You are on page 1of 27

QUC VN GIO KHOA TH

Sch ny do NHA HC CHNH NG PHP


giao cho cc ng:
TRN TRNG KIM, NGUYN VN NGC,
NG NH PHC, THN
bin son

Vi li tha trc

Quc vn gio khoa th cng cun Lun l gio khoa th hai cun sch xut bn t nhng nm 30 - 40, l
mt trong nhng cun sch gio khoa ting Vit c dy song hnh cc trng tiu hc Vit Nam trong
sut nhng thp nin thuc na u th k XX. Qua cho thy s coi trng vn lun l, o c con
ngi ca ngi xa, n khng ch l mt mn hc thng thng m l mt ni dung ln xuyn sut qu
trnh pht trin tr c v tm hn tr th. Nay cun sch c ti bn li, tuy mt s ni dung khng cn
ph hp hon ton vi quan im gio dc hin nay song xt v mt ngha v gi tr gio dc th vn cn,
xin trn trng gii thiu ti cc bc ph huynh, qu thy c cng cc em hc sinh cc cp tm c v tham
kho.

Trn y l Li gii thiu ngn cun Quc vn gio khoa th (QVGKT) Nh xut bn Tr, in thng
03/2007, ng trn website nh xut bn ny.

Trc , ngy 01/12/2005, trong bi Tinh thn Quc vn gio khoa th ng trn website Khoa hc &
i sng, tc gi Nguyn Qu nh cng nh gi rt cao cun QVGKT. ng cho rng Nhng cng
trnh bin son hin ti, cha c b sch gio dc no snh kp v ng c mong sao nhng nh gio
dc, m phm ca Vit Nam ng i nn trch nhng bi hay ca QVGKT vo nhng bi tp c cho
cp tiu hc hin nay.

Mi y, trn tp ch Kin thc ngy nay (s 655, ngy 20/10/2008), trong bi c Tnh Ngha Gio
Khoa Th ngh v quyn sch dy vn cch nay hn na th k, tc gi Thi L cng cho rng cun Quc
vn gio khoa th c gi tr gio dc tt hn cc sch gio khoa mn Vn cp I hin nay v tc gi cng
cho rng nn tuyn chn nhng bi c gi tr trong lm bi c thm trong sch gio khoa mn Vn cp
I:

Sau mt thi gian di n bn lun v sch gio khoa, cch dy v cch hc mn vn trong nh trng
ph thng, ni dung sch gio khoa mn vn nhn chung c nhng tin b r rt. Tuy nhin, sch gio
khoa mn vn cp I vn cn km xa quyn sch dy vn cch nay hn na th k: Quc vn gio khoa th
(Vit Nam Tiu hc Tng th xut bn, Nh xut bn Tr ti bn nm 1995).

() Trong tp truyn ngn Hng rng C Mau, nh vn Sn Nam k chuyn anh phi vin nh bo Chim
Tri v anh T C ci x C By Ngp kh ho c gy trong rng U Minh tranh nhau c nguyn vn
nhng bi hc trong Quc vn gio khoa th hn su trong k c.

Anh T C c cu nhn xt xanh rn khi ni v vic bn ch hc hnh trong sch: Vn chng nghe
nh n Nam Xun: Nc mm, rn, th m nc chy mi cng phi mn. Si dy nh, cy g ln,
vy m dy ca[*] mi cng t. Con kin nh, ci t to, th m kin tha lu cng y t. Ngi ta cng
vy

D c nhng khim khuyt nht nh (c son tho vo thi Php thuc), Quc vn gio khoa th vn
xng ng l vn qu trong kho tng vn chng v sch gio khoa ca Vit Nam. Nn chng tuyn chn
nhng bi c gi tr, c ngha gio dc nhn cch trong Quc vn gio khoa th a vo nhng bi c
thm ca mn Vn cp I, cc em hc sinh cp I ngy nay hn s thch th c thy sch gio khoa dy
ng b ngy xa lm ngi ngi ra sao.

Ti mua c cun QVGKT ca Nh xut bn Thanh Nin (in nm 2000) t ngy 11/06/2008 v trch
ng bi Mt ng quan thanh lim (ngy 01/09/2008) v Mt ngi th c lng tm (ngy 17/10/2008)
trn topic Mi ngy mt cu chuyn. Bn tducchau c ln gi ti nn m topic v QVGKT, bn y s
ph gip, nhng ti ngh rng ch thnh thong trch mt bi trong tc phm v k gi trong Mi
ngy mt cu chuyn l c ri. Sau khi c bi vit ca Thi L, ti nghim ra rng li ngh ca bn
tducchau c phn xc ng, nn ti m topic ny. Ti t lng sc mnh khng kh nng g ht cun
QVGKT nn, trc tin, ti xin c ng bi Ta cun ny ca Nh xut bn Thanh nin; ng li bi
Mt ng quan thanh lim; bi Mt ngi th c lng tm. Ti s ng thm cc bi: bi Ti i hc l
bi hc u tin; bi Con c m i n m m theo Nguyn Qu nh, trong bi dn, cho rng cc
son gi cn du nhng tm t thm kn chng ngoi xm, thc dn qua bi ca dao ; bi Ta khng nn
ng lng c anh T C trong Tnh ngha gio khoa th mn ni v vic bn ch hc hnh; bi Ci
li c trch ng bn cnh bi ca Thi L trn tp ch Kin thc ngy nay; v mt s bi khc na.

Rt mong c cc bn chn ng thm. Cc bn c th trch t bt k bn QVGKT no cng c, k c
vic chp li cc bi c trch ng ri rc trn cc trang mng khc. Xin chn thnh cm n trc.
Goldfish


--------------
[*] Trong bn ebook Hng rng C Mau do bn Trantrakhuc cng ghi l ca, nhng trong Quc vn
gio khoa th, Nxb Thanh Nin, 2000, in l ca.

TA


Trong nhng thp nin u th k 20, b sch Quc vn gio khoa th c Nha hc chnh ng Php cho
ging dy cc trng tiu hc tc cp I ngy nay trn ton ci Vit Nam.

Tc gi b sch l cc ng: Trn Trng Kim, Nguyn Vn Ngc, ng nh Phc, Thn, nhng ngi
c kin thc thuc hng uyn bc vo thi y.

C th nhn nh chung rng nhng bi trong b sch ny l nhm gp phn bi dng ci vn kin thc
c bn, thuc loi u i, cho cc em nn ngi. C th, trong gia nh l a con c hiu vi ng b,
cha m, thun tho vi anh ch em, ni trng hc l ngi hc tr nghim tc, chm ngoan, bit knh
yu thy, bit gip bn, ngoi x hi l mt cng dn giu lng t trng, lun gi phm hnh ca mnh,
bit t ho v ci ngun dn tc, bit trn trng v p qu hng, thng yu ng bo, ng loi nh yu
bn thn mnh. Cng vi trch nhim bo v mi trng x hi, l s gi gn o l, thng tn php lut,
b sch cn khuyn cc em bo v mi trng thin nhin, chng li vic ph t chim n t x c i vi
loi vt.

Khng ch k truyn ngy nay, sch cn nhc chuyn ngy xa, khng ch ly nhng tm gng t trong
lch s dn tc, sch cn rt nhng bi hc t trong lch s nc ngoi, khng ch k chuyn con ngi,
sch cn mn truyn loi vt, ni chung sch dn dt cc em vo cc vn bao qut t o lm con,
lm dn n nhng vn nh b, t cch n mc, vit th, n mn v sinh thng thc hng ngy. Bng
li hnh vn gin d, gy gn, hi ho c l v tnh, sch nu ln c mt phi cng nh mc tri ca
nhiu s vic, vn dng c nhiu kin thc c trong truyn thng cng nh hin i, kt hp c nhiu
gi tr o l ng phng cng vi ty phng.

Qua nhiu nm thng, bao nhiu th h k tip nhau trn gh nh trng cm th chung ci vn ling
tinh thn nh th, v ni dung sch thnh si dy ngha tnh thm thit ni lin h vi nhau, nh mt gia
nh vn ho m mu gio-khoa-th.

Hn nhin, qua nhiu bin chuyn ca thi gian v nhng bin i ln trn t nc, li vn ca sch v
nhiu kin thc cha ng b thc t vt qua, nhng v ct li, gi tr ca sch vn ng trn trng, xt
trn nhiu mt. Bi cc tiu chun o c m sch truyn dy cho cc con em, trong gia nh, ni chn
hc ng v trn bnh din x hi, u cn gi c gi tr truyn thng, gi tr nhn vn cn thit cho s
vn ln ca mi con ngi. Ngoi tr mt s bi mang r hng chnh tr ca thi thuc Php iu m
vo thi sch phi chp nhn cho th tn ti cng khai c loi b, chng ti c in li ng
nguyn tc t cc bn in thi trc cng phn minh ho vn c khc g ngy no, km theo nhng dng
gii thch, bnh lun ngn gn ph hp quan im ca ngy nay, chuyn tr v ngun ny c gi tr k
tha cn thit[*].
Nh xut bn Thanh Nin


---------------------
[*] Do khng c iu kin nn ti khng th cho ng li cc nh minh ho. Ti cng tm lc b phn
km theo ca Nh xut bn Thanh Nin. Mong cc bn thng cm. [Goldfish]
__________________
V s tiu thn tin
MT NG QUAN THANH LIM

ng Trnh m Ton lm quan i xa, c ting l ngi nhn t trung hu, ch sing vic nc gip dn
yn, ht lng bnh vc nhng k hn yu. Thng ai cho g ng cng khng ly. Mt ngy kia, c ngi
em l mt bao tr, ng khng mun nhn, ngi kia c ni mi, ng n lng, bo ct i. n khi xem ra
th thy trong bao ton nhng vng c. ng khng ni g, li y np li, ri cho gi ngi y n m
bo rng: Va ri ta tng ht tr ung, m nh ngi li c lng tt em cho, th ta ly. Nhng by gi
xem ra th trong nh hy cn ung. Ni xong a bao tr tr li. Ni ri ng cng khng t cho ai bit
l ngi y ngi y n cu cnh mnh. y, khng nhng ng l mt ngi lm quan thanh lim m li c
tnh hn hu, khng hay em chuyn b mt ca ngi ta m th l ra ngoi.

Gii ngha: Thanh lim: trong sch, nghim chnh. Nhn t: thng ngi. Trung hu: n c o l, c
tnh ngha. Cu cnh: tm cch xin mt n hu no . Hn hu: hin lnh, tt bng. B mt: kn o.
Th l: by t ra ngoi.



CHUYN MT NGI TH C LNG TM

Ngi ta i phi n c trung hu thnh thc, du c giu sang m lm iu tri o, th th no (1)
cng khng lm, m lm iu ngay lnh, th du c cc kh, cng c (2) lm cho c.

Xem (3) nh i xa, ngi Si Kinh l mt a gian nnh c quyn th, thy bn T M Quang l trung
thn, khng chu vo ng vi mnh, bn em lng ghen ght, sai th khc tn nhng ng y vo bia ,
by cc ph huyn lm cho xu xa.

Lc y c mt ngi th tn An Dn, khng chu khc, ni rng: Chng ti ngu dt, khng hiu lm
sao, nhng c nh bn ng T M Quang th ai cng khen l chnh trc, m sao li bo l gian t, ti
khng n khc. Quan ph gin, toan bt ti. An Dn khc m ni rng: Bt lm th ti xin lm, nhng xin
tha cho, ng bt khc tn ngi th di bia. Quan ph nghe cu y, cng thn mt vi ngi th .

Gii ngha: Trung hu: ngay thng, hin lnh, trc sau nh mt. Tri o: ngc vi o l, l phi.
Quyn th: quyn hnh v th lc, ch nhng k c chc v ln. Trung thn: K b ti ht lng phc v nh
vua. Bn: y c ngha l nhng ngi cng chung mt tnh cm, mt l tng, khc vi ting bn ngy
nay mang ngha coi r, ch s tp hp ca nhng ngi nhn cch khng ra g. Chnh trc: ng
hong, ngay thng. Gian t: lm iu gian di, tn c. Thn mt: mc c, xu h.

---------------
(1) lm sao
(2) rng
(3) Coi

V s tiu thn tin V s tiu thn tin TI I HC

Nm nay ti ln by (1) tui. Ti khng chi a lu lng (2) nh my nm cn b. Ti i hc. Ti hc c,
hc vit, hc tnh, hc v v nhiu khoa hc khc na.

T c ti hc. Ti chm ti hc, hc sao cho mau tn ti cho vn hay ch tt cho cha m v thy gio
c vui lng.

Gii ngha: Ln by: c by tui (By l pht m theo min Bc). Lu lng: tha h chi a khng ai
ngn cm. Cn b: cn nh (b l ting quen dng min Bc). Khoa hc: y c ngha l mn hc, nh
lun l, ton, a l, s v.v Tn ti: mi ngy mt kh hn, gii hn. Vn hay: y ch bi lm c kt
qu.



CON C M I N M
(Cao dao) Bi hc thuc lng

Con c m i n m,
u phi cnh mm ln c xung ao,
ng i ng vt ti nao!
Ti c lng no, ng hy xo mng.
C xo th xo nc trong,
ng xo nc c au lng c con.

Gii ngha: Ln c: m u xung. Vt: li t di nc ln. Nao: nh no, l mt ting m sau li ku
ni. Xo mng: nu chung vi mng tre lm mn n.
__________________

... Tht tuyt! Cm n thy!

... Khng cn nh l c hay ghi chp u... nhng chc chn l th ny:

"... Rt nhiu th h hc tr, thu y cn tc tri o nay thnh bc ph lo, tc ng mu sng m
vn c th c vanh vch (thuc lng) nhng bi hc khai tm ca Quc Vn Gio khoa Th.

B sch tuy nh, bi hc tuy ngn nhng gi tr s phm, gi tr vn hc v hiu qu gio dc tm hn tr
th th t trc ti nay, im li trong mt rng sch gio khoa quc ng cha d c mt cng trnh no
snh kp..."

Vi Quc Vn Gio Khoa Th - u ch l chuyn tnh, chuyn ngha!...

Xin c gp cht cht cng sc nh nhoi, ph thy, mang phn hn ca Quc Vn Gio Khoa Th, ln
tng trang g...

V, cc bn... d nh d qun... xin hy n nhn... nh mn qu tinh thn trong hnh trang V Ngun ca
nhng th h hm qua , hm nay v mi mi...
__________________
Th hu tc b hu.
Th v tc b v.
Th sinh tc b sinh.
Th dit tc b dit
I HC PHI NG GI

Xun i hc coi ngi hn h,
Gp cu Thu i gia ng,
Hi rng: "Sao vi vng,
Trng cha nghe nh, n trng lm chi?
Thi, hy hm, ng i, anh .
Ny con khng ti sn ri.
Cng nhau ta hy nh chi.
Lt ri ta s ti ni cng va."
- Thu p li: "Du gi cn sm,
Cng nn i, ko chm lm sao?
Nu ch khi nh trng vo,
Du ta ro bc ti no kp cho.
Tr gi ta phi nn lo."

Gii ngha: - Hn h = ngi nom c dng vui v. - Hy hm (= hn) = thong th, ng i vi. - Con
khng = con khng thng lm bng hai ming tre hay g, vt trn, mt ming di, mt ming ngn. - Ro
bc = i mau chn.


AI I, CH VI KHOE MNH



Con bn bm kia, cnh vng rc r, li c nhng m en, m , trng r tht p. Mt hm, bay
nhn nh trn bi cy v ng. Ht ngnh n, sang ngnh kia, thnh thi vui th. Tng mnh p,
th ai chng knh yu. Ng u c ba anh hc-tr i hc v, bng trng thy bm kia ang bay bi cy
trc nt, vi vng, anh th ly nn p, anh th ly sch p, x y nhau ui bt cho c.

Con bm bm kia vo tay l tr, thi th ht anh ny li cnh, li n anh kia ko chn, tht l r ri
ti t, chng c bao lu m ha ra tng mnh. y cng v con bm bm c ci sc p, m phi
nhng ci tai hi thm thit nh th. Tht ng thng thay!


Gii ngha: - Nhn nh = nh nhnh, lm b lm dng. - Ngnh = nhnh. - Thnh thi = nhn h phong lu,
khng c bn bu iu g. - R ri ti t = tan nt ra. - Thm thit = khn nn, ng thng xt.
__________________
Th hu tc b hu.
Th v tc b v.
Mnh gp x...
Ti nh

Cm nc xong, tri va ti. Ngn n treo, thp gia nh. Cha ngi c nht bo. Anh ang ngi ci
xung xem sch hay lm bi. M v ch, kim ch v may. bn cnh, hai a em nh ang nghe b k cu
chuyn c tch, thnh thong li khc khch ci vi nhau rt vui v.

Ban ngy i lm n kh nhc; ti n c nh c ng sum vy nh vy, tng khng c cnh no vui
hn (*).

Gii ngha:

Nht bo: bo ra hng ngy.
Chuyn c tch: chuyn i xa.
Sum vy: hi hp, quy qun, gn gi bn nhau

--------------
Trong bn ca Nxb Thanh Nin, c ch "na" cui cu: "tng khng c cnh no vui hn na". C l
bn Thicdicthu dng bn ca Nxb Tr (?). [Goldfish]
CI LI

Mt hm, ngi ch bo ngi y t rng: My ra bt con ln em lm tht, v xem ci g ngon hn c
th em v y cho tao.

Tn y t vng li, bt ln git v ly ci li em vo hu ch.

My hm sau, ngi ch mun th tn y t, li bo n i lm tht con ln khc v dn rng: Xem ci g
khng ngon hn c th em vo.

Tn y t lm ln xong, li em ci li vo cho ch.

Ngi ch hi: Thng ny lo! Sao ln ny my li em ci li vo cho ta nh ln trc?

- Tha ng, cng mt ci li, khi t t ra th khng c g tt cho bng, nhng khi c c, th li khng c
g xu bng.


Gii ngha: y t: ngi , k hu h trong nh. Ln: (ting quen dng min Bc) tc con heo. Th: tm
cch no d bit mt s tht. Lo: y l ting mng ca ngi trn ni v s v l, s bt knh
ca k di.


BA THY THUC GII

Mt ng thy thuc gi, cha bnh gii c ting. Phi khi ng m nng, cc hc tr n chu chc, thuc
thang bn cnh. ng c gng ni rng: Lo bit mnh lo n ngy tn s ri, nhng lo c nhm mt,
cng cam lng, v lo c li cho i ba thy thuc rt hay. ng ni n y, nhc qu, phi ngh. Cc
thy thuc hc tr thy ng ni th, u lng tai nghe, ai cng ngh bng, trong ba ni y, th no cng c
tn mnh. ng ngh ri li ni: Trong ba thy thuc y, th hay nht l thy Sch s, th nh l thy iu
, th ba l thy Th thao. Sau khi thy mt ri, nu cc anh bit theo ba thy y m cha cho ngi ta, th
thin h khi c bit bao nhiu l bnh tt.

Gii ngha: C gng: gng ht sc v suy yu. Tn s: ht s, ni sp cht. Cam lng: tho lng, h d.
iu : lun gi chng mc, phi chng, khng t khng nhiu. Th thao: cc mn vn ng c th. Thin
h: ni chung mi ngi.
__________________
V s tiu thn tin
LNG THO HIM C


Mn t Khim, m mt sm, b ngi d gh c nghit, x tn nhn lm. Ma rt ch cho Mn t mc mt
manh o mng, cn hai con ring mnh, th cho mc o bng, o mn t t.

Mt hm, ngi cha sai Mn t i y xe, Mn t rt qu, lp cp vp ng. Cha qu mng, Mn t cng
khng ni g. Sau cha bit ngi d gh cho Mn t phi chu i rt, v thng khi li cn hnh h kh
s, th mun ui ngay i.

Mn t bit , can cha rng: "D con m cn li, th ch c mt mnh con chu rt m thi, ch d con m
khng y na, th ba anh em chng con u b i rt c."

Ngi cha nghe ni, cho l phi, v ngi d gh thy Mn t hiu nh th, ly lm cm ng, t c
x vi Mn t rt l t t.


Gii ngha. - Tn nhn = lm cho ngi ta au n, kh s. - o mn = o lt c ln dng gia. - Can =
ngn khng ai lm mt vic g. - Cm ng = thy vic g ngoi m ng n trong lng.


LNG KNH YU CH



ng L-Tch lm quan to i xa. ng gi m vn yu knh ch mt cch khc thng. Mt hm, b ch
m, ng thn hnh i nu cho cho ch n, chng may gi qut ngn la chy c ru. B ch ni rng; "Nh
thiu g y t m em li kh thn nh vy?" - ng p li rng: "Nay ch gi, m em cng gi ri, du
em c mun nu cho cho ch n mi, phng d m c hay sao?"

Mt ngi nh ng L Tch, lm quan quyn qu bao nhiu m yu ch nh th, tht l ng khen thay!

i! Anh ch em l cng mt cha m sinh ra, vi nhau t thu nh di cho n khi khn ln, dy bo nhau,
bnh vc nhau, lc vui ci, lc bun-bc, bao gi cng c nhau, th ci tnh thn i bit bao gi cho phai
nht i c!


Gii ngha. - m = au. - Thn hnh = T mnhh i lm ly. - Kh thn = thn mnh phi chu iu kh.
- Quyn qu = c quyn tc sang trng. - Thn i = yu mn thn thit.
__________________
Th hu tc b hu.
Th v tc b v.
Th sinh tc b sinh.
Th dit tc b dit.KNH TRNG NGI GI C

Mt l hc tr ngi xm xt hng nc, ang ci ci ni ni. C mt c gi lng cng, tc bc, cng
mun vo hng nc ngh. Nhng my ci gh cht nch c ri, c c loanh quanh (xa xn) ng ngoi.

Mt cu hc tr t tui nht, thy th, vi vng ng ngay vy, nhng ch mi c ngi. Sau li cm h c
ci iu a cho c ht thuc. My cu ngi bn cnh, by gi cng bo nhau ngi dn li cho rng ch.

C gi n thuc xong, khen cc cu rng:

Cc cu l hc tr trng no, m kho hc c nhng iu l php nh th! Lo y tht ly lm qu ho
ci nt ca cc cu.

Gii ngha: Xm xt: t hp nhiu ngi li mt ch. Cht nch: khng cn ch h no. Cm h: cm gip
(h l ting quen dng min Bc). n thuc: (li ni quen dng min Bc) tc ht thuc lo. Trng:
(ting quen dng ngy xa) trng. Lo: ting ngi gi t xng.



LNG THNG K TI T

ng Lu Khoan thu xa l mt ng quan c ting nhn t. Mt hm, ng mc o, i m chnh t, sp i
chu. Con th t bng bt cho ln hu. Chng may l tay nh chu ra o chu. Con th t s hi, vi
vng ly tay vut ch cho . ng Lu Khoan khng i sc mt, t t ni rng: My c bng tay
khng?

i! Tay ngi ta bng th au n nhiu, o qu m hoen bn l vic nh. ng Lu Khoan bit qun ci o
b bn ca mnh, m ch ngh n tay bng ca ngi y t, tht l ngi c i , bit thng ngi
di.

Gii ngha: Nhn t: c lng thng ngi. Chnh t: ngay ngn, ng hong. Chu: vo triu tip n
vua v nghe vua ra cc mnh lnh. Th t: ting gi ngi gi trong nh quan ngy xa. Khng i sc
mt: ni khng cht gin d. Bng: (ting quen dng min Bc) phng, dp. Hoen bn: (ting quen
dng min Bc) b vy iu d, b cc cht d lm cho xu i. i : c lng ln, c bng rng ri,
bit bao dung v thng ngi.
LI KHUYN CON
(Ca dao)
Bi hc thuc lng


Con i, mun nn thn ngi,
Lng tai nghe ly nhng li m cha.
Gi th gi vic trong nh,
Khi vo canh ci, khi ra thu-tha.
Trai th c sch, ngm th,
Di mi kinh s ch kp khoa.
Mai sau ni c nghip nh,
Trc l p mt, sau l m thn.


Gii ngha. - Canh ci = dt t, dt vi. - Di mi = chm-ch hc-hnh. - Kinh-s = sch v hc i thi.
- Kp khoa = y l kp khoa thi.




THNG NGI NH TH THNG THN


Thy ngi hon nn th thng,
Thy ngi tn tt li cng trng nom.
Thy ngi gi yu m mn,
Thuc thang cu gip, cho cm n.
Tri no ph k c nhn,
Ngi m c c, mun phn vinh hoa.
Nguyn Tri gia hun.


i - Trong bi ni phi thng ht c mi ngi cng kh, hon nn, nh ngi tn tt, ngi gi c,
ngi m yu. lm iu hay th gp hay, d khng na, th trong bng cng c h h.


Gii ngha.- Trng nom = coi sc. - Hon nn = nhng iu sy n lm cho lo lng kh s. - Ph = qun
n, bi ngha. - C nhn = c lng thng yu mi ngi. - C c = c bng tt, n t t vi mi ngi.
- Vinh hoa = sang trng, sung sng.

ANH NI KHOC



T v Su i qua mt m rung b. T cht trng thy qu b to, ni rng: "Ch! Qu b u m to nh th
kia!" Su c tnh hay ni khoc, ci m bo rng: "Th ly g lm to. Ti tng thy nhng qu b to
hn nhiu. C mt bn, tht mt ti trng thy mt qu b to bng c mt ci nh trc mt ta kia ka. - T
ni: "Th ly g lm l. Ti cn nh mt bn ti trng thy ci xanh ng to va bng c ci nh lng ta
y". - Su hi: "Ci xanh y dng lm g m to qu nh th?" - ", th bc khng bit . Ci xanh y
dng luc qu b ca bc va ni y m."

Su bit T ch nho mnh, mi ni lng ra chuyn khc.

Ni iu g phi cho ng vi s tht, ch nn ba t ra m ngi ta ch ci.


Gii ngha. - Ni khoc = ni qu s tht. - Qu = tri. - Xanh = bng ng dng un nu, c hai
quai, v khc vi ci cho, v n bng trn.


CON CHN V CON G TRNG



Mt hm, con chn gp con g trng bi tre. G s, ku ri rt. Chn cng s ch nh h bt c, th h
p cht. Chn bn ly li ngon ngt d g rng: "Sao bc li gt gng nh vy? Ti vi bc l h hng b
con vi nhau c y m." G thy chn ni d nghe, ct ting gy vui v lm. Chn khen nc n: "i chao!
bc gy sao m hay nh th! Song ti cn nh ngy xa ng nh ta gy cn hay hn my, v lc c gy c
c nhm mt li." G li gy, nhng vn cn ng vc, ch nhm c mt mt m thi. Chn di lm nh
g nhp, va ci va ni: "i chao i hay qu! Nhng nu bc nhm c hai mt li m gy, th ti chc
bao nhiu g xung quanh y nghe ting ch nhng ni cn ghen ln m cht!" G c , nhm tt c hai
mt li, nh gy cho tht hay, nhng va h m, chn nhy chm ln cn c m tha v t n tht.

i! Mt ngt cht rui! Hay a nnh ht c khi hi n thn.


Gii ngha. - Chn = ging vt mm di v nhn, tai to, ui di, hay bt g v chim, ta thng gi l co,
nhng khng c ng v co thuc v loi mo. - Ri rt = chu cht. - Gt gng = ry r. - G nhp =
nh ci g cng ha theo vo ting n, ting ht. - Nhm tt = nhm kn mt li, hai mi mt nh dnh
lin vi nhau. - Mt ngt cht rui = cu tc ng, ngha en: con rui thy mt ngt, ham n m cht; ngha
bng: ngi ta v a li nnh m hi n thn.
__________________
Th hu tc b hu.
Th v tc b v.
CHI A KHNG PHI L V CH

C n gi chi, hc tr ra c ngoi sn, a th chy nhy, a th nh quay (nh v), chi a m ,
tht vui v. Duy c cu T c cm quyn sch c, khng chu chi.

Thy gio thy th nhiu ln, mt hm gi cu T li hi. Cu y tha rng: Tha thy, con tng i
hc, th ch chm lo hc hnh, chi a lm g cho ph thi gi. Thy ni: Cng kh khen cho con l a
chm hc. Nhng min l ng li bing th thi, ch chi a chy nhy, cng khng phi l v ch. Nu
con mi mit hc c ngy, khng ngh mt pht no, th tr khn sinh qun, m thn th cng mi mt, hc
sao tinh tng c. Vy phi c hc v c chi, th s hc mi d dng v chng tn ti.

Gii ngha: Ph: ung. Mi mit: qu ch tm vo mt vic g. Min l: ch ct l, qu h l. Qun: mt
mi v mt sng sut. Tinh tng: sng t.


CH QU HNG P HN C

Mt ngi i du lch nhiu ni. Hm v nh, k quen ngi thuc, lng xm lng ging n chi ng
lm. Mt ngi bn hi: ng i du sn du thu, th tt trng thy nhiu cnh p. Vy ng cho u
l th hn c? Ngi du lch p rng: Cnh p mt ti trng thy nhiu, nhng khng u lm cho
ti cm ng, vui th bng lc tr v chn qu hng, trng thy ci hng ro, ci tng t c k ca nh
cha m ti. T ci bi tre x vn, cho n con ng khc khuu trong lng, ci g cng gi ra cho ti
nhng mi cm tnh cha chan, k khng sao xit c.

Gii ngha: Du lch: (du: chi, lch: tri) i thm chi nhiu ni. Du sn du thu: chi ch ni, ch sng,
ni xem nhiu phong cnh p. Th tt: t hn. Qu hng: lng qu, ni mnh sinh ra v ln ln c
ngun gc t tin y. Khc khuu: quanh co, gp gy, khng thng mt chiu. Cha chan: y trn,
nhiu, b bn. Khng sao xit c: khng sao ht c. Ting xit quen dng ngy xa, nay t ph bin.
__________________
NGI SAY RU



Cc anh hy trng ngi kia i ngoi ng. Mt gay, mt l , qun o xc xch, chn i xiu bn n,
vo bn kia, ma chn ma tay, mm ni lm nhm, chc li ng chi mt ci. L tr i theo sau, reo ci
ch nho. Thnh thong anh li ng li, ni nhng chuyn g u u. Ngi qua li, trng thy cng
phi trnh xa.

Ngi y va hng ru ra. Ch tham my chn ru m thnh ra say sa, mt c t cch con ngi, c
khi nh l con vt vy, tht l ng khinh b.

Hi cc anh, cc anh trng thy ngi say ru nh th, th nn ly lm gng m gi mnh.


Gii ngha. - Xc xch = xch-xc = khng c gn gng. - T cch = phm gi.


NGI NGHIN THUC PHIN



Trng thy Chnh Cm, ai cng bit l ngi nghin. Trc khi, thy l ngi bo tt phng phi, tinh
nhanh khn kho, m by gi th mt bng da ch, xo vai rt c, ging ni khn khn, ci mi thm st,
nom ngi lo khoo nh c hng. Thy mi n thuc phin my nm nay m khc hn i nh vy.

Thy Chnh Cm t khi a mang thuc xi n by gi, thnh ra li bing, chm tr. Sng dy, t ra cng
phi mi lm iu mi m mt ra c, v c ngy quanh qun cnh bn n, ch ci xe (thoe) ci l,
ngoi ra khng thit n vic g na.

Xem th mi bit thuc phin l mt th thuc c rt hi. N hi sc khe, hi tinh thn. N lm mt th
gi, mt tin ca, c khi mt c phm gi con ngi na. Vy ta ch nn ht thuc phin.


Gii ngha. - Nghin = nghin, ghin. - Phng phi = vm v, trng ra dng. - Tinh nhanh = lanh li. -
Thm st = en s. - Lo khoo = lng khng. - C hng = c ma. - a mang = mang ly, mc phi; a
mang thuc xi = t khi mang ly bnh nghin. - Li bing = lm bing. - Ci xe = ci dc tu. - Ci l =
ci ng ci ni.
__________________
Th hu tc b hu.
NGI TA PHI LM VIC

Ngi lm rung c trng trt cy cy, th ta mi c thc go m n. Th n, th mc c lm nh, th ta
mi c nh m . Th dt c dt vi, th may c may o, th ta mi c mc vo mnh. Quyn sch ta hc
cng phi c ngi lm, ngi in. Ci ng ta i cng phi c ngi sa, ngi qut. Ni tm li, nht
thit mt cht g ta cn dng n, cng l c ngi chu kh lm vic mi nn.

Gii ngha: Trng trt: c ni gi l trng tra hoc trng ta, tc l lm cho cc loi cy hoa mu c
mc ra, ln ln v c kt qu. Thc: (ting quen dng min Bc) la. Nht thit: bt c ci g cng phi
nh vy.


KHUN TNG

Tri nh nhem (chng vng) ti. Ti thy mt ng gi h hc khun mt tng . Nhc ln, xung n
bn nm ln, mi em c t gia ng n ch bi cy m b y. Ti ly lm l, chy li hi, th ng
c va th va ni rng: Lo i l vp phi tng ny, sy c chn, au lm. Nn lo khun b vo y,
s c y, li c ngi vp ng na chng.

Ti thy ni, ly lm ngh. ng c gi chu nhc mnh mt lc, cho ngi i m trn con dng
khng vp phi tng , cng l mt vic lm phc ng khen vy.

Gii ngha: Nh nhem: (ting thng dng min Bc) chng vng, cn gi l tranh ti tranh sng. H hc:
lm mt vic g mt cch nng nhc. Lo: ti, hay ta, ting ca ngi gi t xng. Sy: rch da. y:
(ting thng dng min Bc) . Lm phc: lm iu tt lnh cho k khc.
__________________

HC TR BIT N THY

ng Carnot xa l mt ng quan to nc Php, mt hm nhn lc rnh vic v chi qu nh. Khi ng i
ngang qua trng hc lng, trng thy ng thy dy mnh lc b, by gi u tc bc ph, ang ngi
trong lp dy hc. ng gh vo thm trng v chy ngay li trc mt thy gio, cho hi l php m rng:
Ti l Carnot, thy cn nh ti khng? Ri ng ngonh li khuyn bo hc tr rng: Ta bnh sanh, nht
l n cha, n m, sau n thy ta y, v nh c thy chu kh dy bo, ta mi lm nn s nghip ngy nay.

Gii ngha: Rnh vic: Khng c vic phi lm, thong th. Bnh sanh: sng i. S nghip: nhng g
ng k do mnh xy dng nn trong cuc sng.



I HC LM G?

Bc hi ti i hc lm g. Ti xin ni bc nghe.

Ti i hc bit c nhng th t ngi ta gi cho ti v vit nhng th t ti gi cho ngi ta. Ti i
hc bit c sch, c nht bo, thy iu g hay th bt chc.

Ti i hc bit tnh ton, bit mi s vt v bit php v sinh m gi thn th cho kho mnh.

Nhng ti i hc ct nht l bit lun l, cho hiu cch n thnh ngi c ngi con hiu tho v
ngi dn lng thin.

Gii ngha: Hiu tho: bit cch n c o l vi cha m. Lng thin: hin lnh, t t.
CNG VIC NH NNG
(Ca dao)
Bi hc thuc lng


Thng ging l thng n chi,
Thng hai trng u, trng khoai, trng c.
Thng ba th u gi,
ta i ta hi v nh phi kh.
Thng t i tu tru b,
ta sp sa lm ma thng nm.
Sng ngy, em la ra ngm,
Bao gi mc mm, ta s vt ra.
Gnh i ta nm rung ta,
n khi ln m, th ta nh v.
Sn tin mn k cy thu,
Cy xong ri mi tr v ngh ngi.

(Cn na)


Gii ngha. - Tu = mua ci g lm ca ring ca mnh, nh tu nh, rung, v.v.... - Ngm = lu di
nc. - Mm = mng.


CNG VIC NH NNG
(Ca dao)
Bi hc thuc lng
(tip theo)


C la dn sch ri,
Nc rung vi mi, cn mt hai.
Rung cao ng mt gu giai,
Rung thp th phi ng hai gu sng.
Ch cho la c ng ng,
By gi ta s tr cng cho ngi.
Bao gi cho n thng mi,
Ta em lim hi ra ngoi rung ta.
Gt hi ta em v nh,
Phi kh, qut sch, y l xong cng.


Gii ngha. - Vi = lng = khng y, km i, cn i. - Gu giai = mt th gu c dy, phi hai ngi cm
m tt nc. - Gu sng = mt th gu buc vo ba ci cc, mt ngi tt. - ng ng = hoa lc cn non,
cha ra khi ci mng bc ngoi.
__________________
LM CON PHI CHO D DY



Lm con m bit yu mn cha m, n cn n cha m th cha m cng vui lng lm ri. Nhng mun
cho cha m c vui lng hn na, th con phi vng li dy bo. mnh mun lm g, m cha m bo
ng, mnh cng phi thi; mnh khng mun lm, m cha m bo lm, mnh cng phi lm. ta phi bit
rng cha m ngn cm iu g cng l mun cho mnh c hay. vy mnh vng li cha m, tc l ch li
cho mnh. Cng v nh ng thy thuc bt ngi m phi king nhn vt g, l cha cho ngi y mau
khi.

Nhng con nh khng chu nghe li cha m thng hay hi n thn. Ca dao ta c cu:
C khng n mui c n,
Con ci cha m trm ng con h.


Gii ngha. - n cn = sn sc n lun. - n = nng mi.


C HC PHI C HNH



Si Th Vin, thu b i hc, khng chung ngh vn chng my, ch chuyn ch v ng tm tnh tc
l khoa tu thn lun l vy. C ngi thy th, bo ng rng: "i hc ct l cu cho c vn hay ch
tt, thi lm quan, ch tm tnh hc tng khng cn g cho lm". ng Si Th Vin p: "Hc hnh ai
cng mun cu cho gii, nhng hc gii m li gi c phm hnh mi tht l ng qu. Ch hc m
khng c hnh cng chng lm g. Phm hnh tc l danh gi ca con ngi i vy."

Nhiu ngi nghe ni, ci ng Si Th Vin l vu khot.

Sau, ng thi tin s, lm quan n bc thng th, ni ting l mt ngi c phm hnh.


Gii ngha. - Chuyn ch = c tm ch ngh vo mt vic g. - Tm tnh = y tc l nt n ca ngi
ta. - Tu thn = sa mnh. - Hnh = cch n t t. - Vu khot = vin vng, khng thit vi s tht.


CH NN HAM M C BC



Tnh ham m c bc l mt tnh rt xu, n lm cho ngi ta phi nhiu s thit hi v mt c phm gi. Ai
mc phi tnh xu y th chng my ngi trnh khi s ngho kh tng bn, ri sinh ra gian ln in
o, v c bc l mt cch n chi tn hi nhiu tin. Ha l mi c khi c, m c th xa ph ht ngay,
cn khi thua th nhiu, m thua mi th thnh ra cng n, c khi n ni vong gia tht th, phi i n my
n xin, n trm n cp, lm nhng iu hn h xu xa. c bc th cn danh gi g! Du ng g b g, m
ngi vo m bc, th cng thnh ra tin. Ai cng gi l con bc, c bc.

Bi th cho nn cc anh phi gi gn, ng bt chc nhng phng c bc, ng c tp nhim ly ci thi
xu y.


Gii ngha. - Gian ln = gi di la o ngi ta. - in o = gian di, lt lng. - Ha l = may. - Xa
ph = chi tiu hoang tong v ch. - Vong gia tht th = mt nh mt rung. - Hn h = tin. - Con bc =
bm bc. - Tp nhim = tp quen, khng b c.


KNH (GNG) EO MT



C mt bc nh qu dt nt, thy mt ng c gi h khi c sch, th li eo knh vo mt. Bc tng rng
eo knh th c c sch. Mt hm, bc ra tnh, vo ngay mt hiu mua knh.

Bc gi mt quyn sch ra, cm trc mt th knh (gng). Bc th lun n nm by th knh, m th
no bc cng ch rng xu, khng th xem c sch. Nh hng ly lm l, hi rng: "Vy ng c bit c
khng ?" Ngi nh qu gt ln, tr li rng: " hay! Nu ti m bit c, th h tt ti phi n y mua
knh ca bc." Nh hng ph ci, bo rng: "y ti khng c th knh no c c sch c. ng mun
xem c sch, xin hy v hc quc ng cho thng ."


Gii ngha. - Nh hng = ch ngi bn knh. - hay = hay cha. - H tt = sao cn phi. - Thng = sut,
y l ni hc cho gii .
__________________
Th hu tc b hu.
Th v tc b v.
Th sinh tc b sinh.
Th dit tc b dit.
TRUYN NGI THA CUNG

Tha Cung nh ngho m ci cha t lc hy cn nh. Khi mi ln tm, lm ngh chn ln (heo) nui
thn. Trong lng c ng T T Thnh m trng dy hc, hc tr xa gn n hc ng lm. Tha Cung mi
khi chn ln qua trng, thy ting ging sch, th dng li nghe, trong lng ly lm vui lm, mun i hc.
Sau anh ta xin n nh hc dn dp, qut tc. T T Thnh thy Tha Cung mt mi khi ng, thun
cho . Lc rnh vic, anh ta ch chm chm chi chi hc hnh. c vi ba nm Tha Cung thnh mt
ngi hc tr gii, c ting thi by gi.

Ngho m chi hc nh vy, chng ng khen lm ru!

Gii ngha: Ln (ting quen dng min Bc) heo. Nui thn: kim ci n nui sng bn thn mnh. Trng
(ting xa) trng. Khi ng: sng sa, c v thng minh. Rnh vic: khng c vic. Lm ru!: (ting xa)
lm sao!


CH NHO

Thi ni thuc nc Tu, c my ng thi th Tu sang cai tr nc ta, m trng hc v khuyn khch
vic hc ch nho.

n khi nc Vit Nam ly li quyn t ch ri, th ch y vn dng vit cng vn nh ch d, ch,
sc nh vua, t sc, t bm ca cc quan, lut l, n t v c nhng giy m vic t na, nh th tn, kh
c, chc th, vn t; ch y vn dy trong cc trng hc v dng trong vic thi c, cn ting ta th khng
dng n. Ch y cc nh vn s ta phn nhiu cng dng lm th vn, sch v na.

Ch nho bn nc ta khng c nh ngi Tu c, li c mt cch ring ca ta v c lm ch thnh
hn ting ta ri. Bi vy ta nay cng phi hc v bit t nhiu ni ting ta v vit vn ta cho thng.

Gii ngha: Ch nho: ch ca ngi Trung Hoa c ph bin nc ta v c theo li ring ca ta, v
cn gi l ch Hn v c truyn chnh thc t i nh Hn sang cai tr nc ta. Ni thuc nc Tu: b
nc Tu h. Khuyn khch: khuyn nh, thc gic. Cng vn: giy t c tnh cch chung, tc ca triu
nh. Ch d: mnh lnh nh vua ban ra. Ch, sc: nhng g vua vit ra phong thng tc phm cho
cc quan. T sc: t tp hp, ku gi. Th tn: gi chung cc th gi. Kh c: giy giao ko ca hai bn.
Chc th: li ngi cht dn li. Vn t: vn c trc quan ti hay nm m ngi cht. Nh vn s: ngi
dng li vn vit cc loi sch truyn. Ngy nay ta gi l nh vn, khng c ting s sau (nu c
ting nh)
KHNG NN HNH H LOI VT



Mt con b ko mt ci xe ch hng ha rt nng. Xe ln dc, con b c sc ko mi, nhng ci xe cng
khng x xch c cht no. Ngi phu xe vi vng nhy xung, ly tay v v con b, ri mm th ni
nng du dng nh thc gic, tay th bt vo bnh xe, c y cho xe i. Mt lt, xe ln khi dc, ngi phu
xe cho con b ng ngh, v li n bn cnh vut ve, ra dng thng yu lm.

Ngi phu xe n cn t t vi con b nh vy, tht l ng lm gng cho nhng qun c c, hung tn, c
hay nh p loi vt rt thm t. Loi vt khng phi l v tri v gic, m li gip ta c cng kia vic n,
ta nn trng nom, sn sc, ch c hnh h nh p n.


Gii ngha. - C = rng. - X xch = chuyn i, nhch li. - Thc gic = bo lm vic g cho mau ln. - Bt
= tay vo quay bnh xe. - V tri v gic = khng bit, khng cm g c. - Hnh h = lm kh s.


KHNG NN PH T CHIM



Thng Su thy trn cnh cy c mt t chim chch cha, ba con chim mi n, th ly lm mng lm. N
tro ln, bt xung, chi.

Ch n trng thy, ngn li m bo n rng: "Em i! Ch nn bt! Chim n ang sung sng th m em bt
n, th n cc kh bit l dng no! Em th ngh chc na, m n tha mi v, m khng thy con, th au
n th no. V nhng con chim con y m em bt v, th du em chm cht n th no, nu n khng cht,
th cng chng sao bng m n sn sc, nui nng n c. Thi em i! Em ng lm kh n v ch, em
v tr m n. Sau n ln ln, n bay, n ln, p mt em, n ku, n ht, vui tai em, n n su, n b th
hoa qu thc la ca nh ta v ca thin h c hi."

Su nghe ch ni, li em ci t chim ln vo ch c.


Gii ngha. - T = . - Chm cht = sn sc. - Ln = bay i bay li nhiu ln. - Thin h = c mi ngi.
__________________
Th hu tc b hu.
Th v tc b v.
Th sinh tc b sinh.
Th dit tc b dit.
NG VUA C LNG THNG DN

Vua Thnh Tn nh L l mt ng vua nhn t, c lng thng dn. Mt nm, tri rt lm, vua ngh n
nhng ngi t phm phi giam trong ngc, bn bo cc quan rng: Trm trong cung, n mc nh th
ny m cn rt. Nhng k ngho kh, nhng t nhn phi tri buc, cm khng c m n, o khng c m
mc, th kh s n u? Ni ri truyn ly chn, chiu pht cho t. Li c mt hm, ang bui chu, c
cng cha ng hu bn cnh, vua ch vo cng cha m bo cc quan rng: Lng trm yu dn cng nh
yu con trm vy. Vy t nay v sau, ti g cng gim bt i.

Gii ngha: Nhn t: c lng thng ngi. T phm: ngi c ti li b nht gi. Trm: ting nh vua t
xng. Cung: ni vua . Chn: (ting quen dng min Bc) mn. Bui chu: bui tp hp cc quan chn
triu nh tu bo cc vic cho vua v nghe vua ra lnh.


NG XE LA CHY SUT X NG DNG.

x ng Dng, ngi Php t ra nhiu ng xe la ch hnh khch v hng ha cho chng,
hin nay nhng ng y qua nhng ni giu c v nng dn ri.

Trong cc ng xe la y, con ng quan trng nht l ng chy sut ci ng Dng, khi no lm
xong th cc ni, t bin thy nc Tu cho n bin thy nc Xim, c th giao thng vi nhau c.
Hin nay lm xong c hai on ri: mt on v Bc t Na Sm n ca Hn, mt on v Nam t
Nha Trang n Si Gn. Nhng i n khi c ng lm xong th c t ch hnh khch t Nha Trang ra
ca Hn v t Si Gn sang Xim, thnh th t Bc vo Nam chng mt my ni th gi, i thng mt
mch c hai ngy ri m thi.

Gii ngha: Chng: (ting quen dng min Bc) mau, gp. Bin thy: ch gip ranh gia hai nc. Xim:
trc y cn gi l Xim La, nay gi l Thi Lan. t: c t ting Php (auto), xe hi. Thnh th: cho
nn. My ni: khng nhiu.
N CHI V BUN BN QUANH NM
(Ca dao)
Bi hc thuc lng


Thng ging n tt nh,
Thng hai c bc, thng ba hi h.
Thng t ong u nu ch,
n tt oan ng tr v thng nm.
Thng su bun nhn bn trm,
Thng by ngy rm x ti vong nhn.
Thng tm chi n ko qun,
Tr v thng chn chung chn bun hng.
Thng mi bun thc, bn bng,
Thng mt, thng chp nn cng hon ton.


Gii ngha. - Quanh = sut. - oan ng = tt mng nm thng nm. - Bn trm = buc thnh b tng trm
mt m bn. - X ti vong nhn = x ti l tha ti; vong nhn l ngi cht ri. Tc ta tin rng ngi ta
cht, ai c ti phi giam di a ngc, n ngy rm thng by th c tha mt hm. - Chung chn =
cng nh chung lng, ngha l gp tin m bung chung vi nhau.


TH CI NN
(Th c)
Bi hc thuc lng


Dng trn vnh vnh vn khng h,
Che ch bao la khp bn b.
Khi tng nn d vi tn,
Nn ra th nht (lt) nng cng ma.
Che u bao qun lng t ti,
Gip cha no qun ngha sm tra.
Vi vi ngi trn ngi thng nh,
Ai ai ln nh i n nh.


i . Bi ny t ci nn, m trong li ng ni mt bc b trn c lng bao dung che ch cho nhn
dn, cng nh ci nn che ma, che nng cho mi ngi vy.


Gii ngha. - Vn khng h = khng dng lm vic g h. - Khi = khi i ln u. - Bao qun = ni
ai i cng c, khng ring t vi ai c. - Thng nh = thng: trn; nh: chm u, ni ci nn i
trn u.
__________________
Th hu tc b hu.
Th v tc b v.
Th sinh tc b sinh.
Th dit tc b dit.

thay i ni dung bi: tducchau, 05-11-2008 lc 11:47 PM. L do: Hiu chnh NGI I NG VI
CON CH



Mt ngi ci nga i n u lng kia, c con ch ang ng gia ng, bng git mnh thc dy, ui
theo con nga, sa cn mi, lm cho con nga s, chy lng ln. Ngi ci nga tc gin v cng, mun
git ngay con ch, mi bo rng: "Tao m c sng, th cho my mt pht l ht cn. Nhng m c, tao
c cch lm cho my cht." Ni xong, ngi kia chy n gia lng, ku to ln rng: "Ch di! Ch
di!" Nhng ngi xung quanh y, nghe ting ku ch di, lin vc gy, vc xng ra ui nh cht con
ch.

Gm thay cho li ni ca ngi ta, c khi git hi c hn l binh kh!


Gii ngha. - Lng = chy vng ln. - Pht = mi ln bn mt vin n. - Cn = sa. - Binh kh = gm
gio, sng ng.


KHNG NN BO TH



Mt hm, mt ngi ho ph c chuyn li thi vi mt ngi th. ang cn tc gin, ngi ho ph ly
hn nm ngi th. Ngi th nht hn ct i mt ch, ngh bng rng: "Th no cng c lc tao ly
hn nm c vo u my".

Cch t lu, ngi ho ph chng may ca nh sa st, ca sch khng, phi i n xin.

Mt hm, ngi th trng thy ngi y n mc rch ri, i qua trc ca, vi vng chy i ly hn ,
nh nm li. Nhng khi tay cm hn , anh ta li ngh rng: "Ngi y lc cn giu sang m ta bo
th th l di, by gi ngi y kh s m ta bo th th l hn. Thi, ta khng nn bo th." Ri qung hn
xung ao.


Gii ngha. - Ho ph = ngi giu c v c thn th. - Nht = lm. - Sa st = suy km. - Di = y l c
ni lc ngi ho ph c ca, c th, m mnh bo th th tt n hi c mnh.
__________________
Th hu tc b hu.
CC KHOA THI

Ngy xa, hc tr hc ch nho i thi c chn khoa mc v ra lm quan. Thi c hai khoa: thi hng v
thi hi.

Nhng ngi u thi hng chia ra lm hai hng: mt l hng cng sau gi l c nhn, hai l sinh sau
gi l t ti. Cn ngi u thi hi th c ba hng, gi l tin s (nh Trn gi l thi hc sinh). Vua L Thi
Tn mun cho vic thi c thm b trng th, mi lp ra l xng danh v vinh quy. Ngi li sai khc tn
nhng ngi u tin s vo bia . Nhng bia y nay cn dng nh vn miu H Ni v Hu.

Gii ngha: Khoa mc: thi u, c vua ban cho bng sc. Thi hng: khoa thi m cc a phng ln
tuyn T ti v C nhn. Thi hi: khoa thi m kinh tuyn tin s. Hng cng, c nhn: ngi
thi hng u t s 50 tr ln. Sinh , t ti: ngi thi hng u t s 50 tr xung. Trng th: c b th
ln c ngi n v. Vinh quy: v lng sau khi thi u c n rc linh nh.


NGI I BUN THT TH

Anh Thng, t khi u c bng Vit Nam s hc ri khng hc na nh coi hng gip m. Sau i lm
cng cho mt ca hng to hc ngh bun bn, khi snh ngh ri, anh ta mi v m mt ca hng
bun bn tp ho.

Anh ta i bun, bit ly iu cn thn, tht th lm u. Tuy thy hng ho bn chy, c nhiu ngi n
mua nhng khng bao gi anh ta gi tr gian ngoa tham ly nhiu li. Cc bn hng thy vy, ai cng
tin bng tht th ca anh Thng, m n mua rt ng. Bi vy ci ca hng ca anh ta pht t v thnh
vng lm.

Gii ngha: Bng Vit Nam s hc: bng ca nhng hc tr hc ht bc s ng ra thi v im c
cp pht. Bc s ng, ngy xa, l bc tiu hc by gi. Thi Php thuc, hc xong s ng, nhiu ngi
ln tui. Tp ho: hng nhiu loi. Gian ngoa: c hnh ng hoc li ni khng tht la ngi m
thu li cho mnh. Pht t: tin trin tt, cng ngy cng thu li nhiu.
__________________
MT NGI ANH TT



ng Thi Lng ngy xa l ngi rt hiu , cha m mt sm, ng phi trng nom nui nng cc em.
Nh ngho, ng phi i vit mn kim n. By gi c ng L Sng ang lm quan to, c quyn th,
nhiu ngi n lm ti t, mong danh li. Ngi anh h ng Thi Lng tn l Quang cng i theo L
Sng.

Mt hm, Quang n bo ng Thi Lng rng: "Ti g m c vit thu mi, i theo L Sng th c
sung sng. V nh ng y li c nhiu sch, n y tha h m xem." ng p li rng: "Ti sung sng
ly mt mnh, m cc em ti nh phi i rt th sao cho nh. th rng c chu ngho i, m anh em
sum hp vi nhau cn hn." Nht nh ng khng chu i, c ngy ngy ra ch vit thu ly tin v nui
em.


Gii ngha. - Hiu = hiu l lng tho vi cha m; l lng t t vi anh em. - Nui nng = sn sc.
- Danh li = cng nh l cng danh ph qu. - Tha h = mun bao nhiu cng c, mc sc. - i rt = i
lnh.


O BNG HU PHI CHO C THY CHUNG



Ngy xa ng Dng Tiu Sn l bc trung thn, thy ngi Nghim Tung chuyn quyn lm by, ng bn
dng s hch ti, b Nghim Tung bt b ngc. Cc quan u s hi, khng ai dm vo thm. Ch c ng
T T D ngy ngy em cho cm ru, Dng Tiu Sn bo T T D rng: "Anh ch hay li thm ti,
e ri li lin ly." T T D ni rng: "Bn hu vi nhau, ch qu v lc ny m thi. o lun l ca ta ct
trng v lng trung ngha, m by gi anh b k gian thn c hip, l no ti li b anh hay sao? Anh c
ti i li thm anh, du c lm sao na, th ti cng chng thit g quan chc u, xin anh ng ngi!"

ng khen thay ng T T D bit qun mnh m gi cho trn o bng hu!


Gii ngha. - Hch ti = b ti, bt ti. - Lin ly = ly v n mnh. - Bng hu = b bn.
__________________
Th hu tc b hu.
LNH TH I XA
(Lc ra i)
Ca dao
Bi hc thuc lng


Ngang lng th tht bao vng,
u i nn du, vai mang sng di.
Mt tay th cp ha mai,
Mt tay cp gio, quan sai xung thuyn.
Thng thng trng nh ng lin,
Bc chn xung thuyn, nc mt nh ma.


Gii ngha. - Lnh th = lnh i ng n trn mn ngc. - Bao vng = bao bng vi vng ca lnh ngy
trc eo. - Nn du = nn chp ca lnh i ngy xa. - Ha mai = ngi sng. i xa bn sng np
tin phi chm ngi mi bn c. - Thuyn = ghe. - Ng lin = trng nh tng hi nm ting mt, thc
gic ngi ta i cho mau.


LNH TH I XA
(Lc ng n)
Ca dao
Bi hc thuc lng


Ba nm trn th lu n,
Ngy th canh im, ti dn vic quan.
Chm tre, n g trn ngn,
Hu thn hu kh, phn nn cng ai.
Ming n mng trc, mng mai,
Nhng dang cng na, ly ai bn cng.
Nc ging trong, con c n vy vng.


Gii ngha. - Lu n = ni lnh ng phng b gic cp. - Chm = n. - n = cht. - Hu thn hu
kh = c thn l c kh, ngha l lm ngi, th ai cng phi chu kh. - Dang = mt th na di dng,
ngi ta dng lm lt buc. - Nc ging trong, con c n vy vng = ngi i th than thn mnh khng
c thnh thi nh con c ging.
__________________
KHNG THAM CA NGI



ng Nguyn nh Thn ngi huyn Chu Lc, tnh Ngh An, tnh rt thun hu, khng bao gi tham lam
m ly ca ai mt t g.

ng c mua mt ci nh c, nh sa sang li . Khi ngi chu o vin tng, thy di vin c
hai h ng mi lng bc, mi em vo trnh ng. ng ni: "y l ca ngi ch c, khng phi l ca
ta, ch nn ly. Nu ly l ly ca phi ngha. ta nn tr ngi ta".

Ni ri, ng sai em ct i cn thn. Sau qu nhin, ngi ch c n xin ly ca y, gn gi ngi nh
em ra tr ngay. Ngi kia cm phc ci bng ca ng, xin chia i biu ng mt na. ng nht nh
khng ly.

Ngi i by gi ai cng khen ng l mt bc qun t ng tn knh vy.


Gii ngha. - tng = mt khi to. - Phi ngha = tri vi l phi. Qun t = ngi c t cch, c
lng hn ngi thng.


KHNG V TIN M LM IU PHI NGHA



ng M Duy Hn l mt ng quan i trc, c ting l ngi thanh lim, chnh trc.

Thu ng cn hn vi lm hc tr, n tr mt nh giu kia. Nh y c th hn vi mt nh khc, nh by
mu vu ti cho ngi ta, mi em mt trm nn vng cho ng, bo ng ng ra lm vic y. ng nht
nh khng chu, m bo rng: "Xa nay ti hc nhng g, m by gi ti li tham ca hi ngi nh th?"
Ni on, ng ngh bng rng: nh ny cy c tin ca, toan ln nhng iu gian c, khng phi l nh ta
c, bn dn i tm nh khc .

Ngi ta nn bt chc nh ng M Duy Hn, khng bao gi nn cho lng tham ti li khin c
mnh lm iu phi ngha.


Gii ngha. - Hn vi = i ngho. - Vu ti = by ti ra m oan cho ngi ta. - Ti li = ca ci.
__________________
Th hu tc b hu.
Th v tc b v.

Nguyn vn ca tducchau
CNG VIC NH NNG



(Ca dao)
Bi hc thuc lng
(tip theo)

C la dn sch ri,
Nc rung vi mi, cn mt hai.
Rung cao ng mt gu giai,
Rung thp th phi ng hai gu sng.


Topic # 25 = Ngy xa ng Dng Tiu Sn l bc trung thn, thy ngi Nghim Tung chuyn quyn lm
by, ng bn dng s hch ti, b Nghim Tung bt b ngc. Cc quan u s hi, khng ai dm vo thm.
Ch c ng T T D ngy ngy em cho cm ru, Dng Tiu Sn bo T T D rng: "Anh ch hay
li thm ti, e ri li lin ly." T T D ni rng: "Bn hu vi nhau, ch qu v lc ny m thi. o
lun l ca ta ct trng v lng chung ngha, m by gi anh b k gian thn c hip, l no ti li b anh
hay sao? Anh c ti i li thm anh, du c lm sao na, th ti cng chng thit g quan chc u, xin
anh ng ngi!"


Ti nh khng lm th hai cu ny phi vit ng nh vy:

Rung thp ng mt gu giai (dai),
Rung cao th phi ng hai gu sng.



V ty theo a th ca rung vi mc nc ngoi m dng gu no em nc vo rung cho nhc sc
khi tt.
Cu trn dng mt gu giai (dai) cho rung thp, cu di dng hai gu sng cho rung cao.

Lu qu, nh nh vy khng bit c ng khng?

Bi "o Bng Hu Phi Cho C Chung Thy" bn vit li theo tr nh, hay theo sch. Nu theo sch th
c l h in sai, cn nu bn vit theo tr nh cng sai nt!

- Chung ngha c ln khng din t c ngha ch thc ca n, m phi vit l "trung ngha", c
ngha l trung thnh v c ngha vi bn b. Ch trung i vi cc ch khc u ch lng tt hoc tnh tnh
tt ca con ngi nh: trung can, trung thnh, trung trinh, trung trc v.v...

Cn ch chung ny i vi cc ch khc nh: chung thy ch tnh nt bn cht khng b nhau nh v i
vi chng; chung quanh ch nhng s vic, s vt quanh ta; v thy v chung ch cho mt khng gian
hay thi gian khng cng tn v.v...

Hc ch ngha ca ngi xa thy vui vui, ngi i nay c my ngi nghim ra ch thm thyQU
BA



Nm v Su cng an tay i vi nhau. Cht u bt c mt qu ba gia ng. hai cu tranh nhau
mi. Nm th rng: "Qu ba y ca tao, v mt tao trng thy trc." Su th rng: "Ca tao, v tay tao nht
ln c." Hai cu to ting ci nhau, gi chn, gi tay, chc sinh s nh nhau. Ngay lc y c cu C va
i qua, hai cu vi mi li nh phn x h.

Cu C nghe u ui, cm ngay ly qu ba, bo hai cu ng sang hai bn. on, cu mc ti, ly con
dao con, b (ct) qu ba ra lm i, ri lm b nghim trang m ni rng: "Nm, my trng thy qu ba
trc, my ly na v ny. Su, my nht c qu ba ln, my ly na v ny. Cn nhng mi ba y
l phn tao c, v tao mt cng kh nhc phn x vic ny cho chng bay."

Ni xong, cu C b ba vo ming ri va i va ci. Cn Nm v Su th ng tr mt ra .


Gii ngha. - Bt = x. Qu = tri. - Nht = lm. - Nhau = ln. - on = xong ri. - Nghim trang = ra
dng ng n oai v lm.


BO C L G?



Sng hm ch nht, cu S nghe thy ni c quan v ti nh lng v nhn dn nhn nhp r nhau i bo c.
S khng hiu bo c l g, mi hi anh, th anh ging rng:

"Lng ta hin khuyt l trng, v ngi l trng trc l ng Ph mi xin t dch. Nn quan v ch
trng cho dn kn chn mt ngi ra thay. Dn s kn chn ly ngi thay mt ra lm vic quan
nh vy gi l bo c."

S li t m hi: " Vy bo c th ngi ta lm th no?" Anh p: "Ai c i bu v mun bu cho ai, th
vit sn tn ngi y vo mt mnh giy, gp li b vo trong mt ci thng trc mt quan. H ai c
nhiu ngi b v bu cho mnh th ngi y c lm l trng. y i ci cch bo c nh th. Tu
trung cn c nhiu iu kh hn. Nhng thi, i bao gi n tui c i bu ri em s bit."


Gii ngha. - Nhn nhp = chn rn. Khuyt = thiu, y l khng c ngi lm. - T dch = thi khng
lm vic na. - Chn = la. -T = ln. - Lm th no = lm sao. - V = giy. - Tu trung = tu: ti, trung:
trong; trong vic y cn c vic khc na.
CON H V CON CHUT NHT (LT)



Mt hm. con chut nht (lt) chy qua gn con h. H th chn ra bt. Chut van ly rng: "Trm ly ng,
thn con b bng, ng tha cho lm phc". H bo rng: ", my b th ny tao chng thm n tht. Thi, ta
tha cho." Chut c tha, ni rng: "Cm n ng, ci n ti to y, con khng dm qun. Chc ng hin
ri li gp lnh!"

c t lu, h b mc vo li. H gm, nhy ht sc cng khng thot ra c, nh nm p mt b
i cht. May sao chut nht ta i qua y, trng thy, chy v gi nh chut ra, cn mt lt t mt li,
h mi thot c.

Xem nh th th i lm n khng bao gi thit, v nhiu khi nhng k hn mn cng c th gip c
vic cho ta.


Gii ngha. - Ti to = ti l mt ln na; to l dng ra. ni nh cht ri m li cho sng li.


CON RA V CON CHUT



Con chut chy nhung nhng khp nh, gp con ra ang lch kch ko ci mai, ra b nng n lm. Chut
lin n bn cnh, qut ui, nhch ming, than th h cho con ra rng: "My trong ci mai y khc g
nh trong ngc ti. Khn thay! Th m my chu c! Tao y, c mt ta lu i trang hong rc r,
trn, di, trong, ngoi tao chi u cng c." Ra nghe ni, p rng: "Nh ti b nh tht, nhng l
nh ca ti; nh bc cao rng tht, nhng l nh ca ngi. Nh ca mnh mnh , du b nh cng cn
hn lu i ca ngi ta.
Ta v ta tm ao ta,
Du trong du c, ao nh quen.



Gii ngha. - Nhung nhng = lung lng. - Lch kch = ni i ra dng nng nhc lm. - Ngc ti = ch
giam nhng ngi c ti nng. - Lu i = nh sang trng to ln. - Trang hong = by bin sang trng. - Ta
v ta tm... = cu ca dao ni ta v nh ta, du cho ngho hn th no cng hn ch khc.
__________________
NG CHU VN AN



ng Chu Vn An l ngi tnh H ng by gi, tin s v i nh Trn. Tnh ng ngay thng v im
m, khng ham danh li, ch chm lm cho t o thnh hin v tr kh nhng mi d oan.

ng thi ri v m trng dy hc, hc tr rt ng, c ngi lm n thng th, t tng, nhng i vi
ng phi gi l hc tr. Khi no n thm thy, vn phi ng hu. Trong bn hc tr, ai c iu g khng
phi, du quyn qu th no cng mc, ng qut mng ui ra.

Vua nghe ng l bc o c m phm, triu vo kinh cho lm quan, dy thi t. Sau ng thy chnh s
trong Triu suy i, bn quyn thn lm k lm by, ng dng s xin chm by ngi gian nnh. Vua
khng nghe li. ng bn xin t chc khng thit g n cng danh quyn li na. (*)

Ngi trong nc ai cng khen ng l bc cao hin. Khi mt, vua cho em th trong Vn miu, ngang hng
vi bc tin nho.


Gii ngha. - Tin s = ngi thi nh . - im m = yn tnh. - D oan = mi l, nhng iu huyn
hoc. - M phm = khun php, c th lm gng cho ngi ta bt chc. - Tin nho = nhng bc hin i
trc.


MT NGI KHOAN HA V THUN HU



ng Trnh Hiu l mt nh hin trit i xa. ng tnh kh cn thn, hn hu, khng hay ni xu ai bao gi.
ni cng chng, thy ai ch ngh ngi no, th ng bnh ngi vng mt hoc ng khng bt chuyn,
ch cho ngi ta ni xong, ng mi thng thnh m ni rng: "V tt iu hc n tht", ri ng li k
nhng iu hay ca ngi b ch ngh ra cho mi ngi bit. i vi ngi ngoi th th, m i vi chnh
mnh, th khng bao gi ng gin ai hoc trch ai iu g. C khi ang d tic, b c ngi ch nho, ai
cng ly lm ngc nhin, nhng ng c mc, khng ci iu g c. Sau mi ni rng: "Ngi y say
ru, ta ci lm g!"

ng khoan ha thun hu nh th, cho nn ai cng knh phc.


Gii ngha. - Cng chng = ch c c nhiu ngi ngi. - Ch ngh = ch bai, bi bc. - Bt chuyn = tip
chuyn, p li. - Thng thnh = thong th, d dng. - Ch nho = hy bng.

KHNG NN KHINH NHNG NGH LAO LC



Cu Trc ra tnh l hc lu ngy, nhn dp Tt c ngh v nh chi. Cu thy anh ang chn p my
ci, tay a thoi, ra dng vt v, th cu phn nn vi m rng: "Con trng thy anh con lm n m thng.
Con chng lm ngh y. Con c hc ngy sau c lm quan, hin vinh sung sng."

B m ci m p rng: "Con c ch hc hnh mai sau lm quan, m cng mng. Nhng con ng vi
khinh ci ngh ca anh con. Anh con c dt vi, th by gi con mi c qun o mc m i hc, ngy sau
con mi c qun o mc m ngi cng ng. Khng c g mt ngh dt vi, m tt c bao nhiu ngh
khc lm bng chn tay, nh cha con i cy, ngi th rn st, ngi gng thu gnh mn, ngi phu ko
xe... u l nhng ngh c ch c, ta u phi knh trng c mi phi. Con ch nn cy c cht hc thc m
khinh nhng ngi lm n vt v."


Gii ngha. - Lao lc = ni nhng ngh lm n phi dng n sc khe, kh nhc n thn th. - Tnh l =
ch quan tnh ng. - C ch = mun lm mt vic g cho k c. - Vt v = cc kh.


CI TH NH QU V CI TH K CH



Anh Minh v anh t l hai anh em con c con cu. Nh anh Minh th bun bn tnh thnh; cha m anh t
th lm rung nh qu.

Mt hm, Minh vit th cho t rng: "Em c xin php cha m m ra tnh chi. Ra y anh s em i xem
cc dinh th to ln, lu i p , s em i chi nhng ni phong cnh rc r, bam m n my thp
sng nh ban ngy, ngi i li ng nh ngy hi."

t p li rng: "n ngh h, anh c v nh qu chi th ta s i xem ngi lm lng ngoi ng, ni
th trng rau, ni th tt nc. Sng dy, ta i cu c r, c gic, chiu v ta i ly i, ly nhn, hoc ta ra
ch rng bn cnh cha, tha h cy to bng mt, rng ri thnh thi."


Gii ngha. - K ch = ngi dinh. - Dinh th = nh cc quan to . - Lu i = nh to p . - Rc r =
p , lng ly. - Ngh h = ngh bi trng.
CI GI GO




Go xay ra, phi gi cho trng, th mi n c. Gi go c th ci ln bng , chn xung t. Trn c
ci cn ln v di, bng g. Mt u cn, th c ci chy, gi l m, b xung va vo gi lng ci. Chia ba
mt phn cn, v ng u kia, th c ci trc sut qua ci cn, v gi u vo hai sc g v c l c sn.
Hai bn c hai tm vn, gi l bn ci.

Go vo ci, mt ngi ng, hai tay nu vo hai ci dy treo trn mi nh. Mt chn ng ln bn
ci, mt chn p vo ci cn m gim xung, th u chy gi ln. Khi nhc chn ln, th u chy ri vo
ci. C gi nh th mt chc, go xt ht n vi ht kia, gic (trc) ht v m trng dn ra. Go gi
xong, ngi ta em gin: cm th cho ln n, tm th nu n cng nh cm.

Gii ngha: Trc: cn gi l ct, mnh g cht ngang mt vt g. Gic: (ting quen dng min Bc) trc,
b lt lp ngoi ra.
K NGI I



Cm nc xong ri, thy m ti, anh em, ch em ti, c n k n ngi trong nh, u tin ti ra tn b
sng, ch thuyn u.

Va ra khi nh, th trong lng ti t nhin sinh ra bun ru v cng. T thu b n gi, ch quen vui th
nh, nay ti mi bit ci cnh bit ly l mt! Chn bc i, mt cn ngonh li: t ci mi nh, ci thm
nh, ci li i, cho n bi cy, m c, ci g cng lm cho ti quyn luyn khc thng!

Thuyn nh so, ai ny u chc cho ti c thun bun xui gi, bnh yn khe mnh. Thuyn i xa,
m ti cn ng nhn tr li, nhn mi cho n lc khng trng thy nh na mi thi. i! Ci cnh bit ly
sao m bun vy!


Gii ngha. - Bit ly = xa cch nhau. - Quyn luyn = yu mn, vng vt trong lng. - Nh so = li so
cm sng ln, ch thuyn i. - Trng = ng.


TH T



Vit th cho ai tc l ly ch vit thay li ni, t vi ngi ta, ngha l gii by nhng t tng, nhng
tnh tnh ca mnh bng ch vit cho ngi ta bit.

Vy th vit cng nh chuyn ni, phi cho t nhin, nhng cm bt vit, th li l t chi chut hn v
cn thn hn l li ni.

Th vit li ct phi r rng v gin d, ngha l ch dng cu t, phi cho u ra , khng mp m lm
ln, khng nhm nh li thi, ch din r t tng l , khng cn g phi vn hoa cho lm.

Th vit cho h hng bn b th ct phi t lng t t thn i. K di vit cho ngi trn th phi t bng
tn trng cung knh, m ngi trn p li k di th phi c bng yu mn n cn. Cn th v vic bun
bn th phi khc chit.


Gii ngha. - Th = th. - T tng = nhng iu ngh ngi trong bng. - Chi chut = trn tru, khng li
thi ngc ngc. - Gin d = d di. - Khc chit = gy ngha.
RN U BING HC
(Th c)
Bi hc thuc lng

Chng phi liu iu, vn ging nh,
Rn u bing hc l khng tha.
Thn n, h la, au lng m,
Nay tht, mai gm, rt c cha.
Ro mp ch quen li lu lo,
Ln lng chng khi vt nm ba.
T nay Chu, L, xin sing hc,
Ko h mang danh ting th gia.
L Qu n

i . Tc truyn xa c ngi ra cho ng L Qu n bi th ny lc ng hy cn t tui. u c ch
"rn", ng ng khu lm ngay c, cu no cng ghp c tn mt th rn: liu iu, h la, mai gm, rn
ro, thn ln, h mang, tht cng l mt nh lm th c ti vy.


Gii ngha. - Rn = cng. - Bing = nhc. - Liu iu = rn nc; y dng ngha bng ni ngi hn h. -
Thn n, h la = ni hc hnh dt nt, trng thy n la m thn th, xu h. - Nay tht, mai gm =
ni khng chu hc, lm cho cha phi qu mng lun. - Vt nm ba = ni phi n trn lng, cn ln. -
Chu, L = tr o Khng, Mnh; ng Khng t nc L, ng Mnh t nc Chu. - Th gia = ni mt
nh ng cha i trc lm nn danh gi.

--------------------
Ghi ch ca Goldfish:

Trong bn ca Nxb Thanh nin, nm 2000, nhan bi th c ch nhc trong du ngoc: Rn u bing
(nhc) hc. Phn gii ngha trong bn ny nhiu chi tit hn bn ca bn Tducchau ang s dng. Chng
ti xin chp thm di y cc bn tham kho:

Gii ngha: Rn: ting quen dng min Bc, c ngha l cng. y cn mun m ch n rn, l loi b
st, v trong bi ny cu no cng c tn mt loi rn. Liu diu: hn h, cn c ngha l loi rn nc. Thn
n, h la: thy n, thy la m h thn v hc dt. Ting h la cn l tn mt loi rn c, u c mu
. Nay tht, mai gm: b gm tht, qut mng thng xuyn v bing hc. Mai gm cn l tn mt loi rn
c khc. Ro: kh. (Ro cn l tn mt loi rn). Lu lo: qua qut cho xong vic, chng vo u c. Ln:
vt roi trn da tht. (Ln cn l con thn ln, mt loi b st). Chu, L: nc Chu, qu ca ng Mnh T,
nc L qu ca ng Khng T, hai nh hin trit ni ting thi xa Trung Quc. Ting Chu, k nh
c ging Bc ca ting Tru, tn mt loi rn (rn h tru). H mang danh ting th gia: xu h m mang
ci ting con nh danh gi. (H mang cn l cn l tn mt loi rn c).

Cc bn c th c thm bi vit ca Nguyn Vn Khang post tip theo.

RN K THAM


Ngi i ngay tht l khn,
Gian tham ghen ln sao cn c hay ?
Mu thm cht nng, cha y,
Nh u n c, ti nay mt mnh.
Ngi lm mt vic chng minh,
Cng khi ha n khng dnh ring ai.
Cng gian, cng gio i,
Li cng khn n nhiu tai u su.
D cho giu c n u,
Cng nh nc dc qua hu trn i.
Trch sch M-CHT


Gii ngha. - Ln = keo ci, bn xn (bn xn). - Mu thm = dng nhng mo su sc la gt ngi ta.
- Chng minh = khng c r rng. - Tai = nhng iu xy n lm cho mnh kh s. - Cng nh nc
dc qua hu trn i = cu ny ni nhng ca gian tham m c, thng khi khng c bn, t ri li
tn ngay nh nc chy qua ch dc vy.