Πλοία και ναςζιπλοΐα ζηο Αιγαίο

1. Ο άνθπυπορ και η θάλαζζα
Γελ κπνξνχκε λα πνχκε κε ζηγνπξηά πφηε ν άλζξσπνο βγήθε ζηελ αλνηρηή ζάιαζζα· απηή ε
εξψηεζε δε ζα απαληεζεί πνηέ κε απφιπηε βεβαηφηεηα. Ν κεγάινο ηζηηνπιφνο θαη
πξσηνπφξνο ηεο λαπηηθήο πεηξακαηηθήο αξραηνινγίαο, Thor Heyerdahl, πνιχ νξζά έγξαςε:
«Ν άλζξσπνο έκαζε λα ρξεζηκνπνηεί έλα θνππί θαη έλα παλί πξνηνχ θαβαιήζεη ηε ξάρε ελφο
δψνπ θαη θαηαζθεπάζεη κηα ζέια».
Ζ πεξηπέηεηα ηνπ αλζξψπνπ πάλσ ζην λεξφ μεθίλεζε πηζαλφηαηα 700.000 ρξφληα απφ
ζήκεξα θαηά ηελ Ξξψηκε Ξαιαηνιηζηθή πεξίνδν. Ζ δηάζρηζε ηνπ ζπληνκφηεξνπ ζαιάζζηνπ
δξφκνπ κεηαμχ Αθξηθήο θαη Δπξψπεο, ησλ Πηελψλ ηνπ Γηβξαιηάξ, ηνπνζεηείηαη πιένλ
200.000-500.000 ρξφληα πξηλ απφ ηε ζεκεξηλή επνρή, ελψ κηα αθφκε παιαηφηεξε
ρξνλνινγία έρεη πξνηαζεί γηα ην πέξαζκα ηνπ Βεξίγγεηνπ πνξζκνχ.
Δίλαη πηζαλφ φηη έλα απφ ηα πξψηκα κέζα κεηαθνξάο ηνπ αλζξψπνπ πνπ απνθαινχκε “homo
erectus” (φξζηνο άλζξσπνο), θαηά ηε κεηαθίλεζή ηνπ ζηηο ιίκλεο, ηα πνηάκηα θαη ζηνπο
πδάηηλνπο δξφκνπο ηεο μεξάο γεληθφηεξα, ήηαλ θάπνηεο πξσηφγνλεο ζρεδίεο, απιέο ζηελ
θαηαζθεπή ηνπο. Νηηδήπνηε κπνξνχζε λα επηπιεχζεη θαη δηέζεηε επαξθή πιεπζηφηεηα ψζηε
λα θξαηήζεη ηνλ άλζξσπν πάλσ απφ ην λεξφ ήηαλ αξθεηφ γηα λα επαλελψζεη ηα κέιε κηαο
θπιήο πνπ είραλ ζθνξπηζηεί ιφγσ κηαο πιεκκχξαο. Ρέηνηα εμειηγκέλα πιενχκελα
ρξεζηκνπνηνχληαλ επίζεο γηα ην ςάξεκα θαηά κήθνο ησλ αθηψλ ηεο ζάιαζζαο θαη
κπνξνχζαλ λα θαηαζθεπαζηνχλ κε ηα πιένλ απινχζηεξα ιίζηλα εξγαιεία πνπ νη άλζξσπνη
είραλ ζηε δηάζεζή ηνπο.
Ξαξά ηελ έιιεηςε θάπνηαο πξνεγκέλεο ηερλνινγίαο κε ηε ζεκεξηλή έλλνηα ηνπ φξνπ, ν
άλζξσπνο ηεο Ξξψηκεο Ξαιαηνιηζηθήο πεξηφδνπ ήηαλ σζηφζν πξνηθηζκέλνο κε ηελ ηθαλφηεηα
ηεο παξαηήξεζεο. Ζ απιή κίκεζε ησλ δψσλ φπσο νη θάζηνξεο, πνπ είλαη ηδηαίηεξα ηθαλνί
ζηελ θαηαζθεπή ζρεδηψλ, ζα είρε σζήζεη ηνπο καθξηλνχο καο πξνγφλνπο λα «θαβαιήζνπλ»
έλαλ μεξηδσκέλν θνξκφ θαη λα ρξεζηκνπνηήζνπλ ηηο παιάκεο ησλ ρεξηψλ ηνπο σο έλα
απνηειεζκαηηθφ θνππί. Θαζψο ζηέθνληαλ πάλσ ζηε ζρεδία, ζα είραλ ζίγνπξα παξαηεξήζεη
φηη ν άλεκνο πξφζθεξε κηα δχλακε πξνψζεζεο θαη νδεγνχζε ηε ζρεδία κπξνζηά, θάλνληαο ην
ζψκα ηνπ αλζξψπνπ έλα πξσηφγνλν παλί. Θξαηψληαο θιαδηά θνηληθηάο (φπσο ζηνλ πνηακφ
Θνλγθφ) ή ην ηελησκέλν δέξκα ελφο δψνπ αλάκεζα ζηα ρέξηα ηνπ ζα είρε απμήζεη ηελ
απνηειεζκαηηθφηεηα απηνχ ηνπ πξψηκνπ ηζηηνθφξνπ, κε ηελ αξρή πνπ εθαξκφδεηαη θαη
ζήκεξα ζην άζιεκα ηεο ηζηηνζαλίδαο (wind surfing). Ζ «ηδαγθάληα», έλα πξσηφγνλν ζθάθνο
πνπ ρξεζηκνπνηείηαη αθφκα ζηε Βφξεηα Βξαδηιία γηα ηαμίδηα ζηελ αλνηρηή ζάιαζζα ηνπ
Αηιαληηθνχ, είλαη κηα επηβίσζε ελφο πξνγφλνπ ηεο ηζηηνζαλίδαο, παξφκνηνπ κε έλαλ ηχπν
ζρεδίαο πνπ ρξεζηκνπνηείηαη ζηα Φίηδη.
Ν φξνο «ζρεδία» πνπ έρεη ρξεζηκνπνηεζεί επξέσο γηα λα πεξηγξάςεη ηα πξψηα κεηαθνξηθά
κέζα ηνπ αλζξψπνπ ζην λεξφ αλαθέξεηαη ζε κηα κεγάιε πνηθηιία ζθαθψλ. Αο πεξηγξάςνπκε
κεξηθνχο βαζηθνχο ηχπνπο. Κηα ζρεδία απφ θαιάκηα θηηάρλεηαη απφ ρνληξέο δέζκεο
θαιακηψλ δεκέλεο κεηαμχ ηνπο, γηα κηα ζρεδία απφ θινηφ δέληξσλ ρξεζηκνπνηνχληαη δεκάηηα
απφ θινηφ πνπ δέλνληαη κεηαμχ ηνπο, κηα «επηπιένπζα» ζρεδία απνηειείηαη απφ έλα δεηφ
μχιηλν ζθειεηφ, ζηνλ νπνίν πξνζδίδεηαη πεξηζζφηεξε πιεπζηφηεηα απφ θνπζθσκέλα δέξκαηα
δψσλ, θνινθχζεο ή ζθξαγηζκέλνπο ακθνξείο, ελψ κηα ζρεδία απφ θνξκνχο θαηαζθεπάδεηαη
απφ θνξκνχο δέληξσλ ή ζηειέρε κπακπνχ πνπ δέλνληαη καδί κε πεξηζζφηεξν ή ιηγφηεξν
πνιχπινθνπο ηξφπνπο. Νη ζρεδίεο πνηθίιινπλ ζε κέγεζνο απφ κηθξνζθνπηθέο –φρη
πεξηζζφηεξν απφ έλα κέηξν ζε κήθνο– πνπ κπνξνχλ λα θηινμελήζνπλ έλαλ κφλν επηβάηε,
κέρξη ζρεδίεο κε κήθνο 8-10 ή θαη πεξηζζφηεξα κέηξα κε ρψξν γηα αξθεηνχο επηβάηεο πνπ
ζπρλά κεηαθέξνπλ θαη νηθφζηηα δψα.

[1]

Κηα βάξθα ελδέρεηαη λα είλαη θηηαγκέλε απφ δεκάηηα θαιακηψλ ζθηγκέλα κεηαμχ ηνπο πνπ ζρεκαηίδνπλ έλα θνίιν πιενχκελν ζηεγαλνπνηεκέλν κε θαηξάκη ή άιιεο νπζίεο· απφ έλα ή πνιιά θνκκάηηα θινηνχ ξακκέλα κεηαμχ ηνπο. δηαζψδεη καξηπξίεο ησλ πξψησλ πξνζπαζεηψλ ηνπ αλζξψπνπ λα κεηαθηλεζεί ζηνπο πδάηηλνπο δξφκνπο ηεο μεξάο θαη ζηε ζάιαζζα. Ζ δσγξαθηθή ζε θεξακηθά αγγεία. μχιν. Κε ην πέξαζκα ησλ αηψλσλ έλαο κεγάινο αξηζκφο καξηπξηψλ έρεη θηάζεη ζηα ρέξηα ησλ κειεηεηψλ: ηνηρνγξαθίεο. Ν γαιιηθφο φξνο monoxyle θαη ν ηηαιηθφο monossile πξνέξρνληαη απφ ηελ ειιεληθή ιέμε.Νη φξνη «βάξθα» ή «ιέκβνο» αληηπξνζσπεχνπλ έλα αθφκα βήκα ζηελ αλάπηπμε ηεο ηερλνινγίαο· ρξεζηκνπνηνχληαη γηα λα πεξηγξάςνπλ δηάθνξεο κεζφδνπο θαηαζθεπήο. Έηζη εθεπξέζεθε ην ζθαπηφ κνλφμπιν. ηελ Υθεαλία. Αληίζεηα κε άιια κέξε ηνπ θφζκνπ φπνπ κφλν ε εζλνγξαθία καο βνεζά λα θάλνπκε ζεσξεηηθέο ππνζέζεηο γηα ηα πξψηκα βήκαηα ηνπ αλζξψπνπ ζην λεξφ. νχηε έρνπκε ζηε δηάζεζή καο θάπνηα αξραηνινγηθά επξήκαηα πνπ λα κπνξνχλ λα καο βνεζήζνπλ λα θαηαλνήζνπκε ηνλ ηχπν ησλ πινίσλ πνπ βξίζθνληαλ ζε ρξήζε θαη ηηο κεζφδνπο θαηαζθεπήο πνπ ρξεζηκνπνηνχζαλ νη πξσηφγνλνη άλζξσπνη. αξγφηεξα θαη ζε λνκίζκαηα· εμαηξεηηθά νκνηψκαηα θηηαγκέλα απφ πειφ. ν θνξκφο θαζαξίζηεθε απφ ηα θιαδηά ηνπ κε ηε βνήζεηα κηαο πέηξηλεο πιάλεο. Όια μεθίλεζαλ κε ηνλ άλζξσπν πνπ «θαβάιεζε» ηνλ θνξκφ ελφο δέληξνπ πνπ επέπιεε· έπεηηα. ηέινο. κέηαιιν θαη. ην ιίθλν πνιιψλ πνιηηηζκψλ. θαζψο θαη ζε νπνηαδήπνηε βνήζεηα κπνξνχκε λα έρνπκε απφ ηελ εζλναξραηνινγία. ελίνηε κε έλαλ εζσηεξηθφ μχιηλν ζθειεηφ· απφ έλα θιεηζηφ πιεθηφ πιαίζην ζαλ θαιάζη ή κηα αλνηρηή μχιηλε θαηαζθεπή. κε ην πέξαζκα ρηιηεηεξίδσλ. παξφκνηεο κε απηέο ηεο Δπνρήο ηνπ Ιίζνπ. ηνπ πνηακνχ θαη ηεο ζάιαζζαο ζε βξαρνγξαθίεο θαη ραξάγκαηα. ζηε βνξεηνδπηηθή Θέξθπξα). ιεπηεπίιεπηεο αγγεηνγξαθίεο. έλα βήκα κπξνζηά γηα ηε λαππεγηθή ηερλνινγία. θαζψο θαη ηα ηξηζδηάζηαηα νκνηψκαηα πινίσλ ήξζαλ αξγφηεξα θαη καο δίλνπλ κηα πην αθξηβή ηδέα ηεο πξνφδνπ ηεο λαππεγηθήο θαη ηεο πξψηκεο λαπζηπινΐαο. ρξεζηκνπνηνχληαλ αθφκα ζηελ Αθξηθή. ελψ ππάξρνπλ θαη πήιηλα νκνηψκαηα κε ην ζρήκα πινίσλ. Πηελ Διιάδα ε ιέμε επηβηψλεη αθφκα ζε δηάθνξα ηνπσλχκηα (έλα αθφκα ρξεζηκνπνηείηαη θνληά ζηελ Ξαιαηνθαζηξίηζα. ηε Βφξεηα Ακεξηθή κέρξη πξηλ απφ έλαλ αηψλα θαη ζε κεξηθέο απνκαθξπζκέλεο πεξηνρέο ρξεζηκνπνηνχληαη αθφκα κε επηηπρία. Οι πηγέρ για ηην καηανόηζη ηος απσαίος πλοίος Γηα ηελ Ξαιαηνιηζηθή θαη ηε Κεζνιηζηθή πεξίνδν δελ ππάξρνπλ γξαπηέο πεγέο ή απεηθνλίζεηο πινίσλ. ν θνξκφο έγηλε θνίινο. γιππηά ζε ρακειφ ή πςειφ αλάγιπθν. 2. ηα αγάικαηα. παξαζηάζεηο πινίσλ κπνξνχλ λα παξαηεξεζνχλ πάλσ ζε θεξακηθά αγγεία. ν πξφγνλνο ηνπ θαλφ. Ξνιχ πξηλ απφ ηελ εθεχξεζε ηεο γξαθήο ππάξρνπλ απεηθνλίζεηο ζθαθψλ ηεο ιίκλεο. Θεξκαηλφκελνο κε θσηηά θαη κε ηε βνήζεηα ελφο κεγάινπ ζαιάζζηνπ νζηξάθνπ. Ρν κνλφμπιν ήηαλ έλαο λεσηεξηζκφο. θαιπκκέλε κε πδαηνζηεγέο πιηθφ φπσο δέξκα ή χθαζκα δηαπνηηζκέλν κε θαηξάκη ή άιιεο νπζίεο· λα είλαη ιαμεπκέλε απφ έλα θνίιν θνξκφ (ζθαπηφ κνλφμπιν) ή λα έρεη θαηαζθεπαζηεί απφ μχιηλεο ζαλίδεο ή άιια ζηνηρεία πνπ ελψλνληαη κε δεζίκαηα απφ θπηηθέο ίλεο ή ζρνηλί («ξακκέλε») ή κε μπιφθαξθα ή κεηαιιηθνχο ζπλδέζκνπο. ε Αλαηνιηθή Κεζφγεηνο. Υζηφζν. γηα ηελ θαηαζθεπή ζρεδηψλ πνπ κπνξνχζαλ λα πιεχζνπλ θαιά θαη λα θσπειαηεζνχλ ζε καθξηλέο απνζηάζεηο. Ξξψηκα πξντζηνξηθά παξαδείγκαηα κνιχβδηλσλ νκνησκάησλ κνλφμπισλ ηνπ Αηγαίνπ πξνέξρνληαη απφ ηε Λάμν θαη βξίζθνληαη ζήκεξα ζην Ashmolean Museum ηεο Νμθφξδεο. [2] . ζηελ Ξξψηκε Δπνρή ηνπ Σαιθνχ. εηθφλεο πινίσλ ζε ζθξαγίδεο. Απιέο κέζνδνη. πνπ ρξεζηκνπνηνχληαλ ζα ζθεπάξλη. έλαο κεγάινο αξηζκφο γξαπηψλ πεγψλ παξέρνπλ κηα πιεζψξα πιεξνθνξηψλ γηα ηα πινία. Βαζηδφκαζηε απνθιεηζηηθά ζε πξνζεθηηθέο εηθαζίεο θαη έκκεζεο πιεξνθνξίεο πνπ ζρεηίδνληαη κε ηηο κεηαλαζηεχζεηο ησλ αλζξψπσλ. ηα αλάγιπθα. απφ ηελ Ύζηεξε Λενιηζηθή πεξίνδν θαη κεηά εκθαλίδνληαη νξηζκέλεο βξαρνγξαθίεο θαη ραξάγκαηα πνπ απεηθνλίδνπλ πινία· αξγφηεξα.

Γελ είλαη πεξίεξγν πνπ έλα ηέηνην ηαμίδη πξαγκαηνπνηήζεθε ζην Αηγαίν θαη εηδηθφηεξα ζηηο Θπθιάδεο. ηελ θαιχηεξε θαηαλφεζε ησλ κεζφδσλ θαηαζθεπήο ησλ αξραίσλ πινίσλ. νη αξραηνιφγνη κπφξεζαλ λα θηάζνπλ ζην βπζφ θαη λα αγγίμνπλ ηα ππνιείκκαηα ελφο αξραίνπ πινίνπ θαη ηνπ θνξηίνπ ηνπ. Η ππώιμη μεηαθοπά ηος οτιδιανού ηηρ Μήλος και η «Παπςπέλλα» Ξαξφηη ε λαπζηπινΐα αλάγεηαη κε ζηγνπξηά ζηελ απγή ηεο ηζηνξίαο θαη κεηξά δσή εθαηνληάδσλ ρηιηάδσλ εηψλ. Νη παιαηφηεξεο γλσζηέο παξαζηάζεηο πινίσλ πξνέξρνληαη απφ ηελ Αίγππην. αληάιιαζζαλ θαη δαλείδνληαλ λαππεγηθέο ηερληθέο ν έλαο απφ ηνλ άιιν. Κφλν θαηά ηα ηειεπηαία 60 ρξφληα. ε πξσηκφηεξε θαη κνλαδηθή επηζηεκνληθή καξηπξία πνπ έρνπκε παγθνζκίσο γηα έλα ηαμίδη ζηελ αλνηρηή ζάιαζζα έρεη θαηαγξαθεί ζηηο Θπθιάδεο. Πχληνκα. λεζίδεο θαη βξαρνλεζίδεο. Ζ γε ησλ Φαξαψ. έλα ακάιγακα ηερληθψλ. πεξίπνπ. Ρν κφλν πνπ γλσξίδνπκε κε βεβαηφηεηα είλαη φηη ζηελ Ύζηεξε Κεζνιηζηθή πεξίνδν απηφ ην εθαηζηεηαθφ νξπθηφ –πνπ έθεξε επαλάζηαζε ζηελ ηερλνινγία θαηαζθεπήο ησλ κηθξνιηζηθψλ εξγαιείσλ– κεηαθέξζεθε δηακέζνπ ηεο αλνηρηήο ζάιαζζαο γηα κηα ζρεηηθά κεγάιε απφζηαζε. επκεγέζε μχιηλα πινία πεξίπινθεο θαηαζθεπήο ε νπνία κε ηε ζεηξά ηεο απαηηνχζε κηα ζχλζεηε λαππεγηθή ηερλνινγία. Έηζη δελ ππάξρεη έλαο ζπγθεθξηκέλνο ηχπνο βάξθαο ή πινίνπ πνπ λα αλήθεη απνθιεηζηηθά ζε κηα πεξηνρή ή ζε κηα ζπγθεθξηκέλε θπιή ή πνιηηηζκφ πνπ λα κελ έρεη παξάιιεια θαη νκνηφηεηεο κε θάπνηνλ άιιν. νη λεσηεξηζκνί πνπ εκθαλίδνληαλ ζε κηα πεξηνρή ηεο Αλαηνιήο ζπρλά ρξεηάδνληαλ αηψλεο κέρξη λα γίλνπλ απνδεθηνί θαη λα εθαξκνζηνχλ ζε θάπνην καθξηλφ κέξνο ηεο Γχζεο ή ην αληίζηξνθν. Δίηε θάιπςε 150 λαπηηθά κίιηα απφ ηε Κήιν ζην ζπήιαην Φξάγρζη. Νη πξψηκεο παππξέληεο ζρεδίεο ηεο Γεξδεαλήο (Λάθαληα) πεξηφδνπ πνπ ρξνλνινγνχληαη ζηηο αξρέο ηεο 4εο ρηιηεηίαο π. Θαζψο ζα επηθεληξψζνπκε ηελ πξνζνρή καο ζηηο ειιεληθέο ζάιαζζεο θαη ηδηαίηεξα ζην Αηγαίν. πνπ δηαζρίδεηαη απφ ηε κεγάιε «εζσηεξηθή ζάιαζζα» ηνπ Λείινπ. φπνπ βξέζεθε ή κεηαθέξζεθε κέζσ ζαιάζζεο ζε κηα κηθξφηεξε απφζηαζε 75 λαπηηθψλ κηιίσλ ζηηο αθηέο ηεο Δξκηνλίδαο (ή ζηελ ίδηα απφζηαζε ζηε Ιαπξεσηηθή) θαη απφ κηα απφ απηέο ηηο ζέζεηο κεηαθέξζεθε ρεξζαία ζηελ Αξγνιίδα. έγηλαλ.Αιιά είλαη ε λαπηηθή αξραηνινγία θαη αθξηβέζηεξα ε ελάιηα αξραηνινγία πνπ έθαλε δπλαηή. αλέπηπμε ήδε απφ ηε Λενιηζηθή επνρή ηηο δηθέο ηεο λαππεγηθέο ηερληθέο. Ρν ελ ιφγσ ηαμίδη ζρεηίδεηαη κε ηε κεηαθνξά ηνπ νςηδηαλνχ απφ ην λεζί ηεο Κήινπ –έλα απφ ηα λνηηφηεξα λεζηά ησλ Θπθιάδσλ– ζην ζπήιαην Φξάγρζη ζηελ Αλαηνιηθή Ξεινπφλλεζν. Δίλαη γεγνλφο φηη αθφκα θαη ηα 75 λαπηηθά κίιηα ηαμηδηνχ ζηελ αλνηρηή ζάιαζζα αληηπξνζσπεχνπλ κηα ζεκαληηθή απφζηαζε γηα ηνπο θπλεγνχο θαη ηξνθνζπιιέθηεο απηήο ηεο καθξηλήο επνρήο πνπ θαηέιεμαλ λα γίλνληαη πεξηζηαζηαθνί λαπηηθνί. Κπνξεί θαλείο ζπρλά λα ζεκεηψζεη φηη κηα λενεηζεγκέλε ηερληθή εθαξκφδεηαη κε ηελ ελζσκάησζή ηεο ζε πξνυπάξρνπζεο κεζφδνπο. Αιιά θαη νη θάηνηθνη ηεο Κεζνπνηακίαο πνπ δνχζαλ ζηε γε πνπ απισλφηαλ αλάκεζα ζηνπο πνηακνχο Ρίγξε θαη Δπθξάηε θαηαζθεχαδαλ επίζεο κεγάιεο θαιακέληεο βάξθεο ρξεζηκνπνηψληαο θαηξάκη γηα ηε ζηεγαλνπνίεζή ηνπο ήδε απφ ην 4000 π.Σ. θαη ηνπνζεηείηαη πξηλ απφ πεξίπνπ 11. Κειεηεηέο ηεο Αλαγέλλεζεο είραλ ζηε δηάζεζή ηνπο πινχζην εηθνλνγξαθηθφ πιηθφ θαζψο θαη πνιιέο γξαπηέο πεγέο πνπ πεξηέγξαθαλ αξραία εκπνξηθά θαη πνιεκηθά πινία. ΢πάξρεη ε ζπλχπαξμε. κηαο θιεηζηήο ζάιαζζαο. αιιά νη ίδηνη πνηέ δελ είραλ δεη έλα αιεζηλφ αξραίν πινίν ή ηα ιείςαλά ηνπ θαη απφ εθεί αθξηβψο πξνέξρεηαη ε δπζθνιία θαηαλφεζεο ηεο αξραίαο λαππεγηθήο. πξέπεη λα ζεκεησζεί φηη φινη νη ιανί ηεο Κεζνγείνπ. πινία θηηάρλνληαλ θαη ζηε Ππξνπαιαηζηηληαθή αθηή. αιιά θακία απνκνλσκέλε θαη κνλαδηθή.000 ρξφληα. Ξαξφια απηά. Απηή ε ζάιαζζα.Σ. ηα πεξηζζφηεξα νξαηά ην έλα απφ ην άιιν. μεθηλψληαο απφ ηελ απγή ηνπ 20νχ αηψλα. 3. φηαλ δειαδή ην νγθψδεο θαηαδπηηθφ ζθάθαλδξν πνπ ρξεζηκνπνηνχληαλ απφ ηνπο ζθνπγγαξάδεο αληηθαηαζηάζεθε απφ ηε ζπζθεπή απηφλνκεο θαηάδπζεο SCUBA (Self-Contained Diving Apparatus). θαηά ηελ 3ε ρηιηεηία. γεκάηε κε εθαηνληάδεο λεζηά. θαη κε κηα νδνλησηή αθηή πνπ ελαιιάζζεη αθξσηήξηα [3] . ην αξρηπέιαγνο ηνπ Αηγαίνπ.

50 εθαηνζηά θαη ρξνλνινγείηαη επίζεο ζηα ηέιε ηεο Κέζεο Λενιηζηθήο επνρήο. Γε ζα γίλεη πνηέ γλσζηφ αλ 11. Αλ αλέβεη θαλείο κηα κέξα κε αίζξην θαηξφ ζηα πςψκαηα ηνπ Θξαληδίνπ (θνληά ζην ζπήιαην Φξάγρζη. ην πην λφηην άθξν ηεο Αηηηθήο. ζηε ιίκλε ηεο Θαζηνξηάο. φπσο θαη ηα πεξηζζφηεξα απφ ηα άιια λεζηά πνπ βξίζθνληαη αλάκεζα. βξέζεθαλ ηνπιάρηζηνλ δέθα πήιηλα νκνηψκαηα κνλφμπισλ – ηα πεξηζζφηεξα ζε ζξαχζκαηα. Έλα απφ απηά είλαη ζρεδφλ αθέξαην. Ζ αλαδήηεζε θξάηεζε αξθεηά ρξφληα. Δπηβηψλεη κήπσο κέρξη ηηο κέξεο καο θάπνηα παξάδνζε παππξέλησλ ζθαθψλ. Ρν 1989 πξαγκαηνπνηήζεθε ζηελ Διιάδα έλα πξφγξακκα πεηξακαηηθήο αξραηνινγίαο απφ Έιιελεο κειεηεηέο.30 κ. Ζ εζλνγξαθηθή έξεπλα θαηάθεξε λα εληνπίζεη έλα πξσηφγνλν ζθάθνο πνπ θηηαρλφηαλ αθφκα. ζηε Καθεδνλία. θαζψο ζεσξήζεθαλ αλεπαξθή γηα ηε κεηαθνξά νςηδηαλνχ πξηλ απφ 11. πνπ ρξνλνινγείηαη ζηηο αξρέο ηεο Ύζηεξεο Λενιηζηθήο ή αθφκα θαη ζηα ηέιε ηεο Κέζεο Λενιηζηθήο επνρήο. κπνξνχκε ηφηε λα θαηαλνήζνπκε γηαηί νη θάηνηθνη ηνπ λφηηνπ ηκήκαηνο ηνπ Βαιθαληθήο ρεξζνλήζνπ –πνπ αξγφηεξα ζα απνθαινχληαλ Έιιελεο– ηθαλνπνηψληαο ηηο αλάγθεο θαη ηελ πεξηέξγεηά ηνπο. έρεη κήθνο 20. είρε δηαηεξεζεί ζε ζρεηηθά θαιή θαηάζηαζε κέζα ζηε ιάζπε ηεο ιίκλεο. Κεηαθηλνχκελνη απφ λεζί ζε λεζί κε κέζε ηαρχηεηα 2 θφκβσλ. ην θζηλφπσξν ηνπ 1989. Ρα κφλα γλσζηά αξραηνινγηθά ππνιείκκαηα βξέζεθαλ ην 1992 ζην Γηζπειηφ. θσπειαηψληαο ηελ εκέξα θαη αλαπαπφκελνη ηε λχρηα. Έλα ιηκλαίν ζθάθνο. ζην λεζί ηεο Θέξθπξαο ζην Ηφλην πέιαγνο. ηα νπνία βξίζθνληαη αθφκα ζηε δηαδηθαζία ηεο κειέηεο θαη ηεο ρξνλνιφγεζεο. έμη θσπειάηεο έθηαζαλ ζηνλ πξννξηζκφ ηνπο ζε κία εβδνκάδα.. ζηνηρεηψδε ιίζηλα εξγαιεία πνπ ήηαλ ηφηε δηαζέζηκα. θαη θαηαζθεχαζαλ αξρηθά ζρεδίεο θαη βάξθεο θαη αξγφηεξα φκνξθα θαη εμαηξεηηθά απνηειεζκαηηθά πινία.000 ρξφληα πξηλ ν νςηδηαλφο ηεο Κήινπ πξαγκαηηθά κεηαθέξζεθε ζε παππξέληεο ζρεδίεο. Ήηαλ κηα πξνζπάζεηα πνπ ζηφρεπε ζηελ θαηαλφεζε ηνπ ζαιάζζηνπ δξφκνπ –ηνπ δξφκνπ ηνπ νςηδηαλνχ– πνπ ζπλέδεε ηε Κήιν κε ηελ ειιεληθή ελδνρψξα ήδε 11. Ρη ηχπνο ζθάθνπο ζα είρε ρξεζηκνπνηεζεί θαη πψο έλα ηέηνην ζθάθνο ζα είρε θαηαζθεπαζηεί κε ηα πνιχ απιά. βφξεηα ηνπ θφιπνπ ηεο Θνηιάδαο). Υζηφζν. Αληηγξάθεθε ε κέζνδνο θαηαζθεπήο ηεο θεξθπξατθήο «παππξέιιαο» θαη έλα πεηξακαηηθφ ζθάθνο κήθνπο 6 κ. ην λεζί ηεο Κήινπ είλαη νξαηφ. ΢πήξρε πάππξνο ζηελ αξραία Διιάδα. αιιά απηή ε πξνζπάζεηα ηεο πεηξακαηηθήο αξραηνινγίαο είρε ζηφρν λα εξεπλήζεη αλ έλα ηέηνην ηαμίδη ζε έλα απιφ παππξέλην ζθάθνο θηηαγκέλν κε ηα ζηνηρεηψδε εξγαιεία πνπ ήηαλ δηαζέζηκα εθείλε ηελ πεξίνδν κπνξνχζε λα πξαγκαηνπνηεζεί.000 ρξφληα. [4] . Αθελφο ιφγσ ησλ θαηξηθψλ ζπλζεθψλ πνπ επηθξαηνχλ ζηηο Θπθιάδεο φπνπ ε ζάιαζζα είλαη πνιχ ζπρλά ηαξαγκέλε θαη αθεηέξνπ ιφγσ ησλ πεξηνξηζκψλ ησλ πξσηφγνλσλ εξγαιείσλ ηεο Κεζνιηζηθήο επνρήο. θαη πνπ είρε ζρεδφλ εθιείςεη. κέρξη ην αθξσηήξην Πνχλην.000 ρξφληα πξηλ. Ζ πξνζνρή ζπγθεληξψζεθε ζε κηα ζρεδία απφ δέζκεο παπχξνπ. Ζ «Ξαππξέιια» πξνζπάζεζε λα απαληήζεη ζηα εξσηήκαηα πνπ είρε ζέζεη κε ηελ αλαζθαθή ζην ζπήιαην Φξάγρζη ν θαζεγεηήο Tomas Jacobsen: Ξψο ζα κπνξνχζε ν νςηδηαλφο πνπ βξέζεθε ζε απηφ ην ζπήιαην –κε βεβαησκέλε ηελ πξνέιεπζή ηνπ απφ ηε Κήιν– λα έρεη κεηαθεξζεί απφ απηφ ην λεζί ησλ Θπθιάδσλ ζηελ Ξεινπφλλεζν. ε ζρεδία απφ θνξκνχο θαη ην κνλφμπιν απνθιείζηεθαλ.θαη θάβνπο κε θφιπνπο θαη φξκνπο. ηε Κήιν. κεηαπήδεζαλ απφ ην έλα λεζί ζην άιιν πξνο φιεο ηηο θαηεπζχλζεηο. Τα ελάσιζηα ζηοισεία ηηρ Νεολιθικήρ πεπιόδος Πηε Λενιηζηθή Διιάδα νη ππνηηζέκελεο καξηπξίεο ζθαθψλ είλαη εμαηξεηηθά πεξηνξηζκέλεο. Αλ πξνζζέζνπκε ζε απηφ ηα πιενλεθηήκαηα ελφο ήπηνπ θιίκαηνο θαη ηελ θαζαξφηεηα ηεο αηκφζθαηξαο γηα κεγάιεο πεξηφδνπο ηνπ ρξφλνπ. έλα κνλφμπιν κήθνπο 3. ηαμίδεςε κε θνππηά απφ ηε Ιαπξεσηηθή. αλάκεζα ζε κηα πιεζψξα αληηθεηκέλσλ πνπ βξέζεθαλ ζηνλ νηθηζκφ ηνπ Γηζπειηνχ. ζην λεζί ηνπ νςηδηαλνχ. 4. πηζαλφηαηα γηα ρηιηεηίεο. είλαη ην ηδαληθφ ζθεληθφ γηα ηελ αλάπηπμε ηεο ζαιάζζηαο θηλεηηθφηεηαο.

πνπ ρξνλνινγνχληαη απφ ην 16ν κέρξη ην 12ν αη. Απηά ήηαλ πήιηλα αγγεία. Παλ κέζα ζε ρξνλνθάςνπια δηαηεξήζεθαλ άςνγα θαηνηθίεο.Σ. φπσο θαη κηα πιεζψξα θαηαζθεπψλ θαη αληηθεηκέλσλ ηεο θαζεκεξηλήο δσήο. Ζ ηνηρνγξαθία ρξνλνινγείηαη ζηα κέζα ηνπ 16νπ αη. ελψ ζην δεχηεξν έλα βννεηδέο θαη κηα αίγα βξίζθνληαη ζε έλα πινίν. εληζρχνπλ ηε ζεσξία ηεο κηλσηθήο ζαιαζζνθξαηίαο.Σ. σζηφζν. Ζ κηλσηθή παξνπζία ζην Δι Ληάκπα (Άβαξηο) ζην Γέιηα ηνπ Λείινπ. θαζψο θαη πήιηλα νκνηψκαηα πινίσλ θαη ηνηρνγξαθίεο απφ ηελ Θξήηε. επηβεβαηψλεη ην ππθλφ ζαιάζζην εκπφξην κεηαμχ ησλ αλζξψπσλ ηνπ Αηγαίνπ θαη ηεο Αηγχπηνπ. Νη πξψηκεο παξαζηάζεηο ησλ πινίσλ ηεο Ξξψηκεο επνρήο ηνπ Σαιθνχ ρξνλνινγνχληαη ζηελ 3ε ρηιηεηία π. Ξνιιά καθξά πινία κε κεγάιν αξηζκφ θνππηψλ απεηθνλίδνληαη ραξαγκέλα ζηα ιεγφκελα «ηεγαλφζρεκα» ζθεχε. πξνζηάηεςε ηε ζέζε. απεηθνλίδνληαη φια ηα κέζα πξνψζεζεο: ην παλί. Ζ ζεκαληηθφηεξε.Σ. Δίλαη ζεκαληηθφ λα ζεκεηψζνπκε φηη ζηε ιεγφκελε «πνκπή ησλ πινίσλ». Ζ χπαξμε ηαθηηθψλ ζαιάζζησλ επαθψλ αλάκεζα ζηνπο θαηνίθνπο ηνπ Αηγαίνπ θαη ηεο ειιεληθήο επεηξσηηθήο ρψξαο κε ηελ Αίγππην καξηπξείηαη απφ πνιιά αληηθείκελα αηγππηηαθήο πξνέιεπζεο πνπ έρνπλ βξεζεί ζηελ Θξήηε θαη ζε άιια κηλσηθά θαη κπθελατθά θέληξα. Απηή ε παξάζηαζε. Ρν πξψην παξνπζηάδεη έλα πινίν πάλσ ζην νπνίν ζηέθνληαη δχν αλζξψπηλεο κνξθέο. Ρελ ίδηα ζηηγκή ε ειαθξφπεηξα. παξνπζηάδεη εθηά κεγάια πινία. ησλ Κηλσηηψλ θαη ησλ Κπθελαίσλ. κε ππεξπςσκέλε πιψξε (ή πξχκλε) θαη αξθεηή ζηαζεξφηεηα θαη κέγεζνο πνπ λα επηηξέπεη ηε κεηαθνξά ελφο εμεκεξσκέλνπ δψνπ. Γελ ππάξρεη άιιε παξάζηαζε ζην Αηγαίν θσπειαζίαο [5] .΢πάξρνπλ επίζεο δχν βξαρνγξαθίεο –βαζηά ραξάγκαηα. Τα εξελιγμένα πλοία ηυν Μινυιηών και η ηοισογπαθία ηος Ακπυηηπίος (Θήπα) καηά ηην Εποσή ηος Χαλκού Κε ηελ εμάπισζε ηεο ρξήζεο ησλ ράιθηλσλ εξγαιείσλ νη λαππεγνί ζπλέρηζαλ λα βειηηψλνπλ ηηο ηερληθέο θαη ηελ απφδνζή ηνπο θαη ε αλάπηπμε ηεο λαππεγηθήο έθηαζε ζην απφγεηφ ηεο κε ηα εθπιεθηηθά μχιηλα πινία ησλ Θπθιαδηηψλ. π. Έλα απφ ηα πην ελδηαθέξνληα ζηνηρεία ηεο ηνηρνγξαθίαο ηνπ Αθξσηεξίνπ είλαη ην κεγάιν πινίν κε ηα θνππηά ρσξίο ζθαξκνχο.. ΢πήξραλ ζεκαληηθνί ζαιάζζηνη δξφκνη θαη εκπνξηθέο θαη πνιηηηζηηθέο αληαιιαγέο κεηαμχ ησλ λεζηψλ ηνπ Αηγαίνπ θαη ησλ κεζνγεηαθψλ αθηψλ ηεο Αηγχπηνπ. ζην θπθιαδηθφ λεζί ηεο Λάμνπ.Σ. ηελ επνρή ησλ ΢θζψο. ζηελ Θξήηε. γηα ηε ρξήζε ησλ νπνίσλ ππάξρνπλ αθφκα δηαθσλίεο κεηαμχ ησλ αξραηνιφγσλ. ζηελ πεξίθεκε ηνηρνγξαθία ηεο «Γπηηθήο Νηθίαο». π. κεξηθά κάιηζηα πινχζηα δηαθνζκεκέλα κε ηνηρνγξαθίεο.. Ζ ζθελή ηεο πνκπήο απηήο. απφ ηε 2ε ρηιηεηία π. Απφ ηελ ίδηα πεξίπνπ πεξίνδν έρνπκε ζηε δηάζεζή καο κεξηθά πήιηλα νκνηψκαηα πινίσλ απφ ην Κφριν. αξθεηά ζηηιηδαξηζκέλε. ηεο Ύζηεξεο Λενιηζηθήο επνρήο. θαηά ηε δηάξθεηα ησλ αλαζθαθψλ ζην Αθξσηήξη. Ν ζηφινο ππνηίζεηαη φηη πιέεη απφ κηα πφιε ηνπ Αηγαίνπ πξνο ηελ αθηή ηεο Αθξηθήο. ηεξνχ ραξαθηήξα. θαη πξνέξρνληαη απφ ηα λεζηά ησλ Θπθιάδσλ θαη ηελ Θξήηε. θαη κηα παξάζηαζε πινίνπ απφ ηνλ Νξρνκελφ ηεο Βνησηίαο. ελψ κηα αλζξψπηλε κνξθή επηβηβάδεηαη ζε απηφ. ζην εθαηζηεηνγελέο λεζί ηεο Θήξαο (Παληνξίλε). Έλαο κεγάινο αξηζκφο ζθξαγίδσλ θαη δαρηπιηδηψλ. θαζψο θαη ηξία κηθξφηεξα θαη κηα ιέκβν κε θνππηά. πνπ παξηζηάλνπλ πινία. 5. ηα θνππηά πνπ ζηεξίδνληαη ζε ζθαξκνχο θαη ε ειεχζεξε θσπειαζία (ηαξζνπινΐα). ιίγα ρξφληα πξηλ απφ ηελ έθξεμε ηνπ εθαηζηείνπ πνπ θαηέζηξεςε ηελ πφιε ηνπ Αθξσηεξίνπ θαη επεξέαζε ηε γεσκνξθνινγία φινπ ζρεδφλ ηνπ λεζηνχ ηεο Θήξαο. Σξνλνινγνχληαη απφ ην 2800 κέρξη ην 2300 π. αξραηνινγηθή καξηπξία πνπ ζρεηίδεηαη κε ηε λαππεγηθή ηεο Δπνρήο ηνπ Σαιθνχ ζην Αηγαίν αλαθαιχθζεθε ην 1971.απφ ηελ Θνξθή η’ Αξσληνχ. θπθιηθνχ ζρήκαηνο θαη κε ρακειφ ρείινο. κεηαμχ ησλ νπνίσλ ζπίηηα πνπ έθηαλαλ ηνπο ηξεηο νξφθνπο ζε χςνο. πνπ πξνήιζε απφ ηελ θαηαζηξνθή. απεηθνλίδεη έλα θαινθηηαγκέλν ζθάθνο. θαζψο θαη απφ επξήκαηα απφ ηελ ειιεληθή ελδνρψξα θαη ηα λεζηά ηεο πνπ ζάθηεθαλ ζηε Σψξα ησλ Φαξαψ.Σ.

Κεηά ηελ εμαθάληζε ηνπ κπθελατθνχ πνιηηηζκνχ γχξσ ζην 1150 π. επηλνψληαο ηε ιέμε «ηαξζνπινΐα» γηα λα πεξηγξάςεη απηφ ηνλ πξσηφγνλν ηξφπν ρξήζεο ελφο θνππηνχ πνπ δελ αζθαιίδεηαη απφ έλα ζθαξκφ. έηζη ε έιιεηςε εηθνλνγξαθηθψλ λαπηηθψλ καξηπξηψλ δελ είλαη απφδεημε ράζκαηνο ζηε λαππεγηθή θαη ηε λαπζηπινΐα. σζηφζν. Ρν κέγεζνο ησλ πινίσλ απμήζεθε θαη ηα ραξαθηεξηζηηθά ηνπο ζπλερψο βειηηψλνληαλ απφ ηε ζηηγκή πνπ νη ιίζηλεο πιάλεο. Αιιά απηή ε έιιεηςε ζηνηρείσλ δελ πξέπεη λα καο θάλεη λα πηζηέςνπκε φηη ηα πινία θαη νη ζαιαζζηλέο δξαζηεξηφηεηεο εμαθαλίζηεθαλ εληειψο απφ ηνλ ειιεληθφ ρψξν. Ρα πινία ησλ νκεξηθψλ επψλ πηζαλφηαηα έκνηαδαλ κε ηα πινία πνπ απεηθνλίδνληαη ζηα θεξακηθά φζηξαθα πνπ αλαθαιχθζεθαλ ζηε ζέζε ηνπ Θχλνπ (θνληά ζηελ Αηαιάληε ζηηο αηγαηαθέο αθηέο ηεο Θεληξηθήο Διιάδαο). αξραίαο ή κνληέξλαο. Όπσο θαηά ηε δηάξθεηα ησλ Πθνηεηλψλ Αηψλσλ ε έιιεηςε γξαπηψλ ζηνηρείσλ δε ζεκαίλεη φηη νη Έιιελεο δελ είραλ γιψζζα. δε δηαζέηνπκε θάπνηα απεηθφληζε πινίνπ. ζηελ Θεληξηθή Διιάδα (1. ΢πάξρνπλ ελδείμεηο κεηαλάζηεπζεο απφ ηελ επεηξσηηθή Διιάδα θαη ηα λεζηά ηνπ Αξρηπειάγνπο ζηηο αθηέο ηεο Κηθξάο Αζίαο θαη ζηελ Θχπξν. ρξεηάζηεθε λα αλαηξέμεη ζηνλ νκεξηθφ φξν «ηαξζφο». θαη ζηνλ πφιεκν. νη νπνίνη είλαη γλσζηνί σο Πθνηεηλνί Αηψλεο.ηέηνηνπ είδνπο. Αληηζέησο. παξαηεξείηαη κηα πξαγκαηηθή έθξεμε ζηελ θαηαζθεπή πινίσλ. θαη θαηά ηε δηάξθεηα ησλ ηξηψλ ζρεδφλ αηψλσλ πνπ αθνινχζεζαλ. Ξξηλ απφ απηή ηελ πεξίνδν θαίλεηαη φηη ηα εκπνξηθά πινία ρξεζηκνπνηνχληαλ.Σ. εμ νπ θαη ε αδπλακία ηνπ θαιιηηέρλε λα απεηθνλίζεη ηε ζσζηή ζηάζε ησλ ηαξζνπιφσλ.Σ.) απνηεινχλ επαξθή απφδεημε ηεο απεξίζπαζηεο πνξείαο ησλ ειιεληθψλ λαπηηθψλ δξαζηεξηνηήησλ. νη απεηθνλίζεηο πινίσλ (πήιηλα νκνηψκαηα) είλαη αδηάθνπεο κέρξη ηα κέζα ηεο 1εο ρηιηεηίαο π. νη αλάινγνη φξνη –paddle θαη paddling ζηα αγγιηθά. Όζν πεξίεξγν θη αλ θαίλεηαη. επηβεβαηψλνπλ γηα πξψηε θνξά ηε δηαθνξνπνίεζε κεηαμχ ηνπ εκπνξηθνχ θαη ηνπ πνιεκηθνχ πινίνπ. ηα θαιιίγξακκα θαη καθξφζηελα ζθαξηά πνπ θαηαγξάθνληαη ζηελ πεξίνδν πνπ αθνινπζεί (8νο αη. νπνπδήπνηε ε ηαξζνπινΐα έρεη επηβηψζεη. πνπ επηβεβαηψλεη ην πςειφ επίπεδν ηεο λαπηηθήο ηέρλεο.Σ. ηα επξήκαηα ηνπ Θχλνπ. ππήξμε ειάρηζηε πξφνδνο ζηε λαππεγηθή θαη ηα ζθάθε έρνπλ παξακείλεη πξσηφγνλα.220 π. ηα ηνμσηά ηξππάληα θαη ηα ζθεπάξληα αληηθαηαζηάζεθαλ κε κεηαιιηθά εξγαιεία. ηελ επνρή εθείλε έλα ειιεληθφ λεζί πνπ δε γλψξηζε ηνπο Πθνηεηλνχο Αηψλεο. Ξξέπεη λα ζεκεησζεί φηη παγθνζκίσο. Γε δηαζέηνπκε απεηθνλίζεηο πινίσλ ζην ρψξν ηεο Διιάδαο –ηελ επεηξσηηθή ρψξα θαη ηα λεζηά– πξηλ απφ ηελ 3ε ρηιηεηία. φηαλ ήηαλ απαξαίηεην. θαζψο ηα λέα εξγαιεία ζπλέβαιαλ ηδηαίηεξα ζηελ εμέιημε ηεο ηερλνινγίαο. π. Ν αλαζθαθέαο ηνπ Αθξσηεξίνπ.Σ. Πην Αηγαίν. πέξα απφ ηηο βξαρνγξαθίεο ηεο Λάμνπ θαη ηα νκνηψκαηα πινίσλ ηνπ Γηζπειηνχ πνπ αλαθέξζεθαλ παξαπάλσ· ν ιφγνο κπνξεί λα είλαη φηη ε άλνδνο ηεο ζηάζκεο ηεο Κεζνγείνπ –πνπ ζηελ πεξηνρή ηνπ ζπειαίνπ Φξάγρζη είλαη πάλσ απφ 100 κ. πνπ πξνφδεπζε ζηαζεξά θαηά ηε δηάξθεηα ηεο Δπνρήο ηνπ Σαιθνχ. απεηθνλίζεηο βαξθψλ ζε βξαρνγξαθίεο ή ραξάγκαηα πνπ θάπνηε δηαθνζκνχζαλ ηκήκαηα ζπειαίσλ θνληά ζηηο αθηέο έρνπλ αλεπηζηξεπηί ραζεί. Αιιά απφ ηα ηέιε ηεο 3εο ρηιηεηίαο θαη έπεηηα δηαζέηνπκε ηε καξηπξία κηαο πιεζψξαο εμαηξεηηθψλ απεηθνλίζεσλ πινίσλ απφ ηελ ειιεληθή επεηξσηηθή ρψξα θαη ηα λεζηά.). Κηα πξνζεθηηθή καηηά ζηε κε ξεαιηζηηθή θαη νπζηαζηηθά αδχλαηε ζηάζε ησλ ηαξζνπιφσλ κπνξεί ίζσο λα δηθαηνινγήζεη απηφ πνπ έρεη πξνηαζεί –φηη απηή είλαη κηα ηειεηνπξγηθή εθαξκνγή κηαο κεζφδνπ πξνψζεζεο πνπ δελ είλαη πιένλ ζε ρξήζε ηελ επνρή πνπ ε ηνηρνγξαθία θηινηερλήζεθε. pagaie θαη pagayer ζηα γαιιηθά– δελ επηβίσζαλ ζην πινχζην ιεμηιφγην ηεο ειιεληθήο γιψζζαο. Ξξνο ην ηέινο ηεο Κπθελατθήο πεξηφδνπ. θαη ηα πινία θαη νη ηερληθέο ηεο λαππεγηθήο ζίγνπξα έπαημαλ ζεκαληηθφ ξφιν ζε απηή ηε ζαιάζζηα θηλεηηθφηεηα πξνο ηελ Αλαηνιή. Πην λεζί ηεο Θχπξνπ. Πππξίδσλ Καξηλάηνο. [6] . Ππλεπψο. απφ ηε Κεζνιηζηθή επνρή– ίζσο θάιπςε αλάινγα ζηνηρεία.

Ν Ξπζέαο. Γηα ηα επφκελα δηαθφζηα πελήληα ρξφληα (κέρξη ηελ έιεπζε ηεο αηκνπινΐαο) ζηνλ πφιεκν ζηε ζάιαζζα ζα θπξηαξρνχλ νη ηαθηηθέο ησλ κεγάισλ ηζηηνθφξσλ.Σ. ην κεγαιχηεξν κέξνο ησλ νπνίσλ έρεη βξεζεί ζηελ επεηξσηηθή Διιάδα.Σ. Δίλαη ε πεξίνδνο ηεο αλάπηπμεο ηνπ καθξνχ πινίνπ ην νπνίν απεηθνλίδεηαη κε κηα πιεζψξα θνππηψλ θαη ζπρλά κε πάλσ απφ κηα ζεηξά θσπειαηψλ. κεγάια θεξακηθά αγγεία. θπξίσο ζηε Βνησηία θαη ηελ Αηηηθή.Σ.Σ. Νη πνιπήξεηο θάλνπλ ηελ εκθάληζή ηνπο κε κηα θαηλνηνκία. ζεκαηνδνηεί ην ηέινο ηεο θπξηαξρίαο ηεο πνιπήξνπο ζηηο ζάιαζζεο. ηε Παιακίλα. είλαη γεκάηα κε αλζξψπηλεο κνξθέο. έλαο Έιιελαο λαπηηθφο απφ ηε Καζζαιία. Έλα θαιφ παξάδεηγκα κε βνησηηθή πξνέιεπζε είλαη έλαο θξαηήξαο απφ ηε Θήβα. ζπλερίδνληαο δπηηθά κέρξη ηηο Πηήιεο ηνπ Ζξαθιένπο θαη αθφκα παξαπέξα. Ρα πινία απηά δε κεηέθεξαλ κφλν εκπνξεχκαηα ζηα ακπάξηα ηνπο θαη επηβάηεο ζηα θαηαζηξψκαηά ηνπο.6..Σ. ζηηο ειιεληθέο απνηθίεο ηεο Λφηηαο Γαιιίαο. Νη κεγαιχηεξεο θαη πην ιεπηνκεξείο παξαζηάζεηο θέξνπλ φρη ιηγφηεξεο απφ 9 κνξθέο πάλσ ηνπο. Νη πεξηζζφηεξεο απφ ηηο πξψηκεο γεσκεηξηθέο απεηθνλίζεηο πινίσλ θηινηερλήζεθαλ πάλσ ζε θξαηήξεο. Κεξηθέο απφ απηέο ηηο πνιπάλζξσπεο ζθελέο έρνπλ εξκελεπζεί σο ηειεηνπξγηθέο· άιιεο κπνξεί απιψο λα παξηζηάλνπλ ηνλ θαπεηάλην θαη ην πιήξσκά ηνπ. ζηε Καχξε ζάιαζζα. κεηαμχ ηνπ ελσκέλνπ ρξηζηηαληθνχ θαη ηνπ νζσκαληθνχ ζηφινπ –εληζρπκέλνπ κε πινία απφ ηελ Ρπλεζία– ζηελ είζνδν ηνπ Θνξηλζηαθνχ θφιπνπ. δειαδή ηα Πηελά ηνπ Γηβξαιηάξ. 7.Σ. είρε απνηθηζηεί ζηε Κπθελατθή επνρή απφ Έιιελεο απφ ηελ Αξθαδία. έθηαζε πέξα απφ ηηο Πηήιεο ηνπ Ζξαθιένπο. Νη θαιχηεξεο θαη κεγαιχηεξεο πξψηκεο γεσκεηξηθέο απεηθνλίζεηο ρξνλνινγνχληαη ζηνλ 8ν αη.) θαη νη εκπνξηθνί ζαιάζζηνη δξφκνη δηέηξεραλ πιένλ φιε ηε Κεζφγεην θαη ηε Καχξε ζάιαζζα. ην Άξγνο θαη ηελ Θπξήλεηα (Βφξεηα Ξεινπφλλεζνο).. ην 330-320 π. ηηο Θαζζηηεξίδεο Λήζνπο (Βξεηαληθά λεζηά). αιιά επίζεο ηελ θνπιηνχξα θαη ηα ηδαληθά ηνπ ειιεληθνχ πνιηηηζκνχ. Γείρλεη έλα κεγάιν πινίν κε ηξία επίπεδα θσπειαηψλ: είλαη ην πξψην παξάδεηγκα κηαο ηξηήξνπο. Τα ομοιώμαηα πλοίυν ηηρ Κύππος Δίλαη ελδηαθέξνλ λα ζεκεηψζνπκε φηη ηα θαιχηεξα θαη πην πεξίπινθα πήιηλα νκνηψκαηα πινίσλ ηεο 2εο θαη ηεο 1εο ρηιηεηίαο π. ηα λεζηά. Ρα ηαμίδηα ηνπ αθεγνχληαη [7] . πνπ έγηλε ην 1571.Σ. ην έκβνιν. Έθηαζαλ επίζεο ζηηο Βφξεηεο Θάιαζζεο. Ρα θππξηαθά πήιηλα νκνηψκαηα πινίσλ πνπ έρνπλ αλαθαιπθζεί θαηά ηε δηάξθεηα αλαζθαθψλ ζηε ζηεξηά ή ζηα δίρηπα ησλ ςαξάδσλ είλαη πνιχ πεξηζζφηεξα απφ ην ζπλνιηθφ αξηζκφ ησλ νκνησκάησλ πινίσλ απφ ηελ επεηξσηηθή Διιάδα. Ρα ειιεληθά πινία έπιεαλ ηαθηηθά απφ ηα ειιεληθά ιηκάληα ηεο επεηξσηηθήο ρψξαο. βξέζεθαλ ζε ηάθνπο ζην λεζί ηεο Θχπξνπ ή ζε κηθξφ βάζνο ζην βπζφ ηεο ζάιαζζαο. θαη βξίζθεηαη ζήκεξα ζην Βξεηαληθφ Κνπζείν. ζα ζπλερίζνπλ λα θπξηαξρνχλ ζηε Κεζφγεην γηα είθνζη ηξεηο αθφκα αηψλεο. έλα ηδηαίηεξα επηθίλδπλν φπιν πνπ απνηειεί ζην εμήο ηκήκα θάζε πινίνπ πνπ επξφθεηην λα ρξεζηκνπνηεζεί ζηνλ πφιεκν. Ξνιιά απφ απηά ηα νκνηψκαηα είλαη κεγάια ζε κέγεζνο θαη. Η Εποσή ηος Σιδήπος και οι πολςήπειρ ηηρ Γευμεηπικήρ πεπιόδος Απφ ηε Γεσκεηξηθή θαη ηελ Αξρατθή πεξίνδν κεξηθά εμαηξεηηθά παξαδείγκαηα ηεο αγγεηνγξαθίαο κε παξαζηάζεηο θαιιίγξακκσλ. π. Απηά ηα θσπήιαηα πνιεκηθά πινία πνπ γηα πξψηε θνξά απεηθνλίδνληαη ηνλ 8ν αη. π. θνκςψλ πινίσλ έρνπλ δηαηεξεζεί. πνπ είρε ζηελνχο δεζκνχο κε ηελ επεηξσηηθή Διιάδα απφ ηα κέζα ηεο 2εο ρηιηεηίαο π. ηα ειιεληθά λεζηά θαη ηε Κηθξά Αζία καδί. ηηο αθηέο ηεο Κηθξάο Αζίαο. Θα πξέπεη λα ζπκίζνπκε φηη απηή ήηαλ ε πεξίνδνο πνπ ν β΄ ειιεληθφο απνηθηζκφο έθηαζε ζην απφγεηφ ηνπ (8νο-6νο αη. π. θαη πξαγκαηνπνίεζε έλα ηαμίδη ζηε κπζηθή Θνχιε ηνπ Βνξξά. ηε Κεγάιε Διιάδα. Ζ λαπκαρία ηεο Λαππάθηνπ. αληίζεηα κε άιια παξφκνηα αληηθείκελα. πνπ ρξνλνινγείηαη ζηα 735-710 π. Ρν λεζί. ηελ επνρή ηνπ Κεγάινπ Αιεμάλδξνπ.

Ζ δηεπζέηεζε ησλ θνππηψλ. πεδψληαο πάλσ απφ ηα λεξά ηνπ Αηγαίνπ. ηεο Βαθηξίαο. Γειθίληα παίδνπλ γχξσ ηνπ. ην ζθαξί ηνπ. θχξηνπ ηεο Ππξίαο. γεκάην απφ βαξηά ηζακπηά ζηαθπιηψλ. ηαρχηαηεο θσπήιαηεο γαιέξεο κε πάλσ απφ 200 άλδξεο πιήξσκα ε θαζεκία. πνπ ζπρλά απεηθνλίδεηαη απηή ηελ πεξίνδν ζε δηαθνξεηηθνχο ηχπνπο αγγείσλ. δειαδή ηα πινία κε πάλσ απφ κηα ζεηξά θνππηψλ. ζε κηα πξνζεθηηθά νξγαλσκέλε ηαπηφρξνλε επηρείξεζε. 8. ηεο Σνξαζκίαο. πνπ βξίζθεηαη ζήκεξα ζην Αξραηνινγηθφ Κνπζείν ηεο Φισξεληίαο. ν κεραληζκφο δηεχζπλζεο κε εκθαλή ηα πιαηηά θνππηά ηεο πξχκλεο. ηνπ κεγάινπ βαζηιέα ησλ Κήδσλ θαη ησλ Ξεξζψλ. Ρελ ίδηα ζηηγκή. Έλα θιήκα. ε χπαξμή ηνπο έγηλε ζξπιηθή. ηα μάξηηα θαη ε εμάξηεζε ηνπ πινίνπ. σζηφζν. π. Έλα απφ απηά ηα αξηζηνπξγήκαηα ηεο αγγεηνγξαθίαο. ζηελ αγγεηνγξαθία.Σ. Ν Ξπζέαο θπζηθά δελ ήηαλ ν πξψηνο ζηελ αλαδήηεζε πξνο ηε Γχζε· αθνινχζεζε ην ζαιαζζηλφ δξφκν ησλ παιαηφηεξσλ Διιήλσλ λαπηηθψλ. θαζψο θαη ηε δηαθφζκεζή ηνπ. νπιηζκέλεο κε ράιθηλα έκβνια ηθαλά λα ηξππήζνπλ ηα πιεπξά ησλ ερζξηθψλ πινίσλ. ην παλί θαη ηελ εμάξηεζε. κε ηξεηο ζεηξέο θνππηψλ– επηβεβαηψλεηαη ζε αξθεηέο λαπκαρίεο. Ζ αλσηεξφηεηα απηνχ ηνπ αζελατθνχ πινίνπ –πνπ είρε αλαπηπρζεί θαη ηειεηνπνηεζεί ζηελ Θφξηλζν. ηεο Αηγχπηνπ.. Ρε λχρηα ηεο 17εο/18εο Πεπηεκβξίνπ ηνπ 480 π. ηεο Ξαξζίαο. έρνπκε ζηε δηάζεζή καο αξηζηνπξγήκαηα ηεο εηθνλνγξαθίαο ησλ πινίσλ. ην εληππσζηαθφ έκβνιν. ελψ δχν πιάγηα θνππηά δηεχζπλζεο απεηθνλίδνληαη κε αθξίβεηα. ην αλάγιπθν. πεξηέπιεπζαλ ηε ρεξζφλεζν ηνπ Ξεηξαηά πξνο ην λεζί ηεο Παιακίλαο. ηελ αγαικαηνπνηία. ηνπο κεραληζκνχο δηεχζπλζεο. ην πην δηάζεκν απφ απηά ηα πινία. Απφ ηα ηέιε ηνπ 6νπ αη. ν ζεφο ηνπ θξαζηνχ. δείρλεη ηνλ Νδπζζέα δεκέλν απφ ηνπο ζπληξφθνπο ηνπ ζην θαηάξηη ηνπ πινίνπ. Κηα αθφκα πεξίθεκε αγγεηνγξαθία πνπ θηινηερλήζεθε ην 550-530 είλαη ε εξπζξφκνξθε θχιηθα ηνπ Δμεθία πνπ θπιάζζεηαη ζήκεξα ζην Αξραηνινγηθφ Κνπζείν ηνπ Κνλάρνπ. ελψ θάπνηνη απφ ηνπο 17 ζπληξφθνπο ηνπ παξακέλνπλ ζην πινίν. έλα ηκήκα ηνπ πεξζηθνχ ζηξαηνχ. Ρν παλί είλαη ιεπθφ θαη ηεηξάγσλν. Γε ζα ππήξραλ αηρκάισηνη ζηε κάρε [8] . Δίλαη γλσζηή σο «ε θχιηθα ηνπ Γηνλχζνπ». θπξίσο θαηά ηνπο Ξεξζηθνχο πνιέκνπο. Ρα νλφκαηα ηνπ αγγεηνγξάθνπ θαη ηνπ θεξακνπνηνχ απηνχ ηνπ κεγάινπ έξγνπ ηέρλεο γλσζηνπνηνχληαη απφ κηα επηγξαθή: Θιεηηίαο θαη Δγψηηκνο. νη «νθζαικνί». Θαηά ηε λαπκαρία ηεο Παιακίλαο.000 αλδξψλ. παξαηάρζεθε ζηηο βφξεηεο αθηέο ηνπ φξκνπ θαη απνβίβαζε έλα ηζρπξφ απφζπαζκα ζηξαηησηψλ ζηε λεζίδα ηεο Τπηάιιεηαο. πξφθεηηαη γηα έλα πνιεκηθφ ζθάθνο. ηπιίγεηαη γχξσ απφ ην θαηάξηη θαη ηελ αληέλα ηνπ πινίνπ. παξέρνληαο πνιχηηκεο ιεπηνκέξεηεο γηα ηελ θαηαζθεπή ηνπ πινίνπ. ην θαηάξηη. έλαο ραξνχκελνο ζεφο. δσγξαθηζκέλνη σο απνηξνπατθά ζχκβνια ζηελ πιψξε. πνπ ρξνλνινγείηαη ην 570 π. αιιά ηαπηφρξνλα δαηκνληθφ ηξαγνχδη ησλ Πεηξήλσλ. Απεηθνλίδεηαη ν Θεζέαο θαζψο απνβηβάδεηαη ζην λεζί ηεο Γήινπ απφ έλα ρακειφ θαη καθξχ ζθάθνο. ηεο Ιπδίαο. πην ζχλζεην θαη πεξίπινθν ηερλνινγηθφ επίηεπγκα. Άιιε κηα αγαπεηή ζθελή. Ν Γηφλπζνο. ν ζηφινο ηνπ Μέξμε. ηεο Ηλδίαο. ηεο Ησλίαο θαη πνιιψλ αθφκα ζαηξαπεηψλ.Σ. ιφγσ ηεο επηκνλήο ηνπ λα γλσξίζεη ην κεισδηθφ. άθεζε ην αγθπξνβφιηφ ηνπ ζηνλ φξκν ηνπ Φαιήξνπ. ην κατλαξηζκέλν παλί. Σίιηεο ηξηήξεηο. κέρξη ηνλ 4ν αη. Θα πξέπεη λα ζπκφκαζηε επίζεο φηη ηα αξραία πινία ήηαλ γηα ηελ επνρή ηνπο ην κεγαιχηεξν.Σ. κε δχλακε 30. ε θνππαζηή θαη άιια ελδηαθέξνληα ζηνηρεία απεηθνλίδνληαη κε αθξίβεηα θαη ξεαιηζηηθφ ηξφπν. πνπ έρεη δηαζσζεί. Πθνπφο απηψλ ησλ ζηξαηησηψλ ήηαλ λα εμνληψζνπλ ηνπο Έιιελεο λαπηηθνχο πνπ ζα έβξηζθαλ θαηαθχγην εθεί απφ ηα θαηεζηξακκέλα ηνπο πινία. δχν απφ ηα νπνία ζψδνληαη απνζπαζκαηηθά. είλαη ε απεηθφληζε πινίνπ ζην ιεγφκελν «Αγγείν François». καο έξρεηαη ακέζσο ζην κπαιφ ε ηξηήξεο. Η αθηναφκή ηπιήπηρ και η ηγεμονία ηυν Αθηνών Όηαλ ζθεθηφκαζηε ηηο πνιπήξεηο.δηάθνξα βηβιία. ηαμηδεχεη κέζα ζε έλα παλέκνξθν πινίν· ην έκβνιν δηαθξίλεηαη θαζαξά.

Ν Θεκηζηνθιήο. απηή ζα ήηαλ κηα ηδαληθή επθαηξία γηα ηνπο Έιιελεο λα θαηαζηξέςνπλ ην ζηφιν ησλ εηζβνιέσλ ν νπνίνο κεηνλεθηνχζε ζε επθηλεζία. ήηαλ ν βαζηθφηεξνο ππνζηεξηθηήο ηεο αληίζηαζεο ελάληηα ζηνπο Ξέξζεο θαη είρε θαηαλνήζεη φηη ν πφιεκνο ζηελ μεξά ζα ήηαλ αλψθεινο θαη φηη ε κφλε επθαηξία ηνπο ήηαλ λα ζηακαηήζνπλ ην ζηφιν ηνπ Μέξμε ζε κηα απνθαζηζηηθή λαπκαρία ζηα ζηελά ηεο Παιακίλαο. πνπ βαζίδνληαλ θπξίσο ζηελ ηαρχηεηα θαη ηελ επθηλεζία. αιιά ζηεξίρζεθε ζηηο ηαθηηθέο κάρεο ησλ ηξηήξεσλ. Δίρε ζηε δηάζεζή ηνπ κφλν 180 ηξηήξεηο. αθήλνληαο κηα ηεξάζηηα ηξχπα θάησ απφ ηελ ίζαιν γξακκή ηνπ άιινπ πινίνπ. ηελ 21ε Πεπηεκβξίνπ έζηεηιε ηα ππνιείκκαηα ηνπ ζηφινπ ηνπ ζηα Γαξδαλέιηα γηα λα αζθαιίζεη ηελ επηζηξνθή ηνπ ζηξαηνχ ηνπ ζηελ Αζία. ν βπζφο ηνπ Αθηίνπ. έλα πνιεκηθφ πινίν ζα ζπλερίζεη λα επηπιέεη. ελψ ε Αηηηθή είρε εξεκσζεί θαη ε κφλε έλνπιε δχλακε πνπ κπνξνχζε λα αληηηαρζεί ζηνπο εηζβνιείο βξηζθφηαλ πάλσ ζηα πινία ζην ιηκάλη ηεο Παιακίλαο. Όινη νη ππφινηπνη επηδψληεο είραλ βξεη θαηαθχγην ζηε Παιακίλα θαη ηελ Ρξνηδήλα ζηελ αλαηνιηθή αθηή ηεο Ξεινπνλλήζνπ. θαη δηέζεηε ζπλνιηθφ πιήξσκα 200 αλδξψλ. απφ ηε βίαηε ζχγθξνπζε ζα δηαιπφηαλ επίζεο ν εζσηεξηθφο ζθειεηφο ησλ λνκέσλ (ζηξαβφμπια) θαη ην μχιηλν θέιπθνο (πέηζσκα). έρνπλ εξεπλεζεί πξνζεθηηθά απφ δχηεο θαη απφ ζχγρξνλεο ειεθηξνληθέο ζπζθεπέο. Ξαξφηη ππάξρνπλ πνιιέο ιεπηνκέξεηεο ηεο πεξίθεκεο λαπκαρίαο ηεο Παιακίλαο. εκέξα κε ηελ εκέξα. Έηζη.απηή. πνπ επηηξέπνπλ ηελ αλαζχζηαζε νιφθιεξεο ηεο εθζηξαηείαο. ηα πνιεκηθά πινία είλαη ειαθξηά. Κεηά ην ρηχπεκα ε ζεκαζία ησλ ειηγκψλ βνεζνχζε ζην λα απνκαθξπλζεί ε ηξηήξεο θαη λα κελ παξακείλεη παγηδεπκέλε κε ην έκβνιφ ηεο ζηα πιεπξά ηνπ πινίνπ ηνπ ερζξνχ. νη 170 απφ ηνπο νπνίνπο ήηαλ θσπειάηεο –ειεχζεξνη πνιίηεο θαη φρη ζθιάβνη– κνηξαζκέλνη ζε ηξία επίπεδα. ρσξίο έξκα. Νη ιεπηνκέξεηεο ησλ ηαθηηθψλ ηεο κάρεο πνπ νδήγεζαλ ζηελ θαηαζηξνθή πάλσ απφ 200 πεξζηθψλ πινίσλ είλαη γλσζηέο θαη δε ρξεηάδεηαη λα ηηο επαλαιάβνπκε. ελψ ηα ππνιείκκαηα ηνπ ηζαθηζκέλνπ ζθαξηνχ ζα ζπλερίζνπλ λα επηπιένπλ κέρξη λα πέζεη ζε βξάρηα ζηα αβαζή θαη λα θαηαζηξαθεί. Πηελ πξαγκαηηθφηεηα δελ έκελαλ θαη πνιιά λα θάλεη θαζψο ε ίδηα ε Αθξφπνιε ησλ Αζελψλ ήηαλ πιένλ θαιπκκέλε κε εξείπηα πνπ θάπληδαλ. γλσξίδνπκε σζηφζν ειάρηζηα γηα ηα φπια πνπ θαζφξηζαλ ηε λίθε ησλ Διιήλσλ. ψξα κε ηελ ψξα. γλσζηή σο trireme θαη ζηνπο Οσκαίνπο. [9] . Αλ ηα βαξχηεξα πεξζηθά πινία κπνξνχζαλ λα παγηδεπηνχλ ζε έλα πεξηνξηζκέλν ρψξν. ν αξρεγφο ησλ Αζελαίσλ. αιιά θαλέλα ιείςαλν ησλ αξραίσλ πινίσλ δελ έρεη εληνπηζηεί – νχηε θαλ έλα κηθξφ θνκκάηη μχινπ δελ έρεη επηβηψζεη. Νη ζέζεηο ησλ κεγάισλ λαπκαρηψλ ηεο Αξραηφηεηαο. θαη ζα θαηαζηξεθφηαλ ην πεξίπινθν ζχζηεκα ζχλδεζεο ηνπ πινίνπ κε ηηο εζσηεξηθέο μχιηλεο ζπλδέζεηο. Ζ ηξηήξεο. απνηέιεζε έλα αίληγκα γηα αηψλεο. Όπιν ηεο ήηαλ ην κπξνχληδηλν έκβνιν κε ηηο ηξεηο ιεπίδεο· ην ιεπηφ ζθαξί ζρεκάηηδε έηζη έλα γηγαληηαίν δφξπ πνπ θαηέιεγε ζε κηα κεηαιιηθή αηρκή –νη πεξίπνπ 50 ηφλνη ηνπ πινίνπ πνπ έθηαλε ηελ ηαρχηεηα ησλ 10 θφκβσλ κπνξνχζαλ λα ζρίζνπλ ζηα δχν ην μχιν θαη λα θαηαζηξέςνπλ ην εμσηεξηθφ θέιπθνο νπνηνπδήπνηε ερζξηθνχ πινίνπ πνπ απηφ ρηππνχζε. πνπ φηαλ παζαίλνπλ θάπνηα δεκηά βάδνπλ λεξφ θαη βπζίδνληαη ιφγσ ηνπ βάξνπο ηνπ θνξηίνπ ηνπο θαη ηνπ έξκαηνο. Θακία ηξηήξεο δελ έρεη πνηέ βξεζεί. Αιιά ν κεγάινο βαζηιέαο ήηαλ πάλσ απφ φια ξεαιηζηήο· βιέπνληαο φηη είρε ράζεη απηφ ην παηρλίδη. Ν ιφγνο είλαη φηη ζε αληίζεζε κε ηα εκπνξηθά πινία. φηαλ θαηαζηξαθεί απφ ηνλ εκβνιηζκφ ή ηε θσηηά. ην 1/5 ηεο ζπλνιηθήο δχλακεο ηνπ ζηφινπ ησλ Ξεξζψλ. ειεχζεξα απφ νπνηνδήπνηε βαξχ εμνπιηζκφ –εθηφο απφ ην έκβνιν. ην έλα πάλσ απφ ην άιιν. φπσο ηα ζηελά κεηαμχ ηνπ λεζηνχ ηεο Παιακίλαο θαη ηεο επεηξσηηθήο ρψξαο. αιιά κε κηα πιήξε αλάζηξνθε ψζεζε ησλ θσπειαηψλ λα απνδεζκεπηεί θαη λα αλαθηήζεη πιήξε ειεπζεξία θηλήζεσλ. Δθηφο απφ ηε δηάηξεζε ηνπ ερζξηθνχ πινίνπ. Ρν πινίν είρε ζρεδηαζηεί γηα έλαλ θαη κφλν ζθνπφ: λα αρξεζηέςεη ηα ερζξηθά πινία. γηα λα αλαθέξνπκε κφλν ηηο πην δηάζεκεο. ζα ην πάξεη σο ηξφπαην. ηα ζηελά ηεο Παιακίλαο. ην Αθξσηήξην Αξηεκίζην. Ν ληθεηήο ζα αθαηξέζεη ην έκβνιφ ηνπ. αθνχ άιισζηε θαη θαλέλα άιιν πνιεκηθφ πινίν ηεο Κεζνγείνπ δελ έρεη επηβηψζεη. Ζ ηξηήξεο είρε κήθνο πεξίπνπ 37 κ. Ν κεγάινο βαζηιέαο ζηφρεπε ζηελ ηειηθή θαη νινθιεξσηηθή θαηαζηξνθή ησλ ζξαζέσλ Αζελαίσλ θαη ησλ ζπκκάρσλ ηνπο.

15 κ. 9. Ν ληθεηήο Νθηαβηαλφο. κε ηε ζπλεξγαζία επηζηεκφλσλ ηνπ Ηλζηηηνχηνπ Λαπηηθήο Αξραηνινγίαο ηνπ Ρέμαο (πνπ είρε θέξεη εηο πέξαο ηελ αλαζθαθή ηνπ αξραίνπ πινίνπ). Θαηά ηε δηάξθεηα απηνχ ηνπ πξνγξάκκαηνο –απφ ην 1982 κέρξη ην 1985– θαηαζθεπάζηεθε έλα αληίγξαθν ζε θπζηθφ κέγεζνο ζε έλα παξαδνζηαθφ λαππεγείν ηνπ Ξεξάκαηνο. αιιά. φπνπ κεηά ην ζηήζηκν ηεο θαξίλαο ηνπνζεηνχληαη πξψηα νη λνκείο. δηαζψδεη κηα ζπάληα παξάζηαζε ησλ ηξηψλ ζεηξψλ θσπειαηψλ. έλα απνζπαζκαηηθφ αλάγιπθν πνπ είρε βξεζεί ζηελ Αθξφπνιε ησλ Αζελψλ ζηα κέζα ηνπ 19νπ αηψλα. πξνζθέξεη αξθεηέο πιεξνθνξίεο θαη παξάιιεια κε άιιεο απνζπαζκαηηθέο απεηθνλίζεηο επέηξεςε ηελ θαηαζθεπή κηαο ηξηήξνπο κήθνπο 37 κ. πνπ αξγφηεξα έγηλε Αχγνπζηνο. Δμαηηίαο ηεο θαιήο θαηάζηαζεο δηαηήξεζήο ηνπ – πεξίπνπ 75% ηνπ μχινπ ηνπ ζθαξηνχ δηαζψζεθε θαη απνθαηαζηάζεθε– ην πινίν έρεη κνλαδηθή ζεκαζία γηα ηε κειέηε ησλ λαππεγηθψλ ηερληθψλ ηεο Αξραηφηεηαο θαη έγηλε γλσζηφ ζηνπο κειεηεηέο ηεο λαπηηθήο αξραηνινγίαο σο ην Ξινίν ηεο Θεξχλεηαο. Ρν «κάξκαξν Lenormant». αθνχ θαζειθχζηεθε. Αλειθχζηεθε. κειεηήζεθε. Ξηζηεχεηαη φηη ην πινίν βπζίζηεθε χζηεξα απφ επίζεζε πεηξαηψλ ην 390 π. θάζε πξνζπάζεηα λα ην θηλήζνπλ κε θνππηά απνδείρηεθε κάηαηε. Ρν αληίγξαθν είρε ηηο ίδηεο δηαζηάζεηο. Η Κλαζική πεπίοδορ και ηο Πλοίο ηηρ Κεπύνειαρ Πην Θάζηξν ησλ Πηαπξνθφξσλ ηεο Θεξχλεηαο ζηελ Θχπξν. Κηα ζεκαληηθή απφπεηξα ζηελ πεηξακαηηθή αξραηνινγία πξαγκαηνπνηήζεθε κε ηελ αλαθαηαζθεπή κηαο αζελατθήο ηξηήξνπο ζε θπζηθφ κέγεζνο. θνληά ζηνλ Ξεηξαηά. νινθιήξσζε έλα πξφγξακκα πεηξακαηηθήο αξραηνινγίαο. π.Σ. ελψ ρξεζηκνπνηήζεθαλ θαη ηα ίδηα πιηθά θαη εξγαιεία λαππεγηθήο φπσο απηά ζηελ Αξραηφηεηα. έλα αγγινειιεληθφ ζρέδην. Πε αληίζεζε κε ηε ζεκεξηλή ηερληθή πνπ θπξηαξρεί ζηελ παξαδνζηαθή λαππεγηθή μχιηλσλ ζθαθψλ. αθηέξσζε έλα κλεκείν ηεο λίθεο ηνπ ελάληηα ζηνπο ζηφινπο ηνπ Κάξθνπ Αληψληνπ θαη ηεο Θιενπάηξαο απνθφπηνληαο ηα έκβνια ησλ ερζξηθψλ πινίσλ θαη ελζέηνληάο ηα ζε έλα κλεκείν· κηα καξηπξία γηα ηελ αησληφηεηα. ζπληεξήζεθε θαη απνθαηαζηάζεθε κε ηξφπν ψζηε λα δίλεη κηα ζρεδφλ πιήξε εηθφλα γηα ηνλ ηξφπν θαηαζθεπήο ελφο εκπνξηθνχ πινίνπ ηνλ 4ν αη. Δπηιέρηεθαλ νη ίδηνη ηχπνη μχινπ. Ζ θαηαζθεπή κηαο ηξηήξνπο ήηαλ έλα φλεηξν γηα ηνπο κειεηεηέο απφ ηελ Αλαγέλλεζε θαη ν πξψηνο πνπ επηρείξεζε ηελ θαηαζθεπή κηαο ξεπιίθαο ηνπ κπζηθνχ πινίνπ ζε θπζηθφ κέγεζνο –πνπ ππνηίζεηαη φηη ζα αληέγξαθε ηελ αζελατθή ηξηήξε– ήηαλ ν Λαπνιέσλ Γ΄. Ζ αζελατθή ηξηήξεο κε ην φλνκα «Νιπκπηάο». απνθάζηζε λα θέξεη εηο πέξαο απηφ ην έξγν. Σξεηάζηεθαλ 40 ρξφληα επίπνλεο έξεπλαο γηα ην ζεκαληηθφηεξν κειεηεηή ησλ αξραίσλ θσπήιαησλ πινίσλ. Απηή πξνέβιεπε ηε ζπλαξκνγή πξψηα ηνπ [10] .Σ.Έλα παξάδεηγκα ηεο αθαίξεζεο ησλ εκβφισλ χζηεξα απφ κηα λαπκαρία έρεη ζσζεί ζην γλσζηφ «κλεκείν ησλ εκβφισλ» ζηε Ληθφπνιε ηεο δπηηθήο Διιάδαο. ην John Morrison. θσπειαηνχκελε απφ 170 άλδξεο (φζνπο δηέζεηαλ θαη ηα αξραία πινία ηεο λαπκαρίαο ηεο Παιακίλαο) είρε ηθαλνπνηεηηθή απφδνζε θαη έθηαζε ηελ ηαρχηεηα ησλ 9 θφκβσλ αλά ψξα. Ρν πινίν θαηαζθεπάζηεθε. θαζψο θαη άιια πιηθά παξφκνηα ή παλνκνηφηππα κε απηά πνπ βξέζεθαλ πάλσ ζην αξραίν πινίν. Ρν πινίν βξέζεθε ην 1967. φπσο θαη ην πξσηφηππν. Ρν Διιεληθφ Ηλζηηηνχην γηα ηελ Ξξνζηαζία ηεο Λαπηηθήο Ξαξάδνζεο ζηελ Αζήλα. βαζηζκέλνο ζε θηινινγηθέο πεγέο θαη ζε θάπνηα ειάρηζηα εηθνλνγξαθηθά ηεθκήξηα (κεηαμχ ησλ νπνίσλ ην ιεγφκελν «κάξκαξν Lenormant). κήθνο. ζην «Θεξχλεηα ΗΗ» εθαξκφζηεθε ε κέζνδνο πνπ ρξεζηκνπνηνχληαλ απφ ηνπο αξραίνπο λαππεγνχο. ζε βάζνο κφιηο 52 κ. εθηίζεηαη ζήκεξα έλα αξραίν εκπνξηθφ πινίν κε ηνπο ακθνξείο πνπ απνηεινχζαλ ην θνξηίν ηνπ. θαζειθχζηεθε κε επηηπρία ην 1987 θαη θαηφπηλ πνιιψλ δνθηκψλ ζηε ζάιαζζα απνδείρηεθε έλα επηηπρεκέλν ζθάθνο. Ξαξά ην γεγνλφο φηη πξφθεηηαη πξνθαλψο γηα αληίγξαθν πξσηφηππνπ έξγνπ ηεο Θιαζηθήο επνρήο θαη κνινλφηη θαίλεηαη φηη ν αληηγξαθέαο δελ είρε θαηαλνήζεη θαιά ηε δηεπζέηεζε ησλ θνππηψλ. ν νπνίνο. Θαηά ηε δηάξθεηα ησλ πνιιαπιψλ θαη καθξφρξνλσλ δνθηκψλ. έμσ απφ ην ιηκάλη ηεο Θεξχλεηαο.

εμσηεξηθνχ θειχθνπο ηνπ ζθαξηνχ. αιιά κπνξνχζαλ επίζεο λα απνδψζνπλ κε θάζε ιεπηνκέξεηα ην πινίν πνπ γλψξηδαλ θαη αγαπνχζαλ πεξηζζφηεξν. Ήηαλ ε «ηεζζαξαληαθφληνξνο» πξάγκαηη έλα πινίν κε 40 πάγθνπο θνππηψλ. ρξνληά ζαλάηνπ ηεο Θιενπάηξαο Ε΄. απφ ην 1985 κέρξη ην 1987. ηα θαηαζηξψκαηα– ζπκπιεξψζεθαλ κε βάζε ηελ έξεπλα ζε εηθνλνγξαθηθά ζηνηρεία ηεο ίδηαο πεξηφδνπ. ε θνππαζηή. ην ηεηξάγσλν παλί. θαη ην ηέινο ηεο αξραίαο εηδσινιαηξίαο)· ήηαλ ε επνρή ηνπ γηγαληηζκνχ ζηα εκπνξηθά θαη πνιεκηθά πινία. θαζψο θαη ε πξφζθαηε πξνζπάζεηα πεηξακαηηθήο αξραηνινγίαο πνπ έγηλε κε ηε κήθνπο 37 κ. πνπ φρη κφλν ζρεδίαδαλ θαιά. [11] . Κεξηθά απφ απηά ήηαλ πειψξηα θαη πηζαλφηαηα κπνξνχζαλ λα αγθπξνβνιήζνπλ κφλν ζε πνιχ κεγάια ιηκάληα φπσο ηεο Αιεμάλδξεηαο ή ησλ Ππξαθνπζψλ. ην «Θεξχλεηα ΗΗ». απφ φζν γλσξίδνπκε κέρξη ηψξα. ηνπ εμνπιηζκνχ θαη ηνπ κεραληζκνχ δηεχζπλζεο. ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ πνιιψλ ραξαγκάησλ. Ρα ραξάγκαηα ηεο Γήινπ. 10. Οι γίγανηερ ηυν θαλαζζών ηηρ Ελληνιζηικήρ και ηηρ Ελληνοπυμαφκήρ εποσήρ Ζ Διιεληζηηθή Δπνρή απιψλεηαη απφ ην ζάλαην ηνπ Κεγάινπ Αιεμάλδξνπ ην 323 π. ην δηθφ ηνπο πινίν. θηηάρηεθαλ ηνλ 1ν αη. Γλσζηή σο πξψηα-ην-πέηζσκα (shell-first) ή θειπθηθή. Ξαξά ηηο δπζεπίιπηεο έξεπλεο γηα ηηο πεξηζζφηεξεο πνιπήξεηο. κ. ηα πεδάιηα-θνππηά. Ζ γλψζε καο πάλσ ζηε λαππεγηθή θαη ηε λαπζηπινΐα ηεο Αξραηφηεηαο εκπινπηίζηεθε ζεκαληηθά ράξε ζε απηή ηελ πξνζπάζεηα πεηξακαηηθήο αξραηνινγίαο πνπ κέρξη ζήκεξα παξακέλεη κνλαδηθή. Όηαλ ζηηο αξρέο ηεο δεθαεηίαο ηνπ 1980 μεθίλεζε ε θαηαζθεπή ηνπ «Θεξχλεηα ΗΗ» –απηή ε κνλαδηθή απφπεηξα λα θαηαζθεπαζηεί έλα εκπνξηθφ πινίν ηεο θιαζηθήο Διιάδαο– νη κειεηεηέο βάζηζαλ ηελ θαηαζθεπή ησλ ρακέλσλ ηκεκάησλ ηνπ πινίνπ. δει. πνπ έρνπλ βνεζήζεη πνιχ ηνπο κειεηεηέο ηνπ πεδίνπ λα θαηαλνήζνπλ ηελ πνιχπινθε κέζνδν ηεο θαηαζθεπήο ησλ πινίσλ. Γηα δχν ρξφληα. εληνχηνηο. ηνπ παληνχ. Νη πνιπήξεηο αλαπηχρζεθαλ θαη απμήζεθαλ ζε κέγεζνο θαη ζε αξηζκφ πάγθσλ θσπειαηψλ. Ρα ηκήκαηα ηνπ λαπαγίνπ πνπ έιεηπαλ –ην θαηάξηη. Απηνί νη γίγαληεο ησλ ζαιαζζψλ πξνβιεκάηηζαλ ηνπο κειεηεηέο γηα αηψλεο θαη πνιιά εξσηήκαηα πνπ έρνπλ δηαηππσζεί παξακέλνπλ αλαπάληεηα. Γλσξίδνπκε θαιά ηηο δηήξεηο θαη ηηο ηξηήξεηο –καο βνεζνχλ ηα εηθνλνγξαθηθά ζηνηρεία θαη ηα θείκελα. πνπ ζήκαλε ην ηέινο ηεο δπλαζηείαο ησλ Ξηνιεκαίσλ (κεξηθνί ηζηνξηθνί. ηνπ εμνπιηζκνχ θαη ησλ εμαξηεκάησλ ηνπ ζηελ πξνζεθηηθή κειέηε ησλ «πινίσλ ηεο Γήινπ». Απηά ηα ραξάγκαηα ππήξμαλ κεγάιε βνήζεηα ζηελ θαηαζθεπή ηνπ θαηαξηηνχ. είλαη γεγνλφο φηη θαηά ηνπο Διιεληζηηθνχο ρξφλνπο έρνπκε έλα κεγάιν αξηζκφ απεηθνλίζεσλ πινίσλ. ΢πάξρεη επίζεο ε αβεβαηφηεηα ζηε ζεκαζία ησλ αξηζκψλ.Σ. Κπνξνχκε κε ζνβαξφηεηα λα δερηνχκε έλα πινίν κε 40 ζεηξέο θνππηψλ.Σ.. αθφκα θαη ηνλ 4ν αη. ε ζθάηζα.Σ. κ. ζεσξνχλ φηη ν Διιεληζηηθφο Θφζκνο ζηελ Αλαηνιή ζπλερίδεηαη κέρξη ηνλ 3ν.Σ. πηζαλψο απφ λαχηεο. ε εμάξηεζε. Ρη ζπλέβαηλε κε ηελ «ηεζζαξαληαθφληνξν» ηνπ Ξηνιεκαίνπ. κε πεξηζζφηεξεο ζεηξέο θνππηψλ.. ηξηήξε «Νιπκπηάδα»– φηαλ σζηφζν πξφθεηηαη γηα κεγαιχηεξα πινία. αδπλαηνχκε λα θαηαλνήζνπκε ηελ πνιχπινθε δνκή ηνπο. απηή ε κέζνδνο είλαη. ε κνλαδηθή κέζνδνο πνπ εθαξκνδφηαλ θαηά ηελ Αξραηφηεηα. κέρξη ην 30 π. κηα πνιχηηκε αλαθάιπςε ραξαγκέλσλ απεηθνλίζεσλ πινίσλ ζηε γχςηλε επέλδπζε ησλ ηνίρσλ ησλ αξραίσλ ζπηηηψλ. ζπκπεξηιακβαλνκέλνπ ηνπ θαπεηάληνπ –φπσο ζπλέβαηλε θαη ζην αξραίν πινίν– ηαμίδεςε γηα πάλσ απφ 2. κε έλα πιήξσκα ηεζζάξσλ αλδξψλ.000 λαπηηθά κίιηα ζε κηα απφπεηξα λα θαηαλνήζνπλ νη κειεηεηέο πψο έλα πινίν πνπ είρε θαηαζθεπαζηεί κε ηελ θειπθηθή κέζνδν ζην ηέινο ηεο Θιαζηθήο πεξηφδνπ έπιεε ηνλ θαηξφ ηνπ Κεγάινπ Αιεμάλδξνπ θαη ησλ επηγφλσλ ηνπ.

Κε ηε ρξήζε ηεο κεζφδνπ εληνξκίαο θαη ηέλνληα ζηήλεηαη ην ζθαξί ηνπ πινίνπ (ζε κεξηθέο πεξηπηψζεηο. θαζψο θαη ζηε Καχξε ζάιαζζα.Σ. Ζ κέζνδνο ζπλίζηαηαη ζην αξρηθφ ζηήζηκν ηεο θαξίλαο. 11. ε Pax Romana (Οσκατθή Δηξήλε) παγηψλεηαη θαη ε Κεζφγεηνο γίλεηαη κηα ξσκατθή ζάιαζζα (mare nostrum). παξφηη ρξεζηκνπνηνχληαλ γηα ηειεηέο θαη φρη γηα εκπφξην. Ρα δχν πινία ηεο ιίκλεο Λέκη. Αο πνχκε γηα αξρή φηη φια ηα πινία ηεο Κεζνγείνπ –κηθξά θαη κεγάια– θηηάρλνληαλ κε ηελ θειπθηθή ηερληθή. ηφηε ν λαππεγφο πξνζέζεηε ηνπο λνκείο. έλαο Οφδηνο γιχπηεο. Κεηά ηελ αλέιθπζή θαη απνθαηάζηαζή ηνπο κεηαμχ ησλ δχν Ξαγθνζκίσλ Ξνιέκσλ. ε νπνία επηηξέπεη ηελ έξεπλα ζε πνιχ βαζηά λεξά –κε ROV (Remotely Operated Vehicle-Νρήκαηα Απνκαθξπζκέλνπ Σεηξηζκνχ είλαη δπλαηέο έξεπλεο ζε βάζνο 1. Ήηαλ ζπλεζηζκέλν γηα θάπνηα πινία ηεο Διιελνξσκατθήο επνρήο λα θηάλνπλ ζε κήθνο ηα 50 θαη ηα 60 κ. έλα ηέηνην πινίν ζα έξζεη ζην θσο. Αξθεί λα αλαθέξνπκε δχν απφ ηα πην γλσζηά: ην αξηζηνχξγεκα ηεο ειιεληθήο γιππηηθήο πνπ είλαη γλσζηφ σο Λίθε ηεο Πακνζξάθεο. Πηα ηέιε ηνπ 1νπ αη. ζηελ Διιάδα θαη γεληθφηεξα ηελ Αλαηνιηθή θαη Γπηηθή Κεζφγεην. ζήκεξα ζην Ινχβξν. δελ έρνπλ αλαθαιπθζεί αθφκα. κ. δεηά ζηνηρεία ρξεζηκνπνηνχληαλ παξάιιεια κε ηνπο ζπλδέζκνπο εληνξκίαο-θαη-ηέλνληα). αο πνχκε θαιχηεξα. θαζψο θαη ζηηο αθηέο ηεο Ησλίαο θαη ζε άιια ειιεληθά παξάθηηα θέληξα ηεο Κηθξάο Αζίαο. Ζ ηερληθή απηή καξηπξείηαη ζε φια ηα πινία πνπ έρνπλ βξεζεί ζηελ Αίγππην. Δίλαη φκσο θαη ζηα ειιεληζηηθά λνκίζκαηα πνπ βξίζθνπκε πνιχηηκεο κηθξνγξαθίεο κηαο κεγάιεο πνηθηιίαο πινίσλ ή ηκεκάησλ πινίσλ. Όηαλ πηα φιν ην «θέιπθνο» ήηαλ ζηαζεξφ ζηε ζέζε ηνπ. ήηαλ κηα καξηπξία ηεο χπαξμεο απηψλ ησλ θνινζζηαίσλ πισηψλ θαηαζθεπψλ (ε ηξαγηθή απψιεηα θαη ησλ δχν πινίσλ ήηαλ ζπλέπεηα ησλ καρψλ πνπ έγηλαλ ζηελ πεξηνρή ην 1944. π. ν Ξπζφθξηηνο. παξφηη ηα κεγάια θέληξα ηεο λαππεγηθήο κεηαθέξζεθαλ δπηηθά. Πχκθσλα κε ηηο αξραίεο πεγέο δελ κπνξνχκε λα απνθιείζνπκε φηη ην κήθνο ηνπο έθηαλε ή αθφκα θαη μεπεξλνχζε ηα 80 κ. απεηθνλίδεη ηε Λίθε λα ζηέθεη ζηελ πιψξε ελφο κεγάινπ πνιεκηθνχ πινίνπ θαη ήηαλ έλα αθηέξσκα ησλ Ονδίσλ ζην ηεξφ ηεο Πακνζξάθεο. ζπλέρηζαλ λα θαηαζθεπάδνληαη πινία ζηελ επεηξσηηθή Διιάδα θαη ηα λεζηά. ζκίιεςε ζην βξάρν ηεο Αθξφπνιεο ηεο Ιίλδνπ κηα ηεξάζηηα ηξηήξε πνπ δηαηεξείηαη θαιά θαη δηαζψδεη πνιιέο θαηαζθεπαζηηθέο ιεπηνκέξεηεο. Κφλν ζηελ χζηεξε Οσκατθή θαη ηελ Ξξψηκε Βπδαληηλή επνρή (5νο-7νο [12] . Κεξηθνί ηεξάζηηνη κνιχβδηλνη ζηχπνη θαη δαθηχιηνη ζπλαξκνγήο ζχλζεησλ αγθπξψλ πνπ έρνπλ βξεζεί ζηε Κεζφγεην ζάιαζζα πξέπεη λα αλήθαλ ζε απηά ηα ηεξάζηηα πινία. ζηηο αθηέο ηεο Αλαηνιηθήο Κεζνγείνπ.. φπσο ζηα ειιεληθά πινία ηεο Καζζαιίαο ηνπ 6νπ αη. θνληά ζηε Οψκε. Ρα πνιεκηθά πινία ήηαλ έλα ηδηαίηεξα αγαπεηφ ζέκα γηα απηά ηα αληηθείκελα.Σ. Θαηά ηε δηάξθεηα ηεο Οσκατθήο πεξηφδνπ.500-2. ΢πάξρνπλ φκσο ζεκαληηθά έξγα γιππηηθήο πνπ καξηπξνχλ ηελ παξνπζία απηψλ ησλ κεγάισλ επηηεπγκάησλ ηεο λαππεγηθήο.Ρεξάζηηα εκπνξηθά θαη πνιεκηθά ζθάθε ησλ Διιεληζηηθψλ ρξφλσλ δελ έρνπλ επηβηψζεη ή. θαηά ην ηέινο ηνπ Β΄ Ξαγθνζκίνπ Ξνιέκνπ). ΢πάξρεη φκσο ε ειπίδα φηη κε ηε βνήζεηα ηεο λέαο ηερλνινγίαο. δειαδή ηνπ θειχθνπο ηνπ ζθαξηνχ. Οι ηεσνικέρ ναςπηγικήρ εν ζςνηομία Ζ αλάιπζε ησλ ιεπηνκεξεηψλ θαηαζθεπήο ησλ αξραίσλ πινίσλ κπνξεί λα αληηκεησπηζηεί κφλν επηθαλεηαθά θαη κε πεξηιεπηηθφ ηξφπν κέζα ζηνπο πεξηνξηζκνχο απηνχ ηνπ θεηκέλνπ. είραλ κήθνο πεξίπνπ 70 κ. ηνπ πισξηνχ θαη ηνπ πξπκληνχ πνδνζηήκαηνο· έπεηηα αθνινπζεί ε ζπλαξκνγή ησλ ζαλίδσλ ηνπ πεηζψκαηνο. Ρα ρξφληα πνπ αθνινχζεζαλ ηε ξσκατθή θαηάθηεζε ηεο Διιάδαο ηα λεξά ηεο Κεζνγείνπ έγηλαλ κάξηπξεο ηεο ζπλέρηζεο ηνπ γηγαληηζκνχ ησλ Διιεληζηηθψλ ρξφλσλ θαη ηα πειψξηα θνξηεγά πνπ είραλ θάλεη ηελ πξψηε εκθάληζή ηνπο έλαλ ή δχν αηψλεο πξηλ ζπλέρηζαλ λα θαηαζθεπάδνληαη αθνινπζψληαο ηηο αλάγθεο ηεο ξσκατθήο επέθηαζεο.000 κ. Δπίζεο. σο αληηζηήξηγκα ζηε δχλακε ηεο ζάιαζζαο. ε παξνπζία ηνπο ζηε Λέκη.. Γλσξίδνπκε φηη ηφζν κεγάια θνξηεγά ρξεζηκνπνηνχληαλ γηα ηε κεηαθνξά ζηηεξψλ. ζηελ ηηαιηθή ρεξζφλεζν.

θαη αξγφηεξα ν πιατλφο κεραληζκφο δηεχζπλζεο ζηαδηαθά αληηθαηαζηάζεθε απφ ην θεληξηθφ πεδάιην θαη ηε κνλή ιαγνπδέξα. ζχγρξνλα ηνπ Ρηβέξηνπ θαη ηνπ Θαιηγνχια. ζηα εηθνλνγξαθεκέλα ρεηξφγξαθα. ηελ εθπαισκέλε θεξακηθή. φια ηα πινία ηεο ειιεληθήο αξραηφηεηαο θηηάρηεθαλ κε ηελ θειπθηθή κέζνδν. ήηαλ ε πξσηεχνπζα ηεο Αλαηνιηθήο Οσκατθήο Απηνθξαηνξίαο (ν φξνο Βπδάληην είλαη επηλφεζε ηνπ 19νπ αηψλα). ε Λέα Οψκε. Κεηά ηελ πεξίνδν απηή δελ ππάξρνπλ άιια ιείςαλα πινίσλ θηηαγκέλσλ κε ηελ θειπθηθή κέζνδν. Ρν πιάληζκα ησλ ζαλίδσλ ηνπ ζθαξηνχ ζην επηζπκεηφ ζρήκα ζεκαίλεη ηελ απψιεηα ηνπιάρηζηνλ ησλ 2/5 ηνπ μχινπ ζε ζρέζε κε ην θφςηκν ίζησλ ζαλίδσλ κε έλα πξηφλη θαη ην θάξθσκά ηνπο ζε έλαλ πξνθαηαζθεπαζκέλν ζθειεηφ. Ζ θειπθηθή κέζνδνο θαηαζθεπήο πινίσλ ήηαλ παληνδχλακε ζε φιε ηε Κεζφγεην ζάιαζζα απφ ηελ απγή ηεο ηζηνξίαο. ελψ θαη ν αξηζκφο ησλ σξψλ εξγαζίαο είλαη ηνπιάρηζηνλ δηπιάζηνο. ηα κσζατθά. ε θειπθηθή κέζνδνο ζπλέρηδε λα ζπλππάξρεη κε ηε ζθειεηηθή θαη κφλν ηφηε εμαθαλίζηεθε. Ζ Θσλζηαληηλνχπνιε. ζπλαξκνινγεκέλα κε ζπλδέζκνπο εληνξκίαο-θαη-ηέλνληα. Ρν μχιν είρε γίλεη ζπαληφηεξν θαη ηα ηθαλά ρέξηα ησλ βνεζψλ ηνπ λαππεγνχ αθξηβφηεξα.αηψλαο). κ. Γλσξίδνπκε ηα πινία ηεο Βπδαληηλήο θαη Κεηαβπδαληηλήο πεξηφδνπ ράξε ζηηο δηάθνξεο απεηθνλίζεηο ηνπο. γλσζηέο σο «πινία ηνπ Σένπα». Απηφ πνπ επέβαιε ηελ αιιαγή ζηε κέζνδν ζπλαξκνγήο ήηαλ ε αλάγθε κείσζεο ηνπ θφζηνπο. ε Διιάδα απνηέιεζε ηκήκα ηνπ αλαηνιηθνχ κηζνχ. π. Ζ αξγή απηή δηαδηθαζία νινθιεξψζεθε κφιηο ηνλ 11ν αηψλα. θαζψο θαη ζην πινίν ηεο Κπθελατθήο επνρήο (5νο αη.Σ. ξακκέλα. αιιά θαη πάλσ ζε κεγάια θαη κηθξά λεζηά.Σ. [13] . Ρν ηξηγσληθφ παλί (ιαηίλη) έθαλε ηελ εκθάληζή ηνπ γχξσ ζηνλ 4ν-5ν αη. ε λαππεγηθή θαη ε λαπζηπινΐα ήηαλ πάληα κηα απφιπηε αλάγθε. Καξηπξείηαη ζηηο λεθξηθέο ιέκθνπο ηεο Γθίδαο. πνπ ρξεζηκνπνηείηαη αθφκα θαη ζήκεξα. θαζψο επηθξαηεί πηα ε ζθειεηηθή.) πνπ βξέζεθε ζην βπζφ ηνπ Ulu Burun θνληά ζην Kaş. Κεξηθά απφ ηα κηθξφηεξα λεζηά ηνπ Αηγαίνπ είλαη ηφζν άγνλα ψζηε νη θάηνηθνί ηνπο κφλν ράξε ζηελ ελαζρφιεζή ηνπο κε ηε ζάιαζζα κπνξνχζαλ λα επηβηψλνπλ. Ζ θειπθηθή κέζνδνο είλαη εμαηξεηηθά δαπαλεξή ζε μχιν πνπ πεηηέηαη θαη ζε ψξεο εξγαζίαο. αλαπηχρζεθε ζηαδηαθά ε ζθειεηηθή κέζνδνο θαη αξγφηεξα ηα πιατλά πεδάιηα αληηθαηαζηάζεθαλ απφ ην θεληξηθφ πεδάιην ηεο πξχκλεο. π.Σ.Σ. φηαλ πηα ε Οσκατθή Απηνθξαηνξία ρσξίζηεθε ζε Γπηηθή θαη Αλαηνιηθή. Μεηά ηο ηέλορ ηος απσαίος κόζμος Ζ λαπηηιία ησλ Διιήλσλ είρε ζπλέρεηα θαηά ηε δηάξθεηα ησλ ρξφλσλ ηνπ Κεζαίσλα· δψληαο ζηελ επεηξσηηθή ρψξα. Έλαο αθφκα λεσηεξηζκφο είλαη ηα μχιηλα βαξέιηα πνπ ζηαδηαθά αληηθαζηζηνχλ ηνπο πήιηλνπο ακθνξείο θαη ηα κεγάια πήιηλα dolia σο δνρεία κεηαθνξάο ηνπ θνξηίνπ ησλ πινίσλ. Γηαηεξείηαη επίζεο θαη ζην «Ξινίν ηεο Θεξχλεηαο» ηνπ 4νπ αη.. Πηνπο αηψλεο πνπ αθνινχζεζαλ ζπλέρηζαλ λα θηηάρλνληαη πινία ζηελ Διιάδα κε ηε ζθειεηηθή κέζνδν. Ζ θακπχιε θαξίλα πνπ ήηαλ απαξαίηεηε γηα ηα πιατλά πεδάιηα θαη ηδαληθή γηα ηελ θειπθηθή κέζνδν γίλεηαη πιένλ ίζηα. Αλάκεζα ζηνλ 7ν θαη ην 10ν αηψλα. 12. είραλ επίζεο θηηαρηεί κε ηελ ίδηα ηερληθή. Ζ ζθειεηηθή κέζνδνο θπξηάξρεζε θαηά ηε δηάξθεηα ησλ Βπδαληηλψλ θαη Κεηαβπδαληηλψλ ρξφλσλ. π. φπσο θαη θάζε άιιν πινίν πνπ βξέζεθε ζηελ Αλαηνιηθή ή Γπηηθή Κεζφγεην. Ρα ηεξάζηηα πινία ηεο ιίκλεο Λέκη. ηηο αθεγήζεηο ησλ μέλσλ ηαμηδησηψλ θαη ηηο εηθνλνγξαθήζεηο ησλ ηαμηδηψλ ηνπο. θαζψο θαη ζην εκπνξηθφ πινίν πνπ βπζίζηεθε ηνλ 1ν αη. ζε έλα κηθξφ πιένλ αξηζκφ παξαδνζηαθψλ ηαξζαλάδσλ δηαζθνξπηζκέλσλ ζηελ Διιάδα. Πην ηέινο ηνπ αξραίνπ θφζκνπ. ζηα πινία ηνπ Ληαζρνχξ. Γεηά. ζηα Αληηθχζεξα.

Νη πινηνθηήηεο. Ζ Δπνρή ηνπ Πηδήξνπ θαη νη πνιπήξεηο ηεο Γεσκεηξηθήο πεξηφδνπ 8. Πηα ηέιε ηνπ 18νπ αηψλα ην ζαιάζζην εκπφξην είρε θάλεη θάπνηα ειιεληθά λεζηά πινχζηα. πνπ ζπρλά ήηαλ θαη νη θαπεηάληνη ησλ πινίσλ ηνπο. ησλ Ππεηζψλ θαη ησλ Ταξψλ ζηνλ αγψλα ηεο αλεμαξηεζίαο ηνπ 1821 ελάληηα ζηελ νζσκαληθή θπξηαξρία ήηαλ απνθαζηζηηθφο. Νη Λαπνιεφληεηνη πφιεκνη θαη ν απνθιεηζκφο ησλ γαιιηθψλ ιηκαληψλ απφ ην αγγιηθφ λαπηηθφ ζπλέβαιε ζε κηα ζεκαληηθή ζηξνθή ζηε ζχγρξνλε ειιεληθή λαπηηιία.ehw. Ζ ζπλεηζθνξά ησλ εκπνξηθψλ ζηφισλ ηεο Ύδξαο. 1.Θαηά ηε δηάξθεηα ηεο Νζσκαληθήο πεξηφδνπ πνπ δηήξθεζε απφ ηα κέζα ηνπ 15νπ αηψλα κέρξη ηηο αξρέο ηνπ 19νπ. Θαζψο δε δηέζεηαλ θάπνηα δηθή ηνπο λαπηηθή παξάδνζε νη Ρνχξθνη απαζρνινχζαλ κεγάιν αξηζκφ Διιήλσλ λαπηηθψλ ζηνπο πνιεκηθνχο θαη εκπνξηθνχο ηνπο ζηφινπο. ελψ κηθξφηεξα ζπλέρηδαλ λα θηηάρλνληαη ζηνπο ηνπηθνχο ηαξζαλάδεο. Κεγάια πινία παξαγγέιλνληαλ απφ ην εμσηεξηθφ. Νη πεγέο γηα ηελ θαηαλφεζε ηνπ αξραίνπ πινίνπ 3. Ρα εμειηγκέλα πινία ησλ Κηλσηηψλ θαη ε ηνηρνγξαθία ηνπ Αθξσηεξίνπ (Θήξα) θαηά ηελ Δπνρή ηνπ Σαιθνχ 6. παξφηη έραζε κεγάιν κέξνο ηεο ηζρχνο ηεο. Ρα ειάρηζηα ζηνηρεία ηεο Λενιηζηθήο πεξηφδνπ 5. 2006. Ζ Θιαζηθή πεξίνδνο θαη ην Ξινίν ηεο Θεξχλεηαο 10. Ζ Ύδξα. Ζ αζελατθή ηξηήξεο θαη ε εγεκνλία ησλ Αζελψλ 9. «Ξινία θαη λαπζηπινΐα ζην Αηγαίν». κφλν 150 είδαλ ην ηέινο ησλ ερζξνπξαμηψλ. απφ λεζηά φπσο ε Σίνο. πνπ γηα έλα ζρεδφλ αηψλα ήηαλ ε απνθιεηζηηθή δξαζηεξηφηεηα γηα ηνπο Θαιχκληνπο. είραλ ήδε επσθειεζεί απφ ηηο λαπηηθέο ηθαλφηεηεο ησλ θαηνίθσλ ηνπο θαη είραλ θαηαζθεπάζεη ζεκαληηθνχο ζηφινπο.gr/l. νη Νηλνχζζεο. Ν άλζξσπνο θαη ε ζάιαζζα 2. εκπνξεχνληαλ ζε φιν ηνλ θφζκν ήδε απφ ηα κέζα ηνπ 19νπ αηψλα. νη Ππέηζεο. ε Διιάδα. πνπ αλάγεηαη ζηελ απγή ηεο ηζηνξίαο– ηεο λαπζηπινΐαο ησλ Διιήλσλ. παξφηη λεζηά κηθξά θαη άγνλα. ηνπο Πχκηνπο θαη ζε κηθξφηεξε θιίκαθα ηνπο ΢δξαίνπο θαη ηνπο άιινπο λεζηψηεο. νη Έιιελεο λαπηηθνί ήηαλ αλππφκνλνη λα πηνζεηήζνπλ ηηο κνληέξλεο ηερλνινγίεο· πξψηα ηελ αηκνθίλεζε. Ζ πξψηκε κεηαθνξά ηνπ νςηδηαλνχ ηεο Κήινπ θαη ε «Ξαππξέιια» 4. παξέκεηλε δξαζηήξηα ζην ζαιάζζην εκπφξην θαη ζπλέρηζε λα θαηαζθεπάδεη πινία κηθξνχ θαη κεζαίνπ κεγέζνπο. ηα Ταξά. έπεηηα ηελ θαηαζθεπή ζθαξηψλ φρη πηα απφ μχιν αιιά απφ ελσκέλεο ζηδεξέληεο πιάθεο. Απφ ηα 700 ειιεληθά πινία πνπ έπιεαλ ζηελ αξρή ηεο εμέγεξζεο. Ρα νκνηψκαηα πινίσλ ηεο Θχπξνπ 7. αιιά είλαη θπξίσο ην απνηέιεζκα κηαο καθξάο λαπηηθήο παξάδνζεο – απηήο ηεο αλαπφζπαζηεο αιπζίδαο. Νη γίγαληεο ησλ ζαιαζζψλ ηεο Διιεληζηηθήο θαη ηεο Διιελνξσκατθήο επνρήο 11. έλα παξάδεηγκα επηθεξδνχο απαζρφιεζεο ήηαλ ε ζπνγγαιηεία. Νη ηερληθέο λαππεγηθήο ελ ζπληνκία 12. Ρνικεξνί θαπεηάληνη απφ απηά ηα πεξίθεκα λαπηηθά θέληξα επαλεηιεκκέλα έζπαδαλ ηνλ αγγιηθφ απνθιεηζκφ θαη σο απνηέιεζκα απηνχ κεγάινο πινχηνο ζπζζσξεχηεθε ζηηο παηξίδεο ηνπο. Κεηά ην ηέινο ηνπ αξραίνπ θφζκνπ Ρδάιαο Σάξεο. Πολιηιζηική Πύλη ηος Απσιπελάγοςρ ηος Αιγαίος URL: <http://www. Απηφ κε ηε ζεηξά ηνπ δηεπθφιπλε ηελ θαηαζθεπή νινέλα πεξηζζφηεξσλ πινίσλ.aspx?id=10595> [14] . Ρν γεγνλφο φηη ζήκεξα ν εκπνξηθφο ζηφινο ηεο Διιάδαο (ππφ ειιεληθή ή άιιε ζεκαία) δηαζέηεη ηε κεγαιχηεξε ρσξεηηθφηεηα ζηνλ θφζκν δελ νθείιεηαη κφλν ζηελ ηθαλφηεηα ησλ Διιήλσλ πινηνθηεηψλ. Κεηά ηελ ίδξπζε ηνπ αλεμάξηεηνπ ειιεληθνχ θξάηνπο ην 1832. ε Άλδξνο θαη ε Πχξνο. ηδηαίηεξα απφ ηα γαιιηθά λαππεγεία. Αιιά νη λεζηψηεο αζρνινχληαλ θαη κε άιιεο λαπηηθέο δξαζηεξηφηεηεο· εθηφο ηεο αιηείαο.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful