You are on page 1of 22

Bayramda İvriz Köy Enstitüsü Ailesi

İvriz Köy Enstitüsü'nden Öğretmen ve Öğrenciler ( ortadaki Ulukıla'lı !e"met Ali Eren'dir # d$%&%% '

4274 SAYILI KANUNUN TATBİKATINDA İLK ADIM

M. Ali Eren - Bartın İlk Öğretim Müfettişi İlköğretim Dergisi - 15 Aralık 1944

194 !ılın"a #a$i %er&i!e Enstitüsü'n"en (ıktım. )ita*i!erlik "e+resin-"e!im. Bartın'"a +a$ife!e &aş-
la"ığımın ü(ün,ü a!ın"a -alilikten &ir emir al"ım. Bölgeme +erilen +e altı a! s.nra /ö! Enstitüsün"en
gele,ek .lan öğretmen i(in .k0l +e öğretmen e+lerinin !a1ılması2 &eş nüf0sl0k &ir aile!e !ete,ek ka"ar
t.1rağın .k0l i(in alınması2 işlerin $amanın"a &e3ema3al &itirilmesi önemle isteni!.r"0.

Belli ki2 (eşitli iklim &ölgeleri i(in 3a$ırlana,ak .lan .k0l 1l4nları2 memleket mimarları arasın"a
a(ılan müsa&aka &ira$ ge( neti,elen"iğin"en ge( gelmiş2 &0 "a işin ge( kalmasını m0,i1 .lm0ş. İster
isteme$ &0 ü( kö! &ira$ sıkıntı (eke,ek. 5akat "iğer kö!lerin &0 sıkıntı!a "üşmemeleri i(in a,ele te"&ir
almak l4$ım geli!.r.

/.mş0 ka$alar"an &ölgeme +erilenlerle &irlikte 676 kö!üm +ar. 8er &irinin nüf0s0n02 ek.n.mik +e
s.s!al "0r0mlarını a!rı a!rı in,eli!.r0m. Ekserisi 69-49 e+lik2 "ağ &aşlarına2 tarlalarına ü(er &eşer gr01-
lar 3alin"e ser1ilmiş "ağınık &ir 3al"eler. B0 kö!lerin t.1rağı (.k "ar +e iş t0ta&ile,ek kö!lü erkekleri
ma"en iş mükelle:!etine t4&i. ;ıllarının !arı günlerini ma"en .,akların"a ge(iri!.rlar. Ana".l0'n0n "iğer
&ölgelerin"eki iş mükele:!etine t4&i .lma!an2 t.1l0 +e &ü!ük(e kö!lere na$aran gü( şartlar altın"a
&0l0nan kö!lerin "e ilk öğretimi en kısa &ir $aman"a2 kö!lü!ü sıkıntı!a "üşürme"en2 ger(ekleştirmek
1l4nlı +e !ılma!an &ir ira"e ile (alışmağa &ağlı. Beş !ıllık &ir 1l4n !a1ıl"ı<
1. Beş !ıl i(in"e &ütün kö!lere öğretmen gön"erilmesi sağlana,ak.
6. 676 kö!ün .k0lları &eş !ıl i(in"e !a1tırıla,ak.
. 8emen ekserisinin geliri ma3"0t .lan kö! &üt(elerine .k0l inşaatına sarfe"ilmek ü$ere fa$la 1ara
k.nmaması i(in .k0l ara$ilerinin "er3al alını1 ime,e s0reti!le kö!lü!e ektirilmesi= ma3s0l 1aralarının
.k0l inşaatına sarfettirilmesi.
4. /ö!lülere &0 işleri gönül 3.şl0ğ0 ile !a1tırmak i(in 1r.1agan"a!a geniş öl(ü"e !er +erilmesi.

Enstitü!e öğren,i se(imi i(in +a$ife alan öğretmen +e eğitmenler &ölgenin "ört &ir &0,ağına "ağıl-
"ılar. En &ü!ük sil43ımı$2 kö!lü!ü irşat +e ikna k0++eti. %ürk kö!lüsünün inan"ırana karşı &ağlanmaması
imk4nsı$. Bir 3amle"e 199 e !akın (.,0ğ0 /ö! Enstitüsü'ne gön"er"ik. Bö!le,e ge(en !ıllar"a gi"enlerle2
eğitmenler +e öğretmen .k0l0 me$0nları ile &irlikte &eş !ıl i(in"e &ütün kö!lerin öğretmene ka+0şması
işi 3al !.l0na gir"i.

Da3a s.nraki !ıllar"a gele,eklerle öğretmen .k0l0 me$0nları şe3irlere alına&ile,ek. 5akat Enstitü!e
kı$ (.,0ğ0 gön"ermek işi ma3"0t kalı!.r. Maarif Mü"ürü'nün +e >.ng0l"ak ?arti Müfettişinin "e+amlı
!ar"ım +e ga!retlerine rağmen &ölgem"e kö! .k0lların"aki kı$ (.,0klarının &irin,i sınıftan &eşin,i sınıfa
ka"ar !ü$"e ".ksan&eşten fa$la :re +ermiş .lması işin m0+a@aki!etsi$-liğin"e 4mil .lmakta"ır.

/ö!lerin kalınmasın"a e&e2 sı33at mem0r0 +e öğretmen gi&i elemanlar i(in"e kö! &a!anlarının "a
geniş öl(ü"e ö"e+ almalarına şi""etle i3ti!a( 34sıl .l"0ğ0n"an "er3al &ölgem"e seki$ tane !atılı .k0l
a(tık. B0 .k0llara iler"e /ö! Enstitüsüne gön"erilmek ü$ere 3er kö!"en &irer kı$ (.,0ğ0 al"ık. /ısa &ir
$aman"a 699Ae !akın kı$ (.,0ğ0n0 t.1la"ığımı$"an Enstitü!e kı$ (.,0ğ0 gön"ermek işi ken"iliğin"en
sağlan"ı.

İşin 1r.1agan"asına gelin,e< /a$anın kö!lerin"en &irin"e ".ğm0ş +e !etiştiği m03itin 1sik.l.*isini
"erin"en ka+ramış +e 3erkesin 3ürmetini ka$anmış .lan Bartın Brta Bk0l Mü"ürü İ3san At0keren'e
müra,aat ettim2 kararlaştır"ığımı$ şe!ler ş0nlar .l"0<

1. Ma3allC ga$ete"en fa!"alanarak kö!lüleri a!"ınlatmak.
6. M03tarlar t.1lantısı !a1arak 4674 sa!ılı /an0n0 anlatmak +e işin önemini ka+ratmak. B0 t.1lantı-
lar"an s.nra &ele"i!enin +e 8alk E+inin !ar"ımı ile m03tarlara (a! $i!afeti +e müsamere +ermek.
. Bütün ilk +e .rta .k0l öğretmenlerinin temas"a &0l0n"0ğ0 3erkese ilk öğretim 3akkın"a 3a!ırlı telkin
!a1malarını sağlamak.
4. 8alk e+in"e k.nferanslar terti1 e"erek mem0rlara2 şe3irli!e +e 3erkese ilk öğretimin önemini
ka+ratmak.
5. /ö!lere gi"en ta3sil mem0r02 si33at mem0r02 öğretmen gi&i 3ükümet mem0rlarının &0 30s0staki
!ar"ımlarını temin etmek.
D. Mümkün .l"0k(a !a1ılan işler ü$erin"e sergiler a(mak.
Bk0l inşaatın"a "a kö!lü!ü sıkıntı!a "üşürmemek i(in 676 kö! .k0l0n0n !a1ılmasına &ir"en &aşla"ık.
A,ele !a1ıla,ak .k0llar 3ari( "iğer iki !ü$ kö! .k0l0n0n inşaatını şö!le &ir 1l4na &ağla"ık<
• Birin,i !ıl .k0l0n taş2 k0m2 kire( +e "iğer ara(larını temin etmek.
• İkin,i !ıl "0+ar kısmını &itirmek. E(ün,ü !ıl (atı altına almak.
• Dör"ün,ü !ıl "öşeme2 ta+an2 ka1ı +e 1en,ereleri !a1mak.
• Beşin,i !ıl"a iş +e "ers ara(larını2 sıraları +e saire!i temin etmek.
-ali +e /a!makamın tam &ir mü$a3areti2 (.k ener*ik +e sürati intikal sa3i&i .lan Maarif Mü"ürümün2
rasla"ığımı$ gü(lükleri süratla gi"ermesi2 "e+amlı ika$ +e irşatları ile tes&it ettiğimi$ şe!ler"en &ü!ük &ir
kısmını tat&ik ettik. B "ere,e"e ki ka3+eler"e2 1a$arlar"a2 kö!ler"e +e na3i!eler"e 3erkes ilk öğretim
ü$erin"e k.n0ş0!.r"0. Fm0mi al4ka"an süratle fa!"alanmak l4$ım"ı2 3ar,ıra3ı falan "üşünü1 +akit ka!-
&etmek ".ğr0 .lma"ığın"an !anım"a &ir ge$i,i &aşöğretmen +e .n0n se(tiği &ir eğitmenle &irlikte "er3al
!.la (ıktık. )a&a3ları şafakla &era&er 3areket e"i!.r2 akşamları ge( +akte ka"ar ,e&rC !ürü!üşle +e 3er
kö!"e 4674 sa!ılı kan0n0n 6G in,i ma""esine göre &eş kişilik k0r0l teşkil e"erek gün"e .rtalama .larak
"ört &eş kö!ün ara$isini +e .k0l !erini tes&it e"i!.r"0k. B0 s0retle &ir 3amle"e 199 kö!"e iş &itiril"i.
Ara"an ge(en iki a! i(in"e .k0l !erleri tes&it e"ilmemiş kö!ler"en itira$lar (.ğalma!a &aşla"ı. Bir
kısım kö!lüler +e kö! M03tarları<
HMüfettiş &e!2 "i!.rlar2 !anımı$"aki kö!ler .k0lları i(in taş +e k0m 3a$ır ettiler. %emel &ile atanlar
+ar. Bi$im kö!lüler &i$i sıkıştırı!.rlar. Bi$ ne"en .nlar"an geri kala,ağı$. Alla3 aşkına &i$im kö!ün .k0l
!erini "e &ir an e++el &elli e"i+erin "e &i$ "e işe &aşla!alım. Ii+ar kö!lüler (alışırlarken &i$im !atmamı$
gü,ümü$e gi"i!.r..J
Bk0l !a1ım işin"e kö!lüler arasın"a reka&et gir"iği görül"üğün"en geri kalan kö!lerin .k0l !erlerini
"e tes&it e"erek 676 kö!ün .k0l inşaatına &aşlanmış .l"0. Bk0l inşaatın"a &ütün kö!ler"e &irin,i !ıl 1l4nı
m0+a@akı!etle tat&ik e"il"iği gi&i kö!lerin &ü!ük &ir kısmı ikin,i !ıl 1l4nını +e &a$ıları "a ü(ün,ü !ıl
1l4nını ken"iliklerin"en &itir"iler.
676 kö!"en ara$i ta3sisi erken &iten seksen&eşinin .k0l ara$ilerini ektir"ik +e ma3s0l 1aralarını .k0l
inşaatına sarfettir"ik. #ele,ek !ıl 676 kö!ün .k0l ara$isi ekile,ek2 3a+alar müsait gittiği tak"ir"e ta3min-
lere göre 199-159 &in lira arasın"a ma3s0l alına,ak2 &0 1aralar .k0l inşaatına sarfe"ile,ek. B0 s0retle
geliri 1ek ma3"0t .lan kö! &üt(elerine 3emen 3i( 1ara k.nma"an !ıl"a 69 güne ka"ar .lan iş mükelle-
:!eti ile .k0llar !a1ıla&ile,ek +e kö!lüler 3i(&ir sıkıntı!a "üşmi!e,ek.
5akat &0 ara"a &irka( kö!"e işe fesat karıştırmak iste!enler "e (ıktı. Bil3assa &0nlar"an K#.?.L
kö!ün"e &ir kö!lü (.k ileri gi"i!.rm0ş. /en"isi (alışma"ığı gi&i &aşkalarını "a işten alık.!mak isti!.rm0ş.
Öğretmenin +e i3ti!ar 3e!etinin i3&arı ü$erine kö!e gittim.
;.l"a< 4674 sa!ılı kan0n0n 11. in,i ma""esinin Bü!ük Millet Me,lisiAn"e mü$akeresi esnasın"a
;üksek Me,lisin ne &ü!ük &ir 3assasi!etle &0 ma""enin ü$erin"e "0r"0ğ0n02 m03terem Maarif -ekili'nin
+e m0+akkat en,ümen reisi )al43 ;argı'nın &0 gi&i a3+al"e İlk Öğretim Müfettişinin ta3kikat !a1ması +e
ta3kikat e+rakının /a!makamlık !.l0 ile ma3keme!e +erilmesi 3akkın"aki 3ükümet l4!i3asını mü"afaa
e"en ;üksek Me,liste k0++etli itira$larla karşılaşıl"ığı +e &ir kısım :kirler müfettişin "aima öğretmeni
ilti$am e"e,eği2 ta3kikatın $a&ıta!a +erilmesi l4$ım gel"iği merke$in"e t.1lan"ığı +e en s.n İlk Öğretim
Müfettişi'nin ra1.r +ermesi s0reti!le l4!i3a"a ta"il4t !a1ılarak ka&0l e"ilişine "air münakaşalar $i3nim"e
,anlanı!.r +e &0 +atan"aşı ,e$a görme"en 0m0mi işe nasıl kata&ile,eğimi "üşünü!.r0m.
/ö!e gelin,e &0 a"amla !arım saat ka"ar k.n0şt0m. -a$ifenin &ü!üklüğü 3akkın"a ken"isini ikna
ettim. ;a1tıklarına 1işman .l"0. Diğer kö!ler"en "a3a fa$la (alışa,ağını sö!le"i. B0n"an s.nra "a &0
a"amla meşg0l .l"0m. 8akikaten .k0l0n "eğerli &ir !ar"ım,ısı .l"0. Diğer &ir(.k kö!ler"e (ıkan 0fak
tefek &a$ı aksaklıkları a!nı !.l"a 3allettik. B "ere,e"e ki 676 kö!ün ara$ileri tamamen alınmış2 &ir(.k
.k0l +e öğretmen e+leri !a1ılmış +e geri kalanlarının "a inşaatları 3a!li ilerlemiş .l"0ğ0 3al"e .n &irin,i
ma""e!e göre &ir tek kö!lü ma3keme!e +erilmemiştir.
Bütün kö!lüler üstün &ir ga!retle (alışarak .k0llarını !a1ı!.rlar. )e+in(le (alışan kö!lülerin !anın"an
kal& ra3atlığı i(in"e a!rılı!.r0m. M03terem -ekilimi$in &0 kan0n0 alarak Me,listen (ıka,ağı sıra"a sö!le-
"iği sö$lerin s.n ,ümleleri $i3nim"e ,anlanı!.r<
HArka"aşlar< &0 kan0nla %ürk Milleti2 Bü!ük Me,lisiAne Minnettar"ır. B0 kan0n0 göğsüme &asarak
30$0r0n0$"an gi"i!.r0m. Mıktığı an"an iti&aren &ütün +a$ifeli arka"aşlarımla &era&er &0n0n tat&ikatı
0ğr0n"a ,anla &aşla (alışa,ağı$.J
8akikaten %ürk kö!lüsü &0 kan0n0 3a$ırla!anlara +e Bü!ük Millet Me,lisiAne e&e"C .larak minnet"ar"ır.
M. Ali Eren K1944L

N.t < #örüntü +e sesli anlatımın"an örnek i(in &akını$ <
BartınA"a %.ng0(A0n DirektiOeri!le ilgili k.n0ş0!.r < 3tt1<PPQQQ.!.0t0&e.,.mPQat,3R+S&3),TkUi$l9
İ+ri$A"e HFl0kışla 8.teliJ !akıştırması!la ilgili < 3tt1<PPQQQ.!.0t0&e.,.mPQat,3R+S+;GVm1G$teG
Me3met Ali Eren %üm -i"e.lar < 3tt1<PPQQQ.!.0t0&e.,.mP0serPaeren194WgP0
Bir Eğitim,inin Düşün,e +e Anıları XX < 3tt1<PPen.,alame..,.mP&..ksP996GD&7,4e&7591G4
8akkı %.ng0( Kİlk Öğr. #en.Mü".L < 3tt1<PPtr.Qiki1e"ia..rgPQikiPYI4YB9smailZ8akkYI4YB1Z%.ng0YIYA7
8asan Ali ;ü,el KMilli Eğitim BakanıL < 3tt1<PPtr.Qiki1e"ia..rgPQikiP8asanZYIYG6liZ;YIYBI,el


/en"isine H;ü,elJ
KMilli Eğitim Bakanı
8asan Ali ;ü,elL
im$alı
&elge!le
tak"irname
+erilmiştir.

/en"isinin
#a$i Eğitim
EnstitüsüAn"en
"iğer öğren,i
+e öğretmenlerle
&ir resmi
İ+ri$
/ö! Enstitüsü
!ılların"an
öğren,ilerle
&ir resmi
1959 ler"en
;anın"an
3i( a!ırma"ığı
emektar
"aktil.s0!la
&ir resmi
Me3met Ali Eren
1911-6991
Fl0kışla
17 kar"eşin 4. sü
Brta.k0la gitmek
i(in e+"en ka(tı
).n !ılların"a
kütü13ane"e
(ekilen
&ir resmi
K19GGL