You are on page 1of 28

Oksiasetilen Teknigi - Ozei Yontemler

1.03 Sayfa 1

O. i~indekiler 1
1. Otojen teknigin yontemleri 1
2. Gaz ergitme kaynagl 3
3. Kaynak dolgu malzemelerl 4
4. Kaynak agzl ,ekillerl 7
5. Alevle dogruitma 9
6. Alevle rsrtma 14
1. Alevle yOzey temizleme 16
8. Gaz baskt kaynagl 20
9. Oksijen mlzragl lie ayirma 21
10. LiteratOr 22
)
1.0tojen Teknigin yontemleri
, Otojen teknigi terimi bir yarnci gaz-ok5ijen veya yamci gaz-hava alevinin malzeme Ozerine etkidigi turn imalat yontemlerini kapsar.

Imalat yontemleri a:;;agldaki ana gruplara aynhrtar,

Kesme

-Otojen yakarak kesrne

-Metal tozlu yakarak kesme

-Yakarak rendeleme-yakarak oluk aerna

-A/evle pOskOrtme

Birle,tirme

-Gaz ergitme kaynagl

-Gaz baski kaynagl

-Alevle lehim

Malzemenin ozelliklerini degi,tirme ~Alevle isurna

-Alevle sertlestirme

Kaplama

-Alevle pOskOrtme

'ekU degl,tirme -Alevle dogruttma

Ciger bilgHer: DIN 8522

© 2003 Gesellschaft fOr SchweiBtechnik International mbH

Yl:Jntem

OOTO Kaynak TeknOlojlsi Merllezlnln yaZ11t Izni olmadan bu not/ann herTIangi blr yIlnlemie ~oOaltilmasl ve da1jllllmasl yasaktrr

Okslasetilen Teknigi - Ozei Yontemler

1.03 Sayfa 2

J v l~",""" ...

~----- j

I ~

.......

·- ••• A __

)

L H

-"

~

j 1

© 2003 Gesellschaft fur SchwelBtechnlklntemational mbH

Yontern

oow Kaynak TeknoloJisl MerKezlnln yazlli izni almadan bu noliann herhangl blr yllntemle ~ogallilmasl ve dai\llIlmasl yasakllr

Okstasetilen Teknigi - Ozei Yontemler

1.03 Sayfa 3

2.Gaz ergitme kaynagl

Gaz ergitme kaynagmln(otojen kaynagl) vlkl§I, Fransizlar taranndan "Desbassayns de Richemont" 1840 Yllinda lehirn Oflecinin geli~tirilmesiyle olmustur, Hidrojen-hava aleviyle kursun plakalar beraberce eritilmi~lerdir.

Kalsiyum karpitin ve boylece asetilenin elde edilmesi ve havadan oksijenin kazarulrnasi (Linde) sonrasmda otojen tekniginin geryek geli§imi baslarmsnr.

Birlel1tirilecek parcalann hlzh erimesini saglamak amaciyla steak bir alev gereklidir. Bu steak alevin olusturulmastlcin yOksek isitrna degeri ve yOksek yanma hiz: olan bir yamct gaz gereklidir. Burada alevin verimieikar.

-Asetilen

-Propan

-Hidrojen

Malzemeler tek taraflr, 9ift tarafh "sola dogru kaynak" veya "saga dogru kaynak" ile blrlestirilir.

Gaz kaynagl ile hemen hemen tom metaller kaynaklarur, Otojen tekniginin bu yontemi ornegin kazan lrnalati, boru hatti lrnalatr, ince plakalann kaynagl gibi uygulamalarda kullarnhr,

OOTO Kaynak TeknolOji$i Merl<ezinin yazd, iznl olmadan bu notlann herhangl btr yonlemle ~It"mas, ve daQ,hlmasl yasakhr

© 2003 Gesellschaft fOr SchweU1technik International rnbH

Yilntem

Okslasetilen Teknigi - Ozel Y ontemler

1.03 Sayfa 4

3. Kaynak dolgu malzemeleri

Gaz kaynaqinda dolgu malzemesi olarak cubuklar kultaruhr. DIN EN 12536'da~eligin blrlestirme kaynagl lcin gerekli gaz kaynak cubuklan verilmi~tir. Bunlar okslt, cOruf, SIVI ve kat I yag ve boyadan annrrus olrnalidir. Erimi§ dolgu malzemesi sicrantt ve gozenek olusturmaya meyilli olmah ve kimyasalanalizi ana malzemenin kimyasal analizine mumkun oldugunca yakm veyaaym olmalldtr. Gaz kaynak ~ubugu icin cellk sondOrOlmO§ halde ookulur.

lstenmeyenkepurmenln ve cOruf kalmtrsmm onune gec;mek ic;in yakla§tk %0.5 veya daha fazla Mn i<;erigi gerekmektedir. Oksijen tarafmdan olusturutacakqaz olusurnu %0.02 -%0.35 Si miktan ile onlenir,

YOksek erime sicakhqma sahip alOminyum oksit kalmtilan olusturrnast Ihtimalinden dolayt deoksidasyonicin alOminyum kullarulrnaz.

Nikel kaynak diki§inin toklukozelliklerinilyilestlrir ve ince tane olusurnu saglar.

Molibden %0.2 den itibaren ISlya dayarurru artmr, Hangi c;elik grubunun uygun kaynak cubuk strnftan ite koordine edilebileceqi konusundaki bilgi a!jagldaki tablolardan elde edilebilir.

Table 1: Kaynak cubuklanrun kimyasal kompozisyonlan icln kisa gosterim. miktarlar % olarak verllmlstlr,

'I Balika belirleme yoksa.

Cr $0,15, Cu $ 0,35 ve V $ 0,03. (',(elikte baku miktan %0.35'i ge~memelidir.

OZ Dlger tUm kompozlsyonlar
01 0,03 - 0,12 0,02-0,20 0,35-0,65 0,030 0,025
011 0,03-0,20 0,05-0,25 0,50-1,20 0,025 0,025
0111 0,05-0,15 0,05-0,25 0,95 -1,25 0,020 0,020 0,35-0,80
OIV 0,08-0,15 0,10 - 0,25 0,90-1,20 0,020 0,020 0,45-0,65
ov 0,10-0,15 0,10-0,25 0,80 -1,20 0,020 0,020 0,45-~,65 0,80 -1,20
OVI 0,03 -0,10 0,10 - 0,25 0,40 - 0,70 0,020 0,020 0,90 -1,20 2,00 -2,20 2) Her bir detjer en yOksek de~erdir

3)

Sonuclar ISO 31·0, Ek B, Kural A'nm uygulamastnda belirlendigl gibi aym degerde yuvarlamr.

OOTO Kaynak Teknolojisi Merkezinin yazllliznloimadan bu nouann hemangi bit yOntemie Cl$Illtlmasl ve dagltilmasl yasaktlr

© 2003 Gesellschaft fOr Schwei~technik Intemational mbH

Yontem

Okslasetilen Teknigi - Ozei Yontemler

1.03 Sayfa 5

Tabla 2: DIN EN 12536'ya gore gaz kaynak cubuklanrun incelenmesi

Kaynak 4itubugu
01
011 II
0111 III aiM
OIV IV krrmm
OV V sari
OVI VI yefil Gaz kaynak cubuklarmm ~aplara

)

Kural olarak yap, mm: 1.6 2.0 2.5 3.0 4.0 5.0

Table 3: DIN EN 12536'ya gore gaz kaynak yubuklannm kaynak davraruslan

Akl~kanhk

akl~kan

az akiskan

kat! akl~kan

'10k

az

yok

G5zenek egilimi

evet

evet

haYlr

') Kaynak 'Iubugu

maliyeti

© 2003 GeseUschaft fOr SchweiBtechnik International mbH

Yontern

ootO Kaynak TeknoloJlsl Merkezlnln yazilllznl oImadan bu nallann hemangi bir yOnleme ,.oOallilmasl ve daQllllmas'yasakhr

Oksiasetllen Teknigi - Ozel Yontemler

1.03 Sayfa 6

Gosterim

Alasun kisa qosterlml 0111 'in srmrlanrun klmyasalkornpozlsyonu ilegaz kaynagl ic;in bir yubugun qosterimt a~agldaki tabloya gore:

dir. Burada

EN= Standart numarasim

9ubuk EN-0111

0= <;ubuk/Gaz kaynaglnl (s.4.1) 111:::: Cubugun kimyasal kornpozisyonunu (Tabla 1 'e bakiruz) verir.

Tabla 4: DIN 8554'e gore alasunsiz yapi, kazan ve boru celikleri ic;in kaynak c;ubuk

struflannm uygunlugu.

I \I. .. m,. .IV V

x

S185 (St 33)

5235 (5t 37-2) 5272 (5144-2)

$275 (St 44-3) S355 (St 52-3)

P235GH (H I) P265GH (H II)

P295GH (17Mn4)

S137.0 S144.0

St 37.4 5144.4 St 52.4

St35.8 St37.8

15Mo3

13CrMo4-5

10CrMo9-10

VI

DIN EN 10025 (DIN 17100)

'e g6re yap. ~eliklerl

DIN EN 10028 T2 (DIN 17155)

'e gore kazan plakalarl

DIN 1626 DIN 1628 DIN 1629 DIN 1630

'a gore boru yeliklerl

x

x

x

x

x

x

x

x

x x
x x )
x
x
x x

x

x

DIN 17175

DIN 17177

'e gore kazan borulan

x

x

x

x

NOT:

Ce~itli yeliklerinkaynagl ic;in, ayru zamanda kaynak i~leminin uygulanmasl i~ini yapan bir uzman tarafmdan ye~itli kaynak yubuklan kullaruhr.

Dikkat edilmezise hasarlar olusur!

© 2003 Gesellschaft fUr Schweilltechnik International rnbH

ooTO Kaynak TeknolOjiSI Mer1<ezinin yazlllizni olmadan bu noUann herhangl blr yOntemle ~altllmasl ve da\lltdmasl yasaktor

Yl)ntem

Oksiasetllen Teknigi - Ozel Yontemler

1.03 Sayfa 7

4. Blrlestirme ~ekli

Seyilecek birlestirme ~ekli ilk once yOklenme ve yOklenme ye!?idine bagltdlr. A~agldaki etkilerde seclrn leln onernlidlr;

-Malzeme

-Malzeme kalmllgl

-Kaynakyontemi

-Kaynak pozisyonu

-Ula~llabilirlik

Ama kaynak. teknigi talimatlanda eger ornegin arka taraftan kaynak istenmis ise ve bu daha sonra blrIslerne gerektiriyor ise, birlestirme sekllni etkiler. Bu sekildeki bir uygulama ozel yOktenme durumlanndaki yap: elemanlanmn ozel kalitede lmalati iclnlsteneblllr.

EN 29692'de kaynak yontemlerl iyin birlestlrme ~ekilleri bulunmaktadrr.

) Table 5: Aim diki~Ieri i9in birle~tirme !?e.killeri, tek tarafh kaynaktanrms

1~2 ~
KIYrlkahn ./\... ~ ... ( Genelllkle dolgu
1'1 ...
dlkl§l malzernasl yok
1$4 ~ b=q
1-dlkl~1 II W~'§1

2 ~ t~ 10 40· sa" 60· b ~4 C ,,2
V-dlkl~1 V ~ GerekUglnde k{lk
korumah © 2003 Gesellschaft fOr SchwelBtechnlk International mbH

YOntem

OOTO Kaynak Telmolojisl Merkezinlnyazlillznl olmadan bu noUann herilanlli bir yOnlemie ~alhlmasll'e daQlllimasl yasakllr

Okslasetilen Teknigi - Ozei Yontemler

1.03 Sayfa 8

Tabla 6: Ko!?e dikisleri icin birlestirrne sekilleri, tek tarafli kaynaklanrrus

Kll§e dikl§l T-birle§tirme

Ko§e dlki§i dl§ kll§8 birle§tirme

KCi§6 diki§i bindirme birle§tirme

70 0 ~ a ~ 100·

bS;2

60 0 ~ a ~ 120 0

t1 >3 t2 > 3

2 s t1 :5;4 2 s t2 s 4

9iftkO§e diki§i. dl§ kll§e birle§tirmesi (arahklt)

~ ~

700:::;: a s 110·

60 0 S; a ~ 120 0

b~2

b~2

91ft kO§6 dikl§i. dl§ kll§e birle§tlrmesi (arahkslz)

9ift kO§e diki§i

© 2003 Gesellschaft fOr SchweiBtechnik .International mbH

Yllntem

ODTO Kaynak Teknolojisi Merkezlnln yazllllznl olmadanbu nouann hemangl blr yOnlernie ~II'lmasl ve daQllllinaili YSsakt'f

Okslasetllen Teknigi - Ozel Yontemler

1.03 Sayfa 9

5. Alevle Dogrultma

Kaynaga bagll olusan enine ve boyuna bOzOlmeler ve acrsal carpilma alevle dogrultma ile cubuk ve malzemeye ozen gosterilerek giderilebilir.

Kaynakhisletrnelerde alevle dogrultma kabul gormO§ imalat metodudur. Tonternin kullarurrn kolaydlr. Ancak iyi bir personel vasfrna ihtiyay vardir,

AlevJe dogrultma DIN 8522'ye gore ~oyle tanirnlanmrsnr:

Alevle dogrultmada malzeme bolgesel ISltlhr. ISII genle!]menin engellenmesi kahcl~i~meye neden olur. Soguma ile ~i~mi~ olan bolgeJerde istenilen ~ekilseJ degi~imi saglayan kuwetler olusur,

Alevle dogrultmamn temeli, tOm metalleri rsminca qenlesmesi ve soguduklarmda bOzOlmeleri (serbest genle~me ve bOzOlme) prensibine dayarur,

o·c

I I

I I

Aluminium 12,6mm I

I I
"" 1m )olE Genle~me
... Serbest yubuklsltlhr. <;ubuk genle~ir. Alev uzaklalitJrrldlgmda cubuk sogur ve onceki boyuna gore kisahr.

)

Alevle Dogruitmada Ismm Etkisi 1.BOIgesel keskin smmi tsnm«

lsitma luzh olmah,ISI birikimi olu~turulma"dlr. Sicakhk yOksekligi malzemeye baglrdlr. Malzeme, plastik bOlge~e kadar rsmlmandrr.

yelikler 550-700 C (Koyu knrmzi kor)

Hafif metaller 350-400oC (Agae; talalil testi)

© 2003 Gesellschaft fOr SchweiBtechnik International rnbH YOn tern

ooro Kaynak TeknolOjiS! Merkezlnln yazlh !zn! olrradan bu natlann hemangl blr yOntemle 900alUlmasi ve dal'llilimasl yasaktlr

Oksiasetllen Teknigi ~ 6zel Yontemler

1.03 SayfalO

2. ISII genle§menin engellenmesiyle tsmen bOlgenin §i§mesi

Genlesrnenln optimum oranda engellenmesi onemlldlr, Soguk cevre dogal qenlesme engelleyicidir. yak uzun isrtma (yanhf1 Oflec; seelml, yanll~ yaruct gaz) genle§menin engellenmesini kotole§tirir. Eger ISII genle§menin engellenmesi ic;in cevre teterlidegil ise mekanik yardrmci gerec;lerin kullarulmasrqereklldlr, Yardunci qerecler gerilmemeli sadece

. tututurulrnahdir.

)

Inee levhalarln dOjllUltulmssl Iyln dellkll plukalar

sonuc olarak basma gerilimleri meydana gelir ve plastlk deformasycn olusur,

3.Soguma sonmsi bDzO/me, k/salma

Alevle dogrultmamn etkisi, malzerne oda sicakllgma sogutulduktan sonra ortaya C;lkar. Normalde soquma navada olur, fakat bazt dururnlarda soguma hlZI su ile sogutma ite arttmh r. Bu bir sonraki 151 profilinin olusturulrnasmdan once yararhdu.

© 2003 Gesellschaft fOr Schweil1>technik International rnbH YOntern

ODTO Kaynak TeknoloJiSi Merkezlnln yazlillznl olmadan bu notlann herhangl blr yOntemie ~llIima$1 ve dal)lIdmasl yasaktlr