ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ !!

Κυριακή τοῦ Θωμᾶ : «…καί μή γίνου ἄπιστος, ἀλλά πιστός»
Ἡ πίστη δέν εἶναι γνώση μέ αὐτοψία, μέ ἔρευνα, μέ μαθηματικά. Ἡ πίστη διαφέρει
ἀπό τόν πειραματισμό. Εἶναι ἀνώτερη ἀπό μαθηματικές καί λογικές ἀποδείξεις καί
διαπιστώσεις. Δέν ἀποδεικνύεται μέ τίς αἰσθήσεις, ὅραση, ἀκοή, ἀφή, κλπ. Γιατί καί
αύτά ὅλα δέν εἶναι πάντοτε θετικά καί ἀναμφισβήτητα, ἀλλά ἀντιθέτως μπορεῖ καί νά
παραπλανήσουν, ὅπως λόγου χάρη ἡ εὐθεία ράβδος ἐντός τοῦ ὕδατος, ἡ γῆ φαίνεται
ἐπίπεδη ἐνῶ εἶναι σφαιρική, ὁ ἥλιος εἶναι ἀκίνητος, ἀλλά φαίνεται νά κινεῖται, κ.ἄ.
Πολλά λοιπόν αἰσθήματα καί φυσικές γνώσεις ἀποδεικνύονται ἀπατηλά πράγματα.
Ἀντίθετα ἡ πίστη εἶναι βεβαιότερη καί εὐρύτερη γνώση, εἶναι «ἐλπιζομένων
ὑπόστασις, πραγμάτων ἔλεγχος οὐ βλεπομένων» (Ἐβρ. ΙΑ’ 1). Δέν εἶναι
γνώση, εἶναι ἀδίστακτη καί ἀκλόνητη πεποίθηση
στά ἀγαθά τοῦ οὐρανοῦ, βεβαιότητα γιά τίς
ἀλήθειες πού δέν βλέπουμε. Δι’ αὐτό καί
ὑπερέχει τῶν αἰσθήσεων καί τῶν γνώσεων. Εἶναι
ἀνάταση τοῦ ἀνθρώπου στόν οὐρανό, ἕνωση μέ
τό Θεῖον. «Καρδίᾳ γὰρ πιστεύεται εἰς

δικαιοσύνην, στόματι δὲ ὁμολογεῖται εἰς
σωτηρίαν» (Ρωμ. Ι’ 10).

Νά πιστεύουμε ὅμως στά τυφλά, ὁτιδήποτε μέ
εὐπιστία, εἶναι σωστό ;
Ὄχι φυσικά, εἶναι λάθος. Δέν ἀπαγορεύεται ἡ
σχετική ἔρευνα. Ἀντί τοῦ «πίστευε καί μή
ἐρεύνα» ὀρθότερο εἶναι ἡ ἔρευνα τῶν Γραφῶν.
«Ἐρευνᾶτε τάς Γραφάς» (Ἰωάν. Ε’ 39). καί ὁ
Κύριος σήμερα λέγει στό Θωμᾶ : «φέρε τὸν

δάκτυλόν σου… καὶ βάλε εἰς τὴν πλευράν
μου, καὶ μὴ γίνου ἄπιστος…». Ἄπιστοι ὅσοι δέν ἐρευνοῦν τίς Γραφές. Ὅσοι
ἐρευνοῦν, ἀναφωνοῦν μέ τόν Θωμᾶ : «Ὁ Κύριος μου καί ὁ Θεός μου…». Δέν

εἶναι παράλογος ἀπαίτησις ἡ ἔρευνα τῆς Γραφῆς. Ἡ ἔρευνα θά ἀποδείξει τήν
ὀρθότητα τῆς πίστεως, ἀλλιῶς καταλήγουμε στόν παραλογισμό τῆς ἀπιστίας, ἐπειδή
δέν τά γνωρίζουμε ὅλα. Καί οἱ ἄπιστοι δέν ἔχουν κατεύθυνση στήν ζωή τους, εἶναι
ἀσταθεῖς, ἀμφίβολοι, χωρίς κανένα προσανατολισμό.

1

Ὑπάρχουν πολλοί Θωμάδες στόν κόσμο, πού δέχονται ἀνεξέλεγκτα τά πάντα στήν
κοινωνική ζωή κλπ, ὅσα ὅμως ἀφοροῦν τόν Χριστό τά ζυγίζουν μέ τήν λογική καί τίς
αἰσθήσεις. Δέν παραδέχονται τό παραμικρό πού δέν χωράει στό μυαλό τους, χωρίς
ψηλάφημα. Δέν γίνονται αὐτά... λένε... ποιός τά εἶδε αὐτά ;
Αὐτόν τόν τύπο τοῦ ἀνθρώπου ἐκπροσωπεῖ καί ὁ Θωμᾶς καί λέγει : «Ἀκούω
εὐχάριστα τά λόγιά Του συχνά, ἄν δέν δῶ ὅμως τά σημάδια ἀπό τά καρφιά στά χέριά
Του δέν θά πιστέψω». Ἡ πίστη ὅμως στά πνευματικά ζητήματα καί τόν Θεό εἶναι
μακριά ἀπό τόν σκεπτικισμό, τήν ἀδιαφορία καί ψυχρότητα τῶν ἀνθρώπων μέ πάθη
καί ἀδυναμίες, συμφέροντα καί ἐξαρτήσεις κοσμικές.
Ὁ ἀπόστολος Θωμᾶς εἶχε τούς λόγους του ὅμως νά ἀρνηθεί νά πιστεύσει τά λόγια
τῶν συμμαθητῶν του. Ἦταν σάν νά τούς ἔλεγε (ὅπως ἀναφέρει ὁ ἱερός
Χρυσόστομος) : «Θά κηρύξω στούς ἀνθρώπους τά θαύματά Του. Πῶς νά πῶ τά
λόγια πού ἄκουσα μόνο, ἀλλά δέν ἀντιλήφθηκα, οὔτε εἶδα μέ τά μάτιά μου ; Πῶς θά
κάνω τούς ἄπιστους Ἰουδαίους καί Ἕλληνες νά πιστέψουν ὅσα δέν παρακολούθησα
μόνος μου ; Τόν εἶδα νά τόν σταυρώνουν, ἀλλά δέν τόν εἶδα ἀναστημένο, τό
ἄκουσα μόνο. Ποιός δέν θά μέ περιπαίξει μέ τά λόγιά μου ; Ποιός δέν θά
περιφρονήσει τό κήρυγμά μου ; Ἄλλο νά ἄκουσες κάτι ἀπό ἄλλους καί ἄλλο νά τό
δεῖς ἔχοντας προσωπική ὅραση καί ἐμπειρία».
Αὐτή τήν ἀπιστία τοῦ Ἀπ.Θωμᾶ ὁ Ρωμανός ὁ Μελωδός τήν ὀνομάζει «καλή
ἀπιστία». «Ω! καλή ἀπιστία τοῦ Θωμᾶ», πού αὐτή σου ἡ δυσπιστία ὁδήγησε τίς
καρδιές τῶν ἀνρθώπων στήν ἐπίγνωση. Τελικά ἡ τόλμη τῆς ἀναζήτησης καί ἡ
ἐπιμονή τοῦ νά συναντηθεῖ καί αὐτός προσωπικά μέ τόν Ἀναστημένο Χριστό, γίνεται
ἕνα δῶρο τοῦ Θεοῦ καί ἔρχεται σέ ἄμεση ἐπαφή μέ τήν ἀλήθεια.
Τελικά καί ὀ Θωμᾶς κατόρθωσε (παρόλη τήν δυσπιστία) νά φθάσει μέ τόν δικό του
τρόπο στόν προσωπικό Θεό, τόν Ἀναστημένο Χριστό. Τόν ὁμολόγησε «Κύριο καί
Θεό του». Ἡ διόρθωση τοῦ Κυρίου ἀναφέρεται μόνο στήν κυριαρχία τῶν αἰσθήσεών
του. Ὅλοι οἱ μαθητές κήρυξαν «ὃ ἀκηκόαμεν, ὃ ἑωράκαμεν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἡμῶν,…
ἀπαγγέλλομεν ὑμῖν…» (Α’ Ἰωάν. Α’ 1, 3). Εἶναι ὅλοι τους «αὐτόπται καί αὐτήκοοι»
ἀποφασισμένοι νά δεχθοῦν τά μαρτύρια γιά τήν πίστη τους στόν Ἀναστάντα Χριστό.
Ἐμεῖς δέν εἴδαμε, μά οὔτε ψηλαφήσαμε τόν Κύριον. Γεννηθήκαμε ὅμως μέσα στήν
πίστη τοῦ Χριστοῦ καί τήν ζωή τῆς Ἐκκλησίας. Ὀφείλουμε λοιπόν μέ τήν θερμότητα
τῆς πίστεώς μας, νά ὑπερνικήσουμε ὅλους τούς δισταγμούς καί κάθε ψυχρότητα τοῦ
κόσμου. Νά ἀκολουθήσουμε τόν ψαλμωδό πού λέει : «Γεύσασθε καὶ ἴδετε ὅτι
χρηστὸς ὁ Κύριος» (Ψαλμ.33,8) καί νά δεχθοῦμε τήν ἀνώτερη ἀμοιβή πού ὁ Κύριος
προσφέρει σέ ἐμᾶς : «μακάριοι οἱ μὴ ἰδόντες καὶ πιστεύσαντες» (Ἰωάν. Κ’ 20).
Χριστός Ἀνέστη !
π.Μηνᾶς Ἀλεξιάδης

Πασχαλινά ήθη και έθιμα σε όλη την Ελλάδα
Θράκη : Στην Θράκη, ένα από τα έθιμα είναι και το «κάψιμο του Ιούδα». Οι
νεότεροι συνήθως, αφού φτιάξουν το ομοίωμα του Ιούδα, το περιφέρουν από σπίτι
σε σπίτι και ζητούν κλαδιά. την Μεγάλη Παρασκευή μετά την περιφορά του

2

Επιταφίου, θα βάλουν φωτιά στα κλαδιά αυτά και θα «κάψουν» τον Ιούδα.
Συνηθίζεται μέρος της στάχτης αυτής, να το ρίχνουν στα μνήματα. Παράλληλα, στη
Θράκη και τη Μακεδονία νέες γυναίκες φορώντας την παραδοσιακή ενδυμασία που
ονομάζεται Λαζαρινή, πάνε στα γύρω χωριά τραγουδώντας παραδοσιακά τραγούδια
του Πάσχα.
Πάτμος : Στο νησί της Πάτμου, υπάρχει χρόνια τώρα το έθιμο του «νιπτήρα», μια
αναπαράσταση του Νιπτήρα που τέλεσε ο Ιησούς στους μαθητές του μετά το
Μυστικό Δείπνο. Γίνεται κάθε Μεγάλη Πέμπτη μεσημέρι, στη πλατεία Ξάνθου,
μπροστά στο δημαρχείο όπου έχει στηθεί από νωρίς το σκηνικό. Τους ρόλους των 12
Αποστόλων
υποδύονται
μοναχοί
ή
κληρικοί και το ρόλο του Χριστού ο
ηγούμενος της Μονής Θεολόγου, ενώ το
ρόλο του Ευαγγελιστή ένας κληρικός. Η
αναπαράσταση γίνεται μέσα σε αυστηρά
μοναστηριακό κλίμα με τον Απόστολο
Πέτρο και τον Ιούδα ως «πρωταγωνιστές»
μέχρι την ώρα που ο ηγούμενος θα
ραντίσει συμβολικά τα πόδια των
μοναχών με νερό. Η πομπή ξεκινάει και
επιστρέφει στο Μοναστήρι. Στην Πάτμο
την Κυριακή του Πάσχα στο Μοναστήρι
της Πάτμου γίνεται η 2η Ανάσταση κατά
την οποία το Αναστάσιμο Ευαγγέλιο διαβάζεται σε επτά γλώσσες και από τον
ηγούμενο μοιράζονται κόκκινα αυγά στους πιστούς.
Ύδρα : Στην Ύδρα, έχουν ένα ξεχωριστό έθιμο την Μεγάλη Παρασκευή. Εκεί στην
συνοικία Καμίνι, ο Επιτάφιος μπαίνει στην θάλασσα και διαβάζεται η ακολουθία του.
Στη συνέχεια οι Επιτάφιοι τεσσάρων ενοριών συναντώνται στο κεντρικό λιμάνι,
δίνοντας ένα ιδιαίτερο χρώμα. Την ώρα της Ανάστασης τα πολλά βαρελότα φωτίζουν
την νύχτα.
Ζάκυνθος : Η κατανυκτική ατμόσφαιρα και οι ιδιαιτερότητες του «Ζακυνθινού
Πάσχα» με τα ιδιόμορφα «αντέτια» (έθιμα) το κάνουν να είναι ξεχωριστό σε όλη την
Ελλάδα. Το μεσημέρι της Μεγάλης Παρασκευής, πλήθος πιστών συμμετέχει στην
περιφορά του Εσταυρωμένου που διασχίζει όλη την πόλη.
Στις 2μ.μ. στον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου του Μώλου εκτός από τον
Εσταυρωμένο λιτανεύεται και η εικόνα της «Mater Dolorosa», δηλαδή της Παναγίας
του Πάθους. Η λιτανεία διασχίζει σχεδόν όλη την πόλη και επιστρέφει στην πλατεία
Σολωμού, όπου, πάνω σε βάθρο, ο Μητροπολίτης ευλογεί τον κλήρο και το λαό με
τον Εσταυρωμένο. Η λιτανεία καταλήγει στον ίδιο ναό, όπου γίνεται η εναπόθεση του
Χριστού στον Επιτάφιο.
Στον Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Νικολάου των Ξένων, η περιφορά του Επιταφίου,
σύμφωνα με παμπάλαιο τοπικό έθιμο, γίνεται τις πρώτες πρωινές ώρες του Μεγάλου
Σαββάτου, ενώ με την ανατολή του ηλίου, ο Δεσπότης σηκώνει την Ανάσταση. μέ το
πρώτο χτύπημα της καμπάνας, ο Δεσπότης αφήνει ελεύθερα άσπρα περιστέρια ενώ

3

από το καμπαναριό πετάνε στο δρόμο πήλινες στάμνες, όπως και όλοι οι κάτοικοι του
νησιού από τα παράθυρά τους.
Καλαμάτα : Στην Καλαμάτα την Κυριακή του Πάσχα, αναβιώνει ένα ξεχωριστό
τοπικό έθιμο, ο «σαϊτοπόλεμος», του οποίου οι ρίζες βρίσκονται στους
απελευθερωτικούς αγώνες του 1821. Οι διαγωνιζόμενοι οπλισμένοι, με σαΐτες που
έχουν κατασκευάσει μόνοι τους από χαρτονένιους σωλήνες γεμισμένους μπαρούτι,
αρχίζουν την εκτόξευση και ξεσηκώνουν το πλήθος που παρακολουθεί. Σύμφωνα με
την παράδοση, οι Μεσσήνιοι χρησιμοποίησαν τις σαΐτες για να αναχαιτίσουν το ιππικό
των Τούρκων. Ο δυνατός θόρυβος και ο κρότος που προκάλεσαν τρόμαξαν τα άλογα
τόσο πολύ που έριξαν κάτω τους αναβάτες τους και έφυγαν φοβισμένα. Οι
σαΐτολόγοι προετοιμάζονται όλον τον χρόνο για εκείνη την ημέρα.
Σκιάθος : Ολόκληρη την Μεγάλη Εβδομάδα το νησί περιβάλλεται από ένα πέπλο
πένθους με τις καμπάνες να χτυπούν πένθιμα, ενώ οι ώρες που τελούνται οι
λειτουργίες των εκκλησιών ακολουθούν το Αγιονορίτικο Τυπικό. Με ιδιαίτερη
ευλάβεια τελείται η ακολουθία του Επιταφίου και η περιφορά του ξεκινάει στις 4 το
πρωί, τα ξημερώματα του Μεγάλου Σαββάτου. Οι Επιτάφιοι της Παναγίας και των
Τριών Ιεραρχών συναντιούνται και περιφέρονται στα καλντερίμια του νησιού, με τον
«προεξάρχοντα» (ή τελάλη) να απαγγέλλει δυνατά τους θρηνητικούς ψαλμούς και
πίσω του να ψάλλουν οι πιστοί.
Η περιφορά συνεχίζεται σε ολόκληρο το νησί μέχρι τα ξημερώματα και κατόπιν
επιστρέφουν στην εκκλησία όπου γίνεται η αναπαράσταση της «εις Άδου Καθόδου
του Χριστού» και ψάλλεται το «άρατε πύλας» από τους ιερείς.
Κρήτη : Πριν την ανάσταση, στις Γκαγκάλες Ηρακλείου, όλα τα παιδιά του χωριού
μαζεύουν ξύλα και οτιδήποτε άλλο μπορεί να καεί και τα αφήνουν στο προαύλιο της
εκκλησίας. την παραμονή της Ανάστασης σχηματίζουν ένα βουνό από τα ξύλα και
στην κορυφή έχουν ένα σκιάχτρο με ένα παλιό κουστούμι που υποτίθεται ότι είναι ο
Ιούδας και την ώρα που ο παπάς λέει το Χριστός Ανέστη βάζουν φωτιά και τον καίνε.
Η νύχτα γίνεται μέρα από τα πυροτεχνήματα, η καμπάνα του χωριού χτυπά συνεχώς
και μάλιστα οι παλιότεροι λένε ότι όταν αυτοί ήταν μικροί δεν άφηναν 3 μερόνυχτα
την καμπάνα να σταματήσει γιατί το θεωρούσαν για καλό. Ξυπνούσαν ακόμα και τη
νύχτα να πάνε να την χτυπήσουν.
Άνδρος : Στην Άνδρο το βράδυ της Ανάστασης οι νέοι τοποθετούν σιδερένιους
σωλήνες στο χώμα, τους γεμίζουν με μπαρούτι και τους πυροδοτούν. την ημέρα της
Ανάστασης τρώνε τον παραδοσιακό «λαμπριάτη», ψητό αρνί ή κατσίκι στο φούρνο
γεμιστό με λαχανικά. στην Παλαιόπολη, στο Κόρθι και σε άλλα χωριά το απόγευμα
της Κυριακής του Πάσχα παίζουν στο δρόμο τα «τσούνια», παραδοσιακό παιχνίδι που
μοιάζει με το μπόουλινγκ.
Ἐπιμέλεια : Ἀγγελή Βίκυ

4