P. 1
13

13

|Views: 1|Likes:
Published by Gustavo Bravo

More info:

Published by: Gustavo Bravo on Apr 30, 2014
Copyright:Traditional Copyright: All rights reserved

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

04/30/2014

pdf

text

original

CORPUS THOMISTICUM Sancti Thomae de Aquino Scriptum super Sententiis liber I a distinctione XIX ad distinctionem XXI Distinctio !

Prooemium " #$%& Super Sent'( lib' d' ! q' pr' Postquam determina)it Ma*ister de personis di)inis quantum ad earum distinctionem per relationes aeternas( hic incipit determinare de ipsis quantum ad earum aequalitatem' Di)iditur autem haec pars in duas+ in prima ostendit aequalitatem personarum, in secunda mo)et quamdam dubitationem quae oritur e- quibusdam locutionibus( quibus in sua probatione usus .uerat( / distinct'( ibi+ hic oritur quaestio trahens ori*inem epraedictis' Prima in duas+ in prima ostendit secundum quid attendenda sit personarum aequalitas, in secunda secundum illa personarum aequalitatem ostendit( ibi+ quod autem aeternitate( aliqua trium personarum aliam non e-cedat( supra ostensum est' Circa primum duo .acit+ primo ostendit quod aequalitas personarum attenditur quantum ad aeternitatem( ma*nitudinem( et potestatem, secundo ostendit qualiter ista tria se habent ad in)icem( scilicet quod sunt idem secundum rem quod di)ina essentia( ibi+ cumque enumerentur ista quasi di)ersa( in Deo tamen unum et idem sunt' 0uod autem aeternitate( aliqua trium personarum aliam non e-cedat( supra ostensum est' Hic ostendit propositum, et di)iditur in tres partes+ in prima e- praedictis relinquit aequalitatem personarum quantum ad aeternitatem, in secunda ostendit earum aequalitatem quantum ad ma*nitudinem( ibi+ nunc superest ostendere quod ma*nitudine )el potentia alius alium non e-cedat, in tertia quantum ad potestatem( /1 dist'( ibi+ nunc ostendere restat quomodo aliqua harum personarum aliam non e-cellat potentia' 2unc superest ostendere quod ma*nitudine )el potentia alius alium non e-cedat' Hic ostendit personarum aequalitatem quantum ad ma*nitudinem+ et primo ostendit aequalitatem in ma*nitudine, secundo inducit quamdam conclusionem( ibi+ praeterea cum Deus dicatur trinus( non tamen debet dici triple-' Prima in tres( secundum tres )ias quibus probat aequalem ma*nitudinem trium personarum+ primo ostendit e-

mutua inhaesione, secundo e- remotione eorum quae inaequalitatem .acere possent( ibi+ sed 3am nunc ad propositum redeamus, tertio e- ratione di)inae simplicitatis et )eritatis( ibi+ sciendum est i*itur( tantam aequalitatem esse in Trinitate et cetera' Circa primum tria .acit+ primo mani.estat propositum, secundo proponit intentum( ibi+ sciendum i*itur est quia pater non est ma3or .ilio, tertio ponit aequalitatis si*num( ibi+ et inde est quod pater dicitur esse in .ilio( et .ilius in patre( et spiritus sanctus in utroque' Hic quaeruntur duo' Primo de aequalitate' Secundo de illis in quibus attenditur aequalitas' Circa primum quaeruntur duo+ an in di)inis sit aequalitas, / an ibi sit mutua aequalitas' Articulus Utrum aequalitas sit in di)inis " #$4& Super Sent'( lib' d' ! q' a' ar*' Ad primum sic proceditur' 5idetur quod aequalitas non sit in di)inis' Sicut enim dicit philosophus( unum in quantitate .acit aequale' Sed in Deo non est quantitas( ut supra di-it Au*ustinus( quod est sine quantitate ma*nus' 6r*o )idetur quod non sit aequalitas ibi' " #$$& Super Sent'( lib' d' ! q' a' ar*' / Praeterea( quidquid est in di)inis de absolutis( si*ni.icat di)inam substantiam' Sed secundum unitatem substantiae attenditur identitas( et non aequalitas' 6r*o )idetur quod per hoc quod probatur una essentia trium personarum( ma*is probetur identitas quam aequalitas' " #$7& Super Sent'( lib' d' ! q' a' ar*' % Item( qualitas ma*is se habet ad spiritualia quam quantitas+ quia quaedam species qualitatis( ut scientia et )irtus et hu3usmodi( in)eniuntur in substantiis spiritualibus, non autem species quantitatis( nisi .orte numerus( secundum quem non attenditur haec aequalitas personarum' 6r*o cum secundum qualitatem potius sit similitudo quam aequalitas( )idetur quod ista

con)enientia in essentialibus ma*is dicenda sit similitudo quam aequalitas' " #$8& Super Sent'( lib' d' ! q' a' ar*' # Praeterea( omnis aequalitas dicit proportionem et commensurationem quamdam' Sed in.initorum non est aliqua commensuratio nec proportio' Cum i*itur di)inae personae in.initae sint( non )idetur in eis esse aequalitas' " #$!& Super Sent'( lib' d' ! q' a' s' c' In contrarium( est quod in s9mbolo Athanasii dicitur+ et totae tres personae coaeternae sibi sunt et coaequales' " #71& Super Sent'( lib' d' ! q' a' co' Respondeo dicendum( quod( sicut dicit philosophus( unum in substantia .acit idem( unum in quantitate aequale( unum in qualitate .acit simile' 0uam)is autem in di)inis non sit qualitas )el quantitas secundum communem rationem *eneris( sunt tamen ibi aliquae species qualitatis secundum proprias rationes suas( quantum ad di..erentias constituti)as, et similiter aliquae species quantitatis secundum id quod est proprium eis( ut ma*nitudo et duratio+ et ideo ratione eorum dicitur in di)inis aequalitas et similitudo' Sicut autem ea quae si*ni.icantur per modum qualitatis( ut sapientia et hu3usmodi( non sunt aliud secundum rem ab essentia( sed solum secundum rationem, ita etiam similitudo et identitas in di)inis di..erunt secundum rationem et non secundum rem( et similiter est de aequalitate' 6t inde est quod di)ersimode in)enitur aequalitas et similitudo in di)inis personis et in aliis rebus' In aliis enim aequalibus non est eadem quantitas secundum essentiam( sed solummodo secundum commensurationem, et similiter una qualitas secundum speciem, quia in eis est aliud qualitas et essentia( quae respicit esse sicut actum proprium' 0ualitas autem )el quantitas non dicitur per respectum ad esse( sed tantum dicunt quidditatem alicu3us *eneris' Unde potest dici una quantitas ubi non est unum esse, sed non potest dici una essentia absolute( nisi ubi est unum esse, et hoc est ubi est eadem essentia secundum numerum' 6t inde est quod ad rationem aequalitatis( unitas secundum numerum non requiritur, sed ad identitatem requiritur unitas secundum numerum' In di)inis autem personis idem est ma*nitudo et

quarum consideratione nomina imponimus( etiam illa quae de Deo praedicantur( unitas essentiae non est nisi in eodem supposito. ideo identitas nullam importat distinctionem in supposito.icit quod sint idem specie' Haec autem unitas est in di)ersis suppositis+ et ideo aequalitas et similitudo simul cum unitate important distinctionem+ et propter hoc dicimus .icit quod sit unitas numeri( )el etiam temporis' 6t ita cum in di)inis sit ratio aliquarum specierum quantitatis( potest ibi esse aequalitas proprie' Sed quia quod in)enitur in pluribus( con)enit eis secundum id quod est eis commune( et non secundum quod est eis proprium+ ideo potest melius dici( quod aequalitas consequitur rationem quantitatis in communi( quae consistit in quadam di)isibilitate+ unde ratio quantitatis in)enitur proprie in illis quae secundum se di)iduntur..ilium similem patri )el aequalem.sapientia( quod essentia+ unde aequalitas et similitudo personarum attenditur secundum eamdem sapientiam numero et ma*nitudine' " #7 & Super Sent'( lib' d' ! q' a' ad Ad primum i*itur dicendum( quod aequalitas non causatur e. ut unitas ad essentiam re. sed ma*is unitatem' Unde .icatione( non important unitatem quantitatis )el qualitatis in numero.uno in quantitate solum secundum rationem quantitatis communem( sed etiam secundum rationem alicu3us speciei quantitatis' Ad rationem enim aequalitatis su.ilius non potest dici( masculine loquendo( idem patri( sed neutraliter tantum. sed su.eratur' Aequalitas )ero et similitudo( quae important unitatem quantitatis )el qualitatis non secundum essentiam )el esse( quantum est de sui si*ni. et sic Deo non con)enit' In)enitur etiam quodammodo in illis quorum di)isio attenditur secundum ea quae e-trinsecus sunt( sicut )irtus dicitur di)isibilis et quantitatis rationem habens eratione et di)isione actuum et ob3ectorum' 6t talis ratio quantitatis( scilicet )irtualis( Deo con)enit( et per consequens aequalitas' " #7/& Super Sent'( lib' d' ! q' a' ad / Ad secundum dicendum( quod ratione 3am dicta( dist' !( patet quod identitas ponit unitatem in essentia secundum numerum+ et quia in rebus creatis( e. non tamen eumdem' 6t inde est quod potius Ma*ister de aequalitate quam de identitate determina)it( dist' !( ..

et nulla alia ma*nitudo potest esse aequalis sibi' Pater autem et . et hoc Deus est( ut etiam Commentator dicit' Articulus / .)erbis Hilarii in / distinct' positis quod similitudo sibi ipsi non est( tamen aequalitas addit aliquid supra similitudinem( et includit eam( quando dicitur de di)inis personis' Cum enim in di)inis non nisi quantitas sit )irtutis( quae .ilius non habent aliam et aliam ma*nitudinem( sed unam et eamdem( secundum quam aequales dicuntur. et ita di)inae ma*nitudini nihil di)ersum ab ipsa commensuratur' Tertio( quia sicut omnis motus reducitur ad mo)ens quod non est motum neque a se neque ab alio+ ita omnis mensuratio reducitur ad unum primum quod nullo modo est mensuratum( sed est omnium mensura. sed in aequalitate importatur utrumque.inita dicitur( non quidem per e-tensionem pri)ati)e( sed per ne*ationem termini' Secundo( quia commensuratio non est unius quantitatis ad se( sed duarum. et ideo in.erentiae( quod est habere unam quantitatem( et non quantum ad rationem *eneris( quae consistit in commensuratione quantitatis' Unde dico( quod di)ina ma*nitudo nullo modo est mensurabilis )el mensurata nec ab alio nec a se' Primo( quia mensuratio ponit terminationem( et di)ina ma*nitudo non habet terminum intra nec e-tra. et unitas essentiae per modum quantitatis si*ni..quia in identitate importatur tantum unitas essentiae' 2ec etiam secundum quemlibet modum di)inis personis competit( scilicet masculine.icatae( et personarum distinctio' " #7%& Super Sent'( lib' d' ! q' a' ad % Ad tertium dicendum( quod quam)is in similitudine similiter importetur utrumque( ut patet e.undatur in qualitate( in unitate talis quantitatis ponitur unitas qualitatis( et pri)atur intensionis e-cessus( ut patet+ quia quaecumque aequalia sunt in colore( sunt etiam similia( sed non con)ertitur' " #7#& Super Sent'( lib' d' ! q' a' ad # Ad quartum dicendum( quod aequalitas est species proportionis+ est enim aequalitas proportio aliquorum habentium unam quantitatem' Dico i*itur de aequalitate( sicut de quibusdam aliis( quod praedicatur de Deo quantum ad rationem di.

ilius sit aequalis patri( et non e con)erso' " #7!& Super Sent'( lib' d' ! q' a' / s' c' Contra est quod in s9mbolo dicitur+ tres personae coaeternae sibi sunt et coaequales' 6r*o est ibi mutua aequalitas' " #81& Super Sent'( lib' d' ! q' a' / co' Respondeo dicendum( quod cum aequalitas .undetur in unitate quantitatis( idem est aliquid esse aequale alicui( quod habere quantitatem illius. et esse simile( quod habere qualitatem illius' 0ualitas autem alicu3us dicitur quam proprie et plene habet' Contin*it autem quandoque quod qualitas illa per.ilius( qui est a patre sicut a principio( sit similis et aequalis patri( sed non e con)erso' " #77& Super Sent'( lib' d' ! q' a' / ar*' / Praeterea( unumquodque est aequale illi quo non est minus.ecta est in utroque+ unde utriusque dici potest+ et secundum hoc in talibus potest dici quod utrumque alteri simile est' 0uandoque autem qualitas aliqua est proprie et plene in uno( et in alio est tantum quaedam imitatio illius( secundum aliquam participationem+ et .Utrum aequalitas in di)inis sit mutua " #7$& Super Sent'( lib' d' ! q' a' / ar*' Ad secundum sic proceditur' 5idetur quod non sit ibi mutua aequalitas' Ita enim dicit Dion9sius quod in causa et in causatis non recipimus con)ersionem similitudinis et aequalitatis' Sed quam)is in di)inis personis non sit causa et causatum( est tamen ibi principium et quod est de principio' 6r*o )idetur quod .ilio' 6r*o .ilius est aequalis patri( sed non e con)erso' " #78& Super Sent'( lib' d' ! q' a' / ar*' % Item( cum nihil sibi ipsi sit aequale( omne quod aequale dicitur praesupponit aliquid cui aequale dicatur' Sed .ilius non est minor patre( et tamen pater est ma3or .ilius secundum ordinem naturae praesupponit patrem( non autem pater praesupponit aliquid' 6r*o )idetur quod . et nihil est aequale illi quo est ma3us' Sed supra( distinct' $( dicit Hilarius+ .

ilio( non ponitur aliquis *radus ma*nitudinis( sed tantum ordo auctoritatis' Unde per hoc non remo)etur mutua aequalitas( sed tantum mutua adaequatio' " #8%& Super Sent'( lib' d' ! q' a' / ad % Ad tertium dicendum( quod aequalitas non de necessitate praesupponit aliquid aliud( sed supponit' Unde non oportet quod .ilius adaequatur patri et assimilatur( et non e con)erso' " #8 & Super Sent'( lib' d' ! q' a' / ad Ad primum i*itur dicendum( quod Dion9sius loquitur in causatis illis quae non per.ilio+ et ideo potest dici mutua similitudo )el aequalitas' Unde Dion9sius dicit( quod in coordinatis( idest aequalibus( possibile est similia sibi in)icem esse( et con)ertere ad alterutrum similitudinem' " #8/& Super Sent'( lib' d' ! q' a' / ad / Ad secundum dicendum( quod per hoc quod dicitur pater ma3or . sed loco motus est ibi acceptio( prout dicitur una persona ab alia accipere+ unde non potest esse assimilatio )el adaequatio( nisi secundum rationem acceptionis' Dico i*itur( quod quia ma*nitudo )el bonitas est plene in qualibet di)inarum personarum( quaelibet persona potest dici aequalis )el similis alii' Sed quia una persona accipit ab alia et non e con)erso( ideo persona accipiens potest dici adaequari )el assimilari illi personae a qua accipit( et non e con)erso' Concedimus i*itur inter patrem et .tunc illa qualitas non dicitur utriusque( sed e3us tantum quod eam plene possidet' 6t tunc illud quod non plene habet( dicetur simile ei quod plene habet( et non e con)erso+ ut si dicamus quod pictura est similis homini( et non e con)erso' 2on enim dicitur quod homo sit similis suae ima*ini( proprie loquendo' Ulterius( assimilari( supra hoc quod est similem esse( ponit quemdam motum et accessum ad unitatem qualitatis( et similiter( adaequari( ad quantitatem' In di)inis autem personis non est aliquis motus.ecte recipiunt similitudinem suae causae( quod non est in di)inis personis( quia tota plenitudo patris est in .ilium esse mutuam similitudinem )el aequalitatem+ quia pater est similis .ilio( et e con)erso+ non autem mutuam adaequationem )el assimilationem+ quia .

ra( distinct' #%( quaest' ( art' ( quaeretur' De aeternitate( praeter ea quae supra( dist' 8( quaesita sunt( duo quaeruntur+ quid sit aeternitas secundum rem.ectionem participatam a creatura et principium communicationis in Deo( sicut se habet bonitas creaturae cum bonitate increata' Sed secundum Dion9sium( sicut Deus dicitur . et circa hoc quaeruntur duo' Primo de aeternitate' Secundo de ma*nitudine+ quia de potentia in.illud quod dicitur aequale( habeat aliquem ordinem )el prioritatis )el principii ad illud cui aequale dicitur( )el e con)erso' 0uaestio / Prooemium " #8#& Super Sent'( lib' d' ! q' / pr' Deinde quaeritur de illis in quibus attenditur illa aequalitas. / quomodo se habeat nunc aeternitatis ad aeternitatem' Articulus Utrum aeternitas sit substantia Dei " #8$& Super Sent'( lib' d' ! q' / a' ar*' Ad primum sic proceditur' 5idetur quod aeternitas non sit ipsa di)ina substantia' 2ihil enim est causa sui ipsius' Sed Deus est auctor aeternitatis( ut dicit Au*ustinus( et est etiam ante aeternitatem( sicut causa e3us( ut dicitur :ib' de causis' 6r*o )idetur quod aeternitas non sit ipse Deus' " #87& Super Sent'( lib' d' ! q' / a' ar*' / Item( unumquodque mensuratur primo sui *eneris' Sed primum esse est di)inum esse' 6r*o per e3us mensuram mensuratur omne esse' Sed esse temporalium mensuratur per tempus( et aeternorum per ae)um' 6r*o )idetur( cum unius non sit nisi una mensura( quod aeternitas sit idem secundum rem quod ae)um et tempus' " #88& Super Sent'( lib' d' ! q' / a' ar*' % Praeterea( in omnibus participationibus di)inae bonitatis est communitas in nomine et in ratione cu3usdam analo*iae inter per.

.oetius' Supposito etiam quod An*eli semper .iniatur( adhuc tempus non erit aeternitas( ut dicit .oetius( et quamdiu res manet( esse suum substantiale non )ariatur( quam)is accidentia )arientur' Cum i*itur esse temporalium mensuretur tempore( )idetur quod tempus sit mensura indi)isibilis et permanens( et sic non di. et talis actus est actus quietus et permanens' 6sse .sapiens inquantum implet alios sapientia( ita per hoc dicitur aeternus quod est causa ae)i et temporis' 6r*o )idetur quod ae)um et tempus debeant dici aeternitas' " #8!& Super Sent'( lib' d' ! q' / a' ar*' # Item( mensura est proportionata mensurato' Sed omne esse in se consideratum indi)isibile est( quia nihil habet admi-tum ut dicit .inem.inem' Sed secundum hoc non attenditur essentialis eorum di)ersitas+ quia posito quod tempus nunquam inceperit( nec nunquam . aeternitas nec principium nec .erat ab aeternitate' " #!1& Super Sent'( lib' d' ! q' / a' ar*' 4 Praeterea( in quocumque est in)enire successionem( illud mensuratur tempore' Sed esse ae)iternorum( sicut An*eli et substantiae caeli( non mensuratur tempore' 6r*o )idetur quod eorum esse non habeat successionem( et ita )idetur quod non di.uerint( ae)um adhuc di.ectionis.. ae)um principium habet et non ..erret ab aeternitate' 0uid tamen )eritatis habeat( e.icant durationem quamdam' Duratio autem omnis attenditur secundum quod aliquid est in actu+ tamdiu enim res durare dicitur quamdiu in actu est( et non dum est in potentia' 6sse autem in actu contin*it dupliciter' Aut secundum hoc quod actus ille est incompletus( et potentiae permi-tus( ratione cu3us ulterius in actum procedit.inem.his quae dicentur( patebit' Sciendum est i*itur( quod tria praedicta nomina si*ni.erat ab aeternitate' " #! & Super Sent'( lib' d' ! q' / a' co' Respondeo dicendum( quod di)ersitatem aeternitatis( temporis et ae)i( quidam )oluerunt accipere( quod tempus habet principium et . et talis actus est motus+ est enim motus e-istentis in potentia( secundum quod hu3usmodi( ut dicit philosophus' Aut secundum quod actus non est permi-tus potentiae( nec additionem recipiens per.

et huic respondet loco mensurae aeternitas' 6st alius actus cui substat potentia quaedam.seipsa( ita quod est de ratione quidditatis suae. et tale esse est esse di)inum( in quo non est aliqua potentialitas respectu hu3us actus' Sic i*itur patet quod est triple. ita etiam numerus prioris et posterioris in motu est numerus numeratus( qui est tempus' 6. quod autem est . et huic respondet tempus' Cum i*itur unicuique rei respondeat propria mensura( oportet quod secundum conditionem actus mensurati accipiatur essentialis di.ectionis recipiens. et huic respondet ae)um' 6st autem alius cui substernitur potentia( et admiscetur sibi potentia ad actum completum secundum successionem( additionem per.undatur in motu( scilicet prius et posterius. sed tamen est actus completus acquisitus in potentia illa.autem in tali actu contin*it dupliciter' 5el ita quod ipsum esse actu( quod res habet( sit sibi acquisitum ab alio. )el duo nunc( inter quae est tempus.ectum accepit' 5el esse actu est rei e.uisse( secundum philosophum( tamen unaquaeque re)olutio )el pars re)olutionis( quae mensuratur .inem' Motus enim caeli etsi ponatur semper . et tale est esse di)inum et operatio e3us.actus' 0uidam cui non substernitur aliqua potentia. )el duo tempora continuata per unum nunc+ et quod illa sint succedentia' Continuitas etiam accedit tempori e.quo patet quod illud quod est de tempore quasi materiale( ..quo patet quod tempore non mensuratur nisi id quod includitur in tempore( et secundum principium et .ratione motus quem mensurat' Unde si aliquis motus esset non continuus( non habens ordinem ad motum continuum caeli( tempus mensurans illum motum non esset continuum' 6.erentia ipsius mensurae' In)enitur autem in actu qui motus est( successio prioris et posterioris' 6t haec duo( scilicet prius et posterius( secundum quod numerantur per animam( habent rationem mensurae per modum numeri( quae tempus est' Unde dicit philosophus( quod tempus est numerus motus secundum prius et posterius' 6t est numerus numeratus( et non numerus simpliciter' Sicut enim dicimus quod duo canes est numerus numeratus( et duo est numerus simpliciter. et tunc res habens tale esse est potentialis respectu hu3us actus( quem tamen per.ormale( completur in operatione animae numerantis+ propter quod dicit philosophus quod si non esset anima( non esset tempus' Sic i*itur de ratione hu3us mensurae( quae est tempus( sunt duo+ scilicet quod accipiantur ibi plura( ad minus duo.

ormiter sumpto principio+ quia aeternitas respicit illud esse quod non habet principium e. non autem aeternitas( quae mensurat esse quod non est acquisitum ab alio' 6t secundum hoc potest sustineri dicta di.luit sicut a principio' Posset etiam dici( quam)is non ita bene( quod causa communiter accipitur pro omni eo quod est etiam prius secundum rationem+ cum enim essentia di)ina secundum intellectum sit prius quam esse suum( et esse prius quam aeternitas( sicut mobile est prius motu( et motus prior tempore.iciens. ae)um autem quod habet tale principium.. ita permanentia actus( secundum quod intelli*itur in ratione unius quod habet rationem mensurae( complet rationem ae)i et aeternitatis' Sed quia esse ae)iternorum est acquisitum ab alio( ideo ae)um mensurat esse quod habet principium.erentia ae)i et aeternitatis+ propter hoc Dion9sius utitur uno pro alio' Unde si proprie accipiatur causa et auctor( Deus dicitur esse auctor aeternitatis( non qua ipse aeternus est( sed aeternitatis participatae( quae ae)um est.praedictis( in corp' art'( ae)um nihil aliud est quam aeternitas quaedam participata. tempus )ero respicit actum qui habet principium et .erentia( licet non uni.... dicetur ipse Deus esse causa suae aeternitatis secundum modum intelli*endi( quam)is ipse sit sua aeternitas secundum rem' " #!%& Super Sent'( lib' d' ! q' / a' ad / Ad secundum dicendum( quod omnibus illis in quibus in)enitur di)ersa ratio mensurandi( oportet esse di)ersas mensuras . unde non in)eniuntur auctores antiqui multum curasse de di.tempore( secundum prius et posterius accepta in ipsa( principium habet et . sicut dicimus( quod ipse est causa omnis bonitatis( non suae( sed e3us quae ab ipso in creaturas e.inem( et secundum hoc )erum est quod tempus habet principium et .inem+ quia non est mensura nisi habentis principium et .inem durationis( ut mensuratur tempore' " #!/& Super Sent'( lib' d' ! q' / a' ad Ad primum i*itur dicendum( quod sicut patet e.inem' In actu autem illo qui est actus completus( non est intelli*ere prius et posterius( nec aliqua plura( et ita nec successionem+ unde mensura quae respondet eis( non est per modum numeri( sed ma*is per modum unitatis' Sicut er*o prius et posterius temporis( prout intelli*untur numerata( complent rationem temporis.

proprias. unde esse rerum temporalium non mensuratur tempore nisi prout sub3acet )ariationi e.motu caeli' Unde dicit Commentator( quod sentimus tempus( secundum quod percipimus nos esse in esse )ariabili e. non enim eodem modo mensurantur panis et )inum' Unde cum di)ersa ratio mensurandi sit in di)ersis actibus( oportet quod respondeant eis di)ersae mensurae propriae+ )erumtamen una earum potest ordinari ad aliam( sicut ad primam mensuram et e-cedentem' Unde sicut di)inum esse est mensura omnis actus( ita aeternitas est mensura omnis durationis( e-cedens et non coaequata' Sed praeter hoc oportet habere alias proprias mensuras propter di)ersos modos mensurandi' " #!#& Super Sent'( lib' d' ! q' / a' ad % Ad tertium dicendum( quod di)ina bonitas participatur in di)ersis secundum di)ersos modos' Per.motu caeli( sentit tempus( quam)is non )ideat ipsum motum caeli' " #!$& Super Sent'( lib' d' ! q' / a' ad 4 Ad quintum dicendum( quod quam)is actus qui mensuratur ae)o( sit totus simul sine successione( hoc esse tamen est ab alio.icandum co*nitionem secundum aliquem modum determinatum habendi ipsam( et propter hoc non est commune omnibus' Similiter aeternitas nominat durationem secundum illum modum quo est in principio suo. et in . et tunc nomen est commune et ipsi principio communicanti et omnibus participantibus( secundum analo*iam( sicut bonitas( entitas et hu3usmodi' 5el secundum proprium modum quo recipitur )el est in aliqua creatura( ut patet quod co*nitio participatur a Deo in omnibus co*noscentibus et hoc nomen sensus imponitur ad si*ni.ectionis illius. et quicumque sentit quamcumque )ariabilitatem quae consequitur e.ectioni autem participatae duplenomen imponitur' 5el secundum rationem communem per.motu caeli' 6t inde est quod omnia quae ordinantur ad motum caeli sicut ad causam( cu3us primo mensura est tempus( mensurantur tempore. et ideo aliae durationes participatae non dicuntur nomine aeternitatis' " #!4& Super Sent'( lib' d' ! q' / a' ad # Ad quartum dicendum( quod tempus per se est mensura motus primi.

.acit aeternitatem( ut . et loquitur de duratione aeternitatis' 6r*o )idetur quod nunc aeternitatis non sit aeternitas' " 411& Super Sent'( lib' d' ! q' / a' / ar*' % Item( nunc stans .icatur( cum dicitur+ quando motus est( et An*elus est( et Deus est' Sed aeternitas non est tempus( ut dictum est( art' antec' 6r*o nunc aeternitatis( quod est idem quod nunc temporis( non est idem quod aeternitas' " #!!& Super Sent'( lib' d' ! q' / a' / ar*' / Item( omne nunc est indi)isibile' Sed aeternitas est di)isibilis+ quod )idetur e.ert ibi nunc aeternitatis et aeternitas' " 41%& Super Sent'( lib' d' ! q' / a' / co' . et ita nunc est causa aeternitatis' Sed non potest idem esse causa sui ipsius' 6r*o non est idem aeternitas et nunc aeternitatis' " 41 & Super Sent'( lib' d' ! q' / a' / ar*' # Praeterea( sicut se habet nunc temporis ad tempus( ita se habet nunc aeternitatis ad aeternitatem' Sed nunc temporis non est tempus sicut nec punctus est linea' 6r*o nec nunc aeternitatis est aeternitas' " 41/& Super Sent'( lib' d' ! q' / a' / s' c' Contra( aeternitas est ipse Deus' Sed in di)ina essentia non est aliqua realis di)ersitas' 6r*o non di.hoc ab aeternitate ae)um discernitur( ut prius dictum est( distin' 8( quaest' /( art' /' Articulus / Utrum nunc aeternitatis sit ipsa aeternitas " #!8& Super Sent'( lib' d' ! q' / a' / ar*' Ad secundum sic proceditur' 5idetur quod nunc aeternitatis non est ipsa aeternitas' 2unc enim aeternitatis( temporis et ae)i( )idetur unum esse( quod si*ni.hoc quod in littera inducitur+ in *enerationem et *enerationem anni tui.oetius dicit.

tunc dicetur motus esse in illo( sicut in propria mensura.ert tantum ratione.... et secundum rationem successionis( quia mobile non habet substantiam de numero successi)orum sed permanentium' Unde eodem modo tempus a nunc temporis di. et quando dicitur+ quando est motus( est An*elus et Deus( potest si*ni. ita nunc est etiam idem secundum substantiam in tota successione temporis( )ariatum tantum secundum esse( scilicet secundum rationem quam accepit prioris et posterioris' Sicut autem motus est actus ipsius mobilis inquantum mobile est.icetur nunc temporis...erunt re( sed ratione tantum( inquantum scilicet ipsa aeternitas respicit ipsum di)inum esse( et nunc aeternitatis quidditatem ipsius rei( quae secundum rem non est aliud quam suum esse( sed ratione tantum' " 41#& Super Sent'( lib' d' ! q' / a' / ad Ad primum i*itur dicendum( quod non est idem nunc aeternitatis( temporis et ae)i.ert ab eo cu3us est actus( et secundum rem( quia mobile non est motus..icari tripliciter nunc )el aeternitatis )el ae)i )el temporis' Si si*ni. et ideo aeternitas et nunc aeternitatis non di.oro est alter a seipso in domo.erentia ae)i ad nunc e3us' 6sse autem quod mensuratur aeternitate( est idem re cum eo cu3us est actus( sed di. ita esse est actus e-istentis( inquantum ens est' Unde quacumque mensura mensuretur esse alicu3us rei( ipsi rei e-istenti respondet nunc ipsius durationis( quasi mensura+ unde per nunc ae)i mensuratur ipsum e-istens cu3us mensura est ae)um( et per nunc aeternitatis mensuratur illud ens cu3us esse mensurat aeternitas' Unde sicut se habet quilibet actus ad id cu3us est actus( ita se habet quaelibet duratio ad suum nunc' Actus autem ille qui mensuratur tempore( di.Respondeo dicendum( quod secundum philosophum( tempus est mensura ipsius motus( et nunc temporis est mensura ipsius mobilis' Unde sicut est idem mobile secundum substantiam in toto motu( )ariatur tamen secundum esse( sicut dicitur( quod Socrates in .ert ab eo cu3us est actus re quidem( sed non secundum rationem successionis( quia utrumque sine successione est' 6t sic etiam intelli*enda est di.ert dupliciter( scilicet secundum rem( quia nunc non est tempus( et secundum successionis rationem( quia tempus est successi)um et non nunc temporis' Actus autem qui mensuratur ae)o( scilicet ipsum esse ae)iterni( di. An*elus autem et Deus( non secundum rationem mensurationis( sed ma*is .

et circa hoc quaeruntur duo+ utrum ma*nitudo Deo con)eniat( et quid sit.erioris( cui per se accidit di)isio( scilicet ratione temporis' Unde est sensus+ anni aeternitatis( idest aeternitas( sub qua possibile esset contineri plurimos annos( sicut in mensura e-cedenti' " 41$& Super Sent'( lib' d' ! q' / a' / ad % Ad tertium dicendum( quod sicut esse( secundum rationem intelli*endi( consequitur principia ipsius entis quasi causam. )el ratione mensurae in. / de si*no aequalitatis in ma*nitudine di)inarum personarum( secundum quod in se esse dicuntur' . tunc dicitur Deus esse in illo sicut in mensura propria et adaequata. An*elus autem et mobile( sicut in mensura e-cedenti' Si autem si*ni. sicut nec inter ipsum di)inum esse et ipsum ens' " 417& Super Sent'( lib' d' ! q' / a' / ad # Ad quartum dicendum( quod non est similis ratio de tempore et nunc temporis et de aeternitate et nunc aeternitatis( et ratio assi*nata est' 0uaestio % Prooemium " 418& Super Sent'( lib' d' ! q' % pr' Deinde quaeritur de ma*nitudine.icetur( hoc potest esse dupliciter+ )el secundum quod participatur in di)ersis( praecipue in beatis( ut dicitur Dan' /( %+ qui ad 3ustitiam erudiunt multos( quasi stellae in perpetuas aeternitates.hoc non ostenditur di)ersitas in re( sed tantum in ratione.icetur nunc aeternitatis.iciunt' Si autem si*ni.secundum concomitantiam quamdam( prout aeternitas et ae)um cum tempore simul sunt( nec sibi de. ita etiam mensura entis se habet ad mensuram essendi secundum rationem causae' Unde nunc aeternitatis secundum rationem )idetur esse causa aeternitatis' Sed e.icetur nunc ae)i( respondebit An*elo sicut mensura adaequata( et Deo secundum concomitantiam( et mobili sicut mensura e-cedens' " 414& Super Sent'( lib' d' ! q' / a' / ad / Ad secundum dicendum( quod aeternitas indi)isibilis est( et quod pluraliter aliquando si*ni.

et indi)isibilis' 6r*o nec ma*nitudo' " 4 %& Super Sent'( lib' d' ! q' % a' ar*' # Si dicas( quod in Deo est quantitas )irtutis secundum quam dicitur ma*nus.opposito di)iduntur' Sed( secundum philosophum( omne par)um est ma*num sicut et omne paucum est multum( ut 1 Metaph9s' dicit' 6r*o )idetur etiam quod omne ma*num sit par)um' Sed Deus non est par)us' 6r*o non est ma*nus' " 4 /& Super Sent'( lib' d' ! q' % a' ar*' % Item( ma*nitudo est quantitas continua' Sed in Deo non potest esse continuatio( cum sit simple.ectio . et cum aequalitas attendatur secundum aliquam speciem quantitatis( aequalitas non erit nisi secundum )irtutem' 5irtus autem( secundum philosophum est ultimum in re de potentia' Unde etiam dicitur in 7 Ph9sic'( quod )irtus est per. contra Deus secundum )irtutem suam dicitur potens' Sed hic di)iditur potentia contra ma*nitudinem' 6r*o non intelli*itur de ma*nitudine )irtutis' " 4 #& Super Sent'( lib' d' ! q' % a' s' c' Contra est quod dicitur in Psalm' #$( 4+ ma*nus Deus et ma*na )irtus e3us' " 4 4& Super Sent'( lib' d' ! q' % a' co' Respondeo dicendum( quod in Deo non potest esse quantitas nisi )irtutis.Articulus Utrum ma*nitudo competat Deo " 4 1& Super Sent'( lib' d' ! q' % a' ar*' Ad primum sic proceditur' 5idetur quod ma*nitudo Deo non competat' Ma*nitudo enim est quaedam conditio materiae' Sed nulla conditio materialis de Deo dicitur( nisi metaphorice' 6r*o )idetur quod ma*nitudo Deo non con)eniat nisi metaphorice' " 4 & Super Sent'( lib' d' ! q' % a' ar*' / Praeterea( ma*num et par)um e.

ectionem ad opus( erit )irtus potentiae operati)ae' Si autem consideretur per. et secundum hoc non praedicatur de Deo( sed secundum rationem di.ilio. secundum quem etiam modum Au*ustinus dicit( quod in his quae non mole ma*na sunt( idem est ma3us esse quod melius.initionem suam' Si i*itur )irtus di)ina consideretur secundum per. quae consistit in ratione completionis( prout dicimus aliquem e.undat et in eis operatur.par)o .initae quodlibet par)um potest habere minus( in cu3us respectu .ectus in scientia et )irtute' 6t sicut omnipotentiae suae )irtute omnes potentias operati)as .quaedam( et tunc unumquodque per.initum( sed non in in..irmat omnem durationem et per )irtutem ma*nitudinis suae omnia implet et continet' " 4 $& Super Sent'( lib' d' ! q' % a' ad Ad primum i*itur dicendum( quod ma*nitudo secundum rationem *eneris sui( quod est quantitas( est conditio materiae. ita per )irtutem aeternitatis suae instituit et . et ideo ratione di)isionis in.ectionis in)eniri' Unde dicitur habere )irtutem ad operandum quod attin*it completam operationem( prout dicitur / 6thic'( quod )irtus est quae bonum .initum au*etur.erentiae suae.ieri ma*num( quando attin*it completam quantitatem' " 4 7& Super Sent'( lib' d' ! q' % a' ad / Ad secundum dicendum( quod quantitas continua di)iditur in in. secundum quod etiam dicimus aliquem hominem esse ma*num( qui est per.ectum est quando attin*it propriam )irtutem' Omnibus i*itur illis modis quibus contin*it pertin*ere ad ultimum est considerare )irtutem rei' Hoc autem contin*it tripliciter+ primo in operationibus( in quibus contin*it *radus per.ectio quantum ad ipsum esse di)inum( )irtus e3us erit aeternitas' Si autem consideretur quantum ad complementum per.hoc quod tota plenitudo naturae patris est in .ectionis ipsius naturae di)inae( erit ma*nitudo' 0uod patet e.ectionis respectu ipsius entis( secundum quod attin*it ultimum naturae suae' Unde etiam )irtus circuli dicitur( secundum philosophum( quando attin*it complete de.acit habentem( et opus e3us bonum reddit' Secundo etiam respectu ipsius esse rei( secundum quod etiam philosophus dicit( quod aliquid habet )irtutem ut semper sit' Item secundum plenitudinem per.hoc quod ipse probat aequalitatem in ma*nitudine e.

ilio nec e con)erso' Philosophus enim assi*nat octo modos essendi in( quorum nullus potest aptari ad hoc quod pater in .ilio esse dicatur )el e con)erso' 2eque enim est sicut totum in partibus neque sicut e con)erso( neque sicut *enus in speciebus neque sicut e con)erso( neque sicut in loco( neque sicut .ilio' " 4//& Super Sent'( lib' d' ! q' % a' / ar*' / .ine optimo( ut de .acili potest probari' 6r*o pater non est in . quia )irtus non tantum dicitur respectu operationis secundum quod hic accipitur potentia( sed etiam aliis modis( ut dictum est( ubi supra' Articulus / Utrum pater sit in .)idetur ma*num.undas co*itationes( et secundum quod dicitur quod principia sunt par)a quantitate et ma*na )irtute' " 4 8& Super Sent'( lib' d' ! q' % a' ad % Ad tertium dicendum( quod continuitas sequitur ma*nitudinem dimensi)am( non autem ma*nitudinem )irtutis( quae sola debet in Deo intelli*i' " 4 !& Super Sent'( lib' d' ! q' % a' ad # Ad quartum patet 3am solutio per ea quae dicta sunt( in corp' art'.orma in materia( neque sicut in mo)ente( sicut re*num est in re*e.ilio et e con)erso " 4/ & Super Sent'( lib' d' ! q' % a' / ar*' Ad secundum sic proceditur' 5idetur quod pater non sit in . sed tamen non quolibet ma*no est aliquod ma3us( respectu cu3us possit dici minus( sicut patet in quantitate caeli' 2ihilominus tamen si ma*num et par)um non dicatur secundum relationem( sed absolute( prout consideratur( quantitas determinata ad aliquam speciem( sic quam)is quodlibet minus sit ma3us( non tamen quodlibet minus est par)um( nec quodlibet ma3us est ma*num( ut dicit philosophus' 2ihilominus tamen sciendum quod Deus sicut dicitur ma*nus( ita etiam dicitur par)us( ut dicit Dion9sius( et accipit par)um pro subtili( secundum quod ipse penetrat omnia( etiam pro. neque sicut in .

ilio et pater non deserit naturam suam.ilio et e con)erso' 6r*o pater est in .ilius sunt relati)a' 6r*o )idetur quod pater sit in .ilio( nec e con)erso' " 4/%& Super Sent'( lib' d' ! q' % a' / ar*' % Item( in di)inis non est nisi relatio ori*inis' Sed haec praepositio in importat aliquam habitudinem' 6r*o in di)inis non potest importare nisi relationem ori*inis' Sed non eamdem relationem habet .ilius est apud patrem( ut dicitur <oan' + et )erbum erat apud Deum' 6r*o )idetur quod pater non sit in . et secundum utrumque pater dicitur esse in .ilio et e con)erso( secundum di)ersorum assi*nationes' Secundum enim tres doctores( qui in littera inducuntur( scilicet Au*ustinum( Hilarium( Ambrosium( hoc dicitur propter essentiae unitatem( quia essentia patris est in .Praeterea( eorum quorum unum est apud alterum( ut distinctum ab ipso( unum non est in altero' Sed .ilius ad patrem et pater ad .ilium' 6r*o )el non uterque est in altero( )el non eodem modo' " 4/#& Super Sent'( lib' d' ! q' % a' / s' c' Contra( ubicumque est essentia patris( est pater' Sed tota essentia patris est in . unde ubi est natura sua( ibi est ipse( sicut patuit etiam e. sic etiam per .ilio et e con)erso' " 4/4& Super Sent'( lib' d' ! q' % a' / s' c' / Praeterea( in uno relati)orum intelli*itur aliud' Sed pater et .ilio et e con)erso' " 4/$& Super Sent'( lib' d' ! q' % a' / co' Respondeo dicendum( quod in di)inis personis est duo considerare+ scilicet essentiam quae est una et eadem( et relationes quibus distin*uuntur.)erbis Hilarii supra( dist' 4( inductis' Sed secundum Damascenum( hoc intelli*itur secundum rationem relationis( prout in uno relati)orum intelli*itur aliud' " 4/7& Super Sent'( lib' d' ! q' % a' / ad Ad primum i*itur dicendum( quod stricte accipiendo( non omnes modi quibus aliquid est in aliquo( continentur in illis octo( nisi per quamdam similitudinis reductionem. sicut esse in tempore reducitur ad illum modum quo aliquid dicitur esse in loco( quia utrumque est sicut mensuratum in mensura.

ilii ad patrem' 6-positio te-tus " 4%1& Super Sent'( lib' d' ! q' % a' / e-pos' In *enerationem et *enerationem anni tui' Aeternitas per annos Dei intelli*itur( non propter sui multitudinem( cum sit una et . quam)is enim pater non sit principium e.ilius in patre( etiam e..ilio propter unitatem essentiae( eodem modo est pater in .ilio esse diceretur' Hoc autem est per modum quo natura communis est in aliquo supposito( et reducitur ad illum modum quo *enus est in specie.ilio et .ilium et .iciente. sed dicitur esse in alia )el quantum ad essentiam( )el quantum ad intellectum relationum( quia in una intelli*itur alia( quam)is unum relati)um ab altero sit distinctum' " 4/!& Super Sent'( lib' d' ! q' % a' / ad % Ad tertium dicendum( quod si accipiatur pater esse in .ilius in patre+ et tunc haec praepositio in non importabit aliquam relationem realem( sed tantum relationem rationis( qualis est inter essentiam et personam( secundum quam essentia dicitur esse in persona' Si autem hoc accipiatur e..ilius e.iciens .ilio propter hoc quod essentia patris in . sua enim relatio est sua personalitas( quod in aliis rebus non contin*it' " 4/8& Super Sent'( lib' d' ! q' % a' / ad / Ad secundum dicendum( quod una persona dicitur esse apud aliam ratione distinctionis. quia .quamdam similitudinem ille modus potest reduci ad aliquem illorum' Si enim hoc accipiatur quantum ad unitatem essentiae( tunc pater dicitur esse in .ra( distin' /4( quaest' unic'( art' %( patebit' Si autem accipiatur quantum ad relationem( tunc reducetur ad illum modum quo aliquid est in aliquo sicut in principio mo)ente et e.ilii( tamen est ori*inans ipsum' Unde . quam)is in di)inis non sit *enus et species( ut in.parte relationis( tunc est alius modus( ut dictum est( in Resp' ad primum( secundum di)ersam habitudinem patris ad .ilio est' Unde ad illum modum reducitur ad quem reduceretur si essentia in .parte relationis( quam in humanis.ilio sicut ori*inans in ori*inato' Sed adhuc ma*is proprie dicitur in di)inis .ipsa relatione est persona subsistens.ilius est in patre sicut ori*inatum in ori*inante( et e con)erso pater in .

ilio( et e con)erso+ quod probat consequenter cum dicit+ quia plenitudo di)initatis est in .. quasi dicat+ su.hoc quod plena di)initas in utroque est( sequitur quod pater sit in .ilio( sequitur patrem esse in . sed multa quae intelli*ere non possumus( .ilio est.ieri e.ectam( et simile in sequentibus accipiendum est' 2ec e-emplum aliquod rebus di)inis comparatio humana praestabit' 5erum est( quod su.ilio+ quia ubicumque est tota natura patris( ibi est pater' 6r*o ad plenitudinem deitatis in utroque( sequitur patrem esse in . idest ad ..ectus esset+ quia dans deitatem( daret partem substantiae suae.ilius recipiens( haberet terminum deitatis' 6t ita patet quod nisi totum quod unus habet( alter accipiat( plenitudo di)initatis in utroque esse non potest' Sed ad hoc quod est totum quod est in patre esse in .ilium in patre esse' Sic construe( patrem esse in .ilio est' 6t ratio sua talis est' Plenitudo di)initatis in utroque ostendit quod quidquid est in uno( est in alio. quam)is e. quia si uni deesset quod alter haberet( neuter per. non enim in eo potest esse aliquid quod non sit( nec est aliquid quod non esse possit+ quia mutabilis esset( si sibi aliquid posset addi )el subtrahi' Id di)inae )eritatis ratio consequatur.itemur di)initatis naturam omnem per.ilio est( quod in patre est( hoc et in .ilio( et e con)erso' Similiter etiam construendum est hoc quod dicit+ quia plenitudo deitatis in .qua nobis sacra Scriptura tradita est.ilium in patre' Per.uisse additionem .ecte esse in sin*ula suarum h9postaseon( idest totam et per.ilio( et .ilio et .iciat nobis ad credendum( quasi ratio )el medium probans( di)ina )eritas( e. et ita uterque( scilicet pater dans et .ecta plenitudo di)initatis in utroque est.uisse( non quidem in re( sed secundum ima*inationem( prout ima*inamur tempori =quod cum mundo incepit> possibilem .inita est( nostrum intellectum e-cedat( nihil quod intelli*ere possimus( est quod Deus .ilio( quod in patre est( hoc et in .simple-( sed inquantum )irtute comprehendere potest ma*nam multitudinem in.erioris mensurae( quae di)isibilis est' Sicut etiam dicimus( ante mundum tempus . idest( e.icienter di)ina demonstret+ quia in qualibet similitudine in)enitur ma3or dissimilitudo( ut supra( / distin'( dictum est' Sed quod non intelli*ibile est homini( Deo possibile est' Cum enim di)ina natura et )irtus( quae in.rerum naturis ratio sumpta dissentire )ideatur' Patrem i*itur in .acere potest( et in ipso esse possunt et sunt.acere non possit.parte ante( quae additio tota sub aeternitate continetur' Con.

.aliquo )i)o( nisi ad minus eamdem naturam in specie accipiat hoc modo ut nomen . in secunda ostendit quod non con)eniunt in essentia sicut in parte( ibi+ notandum etiam( quod essentia di)ina non est materia trium personarum' Prima in duas+ in prima ostendit quod personae di)inae non con)eniunt in una essentia( sicut partes in toto inte*rali.)erbis Au*ustini' Primo sic+ ubicumque est totum .plenitudinem deitatis hoc sequitur' 2ec eadem nati)itas+ quia nihil a seipso nascitur+ nec aliud esse permittit.ert( dum naturam Dei non de*enerat nati)itas( sicut est quando propter indispositionem materiae non recipitur species a*entis completa in patiente( sed de*enerat in aliud *enus' 0uaestio # Prooemium " 4% & Super Sent'( lib' d' ! q' # pr' Sed 3am nunc ad propositum redeamus' Hic ostendit secundo modo aequalitatem in ma*nitudine di)inarum personarum( remo)endo ea quae inaequalitatem .iliationis consequatur' Unde cum di)ina natura non possit multiplicari in di)ersa secundum numerum( eo quod est immaterialis( restat ut eamdem numero naturam accipiat+ et ita aliud non est( sed alius' 2on per duplicem con)enientium *enerum con3unctionem( sicut con3un*untur alia similia in *enere( ut equus et asinus( ut procreetur no)a species+ nec per insitam capacioris substantiae naturam( sicut in arbore inseritur ramus alterius arboris+ sed per naturae unitam similitudinem( idest con)enientiam in una natura secundum numerum' Si enim in una natura secundum speciem tantum esset con)enientia( diceretur similitudo( sed non unitas' Per necessitatem )i)ae naturae( idest .acere possent( et di)iditur in partes duas+ in prima ostendit )eritatem.ilii( qui est )i)ens natura+ e)i)ente natura( patre( qui est )i)ens natura+ dum res( scilicet essentialis( non di. in secunda sol)it quamdam contrarietatem( ibi+ his autem )identur ad)ersari quae quidam sacrae Scripturae tractatores Catholici in suis scriptis tradiderunt' Prima in duas+ in prima ostendit quod di)inae personae non con)eniunt in essentia sicut in toto. quia nihil nascitur e. in secunda( quod non con)eniunt in essentia( sicut partes in toto uni)ersali( ibi+ hic ad3iciendum est' Primum ostendit dupliciter e.

inte*rale( oportet esse partes di)ersas per essentiam' Sed in di)inis personis non est essentiae )el naturae di)ersitas' 6r*o non sunt partes unius naturae( quasi inte*rantes ipsam' Secundo ibi+ item in eodem capite( ostendit idem per simile, quia sicut in una persona( scilicet patre( in)eniuntur plura attributa( ut bonitas( sapientia et hu3usmodi, ita in natura di)ina in)eniuntur plures personae' Sed pater non dicitur esse compositus e- pluribus attributis sicut e- partibus( quia simple- est' 6r*o pari ratione( quia natura di)ina simple- est( non erit composita e- personis sicut e- partibus' Hic ad3iciendum' Hic ostendit quod personae non con)eniunt in essentia sicut in toto uni)ersali, et probat hoc dupliciter' Primo sic+ omne *enus praedicatur pluraliter de pluribus speciebus simul acceptis( )el de pluribus indi)iduis sub illis speciebus contentis, sicut homo et asinus sunt animalia( et duo homines duo animalia' Sed essentia non praedicatur in plurali de tribus personis+ non enim dicimus quod tres personae sunt tres essentiae( sed una essentia' 6r*o tres personae non con)eniunt in una essentia sicut species in *enere' 6adem ratione probat( quod nec sicut indi)idua in specie( ibi+ si )ero dicunt( nomine personae non speciem si*ni.icari( sed aliquid sin*ulare ='''> sic quoque illos eadem ratio con.utabit' Secundo( ibi+ alio quoque modo idem probat Au*ustinus( probat idem sic' 2ihil unum e-istens habet sub se species( sicut *enus, )el indi)idua( sicut species' Sed essentia di)ina est una numero' 6r*o neque se habet ad personas sicut *enus ad speciem( neque sicut species ad indi)idua' 2otandum etiam( quod essentia di)ina non est materia trium personarum' Hic ostendit( quod tres personae non con)eniunt in essentia sicut in parte, et circa hoc duo .acit' Primo ostendit quod non con)eniunt in ipsa sicut in parte materiali, secundo quod non con)eniunt in ipsa sicut in proprietate .ormali( ibi+ his quoque addendum( quod tres personas non ita dicimus esse unam essentiam ='''> sicut dicimus aliquos tres homines e3usdem ='''> se-us unam esse naturam( )el unius naturae' Primum sic probat' In omnibus quae constituuntur e- una materia( sicut anuli eauro( plus est de materia in pluribus quam in uno' Sed non plus est de essentia di)ina in tribus personis quam in una tantum' 6r*o neque se habet ad personam sicut materia' 6odem modo ostendit quod non con)eniunt in ipsa sicut in proprietate .ormali( sicut dicimus homines e3usdem comple-ionis esse unius naturae+ quia in his ma3us aliquid sunt duo quam unus( quod non est in di)inis

personis' His autem )identur ad)ersari quae quidam sacrae Scripturae tractatores Catholici in suis scriptis tradiderunt' Hic sol)it contrarietatem, et circa hoc duo .acit+ primo inducit contrarietatem e- )erbis Damasceni( qui )idetur dicere( quod essentia est sicut species( et personae sicut particularia, secundo ponit solutionem( ibi+ haec autem quae hic dicuntur( licet in sermonis super.icie aliquid a .ide alienum resonare )ideantur( sane tamen intelli*i queunt' 6t circa hoc duo .acit+ primo e-ponit qualiter intelli*endum sit quod essentia est sicut species praedicata de personis sicut de partibus+ quia scilicet hoc dicitur secundum similitudinem quamdam( et non secundum proprietatem, secundo ostendit qualiter intelli*endum sit quod dicit personas numero di..erre( quia scilicet sunt relationibus distinctae ut una non sit altera( et non per essentiam di)inam( ut quod est in una non sit in alia( ibi+ quod autem <oannes dicit h9postases di..erre numero( non natura, in eo quod non di..erre natura ait( )erissime ='''> loquitur' Sciendum est i*itur( tantam aequalitatem esse in Trinitate et cetera' Hic probat tertio aequalitatem ma*nitudinis personarum e- ratione )eritatis( sic' Ubicumque eadem est )eritas et ma*nitudo( non est ma3or ma*nitudo et )eritas secundum rem' 6r*o ubi non est ma3or )eritas( nec ma3or ma*nitudo' Sed non ma*is )erum est tres personas esse quam unam tantum' 6r*o non est ma3or ma*nitudo trium personarum quam unius tantum' Praeterea cum Deus dicatur trinus( non debet dici triple-' Hic concludit e- dictis( quod Deus quam)is dicatur trinus( non tamen dicendus est triple-' In illis enim rebus in)enitur triplicitas( ubi tria e-cedunt unum in ma*nitudine' Sed tres personae non e-cedunt unam in ma*nitudine' 6r*o non est dicenda triplicitas trium personarum respectu unius' Hic quaeritur de duobus( secundum duas rationes quae in hac lectione habentur' Circa primam probationem quaeruntur duo+ utrum in di)inis sit totum inte*rale, / utrum sit ibi totum uni)ersale' Articulus Utrum in di)inis sit totum inte*rale " 4%%& Super Sent'( lib' d' ! q' # a' ar*'

Ad primum sic proceditur' 5idetur quod in di)inis sit totum inte*rale' Ubicumque enim est quantitas aliqua( ibi est ratio totius inte*ralis( cum omnis quantitas in partes di)isibilis sit' Sed in Deo est quantitas )irtutis' 6r*o est ibi totum inte*rale' " 4%#& Super Sent'( lib' d' ! q' # a' ar*' / Praeterea( sicut quantitas continua inte*ratur e- suis partibus( ita et numerus' Sed in di)inis est numerus personarum( scilicet ternarius( cu3us pars quaedam est unum et duo' 6r*o )idetur quod sit ibi totum inte*rale' " 4%4& Super Sent'( lib' d' ! q' # a' ar*' % Item( quidquid est aliquid alicu3us et non est illud( est pars inte*ralis illius' Sed pater est aliquid Trinitatis et non est Trinitas' 6r*o est pars inte*ralis Trinitatis' " 4%$& Super Sent'( lib' d' ! q' # a' ar*' # Praeterea( e- sola natura nunquam constituuntur res naturae( et praecipue ubi sunt plures res naturae in una natura' Sed in una natura di)ina sunt plures res naturae( scilicet personae' 6r*o oportet quod ad constitutionem personae aliquid aliud naturae di)inae ad)eniat, et sic erit ibi aliquid inte*ratum e- pluribus' " 4%7& Super Sent'( lib' d' ! q' # a' s' c' Contra( omne totum inte*rale est compositum e- partibus' Sed in Deo nulla est compositio( sed summa simplicitas( ut supra( dist' 8( quaest' #( art' ( habitum est' 6r*o in di)inis non est totum inte*rale' " 4%8& Super Sent'( lib' d' ! q' # a' co' Respondeo dicendum( quod ratio totius inte*ralis consistit in compositione' Ratio autem partis inte*ralis habet imper.ectionem anne-am( quibus di)ina simplicitas et per.ectio repu*nat, unde non potest ibi esse totum inte*rale et pars' " 4%!& Super Sent'( lib' d' ! q' # a' ad Ad primum i*itur dicendum( quod quantitas )irtutis non attenditur secundum di)isionem )irtutis intrinsecus, sed ma*is attenditur e3us di)isio respectu e-teriorum( )el secundum numerum ob3ectorum( )el secundum intensionem actus( )el

hoc habet rationem totius inte*ralis' Unitas autem personalis est ipsa proprietas relati)a( distin*uens unam personam ab alia( et non essentiam ipsius personae..orte secundum quod in intellectu coadunantur rationes proprietatum personalium' Sed per hoc non erit inte*ratio alicu3us rei( sed in ratione tantum' " 4# & Super Sent'( lib' d' ! q' # a' ad % Ad tertium dicendum( quod haec est . unde tres personae non sunt di.alsa+ pater est aliquid Trinitatis( si intelli*atur partiti)e. si*ni.secundum modos a*endi' Unde patet quod in quantitate )irtutis non est ratio totius et partis inte*ralis( quia partes inte*rales sunt intra suum totum' " 4#1& Super Sent'( lib' d' ! q' # a' ad / Ad secundum dicendum( quod in di)inis unitas )el dualitas non est pars ternarii nisi secundum rationis acceptionem' Cu3us ratio est( quia alio modo est numerus in rebus di)inis et in rebus creatis( et alio modo unitas' Cum enim unum sit quod est indi)isum in se et di)isum ab aliis( unumquodque autem creatum per essentiam suam distin*uatur ab aliis.icaretur enim quod haberet partem essentiae Trinitatis( e.hoc quod aliquid( cum sit neutrum( essentiam si*ni.icat' Sed haec est )era+ est aliquis Trinitatis+ e. quia scilicet non est tot personae quot est Trinitas+ quia Trinitas est tres personae( et non pater' " 4#/& Super Sent'( lib' d' ! q' # a' ad # Ad quartum dicendum( quod naturae di)inae nihil additur ad constituendum rem naturae( cum in Deo idem sit quo est et quod .erentes per essentiam( cum una numero essentia sit in tribus personis' 6t ideo non potest ibi esse coacer)atio( sed tantum distinctio' 6t propter hoc numerus non habet rationem totius inte*ralis( nisi .quo non potest concludi quod sit pars Trinitatis( nisi secundum rationem. ipsa essentia creati( secundum quod est indi)isa in se et distin*uens ab aliis( est unitas e3us( et plures unitates constituentes numerum personarum creatarum( sunt plures essentiae con*re*atae secundum numerationem( ita quod nihil est in una quod sit in alia secundum numerum idem' Sic er*o numerus in rebus creatis habet rationem distinctionis et cu3usdam coacer)ationis distinctorum per essentiam( et e.

erentiae in *enere' Sed in .est( si)e qui est' Distinctio autem non est e...)erbis Hilarii habitum est( quod .ratione naturae( sed e. quia essentia est communis( et relatio est propria personae' 6r*o est ibi uni)ersale et particulare' " 4#$& Super Sent'( lib' d' ! q' # a' / ar*' % Item( supra( dist' 4( e. prout autem comparatur ad correlati)um cui opponitur( .ilius Dei *eneris sui potestatem in habitu assumptae humanitatis e-ercuit' ?enus autem suum nominat naturam suam' 6r*o )idetur quod essentia sit *enus et uni)ersale respectu personarum' " 4#7& Super Sent'( lib' d' ! q' # a' / ar*' # Praeterea( scientia est species co*nitionis' Sed de Deo utrumque dicitur( scilicet quod co*noscit et scit' 6r*o )idetur quod in di)inis sit totum uni)ersale' " 4#8& Super Sent'( lib' d' ! q' # a' / s' c' Contra( ubicumque est uni)ersale et particulare( particularia sunt potentia in suis uni)ersalibus sicut di..ratione proprietatis relati)ae.erunt( sicut commune et proprium' Sed in di)inis in)enitur commune et proprium.erens.acit realem distinctionem personae( ut supra dictum est( dist' !( quaest' unic' art' ' Articulus / Utrum in di)inis sit totum uni)ersale " 4##& Super Sent'( lib' d' ! q' # a' / ar*' Ad secundum sic proceditur' 5idetur quod in di)inis sit totum uni)ersale' 0uidquid enim praedicatur de aliquo substantialiter et non con)ersim( praedicatur de ipso ut totum uni)ersale de parte sub3ecti)a' Sed essentia di)ina( )el Deus( hoc modo praedicatur de patre+ pater enim est essentia di)ina( sed non quicumque est essentia di)ina est pater' 6r*o ibi est totum uni)ersale' " 4#4& Super Sent'( lib' d' ! q' # a' / ar*' / Praeterea( uni)ersale et particulare di. quae quidem( secundum quod comparatur ad essentiam( est ratione tantum et non re ab ipsa di.

erioris. quarto( quia particulare semper se habet e.initionem in.tota sua materia.erioribus( sed secundum rationem tantum. secundo( quia essentia uni)ersalis non est eadem numero in suis in.. et hoc in di)inis non competit. cum( secundum Hilarium( sermo sit rei sub3ectus' Unde sicut nulla res in creaturis in)enitur similis e.erentia ad similitudinem .additione ad uni)ersale' In di)inis autem( propter summam simplicitatem( non est possibilis additio( et ideo nec uni)ersale nec particulare' " 44 & Super Sent'( lib' d' ! q' # a' / ad Ad primum i*itur dicendum( quod modus praedicandi proportionatur ipsis rebus de quibus . essentia autem di)ina est eadem numero in pluribus personis.parte materiae debitae illi speciei( quae tota adunatur in uno indi)iduo( ut patet in sole( qui constat e.it praedicatio.orma sit de se communicabilis.orma( quantum est de se( possibilis est in)eniri in multis( cum omnis .. in potentia sicut in aliquibus speciebus( quarum .di)inis non est aliquid in potentia' 6r*o non est ibi uni)ersale et particulare' " 4#!& Super Sent'( lib' d' ! q' # a' / s' c' / Praeterea( omne superius est pars inte*ralis constituens de. unde dicit Porph9rius( quod *enus se habet ad similitudinem materiae( et di. et ista pluralitas est secundum numerum( qui numerus simpliciter est .ormae( et species ad similitudinem compositi' Sed in di)inis non est totum inte*rale et pars' 6r*o etiam nec totum uni)ersale et pars sibi respondens' " 441& Super Sent'( lib' d' ! q' # a' / co' Respondeo dicendum( quod in di)inis non potest esse uni)ersale et particulare' 6t hu3us ratio potest quadruple.toto unitati essentiae in tribus .undatus in substantiali distinctione+ tres autem personae non numerantur tali numero( ut dictum est( art' antec'( et ideo essentia non habet rationem uni)ersalis.assi*nari+ primo( quia( secundum A)icennam( ubicumque est *enus et species( oportet esse quidditatem di. tertio( quia uni)ersale e-i*it pluralitatem in his quae sub ipso continentur )el in actu )el in potentia+ in actu sicut est in *enere( quod semper habet plures species. sed quod in)eniatur tantum in uno( est e.erentem a suo esse( ut prius( dist' 8( quaest' ( art' ( dictum est.

. ita etiam dicitur *enus di)inum ipsa pluralitas personarum( secundum ordinem emanationis ab uno principio( qui est pater' " 44#& Super Sent'( lib' d' ! q' # a' / ad # Ad quartum dicendum( quod in creaturis quaedam in)eniuntur quae tam secundum rationem *eneris( quam secundum rationem speciei dicunt aliquid per. et ideo essentia potest dici communis( non autem uni)ersalis' " 44%& Super Sent'( lib' d' ! q' # a' / ad % Ad tertium dicendum( quod Hilarius loquitur ad similitudinem creaturarum( prout communiter loquendo dicimus( *enus hominum unum *enus esse( secundum quod est multitudo aliquorum se habentium ad unum principium. / utrum omnia sint )era una )eritate( quae est )eritas increata( si)e prima.ectionis' Unde attribuitur Deo utrumque secundum propriam rationem( sicut patet in co*nitione et scientia' 6t haec quidem quam)is in creaturis se habeant sicut *enus et species( tamen in di)inis non sic se habent. quia unum( secundum rem nihil addit super alterum( sed solum secundum rationem' 0uaestio 4 Prooemium " 444& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 pr' Circa secundam probationem quaeritur de )eritate( et quaeruntur tria+ quid sit )eritas. % de conditionibus )eritatis( scilicet aeternitate et incommutabilitate e3us' Articulus .ert secundum alia quae supra( in corp' art'( dicta sunt' " 44/& Super Sent'( lib' d' ! q' # a' / ad / Ad secundum dicendum( quod commune( quantum est de se( non determinat rei communitatem( )el rationis( sicut uni)ersale.personis( sed secundum aliquid+ ita etiam nullus modus praedicandi in creaturis est similis huic modo praedicandi quo essentia )el Deus de tribus personis praedicatur' Dico i*itur( quod secundum id quod tactum est in ob3ectione( habet similitudinem cum modo praedicandi totius uni)ersalis( sed di.

..ert secundum rationem ab ente( se habet eadditione ad illud' Sed quod habet se e..erunt re )el ratione unum potest intelli*i sine altero( unde etiam secundum .oetium( potest intelli*i Deus( non intellecta e3us bonitate' Sed essentia rei non potest intelli*i sine )eritate' 6r*o essentia rei et )eritas non di.erat' " 4$1& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' ar*' # Praeterea( Anselmus dicit( quod )eritas est rectitudo sola mente perceptibilis' Constat autem quod loquitur metaphorice de rectitudine( quia rectitudo proprie dicta est passio continui' Sed bonitas et 3ustitia secundum propriam rationem habent quod sint rectitudo sola mente perceptibilis' 6r*o )idetur quod )eritas re et ratione sit idem quod bonitas et 3ustitia' " 4$ & Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' ar*' 4 Contra( contin*it aliquid )erum dicere et de ente et de non ente' Sed non entia non habent essentiam' Cum er*o omne )erum )eritate sit )erum( )idetur quod )eritas non sit idem quod essentia' ..Utrum )eritas sit essentia rei " 447& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' ar*' Ad primum sic proceditur' 5idetur quod )eritas sit idem quod essentia' Dicit enim Au*ustinus( quod )erum est id quod est( et ab aliis dicitur quod )erum est indi)isio esse et e3us quod est' 6r*o unumquodque dicitur )erum( secundum quod habet esse' 6sse autem est actus essentiae' 6r*o cum unumquodque )eritate .ormaliter sit )erum( )idetur quod omnino idem sit )eritas et essentia' " 448& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' ar*' / Praeterea( quaecumque di.erunt neque re neque ratione' " 44!& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' ar*' % Item( quidquid di.additione ad aliquid( contrahit et determinat illud( sicut se habet homo ad animal' Cum i*itur )erum non contrahat ens =quia )erum et ens con)ertuntur>( )idetur quod )eritas neque re neque ratione ab essentia di.

di)ersitas' 0uaedam enim sunt quae secundum esse totum completum sunt e-tra animam.alsitas sunt tantum in comple-is.alsum+ sed de ente non dicitur non ens' 6r*o .alsum est' Sed essentia est rerum incomple-arum' 6r*o non est idem quod )eritas' " 4$#& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' ar*' 8 Item( )eritati opponitur . quia sin*ulum incomple-orum neque )erum neque .alsitatem contin*it in)enire in entibus( sicut dicimus aurum . quia si contrarium de contrario non praedicatur ut idem( nec oppositum de opposito' " 4$4& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' co' Respondeo dicendum( quod eorum quae si*ni.alsum non est idem quod non ens. sed bonum et malum in rebus' Cum autem in re sit quidditas e3us .ormale in tempore( scilicet numeratio( completur per operationem intellectus numerantis' Similiter dico de )eritate( quod habet .ormale( est per operationem animae( ut patet in uni)ersali' Humanitas enim est aliquid in re( non tamen ibi habet rationem uni)ersalis( cum non sit e-tra animam aliqua humanitas multis communis.alsitas' Sed .icantur nominibus( in)enitur triple. sed secundum quod accipitur in intellectu( ad3un*itur ei per operationem intellectus intentio( secundum quam dicitur species+ et similiter est de tempore( quod habet . et hu3usmodi sunt entia completa( sicut homo et lapis' 0uaedam autem sunt quae nihil habent e-tra animam( sicut somnia et ima*inatio Chimerae' 0uaedam autem sunt quae habent . er*o nec )eritas est idem quod essentia. essentia autem est utriusque' 6r*o essentia et )eritas non sunt idem' " 4$%& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' ar*' 7 Item( )eritas et .undamentum in motu( scilicet prius et posterius ipsius motus.alsum sunt in anima. sed quantum ad id quod est .undamentum in re e-tra animam( sed complementum rationis eorum quantum ad id quod est ." 4$/& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' ar*' $ Praeterea( )eritas est sola mente perceptibilis( ut patet per Anselmum' Sed illud quod est sola mente perceptibile non est in sensibilibus sed tantum in intelli*ibilibus.undamentum in re( sed ratio e3us completur per actionem intellectus( quando scilicet apprehenditur eo modo quo est' Unde dicit philosophus( quod )erum et .

acere )eram apprehensionem quantum ad ea quae apparent e-terius in ipsa. et Hilarius+ )erum est declarati)um aut mani.et suum esse( )eritas .undatur in esse rei ma*is quam in quidditate( sicut et nomen entis ab esse imponitur. et similiter dicitur .actis ostendit de se aliud quam sit. et alia A)icennae+ )eritas cu3usque rei( est proprietas sui esse quod stabilitum ei est' 0uaedam autem datur .acere( quantum ad id quod apparet e-terius de ipsa( .initiones de )eritate dantur' 0uaedam enim )eritatis de. sicut dicit Au*ustinus+ )eritas est qua ostenditur id quod est. quia suum esse est causa omnis esse( et suum intelli*ere est causa omnis co*nitionis' 6t ideo ipse est prima )eritas( sicut et primum ens+ unumquodque enim ita se habet ad )eritatem sicut ad esse( ut patet e. et per oppositum intelli*itur )eritas quae est )irtus in dictis et .irmatio et ne*atio non sunt simul )era( ut dicit A)icenna' Sic er*o patet quomodo di)ersae de.undamentum in re( sicut illa Au*ustini+ )erum est id quod est..estatione intellectus.estati)um esse' 0uaedam autem datur de )eritate secundum quod habet . et praecipue in hoc principium( quod a.alsum' 6t inde est etiam quod homo dicitur .actis consistens( ut dicit philosophus' Utraque autem )eritas( scilicet intellectus et rei( reducitur sicut in primum principium( in ipsum Deum.alsus( qui dictis )el .dictis' 6t inde est quod prima causa essendi est prima causa )eritatis et ma-ime )era( scilicet Deus( ut probat philosophus' 5eritas autem enuntiationis reducitur in prima principia per se nota sicut in primas causas.initio datur secundum hoc quod )eritas completur in mani. et in ipsa operatione intellectus accipientis esse rei sicut est per quamdam similationem ad ipsum( completur relatio adaequationis( in qua consistit ratio )eritatis' Unde dico( quod ipsum esse rei est causa )eritatis( secundum quod est in co*nitione intellectus' Sed tamen ratio )eritatis per prius in)enitur in intellectu quam in re+ sicut etiam calidum et . de re autem dicitur( inquantum est causa' Unde res dicitur )era quae nata est de se .ri*idum et aliae causae sanitatis sunt causa sanitatis quae est in animali( et tamen animal per prius dicitur sanum et si*na sanitatis et causa sanitatis dicuntur sana secundum analo*iam ad sanum quod de animali dicitur' Unde dico( quod )erum per prius dicitur de )eritate intellectus( et de enuntiatione dicitur inquantum est si*num illius )eritatis. et alia ma*istralis+ )erum est indi)isio esse et e3us quod est.alsam apprehensionem( sicut aurichalcum dicitur aurum .alsa res quae nata est .

undatur in re' " 4$7& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' ad / Ad secundum dicendum( quod sicut bonitas dicit rationem per quam essentia ordinatur ad appetitum( ita )eritas dicit rationem per quam essentia ordinatur ad intellectum' Unde sicut nullum esse appetitur amota ratione boni( ita nullum esse intelli*itur amota ratione )eri' 2ihilominus tamen alia est ratio )eri et alia ratio entis' Dupliciter enim dicitur aliquid non posse intelli*i sine altero' Aut ita quod unum non possit intelli*i si non ponatur alterum esse.irmati)e( cu3us si*num est quod nulla ne*ati)a probatur nisi per aliquam a.secundum commensurationem e3us quod est in intellectu ad id quod est in re( sicut dicitur+ )eritas est adaequatio rei ad intellectum. alio modo secundum quod esse si*ni.icat essentiam rerum prout di)iditur per decem *enera. et similiter intelli*itur quod dicitur+ )erum est indi)isio esse et e3us quod est' 6t si in ne*ati)is sit )eritas quae non consistit in compositione( sed in di)isione( tamen )eritas ne*ati)e .icat compositionem quam anima .ilio( cui etiam appropriatur co*nitio( scilicet ab Au*ustino+ )eritas est summa similitudo principii quae sine ulla dissimilitudine est' 0uaedam autem datur de )eritate( comprehendens omnes )eritatis acceptiones( scilicet+ )eritas est rectitudo sola mente perceptibilis' In rectitudine tan*itur commensuratio. et sic dicitur quod esse non potest intelli*i sine )ero( sicut etiam non potest intelli*i sine hoc quod est esse . quasi dicat+ )erum est quando dicitur de eo quod est.irmationem' 5el potest dici( quod de..dictis( quod )eritas addit supra essentiam secundum rationem( scilicet ordinem ad co*nitionem )el demonstrationem alicu3us' " 4$$& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' ad Ad primum i*itur dicendum( quod esse dicitur dupliciter+ uno modo secundum quod ens si*ni.initiones istae dantur de )ero non secundum completam sui rationem( sed secundum illud quod . et Au*ustinus+ )erum est quod ita se habet ut co*nitori )idetur si )elit et possit co*noscere' 0uaedam autem datur de )eritate secundum quod appropriatur .acit. et istud ens philosophus appellat )erum' 6t similiter Au*ustinus( cum dicit quod )erum est id quod est. et in hoc quod dicitur sola mente perceptibilis( tan*itur id quod complet rationem )eritatis' Patet etiam e.undatur supra )eritatem a..

secundum autem quod aliquid non e*reditur commensurationem .inis( dicitur rectitudo bonitatis. unde secundum hoc quod aliquis in distribuendo )el communicando( mensuram aequalitatis 3ustitiae ser)at( )el mensuram praecepti le*is( dicitur rectitudo 3ustitiae. et ita habet aliquod esse ad minus in intellectu apprehendente.inis( et )erum rationem ordinis ad co*nitionem. nec oportet quod semper respondeat sibi esse in re e-tra animam( cum ratio )eritatis compleatur in ratione animae' " 47 & Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' ad $ ..inis.erentiam contrahentem ens( sed rationem quae consequitur omne ens. et ita constat quod semper )eritati respondet aliquod esse.intelli*ibile' Si)e ita quod quandocumque intelli*itur unum( intelli*atur alterum. sicut unum addit rationem indi)isionis( et bonum rationem . sicut quicumque intelli*it hominem intelli*it animal' 6t hoc modo esse potest intelli*i sine )ero( sed non e con)erso+ quia )erum non est in ratione entis( sed ens in ratione )eri. secundum autem quod non e*reditur ordinem commensurationis rei et intellectus( dicitur rectitudo )eritatis' " 471& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' ad 4 Ad quintum dicendum( quod( secundum A)icennam( de eo quod nullo modo est( non potest aliquid enuntiari+ ad minus enim oportet quod illud de quo aliquid enuntiatur( sit apprehensum. et ideo haec quatuor con)ertuntur( ens( bonum( unum et )erum' " 4$!& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' ad # Ad quartum dicendum( quod rectitudo dicitur de bonitate( 3ustitia et )eritate( metaphorice( secundum di)ersas rationes' In)enitur enim in recto quaedam aequalis proportio principii( medii et . sicut potest aliquis intelli*ere ens( et tamen non intelli*it aliquid de ratione intelli*ibilitatis. sed nunquam potest intelli*i intelli*ibile( secundum hanc rationem( nisi intelli*atur ens' Unde etiam patet quod ens est prima conceptio intellectus' " 4$8& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' ad % Ad tertium dicendum( quod )erum addit supra ens( sicut et bonum et unum' 2ullum tamen eorum addit aliquam di.

initionis ad in)icem( in quibus implicatur impossibilis a. sicut etiam quidditatis esse est quoddam esse rationis( et secundum istud esse dicitur )eritas in prima operatione intellectus+ per quem etiam modum dicitur de. sed per accidens admiscetur .ormatio dicitur..alsitas etiam per .initionis ad de.comparatione de.idem( quae consistit in compositione )el di)isione propositionis+ prima operatio respicit quidditatem rei.initio .irmationis )el ne*ationis anne-ae( quod contin*it dupliciter+ )el e. secunda respicit esse ipsius' 6t quia ratio )eritatis .initio )era' Sed huic )eritati non ad3un*itur .initum( et tunc dicitur de.initio( nisi secundum quid.ormam substantialem( nisi per accidens( sed tantum accidentia sensibilia' Ita etiam quam)is )eritas sit in rebus sensibilibus( prout dicitur esse )eritas in rebus( tamen intentio )eritatis solo intellectu percipitur' 5el dicendum( quod quam)is res sensibiles sensu comprehendantur( tamen earum adaequatio ad intellectum sola mente capitur( et pro tanto dicitur( quod )eritas est sola mente perceptibilis' " 47/& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' ad 7 Ad septimum dicendum( quod cum sit duple.operatio intellectus+ una quarum dicitur a quibusdam ima*inatio intellectus( quam philosophus nominat intelli*entiam indi)isibilium( quae consistit in apprehensione quidditatis simplicis( quae alio etiam nomine .initio )acui( quod est locus in quo nullum corpus est.alsa simpliciter( ut in 4 Metaph9s' dicitur' Sed hoc non contin*it nisi in quidditatibus compositorum+ quia in quidditatibus rerum simplicium non de.undatur in esse( et non in quidditate( ut dictum est( in corp'( ideo )eritas et . sicut de.initio circuli est .Ad se-tum dicendum( quod quam)is esse sit in rebus sensibilibus( tamen rationem essendi( )el intentionem entis( sensus non apprehendit( sicut nec aliquam . alia est quam dicunt .initio dicitur .icit intellectus nisi e. )el in respectu partium de. et haec de.alsitas( scilicet ratione a.irmatio.alsa respectu alicu3us et non simpliciter( sicut de.alsitas per se( quia intellectus habet )erum 3udicium de proprio ob3ecto( in quod naturaliter tendit( quod est quidditas rei( sicut et )isus de colore.alsitas proprie in)enitur in secunda operatione( et in si*no e3us( quod est enuntiatio( et non in prima( )el si*no e3us quod est de.hoc quod omnino nihil intelli*it( ut in ! Metaph' dicitur' Secundae autem operationi admiscetur .alsa de trian*ulo..

irmationes quas naturaliter intellectus co*noscit( ut sunt di*nitates( sed quantum ad consequentes+ quia rationem inducendo contin*it errare per applicationem unius ad aliud' Patet i*itur e.alsum .erentia( quod )erum sit comple-orum( et ens dicatur de re e-tra animam incomple-a' " 47%& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' ad 8 Ad ultimum dicendum( quod( sicut dictum est( in corp' art'( ens est prima conceptio intellectus.undatur in bono( sic et . unde enti non potest aliquid opponi per modum contrarietatis )el pri)ationis( sed solum per modum ne*ationis+ quia sicut ipsum non . ita etiam illud quod est malum )el .undatae super ens( sicut et ipsa super ens .. et ideo ipsa ratione quam addit )erum supra ens( scilicet ordinem ad intellectum( sequitur ista di.alsum( est aliquod bonum )el )erum incompletum' Articulus / Utrum omnia sint )era )eritate increata " 474& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' / ar*' Ad secundum sic proceditur' 5idetur quod omnia sint )era una )eritate quae est )eritas increata' Sicut enim dictum est in solutione praecedentis articuli( )erum dicitur analo*ice de illis in quibus est )eritas( sicut sanitas de omnibus sanis' Sed una est .undatur in aliquo( ita nec oppositum suum+ opposita enim sunt circa idem' Sed unum( )erum et bonum( secundum proprias intentiones( .alsitas )el malitia( est aliquod ens( sed non est ens completum.alsum et malum et bonum sicut ens et non ens( nisi accipiatur non ens particulariter pro remotione alicu3us cui substernitur aliquod ens' Unde sicut quaelibet pri)atio entis particularis .undantur supra intentionem entis( et ideo possunt habere oppositionem contrarietatis )el pri)ationis .dictis( in corp' art'( quod )erum proprie loquendo( quod in)enitur tantum in comple-is( non impedit con)ersionem )eri et entis+ quia quaelibet res incomple-a habet esse suum( quod non accipitur ab intellectu nisi per modum comple-ionis..undantur' Unde patet quod non eodem modo se habet )erum et .se+ non quidem quantum ad primas a.undatur in aliquo )ero sicut in aliquo esse' Unde sicut illud in quo est .

..icientem et e-emplarem. contra' Uniuscu3usque .essentia' Si i*itur hoc su.acies( bonum est hoc et illud' Tolle hoc et illud( et )idebis bonum omnis boni' Unde )idetur quod sit una bonitas numero in omnibus participata( secundum quam dicuntur bona' 6r*o )idetur quod similiter omnia dicantur )era una )eritate( quae est )eritas increata' " 478& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' / ar*' # Si dicas quod omnia dicuntur )era )eritate increata e-emplariter. nihilominus tamen quaelibet res participat suum esse creatum( .ormae e-emplar est in Deo( quod est creatri.ieri est )erum' Sed nullum malum est a Deo' 6r*o )idetur quod non omnia )era sint )era )eritate increata' " 481& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' / co' Respondeo dicendum( quod( sicut dictum est( art' antec'( ratio )eritatis in duobus consistit+ in esse rei( et in apprehensione )irtutis co*nosciti)ae proportionata ad esse rei' Utrumque autem horum quam)is( ut dictum est( distin' 8( quaest' ( art' ( reducatur in Deum sicut in causam e.iceret ut omnia dicerentur )era )eritate increata( quia e-emplantur ab ipsa( )idetur quod similiter omnia possent dici colorata( quia e-emplantur colore( qui est in Deo e-emplariter+ quod est incon)eniens' " 47!& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' / ar*' 4 Contra( mala .sanitas numero a qua denominatur animal sanum( sicut sub3ectum e3us( et medicina sana sicut causa e3us( et urina sana sicut si*num e3us' 6r*o )idetur quod una sit )eritas qua omnia dicuntur )era' " 47$& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' / ar*' / Praeterea( omnis rectitudo attenditur per aliquam mensuram' Sed )eritas est rectitudo quaedam' Cum i*itur )ideamus( omnibus temporalibus respondere unum tempus quasi mensuram( )idetur etiam quod omnibus )eris respondeat una )eritas( secundum quam dicantur )era' " 477& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' / ar*' % Praeterea( sicut se habet bonitas ad bona( ita se habet )eritas ad )era' Sed omnia sunt bona una bonitate' Unde Au*ustinus+ bonus est homo( bona est .

ormaliter est( et unusquisque intellectus participat lumen per quod recte de re 3udicat( quod quidem est e-emplatum a lumine increato' Habet etiam intellectus suam operationem in se( e.icantur in intentione alicu3us communis( sed illud commune non habet esse unius rationis in omnibus( sicut omnia corpora pari. sicut intentio sanitatis re.ecti)o e-emplari( nihilominus tamen in rebus di)ersis est di)ersum esse( quo ..ormaliter' " 48 & Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' / ad Ad primum i*itur dicendum( quod aliquid dicitur secundum analo*iam tripliciter+ )el secundum intentionem tantum( et non secundum esse. et de talibus oportet quod natura communis habeat aliquod esse in unoquoque eorum de quibus dicitur( sed di.ertur ad plura per prius et posterius( quae tamen non habet esse nisi in uno.erens secundum rationem ma3oris )el minoris per. et hoc est quando una intentio re.ectionis . et hoc contin*it quando plura pari. et hoc est quando neque pari.. sicut ens dicitur de substantia et accidente.icatur in intentione communi( neque in esse.quo .icantur in intentione corporeitatis' Unde lo*icus( qui considerat intentiones tantum( dicit( hoc nomen corpus de omnibus corporibus uni)oce praedicari+ sed esse hu3us naturae non est e3usdem rationis in corporibus corruptibilibus et incorruptibilibus' Unde quantum ad metaph9sicum et naturalem( qui considerant res secundum suum esse( nec hoc nomen corpus( nec aliquid aliud dicitur uni)oce de corruptibilibus et incorruptibilibus( ut patet 1 Metaph9s'( e.ectionis' 6t similiter dico( quod )eritas et bonitas et omnia hu3usmodi dicuntur analo*ice de Deo et creaturis' Unde oportet quod secundum suum esse omnia haec in Deo sint( et in creaturis secundum rationem ma3oris per.ormaliter res est.ertur ad animal( urinam et dietam di)ersimode( secundum prius et posterius.philosopho et Commentatore' 5el secundum intentionem et secundum esse.ecti)o e-emplari. non tamen secundum di)ersum esse( quia esse sanitatis non est nisi in animali' 5el secundum esse et non secundum intentionem. nihilominus sunt plures )eritates in rebus creatis( quibus dicuntur )erae .. ita etiam est una )eritas( scilicet di)ina( qua omnia )era sunt( sicut principio e.qua completur ratio )eritatis' Unde dico( quod sicut est unum esse di)inum quo omnia sunt( sicut a principio e.

unde oportet quod res mensuretur per intellectum di)inum( cum unumquodque mensuretur per suum primum principium. et ideo dicit Anselmus( quod res dicitur esse )era quando implet hoc ad quod est ordinata in intellectu di)ino' Sed res se habent ad intellectum nostrum sicut causa( inquantum scilicet intellectus accipit a rebus. intellectus autem noster est mensuratus et non mensurans' Dico i*itur( quod prima mensura )eritatis est una tantum.ecti)o e-emplari omnia sunt bona' Sed tamen bonitas qua unumquodque .et minoris. ideo dicit Au*ustinus( quod si remo)eamus omnes rationes particulationis ab ipsa bonitate( remanebit in intellectu bonitas inte*ra et plena( quae est bonitas di)ina( quae )idetur in bonitate creata sicut e-emplar in e-emplato' .ormaliter est bonum( di)ersa est in di)ersis' Sed quia bonitas uni)ersalis non in)enitur in aliqua creatura( sed particulata( et secundum aliquid. e. res autem est mensura secunda( mensurata. unde sunt plures )eritates' 6t si non esset nisi una mensura )eritatis( adhuc non sequeretur quod esset tantum una )eritas+ quia )eritas non est mensura( sed commensuratio )el adaequatio. sed mensurae secundae( scilicet ipsae res( sunt plures. et inde est quod scientia nostra non mensurat res( sed mensuratur ab eis( ut dicitur 1 Metaph9sic' 2on enim ita ideo est in re( quia sic )idetur nobis+ sed ma*is quia ita est in re( )erum est quod )idetur nobis' Sic er*o intellectus di)inus est ut mensura prima( non mensurata.. et respectu unius mensurae possunt esse di)ersae commensurationes in di)ersis' Unde non est simile de tempore( quia tempus est ipsa mensura' " 48%& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' / ad % Ad tertium dicendum( quod similiter dico de bonitate( quod est una bonitas( qua sicut principio e.quo sequitur( cum non possint esse secundum unum esse utrobique( quod sint di)ersae )eritates' " 48/& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' / ad / Ad secundum dicendum( quod cum )eritas sit quaedam rectitudo et commensuratio( oportet quod in ratione )eritatis intelli*atur mensura( et sicut dictum est( in corp' art'( oportet esse commensurationem rei ad intellectum( ut compleatur ratio )eritatis' Res autem di)ersimode se habent ad di)ersos intellectus+ quia intellectus di)inus est causa rei.

et ideo dicit Ambrosius( quod omne )erum( a quocumque dicatur( a spiritu sancto est' Articulus % Utrum sint plures )eritates aeternae " 487& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' % ar*' Ad tertium sic proceditur' 5idetur quod sint plures )eritates aeternae' Sicut enim patet e.icis per ." 48#& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' / ad # Ad quartum dicendum( quod e-emplar rerum est in Deo dupliciter' 5el quantum ad id quod est in intellectu suo( et sic secundum ideas est e-emplar intellectus di)inus omnium quae ab ipso sunt( sicut intellectus arti.iciatorum' 5el quantum ad id quod est in natura sua( sicut ratione suae bonitatis qua est bonus( est e-emplar omnis bonitatis.ilius est Deus( sunt duae propositiones' 6r*o et sunt duae )eritates' Sed utrumque istorum ab aeterno est )erum' 6r*o plures )eritates sunt aeternae' " 488& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' % ar*' / Praeterea( omnia quaecumque . et ideo )eritas quae consistit in commensuratione intellectus ad pri)ationem e-istentem e-tra animam( bona est( et a Deo.ormam artis omnium arti.uerunt( sunt et erunt( Deus ab aeterno praesci)it( quae constat quod plura sunt' Sed Deus non praesci)it nisi )erum' 6r*o plura )era sunt ab aeterno' " 48!& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' % ar*' % .dictis( di)ersarum propositionum di)ersae sunt )eritates' Sed+ pater est Deus( . et similiter est de )eritate' Unde patet quod non eodem modo Deus est e-emplar coloris et )eritatis( et ideo ob3ectio non procedit' " 484& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' / ad 4 Ad ultimum dicendum( quod quam)is malum non sit bonum( nec sit a Deo( nihilominus intelli*ere malum bonum est( et a Deo est.

mutatione rei.icat Socratem currere' 6r*o )idetur quod destructa )el mutata re( non mutatur neque destruitur )eritas si*ni' " 4!/& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' % ar*' $ Praeterea( idem )idetur de )eritate quae est in re+ quia( ut dicit Au*ustinus( pereunte )ero( non perit )eritas' Sed )eritas rei non ..alsa( ne*atio est )era' 6r*o )eritatem non esse erit )erum' Sed non est )erum nisi aliqua )eritate' 6r*o aliqua )eritas est' " 4!1& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' % ar*' # Praeterea( illud quod non potest intelli*i non esse( est aeternum+ quia quidquid potest non esse( potest intelli*i non esse' Sed )eritas non potest intelli*i non esse( quia quidquid intelli*itur( intelli*itur per 3udicium )eritatis' 6r*o )idetur quod )eritas quae est in intellectu( sit aeterna et immutabilis' " 4! & Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' % ar*' 4 Praeterea( idem )idetur de )eritate enunciationis' Si enim )eritas enuntiationis mutetur )el destruatur( hoc erit )el per destructionem si*ni )el per destructionem rei' Sed neutro modo destruitur )el mutatur' 6r*o )eritas enuntiationis est immutabilis et aeterna' Probatio mediae' 2on e-istente si*no( rectum est rem si*nari' Sed )eritas est rectitudo( et )eritas si*ni est rectitudo si*ni. quia ut dictum est( art' istius quaest'( ad secundum( unumquodque habet )eritatem quando implet id ad quod est ordinatum in mente di)ina' Sed cessante cursu Socratis( adhuc ista enuntiatio( Socrates currit( .alsum' Sed si a.Item( Au*ustinus( probat animam esse immortalem per hoc quod est sub3ectum )eritatis( quae est aeterna' Sed constat quod )eritas quae est in intellectu nostro sicut in sub3ecto( non est )eritas di)ina per essentiam' 6r*o )idetur quod plures )eritates sint aeternae' 0uod autem )eritas sit aeterna( sic probatur' Omne illud ad cu3us remotionem sequitur positio e3us( est aeternum' Sed si ne*atur )eritas esse( ponitur esse' 6r*o )eritas est aeterna' Probatio mediae' Si )eritas non est( )eritatem esse est .acit id ad quod ordinata est in mente di)ina( quia si*ni.icationis' 6r*o si non sit enuntiatio( )el quodcumque si*num )eritatis( adhuc remanebit )eritas si*ni' Similiter probatur( quod non mutetur e.irmatio est .

ut enim supra dictum est( art' antec'( simpliciter immutabile non est nisi esse di)inum. 3udicium de )eritate sequitur 3udicium de esse rei et de intellectu' Unde sicut esse unum tantum est aeternum( scilicet di)inum( ita una tantum )eritas' Similiter de mutabilitate )eritatis idem dicendum est quod de mutabilitate essendi.natura sua( nisi intellectus di)inus' 6. et horum )eritas similiter mutabilis est per )ertibilitatem in nihil( si sibi relinqueretur' Unde patet quod nulla )eritas est necessaria in creaturis' Similiter etiam si loquaris de )eritate secundum quod ratio e3us completur in ratione intellectus( patet quod nullus intellectus est aeternus et in)ariabilis e. et horum etiam )eritas mutabilis est et contin*ens' 0uorumdam )ero esse est mutabile solum secundum )ertibilitatem in nihil( si sibi relinqueretur.undamentum habeat ipsum esse rei. unde simpliciter immutabilis )eritas non est nisi una( scilicet di)ina' 6sse autem aliarum rerum quarumdam dicitur mutabile mutatione )ariabilitatis( sicut est in contin*entibus.posset destrui )el mutari nisi per mutationem rei' 6r*o )idetur quod nullo modo pereat' " 4!%& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' % ar*' 7 Item( omne totum est ma3us sua parte( est quaedam )eritas( quae nullo modo )idetur mutabilis( et similiter multa hu3usmodi' 6r*o )idetur quod sint plures )eritates aeternae immutabiles' " 4!#& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' % s' c' Contra( Au*ustinus dicit( quod )era aeternitas et sola immutabilitas in Deo est' Sed )eritas Dei est una tantum( sicut et essentia' 6r*o )idetur quod sit una tantum )eritas aeterna et immutabilis' " 4!4& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' % co' Respondeo dicendum( quod est una tantum )eritas aeterna( scilicet )eritas di)ina' Cum enim ratio )eritatis in actione compleatur intellectus( et .quo etiam patet quod sola )eritas una quae in Deo est( et quae Deus est( est aeterna et immutabilis' " 4!$& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' % ad Ad primum er*o dicendum( quod sicut trium personarum una est essentia( qua quaelibet habet esse( quam)is sint plures .

er*o )eritatem esse est .alsitate( quod consideratae secundum intentiones suas( non accidit eis corruptio per se( sed solum secundum esse quod habent in alio+ et e..alsitas( non est ede.erunt secundum rem ab essentia>( ita etiam est una )eritas trium personarum e.ormaliter )erae sunt( )el quae est in intellectu nostro( non est aeterna( sicut nec propositiones( nec intellectus noster aeternus' " 4!7& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' % ad / Ad secundum dicendum( quod rationes ideales rerum( quae sunt in Deo ab aeterno( non sunt aliud secundum rem ab ipso intellectu et essentia di)ina' Unde sicut )eritas essentiae est una secundum rem( ita etiam )eritas omnium illarum rationum.alsitatis quantum ad intentiones ipsarum( sed e. et non multiplicatur( nisi secundum respectum ad di)ersas res' Unde ehoc non probatur quod sint plures )eritates ab aeterno( sed solum hoc quod sit una )eritas plurium secundum rationem' " 4!8& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' % ad % Ad tertium dicendum( quod si anima non esset( nec aliquis intellectus creatus( )eritas( secundum quod consistit in operatione animae( non esset' Posset tamen remanere( secundum quod .proprietates quibus distin*uuntur =quae tamen omnes non di.alsitas est' Hoc autem quod non sit )eritas )el .ectu eorum in quibus )eritas habet esse' Sicut enim dicimus de uni)ersalibus( quae sunt incorruptibilia et aeterna( quia non corrumpuntur nisi per accidens( scilicet quantum ad esse quod habent in alio( quod potest non esse.hoc procedit probatio Au*ustini. ita etiam est de )eritate et .it enuntiatio' Sed quod sint enuntiationes plures )erae( est per intellectum nostrum' Unde )eritas quae est in istis enuntiationibus( qua .parte ipsius rei( de qua .de.undamentum habet in re' Remaneret etiam intentio )eritatis intellecta in Deo' Unde cum anima non sit aeterna( nec aliquis intellectus creatus( antequam haec essent( nulla )eritas creata erat' 6t si ob3icitur+ )eritas non est.alsum( quantum ad illud tempus in quo non erat )eritas creata+ dico quod non sequitur+ quia quando non est )eritas( nec etiam . quia omnis )irtus quae apprehendit rationem intentionis alicu3us( oportet quod sit )irtus non obli*ata ad corpus( nec dependens a corpore( eo quod )irtutes apprehensi)ae quae sunt impressae in or*anis corporalibus( ut patet in sensibus( non apprehendunt .ectu )eritatis )el .

undatur in re( et habet in ratione sua actum intellectus( secundum quod completur in anima' Tamen e.hoc non sequitur quod sit aeterna( nisi sub hac conditione( si ab aeterno .alsa' 6t ad id( quod ulterius ob3icitur quod implet illud ad quod ordinatum est in mente di)ina dicendum( quod enuntiatio potest dupliciter considerari+ )el ut res quaedam( et sic est in ipsa )eritas rei( sicut in qualibet re( quando implet illud ad quod ordinata est .undatur( sicut aliquando .parte intellecti( sicut illud quod de ratione sua habet esse( sicut est Deus( cu3us esse est sua quidditas per quam intelli*itur' 6. quia )erum habet in ratione sua esse( secundum quod .uit.uisset intelli*ere+ quam)is enim non possit intelli*i de )eritate non esse( ita scilicet quod apprehendatur intentio )eritatis et non apprehendatur esse( tamen possibile est nec istum intellectum esse( nec illud esse in quo )eritas . et ita probatur quod anima intellecti)a est immortalis e.intentionem rationis( ut rationem hominis )el coloris( sed tantum apprehendunt hu3usmodi( secundum quod sunt particulata' 5irtus autem quae non dependet a corpore( est incorruptibilis. sed illa )eritas sola est aeterna quae . unde si actus intelli*endi non esset( nihil posset intelli*i. si enim nulla enuntiatio esset( )eritas enuntiationis non esset' 6t ad id quod ob3icitur( quod adhuc rectum esset rem si*ni.parte intelli*entis' 6. unde non potest intelli*i actus intelli*endi non esse' Utroque modo )eritas non potest intelli*i non esse. et hoc non ponit )eritatem si*ni in actu( sed tantum in potentia' Similiter etiam quando mutatur res( mutatur )eritas enuntiationis' Unde( secundum philosophum( eadem propositio quandoque potest esse )era et quandoque .acit intellectus' " 4!!& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' % ad # Ad quartum dicendum( quod aliquid non posse intelli*i non esse( contin*it dupliciter+ )el e.parte intelli*entis( sicut non potest intelli*i res sine actu intelli*endi.parte ipsius intellecti( )el e. sed tamen illa rectitudo nihil est aliud quam si*nabilitas rei.icari( dicimus( quod )erum est.eo quod apprehendit )eritatem' 5irtutes enim sensiti)ae quam)is sint )erae in suis apprehensionibus( non tamen apprehendunt rationem suae )eritatis( sicut .undatur in esse aeterno et intellectu aeterno' " $11& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' % ad 4 Ad quintum dicendum( quod utroque modo )eritas enuntiationis potest mutari.

quia( secundum philosophum( destructis primis substantiis( impossibile est aliquod ceterorum remanere.erantur( non remanebit )eritas nisi in Deo' 2ec ille de.estum est in relationibus posse contin*ere.ectus accidit )eritati per se( sed per accidens( ut dictum est( in Resp' ad %. et talis )eritas manet in ipsa etiam mutata re.icerent+ tunc enim non remanerent istae )eritates nisi in Deo( in quo sunt una et eadem )eritas' 6-positio te-tus " $1%& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' % e-pos' Si er*o in una persona patris illa in)enis quae plura )identur( et partes non in)enis( quia una )irtus simple. quanto ma*is pater et . quod mani.icere per accidens quantum ad esse quod habet in anima )el in rebus si res illae de.est. unde )eritas enuntiationis non manet' " $1 & Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' % ad $ Ad se-tum dicendum( quod pereunte re )era( perit )eritas quantum ad illud esse quod habet in re illa' Sed tamen potest remanere intentio )eritatis secundum esse quod habet in alia re( )el secundum esse quod habet in anima' 0uae omnia si au.irmando' Ma*is enim )idetur quod in una persona simplicitas in)eniatur quam in duabus simul acceptis' Respondeo dicendum( quod est locus a minori.ilius et spiritus sanctus( et propter indi)iduam deitatem unus Deus est( et propter uniuscu3usque proprietatem tres personae sunt@ 5idetur quod ipse ar*uat a ma3ori a. quia a*it in una persona patris( et accipit ea quae sunt di)ersa secundum rationem( ut sapientiam( )irtutem et hu3usmodi( sed in duabus personis patris et .. quam)is uni)ersalia sint per se incorruptibilia' " $1/& Super Sent'( lib' d' ! q' 4 a' % ad 7 Ad septimum dicendum similiter( quod )eritas propositorum necessariorum potest de. )el ut si*num talis rei( et sic )eritas e3us est per adaequationem ad rem illam' Mutata autem re( tollitur adaequatio si*ni ad si*natum( sine aliqua mutatione ipsius si*ni.in mente di)ina.ilii accipit hoc quod est unum secundum rationem( scilicet naturam di)inam quae secundum numerum etiam multiplicari non potest' Sicut tres .

icialibus quae ordinantur in *enere substantiae per suam materiam( ut Commentator dicit. unde unum indi)iduum non est alterum( nec aliquid quod est in uno( idem numero est in alio+ sed numerus in di)inis personis consequitur distinctionem relationum( quae quidem distin*uunt supposita( sed non di)idunt essentiam.erunt ut hoc non sit aliud' Ratio hu3us distinctionis haec est+ quia di)ersitas secundum numerum in his quae simpliciter numerantur( est e. idest substantia quae communis in di)inis dicitur( se habet ad modum speciei( quae colli*it plura indi)idua' Sic enim in essentia tres personae uniuntur( non ita quod in di)ina essentia sit species( ut Ma*ister e-ponit' Dicuntur enim aliqua di..haereticorum responsio( ibi+ tu autem hoc de potentia sapis( quod potens sit .statuae dicuntur unum aurum' 5idetur hoc esse .di)isione essentiae.icat communem et circumplecti)am speciem homoideon( idest similium specie h9postaseon( idest personarum. in secunda per rationem( ibi+ item alio modo probat .ilium aequalem patri' Circa primum duo . secundo propositum probat rationibus Au*ustini( ibi+ nihil( inquit pater minus habet ille qui dicit+ omnia quae habet pater mea sunt' 6t haec di)iditur in duas+ in prima Au*ustinus probat propositum per auctoritatem.acit+ primo enim ponitur probatio Au*ustini. et ideo ubi est triplicitas( oportet inaequalitatem esse' Distinctio /1 0uaestio Prooemium " $1#& Super Sent'( lib' d' /1 q' pr' Postquam proba)it aequalitatem personarum in ma*nitudine( hic ostendit earum aequalitatem in potestate.erre numero quae ita di.iciales accidentia sunt' Substantia si*ni.ilius minus habet in .ilius( sed tamen quod est in patre( est etiam in .ormae enim arti.ellitur duple. et ideo pater non est . secundo re.ilius( sed potentior pater' Probatio talis est' Si . .ilio' Praeterea cum Deus dicatur trinus( non tamen debet dici triple-' Hu3us ratio est( quia triplicitas est quaedam proportio contenta sub multiplicitate( quae est inaequalitatis species..alsum( quia materia non praedicatur de composito( cum sit pars' 6t dicendum( quod hoc est )erum in naturalibus( quorum materia non est tota substantia eorum( sicut in arti. et di)iditur in partes duas+ primo proponit intentum.

ilium non esse aequalem patri in potestate( et ad hoc inducit similitudinem de *eneratione humana( ut patet in littera' Sed .ilio( quia de nullo *enitus *enuit tamen aequalem' Hic re.ellit Au*ustinus hoc modo' Omnia quae habet pater( habet .hoc non ostenditur inaequalitas patri ad .elluntur responsiones haeretici( et di)iditur in duas partes( secundum duas responsiones' Secunda ibi+ sed inquis( pater a nemine potentiam accepit' Prima responsio haeretici ad auctoritatem inductam( est talis' 5erum est quod quidquid habet pater( habet . et circa hoc tria .ilius( et sic tantumdem habet de potentia' Responsio secunda talis est' 6tsi .ilium' Hic quaeruntur tria+ an . tertio re.orte dices+ eo ipso pater est ma3or .ilium aequalem patri' Hic ponitur secunda probatio per rationem.ilius est omnipotens' Si non aequalem( er*o non omnia quae pater habet( .acit+ primo ponit rationem.ilio( quia de nullo *enitus' Probatio talis est' Si pater *enuit .uit.auctoritate inducta' 0uod re. aut )oluit( sed non potuit' Si potuit( sed non )oluit( in)idus .ilius habet' Item alio modo probat .ilius( sicut bonitatem( sapientiam( potentiam et hu3usmodi.ilium esse a patre( non desi*nat nisi relationem ori*inis' 6r*o e.ilio dedit' 0uod re.orte dices+ eo ipso pater est ma3or .potestate quam pater( non omnia habet quae pater habet' Sed omnia quae pater habet( .ilius' Sed omnipotentiam habet pater' 6r*o et .ellit haeretici responsionem( ibi+ sed .irmat per similitudinem( ibi+ hoc autem per similitudinem humanam ita esse demonstrat. quorum utrumque est impossibile' 6r*o impossibile est .ilius habet omnia quae pater( tamen hoc ipso pater potentior ostenditur quod hoc .ilium minorem se in potestate( aut potuit eum *i*nere aequalem et noluit.ilio dedit' Aut er*o dedit sibi aequalem( )el non' Si aequalem( tunc sicut pater est omnipotens( et .ellit responsionem haeretici' Posset enim dicere quod eo ipso quo . secundo con.ellit Au*ustinus hoc modo' 5erum est quod pater potentiam . si )oluit( sed non potuit( omnipotens non .ilius est a patre( est inaequalis sibi' 0uod re.ilius sit .uit.ilius habet( ut dicitur <oan' 7' 6r*o non habet minus in potestate quam pater( et ita est aequalis patri in potestate' Tu autem hoc de potentia sapis( quod potens sit . sed non tantum habet de unoquoque quantum pater' Hoc enim non )idetur haberi e.ellit Au*ustinus sic' Aequalitas et inaequalitas attenditur secundum quantitatem et non secundum relationem' Sed hoc quod dicimus .ilius( sed potentior pater' Hic re.

ilius non potest *enerare' 6r*o non habet omnipotentiam' .iat pro relati)is' " $1!& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' ar*' # Si dicas( quod intelli*itur respectu omnium creatorum( et non respectu eorum quae in Deo sunt.ilio detrahatur( )idetur quod non sit omnipotens' " $18& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' ar*' % Si dicas( quod posse *enerare non est aliquid( sed ad aliquid( et ita quam)is .ilius potest *enerare( ut supra( dist' ead'( qu' /( art' /( habitum est' 6r*o )idetur quod non sit omnipotens' " $17& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' ar*' / Praeterea( Deus dicitur omnipotens( quia omnia potest( quod simpliciter possibile est' Sed ma-imum posse patris ostenditur in *eneratione .ilius sit omnipotens " $1$& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' ar*' Ad primum sic proceditur' 5idetur quod . contra' Secundum hoc ratio Au*ustini in littera posita nihil )aleret' Ar*uit enim( quod si pater non potuit *enerare .ilius non sit omnipotens' Potentia enim( ut dictum est( dist' 7( qu' ( art' ( dicitur secundum )irtutem ad opus' Sed aliqua operatio est quae pertinet ad omnipotentiam patris( in quam non potest .ilium in in. % utrum sit aliquis ordo inter patrem et .ilius non possit *enerare( non tamen sequitur quod non possit omnia. ma3us enim est *enerare . contra' Cum dico omnia( includo uni)ersaliter omnia entia' Sed relati)a continentur in entibus' 6r*o )idetur quod distributio etiam .ilii se e-tendat' Sed .ilius( scilicet *eneratio acti)a.uit omnipotens' 6r*o )idetur quod omnipotentia patris etiam ad *enerationem .omnipotens.ilium aequalem sibi( non .ilium' Articulus Utrum . non enim . / an sit aequalis patri in omnipotentia.ilii.initum quam creare caelum et terram' Cum i*itur istud posse .

ertur ad scientiam' 6t hoc est )erum tam in relationibus quae de Deo dicuntur quam de illis quae in creaturis sunt.oetius dicit quod relati)a nihil praedicant de eo de quo dicuntur' Inde etiam est quod in)enitur aliquid relatum in quo est tantum relatio rationis( et non ponitur ibi aliquid secundum rem( sicut cum scibile re. ideo tamen non sequitur quod pater essentiam aliquam habeat qua careat . unde est aliquid aliud a suo sub3ecto+ sed in Deo nihil est quod habeat esse aliud ab ipso+ esse enim sapientiae est ipsum esse di)inum et non superadditum( et similiter esse paternitatis' Unde relatio( quantum ad esse suum( secundum quem solum modum debetur ei quod ponat aliquid( est essentia di)ina. sicut sapientia secundum esse suum aliquid ponit in sub3ecto( et similiter secundum rationem suam ponit naturam quamdam in *enere qualitatis' Sed relatio est aliquid secundum esse suum quod habet in sub3ecto. sed di)ersimode.eratur.ilium Dei omnipotentem esse( sicut et pater+ et tamen dicimus quod . sed secundum rationem suam( per quam habet distin*uere unam personam ab alia( non debetur ei quod dicat aliquid( sed potius ad aliquid' Unde quam)is pater habeat paternitatem quam .ilius. sed secundum rationem suam non habet quod sit aliquid( sed solum quod ad aliud re.ilius non habet( et paternitas sit aliquid( non tamen pater habet aliquid quod .ilius non habeat' Sicut+ paternitas est essentia. quia relatio quae habet esse in creatura( habet aliud esse quam sit esse sui sub3ecti. quia sapientia dicit aliquid in sapiente etiam secundum .ilius' Si autem pater haberet sapientiam et non .ilius( haberet aliquid pater quod non haberet .ilius non potest *enerare' Unde ad intellectum hu3us )idendum est( quod Deus dicitur omnipotens( quia omnia potest( et quidquid est aliquid )el ens( potest Deus' Sed notandum( quod relatio alio modo dicitur esse aliquid quam alia entia' In aliis enim entibus unumquodque dicitur dupliciter esse+ et quantum ad esse suum( et quantum ad rationem quidditatis suae.ilius non habet paternitatem. unde secundum rationem suam non ponit aliquid in sub3ecto+ propter quod . .ilius( omnipotens spiritus sanctus' " $ & Super Sent'( lib' d' /1 q' a' co' Respondeo dicendum( quod sine omni dubio concedendum est( ." $ 1& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' s' c' In contrarium est quod in s9mbolo dicitur+ omnipotens pater( omnipotens .

ilio( non tamen sequitur quod aliqua operatio con)eniat patri quae non con)eniat .ilius+ sicut pater est pater( et esse patrem est aliquid esse( et tamen cum .ilius non sit pater( nullum esse est patris( quod non sit .icat relationem per modum operationis( et etiam est operatio aliqua di)inae naturae( secundum Damascenum' 6t quam)is *eneratio non con)eniat . sed bene sequeretur( si pater posset intelli*ere( et non .ilius( quod pater posset aliquid quod non posset .actum.ilio.ilius *eneratur( ut supra( in corp' art'( dictum est' " $ #& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' ad % Ad tertium dicendum( quod sub omnibus comprehenditur ad aliquid( quantum ad hoc quod habet esse( sic enim ad aliquid est aliquid de omnibus( sed non quantum ad rationem ad aliquid( secundum quod ad aliud re.ilio secundum aliam et aliam relationem' " $ %& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' ad / Ad secundum dicendum( quod nullum posse detrahitur . sed haec operatio est in patre et .ilius.ilio+ una enim et eadem operatione pater *enerat et . sed comparatur sicut ad operationem ad hoc quod in ipso est( praecipue cum nulla operatio sit ipsius quae sit e-tra essentiam e3us' Unde omnipotentia patris e-tenditur et ad .ilius( non sequitur quod possit aliquid pater quod non possit .ilius nascitur. et similiter omne ad aliquid est ibi secundum rationem essentiae( )el secundum rationem attributorum' " $ /& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' ad Ad primum er*o dicendum( quod *eneratio si*ni. et sic omnipotentia est respectu creaturarum solum. sed illo eodem posse quo pater *enerat( .ilii( quia omne esse in di)inis est essentiae.ertur+ sic enim non habet quod sit aliquid simpliciter' " $ 4& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' ad # Ad quartum dicendum( quod omnipotentia Dei potest comparari ad aliquid )el sicut ad operatum )el sicut ad operationem' Sicut ad operatum( non comparatur ad aliquid quod in ipso sit+ quia in Deo nihil est .rationem suam' Similiter dico( quod cum *enerare in di)inis sit relatio quaedam( et sit aliquid( quam)is pater possit *enerare( et non .

est' 2ec tamen sequitur quod . quia patri non deest relatio( quae si*ni. et sic . habere autem aliquid ab aliquo personaliter et essentialiter( quod creaturae competit( minorationem ponit et de.ilio con)eniat.ica.ilius est minus potens quam pater' . et hoc redundaret in de.*enerare et ad intelli*ere et creare( et bre)iter ad omnia quae per.ilius non sit omnipotens( si non potest *enerare .ilius sit aequalis patri " $ 7& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' / ar*' Ad secundum sic proceditur' 5idetur quod .ectum et minorationem( quod est ab alio habere personaliter..ilio' 6r*o )idetur quod ma*is patri quam . et sic non sunt aequales in potentia' " $ 8& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' / ar*' / Praeterea( inter habere aliquid ab alio personaliter et essentialiter( et non habere aliquid ab alio nec personaliter nec essentialiter( medium est habere aliquid ab alio personaliter et non essentialiter' Sed non habere aliquid ab alio nec personaliter nec essentialiter( quod con)enit patri( di*nitatis et auctoritatis est.ra dicitur( distinct' % ( quaest' unic'( art' /( potentia appropriatur patri( non autem .dictis( distinct' /( quaest' unic'( art' 4( patet' Articulus / Utrum .ilius non sit aequalis patri in omnipotentia' Sicut enim in. et propter hoc patet quod ratio Au*ustini e.ectionis sunt.ilio competit( secundum aliquid sit di*nitatis( quod est scilicet non habere ab alio essentialiter( et secundum aliquid ponat de.ectio *enerationis( oporteret quod esset de.ilio remo)etur acti)a *eneratio non nisi ratione relationis importatae' Relatio autem( inquantum hu3usmodi( nullum ordinem ad potentiam habet( ut e.icatur in *eneratione acti)a' Unde si ne*aretur ab eo per.ectum creaturae respectu creatoris' 6r*o cum medium sapiat naturam e-tremorum( )idetur quod habere ab alio personaliter et non essentialiter( quod .ectum potentiae' Sed a .ilium aequalem sibi( ratione praedicta' Sequeretur tamen in patre.ectus in ipsa operatione inquantum operatio est.

ectum solum quantum ad hoc quod est habere ab alio essentialiter( idest in di)ersitate essentiae. sicut enim unum in quantitate . e.ilio( sed quia ma3orem similitudinem habet cum proprietate patris quam cum proprietate . sicut lumen in aere non est aeque potens lumini in sole' Sed potentia est recepta in ." $ !& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' / ar*' % Item( ita )idemus in creaturis quod nihil receptum ab aliquo est aeque potens illi a quo recipitur.ilium et non e con)erso' 6r*o pater est potentior .ilio' " $/ & Super Sent'( lib' d' /1 q' a' / s' c' Contra( potentia radicatur in essentia' Sed est una essentia patris et .acit aequale( ita di)ersum .ilii+ potentia enim habet rationem principii( et pater est principium non de principio' " $/%& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' / ad / Ad secundum dicendum( quod habere essentialiter et personaliter ab alio( importat de.acit inaequale+ quod concedimus' " $//& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' / ad Ad primum i*itur dicendum( quod potentia appropriatur patri( non quia ma*is sibi con)eniat quam .hoc enim causatur inaequalitas ma*nitudinis et potentialitatis+ quia inaequalitatis causa est di)ersitas( sicut unitas aequalitatis( ut dictum est( in ar*um' sed contra istius artic'( et quantum ad hoc .ilius non est medium inter patrem et creaturam( immo aequali et eadem di*nitate con)enit .ilii numero' 6r*o et una potentia+ er*o non est aliqua inaequalitas in potentia( cum omnis inaequalitas di)ersitatem ponat.erioribus quandoque recipitur aliquid in eadem )irtute quae est in eo a quo recipitur( quando scilicet recipiens est proportionatum ad recipiendum totam .ilius non sit aequalis patri in potentia' " $/1& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' / ar*' # Praeterea( illud quod a*it per alium )idetur esse potentius eo per quod a*it' Sed pater a*it per .ilio a patre' 6r*o )idetur quod .ilio sicut et patri non habere ab alio essentialiter' " $/#& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' / ad % Ad tertium dicendum( quod in in.

parte dantis neque e.de.ectu a*entis( cu3us )irtus est de.ilius ab eo' " $/4& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' / ad # Ad quartum dicendum( quod cum dicitur pater operari per .de. et ideo quantam potentiam pater habet( tantam accipit .ectus e.luere potest( sicut corpora in. sicut una scintilla non potest cale.oetius dicit+ eos sequitur di.erentia deitatis qui in Trinitate *radus constituunt' Sed ubicumque est ordo( est aliquis *radus' 6r*o si in di)inis personis est ordo( )idetur quod sequatur di)ersitas deitatis' Hoc autem est impossibile' 6r*o personae di)inae non habent ordinem' " $/!& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' % qc' ar*' % Praeterea( ubi est eadem aeternitas( simplicitas et di*nitas( non )idetur esse aliquis ordo+ aeternitas enim aequalis e-cludit ordinem temporis( simplicitas aequalis ordinem causae ad .acere aliquod li*num( etiam multum dispositum' Sed in di)inis non est de.parte accipientis( cum una et eadem sit )irtus utriusque.ilium( non ponitur aliquis *radus potestatis( sed si*natur auctoritas in patre( ut dictum est( dist' 4( quaest' unic'( art' #' Articulus % Utrum in di)inis personis sit ordo 0uaestiuncula " $/7& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' % qc' ar*' Ad tertium sic proceditur' 5idetur quod in di)inis personis non sit ordo' Ut enim dicit Au*ustinus+ ordo est parium dispariumque sua cuique tribuens loca dispositio' Sed in di)inis personis non competit aliqua localis dispositio' 6r*o )idetur quod nec ordo' " $/8& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' % qc' ar*' / Praeterea( ..iciens a communicatione suae similitudinis. )el .orte e.eriora se habent ad actionem solis.ectu recipientis( quod non est proportionatum ad recipiendum totum quod a*ens in.)irtutem dantis( sicut patet in omni *eneratione uni)oca( ut quando homo *enerat hominem( et i*nis i*nem+ quandoque autem non recipitur tota )irtus( et hoc est e.

ilio est eadem numero aeternitas( simplicitas et di*nitas' 6r*o non est aliquis ordo' " $%1& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' % qc' ar*' # Item( quidquid est in di)inis( aut si*ni.usio' 6r*o ibi est ordo' " $%/& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' % qc' ar*' $ Hic etiam )idetur( quod spiritus sanctus dicitur tertia in Trinitate persona.icat essentiam aut notionem' Sed ordo non pertinet ad essentiam di)inam( in qua nulla est distinctio( nec ad notionem( quia nulla notio communis est tribus personis( sicut ordo' 6r*o )idetur quod in di)inis personis non sit ordo' " $% & Super Sent'( lib' d' /1 q' a' % qc' ar*' 4 Contra( ubicumque est pluralitas sine ordine( ibi est con.usio' Sed in di)inis personis est pluralitas et non con. et ita in di)inis personis non est ordo naturae' " $%#& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' % qc' / ar*' / Praeterea( natura di)ina est idem quod essentia' Sed nihil est dictu quod in di)inis personis sit ordo essentiae' 6r*o nec naturae' " $%4& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' % qc' / s' c' In contrarium est quod in littera dicitur' 0uaestiuncula " $%$& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' % qc' co' Respondeo dicendum( quod ordo in ratione sua includit tria( scilicet rationem prioris et posterioris. unde secundum omnes . et hoc dicit aliquem ordinem' 0uaestiuncula / " $%%& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' % qc' / ar*' Ulterius quaeritur( an sit ibi ordo naturae+ et )idetur quod non' 0uia omnis ordo importat aliquam distinctionem' Sed in natura di)ina nulla est distinctio' 6r*o nec naturae di)inae est aliquis ordo.causatum et partis ad totum( et aequalis di*nitas ordinem di*nitatis' Sed in patre et .

icandum speciem ordinis+ quae quidem species sal)atur in di)inis personis quantum ad rationem di.alio( in quo ponitur di.erentiae( scilicet ori*inem( et non quantum ad rationem *eneris( scilicet prioritatem et posterioritatem( ut in pluribus aliis dictum est' 6t hoc patet e.de.ectionem( )el locum+ et nullus horum competit di)inis personis.initio Au*ustini datur de ordine secundum locum( qui di)inis personis non competit' " $%8& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' % qc' ad / Ad secundum dicendum( quod *radus dicit quamdam speciem ordinis( scilicet secundum di*nitatem )el per.qua pullulat pullulans primo' Unde nomen naturae importat rationem ori*inis+ et sic ista duo nomina ordo naturae sumuntur in )i unius nominis( ad si*ni.icet' Includit etiam tertio rationem ordinis( e..erentia ori*inis( et non prior alio( in quo remo)etur ratio *eneris' Unde non est concedendum quod sit ibi ordo simpliciter( sed ordo naturae' " $%7& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' % qc' ad Ad primum i*itur dicendum( quod illa de.illos modos potest dici esse ordo aliquorum( secundum quos aliquis altero prius dicitur et secundum locum et secundum tempus et secundum omnia hu3usmodi' Includit etiam distinctionem( quia non est ordo aliquorum nisi distinctorum' Sed hoc ma*is praesupponit nomen ordinis quam si*ni..initione Au*ustini quam ponit( quod ordo naturae est quo aliquis est e.qua etiam ordo in speciem trahitur' Unde unus est ordo secundum locum( alius secundum di*nitatem( alius secundum ori*inem( et sic de aliis+ et ista species ordinis( scilicet ordo ori*inis( competit di)inis personis' Unde dico quod ordo ori*inis si*natur cum dicitur ordo naturae( secundum quod dicitur natura a philosopho( 4 Metaph9s'( e. et ideo nec *radus' " $%!& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' % qc' ad % Ad tertium dicendum( quod illa ratio procedit de ordine quantum ad rationem *eneris( prout ponit prius et posterius( quod nullo modo di)inis competit' " $#1& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' % qc' ad # Ad quartum dicendum( quod hoc nomen ordo si*ni.icat notionem( non tamen in speciali( sed in communi( quae determinatur .

icit ut con. et similiter patet in aliis.secundum di)ersa ad3uncta.icatur notio quae est paternitas.modo ar*uendi( )alet tamen ea' % qc' ad $ . et ideo non potest dici ordo essentiae( sicut ordo naturae' " $##& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' % qc' / ad ar*' 6t per hoc patet responsio ad ea quae ob3iciuntur' 6-positio te-tus " $#4& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' % qc' / e-pos' 2am si minus habet in potestate aliquid quam pater( non sunt e3us omnia quae habet pater' 5idetur quod ratio Au*ustini non )aleat sed mutet quid in quantum( sic ar*uens+ omnia quae habet pater( habet .icatur notio quae est .erunt. et cum dicitur ordo ..ilio. et ideo idem peccatum )idetur esse utrobique' Sed dicendum( quod quam)is non )aleat e.ilii ad patrem( si*ni.iliatio.ilius' 6r*o .icat cum dicitur pater principium . et similiter etiam est de hoc nomine principium( quod aliam notionem si*ni.ilii( et cum dicitur principium spiritus sancti' " $# & Super Sent'( lib' d' /1 q' a' % qc' ad 4 Ad quintum dicendum( quod ordo ori*inis su.. sed ita quod dicat rationem ordinis( secundum quod in natura importatur ori*o' 6t quam)is secundum rem sit idem di)ina natura quod essentia( tamen ratio ori*inis non importatur in nomine essentiae sicut in nomine naturae( ratione enim di.ilius non habet minorem potentiam quam pater' 2ec etiam )idetur )alere hoc quod postea de omnipotentia inducit( quia omnipotentia etiam nominat quantitatem potentiae.usio non ponatur( et ad hoc quod spiritus sanctus dicatur tertia persona' " $#/& Super Sent'( lib' d' /1 q' Unde patet solutio ad se-tum' 0uaestiuncula / " $#%& Super Sent'( lib' d' /1 q' a' % qc' / co' Ad id quod ulterius quaeritur( dicendum( quod est ibi ordo naturae( non tamen ita quod natura ordinetur( )el quod pater naturaliter prior sit .ilium( si*ni. ut cum dicitur ordo patris ad .

ilio' Si dicis( quia non )oluit( eum in)idum esse di-isti' 5idetur quod non sequitur+ quia per eumdem modum posset probari quod nullam creaturam meliorem quam .ecit( .ectio quam illud quod consequitur principia naturae+ unde si aliquid in natura rationali superadditur( *ratiae imputatur. unde etiam sine in)idia subtrahi posset' Aequalitatis autem( qualis aut quantus sit' 5idetur hoc esse . in secunda inquirit( utrum possit ad3un*i nomini personali quando praedicatur de ipso essentiale( )erbi *ratia+ solus pater est Deus( ibi+ post haec quaeritur( utrum( sicut dicitur( solus pater est pater( )el( solus .ilius est .acere potuisset' Sed dicendum( quod non est simile+ quia si ne*atur rei illud quod sibi debetur( in)idiae est+ non autem si non datur quod ei non debetur' Ailio autem e.ilius habere( nisi idem in numero non mutatum+ unde oportet quod quantum est in patre( tantum etiam sit in .undatur.uit Ma*ister quibusdam locutionibus in sua propositione( in quibus dictiones e-clusi)ae terminis personalibus addebantur( ut cum dicitur+ solus pater tantum habet de potentia( quantum omnes tres simul. et similia+ ideo in parte ista inquirit de )eritate omnium locutionum( qualiter hu3usmodi dictiones e-clusi)ae nominibus di)inis ad3un*i possint' Di)iditur er*o in partes duas+ in prima inquirit( utrum dictio e-clusi)a possit ad3un*i nomini personali in sub3ecto posito cum praedicato personali. ita possit dici( solus pater est Deus( )el( solus .ilius est Deus' 6t haec in duas+ in prima ostendit quod hu3usmodi locutiones non sint concedendae simpliciter( ut cum dicitur+ solus pater est Deus.natura deitatis aequalitas *enerantis debetur+ unde in)idia esset si sibi subtraheret' 2on autem debetur creaturae secundum naturam suam amplior per. in secunda ostendit quod secundum aliquem .natura rei de qua ar*umentum sumitur+ non enim potest hoc quod habet pater( .ilius.alsum+ quia unitas qualitatis non causat aequalitatem( sed similitudinem( ut philosophus dicit' Sed dicendum( quod in di)inis non attenditur aequalitas nisi secundum quantitatem )irtutis' Haec autem quantitas in qualitate . et ideo dicitur secundum qualitatem aequalitas attendi' Distinctio / Prooemium " $#$& Super Sent'( lib' d' / q' pr' Ostensa aequalitate personarum( quia usus .

alsa+ solus Deus est Deus' Omne enim ad3ecti)um ponit rem suam circa suum substanti)um' Sed solus est quoddam ad3ecti)um' 6r*o cum dicitur+ solus Deus( implicat solitudinem circa Deum' Sed sicut dicit Hilarius( et habitum est supra distinctione /( nobis neque solitarius est Deus( neque di)ersus con.alsa+ solus Deus est Deus' " $#!& Super Sent'( lib' d' / q' a' qc' ar*' / .alsa 0uaestiuncula " $#8& Super Sent'( lib' d' / q' a' qc' ar*' Ad primum sic proceditur' 5idetur quod haec sit . / utrum possit addi termino personali cum praedicato essentiali' Articulus Utrum ista propositio( solus Deus est Deus( sit .parte praedicati( ut dicatur+ pater est solus Deus. in secunda inquirit( quomodo talis praedicatio de Trinitate )eri.ilius )el spiritus sanctus' Prima in duas+ in prima ostendit quod dictio e-clusi)a non potest poni e. quam)is quidam contrarium dicant( quorum dicta auctoritatibus Au*ustini re. sed de omnibus simul( ut dicatur+ Trinitas est solus Deus.parte sub3ecti termino essentiali cum praedicato essentiali )el personali.ilius est solus Deus.parte sub3ecti( quando nomen essentiale de persona praedicatur( ut cum dicitur+ solus pater est Deus.icari possit( ibi+ sed iterum quaeritur( quomodo ipsam Trinitatem dicimus solum Deum' Hic quaeruntur duo' Primo( utrum dictio e-clusi)a possit in di)inis addi e. et si concedantur( non sequitur incon)eniens( ibi+ )erumtamen( ut ait Au*ustinus( etsi de solo patre praedicta dicerentur( non tamen e-cluderetur .ellit( ibi+ atque solum hic in parte sub3ecti tantum accipere quidam )olunt' 6t haec in duas+ in prima ostendit quod nomen essentiale ad3unctum dictioni e-clusi)ae( non potest praedicari de sin*ulis personis( ut dicatur+ pater est solus Deus( et .itendus' 6r*o )idetur quod haec sit . in secunda ostendit quod nec addi potest e.intellectum concedi possunt.parte sub3ecti' Secundo( utrum e.parte praedicati' Circa primum quaeruntur duo+ utrum possit addi e.

)erbis Damasceni' 6r*o sequitur( si solus Deus est Deus( cum Deus sit pater( quod solus Deus sit pater' 0uaestiuncula .alsa est' 6r*o et prima' " $41& Super Sent'( lib' d' / q' a' qc' ar*' % Item( secundum philosophum( solum idem est quod non cum alio' Sed Deo( praecipue post rerum creationem( nunquam con)enit cum alio non esse( quia in participationem sui esse res creando addu-it' 6r*o non potest dici aliquo modo solus Deus' " $4 & Super Sent'( lib' d' / q' a' qc' ar*' # Contra( proprium est quod con)enit uni soli' Sed esse di)inum )el omnipotentem est proprium Deo' 6r*o solus Deus est Deus )el omnipotens' 0uaestiuncula / " $4/& Super Sent'( lib' d' / q' a' qc' / ar*' Ulterius quaeritur de ista+ solus Deus est pater.ieri descensus sub hoc nomine Deus( in sub3ecto posito pro aliqua personarum' Si i*itur haec est )era+ solus Deus est Deus( aliqua istarum erit )era+ solus pater est Deus( )el solus .Praeterea( hoc nomen Deus intantum habet naturam termini communis( ut quod de Deo dicitur de omnibus personis dicatur( ut cum dicitur+ Deus creat.alsa' 0uia id quod in alio in)enitur( non potest alicui soli inesse' Sed paternitas non tantum est in Deo( sed etiam in hominibus( et quodammodo in An*elis( ut dicit Dion9sius' 6r*o non potest dici( quod solus Deus est pater' " $4%& Super Sent'( lib' d' / q' a' qc' / s' c' Contra( de quocumque praedicatur commune praecise( praedicatur cum praecisione et proprium( si de ipso praedicetur+ si enim solum corpus est coloratum( sequitur solum corpus esse album( si supponatur album de corpore praedicari' Sed Deus est sicut commune respectu trium personarum( ut supra habitum est( distin' !( quaest' #( art' /( e. )el saltem de aliqua( ut cum dicitur+ Deus *enerat' Unde potest . )idetur enim esse .ilius est Deus( )el solus spiritus sanctus est Deus' Sed quaelibet harum .

quo patet responsio ad primum( quod procedit secundum primum sensum' " $4$& Super Sent'( lib' d' / q' a' qc' ad / Ad secundum dicendum( quod sicut dicunt sophistae( dictio e-clusi)a immobilitat terminum cui ad3un*itur ratione ne*ationis implicitae' Unde non sequitur+ solus homo est rationalis. er*o solus Socrates' 2on enim omne quod est aliud a Socrate( est aliud ab homine' Unde ne*atio implicita in dictione e-clusi)a ad plura . et tunc solus idem est quod solitarius. et tunc est sensus+ solus Deus( idest ille qui ita est Deus quod praeter ipsum nullus alius est Deus( creat( et sic )era est' 5el remo)et consortium in participatione praedicati( et in hoc etiam sensu )era est+ est enim sensus( quod nullus alius praeter Deum creet' 6t idem est 3udicium de hac+ solus pater est pater." $4#& Super Sent'( lib' d' / q' a' qc' co' Respondeo dicendum( quod( secundum philosophum( solum idem est quod non cum alio( in quo consortium remo)etur' Potest i*itur haec dictio solus remo)ere consortium simpliciter( )el respectu alicu3us' 6t dicitur simpliciter remo)ere consortium( quando tollitur associatio alterius quod sit e3usdem naturae et conditionis cum ipso. sicut dicimus aliquem hominem esse solum in domo( quam)is ibi sint multa alia animalia+ et dicimus aliquem reli*iosum incedere solum( cum sine socio sui ordinis )adit( multis etiam ipsum comitantibus.ormam aliquam. et est etiam dictio cate*orematica implicans solitudinem circa sub3ectum( sicut et quodlibet aliud ad3ecti)um. et secundum hoc dico( quod haec est duple-+ solus Deus creat. )el+ solus pater *enerat' Omnes enim hu3usmodi in primo sensu sunt . quia remo)et consortium alterius a .orma sub3ecti subintellecta implicatione( quod est( )el qui est. et ita nullo modo potest accipi in di)inis+ quia una persona semper habet consortium societatis alterius personae connaturalis et similis sibi' Si autem e-cludat consortium respectu alicu3us determinati( tunc dictio est s9ncate*orematica( importans aliquem ordinem )el habitudinem unius ad alterum( ratione ne*ationis implicitae( ma*is quam implicans .alsae et in duobus aliis )erae' " $44& Super Sent'( lib' d' / q' a' qc' ad 6.

et sic est )era( et hoc modo probatur et improbatur' Tamen sciendum( quod paternitas non est e3usdem rationis secundum uni)ocationem in Deo et in creaturis( quam)is sit eadem ratio secundum analo*iam( quae quidem aliquid habet de identitate rationis( et aliquid de di)ersitate' Unde etiam si . Deus( praeter quem non est alius( est pater' Si autem remo)eat consortium a participatione praedicati( dico quod est duple-' 0uia in nomine patris potest intelli*i tantum proprietas paternitatis prout praedicatum .alsa est( quia paternitas non tantum in Deo est sed etiam in hominibus' 5el ipsa persona subsistens distincta paternitate.irmati)am+ Deus est Deus( et alteram ne*ati)am( scilicet hanc+ alius a Deo non est Deus( sub a..irmationis posset .orma sub3ecti( )era est( et est sensus.ieri descensus' Unde cum ista+ solus Deus est Deus( habeat duas e-positi)as( unam a..se e-tendit quando ad3un*itur proprio quam quando ad3un*itur communi' Sed )erum est quod ratione a. et quam)is( creaturis e-istentibus( non possit ab eo remo)eri consortium respectu hu3us quod est esse( tamen potest remo)eri consortium respectu propriae suae operationis( quae est creatio( et etiam respectu propriae suae naturae' Unde( secundum Hilarium( remota distinctione personarum( etiam creaturis e-istentibus( Deus dicitur solitarius' 0uam)is enim haec non esset )era+ solus Deus est( haec tamen )era esset+ Deus est solus( idest solitarius' " $48& Super Sent'( lib' d' / q' a' qc' ad # 0uartum concedimus( quod procedit secundum tertium sensum' 0uaestiuncula / " $4!& Super Sent'( lib' d' / q' a' qc' / co' Ad id quod ulterius quaeritur( an haec sit )era+ solus Deus est pater( dicendum. quod secundum tres sensus tripliciter potest 3udicari' Si enim haec dictio solus implicet solitudinem circa Deum( locutio .irmati)a potest ..ormaliter tenetur( et sic .alsa est' Si autem importat e-clusionem a .ieri descensus( ut dicatur+ pater est Deus( et non sub ne*ati)a+ alius a patre non est Deus' " $47& Super Sent'( lib' d' / q' a' qc' ad % Ad tertium dicendum( quod( sicut dictum est( in corp' art'( haec dictio solus pri)at consortium.

ormaliter' Tamen potest aliquo modo )era esse+ solus Deus est pater( et secundum eumdem modum loquendi quo dicitur :uc' 8( !+ nemo bonus nisi solus Deus' Articulus / Utrum ista propositio( solus pater est Deus( sit )era " $$ & Super Sent'( lib' d' / q' a' / ar*' Ad secundum sic proceditur' 5idetur quod haec sit )era+ solus pater est Deus( )el( solus .praedicatum sumatur . aliam ne*ati)am uni)ersalem( scilicet+ nullus alius a patre est Deus. et utraque harum con)ertitur simpliciter' Sed haec est )era in aliquo sensu+ solus Deus est pater' 6r*o a simplici con)ersa haec erit )era+ solus pater est Deus' " $$%& Super Sent'( lib' d' / q' a' / ar*' % Praeterea( si haec est .ilius est Deus' Sicut enim esse Deum con)enit tribus personis( ita et esse altissimum' Sed de .ilio le*itur+ tu solus altissimus' 6r*o potest dici+ solus .ilii ad patrem( quam partis ad totum' Sed dictio e-clusi)a ad3uncta toti( non e-cludit partem+ non enim sequitur+ solus Socrates est albus( er*o pes e3us non est albus' 6r*o cum e-clusio .ilius est Deus' " $$/& Super Sent'( lib' d' / q' a' / ar*' / Praeterea( haec( solus pater est Deus( habet duas e-positi)as+ unam inde.ilius per dictionem e-clusi)am ad3unctam patri' " $$#& Super Sent'( lib' d' / q' a' / ar*' # .ilius nec spiritus sanctus( quia hi unum sunt' Probatur etiam per rationem sic' Ma3or est unio .initam( )el sin*ularem( quae con)ertitur sicut particularis a..ilius et spiritus sanctus' 6r*o haec est simpliciter )era+ solus pater est Deus' Media probatur per auctoritatem Au*ustini in littera qui dicit+ si de solo patre praedicta dicerentur( non tamen e-cluderetur .irmati)a( scilicet haec+ pater est Deus.iat ratione di)ersitatis( )idetur quod non e-cludatur .alsa+ solus pater est Deus( hoc non erit nisi quia per dictionem e-clusi)am e-cluduntur aliae personae di)inae a participatione praedicati' Sed per dictionem e-clusi)am ad3unctam patri non e-cluduntur .

ilius nec e con)erso. quia ad unum relati)orum sequitur alterum' Sed hoc )idetur esse .ilius est in patre( ut supra( distin' !( quaest' ( art' ( probatum est' 6r*o cum dicitur+ solus pater( non e-cluditur .alsum( quia dictio e-clusi)a ad3uncta supposito e-cludit omne aliud suppositum' Unde cum .ilius est musicus' 6t praeterea( cum solus sit determinatio suppositi( e-cludit omne aliud suppositum' Di)ersitatem autem suppositorum non tollit relati)orum consecutio' Unde non est aliqua ratio quare respectu horum .ilius' " $$4& Super Sent'( lib' d' / q' a' / ar*' 4 Praeterea( dictio e-clusi)a ad3uncta antecedenti( non e-cludit consequens.ilius( qui est alius a patre( est Deus' 6r*o haec est . et tamen cum dicitur+ sola *eneratio est( e-cluditur omnis alia mutatio' Praeterea( quam)is relati)a consequantur se in esse( non tamen consequuntur se in aliis praedicamentis+ non enim sequitur( si pater est musicus( quod .ilius sequitur ad patrem et e con)erso( ut habitum est eAmbrosio( dist' !' 6r*o )idetur quod cum dicitur+ solus pater( non e-cludatur .ilius sit aliud suppositum a patre( e-cluditur . et ita haec erit )era+ solus pater est Deus' " $$$& Super Sent'( lib' d' / q' Contra est quod in littera dicitur' a' / s' c' " $$7& Super Sent'( lib' d' / q' a' / s' c' / Praeterea( hu3us propositionis+ solus pater est Deus( una e-positi)a est+ nullus alius a patre est Deus' Sed haec est .ilius non est.alsa( quia .Praeterea( dictio e-clusi)a non remo)et a consortio nisi hoc quod est separatum ab eo cui ad3un*itur' Sed . non enim sequitur+ solus homo currit( er*o animal non currit( )el+ solum animal non currit( er*o homo non currit' Sed .ilius( cum dicitur+ solus pater' 2ec hoc impeditur per hoc quod unum sine altero esse non potest+ quia *eneratio etiam non potest esse sine alteratione et loci transmutatione.alsa+ solus pater est Deus' " $$8& Super Sent'( lib' d' / q' a' / co' Respondeo dicendum( quod secundum quosdam dictio e-clusi)a ad3uncta uni relati)orum in creaturis non e-cludit alterum+ non enim sequitur+ tantum pater est( er*o .

ilio sit totum id quod est pater( et non aliqua pars e3us' Secundum hoc er*o haec est distin*uenda+ solus pater est Deus( per tres sensus praedictos' 0uia si solus implicet solitudinem circa patrem( .ilius qui non est aliud a patre.ilium( quantum pertinet ad oppositionem relationis' Tamen intelli*endum est quod di)ersimode se habet in creaturis et in di)inis quantum ad duo+ primo( quia in creaturis pater et . et sic potest concedi( ut patet e.icatione )ocabulorum.ilius est alius et aliud a patre' 6t praeterea( si esset unum in essentia cum patre( adhuc e-cluderetur ab illo( inquantum est alius a patre secundum esse relationis superadditum essentiae.ilio( quam)is in essentia con)enirent' Sed in di)inis pater et .ilius aliud a patre( sed tantum alius' Unde cum dicitur+ solus pater( potest intelli*i .orma sub3ecti( sic )era est.praedicatorum( unum non e-cluderetur per e-clusionem ad3unctam alteri' 6t ideo dicendum est( quod dictio e-clusi)a ad3uncta patri e-cludit .iat e-clusio a participatione praedicati( sic est duple-' 0uia cum solus sit idem quod non cum alio( )el e-cludit alium masculine. )el aliud neutraliter( et sic non e-cluditur .ilius communicant' Cum er*o loquimur in humanis( dicentes+ solus pater( e-cluditur omnibus modis . et est sensus+ ille qui est pater( praeter quem nullus alius est pater( est Deus' Si autem .ilius est alius a patre( et aliud. et sic est .ilius non est aliud a patre( cum essentia di)ina quae est in .ilius sunt unum in essentia( et tamen distin*uuntur relationibus.ilius( quia .ilius( quia .ilius non sunt unum in essentia( unde .alsa est' Si autem e-cludit a . quod tamen non est )erum in di)inis' Secundo( quia in creaturis per paternitatem additur no)um esse quod est esse accidentale( et non idem( quod est esse sub3ecti' In di)inis autem paternitas non addit secundum rem aliud esse quam esse essentiae( in quo pater et . et tamen illae relationes non addunt aliquid secundum rem ad essentiam' Unde ratione illius distinctionis nullo modo potest dici .ilius est altissimus( est distin*uenda( sicut et prima.ieri e-clusio alius masculine( et sic e-cluditur . et sic est )era( quia sic non e-cluditur .ilius+ et hoc ma*is proprium est considerata consi*ni. et in aliquo sensu est )era( et in .alsa( et sic primo ne*at eam Au*ustinus+ )el e-cludit aliud. unde secundum quid esset aliud a .dictis Au*ustini supra positis' " $$!& Super Sent'( lib' d' / q' a' / ad Ad primum er*o dicendum quod ista+ solus .

et hoc est absolute )erum( quod solus .hoc quod dicit( quia hi tres unum sunt' " $7/& Super Sent'( lib' d' / q' a' / ad # 6t ad id quod ob3icitur de parte et consequente( et de hoc quod unus est in alio( patet quod non sequitur. sed e3us con)ersa non est+ nullus alius a patre est Deus( cum non sit idem in sub3ecto et praedicato( sed ma*is ista+ pater non est alius a Deo( quae quodammodo )era est( ut supra dictum est( in corp' art'.aliquo .alsa' 6t praeterea hoc quod dicitur+ tu solus altissimus <esu Christe( intelli*endum est cum toto hoc quod consequitur+ cum sancto spiritu in *loria Dei patris. quia pars non est aliud suppositum quam totum( immo includitur in supposito totius. tamen relatio( inquantum habet rationem oppositionis( distin*uit patrem a . et circa hoc duo quaeruntur+ utrum haec sit )era( Trinitas est solus Deus.ilio per unitatem essentiae( et quantum ad intellectum relationis. et e.parte praedicati dictio e-clusi)a in di)inis. similiter hoc consequens quod est animal( non est aliud secundum suppositum ab homine' 6t ideo quam)is pater sit in . et sic intelli*itur dictum Au*ustini. sic+ pater est Deus' Similiter alia+ nullus alius a Deo est pater( con)ertitur simpliciter.ilius( si solus dicat idem quod non cum alio masculine.hoc non sequitur quod solus pater sit Deus' " $7 & Super Sent'( lib' d' / q' a' / ad % Ad tertium dicendum( quod cum dicitur solus pater( e-cluditur .ilio secundum suppositum' 0uaestio / Prooemium " $7%& Super Sent'( lib' d' / q' / pr' Deinde quaeritur( quomodo possit addi e. quod patet e. / utrum sit haec )era( pater est solus Deus' . si autem dicat idem quod non cum alio neutraliter( non e-cluditur.ilius cum patre et sancto spiritu est altissimus' " $71& Super Sent'( lib' d' / q' a' / ad / Ad secundum dicendum quod haec+ solus Deus est pater( quantum ad hanc e-positi)am( Deus est pater( con)ertitur simpliciter.

erunt( quod tantum( cum sit ad)erbium( et similiter solum determinat actum )erbi( quia ad)erbium est ad3ecti)um )erbi.Articulus Utrum ista propositio( Trinitas est solus Deus( sit )era " $74& Super Sent'( lib' d' / q' / a' ar*' Ad primum sic proceditur' 5idetur quod haec sit .alsa )el incon*rua( et sic idem quod prius' " $78& Super Sent'( lib' d' / q' / a' ar*' # Praeterea( termini in praedicato tenentur ..icant' Si er*o haec est )era+ Trinitas est solus Deus( haec etiam erit )era+ Trinitas est Deus solus' " $77& Super Sent'( lib' d' / q' / a' ar*' % Praeterea( haec dictio solus est s9ncate*orematica( et importat ne*ationem' Sed ne*atio debet praecedere compositionem )el aliquid quod ne*etur( cum autem dicitur sic( pater est solus Deus( nihil sequitur' 6r*o )idetur quod locutio sit . et sic idem quod prius' " $7!& Super Sent'( lib' d' / q' / a' Contra est quod habetur in littera' s' c' " $81& Super Sent'( lib' d' / q' / a' co' Respondeo dicendum( quod istae dictiones e-clusi)ae solus( et tantum in hoc di.ormaliter' Sed solitudo non con)enit . unde cum )erbum ratione compositionis con3un*at praedicatum sub3ecto( et ad utrumque se habeat( con*rue possunt ista ad)erbia tam ad sub3ectum quam ad .alsa( Trinitas est solus Deus' Solus enim est dispositio sub3ecti( sicut et omnis' Sed haec dictio omnis incon*rue additur ad praedicatum' 6r*o )idetur quod etiam haec dictio solus' " $7$& Super Sent'( lib' d' / q' / a' ar*' / Praeterea( secundum philosophum( nomina transposita et )erba( idem si*ni.parte praedicati.orma( quantum est de se( communicabilis est' 6r*o )idetur quod non debeat poni e.ormae( quia .

constat quod iste terminus homo non praedicat aliquam rem subsistentem( sed solum naturam inhaerentem( et ut inhaerentem.hoc enim quod dicitur( Socrates est homo( intelli*itur quod non est asinus )el equus' 6t similiter dicunt( quod super.praedicatum ad3un*i' Sed haec dictio solus cum sit nomen pri)ans consortium( est determinatio e3us cum quo consortium potest haberi' Habetur autem consortium cum eo cui aliquid con)enit( et hoc si*ni.lue additur( cum dicitur( Trinitas est tantum Deus+ nisi addatur unus( )el aliquis alius terminus accidentalis( qui possit inesse )el non inesse.lue additur praedicato essentiali )el substantiali( ut si diceretur+ Socrates est tantum homo. et ideo non potest sibi . unde proprie est dispositio sub3ecti' Secundum haec i*itur dicunt( quod est impropria+ Trinitas est solus Deus( quia si l9 solus proprie tenetur( non additur ad praedicatum' Si autem teneatur pro l9 tantum super.icatur ut sub3ectum. quia sic e-cluderetur oppositum unitatis quod est pluralitas' 6t dicunt( quod intentio Au*ustini non est dicere( quod hoc quod dico solus Deus praedicetur de Trinitate( ut Ma*ister innuit.icari ut suppositum alicui naturae )el proprietati( ratione cu3us potest ab eo pri)ari consortium( ut si diceretur+ Socrates est solus homo sedens' Similiter dico in proposito( quod alio modo praedicatur hoc nomen Deus de tribus personis( et hoc nomen homo de Socrate et Platone' Cum enim non praedicetur de utroque nisi id quod utrique commune est. sed cum dicitur solus Deus( supponitur Trinitas( et non pater )el .ipso praedicato substantiali.ilius' Sed hoc non )idetur multum necessarium' 0uam)is enim l9 solus sit dispositio sub3ecti( non tamen oportet quod addatur semper ad sub3ectum. et ideo habet rationem ut in ipsa sit consortium( .ieri additio hu3us dictionis solus( quae pri)at consortium' 2aturae enim communis non est ut ipsa habeat consortium( sed in ipsa consortium habeatur' Sed iste terminus Deus praedicat naturam di)inam de tribus personis( quae etiam in se est habens esse subsistens nulla personarum distinctione intellecta' Unde quam)is praedicet naturam di)inam ut naturam di)inam et non ut quid subsistens( nihilominus tamen hoc quod praedicat( quid subsistens est. e. quia per dictionem e-clusi)am non potest e-cludi nisi natura e-tranea ab eo cui ad3un*itur' 6t hoc intelli*itur etiam e. quia illud etiam quod in praedicato ponitur( potest si*ni. utrique autem non est commune nisi natura humana( quae in se considerata non est quid subsistens.

. una principalis( quae est importata per )erbum. di.icatur ut quid est' Unde potest sibi addi haec dictio solus in praedicato( tamquam rei subsistenti. et hoc accidit ratione ne*ationis importatae' Unde non est idem 3udicium de hoc homine solus( et de hoc nomine albus.ormae praedicati( ut sit sensus+ Trinitas est solus Deus+ idest( Trinitas est ille Deus praeter quem nullus alius est Deus.prout si*ni. quia praedicatum sumitur . et e-cludet omnia e-tranea a participatione .ert enim ne*atio postposita et praeposita termino' " $8%& Super Sent'( lib' d' / q' / a' ad % Ad tertium dicendum( quod in hac propositione( Trinitas est solus Deus )el solus )erus Deus( intelli*itur duple.ormaliter( et in .icatur habens deitatem' Unde . et e-pressior erit )eritas e3us( si aliquid aliud addatur( ut si dicatur+ Trinitas est solus )erus Deus )el solus unus Deus' " $8 & Super Sent'( lib' d' / q' / a' ad Ad primum i*itur dicendum( quod di)ersimode haec dictio omnis est dispositio sub3ecti( et haec dictio solus+ quia per hanc dictionem omnis( ratione distributionis importatur quaedam di)isio sub3ecti( et multiplicatio ratione contentorum' Unde incon*rue additur his sub quibus non est accipere aliquam multitudinem suppositorum( ut terminis sin*ularibus' 6t propter hoc etiam e.compositio.parte praedicati poni non potest.parte praedicati sequitur suum substanti)um( semper implicat solitudinem' Tunc enim e-cluditur consortium simpliciter( et non respectu alicu3us determinati( cum nihil sequatur' 6t ideo quam)is concedatur haec( Trinitas est solus Deus( non tamen conceditur( proprie loquendo( Trinitas est Deus solus. et alia intelli*itur in hoc nomine Deus( prout si*ni.icatur in quo est( et ut ipsius sit consortium( secundum aliquid sibi con)eniens( prout si*ni.orma communi uniuntur supposita( non distin*uuntur' Solus autem non dicit aliquam di)isionem( sed tantum remo)et consortium respectu alicu3us quod con)enit rei subsistenti' Unde si praedicetur aliqua res subsistens( con)enienter potest sibi addi solus( sicut cum praedicatur hoc nomen Deus' " $8/& Super Sent'( lib' d' / q' / a' ad / Ad secundum dicendum( quod cum haec dictio solus e.

ormae( sicut alia praedicata substantialia( prout si*ni. et secundum hoc potest ei addi solus' Dictum enim est supra( distin' !( quaest' #( art' /( quod hoc nomen Deus partim habet rationem termini communis( et partim rationem termini sin*ularis' Articulus / Utrum pater sit solus Deus " $8$& Super Sent'( lib' d' / q' / a' / ar*' Ad secundum sic proceditur' 5idetur quod pater sit solus Deus' Omne enim quod praedicatur de tribus personis simul sumptis( est praedicatum essentiale' Sed hoc quod dico( solus Deus est hu3usmodi( dicitur enim+ Trinitas est solus Deus' 6r*o )idetur( cum omne praedicatum essentiale possit dici de patre( quod possit dici+ pater est solus Deus' " $87& Super Sent'( lib' d' / q' / a' / ar*' / Praeterea( pater est Deus( et non est aliud quam Deus' 6r*o est solus Deus' " $88& Super Sent'( lib' d' / q' / a' / ar*' % Item( constat quod non est nisi unus solus Deus' Sed ille Deus praeter quem non est alius Deus( est pater' 6r*o pater est unus solus Deus' " $8!& Super Sent'( lib' d' / q' / a' / s' c' Contra est quod in littera dicitur' " $!1& Super Sent'( lib' d' / q' / a' / co' .ieri e-clusio( secundum quod aliquid e-cluditur a participatione .icatur ut quod est.ratione hu3us compositionis potest .icatur natura di)ina ut quo est( sed ut rem subsistentem( prout si*ni.ormae praedicati( quae con)enit rei subsistenti praedicatae' " $8#& Super Sent'( lib' d' / q' / a' ad # Ad quartum dicendum( quod hoc nomen Deus non praedicat naturam di)inam solum per modum .

alsa+ in quo tamen sensu )era est ista( Trinitas est solus Deus. unde si .parte praedicati ponatur( tamen potest intelli*i e.alsa( secundum illum intellectum( pater est solus Deus. et in hoc sensu ne*atur. sic enim non e-cluditur .iat e-clusio respectu e3us quod est aliud suppositum a patre( est . si autem e3us quod est aliud in natura a patre( )era est' " $! & Super Sent'( lib' d' / q' / a' / ad Ad primum i*itur dicendum( quod secundum quod l9 solus e-cludit suppositum e-traneum( et non solum e-traneam naturam( ad plura e-tendit se ne*atio implicita( cum dicitur+ pater est solus Deus( quam cum dicitur+ Trinitas est solus Deus' 0uia in hac cum dicitur+ pater est solus Deus( e-cluditur etiam suppositum . et ideo etiam si .ormam( sed ut quid subsistens' Dico i*itur( quod cum dicitur( pater est solus Deus( locutio est duple-' 0uia l9 solus potest e-cludere omne aliud a patre a participatione .ormae praedicati. et sic )era est. quia cum l9 Deus praedicet non tantum naturam( sed etiam suppositum( quando praedicatur de Trinitate praedicat suppositum totius Trinitatis.parte sub3ecti. ut cum dicitur+ est homo albus( intelli*itur homo est albus.ilii et spiritus sancti' 6t ideo haec est . et tunc erit idem 3udicium de hac sicut et de illa quae supra( art' antec'( dicta est+ solus pater est Deus' Si autem intelli*atur e. quam)is haec sit )era( Trinitas est solus Deus' 2ec hoc est ratione praedicati essentialis( sed ratione ne*ationis e-cludentis suppositum illud' .lua additio. quia . qui non sunt aliud a supposito patris' Si autem e-cludat alium masculine( tunc est .alsa.ilius neque spiritus sanctus.ilius quam)is sit Deus( non tamen est tantum Deus( quia est etiam homo( quod de patre dici non potest( cum tamen pater humanam naturam assumere potuerit' Sed sic non accipitur hic' Si autem l9 solus sumatur proprie( tunc habet proprietatem ista locutio( secundum quod hoc praedicatum Deus non tantum praedicat naturam deitatis ut .parte praedicati( tunc uno modo potest intelli*i( quod l9 solus ponatur pro tantum( et sic erit )era' 2ec erit super.iat e-clusio ratione alterius suppositi( )era est+ quia nullum aliud suppositum e-tra Trinitatem( sicut nec alia natura( Deus est' Sed cum dicitur+ pater est Deus( l9 Deus praedicat suppositum patris.Respondeo dicendum( quod cum dicitur( pater est solus Deus( haec dictio solus quam)is e.

estum nisi homo.usu loquentium habet . et ita )idetur quod incon)enienter sub3un*at Au*ustinus+ non inde separatur pater )el spiritus sanctus quia inseparabiles sunt' Ad hoc dicunt quidam( quod haec dictio nisi non ponitur e-cepti)e( sed ad)ersati)e( ut sit sensus+ nullus purus homo no)it patrem notitia comprehensionis( sed tantum .ilius' Sed potest melius dici( quod haec dictio nemo habet aliquid e. ideo e.erat suppositum indistincte( secundum quod supponit hoc nomen Deus cum dicitur+ Deus est unus( tunc est )era in omni sensu' 6t sic patet quod non concludetur propositum( nisi per modum quo propositio dicta concessa est in distinctione supra posita' 6-positio te-tus " $!#& Super Sent'( lib' d' / q' / a' / e-pos' 2emo no)it patrem nisi .ilius' 5idetur quod Au*ustinus male e-ponit+ quia nemo idem est quod nullus homo+ sub hoc autem non continentur pater et spiritus sanctus( de quibus hoc nomen homo non praedicatur." $!/& Super Sent'( lib' d' / q' / a' / ad / Ad secundum( dicendum( quod si l9 solus proprie sumatur( non est illa e-positio e3us( sed ma*is esset e-positio e3us si solus sumeretur pro tantum( et in hoc sensu concessa est' " $!%& Super Sent'( lib' d' / q' / a' / ad % Ad tertium dicendum( quod si l9 solus proprie sumatur( per illud ar*umentum non probatur quod sit )era+ pater est solus Deus( sed ma*is quod ista est )era+ solus Deus est pater( et haec secundum aliquem sensum supra concessa est' Si autem assumatur( pater est ille Deus( praeter quem non est alius( haec propositio est multiple-+ quia hoc relati)um quem potest re.ilius non est alius Deus a patre.proprietate si*ni.usu nominis' 6.icet idem quod nullus homo( et ita sub hac distributione non includitur persona patris )el spiritus sancti' Sed quia homo est secundum quod habet intellectum( nec aliquid habens intellectum est nobis ad sensum mani.proprietate si*ni. si autem intelli*atur+ praeter patrem non est alius qui sit Deus( .ilius est alius a patre( qui tamen est Deus' Si )ero relati)um re.alsa est( quia .icationis habet quod nemo si*ni.erre distinctum suppositum patris ut sit sensus+ praeter patrem non est alius' 6t si intelli*atur+ non est alius Deus( )erum est( quia .icationis( et aliquid e.

et ita sub distributione potest .quod nemo distribuat pro omni intellectuali natura.ieri descensus ad personas di)inas( an*elicas et humanas' .

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->