You are on page 1of 23

Visoka škola za primjenjene i pravne nauke ''Prometej'' Banja Luka, Knjaza Miloša 10a

Seminarski rad Upravljanje razvojem RIVALSTVO OPŠTINE DERVENTA I DOBOJA U STEPENU RAZVIJENOSTI

Mentor: Prof.Dr Goran Popov !

St"#ent: S$o%o#an&a Boro'ev ! In#e(: )**+,-./

Derventa0 1art ,-.2

SADR3AJ:

SADR3AJ UVOD .. STATI45I PODA6I OPŠTINE DERVENTA ,. STATI45I PODA6I OPŠTINE DOBOJ /. UPOREDNI PODA6I OPŠTINA DERVENTE I DOBOJA ZA5LJU4A5 LITERATURA POPIS PRILOGA

! " # 11 1$ !0 !1 !1

2

i do realno& sa&ledavanja koja je od ove dve rivalske opštine razvijenija 3 .i sa to& aspekta. 'este izjave prolaznika u tom periodu kroz &rad su )ile . moj rodni &rad i mjesto u kojem -ivim i radim. pošto se sad o)e opštine nalaze u kete&oriji razvijeni% opština (Sa Poznato je rivalstvo izme3u ovi% opština 'ak i od pre rata. prelazak pojedini% opština iz nerazvijeni% u srednje razvijene ili srednje razvijeni% u razvijene +no što ve. navelo me na pitanje ko je onda lider u re&iji /o)oj..u se pristupnim izvorima sa intereneta.. ekonomskim. više od 401 stam)eno& 5onda je )ilo uništeno. kada su se po mno&im mjerilima nadmetale S o)zirom da je +pština /erventa pretrpela velika ratna razaranja. dok danas se &rad jedva moze prepoznati /o)oj s dru&e strane nije imao direktna ve.i ra'una o nji%ovim &eo&ra5skim. )rzinu oporavka i razvijanja s o)zirom na pretrpljene ratne štete Vodi.u upore3ivanje podataka i zaklju'ke iznjeti po prin*ipu propor*ionalnosti ukupni% podataka na nivou opština. što zna'i da mi nije *ilj seminarsko& pokazati npr koja opština ima više8manje zaposleni% ukupno )rojem na nivou opštine. jer ratne )or)e nikad nisu usle u podru'je &radske zone Posmatraju.&rad du%ova.a razaranja..i )roj privredni% su)jekata u odnosu na veli'inu opštine i )roj stanovnika Smatram da tek na taj na'in mo-emo do. ili koja opština ima ve. demo&ra5skim. zvani'ni% i nezvani'ni% institu*ija i a&en*ija 6ilj mi je postaviti ovde dvije opštine na uporedu vode.a su prestala sa radom. i po kojim zaslu&ama je do)ila tu . /erventa. kriterijumi za o*jenjivanje najrazvijeniji% opština u (S. ovim seminarskim radom pokuša.UVOD U zadnji% par &odina 'esto se po medijima provla'i tema razvijeni% opština u (epu)li*i Srpskoj.titulu. )roj stanovnika se prepolovio. izvrši.. prošle &odine prešla je iz srednje razvijeni% opština u razvijene opštine. ne&o pro*entom na ukupan )roj stanovnika.ini stanovništva koji -ivi u tim &radovima i nije )aš naj)olje jasno šta to ta'no zna'i.i8manji )roj privredni% su)jekata. in5rstruktura devastirana. &ovorilo se da je /erventa posle Vukovara najrazoreniji &rad u pred%odnom ratu. so*ijalnim i politi'kim preduslovima i aspektima 7akon izla&anja svi% relevantni% karakteristika opština pojedina'no. ne&o koja opština pro*entualno ima ve.. preduze. po 'emu je ta opština razvijena ili nije. i na'elniku je uru'eno priznanje za opštinu koja ima najmanju stopu nezaposlenosti u Bi0 Poda*i kao što je da derventska privreda proizvodi 111 ukupno& izvoza (S i preko 2#1 do)ojske re&ije. +pština /erventa ili +pština /o)oj.u prikazati što realniju sliku stepena razvoja ova dva rivalska &rada.

rank< 1"$ @zlaznost na lokalnim iz)orima29 !0 :!00>. di&la iz pepela i za jednu de*eniju prešla je put od nerazvijene i opštine kojoj je tre)ala tu3a pomo.i proizvod :B/P.0>2 #2 :!010.rank< 1!# Stopa nezaposlenosti !2 04 :!010. Sr)a*. a jednim dijelom.e. te 'etiri &radske (azvojni poten*ijal opštine o&leda se u ponovnom uspostavljanju tekstilne industrije. te sto'arstvo i ratarstvo =eritoriju ove opštine 'ini "0 mjesni% zajedni*a. kao 5eniks.rank< 1!" Stopa nataliteta# $# :!010. metalska industrija. do 1 %ttp<88BBB mojemjesto )a8)s8opstina8derventa 4 .rank< 14 Broj u'enika +? na 1000 stanovnika91 19 :!010.a . . te razli'itim vrstama turizma Stat 9t &a " Op:t n Derventa .*.".rank< 10> Mi&ra*ijski saldo A2# 00 :!010. rank< 8-. a nalazi se na sjeveru Bi0 Bosanski Brod.rank< 1" Bruto doma. /o)oj i Modri'a su opštine sa kojima &rani'i u Bosni i 0er*e&ovini.: • • • • • • • • • • • • Prosje'na neto plate 2$0 00 :!010..rank< !> Stopa prirodno& priraštajaA! 9# :!010. me3u kojima se pose)no isti'u proizvodnja o)u. &rani*om du&om 10 kilometara spaja se sa (epu)likom 0rvatskom U /erventi su razvijene industrija i poljoprivreda. STATI45I PODA6I OPŠTINE DERVENTA /erventa se prostire na površini od 219. preko rijeke Save.:!010.rank< 1!! @zlaznost na opšim iz)orima#" >4 :!010..4 kvadratni% kilometara :&ustina naseljenosti 7-.rank< 4$ Broj stanovnika po ljekaru!. Prnjavor.1.-.rank< 10! Pro*enat radne sna&e u popula*iji1$ 1> :!010.rank< 114 Stopa mortaliteta4 2> :!010. po stanovniku :pro*jena.<o#. od koji% !9 seoski%.rank< >9 =okom deset posljednji% &odina /erventa se.>$9 >! :!010.

v O9novn po#a= Površina km! Broj zaposleni% Bud-et KM 214. ali sad su tu i neke dru&e privredne &rane Caslu&e za ovakav napredak /ervente si&urno pripadaju svim &ra3anima /ervente. a 194km je sa makadamskom podlo&om Ukupna du-ina ma&istralni% putni% prava*a iznosi 2".a !00> 5 . pa je z)o& to&a u tim o)lastima.!2 Br stanovnika Broj nezaposleni% #1 221 ! !#2 Derventa BBB derventa )a @7D(HS=(UK=U(H Ukupna du-ina putne mre-e na podru'ju opštine iznosi oko 214km.e FGatari.i da je )roj zaposleni% u !01! &odini )io ve.i )roj radnika i sada zaposlen u tim o)lastima. preduze. )ilo najviše stru'ne radne sna&e Mo-da je to razlo& da je najve.4km i moderniza*iju oko !02km puteva /u-ina šumski% kate&orisani% putni% prava*a iznosi 2 (epu)li'ka a&en*ija za ravoj mali% i srednji% preduze. svim privredni*ima koji rade u njoj i svim nivoima vlasti koji su na )ilo koji na'in pomo&li /erventi /erventa je tradi*ionalno sredina sa razvijenom o)u.arskoj i metalskoj industriji. a sa makadamskom podlo&om 40km U protekli% deset &odina +pština /erventa je izvršila rekonstruk*iju 10.e ESaninoF i Da)rika *ijevi EUnisF. nakon rata. u kojima.00 9 #01 12 1!4 !4". o)u. prednja'e Da)rika o)u.i za pet pro*enata ne&o u !011 .!0 pro*enata Svakako je vrijedan pomena podatak da preko #0 pro*enata od ukupno& )roja zaposleni% radi u prera3iva'koj industriji Pre<$e# 9tan'a " op:t n Derventa . mada je jako neza%valno )ilo ko&a isti*ati. a )roj nezaposleni% je smanjen za 0. sa as5altnom podlo&om je "20km putni% prava*a.$0km Ukupna du-ina re&ionalni% putni% prava*a iznosi !4km Lokalni putni prav*i sa as5altnom podlo&om iznose 122km.arskom i metalskom industrijom. Na.F te veliki )roj austrijski% i italijanski% 5irmi koje se u /erventi našle povoljan am)ijent za svoj )iznis /erventa danas ima preko šest %iljada zaposleni% radnika Mora se ista.razvijene opštine i sredine koja mo-e da poslu-i kao uzor dru&ima +pet je postala prepoznatljiva po poljoprivredi.

a koji se odnose na nepostojanje adekvatne niskonaponske mre-e. postoji iz&ra3en distri)utivni elektri'ni sistem. dok u ruralnim i pri&radskim naseljima i ne postoji Ukupan )roj priklju'aka na kanaliza*ionu mre-u u !01! &odini je 1 94>. od 'e&a se 294 potroša'a odnosi na privrdne o)jekte Gradski kanaliza*ioni sistem spada u red mješoviti% kanaliza*ioni% sistema i opslu-uje 901 &radsko& podru'ja.u )ušeni% )unara smješteni% u kre'nja'kom podzemlju.ila jednostavno priklju'enje povratni'ki% o)jekata na mre-u (adna jedini*a C/P KJlektrodo)ojK a d u /erventi je na kraju !01! &odine imala 1! 200 krajnji% kupa*a. a sa dru&e strane iz )ušeni% )unara na izvorištu KKora. sa 1! 4"# mjerna mjesta +vaj )roj se u me3uvremenu pove.V+/+S7HB/@IJVH7IJ Sna)dijevanje &rada /erventa i okolni% naselja vodom za pi. a koja )i omo&u.a vreloF kaptirani% pomo.eK za%vataju se podzemne vode iz prio)alja rijeke Save u njljun'anoApjeskovitom podzemlju Sa *entralizovano& vodovodno& sistema /erventa se iz # 200 priklju'aka sna)dijeva 1# 200 stanovnika preko razvodne mre-e du-ine !20 km U !01! &odini ukupan )roj potroša'a je )io 9 ""$.e vrši se sa jedne strane iz prirodni% vrela E Lupljani*aF i E Bili. &dje postoje stanoviti pro)lemi na malom dijelu teritorije.ao i sada ova radna jedini*a isporu'uje elektri'nu ener&iju za 1! >4$ kupa*a 6 . u smislu da nije dovedena do svi% poten*ijalni% kupa*a. sa manjim izuzetkom koji se odnosi na povratni'ka naselja. od 'e&a se #00 odnosi na privredne o)jekte S7HB/@IJVH7IJ JLJK=(@L7+M J7J(G@I+M 7a skoro *jelokupnoj teritoriji opštine /erventa ve.

Statisti'ka varija)la" P(+6IJ7H S=H7+V7@?=VH !00# !002 !009 !004 !00> !00$ !010 #!114 00 #!00# 00 #1>4" 00 #140$ 00 3 %ttp<88BBB mojemjesto )a8)s8opstina8derventa 7 .

P+ S=H7+V7@KU :P(+6IJ7H. B(+I S=H7+V7@KH P+ LIJKH(U (H/7H S7HGH B(+I ULJ7@KH +? 7H 1000 S=H7+V7@KH M@G(H6@ISK@ SHL/+ B(+I M@V+(+OJ7@0 B(+I UM(L@0 P(+6J7H= (H/7J S7HGJ U P+PULH6@I@ S=+PH 7H=HL@=J=H S=+PH M+(=HL@=J=H S=+PH P(@(+/7+G P(@(H?=HIH (IZVORI NAVEDENI NA KRAJU SEMINARSKOG) !00# !002 "$9 00 !009 ##2 00 !004 #$" 00 !014 00 A"" 00 !00> 2#1 00 1$09 00 A$" 00 !00$ 29$ 00 !10$ 00 A9" 00 219 ># !010 2$0 00 !002 00 A110 00 !9#> 00 !09" 00 A41 00 A#1 00 1> 00 40$ 00 #9>0 00 2120 00 2$$1 00 914> 00 !4"# 00 !>!> 00 !4$# 00 !4"1 00 !9>! 00 1$ 00 !0 00 >#4 00 912$ 00 2$$# 00 !411 00 !921 00 !0! 00 1"# 00 !221 00 !!4 00 14" 00 >0 40 !2 04 ">$9 >! !0>2 #2 4$$$ 00 91 19 A2# 00 !09 00 "19 00 1$ 1> # $# 4 2> A! 9# >1 #$ "9 1# !> 90 !2 1$ "#1! #1 >1 !4 !" 2> "#21 4! !""" 29 >1 0! !2 21 ""49 >0 !!0" ># >!9> 00 9" "1 A9> 00 4"!> 00 4"!> 00 >00> 00 9# ># >0># 00 9" >2 !#0 00 "11 00 !"9 00 !44 00 !#! 00 !42 00 1$ 01 2 42 9 2" A0 4> !0> 00 "01 00 1$ !2 # $2 4 14 A! !1 !90 00 "!" 00 1$ 00 9 !1 4 41 A1 20 IHV7H P(J/UCJNH @ US=H7+VJ U /erventi se nalaze slede.a i ustanove< • • • • Iavna ustanova ''6entar za kulturu'' /erventa ''Komunala*'' ad /erventa Iavno preduze.a javna preduze.e ''/erventski list'' i ''(adio /erventa'' Iavna ustanova 7arodna )i)lioteka ''Branko (adi'evi.Statisti'ka varija)la P(+SIJL7H 7J=+ PLH=H B(+I 7JCHP+SLJ7@0 P(@(+/7@ P(@(H?=HI P+V(?@7H B(+I LIJKH(H B(+I 7JCHP+SLJ7@0 MJ7H B(+I CHP+SLJ7@0 +S+BH B(+I CHP+SLJ7@0 MJ7H B(+I ULJ7@KH +S7+V7J ?K+LJ B(+I +/SJLIJ7@0 +S+BH B(+I /+SJLIJ7@0 +S+BH GUS=@7H 7HSJLIJ7+S=@ S=+PH 7JCHP+SLJ7+S=@ B(U=+ /+MHN@ P(+@CV+/ :B/P.'' 8 .

arskoj industriji. sa devedeset &odina du&om tradi*ijom u proizvodnji tkanina i pletenina sa u)a'enom potkom. a na putu je re%a)ilita*ija i proizvodnje tekstila Pored to&a.im djelatnostima )ilo je oko 1" 200 zaposleni% =ekstilna industrija EUkrinaF. kao i prije rata. Da)rika *ijevi EUnisF dosti&la je predratni nivo proizvodnje.• • • • • Iavna ustanova ''Sportsko kulturni *entar'' /erventa Iavna zdravstvena ustanova ''/om zdravlja'' /erventa 6entar za so*ijalni rad /erventa Predškolska ustanova /je'ije o)danište ''=rol'' /erventa ''=oplana /erventa'' ad /erventa P(@V(J/H Prije posljednje& rata /erventa se svrstavala u &ornji dio srednje razvijeni% opština u Bosni i 0er*e&ovini U industriji tekstila. poljoprivredne proizvodnje. EBaja kompaniF i dru&e. a 5irme poput ESaninaF. 1$$1 &odine dosti&la je proiozvodnju od 10 miliona kvadratni% metara tkanine. a i dalje širi proizvodni asortiman i zapošljava nove radnike U proizvodnim po&onima )ivši% 5a)rika iz ove &rane. *rne metalur&ije i metaloprivrede. od 'e&a je oko $0 odsto )ilo namijenjeno za izvoz /erventska privreda danas. a proizvo3eni su i zaštitna oprema.e. proizvodnja se odvija u iznajmljenim poslovnim prostorima od strane derventski% preduzetnika i nji%ovi% poslovni% partnera U o)lasti metalske industrije isti'e se ve.e E/emosF prije rata dnevno je proizvo3eno 12 %iljada pari o)u. &ra5i'koj industriji i dru&im prate. koja nastavlja tradi*iju derventski% o)u. E/7 kompaniF. ku%injska &alanterija i posteljina Da)rika šavni% *ijevi EUnisF imala je prije rata &odišnju proizvodnju od #0 %iljada tona *ijevi. radi polovina radnika zaposleni% u proizvodnim djelatnostima. &ra3evinarstvu. postaje prepoznatljiva prije sve&a po o)u. EHlAMF i EIa&uarF koji ostvaruju zna'ajnu proizvodnju. svoje proizvode prodaju na inostranom tr-ištu U o)lasti metalske industrije.ara. kao što su EStil Me%anikaF.e. sve razvijenija je tr&ovina. E@so te'F. te razne uslu-ne i zanatske djelatnosti @ sada u o)u.i )roj privatni% preduzetnika. a trenutno zapošljavaju oko "00 radnika Cnatan dio proizvodnje plasiraju na inostrano tr-ište 9 . ko-e i o)u. *jevni% elemenata i proizvoda 5inalne prerade U Da)ri*i o)u.arskoj i metaskoj industriji. kao što su EMe%anikaF i E=e%noradF. EMetala* MBMF.

te ak*ionarskim društvima P oko >00 i u samostalnim radnjama P oko 1!00 /erventska privreda je sve više izvozno orjentisana. d o o /erventa ! KMetalprom 7BK d o o /erventa " Da)rika *ijevi KU7@SK a d /erventa # Metala* BMB. zatim u dr-avnim ustanovama i javnim preduze. i manji )roj radnji za uslu-ne djelatnosti =renutno je u /erventi zaposleno oko 9 200 radnika.ima koja su komplementarna ve.e /erventa ! KVJ7J=+ S0+JS !19K d o o /erventa " HM@KH d o o /erventa +S=HL+ 1 KM(JMH 7J=Q+(KK d o o /erventa ! KGH=H(@NK d o o /erventa =(G+V@7H 1 K@7=J(P(+MK d o o /erventa ! KD(U6=H =(H/JK d o o /erventa " K7@QJRK d o o /erventa G(HOJV@7H(S=V+ 1 KJ0=HA(K /++ /J(VJ7=H 10 . od 'e&a najviše u privatnim preduze.ima P oko 1 400. zatim zanatski%P !"$. /erventa zauzima prvo mjesto na podru'ju do)ojske re&ije.anja proizvodnje i širenja proizvodni% pro&rama u ak*ionarskim društvima.nosti pove. te u&ostiteljski% A 1>>. kao u ak*ionarskim društvima.ima P oko " %iljade. a nalazi se u samom vr%u me3u naj)oljim izvozni*ima iz (S P(J(HO@VHLK@ KHPH6@=J=@ U MJ=HLSK+I @7/US=(@I@ 1 KSteel Me%anika. tako i u privatnim preduze. ali i privatnim preduze. d o o /erventa 2 Metal te%nolo&ija. Da)rika o)u.ima.im industrijskim kapa*itetima i dopunjuju proizvodne pro&rame 7a podru'ju opštine posluje i 492 samostalni% privrednika U okviru samostalni% djelatnosti najviše je tr&ova'ki% radnji P !#9.@zra-ena je potre)a za dodatnim ula&anjem kapitala u derventskim preduze.ima Cna'ajne su mo&u. d o o /erventa P(J(HO@VHLK@ KHPH6@=J=@ U +BUNH(SK+I @7/US=(@I@ 1 KSH7@7+K d o o . a neke 5irme skoro kompletnu proizvodnju plasiraju na strano tr-ište Po izvoznim rezultatima.

nost'' /erventa /je'ije o)danište ''=rol'' /erventa U'iteljski 5akultet Banja Luka A Studijska &rupa /erventa Visoka škola za primjenjene i pravne nauke ''Prometaj'' Banja Luka 11 .'' +sinja +snovna škola ''1$ april'' /erventa +snovna škola ''=odor /oki. je zadovoljavaju. livada. ima ekološke uslove koji od&ovaraju razvoju poljoprivrede Klimastski uslovi nose o)ilje-ja umjerenoAkontinentalne klime što uz povoljnu kon5i&ura*iju zemljišta 'ini zna'ajno prirodno )o&atstvo u po&ledu razvoja poljoprivredne proizvodnje Cemljište je prirodni nezamjenjivi resurs i predstavlja osnovu poljoprivredne proizvodnje Poljoprivredno zemljište zauzima površinu od "2 429 %ektara ili 9$. odnosno svrstano je od prve do 'etvrte klase +B(HC+VH7IJ • • • • • • • • • • • Gimnazija sa te%ni'kim školama /erventa Stru'na škola za radni'ka zanimanja /erventa +snovna škola ''Oor3o Panzalovi. neplodno& zemljišta je " 1"" %ektara ili 9 odsto.'' Kalenderov*i +snovna škola ''7ikola =esla'' /erventa +snovna muzi'ka škola /erventa Cavod za slijepa i sla)ovidna li*a ''Budu. vino&rada.e orani*a je od !$ 44> %ektara ili 24 odsto. kao i šuma u postoje.P+LI+P(@V(J/H Podru'je opštine /erventa s nadmorskom visinom od 120 do "00 metara. jer sve&a !9.i da opština ima nizak )onitet.em o)imu 'ini )o&atstvo za multikulturni sadr-aj poljoprivredne proizvodnje koji je ekonomski veoma zna'ajan U po&ledu )oniteta tre)a ista.njaka.nja*ima i vino&radima ! #2# %ektra ili 2 odsto.i osnov za razvoj ratarstva s *iljem reproduk*ione potrošnje kroz uz&oj muzne i tovne stoke Pod pašnja*ima i livadama nalazi se " 2!# %ektra ili 4 odsto. vo.4 odsto zemljišta spada u kvalitetno zemljište.! odsto ukupne površine opštine Struktura zemljišni površina je prili'no povoljna U'eš. a pod šumama je 1! 4>1 %ektar ili !2 odsto ukupne površina opštine Prisustvo vo.

=e%ni'ka škola. radi i stvara sa po&ledom u )udu. ovdje rade i Sao)ra.zajedni*e koja -ivi. Privredne komore re&ije /o)oj. /o)oj je sjedište -eljezni*a (S. i pri)li-no >0 000 stanovnika na podru'ju *ijele opštine 6i5re su pri)li-ne i rezultat su izvršene pro*jene od strane Cavoda za statistiku (S u Banjalu*i.--. Medi*inska škola.ajni *entar re&iona Uz &rad /o)oj.. rank< 28. ali mu zna'aj re&ionalno& *entra daju prisustvo 6entra javne )ez)jednosti MUPAa (S. +kru-no& tu-ilaštva i suda. u isto vrijeme je ovaj otvoreni &rad pru-io i novi dom %iljadama novi% stanovnika koji su iskoristili svoje pravo oda)ira mjesta -ivljenja 7ova i stara popula*iona slika &rada i opštine svakodnevno kreiraju imid. mutikon5esionalne i multikulturalne zajedni*e. a nalazi se u sjevernom dijelu Bi0 Predstavlja središte ozrenskoAposavske re&ionalne *jeline i raspola-e sa zna'ajnim poljoprivrednim do)rima. sa si&urnoš.ajni 'vor..2. Sao)ra.u mo-emo re. +pšte )olni*e ASveti apostol LukaA /o)oj sve više postaje i o)razovni *entar Uz tri osnovne i šest srednji% škola :Gimnazija AIovan /u'u. STATIČKI PODACI OPSTINE DOBOJ /o)oj je danas &rad sa oko "2 000 stanovnika. pored institu*ija lokalno& nivoa. poljoprivredna proizvodnja nedovoljno razvijena Pored 12 .i da je 11 &odina nakon ratni% suko)a /o)oj stasao u modernu. i vratio naslov multietni'ke. jer u poslednji% 12 &odina nije vršen zvani'an popis stanovništva 7o. ure3enu i perspektivnu sredinu. Upravna i u&ostiteljska škola. i oslon*em na sve pozitivne vrijednosti prošlosti U našem &radu.nost. Jkonomska i tr&ovinska škola. koja je i administrativni i sao)ra.>7 :!010. podru'je opštine 'ini >$ naseljeni% mjesta 5ormirani% u 4" mjesne zajedni*e /o)oj je me3u prvim opštinama u Bi0 završio implementa*iju imovinski% zakona i postao prepoznatljiv po )roju ostvareno& povratka raseljeni% li*a u prijeratne domove 7o.ajna i elektro škola.A. rade i ustanove i institu*ije re&ionalno& i repu)li'ko& karaktera Kao sao)ra.ajno te%ni'ki 5akultet i Slo)omir P univerzitet sa šest odsjeka /o)oj se prostire na površini od >1" kvadratni% kilometara :&ustina naseljenosti . ali je uprkos tome.

a !00> 13 .rank< "> Mi&ra*ijski saldo24 00 :!010.rank< #0 Broj stanovnika po ljekaru#!> "$ :!010.>0# 40 :!010.navedeno&.a44$ 00 :!010.2.. koji . v O9novn po#a= Površina km! Broj zaposleni% Bud-et KM >1".-.rank< 40 Bruto doma.ina8opština o)iluje vodom kao strateškim resursom +sim to&a.00 19 292 #! >9> "10.rank< 4$ Pre<$e# 9tan'a " op:t n Do%o') Na. razvojni poten*ijal /o)oja le-i i u turizmu.rank< 22 @zlaznost na lokalnim iz)orima99 >1 :!00>. /o)oj predstavlja klju'ni sao)ra.00 Br stanovnika Broj nezaposleni% $0 000 10 4>4 Do%o' BBB opstinaAdo)oj )a IN?RASTRU5TURA 4 5 %ttp<88BBB mojemjesto )a8)s8opstina8do)oj (epu)li'ka a&en*ija za ravoj mali% i srednji% preduze.rank< 4! Stopa mortaliteta10 "9 :!010.rank< 2" Stopa nataliteta4 $1 :!010. Usora i Spre'a.e nakon iz&radnje Koridora V*.rank< >> @zlaznost na opšim iz)orima90 0> :!010.rank< 11$ Broj u'enika +? na 1000 stanovnika>0 2" :!010.i nje&ovim prirodnim )o&atstvima Stat 9t &a " Op:t n Do%o' .<o#2 Prosje'na neto pla.i proizvod :B/P. po stanovniku :pro*jena.rank< 14 Pro*enat radne sna&e u popula*iji"0 9! :!010. tako da ova op.i povoljnom &eo&ra5skom polo-aju. /o)oj raspola-e i sa zna'ajnim šumskim površinama.rank< $9 Stopa prirodno& priraštajaA! #2 :!010. što predstavlja poten*ijal za razvoj drvne industrije Ca%valjuju.ajni 'vor Bi0. povezivati Srednju Jvropu sa Iadranskim morem Kroz /o)oj proti'u tri rijeke< Bosna.a .rank< #0 Stopa nezaposlenosti#4 02 :!010. upravo za%valjuju.

od 'e&a je # 040 doma. A Glavni% tra5o stani*a 1108!0810 kV ima ukupno #0. od 'e&a je >$. od 'e&a je as5altom pokriveno 114.. pod as5altom je 19 km. koji spadaju u &rupu pravni% li*a i !1 potroša' koji spada u kate&oriju potrša'a na visokom naponuS # =elekomunika*ije P )roj priklju'aka je 4# !00. )roj pretplatnika mo)ilne tele5onije je 1 "1>.! km. a #9 km je pod makadamomS ! /u-ina vodovodne mre-e je 140 km. a pod makadamom je !2. $1! pravni% li*a.1 km elektri5i*irano. a #. Potroša'i elektri'ne ener&ije su prije sve&a doma. a distri)utivni% tra5o stani*a ima 1"9. a vodovodni priklju'ak ima ukupno 2 >9> korisnika. stanje in5rastrukture je sljede. "1" industrijski% potroša'a i 24" ostali% potroša'aS " Jlektoener&etska mre-a< A Visokonaponska elektroprenosna mre-a u du-ini #92 km i niskonaponska elektrodistri)utivna mre-a u du-ini 1 "2# km. zatim re&ionalne puteve u du-ini od 1#!. a internet priklju'aka je 912S 2 Kanaliza*ija P na u-em podru'ju &rada postoji iz&ra3en kanaliza*ioni sistem u du-ini od $2 kmS 9 Meljezni'ka in5rastruktura P ukupno ima $"." km pod pru&ama.! km nije elektri5i*irano DODATNE IN?ORMA6IJE 14 . od 'e&a je as5altirano !0# km.ajna in5rstruktura o)u%vata ma&istralne puteve u du-ini od ## km.instava. zatim ! 01> potroša'a :niski napon." km Kada su u pitanju lokalni putevi od pose)no& zna'aja.7a osnovu podataka iz dokumenta EJkonomska i so*ijalna analiza opštine /o)oj F iz !009 &odine. a ostali lokalni putevi su u du-ini od !20 km. 'iji je ukupan )roj "1 1$!.2 km. od 'e&a je 4 $#9 analo&ni% i 99 !2# di&italna priklju'ka.e< 1 Sao)ra.instva :niski napon.

kraj !00> &od .a prema )roju zaposleni% :DP@+8Cavod za statistiku (S. # tekstilna industrija.< 1 Proizvodnja u&lja :li&nit. ! rudarstvo. kraj !00> &od .ajni sektor. $ &ra3evinarstvo ! Proizvodni sektori s najve.aj.om tradi*ijom :prije rata..< A JD= P (udnik i =ermoelektrana Stanari / + + A =rud)enik H / /o)oj A /alekovod =KS H / /o)oj A M(S P odr-avanje šinski% vozila A Jner&oinvest 7ovi P =77+ H / /o)oj A +morika PJ= / + + /o)oj # 7ajzna'ajnija proizvodna preduze. " proizvodnja elektri'ni% mašina i aparata. 2 pre%ram)ena industrija.SJK=+(SKH H7HL@CH 1 Proizvodni sektori s najve.om aktivnoš. > tr&ovina. stu)ova. 4 -eljezni'ki sao)ra. # Proizvodnja kompresora.< A Meljezni*e (epu)like Srpske H / /o)oj A CP Jlektro /o)oj H / /o)oj A JD= P (udnik i =ermoelektrana Stanari / + + A Gra3Apromet / + + /o)oj A /alekovod =KS H / /o)oj 15 .a prema ukupnom pri%odu :HP@D poda*i. 2 Proizvodnja plasti'ne am)ala-e " 7ajzna'ajnija proizvodna preduze.u danas :!00>A!00$. ! Proizvodnja :dalekovodni%. " Proizvodnja kamena kre'njaka i proizvodnja kre'a. 9 sao)ra.< 1 metaloprera3iva'ka industrija.

zone predstavlja jedan pose)an se&ment Studije izvodljivosti. kraj !00> &od . A /alekovod =KS H / /o)oj A +morika PJ= / + + /o)oj A =rud)enik H / /o)oj A JD= P (udnik i =ermoelektrana Stanari / + + 9 7ajve. A JD= P (udnik i =ermoelektrana Stanari / + + A /alekovod =KS H / /o)oj A Da)rika kre'a 6H(MJUSJ @7=JG(HL H / /o)oj 9 ! U toku planiranje. priprema i najava investiranja u proizvodni sektor :investi*ije u pripremi ili iz&radnji.a prema o)imu izvoza :HP@D poda*i. A @z&radnja mini %idroelektrana na rije*i Bosni kod /o)oja B(HU7DJL/ CH (HCV+I7J P(+IJK=J +P?=@7J @stra-ivanje i analiza poten*ijalni% loka*ija namijenjeni% za iz&radnju poslovne :industrijske.aU Statisti'ka varija)la P(+6IJ7H S=H7+V7@?=VH P(+SIJL7H 7J=+ PLHNH B(+I 7JCHP+SLJ7@0 P(@(+/7@ P(@(H?=HI P+V(?@7H B(+I LIJKH(H B(+I 7JCHP+SLJ7@0 MJ7H B(+I CHP+SLJ7@0 +S+BH B(+I CHP+SLJ7@0 MJ7H B(+I ULJ7@KH +S7+V7J ?K+LJ B(+I +/SJLIJ7@0 +S+BH B(+I /+SJLIJ7@0 +S+BH 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 4>2$0 00 4>">> 00 4>101 00 44$94 00 #94 00 $2"9 00 A14" 00 21> 00 $442 00 A11> 00 2>! 00 $>$4 00 A!"# 00 4"0 00 44! 00 44$ 00 $$0$ 00 111$" 00 11!"1 00 A!29 00 A""0 00 44! 0$ 14> 00 #9!# 00 1>1 00 1>! 00 21># 00 A1$1 00 1!400 00 1#292 00 1210> 00 1"919 00 1"40" 00 1!9#1 00 2##9 00 9919 00 92#2 00 929$ 00 9#10 00 9"49 00 2#1 00 2># 00 2101 00 9!4$ 00 2## 00 901 00 16 .2 7ajzna'ajnija proizvodna preduze. A JD= P (udnik i =ermoelektrana Stanari / + + :iz&radnja termoelektrane u Stanarima.e i strane investi*ije u proizvodni sektor u opštini 9 1 7akon rata do danas :dosadašnje investi*ije koje su po'ele s radom.e doma. 'ija je +dluka o implementa*iji usvojena od strane Skupštine opštine. a dio je Projekta T@z&radnja i opremanje pose)ne industrijske zone za mala i srednja preduze.

ovan'e: • • Sao)ra. +? E/esanka Maksimovi. Sao)ra. +? E/ositej +)radovi. +? E+zrenK Pakleni*a. +? EPetar P 7je&ošK Boljani. Medi*inska škola..K Stanari.Statisti'ka varija)la GUS=@7H 7HSJLIJ7+S=@ S=+PH 7JCHP+SLJ7+S=@ B(U=+ /+MHN@ P(+@CV+/ :B/P. +? EVuk S Karadzi.ovan'e /anas na podru'ju opštine /o)oj e&zistira šest srednjoškolski% ustanova< Gimnazija EIovan /u'i. i Upravna.ajnoAte%ni'ki 5akultet Dakultet za uslu-ni menadzment 17 .K (udanka. i to< +? ESveti SavaK /o)oj. +? EMilan (aki. P+ S=H7+V7@KU :P(+6IJ7H.ovan'e 7a podru'ju opštine /o)oj danas e&zistira 11 osnovni% mati'ni% škola. u&ostiteljska i ?UP U njima se o)razuje oko " !20 u'enika u širokom i )o&atom spektru zanimanja U ovom sektoru zaposleno je ukupno !$0 radnika. +? E(adoje /omanovi. +? EOura Iakši.K /o)oj.ajna i elektro škola. Jkonomska i tr&ovinska škola. B(+I S=H7+V7@KH P+ LIJKH(U (H/7H S7HGH B(+I ULJ7@KH +? 7H 1000 S=H7+V7@KH M@G(H6@ISK@ SHL/+ B(+I M@V+(+OJ7@0 B(+I UM(L@0 P(+6J7H= (H/7J S7HGJ U P+PULH6@I@ S=+PH 7H=HL@=J=H S=+PH M+(=HL@=J=H S=+PH P(@(+/7+G P(@(H?=HIH (IZVORI NAVEDENI NA KRAJU SEMINARSKOG) 2004 2005 2006 2007 101 4$ 2008 101 2" #! 1! 2200 2! ##0 "> 2009 101 19 ## $9 2#92 0# #"1 20 2010 100 $> #4 02 2>0# 40 #!> "$ #! >$ #0 19 "$ 2> 2### !! !!!"9 00 !!!"9 00 !2002 00 !"2!2 00 !#>$9 00 !">4! 00 >" 2$ >1 44 >1 9# #" 00 91" 00 4>9 00 9>4 00 >02 00 2>2 00 >1$ 00 "1 >! 4 ## 10 #! A! $> 2"2 00 4$1 00 "0 01 9 >" 10 0$ A" !4 29" 00 >$" 00 "1 00 4 !1 11 #" A# !" >0 2" 24 00 914 00 >0> 00 "0 9! 4 $1 10 "9 A! #2 O9novno o%ra. od 'e&a !!2 nastavno& kadra V 9o&o o%ra. =e%ni'ka škola.K /o)oj. +? EPetar Ko'i.K Sjenina (ijeka i +snovna muzi'ka škola /o)oj Sre#n'o:&o$9&o o%ra.K Podnovlje.K +sje'ani.K.

eno prirodno podru'je /u&e njive i sl Pr ro#n re9"r9 poten= 'a$no 9&or 9t v : • raspolo-ivo poljoprivredno zemljište "" 400 %aS 18 . elektroAener&etski poten*ijali rude. Goransko jezero.a 9tan'e pr vre#e " Op:t n Do%o' Površina opštine iznosi >1" km! i teritorijalno je podijeljena na 4# mjesne zajedni*e Prema pro*jenama ukupan )roj stanovnika opštine /o)oj iznosi oko $0 000. Bazeni E/-un&laK. od 'e&a oko 401 pripada ruralnom podru'ju opštine. turisti'ki poten*ijali. izvorišta vode.• Slo)omir P Univerzitet So= 'a$na .a:t ta So*ijalna zaštita -itelja opštine /o)oj ostvaruje se kroz rad 6entra za so*ijalni rad /o)oj. izletište Presli*a. a u narednom dijelu teksta mo-ete vidjeti više detalja o na'inu rada i ostale podatke vezane za 5unk*ionisanje ovo& 6entra Z#rav9tvo • • • /om zdravlja /o)oj (e&ionalni zavod @nstituta za zaštitu zdravlja (epu)like Srpske +pšta )olni*a FSveti Hpostol LukaV Pr vre#a Op:t po#a= re$evantn . šume. zašti. odnosno oko "01 ur)anom podru'ju Pr ro#n re9"r9 :poljoprivredno zemljište.S Pr ro#n re9"r9 " &or :ten'": • • • • eksploata*ija li&nita u StanarimaS kamen kre'njak za &ra3evinarstvo na le-ištu ?a%in kamenS eksploata*ija pitke i industrijske vode na le-ištu E/ra&alov*iK /o)ojS /o)ojska tvr3ava A Gradina.

le-ište )entonita A ove sirovine se nalaze u le-ištima u&lja EStanariK kao (ezerve miliona !.u od 10 l8sek.S • Le-išta me3uslojna mineralni% &lina sirovina se :nemetalne pro*jenjuju na mineralne oko 10 sirovine. a prisutne su i u dijelu zapadno& +zrena :prostor naselja (je'i*a. je utvr3eno kao perspektvno podru'je za nala-enje zna'ajni% koli'ina termalni% voda 'ija se temperatura kre.e separa*ije za ove sirovine • • Sirovine za proizvodnju &ra3evinsko& kre'a i pre*ipitata.i% kameni% a&re&ata za &ra3evinarstvo 5"$t"ra "1'etno9t • • • 6entar za kulturu i o)razovanje Muzej u /o)oju 7arodna )i)lioteka /o)oj 19 . le-ište kvar*ni% sirovina A ova le-išta se odnose na kvar*ni pijesak i šljunak koji se tako3e nalaze u le-ištima u&lja u Stanarima 7eop%odna je iz&radnja od&ovaraju.e do >0 X S )o&atstava nemaS • =ermalne vodeAu&lji'no kisele termomineralne vode u vidu izvora postoje u spre'anskoj rasjednoj zoni na lokalitetu Boljani.< tonaS Ca sada or&anizovane eksploata*ije ovi% 1.• šumski 5ond "1 000 %a Ener<et9&e 9 rov ne: • • • (udnik li&nita u Stanarima sa velikim rezervama li&nitaS /odijeljena kon*esija za iz&radnju mini %idroelektrana na rije*i Bosni preduze.a sa izdašnoš.u E=e%nor ener&W HSK 7orveškaS @zvori &eotermalne ener&ije A Podru'je /o)ojAMa&lajA=esli. kao i &ra3evinsko& te%ni'ko& kamenaS U ?evarlijama kod /o)oja nalazi se kamenolom i Da)rika kre'a zna'ajno& kapa*iteta kao i proizvodnja od&ovaraju.

2## 00 1!.12$ 00 2.144 00 !4./.10$ 00 !.$0$ 00 11.20! 00 Li*a koja tra-e posao< opština /+B+I /J(VJ7=H 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 $.$$# 00 9.wikipedia.!has.002 00 !.4$9 0 0 !.292 00 12.!a/o!a"jestenja/#reliminarni$sr.!!" 00 6 7 www.$09 00 !.40" 00 1!. UPOREDNI PODACI OPŠTINE DERVENTA I DOBOJ Pomo.org/wp-content/uploads/rs-opštine-2006-2012.9#1 00 1!.#$> 00 44.1$" 00 11.120 00 2.e se izvla'iti zklju'*i na kraju seminarsko& rada 9 Prosje'na neto zarada u KM< opština /+B+I /J(VJ7=H 2006 2007 2008 2009 2010 2011 201 2 21> 00 2>! 00 4"0 00 44! 00 44$ 00 >04 00 >!! 0 0 ##2 00 #$" 00 2#1 00 29$ 00 2$0 00 910 00 902 0 0 Caposlena li*a < opština /+B+I /J(VJ7=H 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 1#.10> 00 1".!"1 00 11.org/wiki/ o!oj http://en.$$1 00 9.!9$ 00 9.90# 0 0 2.e se uporedo poda*i iz opština /ervenete i /o)oja na osnovu 'e&a .442 00 $.1#2 00 ! 1#1 00 Po popisima 1$$1 i zadnjim !01" 1991 2013 zvani'nim stanovništva &odine4< opština /J(VJ7=H /+B+I 29.014 00 1.441 00 11.>$4 00 $.makroekonomija.u &ra5i'ko& prikaza i ta)elarni% pore3enja prikaza.org/wiki/ er"enta http://www.#>$ 00 "0.pd% 20 .919 00 1".09" 00 !.png http://en.14> 00 9.wikipedia.

i )roj za +pštinu /o)oj =ako3e posmatraju. =aj podatak nas vodi ka tome da je +pština /erventa pretrpela velika ratna razaranja i iseljenje stanovništva 7akon više od !0 &odina svrstali su je u razvijene opštine me3u kojima je i opština /o)oj Posmatraju.ZA5LJU4A5 7a kraju. razaranje tokom ratno& perioda.i uporednu stopu )ruto doma. napredak.i% proizvoda 7a kraju se mo-e zaklju'iti da uzimaju. veli'inu opštine i ratnu štetu.i u +pštini /o)oj ali je i )roj ukupno& stanovništva više ne&o duplo ve.i ne&o u +pštini /erventa =o je veliki pora-avaju.i u vidu )roj stanovništva. i da ima do)re predispozi*ije da nastavi sa daljim razvojem i smanji razliku u odnosu na prednosti opštine /o)oj 21 .i uporedne podatke dolazi se do zaklju'ka da +pština /erventa pre ratni% razaranja imala je duplo ve. /o)oj pro*entualno je u velikom zaostatku za /erventom Po tome se i vidi tvrdnja iz uvodno& dijela seminarsko& &de je /erventa imenovana liderom u re&ionalnom izvozu doma.i% proizvoda po stanovniku. sa&ledaju. da je /erventa u odnosu na /o)oj u )oljem razvojnom polo-aju. da )i danas imala više ne&o duplo manji )roj stanovništva od +pštine /o)oj :popis !01" &odine.i uporedne podatke i imaju. mala je razlika u neto zaradi Broj zaposleni% li*a je duplo ve.i u odnosu na +pštinu /erventa Me3utim. mi&ra*ije stanovništva i trenutno stanje kako u 5inansijskom. u )roju li*a koja tra-e posao u /o)oju je oko pet puta ve. nji%ov istorijski razvitak.i u o)zir prostornu veli'inu &radova. so*ijalnom tako i društvenom po&ledu..i )roj stanovništva ne&o +pština /o)oj :popis 1$$1 &odine.

(e&ional disparitW assessment.a !00> " (epu)li'ki zavod za statistiku (epu)like Srpske !00$A!010 # U7/P Bi0. U7/P Bi0 L@7K+V@< • • • • • • • • • %ttp<88BBB mojemjesto )a8)s8opstina8derventa %ttp<88BBB mojemjesto )a8)s8opstina8do)oj %ttp<88en Bikipedia or&8Biki8/o)oj %ttp<88en Bikipedia or&8Biki8/erventa %ttp<88BBB )%as )a8o)avjestenja8PreliminarniZsr pd5 %ttp<88BBB undp )a8 BBB rzs rs )a BBB zzzrs net %ttp<88BBB vladars net8 P+P@S P(@L+GH :(esursi< &oo&le slike sa interneta. 22 . !00>. StrYte&ijY rYzvojY lokYlne sYmouprYve u (epu)li*i Srpskoj zY period !00$P!012 &odine. !004.LITERATURA 1 Vlada (epu)like Srpske. Vlada (epu)like Srpske ! (epu)li'ka a&en*ija za ravoj mali% i srednji% preduze.

Slike preuzete sa internet pretra&a o pojmovima i tematikama spomenutim u samom seminarskom radu 23 .