UTICAJ RADIOAKTIVNOG ZRAČENJA NA LJUDSKI ORGANIZAM

Aleksandra Veriš, Dragana Ćetojević, Danijela Mijatović, Ljiljana Tramošljika Panevropski univerzitet „APEIRON“ Banja Luka Rezime: I ako su radioaktivnost i jonizujuća zračenja otkrivena krajem XIX vijeka, radioaktivno zračenje postaje predmet intenzivnijeg istraživanja tek nakon 1945. godine. U novije vrijeme, razvojem vojne industrije i tehnologije uranijum se sve vise koristi u vojne svrhe u cilju bombardovanja. Posljedice tih bombardovanja utiču kako na zdravlje ljudi pogođenih područja tako i na zdravlje i kvalitet života budućih generacija. Djelovanje osiromašenog uranijuma na ljudski organizam je višestruko. Rezultati istraživanja posljedica dejstva municije sa osiromašenim uranijumom na ljude i životnu sredinu pokazali su da je u godinama nakon bombardovanja povećano oboljevanje ljudi od leukemija, anemija, bolesti bubrega, pluća, karcinoma. Cilj ovog rada je da koristeći postojeća saznanja i rezultate dosadašnjih istraživanja, ukaže na moguće štetne posljedice radioaktivnih zraka po zdravlje ljudi i načine za suzbijanje tih posljedica. Ključne rječi: radioaktivnost, ά, β, γ zraci, apsorbovana doza, posljedice zračenja, osiromašeni uranijum.

THE EFFECTS OF RADIOACTIVITY ON THE HUMAN ORGANIZAM
Abstract: Although radioactivity and ionik ray are discovered in late 19. century, radioaktive ray becomes subject of intesive researching just after 1945. In recent times with development of military industry and technology, uranium is more used in military purpose and bombarding. Consequence of that bombarding have an effect on health of people of bombarded areas and on health and life of next generations also. Depleted uranium has manifold affection on human organism. The results of researching of afection of munition with depleted uranium on people and environment have shown that in years after bombarding number of people with leukemia, anemia, kidney and lungs disease and carcinoma are increased. The aim of this work is that using the existing knowledge and results of so far researching is to show the possible harmful consequence of radioactive rays on health of people and ways of stopping that consequences. Key words: radioactivity, ά, β, γ rays, absorb dose, consequences of radioactivity, depleted uranium.

Uvod
Prva saznanja o atomskom jezgru su formirana krajem 19. vijeka, tačnije kada je A. Bekerel 1896.godine otkrio da uran i Njegova jedinjenja spontano ispuštaju radioaktivno zračenje. Ubrzo je ustanovljeno da to zračenje jonizuje vazduh i da izaziva hemijske procese koji ostavljaju određene tragove na fotografskoj ploči čak i kada je uvijena u crnu hartiju. Ispitivanja su pokazala da ti tragovi ne mogu biti fluorescentnog porijekla, već da je riječ o mnogo prodornijem zračenju Za razliku od niza drugih fizičkih agenasa štetnog dejstva, kojima je čovjek izložen, jonizujuće zračenje spada u najopasnije. Ono je za oko nevidljivo, ne osjeća se kod

a pri raspadu emituju radioaktivno zračenje. atom je stabilan izotop. To232. alfa. ukaže na moguće štetne posljedice ovih radioaktivnih zraka po zdravlje čovjeka i načine za suzbijanje tih posljedica. Djeluje kancerogeno. a ako su nestabilni. Interakcija zračenja sa materijom U cilju egzaktne interpretacije nalaza nakon aplikacije radionukleida. Radioaktivnost je svojstvo nestabilnih jezgara da se spontano raspadaju i prelaze u stabilna jezgra. Prve žrtve prekomjernog ozračenja bile su Rentgen. 131J . Efekat zračenja na supstancu karakteriše se apsorbovanom dozom koja preedstavlja energiju. U terapijske svrhe upotrebljavaju se radioaktivni izotopi koji emituju beta čestice. Prilikom radioaktivnog raspadanja radionukleida emituje se zračenje koje nazivamo radijacija. Radioaktivnost je sposobnost jezgra nekih elemenata da spontano emituju kompleksno zračenje pri čemu jezgra koja zrači prelazi u nova stabilna jezgra. Vrijeme poluraspada je vrijeme za koje se zaliha jezgara samnji na polovinu. Jezgra koja se raspadaju su radiokativna. To je vrijeme za koje se raspadne polovina prvobitnih atoma i označava se sa veliko T 1/2 . koristeći postojeća saznanja i rezultate dosadašnjih istraživanja. a koja se ne raspadaju su stabilna. Rezultat kvantitativnog unosa je da se doza mjeri u sivertima ili remima ( 1 Sv= 100 rem). beta i gama zračenja. radioaktivan. Na visinama na kojima se kreću supersonični avioni doza može da bude i do 100 puta veća. kao u od namirnica i vode koje unosi u svoj organizam. prelaze u stabilno stanje. 1. Zbog nestabilnosti. određenim putanjama. Mnoštvo jezgara nekog elementa koja se raspadaju čine radioaktivni izvor. Bekerel i Marija Kiri.Radionukleidi su nestabilni atomi među kojima se ističu K40. U slučaju razmatranja biološkog efekta različitih tipova zračenja. beta. Broj elektrona jednak je broju protona. je radioaktivni raspad. koja se manifestuje u obliku emisije neutrona alfa. Ako su energetski odnosi u jezgru uravnoteženi . Svaki izvor ima svoj tempo raspada. Postoje četiri vrste radioaktivnog zračenja: alfa. koji emituju fiziju: neutrone. osim transplantacije koštane srži.kontaminacije. Doza zračenja koju neki čovjek prima zavisi od radioaktivnosti tla i vazduha kraja u kojem živi. jezgra se raspadaju. Jedinica za mjerenje apsorbaovane doze je grej ili rad ( 1Gy= 100 rad). Ru87. a oštećenje gena ostsavlja tragove i na potomstvo. kao što je liječenje hipertireoza i diferenciranih karcinoma štitne žlijezde radioaktivnim jodom. beta i gama zračenja. apsorbovana energija se višestruko uvećava sa relativno biološkom efikasnošću – RBE. C14. Električne sile prisiljavaju elektrone da kruše oko jezgra. Fizički osnovi – radioaktivnosti Glavna masa atoma nalazi se u jezgru oko koga kruže elektroni. a kada jednom dostigne prag smrtne doze. koju jonizujuće zračenje preda jedinici mase materijala. atom je nestabilan. od mjesta boravka . Zbir protona i neutrona je atomska težina elementa. nukleusa. Gama foton se može sudariti sa elektronom . U236. gama i neutronsko Alfa i beta zračenja su korpuskularna a gama je elektromagnetna. Radioaktivni raspad se dešava u jezgrima koja imaju dinamičku nestabilnost. ostala terapija veoma malo je efikasna. U medicini u dijagnostičke svrhe upotrebljavaju se radioaktivni izotpoi koji emituju gama zračenje niske energije. Mjera tog tempa je vrijeme poluraspada. stabilno. teško se na vrijeme detektuje. I ne samo to. kao posljedicu nepovoljnog odnosa protona i neutrona u jezgru. Proces prelaza radioaktivnog jezgra u drugo. potrebno je poznavati interakciju gama zračenja sa materijom. Cilj ovog rada je da.na vosokim planinama primljena doza može da bude 3-4 puta veća nego na morskoj površini.

Najveću i stalnu potencijalnu opasnost u radu nuklearnih elektrana čine eventualni akcidenti. Rezultat toga je: . Prirodni izvori jonizujćeg zračenja su oni koji dolaze iz: a) Kosmosa koji nastaju od rasutih radioaktivnih materija iz dubine kosmosa ili su nastali od Sunca i dospjevaju na planetu Zemlju. Vještački radionuklidi Vještački izvori radijacije su oni koje je čovjek izgradio: nuklearne elektrane. te su otuda prisutni i veliki izvori emisije radioaktivnog zračenja. prevođenju tečnog otpada u čvrsto stanje.. koji nastaje raspadanjem U238 i To232. pri kojima se emituju veće količine radioaktivnog materijala.7% nalazi u rudi urana. 106 Ru.Fizioni reaktori rade na temperaturi od oko 9000C koji se rashlađuju vodom. izotopi kriptona i ksenona (u većoj količini) zajedno sa tricijumom a u slučaju neispravnog rada NE pojavljuju se isparljiva jedinjenja radionuklearnog joda.Od preko 200 radionukleida. 134. 137 Cs. posjeduju radijaciju od oko 5%. a) Nuklearne elektrane imaju za cilj da proizvedu električnu energiju. tako je radijacija na 4 000-12 000 m nadmorske visine veća za 25%..koji kruži po svojoj putanji.povećanje ekološke opasnosti za životnu sredinu.1. transportu i skladištenju radioaktivnog otpada. koja se obogaćuje ili proizvodi plutonijum.. a dio završava skretanjem fotona i elektrona i nastaje Komptonovo rasuto zračenje. Poznate su stijene u blizini grada Pososa de Koldus u Brazilu koje imaju radijaciju oko 800 puta veću od prosječne. zbog razrijeđenog vazduha. . tehničkomedicinski izvori i nuklearne eksplozije. Vjeruje se da već postojeći vještački izvori radijacije na Zemlji. . Atomska bomba koja se popularno naziva „zelena bomba“ nosi sve prednosti otkrića u tehnologiji materijala. Opasnost od radioaktivne kontaminacije geobiosfere od gasovitih i tečnih efluenata iz nuklearnih elektrana su male vjerovatnoće. Velika radioaktivnost može se naći u vodi. te aktivnih deponija. hrani i vazduhu koja potiče iz elemenata koji nastaju raspadanjem U238 i To232. ali to je prividna ekološka prednost. dolazi do konverzije energije u materiju i stvaranja dvije čestice suprotnog naelektrisanja: pozitrna i neutrona. 1. zbog nemogućnosti prodora na filterima i kroz zidove. U Komptonovom efektu sudaraju se foton i elektron i dio tih sudara završava fotoelektričnim efektom. zatim dugoživući 90 Sr. Fizioni reaktori za proizvodnju nuklearne energije koriste izotop U238. Geotermalna voda može biti izvor radijacije (Hardel u Italiji). b) Potencijali nuklearnog oružja na planeti Zemlji su ogromni. Pri korištenju fosfatne rude oslobađa se radon čijim raspadanjem nastaju nukleidi. zbog jačeg elektromegnetnog uticaja na polovima koji skreće radijaciju. koji nastaju pri nuklearnoj fiziji mali broj dospjeva u žive organizme. koji se koristi kao nuklearno jezgro u nuklearnim elektranama.pojava „atomskog kriminala“ – krađa i prodaja oružja. Visoku prirodnu radijaciju imaju izvori bogati sa radijumom (Romcor u Iranu). Opasnosti se javljaju pri izmjeni i zamjeni goriva. Radioaktivni zraci koji ozračuju zemlju stupaju u interakciju sa atmosferom stvarajući nove radioaktivne materije.Veoma bitan izvor prirodne radijacije je nevidljivi radon222. Foton nestaje predajući svoju energiju elektronu koji biva izbačen iz svoje orbite. b) Zemljina radijacija zavisi od količine radionukleida koji su sastavni dijelovi zemljinog omotača.trka u atomskom naoružanju. Na tom principu projektovan je i izveden veliki broj nuklearnih centrala u Evropi.Kosmičko zračenje ima veći uticaj na polove zemlje nego na ekvatoru. U vazduh se emituju iz NE radiotoksične materije: argon (u maloj mjeri). Prodiranjem gama fotona visoke energije u jezgro. s obzirom da potencijalno skriva . koji se svega 0. kao i na većim nadmorskim visinama. koje direktno ozračavaju čovjeka ili ulaze u kružni tok metabolizma i lanca ishrane u ekosistemima. 1. Ova pojava se zove fotoelektrični efekat. Sagorjevanjem uglja emituju se radionukleidi u vazduh.

vodi i zemljištu) su štetne i ekocidne za ekosisteme. Nuklearne probe (eksplozije su isprobane u vazduhu. Tako se dobija radioaktivni jod. Sastoji se od scintilacionig brojača sa udubljenjeima u kristalu u koja se stavljaju epruvete sa tečnim uzorcima i mjeri radioaktivnosti. talijum i drugi. Vjeruje se da danas SAD imaju 50. razni aparati u naučno-istraživačkim institucijama). Smješten je u '' vrućem'' dijelu laboratorije. Generatorski radionuklidi se dobijaju iz generatora koji se sastoje iz kolone na koju je vezan radionuklid '' roditelj''. Mjerač radioaktivnosti To je instrument kojim se mjeri eluirana doza radionuklida iz generatora. ali može izazvati poremećaje u životnoj sredini. nastaje kratko živeći radionuklid. Emisija radioaktivnog raspadanja naziva se radijacija koja se manifestuje u obliku: ‐ alfa emisija. koja se prostire brzinom svjetlosti i prodire kroz sve materijale (osim olovnih ploča). vještački radionuklidi se dijele na: ‐ reaktorske ‐ ciklotronske ‐ generatorske. ne može se uništiti niti upotrebiti. jer se zaustavlja već na koži. Sastoji se od detektora. Radioaktivnim raspadom ''roditelja''. Aparatu je pridodat printer za ispis rezultata. što znači da nije opasna. u živo tkivo prodire do 2 cm. Istovremeno istrošeni aparati i oprema ostaje kao problem u radu radioaktivnog otpadnog materijala. Ciklotronski radionuklidi se dobijaju bombardovanjem određene mete snopom naelektrisanih čestica koje se ubrzavaju u električnom polju. sastoji se od neutrona i protona i može se zaustaviti običnim listom papira.ivanje . Mjerač radioaktivnosti u tečnim uzorcima – Autogama brojač Aparat služi za mjerenje radioaktivnosti u tečnim uzorcima najčešće u plazmi i urinu. koji emituju radioaktivno zračenje.000 tona nuklearnog otpada. a nastaje od dejstva elektrona. Nuklearni otpad koji nastaje od istrošenog nuklearnog goriva može biti u tečnom i čvrstom stanju. pa tako i kroz tijelo čovjeka. skalera i tajmera. te tako nema prodornu moć u ljudski organizam. Danas po jednom reaktoru godišnje se dobija 8 tona nuklearnog otpada (500 reaktora u svijetu x 8 tona = 4000 tona godišnje). d) Tehnički izvori radijacije se odnose na razne aparate koji funkcionišu na bazi radionukleida te predstavljaju opasnost za životnu sredinu (radioaktivni gromobrani. ‐ gama emisija nastaje poslije svake alfa i beta emisije zbog uzbuđenosti jezgra u vidu nevidljive energije. Reaktorski radionuklidi se dobijaju ozračenjem pogodne mete neutronima u reaktoru. c) Medicinski izvori radijacije nastaju pri liječenju nekih bolesti ljudi usljed upotrebe aparata. što predstavlja veliki problem. dostižući velike daljine i izazivajući negativne efekte u životnoj sredini. indijum.opasnost da razori planetu zemlju. zemljište i more. koji se eluira fiziloškim rastvorom za upotrebu. a primljene doze se akumuliraju u organizmu. na živa bića i na čovjeka pri čemu utiče i na izmjene struktura molekule žive materije. koja je male eneretske jačine. Na ovaj način se dobija radioaktivni jod. Prema načinu dobijanja. za životnu sredinu. a sve se više uvećava i teško se deponuje jer su deponije nesigurne i iz njih često izlaze radioaktivne materije u atmosferu. ‐ beta emisija ima veću energetsku jačinu.

pogoršava se krvna slika (smanjuje se broj leukocita i trombocita). Može se pojaviti akutna bolest kao posljedica trenutnog ozračenja organizma od velikih doza. štitna žlijezda 3%. kardiovaskularnog i endokrinog sistema. načina i izvora radijacije: radijaciona opekotina na koži i rak kože i sluzokože. Prirodno zračenje je stalno i veoma slabo.biološke posljedice nisu trenutne. smanjuje se kvalitet i kvantitet plućnih ćelija.radioaktivnost opada sa vremenom („vrijeme poluraspada“) koje može biti od dijela sekunde pa do više milijardi godina. U organizam mogu dospjeti radioaktivne čestice putem vode i hrane.5 – 30) Gy je podijeljen u 6 podgrupa i za svaku od njih se javaju određeni poremećaji. Zračenje i hronična radijaciona bolest nastaje kao posljedica dugotrajnog izlaganja manjim dozama radijacije. Radioaktivna materija može da prodre u organizam zračenjem da se u njemu akumulira i tako on postaje izvor zračenja. Ljudski organizam može biti oštećen putem spoljne radijacije (kada je organizam direktno izložen izvoru radijacije) ili unutrašnjom kontaminacijom (kada se u organizam unesu radioaktivne materije preko vode ili hrane ili disanjem). Ultravioletni zraci direktnog sunčevog zračenja utiču na pojavu kožnog raka.površina kostiju 3%. Stop svim vrstama nepo\eljne kontaminacije Raspon apsorbovanih doza od (0. Biološki mehanizam ljudi je prilagođen evolutivno na to zračenje. Štetno dejstvo ultrazvučnih faktora se ispoljava u funkcionalnim promjenama. Radijacija je potencijalno štetna za čovjeka. umanjenja leukocita u krvi i dr. ostala tkiva 30%. može se pojaviti zamućenje očnog sočiva (katarakta). jajnici i testisi 25%. Potencijalna opasnost od radijacije na tijelo čovjeka iskazana kroz rizik za pojedine dijelove tijela su: koštana srž 12%. Slika 1. dojke 15%. . pogotovo što je: . Radijaciona bolest se različito manifestuje zavisno od jačine primljene doze. može da dostigne velike doze. pa se javlja leukemija i koštani rak osteosarkom. Efekti jonizujućeg zračenja na nivou ljudskog organizma Efekti radijacije na ljudsko zdravlje od prirodnih izvora nisu izrazito negativni jer se ono nikad ne sakuplja u tijelu. smanjuje se broj matičnih ćelija u koštanoj srži koji proizvode eritrocite. već se uočavaju na potomstvu. . .2. Ukupno radioaktivno zračenje koje čovjek prima.ljudska čula ne mogu registrovati. pluća 12%. nervnog. što je opasno po zdravlje.

50% onih koji nisu primili adekvatnu medicinsku pomoć može umrijeti u toku 60 dana.5 – 5. urinarni sistem. ) Gy: dolazi do kombinovanog oštećenja hematopoetskog i gastrointestinalnog sistema ( sistem organa za varenje).5) Gy: simptomi su sve teži.5 Gy . ‐ endokrini sistem. gađenje i povraćanje i posljedice se osjećaju samo prvog dana po izlaganju zračenja. timus. ‐ koštani sistem i hrskavica. Kako doza stiže 3.5 Gy: nastupa smrt. osim ako se ne sprovede brza transplantacija kompatibilne koštane srži i ekstenzivan medicinski tretman. Somatska oštećenja Svi somatski efekti osim katarakte vezani su za način nastanka i razvoja karcinoma. Oboljeli će preživjeti ovakvo ozračivanje. ‐ nervni sistem.5) Gy: prodromalni efekti su veoma izraženi.2) Gy: prodromalni efekti i oštećenja heatopoetskog sistema ( čine ga organi u kojima se stvaraju krvne ćelije: koštana srž. praćenog opštom infekcijom i krvarenjem. Iznad 7. Organi osjetljivi na radioaktivno zračenje: ‐ koža. Marija Kiri i njena ćerka Irena Žolijo Kiri umrle su od leukemije. pa je prvi karcinom kože izazvan jonizujućim zračenjem opisan 1902.hematopoetski sistem. 50-99% mogu umrijeti. prvenstveno usljed teškog oštećenja hematopoetskog sistema. Doza (1 . ‐ genetska oštećelja.5-7. . ‐ fetus. Ovo je poznata činjenica dugo vremena. ‐ kardiovaskularni sistem. Slika 2. Žrtve ovakvog izlaganja zračenju će vjerovatno preživjeti.Doza (0.oči. Probojnost jonizujućeg zračenja 3. Doza (2 – 3. limfni čvorovi i slezina) su češći. Preživljavanje je skoro nemoguće. a prva radioleukemija kod ljudi 1911.godine. Doza ( 5. Doza (3.godine. pa ako liječenje izostane.5 – 1) Gy: uzrokuju zanemarljiva akutna oštećenja. ‐ jetra. ‐ digestivni sistem.

neplastična anemija (nemogućnost koštane srži da proizvodi ćelije krvi) i maligni tumori. Poslije rata u Iraku. ‐ glavobolja. . pa čak i smrt! Takođe. tj. Prema knjizi Miloša Rajkovića ''Osiromašeni uranijum'' o hemijskoj toksičnosti osiromašenog uranijuma postoje pozdani podatci. akutne arterijske nekroze ( bespovratne promjene u građi ćelija ili tkiva. Neki od tih deformiteta su: nedostatak očiju. vezivnog tkiva u plućima). smanjenje broja crvenih i bijelih krvnih zrnaca. engleskih i svih ostalih vojnika. Bjelorusije i Rusije. nađeni i kod životinja i kod ljudi.000 km2 na području Ukrajine. *Urođeni deformiteti srca. od kojih je umrlo između 30 i 60 hiljada. godine. pa su nazvani '' Zalivski sindrom''. vrtoglavica. opadanje kose. prema istoj knjizi. Između 1989. gastritis (zapanjenski proces na sluzokoži želudca). godinu – dve poslije upotrebe oružja sa osiromašenim uranijumom rastao je broj djece rođene sa kongenitalnim anomalijama. Analize su pokazale da je zbog upotrebe municije sa osiromašenim uranijumom oboljelo oko 80 000 američkih vojnika. brojne teške posljedice po zdravlje otkrivene su i kod odraslog stanovništva. pa stručno mišljenje nadležnih da su leukemija. poremećaj funkcije jetre (početkom i krajem 1991. Takođe. *Frekventno otkrivanje velikog broja herpesa (akutno virusno oboljenje sa pojavom providnih mjehurića na prelazu kože u sluzokožu) i zoster herpesa ( akutno virusno oboljenje sa pojavom mjehurića na koži duž nerava). životinje i životnu sredinu od 1991. Masovno su zabilježene razne vrste: ‐ kancera. koje su prerasle u neku vrstu čireva. pokazali su da je godinu – dvije kasnije zabilježeno masovno oboljevanje djece u Iraku od leukemije. hronični hepatitis (zapaljenje jetre. prouzrokovani genetskim promjenama. Uranijum i njegove soli izuzetno su otrovni. postaje četvrti kancer u 1993. akutnih poremećaja funkcije jetre i bubrega. dok je u centralnim provincijama stanje ostalo neizmjenjeno.godine do 1996.godine). kao i broj prevremeno rođenih i mrtvorođenih beba. jezika i genitalnih organa. od kojih je 5 000 umrlo. a broj oboljelih od karcinoma štitne žlijezde porastao je 10 puta od 1986. uha. oštećenja bubrega. anemije. ispadanje zuba. ‐ opšta slabost. Isti simptomi otkriveni su i kod američkih. uočena je epidemija kancera u Iraku: Rezultati istraživanja posljedica koje je ostavila municija sa osiromašenim uranijumom na ljude. *Znatan je i porast infekcijskih bolesti. godini. krvotoka i nervnog sistema oboljelo je 70 000 ljudi. što uzrokuje nagomilavanje vode u trbušnoj duplji i vrlo brzo smrtni ishod. slabljenje imunološkog sistema. prouzrokovanih smanjenim imunitetom kod velikog broja stanovništva. koji su dolazili u dodir sa ovom vrstom municije. tj. bolovi u mišićima. fibrozu pluća ( Patološko stvaranje fibroznog.Prilikom katastrofe u Černobilu kontaminirano 150. *Otkazivanje bubrega i hepatična disfunkcija. sedmi i opšti kancer u 1989. godini. Značajan porast deformiteta sperme zapažen je u Kuvajtu u grupi pacijenata koji su bili testirani prije i poslije rata. *Simptomi koji podsjećaju na simptome izazvane virusom HiV-a. Genetska studija sprovedena u Iraku pokazala je porast rađanja djece sa urođenim deformitetima (nakaznost) u južnom Iraku poslije 1991. i 1993. Nefritis (zapaljenje bubrega).godine broj oboljelih od leukemije u provincijama južnog Iraka bio je tri puta veći. Izazivaju neke upale kože. godine.godine. Moguće je oštećenje nervnog sistema. Zračenju je bilo izloženo najmanje 7 miliona ljudi. odumiranje ćelija). *Leukemija. nosa. žutica). tj. Registrovano je i pojavljivanje bezbolnih opekotina na koži. u kontaminiranim zonama. tj. Od bolesti disajnih organa.

.. Amidžić. 4. 2005. 2. a samim tim i mjera koje bi trebalo poduzimati. 1995. Nuklearni udesi i zaštita. Biočanin R. 1999. Dostignuća u nuklearnoj medicini. Zaštita od radioaktivnog zračenja zahtijeva tri osnovna pravila: ‐ raditi što je brže moguće ‐ povećati maksimalno rastojanje od izvora zračenja ‐ potrebno je koristiti zaštitna sredstva. Panevropski univerzitet “APEIRON” Banja Luka. Biočanin. Zubović I. B. 3. Pravilno prenošenje radioaktivnog izvora Zaključak Kao što smo vidjeli biološki efekat radioaktivnog zračenja je svaka fiziološka promjena na živom organizmu. 2009. Literatura 1. ALUMNI. Produženo dejstvo radioaktivnog zračenja može da dovede do trajnih oštećenja zdravlja čovjeka. Međutim.Slika 3. Nuklearna medicina – '' Glas Srpski'' . . Ekologija životne sredine – ''Grafid'' Banja Luka. ono što upozorava na uticaj radioaktivnog zračenja jesu epidemiološka istraživanja koja ukazuju da radioaktivna zračenja imaju uticaj na žive organizme i pri vrijednostima koje se susreću u svakodnevnom (normalnom) okruženju. . R. Ovo je glavna kontraverza ovog pitanja. Nedović.