You are on page 1of 12

ULUKIŞLA'NIN "KUVVACI" MÜFTÜSÜ MEHMET BAHAEDDİN

EFENDİ
%ga- 4unay :!rker
Ulukışla 2lçesinin ilk m!,t!s! olan 'e-met ?a-aeddin
G
B+HI+JIHKJL M HHI+JIHLN+C HKJL
yılında Ulukışla8'aden B3amidiyeC &azasının
*
9merli &y!nde doğdu# 2lk ta-silini 9merli
ky!nde yaptı# 9merli 'edresesi
O
-ocalarından olan dedesi :opal 3oca’dan &ur’an8ı kerim
ğrendi# 9merli ky! ve 9merli ky! &arıncadağ yayla medresesine devam etti# ?abası 'e-met
7,endi’nin ynlendirmesi ile &ayseri vilayetine gitti# &ayseri medresesinde ğrenime başladı ve
burada kişiliği, karakteri ve !st!n zekPsı ile -ocalarının dikkatini çekti, sekiz yıl okuduktan sonra
birincilikle mezun oldu# &ayseri medresesinde 0sman 3oca’dan icazet aldı# 9merli ky!ne
dnd!#
0sman 7,endi’den aldığı !st!n zekPya ve a-laka sa-iptir icazeti sonucu çalışmaya
başladı#
Q HH Disan HG=G BHL+OC tari-inden * 'ayıs HG=O BHL+JC tari-ine kadar 2ki y!z kuruş maaşla
3amidiye &azası ?idayet 'a-kemesi %zalığı yaptı#
N
3 http://os.odaksevgi.biz/index.php?option=com_content&task=view&id=30""&temid=88 #$gah %zs&na' ()*ke*+
, %me*-i k.') daha .nce /aden01amidi'e 2azas34na5 daha son*a da 6-&k37-a 8-9esi4ne ba:-3 idi. ;9<8 '3-3nda 'ap3-an
*e=e*and&m i-e $dana4n3n >ozant3 8-9esi4ne ba:-anm37t3*.
< %me*-i med*esesi '3k3-m37t3*. ?3k3nt3-a*3 k.'deki )st k3s3mdaki meza* i9e*isindedi*.
@ Aida'et /ahkemesi: 8-k mahkeme5 dava-a*3 bi*inci de*ecede g.*en ve 9.z)m-e'en me*cii. #1&k&k B.z-):)+
&ısa s!rede doğruluğu ve d!r!stl!ğ! nedeniyle sevildi# 3amidiye eşra,ından varlıklı olan
6kiş %-met’in kızı 7li, -anımla evlendi#
HG=N BHLH+C tari-inde 'aden8 3amidiye kazası Ulukışla 2lçesine taşındı# &aza merkezi
Ulukışla oldu# 3amidiye 2lçe 2dare &urulu Eyesi olan 'elek %ğa, 2bra-im &uzum %ğa ve 'e-met
%ğa, 6kşan %ğa, 3!seyin %ğa, 4eceaddin %ğa, 0sman %ğa, %bdura-man %ğa’nın girişimi ile
Rey-!lislam Erg!pl! 3ayri ve %yan azasından 6alip ve &onya 'ebusu 4alim beylerin B5elaletiC
yol gstermesi, nderlik etmesi ile HG=N BHLH+C tari-inde 'aden’den kaza vas,ı Ulukışla’ya
nakledilmiştir#
'aden8 3amidiye kazasında ?elediye ?aşkanı ve &aza 2dari 3eyeti’nin * !yesinden ikisi
de 7rmeni idi# 3amidiye &azası zellikle yaz aylarında :rabzon blgesinden gelen binlerce
7rmeni maden işçisiyle dolup taşıyordu# ?urada 7rmeni n!,usunun artması, 7rmenilerin
şımarmasına ve kaza ynetiminde de çoğunluğu sağlayarak :!rklere karşı baskı uyguluyorlardı#
&aymakam da pasi, kalıyordu# ?u durum kaza merkezinde -uzursuzluklara neden oluyordu#
'!,t! ?a-aeddin bu duruma açık tepki gsteren kişilerdendi ve &aza vas,ının Ulukışla’ ya
taşınmasını ağalara ğ!tleyen kişidir#
6!n!m!ze kadar gelen sylentiler; 1aşanan olumsuzluklar nedeniyle Ulukışlalı ağalar
kaza merkezini Ulukışla’ya sila- zoruyla getirdikleri şeklindedir#
Q =L 3aziran HGG+ BHLH*C tari-inden == Rubat HGG+ BHLH*C tari-leri arasında iki y!z kuruş
maaşla Ulukışla ?idayet 'a-kemesi %zalığı grevini y!r!tt!#
Q == Rubat HGG+ BHLH*C tari-inde Rey-!lislam 'e-met 7sat 7,endi tara,ından J*= nolu sicil ile
ve yedi y!z kuruş maaşla Ulukışla '!,t!s! olarak atandı# Ulukışla 2lçesi’nin ilk m!,t!s!d!r#
Ulukışla '!,t!l!ğ! grevini s!rd!r!rken ğrenim grd!ğ! &ayseri medresesi
-ocalarından ve arkadaşlarıyla ilişkisini kesmedi# 2cazet aldığı 0sman 7,endi tara,ından
&ayseri’den %lim 7,endi, %nkara '!,t!s!
J
'e-met Fı,at B?rekçiC , &onya’dan Fı,at 7,endi,
%dana’dan %bdulla- (aik 7,endi, 'e-met 3amdi 7,endi, 'ersin’den Daim 7,endi, 3acı %li 4abri
7,endi, &ırşe-ir’den '!,it 7,endi ile tanıştırıldı# ?u kişilerle s!rekli mektuplaşırdı# %-met 3amdi
%kseki
K
Ulukışla '!,t!s! 'e-met ?a-aeddin 7,endinin gnderdiği milli m!cadele ile ilgili
gr!şlerini yazdığı mektupları saklayarak %nkara’da bazı :?'' !yelerine okuduğu
sylenmektedir#
9merli 'edrese’si k!t!p-anesinden de yararlanarak “3açlı 4e,erleri" -akkında araştırma
yapmıştır# “0smanlı 2mparatorluğunun y!z!nc! 3açlı 4aldırısı sonucu yıkıldığını" sık sık belirten
m!,t! e,endi, “saldırının :!rkleri tari- sa-nesinden yok edene dek bitmeyeceğini" sylemiştir#
Ulukışla '!,t!s! 'e-met ?a-aeddin 7,endi, “2stiklalsiz din olmaz" diyerek !lkemizde ilk
de,a Ulukışla 2lçesi’nde oluşturulan &uvay8ı 'illiye teşkilatı içinde grev aldı# 2şgalin bir >3açlı’
saldırısı olduğunu syleyerek yedi d!vele karşı milli m!cadeleye başladı#
Q HO 7yl!l HGGO BHLHLC tari-inde Ulukışla '!da,a8i 3ukuk ;emiyeti 2rşat 3eyeti Feisliği’ne seçildi#
L
Q HO Rubat HGGN BHL=+C tari-inde Ulukışla '!da,a8i 3ukuk ;emiyeti Feisliği’ne seçildi#
Q HO 0cak HG*+ B HL=*C tari-inde Ulukışla 3alk (ıkrası 'utemetliği’ne seçildi#
Q HG*+ BHL=*C yılında Rer’iye ve 7vkal vekPleti b!nyesindeki “3eyet8i 2t,aiye" , “:etkikat ve
:e’li,at8ı 2slamiye 3eyet8i" ve 7,ka, Rurası’nca y!r!t!len -izmetleri i,a etmek için oluşturulan
5iyanet 2şleri Feisliğine bağlı sekiz kişiden oluşan '!şavere 3eyeti %zalığı’na seçildi#
0luşturulan ilk '!şavere 3eyeti !yeliğine !ç!nc! sırada 5iyanet 2şleri ?aşkanı olan %-met
" /ehmet C3=at A.*ek9i: 8-k Di'anet 87-e*i Ceisi4di*. #0;/0,/;92,E0</03/;9,;+
8 2a'nak ki7i : /ehmet Aa*37 %FG( #/)=t)n)n en b)')k o:-& o-an /ehmet Bait %FG(4)n o:-& 5 emek-i bankac3.
9 6-&k37-a 2&va'03 /i--i'e 2a*a* de=te*i.# B&na' ()*ke*4de mevc&t+
3amdi %kseki’den sonra ikinci sırada '!,t! 'e-met ?a-aeddin 7,endi seçilmiştir#
H+
Q HG*+ BHL=*C yılından başlayarak H= 'ayıs HL=L tari-ine kadar Ulukışla :eyyare Rube Feisliği
yapmıştır#
Q HJ 'art HL=N tari-inde milli m!cadelede gsterdiği ka-ramanlık, !st!n -izmet ve ,edakPrlıktan
dolayı GOHN sayılı 2stiklal 'adalyası ile talti, edilmiştir#
5evlet işgale baş eğmeyi emrederken, -!km! kalmamış padişa-ın -!k!ms!z ,etvasını
-!k!ms!z sayıp ka,a tutan m!,t! &uvay8ı 'illiyeSye destek veriyor diye şikPyet edildi#
Rey-!lislam 3aydarizade’ ye isti,a etmiyorum, ben Ulukışla -alkının m!,t!s!y!m, -alkımın,
kuvay8ı 'illiye’nin yanındayım diye yazılı tepki gsterdi#
2lçedeki 1ukarı ;ami B%kcamiC >de -alkı toplayarak 'usta,a &emal )aşa’ya, %nkara
3!k!meti’ne, &uvay8ı 'illiye’ye destek olunması için ,etva verdi# 'illi '!cadele s!resinde kumar
oynanmasını, içki içilmesini, kavga edilmemesini, -ırsızlık yapılmamasını, belirlenen saatlerde
sokağa çıkılmamasını, yetim, kimsesiz ve sa-ipsiz kişilere, asker yakınlarına, şe-it ailelerine
kt!l!k yapılmasını yasakladı# 2zmir’de şe-it olan '!sl!manların erva-ına itla, edilmek !zere
camii de mevlit okuttu# &uvay8ı 'illiye’ye destek veren gazetelere abone oldu ve bu gazetelerin
ilçede okunmasını sağladı# ;amii de -alka s!rekli kon,erans verdi ve -alkın bu kon,eranslara
katılması emretti# &aymakamı tutuklattırarak ilçeden uzaklaştırılmasını sağladı# ;ep-elerde yer
alan askerlerin ailelerinin t!m i-tiyaçlarını karşılattırdı# &uvay8ı 'illiye’nin t!m çalışmalarını,
,aaliyetlerini, gelir ve giderlerini kayıt altına aldırdı# 3içbir şaibeye, -aksızlığa ve usuls!zl!ğe
meydan vermeden cep-edeki askerlere dağıtılan sigara kPğıdını da-i tutanaklara geçirttirdi# 7l
konulan -er şeye &uvay8ı 'illiye için alındığına dair belge verdirtti# 3er grev için ayrı ayrı
komisyonlar kurdu# &endisine bağlı 2sti-barat :eşkilatı kurdu ve bu teşkilata )osta :elgra, -eyeti
ile 7mniyet -eyetini bağladı# 'aliye kasasına el koydu buradan elde ettiği paraları oluşturduğu
'aliye Rubesine aktardı ve t!m gelirleri burada topladı# 'usta,a &emal )aşa’ya %masya’da iken
para yardımı yaptı# 'usta,a &emal )aşa’ya blge ile ilgili -er t!rl! bilgi akışını sağladı#
HH
;0 2&*&-&7&ndan H)n)m)ze Di'anet 87-e*i Aa7kan-3:3 #Di'anet 'a'3n3+
;; 6-&k37-a 2&va'03 /i--i'e 2a*a* de=te*i.
4ivas &ongresi devam ederken Ulukışla’ya gelen 'usta,a &emal )aşa ile bizzat tanıştı#
'usta,a &emal )aşa ile birlikte &arınca dağ’dan )ozantı 2lçesi’ni gzledi ve burada d!şman
-akkında bilgi aldı# Ulukışla 2lçesi’nde nerelerde mevzi oluşturulacağı birlikte belirlendi# %dana,
%ntep, 'araş ve Ur,a’nın işgal edilmesi !zerine ilçeden tepki gsterilmesini sağladı, bu konuda
protesto telgra,ları çekti, buralarda şe-it olanlar için ayrı ayrı mevlit okuttu# 5!şman keşi,
birliklerini yanıltmak ve korkutmak amacıyla Ulukışla çevresindeki dağlara soba borularını
yerleştirerek topçu bataryaları gr!n!m! verdirtti# 2lçede 7mniyet -eyetine bağlı olarak sila-lı
devriye ve nbetçileri oluşturdu# ?lgedeki 'illi '!cadele’ nin başarılı olabilmesi için Ulukışla ve
çevresindeki -alkın sevdiği ve saydığı nemli şa-siyetlerin ismini 'usta,a &emal )aşa’ya
bildirerek bunların bir şekilde &uvayı 'illiye yanlısı olmasını sağladı# 'usta,a &emal )aşa’nın
&amışlı’ya gelmesini ve burada &asım 3oca ile gr!şmesini da-a sonra &amışlı !zerinden
9merli ky!ne gelmesini ve burada %-met 3oca ile gr!şmesi bu istemler sonucu gerçekleşti#
'usta,a &emal %tat!rk 4ivas &ongresi esnasında inceleme yapmak !zere &ayseri !zerinden
&amışlı &y!ne gelmiş, da-a sonra &amışlı !zerinden de 9merli &y!ne gelerek %-met
3oca’nın evinde gr!şmeler yapmış, !lkenin içinde bulunduğu durumu ve padişa-ın yapacağı
bir şey olmadığını, &uvay8ı 'illiye’ye destek vermesini istedi ve olumlu cevap alarak buradan
ayrıldı#%-met 3oca %tat!rk’le gr!şmesinden sonra “bir gecede saçlarım ağardı" demiştir# ?u kişi
m!,t!n!n eniştesidir# 'e-met 3oca ve &asım 3oca’nın da milli m!cadeleye katkısı b!y!k
olmuştur#
H=
Ulukışla 2lçesi’ni teslim almak !zere gelen (ransız ?inbaşısı @erouT’u ilçeden kovdu#
(ransız subayı trenle Ulukışla 2lçesi’ ne geldi# Ulukışlalı &uvay8ı 'illiyeciler (ransız
askerlerinin bulunduğu katarı Ulukışla 2stasyonu’nda abluka altına aldılar# (ransız subayının
elinde, 5P-iliye Dezareti’nin (ransızların Ulukışla’daki ikametinin muvakkat ve asayişi temin
etmek için olduğu, bu sebeple kendilerine kolaylık gsterilmesi ve -er t!rl! misa,irperverlik ve
asar8ı mi-mann!vazinin diriğ edilmesi emri vardı# (ransız zabiti bu emri tebliğ etmek ve
kıtalarının yerleştirileceği yerleri tespit etmek !zere Ulukışla’dan bir -eyeti vagona davet etti#
&atar (ransız askeri dolu idi# '!,t! ?a-aettin 7,endi, beraberinde )osta '!d!r! Rakir, ?elediye
Feisi &!ç!k 3atip 4!leyman, 3oca %-met, ?aşağazade %-met 7,endileri alarak gitti# '!,t!
(ransız ?inbaşısı’nın azametli ve amir tavırlarıyla sylediklerini dinledikten sonra şyle derA
“?iz aşayışı kendimiz temin ederiz# 7ğer devletimiz bundan aciz ise -alkımız g!vendiği ve
içinden çıkaracağa kimselere bu vazi,eyi verir, yaptırır# 5ini d!ş!ncesi, bayrağı bizden gayrı olan
bir milletin idaresi altında yaşayamayız# 5P-iliye Dazırı sizlere işgal ettiğiniz 2stanbul’da sizlere
ka,i miktarda misa,irperverlik gsteriyor# 4izinle drt senedir -arp ediyoruz# ?irçok cep-elerde
tali-inizi denediniz# ?irbirimizi iyi tanıyoruz# (uzuli yere kan dkmeyelim# 4izi Ulukışla’da
alıkoyamayız# Ru yaşıma başıma bakma… Damaz seccadesini de yanıma alır, dağa en nde
ben çıkarım# ?uranın taşı ve toprağı da sizi barındırmaz# 7vlerinizde karılarınız, çocuklarınız,
sizleri bekleyen ana8babalarınız var zannederim# ?urası %rabistan değil, :!rkiye’dir# ?u
topraklarda ancak :!rk’!n kemiği sızlamadan yatar#
(ransız ?inbaşı nce şaşırmış, ,akat karşısındakilerin kati -areket kararlarından
!rkm!şt!# &aymakamı aratmış bulduramamıştı# <!nk! ?abıPli’nin adamı olan kaymakamı
m!lazımı evel :a-sin ?ey tevki, edilmiş merkezi Diğde olan ikinci t!men karargP-ına
gnderilmişti# '!,t! -ayatını temin ve taa--!t ederek (ransız ?inbaşısı’ndan bir teğmenin
yanına verilmesini, kasabanın m!da,aa -azırlıklarını kendi gzleriyle grmesini istemişti#
3akikaten ellerinde sila-ları olan m!da,iler, istasyon civarında mevzilerde idiler# (ransızlar bu
kati karşı koymadan çekinmişler, gece geç saatlerde trenle %dana’ya doğru geri dnm!şt!ler#
2şte bu '!,t! ?a-aeddin 7,endi, da-a sonraki m!cadelelerde şe-it d!şm!şt!# "
HG

H*
;2 %me*-i 2.')nden Imek-i 8mam /ehmet ?3-d3z5 %me*-i 2.') /&hta*3 ?&n&s $?DJ.
;3 Imek-i Hene*a- 2ema- Do:an >a7a E/i--i /)cade-ede %nceki-e* ve Bon*aki-e*. 2.ci-t .
/)=t) 7ehit o-mam37t3*. ;;.0".;9@0 ta*ihinde seksen bi* 'a73nda ve=at etmi7ti*. Kehit o-an ki7i 2am37-34dan # 2am37-3 o
d.nem %me*-i k.') i9inde idi.+ /)=t)n)n eni7tesi o-&*. /)=t)n)n k3z ka*de7i Gve'i7e $-ba' *)tbesinde 7ehit o-an 2as3m
1oca4n3n e7i o-&*.
;, Lema- 2&ta'0M2&*t&-&7&n N2&vvac3ODin $dam-a*34 8. A.-)m Ba'=a:20"52085209.
'illi '!cadele’nin kazanılmasından sonra m!,t!l!ğe devam eden ?a-aeddin 7,endi, -er
vaazında >%nadolu '!sl!man :!rk’!n son vatanıdır, bu vatanı koruyun ve kıymetini bilin’ diye
telkinlerde bulunmuştur#
5iyanet 2şleri Feisliği '!şavere 3eyeti toplantısında 'areşal (evzi <akmak )aşa’nın
2stiklal 'adalyası almaya -ak kazananların teşmil kararlarını tatbik için tamım yayınlamamıza
rağmen, aralarında Ulukışla '!,t!s!’n!n de bulunduğu bazı m!,t!lerimiz neden gelmiyorlar
serzeniş mesaUına karşı, '!,t! ?a-aeddin 7,endiA >?en kutsal ve y!ce dinimin gereğini yerine
getirdim# 2stiklalsiz din olmaz# :!rk ve 7l-amd!lilla- '!sl!man bir kişi olarak milli m!cadeleye
katıldım# 1apılan vazi,enden gayri değildir ki takdir ve tescile layık olsun# ’ diyerek çok b!y!k bir
zveride bulunmuştur#
;um-uriyetin ilanından sonra %ta ?ey teşvikiyle bug!n ğretmen evinin altındaki evini
inşa ettirdi# 7vinin bir odasını lene kadar m!,t!l!k binası olarak kullandı#
HO

HN
3er zaman zalimlerin karşısında olmuştur# 3alka elinden geldiğince -er konuda yardımcı
olmuştur# 4iyasetten uzak durdu# 3alka :!rk 'illiyetçiliği’ni ğ!tledi# 3er dini bayramlarda olduğu
gibi milli bayramlarda da -alkla birlikte bayram kutlamalarına katılır, 6azi 'usta,a &emal
%tat!rk’! , sila- arkadaşlarını, şe-itlerimizi ve gazilerimizi minnet ve ş!kranla yPd ederdi# 0nlar
için zel g!nlerde mevlitler okur ve dualar ederdi# 'illi '!cadele kullandığı :!rk bayrağını ve
&ur’an8ı &erim8i m!,t!l!k odasında itinayla sakladı#
Ulukışla 2lçesi’ ne ilk de,a kur’an kursu binası yaptırdı#
Ulukışla 2lçesin’de içme suyu sıkıntısının yaşandığı yıllarda ilçemize yaylaya gelen
;ey-anlı 4elim %ytemur isimli -acıyı ikna ederek ikinci kez -acca gitmek için ayırdığı parayla
ilçeye 6ursak’ın ağılı mevkiğindeki kaynaktan su getirilmesine ve Viraat ?ankası’nın kşesine !ç
musluklu çeşme yapılmasına vesile olmuştur# ;ey-anlı 3acı, '!,t! 7,endi’nin telkinleri !zerine
;< 2a'nak ki7i /ehmet Aa*37 %FG(.
;@ $ta Ae'5 Psman-3 /ec-isi /eb&san43n3n son d.neminde ve (A//4nin i-k )9 d.neminde Ji:de /i--etveki--i:i
'apm375a'*3ca iki d.nem Dahi-i'e Qeki--i:ini # 89i7-e*i Aakan-3:3+ ')*)tm)7 bi* si'aset9i ve ida*ecidi*.
;8824de Jev7ehi*4de do:d&. /)-ki'e /ektebini biti*di ./)de**is-ik ve /a*a7 m&tasa**3=-3:3 'apt3. /a*a743n .nce 8ngi-iz-e*
#22 K&bat ;9;90; 2as3m ;9;9 +5 son*a da R*ans3z-a* # ; 2as3m ;9;90;2 K&bat ;920+ ta*a=3ndan i7ga-i ve 'a7anan
9at37ma-a*da 7eh*in m&tasa**3=3'd3. Psman-3 /ec-isi /eb&san ,. d.neminde # son d.nem5;2 g)n+ Ji:de meb&s& o-a*ak
b&-&nd&. (A// ;. d.nem5 2. d.nem ve 3. d.nem4de Ji:de /i--etveki-i o-d&. (A// . ve . 8c*a Qeki--e*i 1e'etiSnde
Dahi-i'e Qeki--i:i 'apt3 #2; Jisan ;92; 0 30 1azi*an ;92;+. /akam3 Ce=et Ae-eSden dev*a-m375 'ine Ce=et Ae-eS'e
dev*etmi7ti*. ; Pcak ;93;Sde ve=at etti. 6-&k37-a 2&va'03 /i--i'e te7ki-at3 /a*a7 i7ga-ine i-k tepki'i5 /a*a7 di*eni7inde
ha'at3n3 ka'beden-e*e /ev-it ok&tt&*mas3 5 /)=t) I=endi i-e $ta Ae' a*as3ndaki 'ak3n dost-&:&n etkisi o-m&7t&*.
birkaç -ac parası -arcayarak -ayırlı bir iş yapmıştır# ?u çeşme bug!n yıkılmıştır# ?elediye binası
n!nde bu adla temsili bir çeşme yapılmıştır#
2lçemize ilk mektebin açılmasını sağladı# 2nkilap 2lkğretim okulunun yapılması için çaba
gsterdi, -alka okula yardım yapmaları için telkinlerde bulundu#
'!,t! 7,endi, >?alkanlarda milliyetçilik -areketinin doğması kiliselerin eseridir# ?izim
medrese ise :!rkç!l!ğ!, :!rkç!l!k -areketini %rap k!lt!r!yle bastırma, boğma ve yok etme
ga,leti içinde olmuştur# <ağa, değişen zamana ayak uydurmama, gzleri kapamanın bedelini
kendisini ve :!rk maneviyatını perişan ederek, geciktirerek demiştir# ?enim &ayseri
medresesinde grd!ğ!m sekiz yılın drt yılı -eba olduğuna inanıyorum, boş şeyler ğretildi’
demiştir#
HJ
'edreseler, tekkeler ve zaviyeler konuşunda Diğdeli 3ayri 7,endi’ye, %-met 3amdi
%kseki’ye, 'usta,a (e-mi 7,endi’ye, %bdulla- %zmi 7,endi’ye mektup yazarak gr!şlerini bildirdi#
'edreselerin kapatılmamasını, ,akat mutlaka ısla- edilmesini, :!rkç!l!k esaslarının ğretilmesi
için dersler konulmasını istedi# %-met 3amdi %kseki tara,ından eğitim ve ğretim alanındaki
yenilikler -akkında bilgilendirilmesinin ardından yeniliklerin savunucusu olmuştur#
'!,t! 'e-met ?a-aeddin yaşamı boyunca sade bir -ayat s!rd!# 'illi '!cadele s!resince
yaptığı -izmetler yanında kırk altı yıl ilçede m!,t!l!k yapmasına rağmen ne gariptir ki şe-it oldu
diye tari- kitaplarına not d!ş!lm!şt!r# == %ralık HLJ= tari-inde 5iyanet 2şleri ?aşkanlığı,
;um-uriyetin O+#ncı yılında yayınlanmak !zere bir kitap çalışması yapılmış, bu nedenle NJ il ve
OJ= ilçe kaymakamlarına +H+#H?#RIJ=8GNL= sayılı yazı yazılarak 'illi '!cadelede yararlılıkları
olan din adamları -akkında bilgi istenmesine ve l!m!nden kısa bir s!re geçmesine rağmen
-içbir bilgi verilmemiştir# 2l ve ilçede, il yıllıkları dP-il yayınlanan -içbir yayında '!,t! 'e-met
?a-aeddin -akkında bilgiye yer verilmemiştir# 5iyanet 2şleri ?aşkanlığı il ve ilçe m!,t!l!klerinden
yeniden bir araştırılma yapılmasının; bu konuda bilgi, belge ve ,otoğra, var ise gnderilmesi
istemiş, ilçe m!,t!l!ğ!m!zde bu konuda bilgi, belge ve ,otoğra, bulunamadığı için tara,ımdan bu
konuda bilgi istenmesi !zerine başlattığım araştırmalarda çok nemli bilgi, belge, ,otoğra,lara
ulaştım# ?u konuda ilçe m!,t!l!ğ!ne bilgi verdim#
1aptığım araştırmalarda :!rk milliyetçisi, çağdaş, aydın, yurtsever, ka-raman, ,edakPr,
bir din adamının nasıl bu şekilde unutulmasını anlamak m!mk!n değil# ?u Ulukışla’ya zg! bir
şey olsa gerek# Unutulmasında, m!,t!n!n b!y!k oğlu 'e-met 4ait 9ğ!t’!n oğlu olan teknik
ressam ve -eykeltıraş :aner 9ğ!t tara,ından yapılan mezar taşına ismi 'e-met 9ğ!t olarak
yazılması etkili olmuştur# Fesmi belgelerde 'e-met 9ğ!t, '!,t! 'e-met ?a-aeddin8 'e-met
?a-attin8 ?a-aeddin 3oca 7,endi olarak kaydedilmiştir# D!,us '!d!rl!ğ!ndeki kayıtlarda
*K#HOJ#NOL#KJ+ :; numarası karşılığında %dı ve 4oyadıA 'e-met 9WE:, ?aba adıA'e-met ,
%na %dı A Emm!ğ!ls!m olarak kayda geçmiştir# 'e-met ?a-aeddin ismi torunu 'e-met ?arış
9ğ!t tara,ından =++* yılında Ulukışla %sliye 3ukuk 'a-kemesi’nde açılan :apuda 2sim :as-i-i
davasıyla 7sas DoA =++*I OH &arar DoA =++*IH+O sayılı kararla 'e-met 9ğ!t olmuştur#
;" 2a'nak ki7i /ehmet Aa*37 %FG(.
'ezar taşında *N yıl m!,t!l!k yaptığı yazılı olmasaydı bilgiye ulaşmak çok zor olacaktı#
?elki de m!mk!n olmayacaktı# 'ezar taşınta yer alan bilgiler ise m!,t!n!n yazılı vasiyeti !zerine
yazılmıştır# “RU U@U&XR@% &%V%4XD5% *N 1X@ 'E(:E@E& 1%):X' $%V2(7'57
50WFU@U&@% 67<:2 3%1%:X' D23%17: F23@7: 7: 7'F2D ?U (7D%5%D %1XF5X ?7D2
&U@UD '73'7: 9WE:’ED %32F7:2D2 '%'UF 71@7 %@@%3X'" diye mezar taşında yer alan
bu szler çok şeyler anlatmaktadır# '!,t! sanki unutulacağını bilircesine kendisi mezar taşına
bunun yazılmasını isteyerek tari-e not d!şm!şt!r# ?abasının yaptığı -izmetleri takdir etmeyen
Ulukışla -alkına sitem edercesine, ;um-uriyet dneminin ilk ğretmenlerinden olan 'e-met
4aid 9ğ!t -oca >?eni 9merli ky!ne, dedemin yurduna gm!n#’ demesi de çok şeyleri i,ade
etmektedir# 2stiklal 4avaşı gazisi olan dedem 1usu, :!rker’den, ?abam %ydın :!rker’den '!,t!
ve çocukları -akkında çok olumlu szler duydum# Ulukışla -alkı kendisine -izmet edenlerin
kıymetini bilseydi bug!n bu -alde olmazdı# 2nanıyorum ki yapılan t!m iyilikler, g!zellikler gk
kubbede -oş bir seda olarak varlığını s!rd!r!yor
?aşta bu kutsal vatan topraklarını bize vatan olarak bırakan 1!ce 9nderimiz 6azi 'usta,a
&emal %tat!rk’e, onun sila- arkadaşlarına, kanlarıyla aziz vatan toprağını vatan yapan, ay
yıldızlı bayrağıma renk veren aziz şe-itlerimize, ka-raman gazilerimize, yaşadığım topraklardan
d!şmanı geçirmeyen, kurtuluşun ve ;um-uriyetin manevi mimarı, 2stiklal 'adalyası sa-ibi, 6azi
'!,t! 'e-met ?a-aeddin 9WE:’e %lla-’tan Fa-met, yaşayan gazilerimize minnet ve
ş!kranlarımı sunuyorum#
Unutulmasın bu araştırmam; Unutkanlar unutulacaklarını -atırlasın diye…##
MIZRAK DURUŞLU KADINLAR
Ağah Özsunay TÜRKER
8 Mart Dünya Kadınlar ünü n!d!n"yl! y"ğ"t #adınları$ızın %nurlu duru&larına say'ıyla()
*&'al yıllarında Tür# Ulusu+ tar"h"nd! ,!nz!r" '-rül$!d"# #aranlı# ,"r
d-n!$! '"r)$"&t". Ulus y%# !d"l$!# üz!r!yd". /atanın ,ütünlüğünün 0!
ulusal ,ağı$sızlığın t!hl"#!y! dü&tüğü ,u yıllar+ 0atan t%1rağının h!r
#-&!s"n"n "&'al !d"ld"ğ"+ z%rla 0! h"l! "l! $!$l!#!t"n tü$ #al!l!r"n"n za1t
!d"ld"ğ"+ %rdularının dağıtıldığı+ tü$ #ayna#larına !l #%nulduğu yıllardı.
2u duru$3 tar"h"nd! ü$"ts"zl"ğ"n+ #%r#unun 0! 4ar!s"zl"ğ"n h"4,"r
za$an ya&a$ ,ula)$adığı+ Anad%lu5nun Aydınlı# yüzü Ulu#ı&la "l4!s"nd!
h%&nutsuzlu# yarat$ı&tı. Asırlardır hür ya&a$ı& ,"r ulusun !l"nd!n 0atanını+
-z'ürlüğünü 0! ,ağı$sızlığını al$a# % #adar #%lay d!ğ"ld".
M%ndr%s At!&#!s Antla&$ası "4!r"nd! Ulu#ı&la 0! T%r%s Tün!ll!r"5n"n
y!r al$ası Musta6a K!$al 7a&a5yı %ldu#4a rahatsız !t$"&t". 2u n!d!nl!
'"zl"8! Ulu#ı&la "l4!s"n! '!l!n 9ıldırı$ :rduları ru1 K%$utanı Musta6a
K!$al 7a&a+ ,-l'!d! "n8!l!$!l!rd! ,ulundu 0! ya&ananlardan h%&nut
%l$ayan Ulu#ı&lalılarla tanı&tı. N! %la8a# ,u $!$l!#!t"n hal" 7a&a$ d"y!n
Ulu#ı&lalılar3 Atatür#5ün s"z8! n! ya1alı$ s%rusuna "s! ;2u t%1ra#larda
!sar!t" #a,ul !d!r!# ya&aya$ayız.5 #ar&ılığını 0!rd"l!r. 2u 8!0a1 Atatür#5ü
%ldu#4a $!$nun !t$"&t" 0! ,uralar dü&$ana t!r# !d"l!$!z d!d". M%ndr%s
Mütar!#!s"n" uy'ula$a#la '-r!0l!nd"r"l!n Musta6a K!$al 7a&a+ dü&$anın
asıl a$a8ının+ Ulu#ı&la 0! T%r%s tün!ll!r"n" !l! '!4"r"1+ d!$"ry%llarından da
6aydalanara# Anad%lu5nun "4l!r"n! sızı1+ yurdu ta$a$!n !l! '!4"r$!#
%lduğunu ,"l"y%rdu. 2u dü&ün8!l!r"n" Ulu#ı&lalı Ku0ayı M"ll"y!8"l!rl! 1ayla&tı
0! n!l!r ya1)$aları '!r!#t"ğ"n" anlattı. Musta6a K!$al ül#!d! "l# Ku0ayı
M"ll"y! har!#!t"n" ,a&latara# Ulusal ,ağı$sızlı# sa0a&ının dü&üns!l at!&"n"
Ulu#ı&la5da ya#$ı& %ldu. 2u !snada T%r%s dağ)larında '-rdüğü ı&ı#ların n!
%lduğunu s%rdu. 2unun 4%,an at!&" %la,"l!8!ğ"n"+ ,-l'!d! 9-rü#)l!r"n
%lduğunu s-yl!d"l!r. Musta6a K!$al 'ülü$s!d" < s"zd! ,u dağlarda ,u
at!&" ya#ın #" dü&$an ,u at!&l!r" '-rsün= d!d". Ulusal ,ağı$sızlı#
sa0a&ının "l# $!0z"l!r" %lu&$aya ,a&la)$ı&tı. Ulu#ı&la "l4!s"nd! 7%sta8ı
Şa#"r 2!y
>
ara8ılığıyla t!l'ra6 ha,!rl!&$!l!r" ya1tı 0! ardından Adana5ya
'!r" d-ndü.
Adana5ya d-n!n Musta6a K!$al 7a&a M%ndr%s At!&#!s Antla&$ası
ha##ında#" '-rü&l!r"n"+ ,"r ra1%rla ,a&#%$utanlığa ,"ld"rd". Ra1%runda
Ulu#ı&la 0! T%r%s Tün!ll!r"n"n $add!d!n 4ı#artıl$asını "st!d". 2u "st!ğ"
'!r4!#l!&$!y"n8! t!1#" '-st!rd". 2u t!1#"n"n ardın)dan 9ıldırı$ :rdular
ru,u #aldırıldı 0! Musta6a K!$al 7a&a+ ?ar,"y! N!zar!t" !$r"n! alındı.
>@ Kası$ >A>8 Tar"h"nd! Musta6a K!$al+ AdanaBdan tr!nl!
*stan,ulBa '"d!r#!n Ulu#ı&la5da durdu 0! ,urada Mü6tü 2aha!ddd"n+
C
> 7%sta8ı Şa#"r+ N!0&!h"rl" Şa#"r Şaha1. Ulu#ı&la 7%sta Müdürüdür. Ulu#ı&la *l4!s"nd!
Ku0ayı M"ll"y! har!#!t" "4"nd! "l# y!r alan #"&"l!rd!n ,"r"d"r. Ulu#ı&la Ku0ayı M"ll"y!
*st"h,arat K%lu üy!s"d"r. "zl" ?a,!r al$a Ör'ütü T!&#"latı Mahsusa5nın ,a&#anı DMME
Al,ay ?üsa$!tt"n ERTÜRK5 ÜN !n 'ü0!nd"ğ" ada$larından ,"r"d"r. *tt"hat 0! T!ra##"
F!$"y!t" üy!s"d"r.
C Mü6tü 2aha!dd"n E6!nd". M!h$!t 2aha!dd"n Öğüt. Ulu#ı&la5nın Ku00a8ı Mü6tüsüdür.
D@>G@HG>8HA I >>G@HG>AJ@E
7%sta8ı Şa#"r 0! Ulu#ı&lalı Ku0ayı M"l)l"y!8"l!rl! '-rü&tü. 2!ra,!r"nd!
'!t"rd"ğ" ha,!rl!&$! ara4larını+ s"lah 0! 8!1han!y" t!sl"$ !tt". 7%sta8ı
Şa#"r5! #!nd"s"yl! ,ağlantıyı #!s$!$!s"n"+ ,-l'! ha##ında sür!#l" ,"l'"
0!r$!s"n" "st!d".
*stan,ul5dan s%nra Ka$sun5a '"d!n Musta6a K!$al 7a&a A$asya+
T%#at+ K"0as 0! Erzuru$ ;da ya1tığı 4alı&$alar !snasında da Ulu#ı&la
Ku0ayı M"ll"y! *st"h,arat K%lundan sür!#l" ,"l'" aldı. K"0as 7%sta Müdürü
Zühtü 2!y 0! T!l'ra64ı Dursun E6!nd" K%n'r! 4alı&)$aları sırasında
Ulu#ı&la 7%sta Müdürü Şa#"r 2!y5d!n Ulu#ı&la F!1h!s" ha##ında aldı#ları
,"l'"l!r" Musta6a K!$al 7a&aya anında ,"ld"rd"l!r.
K"0as5a '!r" d-n!$ Musta6a K!$al 7a&a+ ,"rl"#t! Ka$sun5a 4ı#tığı
Al,ay Ar"6 2!y5" DAyı8ı Ar"6E >> Tü$!n K%$utanlığına atadı 0! "l# -n8!
Ulu#ı&la *l4!s"nd!#" Ku0ayı M"ll")y!8"l!r" %r'an"z! !d!r!# Lransızlara #ar&ı
8!1h! %lu&tur$ası "st!nd". Al,ay Ar"6 2!y Ulu#ı&la *l4!s"nd! ,ulunan s"lah
0! 8!1han!n"n y!t!rl" %l$adığını ,"ld"rd". 2unun üz!r"n! Musta6a K!$al
Atatür#+ hal#ı aydınlat$ası 0! '!n4l!r" %rduya #azandır$ası "4"n Kays!r"5y!
'-nd!r)d"ğ" ?!y!t" T!$s"l"y! Üy!s" Mazhar Mü6"t Kansu5ya ,"r t!l'ra6
'-nd!r!r!# Kays!r"5d! ,ulu)nan s"lah 0! 8!1han!n"n !n #ısa za$anda
Ulu#ı&la5ya '-nd!r"l$!s"n" "st!d". Mazhar Mü6"t Kansu+ Mutasarrı6 2!y5!
K!$al 7a&a5dan aldığı t!l'ra6ı '-st!r!r!# !$r"n y!r"n! '!t"r"l$!s" "4"n
yardı$ "st!r. Mutasarrı6 h!$!n har!#!t! '!4!r 6a#at ,"r s%run 0ardır. 2u
s"lah s!0#ıyatını ya1a8a# #"$s! y%#tur. Kays!r"5d! !l" s"lah tutan #"$ 0arsa
ya 8!1h!d! ya da 8!1h! y%lun)dadır. Öyl! #" l"s! s%n sını6 -ğr!n8"l!r" ,"l!
as#!r! '"t$"&t". Ert!s" sa,ah Mazhar Mü6"t Kansu+ n! ya1a8ağını ,"l$!z ,"r
hald! 4ar!s"z ,!#l!r#!n+ Eth!$ 2!y5d!n 'üz!l ,"r ha,!r alır. 2"r 'ün
'!r!#"r d"y! s"lahlı #adınlar #%lu #uran Kays!r" Müda6aa)yı /atan
D!rn!ğ"n"n 2a&#anı K!y"d! ?anı$ "l! 9ardı$8ısı L!r"d! ?anı$
Dü1'ü1%ğluE
M
,u s"lah s!0#ıyatını #!nd"l!r"n"n ya1a,")l!8!#l!r"n"
,"ld"r$"&l!rd". K!0#ıyatın #adınlar tara6ından ya1ılı1 ya1ıla$aya8ağını
#%nu&ulur)#!n '!l!n s!sl!r üz!r"n! dı&arıya ,a#ıldığında <kalpağı oyalı,
mızrak duruşlu= #adınlar s"lahlarını #u&an$ı&lar+ hazır ,"r 0az"y!tt!
,!#l"y%rlardı. Mazhar Mü6"t 2!y+
N
,u %nurlu duru& #ar&ısında &a&#ınlığını
'"zl!y!$!d". 2"r anlı# &a&#ınlı# y!r"n" ,üyü# ,"r s!0"n8! ,ıra#tı.
Zat!n &a&ır$a$a# '!r!#"y%rduO K"0as5ta+ Kays!r"5d!+ N"ğd!5d!
#urulan Anad%lu Kadınları Müda6aa)" /atan F!$"y!t" üy!l!r"nd! %lu&an 0!
%nları har!#!t! '!4"r!n3 0atanını sa0un$a+ na$usunu 0! a"l!s"n" #%ru$a
M L!da#ar 0! #ahra$an Tür# Kadını sı#ıntılı 'ünl!rd! M"ll" Mü8ad!l!By! $add" 0! $an!0"
#at#ı sağla$a# a$a8ıyla ,"r 4%# 8!$"y!t #ur$u& !r#!ğ"n! d!st!# %l$aya 4alı&$ı&tır. 8
Aralı# >A>ABda K"0asBta #urulan Anad%lu Kadınları Müda6aa)" /atan F!$"y!t">PC>Q d!
,unlardan ,"r"d"r. CC :8a# >AC@Bd! Kays!r"Bd! ,u 8!$"y!t"n h!$!n ,"r &u,!s" a4ıl$ı&
0! ,a&#anlığına K!yy"d! ?anı$ '!t"r"l$"&t"r.
N Mashar Mü6"t Kansu<Erzuru$Bdan Ölü$ün! Kadar Atatür#Bl! 2!ra,!r= anıları. Mazhar
Mü6"t 2!yR>8HM)>A8N K"yas!t ada$ı 0! y-n!t"8" Mazhar Mü6"t 2!y DKansuE >8HMBt!
D!n"zl"Bd! d%ğdu. Mül#"y! M!#t!,"Bn" ,"t"rd" 0! 4!&"tl" y!rl!rd! y-n!t"8"l"# ya1tı. *tt"hat
0! T!ra##" Lır#asıBna üy! %ldu. Erzuru$ 0! Kı0as K%n'r!l!r"n! #atıldı.CM N"san >AC@Bd!
An#araBda a4ılan Tür#"y! 2üyü# M"ll!t M!8l"s"Bn! y"n! ?a##Sr" $"ll!t0!#"l" %lara# #atıldı.
Daha s%nra 0al"+ *st"#lal Mah#!$!s" 2a&#anı 0! $"ll!t0!#"l" %lara# '-r!0 ya1tı. Da"$a
Musta6a K!$alB"n yanında y!r alan ,"r yurts!0!r 0! Ku0ayı M"ll"y!8"yd". Musta6a K!$al
dürtüsü3 K!y"d! ?atun5un+ Kultan Lat$a 2"#!5n"n+ Tür#an ?atun5un
T
hal!n
Anad%lu #adınlarının ,!nl"ğ"nd! ya&ayan ruhuydu.
>C ,"n #"&"l"# ,"r sü0ar" %rdusunu #%$uta !d!n M!l"# Şahın !&"
Tür#an hatunun !l"nd! tuttuğu $ızra# '"," d"# duru& s!r'"l!y!n Kays!r"l"
#adınlar+ Musta6a K!$al5"n !$r"n" y!r"n! '!t"r$!# "4"n sa,ırsızlanıy%rlardı.
?azırlı#lar ya1ıldı. K"lah 0! 8!1han! ara,aya yü#l!nd". Ka,ah !r#!nd!n
y%la 4ı#ıldı. 9%l ,%yun8a Er$!n" 4!t!l!rl!+ !&#ıyalarla #ar&ıla&an #a6"l!+ 4ar)
1ı&a 4ar1ı&a "l!rl"y%rdu. N"ğd! ya#ınlarında '!8!y" '!4"r$!# "4"n $%la
0!rd"#l!r" anda t!#rar Er$!n" 4!t!l!r"n"n saldırısına uğradılar. Kaatl!r8!
4atı&$a ya&andı. 2u uğurda -lü$ü '-z! alan #al1ağı %yalı #adınlar 4!t!y"
sa,aha #ar&ı 1üs#ürt!r!# y%la #%yuldular. 7%sta8ı Şa#"r E6!nd"+ #a6"l!n"n
N"ğd!5y" '!4t"ğ" ,"l'"s"n" Mü6tü !6!nd"y! ,"ld"rd". Ulu#ı&la5da ,üyü# ,"r
s!ss"zl"# hS#"$d". Kadın 0! 4%8u#lar Tınaz5a
J
sığın$ı&lardı. Mü6tü E6!nd"
Ku0ay)ı M"ll"y! h!y!t"n" a8"l!n A# Fa$"y! t%1lantıya 4ağırdı. T%1lantıda
#%nu&an Mü6tü E6!nd"R < E6!nd"l!r+ Kays!r"l" hanı$lar hayatlarını t!hl"#!y!
atara# ,"n ,"r 'ü4lü#l! ,"z! s"lah 0! 8!1han! '!t"r"r)#!n+ hanı$ları$ızı
Al1ağut5a '-nd!r$!$"z uy'un d!ğ"ld"r. Ka6"l! Ulu#ı&la5ya '!ld"ğ"nd!+
hanı$ları+ hanı$ları$ız #ar&ıla$alı. :nlara #"$ y"y!8!# hazırlaya8a#+ #"$
ağırlaya)8a# U= d"y! '-rü&l!r"n" d"l! '!t"r"r. Mü6tünün "st!ğ" '!n!l #a,ul
'-rür. ?!$!n ,"r at ara,ası '-nd!r"l!r!# Al1ağut5ta ,ulunan M!h$!t
AğaBnın #arısı ?a0ana Kadına duru$ anlatılır.
H
Ön8!l"#l! uy'un '-r!8!ğ"
#adınları yanına alara# Ulu#ı&la5ya d-n$!s" s-yl!n"r. ?a0ana Kadın yanına
,"r#a4 #"&" alara# Ulu#ı&la5ya d-n!r. An8a#3 '!l!n #adınların ağırlana8ağı
,üyü# ,"r !0 %l$adığı "4"n sı#ıntı ya&anır. M!h$!t Ağa+ K!r0ansaray da #"
$"sa6"rhan!y" hazırlayın tal"$atı 0!r"r.
8
K%nu Mü6tü E6!nd"5y! ,"ld"r"l"r.
Ka6"l!d!#" #adınların ,"rl"#t! K!r0ansarayda ağırlan$asına+ h!$ d!
s"lahların ,urada $uha6aza !d"l$!s"n! #arar 0!r"l"r. ?a0ana Kadın
-n8ülüğünd! ,"r 'uru1 Ulu#ı&lalı #adın h!$!n hazırlı#lara ,a&larlar.
K%yunlar #!s"l"r+ y!$!#l!r ya1ıl$aya ,a&lanır. Ka6"l! ha0a #arar$adan
'!l"r. Ka6"l! h!$!n #!r0ansa)raya alınır. K"lahlar ,%&altılır#!n ?a0ana
#adın ya1tığı l!z"z y!$!#l!r" hanı$lara "#ra$ !d!r. 7%sta8ı Şa#"r s"lahların
Ulu#ı&la5ya ula&tığını+ ,!l"rl!n!n y!rl!r! '!8! s!0# !d"l!8!ğ"n" Musta6a
K!$al 7a&a5ya t!l'ra6la ,"ld"r"l"r.
M"ll" Mü8ad!l! "l# za$anlar düz!nl" as#!r" ,"rl"#l!rl! d!ğ"l+ #adınıyla+
!r#!ğ" "l! ya&lısıyla+ '!n8"yl! #al,"nd! yurt s!0'"s" 0! "$an ta&ıyan h!r
Tür# !0ladının 6!da#Srlı#larıyla ya1ılıy%rdu.
"l! ,"rl"#t! %lduğu za$anlarda %laylarla "l'"l" -z!l n%tlar tuttu 0! daha s%nra "#" 8"ltl"#
VErzuru$Bdan Ölü$ün! Kadar Atatür#Bl! 2!ra,!rV adlı d!ğ!rl" #"ta,ı yayı$ladı. >AN8Bd!
*stan,ulBda -ldü.
T 7r%6. Dr. 2ahr"y! Ü4%# Bun B*sla$ D!0l!tl!r"nd! Tür# Na",!l!r 0! Kadın ?ü#ü$darlarB
"s"$l" #"ta,ından+ *ranBda AAT yılında na",! %lan K!yy"d! ?atun Bdan >JHABda Kası$
?anlığıBnda#" Kultan Lat$a 2"#! Ayrı8a K!l4u#lu Kultanı M!l"#&ah Bın !&" Tür#an ?atun.
J TınazR Al1ağut 2ağlarında ,"r y!r.
H ?a0ana KadınR Ulu#ı&lalı ağalardan+ Ku0ayı M"ll"y! d-n!$"nd! 2!l!d"y! 2a&#anlığı
ya1an M!h$!t Ağa5nın #arısı.
8 M!h$!t 7a&a K!r0ansarayıR as#!rl!r"n+ ha8 0! #!r0an y%l8uları yanında ağır #ı&
&artlarında Ulu#ı&lalıların da ya&adığı+ Ku0ayı M"ll"y! d-n!$"nd! K"lah 0! 8!1han!
d!1%su+ >>. Tü$!n5! ,ağlı ,"rl"#l!r"n #arar'Shı+ as#!r 0! s"0"l $"sa6"rl!r"n #%na#ladığı
,"r #üll"y!.
Ku0ayı M"ll"y!8" #adın #ahra$anların %rtaya #%ydu#ları 'ayr!t 0!
h"z$!tl!r+ $"ll" $ü8ad!l!n"n za6!rl!rl! ta4lan$asında 4%# -n!$l" ,"r r%l
%yna$ı&tır.
<Kalpağı oyalı, mızrak duruşlu yiğit kadınların= da #at#ılarıyla
dü&$an Ulu#ı&la5yı '!4!$!$"&t"r.

Resim 1:Ulukışlalı Havana Kadın (soldaki)
Ulukışla Kuvvayı Milliye Karar Defteri'nden örnek bir sayfa