunt.lecti.e u3orem dato libello repudii dimittebant. minus bonum permitti dicitur1 sicut apostolus non praecipiendo -ir. cum impedire posset+ #uarta per pri-ationem punitionis1 et sic libellus repudii le. tamen e3 permissione di-ina licitum /iebat1 et hoc con/irmant auctoritate Chr=sostomi. nunquam eis nuntiata /uissent1 quod non potest dici. quam-is .is tempore suo obser-ata -itam mereretur aeternam+ 5t propter hoc dicunt. non e3cusabantur a peccato. quod quam-is repudiare u3orem per se sit malum. ne scilicet /ratribus suis /enerarentur1 et sicut propter corruptionem suspicionis. hoc saltem eis per le. non quidem propter aliquod ma0us bonum consequendum.initatem. tamen ad hoc data erat ut peccatum ostenderet.ratiam non con/erret. inquantum non impedit. matrimonium permisit. quod illi qui sub le.

lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ ! ad ' Ad tertium dicendum. sed ma. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ ! ad ( Ad quartum dicendum. quod aliquod bonum potest intermitti dupliciter+ Uno modo propter aliquod ma0us bonum consequendum1 et tunc intermissio illius boni e3 ordine ad ma0us bonum accipit honestatem. si a prohibitione abstineat non sperans correctionem. e3 quo peccatum . hoc /iat.is malum aestimans e3 tali prohibitione occasionem sumere1 et sic accidit Mo=si1 unde di-ina auctoritate /retus libellum repudii non prohibuit+ %!))''* Super Sent+. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ ! ad $ Ad primum er. quod quam-is duritia cordis non e3cusaret a peccato. ut Sup+. sicut intermittebatur sin. quod a peccato abstulit culpam+ #uam-is enim inordinatio maneret in repudio. ne mala pe0ora /ierent+ %!))'(* Super Sent+.tamen primum communius sustinetur1 ideo ad utrasque rationes respondendum est+ %!))'!* Super Sent+.enda quantum ad causam eamdem1 quia utraque permissio ad -itandam turpitudinem /acta est+ %!))'8* Super Sent+. scilicet u3oricidium2 et ideo Chr=sostomus dicit. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ ! ad ! Ad secundum dicendum. non peccat.o dicendum. tamen permissio e3 duritia /acta e3cusat1 quaedam enim prohibentur sanis quae non prohibentur in/irmis corporaliter1 nec tamen in/irmi peccant permissione sibi /acta utentes+ %!))'9* Super Sent+.e Mo=si intermittebatur propter ma0us malum -itandum. reatum talis boni intermissio non habet1 sed honestatem etiam non acquirit1 et sic indi-isibilitas matrimonii in le. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ ! ad 8 Ad quintum dicendum. quod prophetae spiritu sancto inspirati non dicebant dimittendam esse u3orem quasi spiritus sancti praeceptum sit1 sed quasi permissum. quod aliquis qui potest prohibere.ularitas u3oris honeste a @acob propter bonum prolis+ Alio modo bonum aliquod intermittitur ad -itandum ma0us malum1 et tunc si auctoritate e0us qui dispensare potest. quod illa permissionis similitudo non est intelli.

quod secundum primam opinionem u3or peccabat. sed a multis licita putabantur per non rectam praeceptorum e3positionem1 sicut patet de odio inimici1 et ita est etiam de repudio+ . sicut licebat e3 dispensatione di-ina -iro u3orem repudiare. non malum quidem. quod permissum est repudium.ata est le. quia est bonorum morum. inquantum di-ina dispensatione /iebat. non solum quantum ad ea quae le3 -etus licita /aciebat. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ ' ad ' Ad tertium dicendum. ostendit no-am le. quod -iro licebat plures u3ores simul habere secundum dispensationem di-inam1 et ideo una dimissa.o ad utrasque rationes respondeamus. -el sicut a more philosophia moralis nominatur+ %!))()* Super Sent+. quod dominus Matth+ 8. ita u3ori alium -irum ducere1 quia inseparabilitas matrimonii e3 causa di-inae dispensationis tollebatur.itur -erbum apostoli+ %!))'4* Super Sent+. alli. dicendum ad primum. qua inseparabilitate manente intelli. secundum quod a more aliquis dicitur mori.ustini mos non ponitur pro consuetudine. sed etiam quantum ad ea quae in -eteri le. ut patet Rom+ "+ <on autem poterat simul plures -iros habere+ Sed secundum aliam opinionem. poterat aliam ducere+ Sed nunquam u3ori licuit habere plures -iros1 et ideo non est simile+ %!))'&* Super Sent+. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ ' ad $ Ut er.e illicita erant. et sic erat ab eo culpa ablata1 et ideo etiam ipse ibidem dicit. sed pro actu honesto. post repudium alteri -iro con0uncta1 quia adhuc matrimonium primum non erat solutum+ Mulier enim quanto tempore -i-it.eratus.e -iri. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ ' ad ! Ad secundum dicendum. tamen illicitum1 quod quidem illi qui sunt de prima opinione re/erunt ad hoc tantum quod habebat reatum temporalis poenae+ #uaestiuncula ' %!))'"* Super Sent+.em abundare per consilia ad -eterem.dicitur1 tamen reatum poenae non habebat neque temporalis neque perpetuae. quod in illo -erbo Au. etiam matrimonio non soluto. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ ' co+ Ad tertiam quaestionem dicendum.

in quo solo casu le3 5-an. ut patet e3 dictis1 et ideo di-initus ordinatum /uit+ %!))(8* Super Sent+. et u3orem dimissam alteri 0un.ularitatis le.em dimittit u3orem. quod in le.%!))($* Super Sent+.itur quantum ad tempus le.alis1 unde et sacerdoti non licebat -iduam et repudiatam ducere in u3orem+ #uaestiuncula ( %!))('* Super Sent+. /actum /uit in poenam mulieris quae alteri nupsit.i1 et duo praecepta1 scilicet Scriptura libelli repudii. secundum eos qui primam opinionem tenent. quod quidam interlinealis dicit. et in hoc peccato polluta est1 sed secundum alios. qui dicit. ut -ir non de /acili u3orem repudiaret.ebat -el leprosum1 non immunditia culpae.e de libello repudii duo erant permissa1 scilicet dimittere u3orem. quam postea nullo modo recuperare posset+ %!))((* Super Sent+.o dicendum. quod -erbum domini intelli. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ ( ad ! . ordinabatur quod -ir u3orem repudiatam assumere non posset iterato.itur -erbum quoddam Chr=sostomi. et abominabilis1 scilicet illius 0udicio qui quasi pollutam eam prius dimisit1 et sic non oportet quod sit polluta simpliciter+ Vel dicitur polluta illo modo quo immundus dicebatur qui mortuum tan. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ ( ad $ Ad primum er. et quod iterum maritus repudians eam accipere non possit1 quod quidem.elii u3orem dimittere permittit1 et similiter quia /acit eam adulteram. euter+ !(2 polluta est.is no-ae in quo dicta permissio est sublata1 et sic etiam intelli. quod ad illius mali impedimentum quod committebat aliquis repudiando u3orem. et illum cui copulatur+ %!))(!* Super Sent+. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ ' ad ( Ad quartum dicendum. inquantum habet propositum occidendi u3orem. quod qui secundum le. sed cu0usdam irre. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ ' ad 8 Ad quintum dicendum. nisi eam dimitteret1 et quia dimittit non /ornicantem. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ ( co+ Ad quartam quaestionem dicendum. quatuor /acit iniquitates1 quia quo ad eum e3istit homicida.

in poenam ei dabatur quod ad priorem -irum non rediret+ Sed quia le3 uni-ersaliter prohibet.o idem quod prius+ %!))8)* Super Sent+. tunc mulier posset repudiari propter -irtutem suam1 quod est absurdum+ . secundum hoc quod dicitur Malach+ !. quod in hoc est duple3 opinio+ #uidam enim dicunt. euteronom+ !(. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ' qc+ $ ar. ideo dicunt alii.itur quantum ad culpam. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ! qc+ ( ad ' Ad tertium dicendum. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ' qc+ $ ar. odium potest creari e3 -irtute e0us qui odio habetur+ Si er.+ ' Sed contra. quod etiam ante quam alteri nuberet. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ' qc+ $ ar. quod semper licuit indul.is contrariantur matrimonio quam odium+ 5r. nisi matrimonio alteri -iro 0uncta esset2 tunc enim propter adulterium. $. sed ut dictum est+ Articulus ' Utrum causa repudii /uerit odium u3oris #uaestiuncula $ %!))(4* Super Sent+.+ ( Praeterea. e3 quo repudiata erat2 quia pollutio non intelli. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ' qc+ $ ar. sterilitas et /ornicatio ma. scribet libellum repudii+ 5r.ere peccanti quantum ad rancorem cordis1 sed non quantum ad poenam di-initus ta3atam+ %!))(9* Super Sent+. cui mulier -oluntarie se subdit. quod licuit u3orem repudiatam -iro reconciliari.o odium est su//iciens causa.ratiam in oculis e0us propter aliquam /oeditatem. dimitte illam+ %!))(&* Super Sent+.o illa potius debuerunt esse causa repudii quam odium+ %!))8$* Super Sent+.+ ! Praeterea.+ $ Ad tertium sic proceditur+ Videtur quod causa repudii /uerit odium u3oris.Ad secundum dicendum. dicitur2 cum non in-enerit . non poterat re-ocari. $92 si odio habueris eam.

lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ' qc+ $ ar. et non poterit eam dimittere omni tempore -itae suae+ 5r.+ 8 Praeterea. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ' qc+ ! ar. et centum siclis ar. /rustra libellus ille sibi tradebatur+ %!))88* Super Sent+.ustinus in :lossa.e causae dimittendi . dicitur2 si du3erit -ir u3orem suam. quae erant causa odii+ icit autem Au.o oportebat illas scribere in libello+ %!))8(* Super Sent+. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ' qc+ $ co+ Respondeo dicendum ad primam quaestionem.%!))8!* Super Sent+. nisi causis su//icientibus repudii assi.+ $ Ulterius+ Videtur quod repudii causae debebant in libello scribi+ #uia per libellum repudii scriptum a poena le. euteronom+ !!. sicut et amor1 et ideo etiam oportet alias causas repudii ponere remotas.o si non inscribebantur.is absol-ebatur+ Sed hoc omnino -idetur in0ustum. et ob0ecerit ei stuprum aut con0u. et postea odio eam habuerit. ut sancti communiter dicunt+ Pro3ima autem causa homicidii est odium1 et ideo pro3ima causa repudii est odium+ Sed odium e3 aliqua causa causatur.o odium non est causa su//iciens repudii+ #uaestiuncula ! %!))8'* Super Sent+.enti condemnabitur.em concedebantur+ Si autem insu//icientes. hoc Ma. aut non+ Si su//icientes. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ' qc+ ! ar. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ' qc+ ! s+ c+ $ Sed contra. quae ei secundum le.+ ' Praeterea. praecludebatur mulieri -ia ad secundas nuptias.o nullo modo causae repudii inscribebantur+ #uaestiuncula $ %!))8"* Super Sent+.+ ! Praeterea. euteron+ !(2 multae erant in le. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ' qc+ ! ar.ister dicit in littera+ %!))89* Super Sent+. ostendebatur in0ustum repudium1 et sic repudium /ieri non poterat+ 5r. ad nihil illa scripta -alere -idebantur nisi ut causae repudii ostenderentur+ 5r.ium1 si in probatione de/ecerit. causae repudii aut erant su//icientes. quod causa permissionis repudiandi u3orem /uit -itatio u3oricidii.natis+ 5r. -erberabitur.

quod causae repudii in speciali non scribebantur in libello. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ' qc+ $ ad ( Ad quartum dicendum. cum dicit ibi. quod sterilitas. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ' qc+ ! co+ Ad secundam quaestionem dicendum. quod non posset in perpetuum repudiare u3orem in casu illo. scilicet ad peccatum. sunt causa odii1 et sic sunt causae remotae+ %!))9)* Super Sent+. per se loquendo1 quia bonitas causa est amoris1 et ideo ratio non sequitur+ %!))9$* Super Sent+. per /oeditatem peccatum intelli.o prima duo concedimus+ %!))8&* Super Sent+. quod hoc dabatur in poenam -iri.ratiam etc+. et alia hu0usmodi. puta in/irmitas. -idetur ma. sed in . ut sterilitas aut lepra. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ' qc+ $ ad 8 Ad quintum dicendum. quos /ilii e3 con-ersatione ad ipsam imitarentur+ Sed quaedam :lossa super illud euteron+ !(2 cum non in-enerit . -el aliquid hu0usmodi1 -el in anima. ut si esset malorum morum. quod propter -irtutem non est aliquis odibilis. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ' qc+ $ ad ' Ad tertium dicendum. sed etiam in natura corporis+ %!))84* Super Sent+.i+ Sed peccatum :lossa nominat non solum in moribus animae. sed propter illas solum quae possunt bonum prolis impedire. -el in corpore.u3ores2 Christus solam /ornicationem e3cipit1 ceteras molestias 0ubet pro /ide et castitate con0u. ut ostenderetur 0ustum repudium+ Sed secundum @osephum.untur /oeditates in corpore. satis probabiliter dicentes. -el aliqua notabilis macula1 -el in anima. quod non licebat u3orem repudiare nisi propter aliquam causam post matrimonium super-enientem1 nec propter quamlibet talem. sicut etiam in alio casu. quod in moribus inhonestatem /acit+ Sed quidam has causas ma. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ' qc+ $ ad $ Sic er.is coarctant. -el aliquid hu0usmodi.ii sustineri+ Hae autem causae intelli.is arctare. quando puellam de/lora-erat+ #uaestiuncula ! %!))9!* Super Sent+. ut . sicut /ornicatio.enerali.

initas sit perpetua meditatio incorruptionis in carne corruptibili %!))99* Super Sent+.initas1 ! utrum sit -irtus1 ' de comparatione e0us ad alias -irtutes+ Articulus $ Utrum -ir.is intellectualium -irtutum+ 5r. -ir a proposito repudiandi desisteret+ %!))9'* Super Sent+.mulier habens libellum conscriptum de repudio alteri posset nubere2 alias enim ei traditum non /uisset1 unde.initate1 et circa hoc quaeruntur tria2 $ quid sit -ir.enus -ir.o non debet poni tamquam . lib+ ( d+ '' q+ ' a+ $ ar.initas non sit in carne corruptibili incorruptionis perpetua meditatio.ustinus dicit in Aib+ de nuptiis et concupiscentia+ #uia post resurrectionem sanctae -ir. secundum eum. ideo libellus scribebatur.initatis+ %!))94* Super Sent+. ut mora inter-eniente.ustinum. ut Au. lib+ ( d+ '' q+ ! a+ ' qc+ ! ad ar.o corruptibilitas carnis non debet poni in de/initione -ir.initas ponitur pars continentiae. et consilio Scribarum dissuadente. quae ad temperantiam reducitur+ Sed meditatio non est actus temperantiae.+ ' . lib+ ( d+ '' q+ ' a+ $ ar.+ 5t per hoc patet solutio ad ob0ecta+ #uaestio ' Prooemium %!))9(* Super Sent+.initatis+ %!))9"* Super Sent+. erat Scriptura talis2 promitto tibi quod nunquam tecum con-eniam+ Sed secundum Au.initatem non amittent+ Sed tunc non erunt in carne corruptibili+ 5r.+ ! Praeterea. -ir.ines suam -ir.+ $ Ad primum sic proceditur+ Videtur quod -ir. lib+ ( d+ '' q+ ' pr+ einde quaeritur de -ir. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ $ ar. sed ma.

lib+ ( d+ '' q+ ' a+ $ co+ Respondeo dicendum.o -ir.initate. dist+ '$.initas est per piam continentiam ab omni concubitu immunitas+ 5r.initas non perditur2 quia.initas. !42 qui -iderit mulierem ad concupiscendam eam. quaest+ $.initas est e3pers conta. quae in actu . -ir.enerationis accidit1 ubi triple3 corruptio est+ Una corporalis tantum. in hoc quod claustra pudoris /ran. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ $ ar.o nec perpetuitas in de/initione -ir.+ " Praeterea.initas non est /irmius bonum quam caritas aut aliae -irtutes. quod -ir. ut Au. Ambrosius dicit in Aibr+ de -ir.+ ( Praeterea. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ $ ar.initas.+ 9 Praeterea.eret amittere1 quod in ' Aib+. non autem -ir. sed etiam carne. -ir. improbatum est+ 5r. 0am moechatus est eam in corde suo+ Sed per hoc non tollitur -ir.ionis inte.is /ra.ritas quaedam est1 unde per pri-ationem corruptionis dicitur.initas secundum hoc amittitur1 non autem perpetua incorruptionis meditatio perditur2 er. sicut patet in peccatis contra naturam+ Sed sine concubitu -ir.o -ir.ritas+ Sed contaminatur corpus per pollutionem nocturnam+ 5r. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ $ ar.ularis+ <on autem perpetua incorruptionis meditatio+ 5r.ile+ Sed perpetuitas non est de ratione caritatis2 alias caritatem semel habitam non contin.o idem quod prius+ %!))"'* Super Sent+.o et cetera+ %!))"!* Super Sent+. de qua dicitur Matth+ 8.initas potest per -iolentiam au/erri2 alias ille qui contraheret cum illa quae per -iolentiam ab alio de/loratur. art+ $.o idem quod prius+ %!))"$* Super Sent+.ustinus dicit in libro de -ir.Praeterea. ut in littera dicitur+ 5r. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ $ ar.+ 8 Praeterea. incorruptionis perpetua meditatio tollitur per corruptionem mentis. quod -ir. immo ma.initas non est perpetua incorruptionis meditatio+ %!))")* Super Sent+. ut e3 dictis Ambrosii patet.initate. inte.initas2 quia talis corruptio reparari potest. perpetua incorruptionis meditatio sine concubitu perditur non solum mente.initatis poni debet+ %!))9&* Super Sent+. -ir. non e//iceretur irre.untur+ .

initas1 et ideo Au.o corruptio. . et per consequens ipsa -ir. per accidens ei con-eniens e3 passione in/erioris partis. sicut et aliae passiones animae sunt materia -irtutum moralium et oppositorum -itiorum+ Sed in actu rationis eli. non ma0us detrimentum -ir.initas pri-at. e3 hoc quod ratio huic delectationi se sub0icit. quae est corporalis tantum. quasi -ir.Alia spiritualis et corporalis simul.eneratur+ Tertia est spiritualis tantum.it rationis actum impediri per accidens+ Cum er. sicut per somnum -el phrenesim et alias passiones corporales contin.ladio incideretur+ Sed secunda et tertia corruptio sunt materia -ir. quod non inquinatur corpus nisi de consensu mentis.elis. in qua inte. in quibus corruptio quam -ir. sicut /requenter /ieri solet1 incorruptionem autem posuit quasi ob0ectum si-e materiam1 sed addit sub0ectum determinatum per hoc quod dicit2 in carne corruptibili1 quia pri-atio et habitus nata sunt /ieri circa idem+ %!))"(* Super Sent+.initatis su//icit. ponens actum pro habitu. sed quaedam passio. quae corruptibilis /uit1 et ideo in eis esse poterit -ir.o dicendum.ustinus in de/initione praedicta posuit hoc quod e3 parte rationis se habet1 scilicet meditationem. nata esse non /uit1 et praecipue hoc ad rationem -ir. non est materia -irtutis -el -itii.entis -el repudiantis corruptiones praedictas /inaliter per/icitur inquinatio quam -ir. quod quam-is post resurrectionem sancti carnis corruptionem non habeant1 habent tamen naturam carnis. nisi per accidens mediante aliqua animae passione1 unde si per aliquam incisionem claustra pudoris rumpantur. e3 hoc quod per decisionem et motum seminis. inquinatione scilicet quae -ir.enere moris est pertinens ad -irtutem1 ideo dicit Aucia.ere in ipsa.initas in . in sensu delectatio . lib+ ( d+ '' q+ ' a+ $ ad $ Ad primum er.initatis .initas pri-at. quae non solum respicit quod praesens est.ritatem perdit quantum ad actum2 quia impossibile est aliquid intelli.initati inerit quam si pes aut manus .enus. ut philosophus dicit in libro " 5thicor+1 unde ipsa rationis absorptio corruptio dicitur+ Haec autem tertia corruptio non est rationis actus.o -irtus et -itium in actu rationis consentientis et dissentientis per/iciatur1 in omnibus praedictis corruptionibus non in-enitur su//iciens ratio -itii aut -irtutis1 sed oportet addere rationis consensum -el dissensum+ 5t quia -ir.initatis puritati opponitur+ Prima er.initatis et oppositi e0us.initas sicut in sub0ecto1 non autem in An.

sed e3 hoc etiam quod nunquam corrupta /uit+ %!))"8* Super Sent+. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ $ ad ( Ad quartum dicendum. ideo talis corruptio mentis non potest accidere sine aliqua corruptione carnis. est duple3+ Una quae est quasi passio mentis. quod 0ustitia est constans et perpetua -oluntas1 et sic etiam Au. ut dicitur in 9 5thic+1 et ideo quidam Socratici omnes -irtutes scientias dicebant1 et hoc modo loquendi utitur hic Au. tamen ratio /ormam -irtutis in ea ponit. quod in actu -irtutis non solum requiritur discretio e3 parte rationis.it quod e3 actu mentis co.estorum dicitur.sed quod praeteritum est+ <on enim est -ir. quando mens subditur delectationi quae in coitu solet accidere1 et quia haec delectatio completur in seminis distillatione. e3 meditatione intelli. sed etiam /irmitas quaedam e3 habitu inclinante ad actum per modum naturae+ 5t sicut causae naturales. scilicet consensus. calor e3citatur in corpore. quae est actus -ir. immobiliter ordinatur ad actum proprium. quod quam-is actus moralis -irtutis in -oluntate per/iciatur. eam amittant1 ut sic in praedicta de/initione discretio electionis. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ $ ad ! Ad secundum dicendum.initatis.ustinus meditationem pro electione ponens+ %!))"9* Super Sent+.initatis. et intendentis delectationem ipsius e3periri. ordinatae sunt immobiliter ad e//ectus proprios1 ratione cu0us dicere possumus.ustinus ponit perpetuum in de/initione -ir. quantum est de se.atur1 sed immobilitas e3 perpetuitate+ %!))""* Super Sent+.o e3 hoc solum quod non corrumpitur. lapis perpetuo descendit deorsum.initatem quandoque habentes. ut e3 dictis accipi potest.enus pertinet moris. quam-is hoc quandoque impediri possit2 ita et habitus -irtutis. quam-is -ir.itantis de corruptione carnis. et semen . lib+ ( d+ '' q+ ' a+ $ ad ' Ad tertium dicendum. quod corruptio mentis. quam-is quandoque habens actum -irtutis contrarium a. quae dicta est /ieri per seminis decisionem+ Alia autem est corruptio mentis. quantum est de se.at1 et ratione perpetuae immobilitatis consue-it poni perpetuum in de/initionibus -irtutum1 sicut in Princ+ i. aut electio praedictae corruptionis+ Sed quia -ires in/eriores sequuntur motum superiorum1 ideo quandoque contin. quae est actus e0us. secundum quod ad .

initate. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ $ ad 8 Ad quintum dicendum.initatis amissio in qua etiam illud quod est materiale subtrahitur1 quia -ir. sicut est in qualibet -irtute1 electio enim aut praesens aut /uturum respicit. recuperari non potest+ %!))"4* Super Sent+. non est dubium quod -ir. et per consequens nec delectatio completa mentem su//ocans.distillat. non amittitur -ir. cum non adsit seminis decisio. quod passiones partis sensiti-ae non possunt esse materia -irtutis nisi secundum quod sunt ordinabiles a ratione in eis medium ponente. non autem ratione e0us quod est materiale in ipsa1 unde talis non potest dici -ir.itur quod nunquam contrariam electionem habuerit. amittitur quidem -ir.o quae ele. quia illud quod in praeteritum transit.initas non perditur+ 5t similis ratio est de mulieribus quae dormientes et inebriatae aut .o nisi materialiter+ 5t ideo haec -ir. prout concupiscibilis et irascibilis obediunt rationi1 et ideo delectatio quae in somnis accidit cum seminis decisione. quod illae quae sine concubitu se corrumpunt.initatem amittunt. qua mens su//ocatur sicut in coitu1 et tunc absque dubio -ir. sed quod nunquam contrariam corruptionem+ 53 hoc autem -ir. quae est materialis in -ir. et habere et conser-are intendit+ <on autem e3i.initatis /acit+ Si autem lu3uria contra naturam tempus per/ectae aetatis prae-eniat.initas quantum ad id quod est materiale in ipsa+ %!))"&* Super Sent+. quae est -ir. etiam quantum ad id quod est materiale in ipsa1 quia etsi concubitus non adsit. non est materia -irtutis1 et propter hoc nec talis corruptio incorruptionem tollit. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ $ ad 9 Ad se3tum dicendum. adest tamen delectatio.initas amissa recuperari non potest.initas est amissa+ Si autem corruptio sistat in actu mentis consentientis. quae in concubitu corruptionem -ir.it incorruptionem.initas secundum illud /ormale quod habet in mente. et causatur delectatio.initas e3 parte sui actus respicit tantum praesens aut /uturum.initatis amissio potest recuperari1 non autem illa -ir. quam nunquam amisit.initatis materia1 et ideo ratione talis pollutionis -ir. sed praeteritum respicit+ icitur enim -ir. non autem praeteritum1 sed e3 parte materiae non solum praesens.

ut conser-ent corpus a corruptione immune.+ ' .initatem amittunt.inem de/loratam -iolenter duceret in u3orem1 et praecipue cum propter delectationem nimiam ratio in actu illo su//ocetur. maledictioni le. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ $ ad " Ad septimum dicendum. non est ordinabile a ratione1 et ideo eadem ratione nec illae quae per -iolentiam corrumpuntur si-e ab homine.ularitas quae e3 de/ectu si. si quantum possunt renitantur. quia esset contra praeceptum. ut habetur :en+ $.o non est -irtus+ %!))4'* Super Sent+. omni tempore licuerunt+ Sed in statu naturae conditae non licuisset -ir. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ! ar. -ir. nisi /orte hac intentione dormitum irent.initas non sit -irtus+ Omnis enim -irtus consistit in medio+ Sed -ir.noscuntur. cum sint de 0ure naturali.amentes a -iris co.initas non est -irtus+ %!))4(* Super Sent+. circa quod est castitas+ 5r.is sub0acebat+ 5r.o -ir. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ! ar.eritur quam quod interius /it1 irre. nihilominus induceretur in illum qui -ir. sed ma3ime in e3tremo1 quia consistit in abstinendo ab omni delectabili. si-e a aemone incubo.ni/icationis in sacramento causatur. di//icillimum est tali delectationi dissentire in statu illo1 et ideo praesumptio -idetur esse quod consenserit+ Articulus ! Utrum -ir.+ ! Praeterea. !42 crescite et multiplicamini1 similiter nec tempore le.initatem ser-are.initas sit -irtus %!))4!* Super Sent+. ut a -iro co.is attenditur quod e3terius .noscerentur+ %!))4)* Super Sent+. -el saltem mentem contrariam consensui+ #uia tamen in si. -irtutum usus. quando qui non relinquebat semen super terram.+ $ Ad secundum sic proceditur+ Videtur quod -ir. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ! ar.ni/icationibus sacramentorum ma.is Mo=si.initas non consistit in medio. quod illud cu0us principium totaliter est e3tra.

lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ! ar.initate+ ona autem ei spiritualia -irtutes sunt+ 5r.initas non est -irtus+ %!))44* Super Sent+.initate.initatis amor ut de -ir.initas est -irtus+ %!))&$* Super Sent+. ne -elut transitu quodam praeterita -ideatur quae principalis est -irtus+ %!))&!* Super Sent+. quandoque habet alias -irtutes+ 5r. Matth+ !8+ 5r.inibus /atuis.initate2 in-itat -ir. nulla -irtus est quae amitti possit sine peccato. ut patet de -ir. sicut in pueris non bapti?atis+ 5r. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ! s+ c+ ' .initate aliquid dicamus. nec per poenitentiam potest recuperari+ 5r. continentia -ir.initate aliquis male utitur.+ " Praeterea.o -ir. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ! ar.o non est -irtus+ %!))4&* Super Sent+.+ ( Praeterea.o non est -irtus+ %!))4"* Super Sent+. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ! ar. habet omnes+ Sed qui caret -ir.Praeterea.+ 8 Praeterea. "2 unusquisque proprium donum habet e3 eo1 et loquitur de -ir.o -ir. omnis -irtus ordinatur ad actum aliquem+ <on autem -ir. et quae per poenitentiam non recuperetur+ Sed -ir.initas1 sed ma.is importat pri-ationem actus+ 5r. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ! ar. neque -iduitas+ 5r. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ! s+ c+ $ Sed contra est quod dicitur $ Corinth+ ".o non est -irtus+ %!))48* Super Sent+.+ 9 Praeterea.o non est -irtus+ %!))49* Super Sent+.initas est -irtus+ %!))&)* Super Sent+. qui habet unam -irtutem.o neque -ir. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ! ar. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ! s+ c+ ! Praeterea.initas est in illis qui non habent aliquem habitum acquisitum -el in/usum.inalis di-iditur contra matrimonialem et -idualem+ Sed matrimonium non ponitur -irtus. -irtute nullus male utitur+ Sed -ir.+ 4 Praeterea.initas amittitur sine peccato in actu matrimoniali. Ambrosius dicit in Aib+ de -ir. omnis -irtus est habitus acquisitus -el in/usus+ Sed -ir.

ita delectationes in -enereis sunt materia castitatis et continentiae+ In .it specialem -irtutem. nisi sit incorrupta1 quia electio impossibilium non est1 impossibile autem est incorruptionem amissam recuperare+ Sed materiam ma. nihil meretur praemium nisi -irtus+ Sed -ir. specialem -irtutem e3i.initas non nominat -irtutem.initas super hoc ponit statum -irtutis. ut sancti dicunt.initas est in medio rationis rectae1 quod quidem medium non accipitur semper secundum quantitatem e0us circa quod est -irtus.norant quid sit medium -irtutis+ Cum enim medium -irtutis accipiatur secundum rationem rectam1 si aliquid non sit in medio.it.ni/icentiae amissam possibile est recuperare1 et quantum ad hoc est dissimile de ma.ni/icentia et -ir. ideo illud quod est praecipuum in ista materia.nitudo sumptuum e3i.os.o dicendum. quod -ir. quod sicut dationes et sumptus sunt materia liberalitatis. propter sui di//icultatem+ 5t quia temperantia -el castitas in cohibendis delectationibus ma. ut quidam dicunt. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ! ad $ Ad primum er. e3 aliquo habitu -irtutis procedere debet+ Tamen -ir. ma3imam habens di//icultatem.initas pro sui completa ratione.nam habet di//icultatem. quae quantitas est inter super/luum et diminutum.Praeterea. scilicet /ructus centesimus.enere autem dationum ma. scilicet ab omni corruptione carnalis delectationis immunitas. ut dictum est. in quo habitus in actum e3ire possit+ <on autem potest e3ire in actum electionis incorruptionem ser-andi. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ! co+ Respondeo dicendum. et aureola+ 5r. si sit per/ecta. quod -ir. respondendum est ad ob0ecta+ %!))&(* Super Sent+.o est -irtus+ %!))&'* Super Sent+.initati debetur praemium.initas dicitur1 unde si -ir. quod apud theolo. sed statum per/ectum -irtutis1 et hac ratione sancti quandoque eam -irtutem nominant1 et secundum hanc opinionem /acile est respondere ad ob0ecta+ Sustinendo tamen primam opinionem.initas est specialis -irtus1 sic enim nihil aliud importat quam electionem conser-andi incorruptionem1 et haec electio. sic -ir. cum sint aliquae -irtutes quae . non est secundum rationem rectam1 et sic non potest esse laudabile neque -irtuosum+ 5t ideo dicendum est. quae ma.initate+ Alii autem dicunt. -irtus non semper est in medio+ Sed hoc dicentes i.ni/icentia -ocatur. quae -ir. accipiatur.

nec aliquis ma0ores sumptus /acit quam ma.eneris -el colentium eum su//icienti. quod est licitum -el -irtuosum si alio tempore /iat1 et ideo. si aliquis ser-are -ellet -ir.initatem quando non deberet. sed super praeceptum+ %!))&9* Super Sent+. -el propter quod non deberet.ni/icat quam ma.ines Vestales1 similiter secundum alias circumstantias+ %!))&8* Super Sent+.ni/icus.initas. si homo non peccasset1 nec /ecisset contra praeceptum. hoc erit cum peccato1 nec tamen per poenitentiam . aliquis proprio motu incorruptionem ser-asset.eneris humani -el cultus di-ini homines operi con0u. quod. in medio consistit in eo quod mediocritas ser-atur in dando cui debet et quod debet et propter quod debet1 et super/luum est in eo quod datur ubi non debet -el propter quod non debet.rae. quam-is sit in ultimo e3tremi quantum ad id circa quod est. quod status ille -irtutis quo -irtus in actum suum e3ire possit.e Mo=si.is Mo=si. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ! ad ' Ad tertium dicendum.ni/icus potest dare omnia sua pauperibus1 et sic sine peccato suo ei e-eniret quod in actum e3teriorem -irtutis e3ire non poterit+ Si autem in turpes usus /acultates suas consumat.per-eniant ad ma3imam quantitatem in propria materia. si in tempore quo eus ad multiplicationem . lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ! ad ! Ad secundum dicendum. /uisset in e3tremo diminutionis1 quia abstinuisset a delectabili omni quando non debuisset1 sed postea. sicut tempore le. /acta multiplicatione humani .initatem ser-ans etiam in le. inquantum alias debitas circumstantias mediocriter ser-at1 et super/luum esset. sicut dictum est. sicut -ir. quia multiplicatio poterat /ieri per alios. potest amitti sine peccato et cum peccato indi//erenter1 tamen recuperatur per poenitentiam1 sicut aliquis ditissimus ma. sicut nullus ma0oribus se di. -el in statu naturae inte.ali insistere -olebat. etiam si ma0ora dentur+ Similiter etiam -ir. medium -irtutis accipitur secundum proportionem circumstantiarum ad rationem rectam1 et quia tempus est una de circumstantiis. non peccasset -ir. ut patet in ( 5thic+1 sed accipitur secundum proportionem omnium circumstantiarum -estientium actum1 et sic ille qui ma3ima dona dat.nanimus. quia ab omni corrumpente delectatione abstinet1 tamen est in medio. non est incon-eniens aliquid non esse licitum uno tempore.

erit actus -irtutis sicut -irtutem praecedens.initas est principalissimum in temperantia1 ideo non habet actum e3teriorem nisi e3 consequenti1 sed omnino usum e3teriorem concupiscentiae cohibet+ %!))&&* Super Sent+.initas. -el cum -oto1 et haec electio per/ecta esse non potest sine habitu in/ormante ipsam+ Si autem sit in/ormis. qui habent secundum -ir.initatis . sicut et de aliis actibus -irtutum contin. et sine peccato in actu matrimoniali1 nec unquam per poenitentiam recuperatur+ %!))&"* Super Sent+. in quibus est primus -ir. in hoc scilicet quod aliquos actus e3teriores adhibet ad cohibendum a delectationibus. est de secundaria intentione temperantiae+ 5t quia -ir. tamen cum proposito nubendi suo tempore. quod ille qui habet unam -irtutem.statum primum recuperabit+ 5t ideo -ir.radum. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ! ad 9 Ad se3tum dicendum. art+ ! quaestiunc+ $ dictum est.initatis . non est nisi in illis qui habent electionem conser-andi inte. quae statum illum dicit -irtutis in quo -irtus possit e3ire in actum1 et per peccatum amittitur in /ornicatione.ines nisi materialiter+ Sed completa ratio -ir. qu+ '.initatis.is imperat quam eliciat1 sicut recedendo ab aspectibus concupiscibilium1 uti enim delectationibus secundum mensuram rationis.ritatem hactenus custoditam usque in /inem. sicut in pueris ante >aptismum.initatis.it+ %!))&4* Super Sent+.radus quem natura dedit1 et sicut in illis qui ad tempus incorruptionem praedictam ser-are -olunt. potest esse in illis qui nullum habitum -irtutis habent. quod temperantia. prout est -irtus. quod illud quod est materia -ir. quandoque non habet . quos ma. nisi per accidens et e3 consequenti. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ! ad ( Ad quartum dicendum. sicut in ' Aib+ dist+ ''. principaliter consistit in cohibendo delectationes1 unde de principali intentione sua habet quemdam actum interiorem. nec tamen dicuntur -ir. scilicet electionem re/renandi concupiscentias1 sed e3teriorem non habet quantum ad id quod est principale in ipsa. habet aliquo modo omnes1 non tamen quantum ad omne id quod est in -irtute1 sicut qui habet liberalitatem. si-e sine -oto. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ! ad 8 Ad quintum dicendum.

illustrior portio . lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ! ad " Ad septimum dicendum.initate1 sicut e contrario propter per/ectionem Christus habet caritatem. semper innupta. decus atque ornamentum .ines habere possunt.initas ma0or sit omnibus -irtutibus+ ecor enim est de ratione -irtutis+ Sed -ir.loria est.ines sermo est1 quarum quo sublimior . non tamen /idem. quae amatur a re.+ ! Praeterea.o ipsa est ma3ima -irtutum+ Probatio mediae+ Ambrosius in Aib+ de -ir. propter statum imper/ectionis quem /ides importat1 etsi habeat quidquid est per/ectionis et -irtuositatis in /ide+ %!)$))* Super Sent+.initas1 unde non est similis ratio+ Articulus ' Utrum -ir.re.+ $ Ad tertium sic proceditur+ Videtur quod -ir. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ' ar.o idem quod prius+ .ma. quam /atuae -ir. ut nec amor /inem habeat.initas dicit propter imper/ectionem1 quam-is habeat id quod /acit rationem -irtutis in -ir. consecratur eo.ni/icentiam quantum ad statum illum quo possit e3ire in actum e3teriorem1 et similiter qui habet temperantiam. aliquis male utitur1 non autem -ir.los est ille ecclesiastici . semper sponsa.radum circa materiam temperantiae sicut -ir. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ! ad 4 Ad octa-um dicendum. nec damnum pudorB Haec autem per/ecte -era pulchritudo est cui nihil deest.initate accepta secundum suam completam rationem+ %!)$)$* Super Sent+. quae sola meretur audire a domino2 tota /ormosa es et cetera+ %!)$)(* Super Sent+. dedicatur domino.e.initas ma0or sit omnibus -irtutibus %!)$)'* Super Sent+. ma0or cura+ .erminis. scilicet -ir.inis. non habet statum quem -ir. C=prianus dicit2 nunc nobis ad -ir. quod -iduitas et matrimonium non important aliquem alterum .initatis decor est ma3imus+ 5r. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ' ar. probatur a 0udice. quod materia -ir.ratiae spiritualis. dicit2 pulchritudinem quis potest ma0orem aestimare decore e0us.is Christi+ 5r.initatis.initate.

sunt simpliciter meliores quam illae quae habent aliquod corporale aut corporali ad0unctum1 et ideo -irtutes intellectuales et theolo. quod una -irtus.initas+ 5r. et quantum ad actum et quantum ad habitum. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ' ar. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ' ar.elium missus est.is prompta -oluntate. quod cum bonum spirituale sit nobilius et melius quam bonum corporis1 -irtutes illae quae habent pro ob0ecto bonum spirituale.+ ( Praeterea. quod -ir.imur+ Sed propinquissime eo con0un.num quocumque ierit+ 5r.is opportuno.o est ma3ima -irtutum+ %!)$)"* Super Sent+.initas non est ma3ima -irtutum+ %!)$)&* Super Sent+.initas1 quia incorruptio /acit esse pro3imum eo. si /iat e3 ma.o -ir. -el tempore ma. ma3ima di.icae sunt di. ma0us praemium ma0ori -irtuti debetur+ Sed -ir. quam ipsius -ir. e3 quo speciem habent1 sed per accidens e3 parte sub0ecti2 sicut actus etiam in par-is rebus dicitur melior. et aureola+ 5r. sciendum est. et aliis in/initis modis1 quia causae per accidens in/initae sunt1 et propter hoc relinquuntur ab arte+ Unde hac comparatione omissa.is appropinquat ad praedictas1 quae quidem appropinquatio potest attendi dupliciter+ .it -ir.initati debetur ma3imum praemium. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ' ar. quod caelibatus @oannis non prae/ertur con0u.niores quam -irtutes morales.+ 9 Praeterea. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ' ar. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ' co+ Respondeo dicendum. potest dici e3cellentior alia dupliciter1 scilicet per se. et per accidens+ Per se quidem mensuratur actus -irtutum e3 ratione ob0ecti sui. scilicet /ructus centesimus.nitas -irtutum est quod per eas eo con0un.%!)$)8* Super Sent+. >ernardus dicit super 5-an. ut dicitur Sapient+ 81 et in Apoc+ dicitur. quod plus placuit 6 eo scilicet7 humilitas Mariae.io Abrahae+ %!)$)4* Super Sent+.+ 8 Sed contra est quod in littera dicitur.ines sequuntur a. quae sunt circa actus et passiones aliquo modo corporales1 et inter -irtutes morales illa per se loquendo est melior quae ma.+ ' Praeterea.o et cetera+ %!)$)9* Super Sent+.

quia in delectationibus circa quas est. sicut /ortitudo -indicat sibi di//icultatem. quae est in -oluntate. praecipue -indicat sibi pulchritudinem communem omnibus -irtutibus.o dicendum est. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ' ad $ Ad primum er.nior omnibus aliis -irtutibus1 sed est di. dictum est1 et ultimo temperantia.initatis. art+ $.nissima -irtus+ %!)$$$* Super Sent+. ratio totaliter obruitur+ Unde Commentator dicit in " Ph=sic+. quod omnia -erba praedicta C=priani. quae est in irascibili. ut in ' Aib+. et -ir.nissima1 et post hoc /ortitudo.Uno modo quantum ad con-enientiam sub0ecti1 et sic 0ustitia. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ' ad ' Ad tertium dicendum. ma3ime nata est ratio ener-ari1 et inter partes temperantiae praecipue castitas. pertinent ad pulchritudinem1 unde eodem modo dicendum est sicut ad primum+ Vel dicendum.radus. eo quod sunt in communibus nobis et brutis1 unde temperantia. quia per delectationes.initate alias -irtutes2 alii autem non habent -ir. 0ustitia rectitudinem1 et propter hoc -ir. dist+ !9. quod -ir. quod aureola est praemium accidentale. omnibus speciebus temperantiae+ %!)$$)* Super Sent+.initatem cum aliis -irtutibus.initas. qu+ $. sunt turpissimae. quae sunt e0us materia.enere castitatis praecipue -ir.initas non est di.nius . et /ructus similiter+ Praemium autem essentiale est di. summum decorem sibi -indicat1 non tamen sequitur quod sit di. in corp+.ines habent cum -ir. et simpliciter et per se loquendo. quae est quasi quoddam con/inium rationis et sensualitatis.nior aliquo modo omnibus -irtutibus moralibus. quae has cohibet.ines aliis omnibus+ %!)$$!* Super Sent+. quod -ir. quod castitas ma3ime -alet ad scientias speculati-as1 et in . lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ' ad ! Ad secundum dicendum.initatem cum aliis -irtutibus1 et ideo non est eadem ratio comparandi -ir.initas+ Sic er. quae est in concupiscibili+ Alio modo potest attendi propinquitas -irtutis moralis ad intellectualem prout disponit ad ipsam1 et sic inter omnes morales propinquissima est temperantia. quod delectationes circa quas est temperantia.o dicendum. quae e3cellentiam ostendunt -ir. est propinquissima et di. ut in " 5thic+ patet. quae est summus temperantiae .

initas habet utramque incorruptionem1 et ideo quantum ad plura /acit eo similem. ratione cu0us dicitur quod sequitur a. quem /ructus suo nomine importat+ %!)$$'* Super Sent+. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ' e3pos+ .initas1 et quia per continentiam reprimuntur illae delectationes quae ma3ime . et per consequens aliis propter eum1 et ideo.is possumus esse similes mente quam carne1 ideo incorruptio mentis. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ' ad 8 Ad quintum dicendum.io sicut @oannes in -ir.initate1 quia e3 aequali promptitudine ser-iebat eo secundum statum sui temporis1 et haec comparatio est per accidentalia -irtutum+ %!)$$8* Super Sent+.initas eo pro3imum quam omnes -irtutes.accidentali1 ideo simpliciter loquendo. quod incorruptio /acit esse pro3imum eo.num quocumque ierit1 et Ambrosius dicit quod nihil ei deest+ <ec tamen sequitur quod ma.is /acit -ir. quia per eam homo se e3 re-erentia eo sub0icit. sed secundum plura+ %!)$$(* Super Sent+.initatem humilitas e3cedit+ 53positio te3tus %!)$$9* Super Sent+. illae -irtutes sunt potiores quibus ma0us praemium essentiale debetur2 praemium autem accidentale non tam respicit -irtutis radicem quam statum -irtutis+ 5t praeterea aureola non solum -ir. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ' ad 9 Ad se3tum dicendum. et per omnem -irtutem est. quae omni peccato opponitur.inibus debetur. quod in littera matrimonium Abrahae aequiparatur caelibatui @oannis quantum ad meritum personarum2 quia tantum merebatur Abraham in con0u. quod humilitas -idetur -irtutibus propinquissima esse. in qua summum locum tenet -ir. -ir. scilicet in corpore et anima. lib+ ( d+ '' q+ ' a+ ' ad ( Ad quartum dicendum. per quamdam similitudinem imitationis2 et quia eo ma. in quem corruptio non cadit.ustum spiritualis dulcedinis impediunt. simpliciter loquendo. sed et mart=ribus et doctoribus1 /ructus autem soli continentiae debetur. /acit eo esse pro3imum+ Sed -ir.

et /ilii non earum. quod quam-is Aoth credatur immunis a peccato mortali /uisse1 /iliae tamen e0us non omnino e3cusantur a peccato mortali. quandoque u3ores dicuntur+ Alii dicunt. debuissent di-inum consilium et patris e3petere in tam horribili /acto. quod non erant -ere u3ores1 sed quia u3orio a//ectu et intentione prolis eis con0un. libido esse non potest+ Haec modi/icatio non attenditur quantum ad delectationis quantitatem in actu. sed e3 pietate intentionis minus pecca-erunt+ .enus moris pertinente. non plurimas+ Plurimae dicuntur quibus non potest opere carnali ad prae. quia /ornicatio omnis erat peccatum mortale1 non autem omnis immoderatus usus con0u. quod erat contra primam institutionem matrimonii. quia ancillae manebant. qua ratione antiquitus /ornicabantur1 et ideo addit /ere. propter ma. quam nos scilicet possumus. nunc concubinas+ #uidam dicunt. sed poenae1 non tamen quantum ad de/ectum naturae quem habet -ir. sed dominarum suarum nomine nascebantur1 et hoc -erius -idetur+ Plures habere. -el in aliquo a per/ecto statu -irtutis declinare+ Publici muneris .ii nostri temporis. ubi pater et mater prohibentur :enes+ !2 propter hoc relinquet homo patrem et matrem suam+ #uae tamen modi/icata.um+ . quae 0ustos trahit1 ut di//icile sit eis peccare. turpitudinem /ere imitetur /ornicationis illius temporis+ Hoc dicitur quantum ad intentionem eorum qui nunc ut plurimum contrahunt matrimonium propter in/irmitatem libidinis. quia opprobrio habebatur+ Immoderatus usus con0u.initas e3cludit+ Satius est mori . quae non relinquebat semen super terram+ Haec maledictio non est culpae.uit enim le-is aestimatio super quam se /unda-erunt+ 5t praeterea si eis pro certo constitisset totum .nandum satis/ieri sine mentis ener-atione2 /requentia enim talis actus omnino mentem ener-at+ <on potest caro corrumpi nisi mens ante /uerit corrupta+ Hoc intelli.enus humanum periisse. considerata -i honestatis. quod -ere u3ores erant1 sed dicuntur concubinae.initas in prolis de/ectu1 sed quantum ad in/amiam. sed quantum ad debitam limitationem circumstantiarum+ Continentiam @oannes in opere 6+++7 habebat+ Continentia accipitur hic cessatio a carnali opere omnino+ 5as enim nunc u3ores appellat Scriptura. quam -ir.i.ebantur.nitudinem -irtutis quae in eis erat1 -el quam ipsi possent matrimonio con0un.acilius continere possent.itur de corruptione ad .ratia pri-atam culpam praete3it+ Sciendum. et re/renante temperantia in usum naturalem redacta.Maledicta erat sterilis.

-el cum quadam e3teriori pro/essione idolatriae. sicut si a persecutore in si. (2 nihil re0iciendum quod cum .i antequam comederetur in -enerationem idoli. $ Timoth+ (.eretur+ ./ame quam idoloth=tis -esci+ Contra.num /idei Christianae /ractae e3i.ratiarum actione percipitur+ 5t dicendum quod debet intelli.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful