You are on page 1of 1

25.4.

2014

Nacionalizmi dhe feja n Shqipri

Nacionalizmi dhe feja n Shqipri


Prgjigja e pyetjeve pse shqiptart kan ndjenja t dobta fetare lidhet fort me karakterin e lvizjes nacionaliste shqiptare. N ndryshim nga vendet fqinje si This Pageku is an outdated, user-generated website brought tothirrur you byn anndihm archivefen .It was mirrored Serbia dhe Greqia, nacionalizmi lindi si nj lvizje antiturke duke deri n at pik sa nacionalizmat serb dhe grek dhe kishat ortodokse Geocities at the end of October, 2009. serbe dhe from greke vshtir se do t mund t ndaheshin asokohe nga njra tjetra, nacionalizmi shqiptar lindi n nj kontekst tjetr historik dhe fetar. Nacionalizmi For any questions concerning this page try to contact the respective author. (To report any malicious content send the URL to oocities(at gmail dot com). For question about the Lufts archive visit: OoCities.org. shqiptar, si lvizje politike, nisi pas Ruso Turke me Lidhjen e Prizerenit (1878) para s gjithash si nevoj e bashkimit t shqiptarve n mbrojtje nga rreziku i ndarjes s tokave t tyre mes Serbis dhe Greqis. N kto toka banonin shqiptar t tre besimeve t prmendura n krye t ktij shkrimi, (madje pr saktsi duhet thn katr pasi pjesa e muslimanve ndahej midis sunitve dhe bektashinjve). N kt kontekst lvizja nacionaliste shqiptare e pa veten prball disa problemesh jo fort t lehta pr tu zgjidhur, madje edhe t mbarsura me kontradikta t mprehta: nevoja e krijimit t nj identiteti kombtar q t'i bashkonte t gjith shqiptart ndeshej me katr identitete fetare; nevoja q ky identitet t ishte i ndryshm nga identiteti serb apo grek prsa i prket fes i onte m shum nga muslimanizmi, por, nga ana tjetr, nevoja q ky identitet t'i ndante ata nga identiteti turko-mysliman - pasi tashm ishte br e qart se perandoria otomane qe n shprbrje dhe shqiptart rrezikonin t zhdukeshin sbashku me t, sikur t mos forconin identitetin e tyre t ndryshm nga ai i turqve - i shtynte larg muslimanizmit. I largonte nga muslimanizmi edhe nevoja pr t'iu afruar Perndimit q, si e tregoi Traktati i Berlinit, ishte shum i rndsishm pr vendosjen e fatit t tyre; por, nga ana tjetr, afrimi me fen e Perndimit ndeshej me vshtirsin e t qnit t pjess m t madhe t popullsis me fe muslimane. Nuk duhet t harrojm se asokohe shqiptart q banonin n Kosov dhe Maqedonin perndimore, shumica e t cilve ishin musliman sunit, e ngrinin n shifra edhe m t larta se 70% botn muslimane shqiptare. Kur flitet pr prpjekjet pr t shenjtruar nacionalizmin shqiptar nuk mund t mos prmenden figurat q kan dhn ndihmesn m t madhe, t cilt kan marr banner_300x250.swf emrin rilindas. M i shquari ndr ta sht Naim Frashri i cili sot konsiderohet poeti kombtar shqiptar. Ai ka shkruar dy poema epike q synonin t krijonin mitet prbashkuese t shqiptarve. Poemn Qerbelaja si dhe poemn Historia e Sknderbeut - t dyja t botuara m 1898. Me poemn Qerbelaja q i kndon nj beteje t humbur n shekullin e par t historis muslimane, betej q u b miti themelues i shiizmit, ai tentoi t krijoj betejn e humbur t shqiptarve, ashtu si kishin serbt betejn e humbur t Kosovs n qendr t mitologjis s tyre nacionaliste. N fakt q t dy mitet, ai serbo-ortodoks rreth Betejs s Kosovs dhe miti shiit rreth Betejs s Qerbelas jan shum t ngjashm n prmbajtje dhe n stil. N t dy rastet skenari i ngjarjes sht prqndruar rreth nj beteje t humbur padrejtsisht, ka i bn ato shembuj t asaj q Elias Canetti e ka quajtur "fe t ankimit". Synimi i Naim Frashrit, i cili i prkiste edhe vet fes bektashiane ishte q, meqnse t gjitha nacionalizmat e ballkanit kishin nj lidhje t fort me fen, aq sa parrulla nacionaliste e asaj kohe e theksuar edhe nga Naim Frashri ishte "nuk ka komb pa fe", feja prbashkuese e shqiptarve duhej t bhej bektashizmi. Naimi u prpoq t mobilizonte orientimin shiit dhe antisunit t bektashinjve pr t shprehur kundrshtimin e tij ndaj sundimit otoman dhe pr t artikuluar nj identitet (musliman) t veant pr shqiptart. Ai shpresonte q bektashinjt, duke qen heterodoks dhe sinkretist do t mund t'i kaprcenin ndarjet fetare n Shqipri dhe t vendosnin nj ur ndrmjet diferencave t Islamit dhe Krishtrimit. Ai me shkrimet e tij u prpoq t prgjithsonte natyrn josektare dhe ndrfetare t Urdhrit t Bektashinjve ku, prve theksimit t tolerancs fetare, ai gjithashtu nnvizonte orientimin kombtar si nj nga aspektet kryesore t doktrins bektashiane: "jo vetm ndrmjet tyre, por dhe me t gjith njerzit e tjer bektashinjt jan vllezr shpirtror. Ata e duan fqinjin si veten, qoft musliman apo i krishter dhe sillen njsoj, duke e paraqitur veten t shnjtruar me t gjith njerzit. Por mbi t gjitha ata duan vendin e tyre dhe bashkkombsit, sepse ky sht virtyti m i lart". (Hasluck 1929-II: 556). Kjo shpjegon edhe rolin e rndsishm q kan luajtur bektashinjt shqiptar n kaprcyell t shekullit 19 n lvizjen nacionaliste shqiptare. Faltoret bektashiane shqiptare (teqet) - shpesh vende lutjesh edhe pr muslimant, edhe pr t krishtert - n prgjithsi njiheshin si qendra t veprimtaris nacionaliste shqiptare. Ve ksaj Urdhri luajti nj rol shum t rndsishm n krijimin e shkollave ilegale dhe prhapjen e librave shqip duke u dhn njkohsisht mbshtetje aktive grupeve t armatosura nacionaliste. sht e njohur tashm q bektashinjt, kur diskutohej shtja e alfabetit shqiptar, mbshtetn prdorimin e shkrimit latin, ndryshe nga muslimant e tjer, t cilt mbshtetnin prdorimin e shkrimit arab. Ndrkaq kjo prpjekje e Naimit dhe e bektashinjve duket se nuk zuri rrnj pr disa arsye, s pari sepse feja bektashiane ishte n minoranc edhe prsa i prket pjess islame t popullsis: 55% sunit dhe 15% bektashinj (pa llogaritur Kosovn); s dyti sepse shqiptart duhet t kishin nj faktor m t fort prbashkues q t'i afronte nga Evropa e krishter q do t vendoste pr fatin e tyre. S treti edhe pr shkak t lidhjeve t forta q nj pjes e shqiptarve kishin me Turqin e cila, nga nj pjes e rndsishme e atyre q nisn lvizjen nacionaliste shqiptare me Lidhjen e Prizrenit, ende konsiderohej si mbrojtse e interesave t shqiptarve nga synimet serbe dhe greke. Megjithat si frym e nevojs pr toleranc fetare dhe bashkpunim t t gjith shqiptarve n emr t kombit prpjekja e Naimit duket se triumfoi, ndonse nn t tjera simbole dhe heronj. Konteksti i prmendur m sipr bri q n procesin e ndrtimit t identiteti nacional shqiptar t marr prparsi nj tjetr mit i ekzaltuar nga poema tjetr e Naim Frashrit "Historia e Sknderbeut" kombinuar me thirrjen e nj tjetr rilindasi, katolik ky q i shrbente perandoris otomane n at koh, Vaso Pasha: ai n thirrjen tij nacionaliste iu drejtua shqiptarve me poemn "O moj Shqypni" (botuar m 18781880) q shrbeu pastaj pr t ngritur fen shekullare t nacionalizmit shqiptar: Mos shikjoni kish a xhamija, / feja e shqyptarit asht shqyptaria. Ky mit apo konstrukt historik u bashkua me mitin e Sknderbeut i cili kishte luftuar n shekullin e 15 kundr turqve. Ky hero i krishterimit u rimor nga nacionalistt shqiptar, por duke iu zhveshur pak nga pak prmbajtja fetare dhe duke u kthyer n nj hero shekullar t nacionalizmit shqiptar, si nj lufttar q kishte luftuar pr lirimin e mmdheut.

http://www.oocities.org/mbreteriashqiptare/feja.html

1/1