You are on page 1of 109

ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 1

ÀAÅO KINH DOANH VIÏÅT NAM VAÂ THÏË GIÚÁI

Jorma Ollila & NOKIA


ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU
Àùång Tûúi - Ngoåc Hoaâng vaâ caác chuyïn gia cuãa PACE

Têåp saách naây laâ möåt phêìn trong böå saách ÀAÅO KINH DOANH VIÏÅT NAM
VAÂ THÏË GIÚÁI. Vaâ böå saách naây laâ kïët quaã cuãa dûå aán nghiïn cûáu mang Chòu traùch nhieäm xuaát baûn: Ts. Quaùch Thu Nguyeät
tïn Ài tòm Àaåo Kinh doanh cuãa Viïåt Nam vaâ Thïë giúái do caác chuyïn
Bieân taäp: Haûi Vaân
gia cuãa PACE cuâng möåt söë taác giaã phöëi húåp thûåc hiïån.
Bìa: Höõu Baéc
Söûa baûn in: Thanh Vieät
PACE giûä baãn quyïìn
Copyright©2007 by PACE Kyõ thuaät vi tính: Mai Khanh + Thanh Haø

Böå saách àaä àûúåc àùng kyá baãn quyïìn, moåi thöng tin xin vui loâng gûãi vïì:
PACE
NHAØ XUAÁT BAÛN TREÛ
Toâa nhaâ PACE
161B Lyù Chính Thaéng - Quaän 3 - Thaønh phoá Hoà Chí Minh
341 Nguyïîn Traäi, Quêån 1 ÑT: 9316289 - 9316211 - 8465595 - 8465596 - 9350973
Fax: 84.8.8437450 - E-mail: nxbtre@ hcm.vnn.vn
TP. Höì Chñ Minh, Viïåt Nam
Website: http://www.nxbtre.com.vn
Email: BOOK@pace.edu.vn
CHI NHAÙNH NHAØ XUAÁT BAÛN TREÛ TAÏI HAØ NOÄI
20 ngoõ 91, Nguyeãn Chí Thanh, Quaän Ñoáng Ña - Haø Noäi
In lêìn thûá nhêët taåi TP.HCM, do Nhaâ xuêët baãn Treã êën haânh. ÑT & Fax: (04) 7734544
E-mail: vanphongnxbtre@ hn.vnn.vn

Taác giaã têåp saách: Àùång Tûúi - Ngoåc Hoaâng


(möåt phêìn cuãa dûå aán) vaâ caác chuyïn gia cuãa PACE

Giaám àöëc àiïìu phöëi dûå aán: Trêìn Vuä Nguyïn

Nhoám biïn têåp vaâ àiïìu phöëi dûå aán: Trêìn Vuä Nguyïn
Nguyïîn Dûúng Hiïëu
Nguyïîn Höìng Dung
Nguyïîn Thõ Haâ

2 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 3
Muåc luåc

Cuâng baån àoåc,


KIÏËM TIÏÌN HAY PHUÅNG SÛÅ XAÄ HÖÅI? 7
Lúâi noái àêìu 13
Nhûäng tûâ viïët tùæt 19

PHÊÌN I.
MANG INTERNET VAÂO TUÁI AÁO CUÃA TÛÂNG NGÛÚÂI

Chûúng 1. 23
ÀI THEO NIÏÌM TIN CUÃA CHÑNH MÒNH
Gia nhêåp vûåc thùèm Nokia 24
Ollila chaåm vaâo àiïån thoaåi di àöång 31
Thùæp lûãa cho nhûäng ngûúâi cöång sûå 38
Jorma Ollila vaâ triïët lyá thñch nghi cuöåc söëng 40
Chaåy vïì phña cú höåi cuãa liïn minh - liïn kïët 61
Khai thaác moåi nguöìn lûåc sùén coá 68

Chûúng 2. 85
Nhoám chuyïn gia, nhoám àiïìu phöëi, nhoám taác giaã vaâ nhoám biïn têåp cuãa
dûå aán nghiïn cûáu Ài tòm Àaåo Kinh doanh Viïåt Nam vaâ Thïë giúái xin TAÁI CÊËU TRUÁC ÀÏÍ TOAÂN CÊÌU HOÁA
chên thaânh caãm ún caác cöng ty, cú quan, àún võ vaâ caác caá nhên àaä nhiïåt Ollila thuyïët phuåc chiïën lûúåc têåp trung Höìng Köng 86
tònh höî trúå thöng tin, tû liïåu trong viïåc triïín khai dûå aán nghiïn cûáu vaâ
thûåc hiïån têåp saách naây. Hoåc tûâ di saãn 93

4 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 5
PHÊÌN II.
KINH DOANH KHÖNG BIÏN GIÚÁI
TRONG XAÄ HÖÅI TOAÂN CÊÌU
Cuâng baån àoåc
Chûúng 1. 107
KÏËT NÖËI MOÅI NGÛÚÂI
Thûúng hiïåu “nhên baãn” 108
Thiïët kïë: Caá nhên hoáa 121 KIÏËM TIÏÌN HAY PHUÅNG SÛÅ XAÄ HÖÅI?
R&D vaâ caách àöëi thoaåi vúái thúâi àaåi 124
Tûâ Àiïån thoaåi di àöång àïën Maáy tñnh àa phûúng tiïån
Böå saách maâ baån àoåc àang cêìm trïn tay laâ kïët quaã
139
cuãa dûå aán nghiïn cûáu mang tïn Ài tòm Àaåo Kinh
“Nokia way”àûúâng àïën àónh cao thïë giúái 144
doanh cuãa Viïåt Nam vaâ Thïë giúái do Töí húåp Giaáo duåc
PACE thûåc hiïån trong suöët 14 thaáng vûâa qua.
Chûúng 2. 151 Chuáng töi àùåt tïn cho böå saách naây laâ Àaåo Kinh
CÖNG THÛÁC OLLILA doanh Viïåt Nam vaâ Thïë giúái vúái mong muöën àûúåc
Lùæng nghe nhên viïn 152 chia seã cuâng baån àoåc, àùåc biïåt laâ baån àoåc doanh nhên
Caãi töí quaãn trõ theo phong caách Ollila 157 vaâ baån àoåc quan têm àïën kinh doanh, nhûäng kiïën giaãi
Àêìu tû vaâo con ngûúâi cöng thûác sûác maånh cuãa Ollila
vïì haâng loaåt caác cêu hoãi nhû: “Kinh doanh laâ gò?”,
176
“Doanh nhên laâ ai?”, “Àêu laâ ‘àaåo’ cuãa nghïì kinh
Tin vaâo sûác treã 182
doanh?” vaâ “Taåi sao kinh doanh laâ möåt nghïì cao quyá
vaâ xûáng àaáng àûúåc xaä höåi tön vinh?”...
Chûúng kïët. 187 Àöåi nguä chuyïn gia cuãa PACE cuâng caác cöång sûå àaä
“CHUÁNG TÖI KHÖNG CÊÌN NHÛÄNG HUYÏÌN THOAÅI nghiïn cûáu cuöåc àúâi vaâ sûå nghiïåp cuãa 25 doanh nhên
ANH HUÂNG” huyïìn thoaåi, àïën tûâ 25 têåp àoaân kinh doanh dêîn àêìu
Nhiïåm vuå cuöëi cuâng 188 trong nhûäng baãng xïëp haång doanh nghiïåp trïn toaân thïë
“Mêåt maä” Ollila 198
giúái, nhùçm tòm kiïëm “caái àaåo”, caái triïët lyá cöët loäi trong
Vïì nguöìn taâi liïåu 211
kinh doanh cuãa hoå. Muåc àñch laâ àïí lyá giaãi xem vò sao
hoå laâ nhûäng ngûúâi kiïëm tiïìn nhanh nhêët, kiïëm tiïìn
nhiïìu nhêët vaâ kiïëm tiïìn bïìn vûäng nhêët thïë giúái, àöìng
thúâi hoå laåi àûúåc xaä höåi àùåc biïåt kñnh troång?
Phên tñch tûâng chùång àûúâng, tûâng möëc sûå nghiïåp,
tûâng bûúác thùng trêìm... cuãa nhûäng huyïìn thoaåi doanh
nhên naây, chuáng töi àaä àuác kïët àûúåc nhûäng neát chung

6 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 7
nhêët, noái chñnh xaác hún, laâ nhûäng yïëu töë khiïën hoå trúã Cêu chuyïån thûá hai vïì möåt cú súã saãn xuêët tuã sùæt.
nïn vô àaåi, trúã thaânh nhûäng doanh nhên huyïìn thoaåi. Ngûúâi ta thûúâng mua tuã cuãa cú súã naây vïì àïí àûång höì
Àoá laâ sûå khao khaát, laâ niïìm àam mï möåt caách maänh sú. Möåt cú súã beá xñu rêët àöîi bònh thûúâng thò liïåu coá
liïåt àïí saáng taåo, àïí àem àïën thêåt nhiïìu giaá trõ múái mang trong ngûúâi “sûá mïånh xaä höåi”? Trong möåt thúâi
cho cuöåc söëng vaâ cho xaä höåi. Hoå àaä thûåc hiïån àûúåc gian daâi, cú súã hoaåt àöång cêìm chûâng, cho àïën möåt
àiïìu àoá bùçng viïåc cöëng hiïën caã cuöåc àúâi mònh lêîn viïåc ngaây öng chuã cuãa noá thay àöíi caách nghô: töi khöng
truyïìn àaåt, dêîn àûúâng cho hêåu thïë. “baán tuã sùæt” nûäa, maâ seä “baán giaãi phaáp lûu trûä höì sú
Trong lúâi àêìu naây cuãa böå saách, chuáng töi cuäng muöën vùn phoâng”. Tûâ àoá, öng vaâ àöìng sûå tiïën haânh nghiïn
kïí laåi vúái quyá võ möåt vaâi cêu chuyïån vaâ möåt vaâi so cûáu àïí taåo ra nhûäng caái tuã sao cho coá thïí chöëng àûúåc
saánh maâ PACE luön tûå haâo khi tòm thêëy noá trong haânh möëi, moåt, chöëng thêëm, ngùn tuã naây thò coá khoáa kiïn cöë
trònh Khaát voång Doanh trñ cuãa mònh trong suöët nhûäng àïí àûång höì sú quan troång, ngùn tuã khaác thò khöng cêìn
nùm vûâa qua: khoáa àïí dïî keáo ra keáo vaâo... Öng cuäng chõu khoá ài àïën
caác vùn phoâng àïí nghiïn cûáu maâu sún, thay àöíi kñch
Baâ chuã möåt tiïåm taåp hoáa suöët ngaây khöng vui vò
cúä, kiïíu daáng... Thïë laâ saãn phêím cuãa öng coân thïm tñnh
buön baán ïë êím. Nhûng sau nhûäng ngaây thaáng nhòn
nùng laâm àeåp cho caã vùn phoâng cuãa caác cöng ty. Chó
vaâo “mùæt” khaách haâng, baâ chúåt nghô: “Sao töi khöng laâ
sau möåt thúâi gian ngùæn, cú súã cuãa öng àaä löåt xaác vaâ
ngûúâi giaãi quyïët vêën àïì nhu yïëu phêím cho caã xoám?”.
phaát triïín rêët nhanh.
Vaâ moåi chuyïån thay àöíi. Tûâ àoá, nhiïìu gia àònh chûa
Nhû vêåy, doanh nghiïåp lúán hay nhoã tuây thuöåc vaâo
khaá giaã trong khu phöë coá thïí mua möåt, hai goái mò töm
vêën àïì xaä höåi maâ hoå giaãi quyïët àûúåc. Baâ chuã taåp hoáa
(maâ khöng cêìn phaãi mua caã thuâng mò), möåt teáp böåt
cuãa khu phöë noå cuâng Sam Walton (öng chuã têåp àoaân
ngoåt (maâ khöng cêìn phaãi mua caã goái böåt ngoåt). Baâ coá
baán leã lúán nhêët thïë giúái Wal-Mart) àïìu giaãi quyïët vêën
thïí múã cûãa luác múâ saáng hay nûãa àïm, khi chùèng coân
àïì mua sùæm cuãa xaä höåi thöng qua viïåc múã cûãa haâng
núi naâo baán haâng nûäa àïí àaáp ûáng nhu cêìu “hïët chanh
baán leã. Hoå chó khaác nhau vïì phaåm vi: xaä höåi cuãa baâ
àöåt xuêët” hoùåc “nhaâ khöng coân nûúác mùæm”. Hay hún
chuã tiïåm taåp hoáa laâ möåt khu phöë, coân xaä höåi cuãa Sam
nûäa, moåi ngûúâi chó “xeåt” möåt hai bûúác chên laâ coá ngay mang têìm cúä thïë giúái.
nhûäng vêåt phêím cêìn thiïët nhêët cho gia àònh. Laåi thïm Àiïìu xaä höåi quan têm khöng phaãi laâ doanh nghiïåp
chuyïån giaá caã cuãa baâ so vúái chúå vaâ siïu thõ cuäng àoá kiïëm àûúåc bao nhiïu maâ laâ hoå àaä mang laåi gò cho
chùèng chïnh lïåch laâ bao. Ai cuäng àoaán ra kïët quaã: cöång àöìng. Chùèng haån, trong khi tó phuá Nhêåt, Toyoda
cûãa tiïåm suöët ngaây ngûúâi ra keã vaâo, baâ thò baán haâng (“cha àeã” cuãa Toyota), vúái tinh thêìn aái quöëc àûúåc ngûúâi
luön tay vaâ cûúâi noái luön miïång. Khöng chó tiïìn laäi thu Nhêåt xem nhû anh huâng dên töåc thò tó phuá Nga,
àûúåc tùng cao, maâ baâ coân coá “lúåi nhuêån” lúán nhêët laâ Khodorkovsky (öng chuã cuãa Yukos), öng ta laâ ai trong
sûå quyá mïën cuãa moåi ngûúâi daânh cho möåt ngûúâi biïët mùæt dên Nga thò chó ngûúâi Nga múái thêëu roä. Sûå khaác
kinh doanh nhû baâ. nhau naây coá leä do caách thûác kiïëm tiïìn cuãa hoå.

8 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 9
Nghïì kinh doanh, xûa nay vêîn thûúâng bõ hiïíu chó hoå ài vaâo lõch sûã kinh doanh thïë giúái nhû nhûäng huyïìn
nhû laâ nghïì “kiïëm tiïìn”. Nhûng thûåc chêët, khöng hïì thoaåi, doanh nghiïåp cuãa hoå cuäng vô àaåi vaâ trûúâng töìn.
coá nghïì kiïëm tiïìn, búãi nghïì naâo thò cuäng kiïëm tiïìn Nhû vêåy, vúái möåt têm thïë luön hûúáng vïì cöång àöìng,
caã. Chùèng haån, luêåt sû kiïëm tiïìn bùçng viïåc haânh luön khaát khao laâm cho xaä höåi quanh mònh (coá thïí nhoã
nghïì luêåt, baác sô kiïëm tiïìn bùçng caách chûäa bïånh cûáu goån trong möåt ngöi laâng hoùåc röång lúán bùçng caã möåt
ngûúâi... Vaâ doanh nhên, ngûúâi haânh nghïì kinh doanh, hïå mùåt trúâi) töët àeåp hún, chñnh hoå, nhûäng doanh nhên
cuäng kiïëm tiïìn bùçng caách laänh àaåo möåt doanh (duâ lúán hay nhoã, duâ “Têy” hay “Ta”, duâ “cöí” hay “kim”)
nghiïåp vaâ thöng qua doanh nghiïåp àoá àïí giaãi quyïët luön àûúåc xaä höåi tön vinh khöng phaãi vò söë cuãa caãi
vêën àïì hay àaáp ûáng nhu cêìu naâo àoá cuãa xaä höåi. khöíng löì hoå kiïëm àûúåc, maâ vò nhûäng àoáng goáp vö giaá
Nhûng àiïìu khaác biïåt cuãa nghïì kinh doanh laâ trong cuãa hoå vaâo sûå àöíi thay cuãa thïë giúái naây.
quaá trònh haânh nghïì cuãa mònh doanh nhên khöng
Song song vúái nhûäng doanh nhên lêîy lûâng cuãa thïë
haânh àöång möåt caách àún leã maâ biïët kiïën taåo ra caác
giúái, àiïìu khaác biïåt úã böå saách naây laâ chuáng töi àaä
chuöîi giaá trõ. Cuå thïí hún, hoå nùæm lêëy möåt doanh
khúãi sûå haânh trònh tòm kiïëm nhûäng “huyïìn thoaåi
nghiïåp vaâ têåp húåp bïn mònh nhiïìu thaânh viïn àïí
doanh nhên Viïåt Nam” àïí, nhû möåt cöë gùæng, “àõnh võ”
cuâng cöång hûúãng laåi nhùçm hònh thaânh möåt sûác maånh
xem öng cha ta ngaây xûa àaä khúãi sûå kinh doanh nhû
töíng lûåc, tûâ àoá taåo ra nhiïìu giaá trõ hún cho xaä höåi. Àoá
thïë naâo. Vaâ thêåt bêët ngúâ, trong lõch sûã Viïåt Nam àaä
cuäng chñnh laâ lyá do maâ nghïì kinh doanh thûúâng
tûâng coá nhûäng Lûúng Vùn Can, Baåch Thaái Bûúãi,
kiïëm àûúåc nhiïìu tiïìn hún so vúái nhûäng nghïì khaác vaâ
Nguyïîn Sún Haâ, Trõnh Vùn Bö... vúái nhûäng tû tûúãng
vêîn àûúåc cöång àöìng xaä höåi uãng höå.
kinh doanh coá thïí gêy ngaåc nhiïn cho àïën têån bêy giúâ.
Nghiïn cûáu 25 huyïìn thoaåi doanh nhên thïë giúái cho
thêëy, duâ coá quaá nhiïìu sûå khaác biïåt nhûng hoå àïìu coá Nhòn “Têy” seä thêëy “Àöng”, soi “cöí” maâ ngêîm túái
chung möåt tû tûúãng chuã àaåo: “Kinh doanh laâ phuång sûå “kim”, àoá laâ àiïìu maâ chuáng töi, nhûäng ngûúâi thûåc hiïån
xaä höåi”. Hay noái möåt caách àêìy àuã hún, “Kinh doanh laâ böå saách, mong muöën àûúåc chia seã. Böå saách naây cuäng
kiïëm tiïìn bùçng caách phuång sûå xaä höåi, bùçng caách duâng laâ möåt cêu chuyïån, möåt phaác thaão cho bûác tranh toaân
saãn phêím hay dõch vuå nhû laâ phûúng tiïån àïí giaãi caãnh sinh àöång vaâ àêìy maâu sùæc vïì doanh nhên thïë
quyïët nhûäng vêën àïì cuãa xaä höåi vaâ laâm cho cuöåc söëng giúái - nhûäng doanh nhên laâm thay àöíi thïë giúái, vaâ vïì
trúã nïn töët àeåp hún”. möåt thïë hïå doanh nhên tiïìn böëi cuãa Viïåt Nam caách
Caái “àaåo” kinh doanh naây àaä àûúåc hoå quaán triïåt àêy gêìn möåt trùm nùm lõch sûã - möåt thïë hïå doanh
ngay tûâ buöíi àêìu khúãi nghiïåp àêìy gian khoá cho túái luác nhên maâ àïën ngaây nay chuáng ta vêîn coá thïí tûå haâo. Tûâ
thaânh cöng. Vaâ sûå thêåt naây cuäng chñnh laâ lyá do giuáp àoá, nhûäng nöî lûåc naây seä goáp phêìn hònh thaânh vùn hoáa
hoå kiïëm tiïìn nhanh nhêët, nhiïìu nhêët, bïìn nhêët, coân doanh nhên Viïåt, möåt böå phêån quan troång trong vùn
baãn thên hoå thò àûúåc xaä höåi tön vinh, nïí troång, vaâ röìi hoáa Viïåt Nam.

10 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 11
Chuáng töi xin àûúåc gûãi lúâi tri ên trên troång nhêët àïën
nhûäng àöìng nghiïåp àaä höî trúå tinh thêìn cho chuáng töi,
àïën caác caá nhên vaâ àún võ àaä sùén loâng höî trúå thöng
tin, tû liïåu trong quaá trònh nghiïn cûáu. Àùåc biïåt, chuáng LÚÂI NOÁI ÀÊÌU
töi muöën gûãi lúâi caám ún chên thaânh àïën caác têåp àoaân
haâng àêìu thïë giúái do caác doanh nhên huyïìn thoaåi Ruâa coá thïí di chuyïín vúái töëc àöå phi thuyïìn?
saáng lêåp, caám ún gia töåc hoå Lûúng, gia töåc hoå Baåch,...
Coá möåt cêu chuyïån nguå ngön nöíi tiïëng trïn thïë
- hêåu duïå cuãa cuå Lûúng Vùn Can, cuå Baåch Thaái Bûúãi...
giúái - chuyïån ruâa vaâ thoã. Trong cuöåc àua lûâng
àaä nhiïåt têm giuáp àúä chuáng töi trong suöët quaá trònh
“ài tòm Àaåo Kinh doanh cuãa Viïåt Nam vaâ Thïë giúái”. danh cuãa truyïån nguå ngön naây, thoã àaä thua ruâa
Viïåc triïín khai dûå aán naây tûâ khêu nghiïn cûáu àïën chó vò ham chúi, coân ruâa àaä thùæng nhúâ vaâo sûå têåp
thïí hiïån thaânh saách trong möåt thúâi gian khöng daâi, trung vúái têët caã khaã nùng nùång nïì cuãa mònh vaâ
cuâng nhûäng khoá khùn trong quaá trònh ài tòm tû liïåu nhúâ vaâo chñnh sai lêìm cuãa baån chúi.
lõch sûã vïì caác nhên vêåt, chùæc hùèn böå saách seä khoá traánh Möåt chuyïån nguå ngön thêëm àêîm tñnh tû tûúãng.
khoãi nhûäng sai soát nhêët àõnh. Do vêåy, chuáng töi rêët Möåt baâi hoåc luön luön àuáng trong lyá thuyïët vaâ àiïìu
mong nhêån àûúåc sûå thöng caãm cuäng nhû nhûäng goáp
kiïån lyá tûúãng.
yá chia seã cuãa baån àoåc gêìn xa vïì böå saách àïí lêìn taái
Nhûng nïëu thoã chúi àaâng hoaâng vaâ têåp trung thò
baãn tiïëp theo àûúåc hoaân thiïån hún.
sao? Ruâa nùæm chùæc phêìn thua.
Chuáng töi, PACE vaâ Nhaâ xuêët baãn Treã, xin trên troång
giúái thiïåu cuâng baån àoåc böå saách àêìy têm huyïët naây. Vêåy keã ñt lúåi thïë luön luön thua?
Vaâ chuáng töi cuäng tin rùçng, qua böå saách naây, baån àoåc
Cêu traã lúâi tûâ lõch sûã laâ khöng hùèn vêåy. Chuyïån
seä coá thïm kiïën giaãi vïì “àaåo kinh doanh”, àïí tûâ àoá, tûå
gò seä xaãy ra nïëu ruâa gùæn cho mònh möåt vaâi baánh
mònh àûa ra möåt àõnh nghôa cho nghïì kinh doanh vaâ
tûå mònh khùèng àõnh rùçng, kinh doanh laâ kiïëm tiïìn hay xe, hoùåc sùæm möåt chiïëc xe maáy, hay àaåi loaåi gùæn
phuång sûå xaä höåi! cho mònh möåt chiïëc tïn lûãa?
Kïët quaã cuöåc àua khi àoá seä tuây thuöåc vaâo lûåa
Thay mùåt Nhoám taác giaã cuãa böå saách choån cuãa Ruâa.
Giaãn Tû Trung - Ngûúâi Saáng lêåp PACE Àoá laâ cêu chuyïån cuãa Nokia – cêu chuyïån àûúåc
Saâi Goân, Xuên Àinh Húåi, 2007 mïånh danh laâ huyïìn thoaåi hiïån àaåi cuãa Phêìn Lan.
Chuá ruâa Nokia àaä àûúåc gùæn möåt chiïëc tïn lûãa.
Chuáng töi seä cuâng baån àoåc Viïåt Nam khaám phaá

12 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 13
cêu chuyïån vïì ngûúâi àaä kiïën taåo nïn chuyïën bay sûã 140 nùm cuãa noá. Chuáng ta chó noái vïì ngûúâi taåo
vô àaåi cuãa chuá ruâa Nokia. Àoá laâ Jorma Ollila. ra cêu chuyïån naây, Jorma Ollila, àïí tòm hiïíu taác giaã
cuãa bñ quyïët “biïën möåt ngûúâi tñ hon trúã thaânh
Taåi sao phaãi laâ Jorma Ollila?
ngûúâi dêîn àêìu thïë giúái”. Möåt thiïn taâi thò phaãi coá
Eljas Repo, töíng biïn têåp Arvopaperi – taåp chñ khaã nùng taåo ra ûúác mú núi keã khaác, vò chñnh hoå
thõ trûúâng chûáng khoaán haâng àêìu Phêìn Lan goåi kñch thñch trñ tûúãng tûúång vûúåt giúái haån, xaác àõnh
Jorma Ollila laâ “thêìn thoaåi Ollila”. Àoá laâ Repo chó nhûäng khaã nùng múái cuãa con ngûúâi. Vaâ möåt thiïn
nhùæc laåi tûâ ngûä rêët quen thuöåc àöëi vúái ngûúâi Phêìn taâi thò phaãi cöëng hiïën nhûäng kinh nghiïåm múái maâ
Lan. Taåi sao? Vò chñnh Ollila àaä laâm nïn hiïån tûúång tûâ àoá nhûäng ai àang hy voång coá thïí tiïëp tuåc hiïån
Nokia “cöng ty lúán nhêët, giaá trõ nhêët cuãa Phêìn thûåc hoáa ûúác mú. Ollila coá àuã nhûäng àiïìu àoá. Àoá
Lan” nhû Repo àaä viïët. Nokia cuäng laâ hiïån tûúång laâ lyá do nûäa àïí cêu chuyïån Ollila cêìn àûúåc kïí bùçng
chêu Êu “chûáng toã rùçng ngûúâi chêu Êu coá thïí dêîn tiïëng Viïåt.
àêìu thïë giúái trong cöng nghïå cao” nhû Fortune, Möåt thiïn taâi kinh doanh àûúåc xaác àõnh búãi khaã
cuãa Myä, nhêån àõnh. Trïn quy mö toaân cêìu, hiïåp nùng laâm ra nhiïìu tiïìn cho doanh nghiïåp, cho
höåi GSM thïë giúái àaä trao giaãi thûúãng thaânh tûåu troån nhên viïn, cho àêët nûúác vaâ xaä höåi. Nhûng möåt khi
àúâi cho Ollila vò “nhûäng cöëng hiïën cho lõch sûã phaát hoå vûúåt lïn trïn caã khaã nùng kiïëm tiïìn, röìi taåo ra
triïín truyïìn thöng di àöång”. Nïëu trong nûúác, Nokia àûúåc möåt giaá trõ ngoaåi haång cho doanh nghiïåp búãi
chiïëm 1/5 thu nhêåp quöëc gia thò, trïn toaân haânh nhûäng cöëng hiïën mang tñnh múã àûúâng cho nhên
tinh, àiïån thoaåi Nokia chiïëm mûác 1/3 thõ trûúâng loaåi, thò chuáng ta phaãi goåi àoá laâ huyïìn thoaåi. Jorma
àiïån thoaåi. Àoá laâ têåp àoaân àa quöëc gia duy nhêët Ollila àaåt àûúåc caã hai. Öng àaä kiïën taåo trúã laåi
cuãa Phêìn Lan vaâ laâ nhaâ doanh nghiïåp dêîn àêìu thïë Nokia tûâ vûåc sêu phaá saãn, laâm cho noá giaâu coá, biïën
giúái trong lônh vûåc naây. têåp àoaân tûâ dûúái con söë khöng àïën chöî chiïëm 1/5
Têët caã diïîn ra trong möåt thúâi gian cûåc ngùæn, chûa töíng thu nhêåp quöëc gia. Cöët loäi hún, öng àaä taåo ra
àêìy 10 nùm – trong àoá chó cêìn 5 nùm àïí àaåt võ trñ àûúåc giaá trõ cho doanh nghiïåp vúái tû caách laâ nhaâ
dêîn àêìu thïë giúái. tiïn phong cöëng hiïën cho lõch sûã cöng nghïå cuãa
Cêu chuyïån vïì Ollila vaâ Nokia laâ möåt phêìn cêu thïë giúái nhûäng cöåt möëc phaát triïín quan troång, laâm
chuyïån maâ Viïåt Nam àang vaâ seä phaãi viïët trong cho doanh nghiïåp trúã thaânh möåt cöng cuå phuåc vuå
tûúng lai. thïë giúái. Möîi cöåt möëc maâ Nokia ghi dêëu trong lõch
Chuáng ta khöng thêåt sûå giaãi maä Nokia – vúái lõch sûã cöng nghïå truyïìn thöng di àöång laâ möåt lêìn giuáp

14 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 15
ngûúâi duâng thay àöíi caách thûác giao tiïëp trong hûúng öng àaä thûåc haânh möåt lyá thuyïët maâ öng
cuöåc söëng. Taác àöång cuãa noá aãnh hûúãng àïën cuöåc chûa hïì biïët trûúác. Ollila – ngûúâi laâm thuï cho
söëng haâng ngaây cuãa haâng trùm triïåu con ngûúâi tûâ phûúng Têy àaä noái möåt cêu rêët xuác àöång: “Nokia
chêu Êu, chêu AÁ àïën chêu Phi, chêu Àaåi dûúng vaâ laâ trûúâng àaåi hoåc cuãa töi”. “Àaåi hoåc” luön luön laâ
ngay trïn àêët Myä - trung têm kyä thuêåt cao lúán nhêët núi mang sûá mïånh khaám phaá caái múái, caái chûa
cuãa thïë giúái. biïët. Do àoá, ruãi ro cuãa noá luön luön treo trïn àêìu
Khöng chó ngûúâi Viïåt Nam, maâ haâng trùm triïåu vaâ baån phaãi sùén saâng hoåc tûâ thêët baåi cuäng nhû giú
ngûúâi trïn thïë giúái àïìu biïët triïët lyá “Conecting àêìu chõu baáng. Nhûäng gò öng àaä laâm trong sûå
People” laâ cuãa Nokia – ra àúâi trong thúâi kyâ Ollila. nghiïåp cûåc kyâ thaânh cöng cuãa mònh thò giöëng hïåt
Cuöën saách naây hûúáng àïën sûå gêìn guäi thay vò thao sûá mïånh cuãa möåt trûúâng àaåi hoåc. Caác lyá thuyïët
thao bêët tuyïåt vïì möåt tûúång àaâi chó àïí chiïm phaãi ra àúâi tiïëp theo thúâi kyâ nghiïn cûáu vaâ thûã
ngûúäng àún thuêìn. nghiïåm maâ khöng àûúåc pheáp sai. Caác lyá thuyïët
*
xuêët phaát tûâ Nokia trong thúâi kyâ Ollila àaä àûúåc
* * nghiïn cûáu chñnh quy vaâ khöng chñnh quy, riïng
Ollila coá aánh nhòn maånh meä vaâ coá sûác àiïìu khiïín caá nhên öng, caác thaânh quaã àaä àûa öng àïën caã taá
ngûúâi khaác nhûng nuå cûúâi cuãa öng thò cúãi múã. chûác vuå cao cêëp trong caác têåp àoaân haâng àêìu thïë
Nokia coá bûúác àaåi nhaãy voåt trong cöng cuöåc taái giúái nhû Shell, General Motor. Öng laâ möåt CEO
cêëu truác nhûng cuäng “húã sûúân” trong nhiïìu dõp chuyïn nghiïåp haâng àêìu thïë giúái. Cêu chuyïån vïì
thi thöë. Ollila coá bùçng chûáng vïì “thuyïët thñch nghi” möåt CEO huyïìn thoaåi chùæc chùæn laâ hûäu ñch cho
rêët àöåc àaáo, àoá chñnh laâ sûå lûåa choån duy nhêët cöng cuöåc hònh thaânh thïë hïå CEO chuyïn nghiïåp
trong tònh traång hiïím ngheâo. Thay vò chúâ cú höåi úã Viïåt Nam.
àïën vúái dên töåc mònh, öng àaä nhanh chên chaåy Ollila àaä gùæn cho Ruâa nhoã Nokia sûác bay cuãa
àïën vúái noá – cú höåi GSM. Do àoá, phêìn naây cuãa möåt phi thuyïìn. Vêåy, viïåc thuá võ cêìn laâm laâ haäy
cuöën saách cho thêëy “töi thñch thûã thaách” nhû öng thûã khaám phaá “hïå àiïìu khiïín” cuãa chiïëc phi
noái, kiïíu maåo hiïím cuãa nhûäng ngûúâi nghô lúán, àêìy thuyïìn Ollila.
khaát voång trong traách nhiïåm. Vaâ múâi baån àoåc cuâng chuáng töi lïn àûúâng chu du
Nïìn taãng khaác biïåt cuãa Jorma Ollila laâ ngûúâi àaân vaâo möåt thïë giúái cuãa khaát voång, khaát voång kïët nöëi
öng naây àaä hoåc rêët nhiïìu, thûåc haânh rêët nhiïìu con ngûúâi vúái con ngûúâi vò möåt xaä höåi haånh phuác
nhûäng baâi thûåc haânh quöëc tïë, àïí röìi trúã vïì quï hún.

16 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 17
NHÛÄNG TÛÂ VIÏËT TÙÆT

- CEO: Chief Excutive Officer - (Töíng) giaám àöëc


àiïìu haânh.
- GSM: Global System for Mobile communications
- Hïå thöëng truyïìn thöng di àöång toaân cêìu. GSM
laâ hïå thöëng àiïån thoaåi maång lûúái sûã duång kyä
thuêåt söë, khaác vúái hïå thöëng maång àiïån thoaåi
analog cöí àiïín.
- 3G: Third generation systems – laâ hïå thöëng thïë
hïå thûá ba, cho pheáp truyïìn caã dûä liïåu thoaåi vaâ
dûä liïåu ngoaâi thoaåi nhû taãi dûä liïåu, gûãi email, tin
nhùæn nhanh, hònh aãnh. Dõch vuå thoaåi video
thûúâng àûúåc miïu taã nhû laâ laá cúâ àêìu cuãa thïë
hïå 3G. Trong khi àoá, thïë hïå 2G (Second genera-
tion systems) cuäng ûáng duång cöng nghïå söë
nhûng coá ñt khaã nùng truy cêåp vaâo Internet
nhû 3G, noá chó bao göìm thoaåi, truyïìn dûä liïåu vaâ
fax. Vaâ 1G (First generation systems) laâ kyä thuêåt
tûúng tûå analog.
- R&D: Research & Development – Nghiïn cûáu vaâ
Phaát triïín

18 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 19
P hêìn I.

MANG INTERNET
VAÂO TUÁI AÁO
CUÃA TÛÂNG NGÛÚÂI

Muâa thu Phêìn Lan, tuyïët àaä rúi khùæp khöng gian, àuã
laånh àïí hònh thaânh lúáp bùng trïn mùåt höì. Nhaâ nghó cuãa
gia àònh möåt ngûúâi àaân öng noå laâ möåt caái cabin nùçm
thú möång bïn höì nûúác giúâ àêy coá möåt lúáp bùng phuã
trïn àoá. Bêët ngúâ nhûäng ngûúâi con àûa ra möåt thaách
thûác daânh cho öng böë: “Böë coá daám búi trong höì nûúác
bùng giaá kia khöng?”. Ngûúâi àaân öng vûâa bûúác ra tûâ
phoâng xöng húi, ngûâng möåt laát vaâ lao thùèng xuöëng mùåt
nûúác. Mùåt höì dúån soáng laâm lay àöång nhûäng taãng bùng
moãng. Tuyïët rúi laånh giaá. Àoá laâ Jorma Ollila.

*
Haäy tûúãng tûúång, têët caã thöng tin trïn thïë giúái bao göìm
tiïëng noái cuãa con ngûúâi, hònh aãnh, phim, êm nhaåc, tin
tûác vaâ moåi thûá coá trïn Internet – têët caã àïìu coá thïí coá
àûúåc trong möåt thiïët bõ cúä nhoã.
Jorma Ollila miïu taã vúái phoáng viïn cuãa Business Week (10.8.1998)
nhûäng linh caãm cuãa mònh vïì tûúng lai.

20 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 21
Chûúng 1.

ÀI THEO NIÏÌM TIN


CUÃA CHÑNH MÒNH

Haäy mang Internet vaâo tuái aáo cuãa tûâng ngûúâi.


Jorma Ollila

22 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 23
Thaáng 9.1984, CEO àöìng thúâi laâ chuã tõch höåi
àöìng quaãn trõ Nokia, ngaâi Kari Kairamo múâi nhaâ
taâi chñnh Jorma Ollila cuãa Citibank tham dûå möåt
cuöåc hoåp cuãa cöng ty.
GIA NHÊÅP VÛÅC THÙÈM NOKIA Vaâi thaáng sau, Ollila quyïët àõnh ruát khoãi nhaâ taâi
chñnh khöíng löì Citibank cuãa phûúng Têy vaâo nùm
Nùm 1998, Business Week hoãi Jorma Ollila vïì sûå
1985 àïí gia nhêåp Nokia – möåt cöng ty nöåi àõa. Sau
kiïån öng àûúåc choån laâm CEO cho Nokia – möåt têåp
ba nùm tham gia laänh àaåo Citibank taåi Phêìn Lan
àoaân cöìng kïình vúái 11 ngaânh kinh doanh, àang
vúái vai troâ thaânh viïn höåi àöìng quaãn trõ, cöång vúái
bïn búâ vûåc phaá saãn.
thúâi kyâ úã Luên Àön, Ollila àaä laâm viïåc cho Citibank
Stephen Baker: Laâm thïë naâo öng àûúåc choån vaâo töíng cöång gêìn 8 nùm. Gêìn troån möåt thêåp niïn, thúâi
võ trñ haâng àêìu nùm 1992? gian quaá àuã àïí Ollila biïët caách thûác cuãa thõ trûúâng
Jorma Ollila: Töi àaä rêët ngaåc nhiïn khi àûúåc àïì phûúng Têy.
baåt vaâo võ trñ àoá. Töi àaä khöng chuêín bõ gò caã. ÚÃ Nokia, öng chó giûä vai troâ phoá chuã tõch möåt böå
Stephen Baker: Vêåy thò öng àaä laâm gò àêìu tiïn? phêån vïì quan hïå quöëc tïë. Nïëu phaãi so bò danh
Jorma Ollila: Khi àoá, töi àaä vaâ àang àiïìu haânh voång vaâ àõa võ thò roä raâng öng àaä choån phña keám
viïåc saãn xuêët (taåi cöng ty con) àiïån thoaåi di àöång. hún – möåt cöng ty nöåi àõa. Dûúâng nhû chûa bao giúâ
Nhûäng kiïën thûác kinh doanh àaä giuáp töi tûå tin noái öng giaãi thñch cho sûå lûåa choån naây, möåt lûåa choån
rùçng chuáng töi seä àûa cöng ty trúã thaânh doanh àaä laâm cho võ thïë quöëc tïë cuãa caá nhên öng giaãm
nghiïåp viïîn thöng. Töi àaä ài àïën kïët luêån, thêåm chñ búát. Chó coá thïí àoaán rùçng, öng àaä choån Nokia vò
coân kïët luêån caã trûúác khi àûúåc àïì baåt rùçng, khi àún giaãn rùçng àoá laâ möåt phêìn àêët nûúác cuãa öng.
chuáng ta laâm àuáng, thò chuáng ta coá thïí trúã thaânh Luác naây, Nokia coá àïën 11 phên nhaánh àûúåc töí
möåt tay chúi lúán. Töi nhúá, töi àaä noái seä laâm àiïìu chûác thaânh möåt khöëi döìn sûác vaâo böën lônh vûåc
naây vúái höåi àöìng quaãn trõ, möåt khi töi trúã thaânh cöng nghiïåp: àiïån tûã; dêy caáp vaâ thiïët bõ viïîn
CEO. Vaâ töi nhòn thêëy nhiïìu gûúng mùåt trong söë thöng; giêëy, nùng lûúång vaâ hoáa chêët; cao su vaâ vêåt
hoå toã ra rêët cûúng quyïët (àöìng yá vúái yá tûúãng àoá). liïåu saân nhaâ.
Ollila àaä gia nhêåp Nokia ba nùm trûúác àoá, sau Sau möåt nùm laâm quan hïå quöëc tïë, Ollila àûúåc
khi tûâ boã võ trñ cao úã ngên haâng Citibank cuãa Myä böí nhiïåm võ trñ phoá chuã tõch taâi chñnh cao cêëp,
taåi Phêìn Lan. nùm 1986.

24 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 25
Luác naây, Nokia bùæt àêìu coá thïm lônh vûåc maáy Ollila àûúåc böí nhiïåm trúã laåi laänh àõa taâi chñnh quen
tñnh, maáy nhùæn tin, àöì àiïån gia duång vaâ àiïån thoaåi thuöåc, vúái vai troâ giaám àöëc taâi chñnh cuãa Nokia -
di àöång thïë hïå sú khai nhêët. Nhaâ laänh àaåo Nokia, lônh vûåc rêët cêìn thiïët àöëi vúái Nokia luác naây. Noái rêët
Kairamo – ngûúâi maâ àïën têån ngaây nay vêîn coá möåt cêìn thiïët laâ búãi vò, luác naây hai cöí àöng lúán nhêët
võ trñ àûúåc kñnh troång trong loâng ngûúâi Phêìn Lan cuãa Nokia laâ hai ngên haâng nhaâ nûúác haâng àêìu
– àaä laâm viïåc cêåt lûåc nhû thïí öng khöng chõu àûúåc Phêìn Lan, SYP vaâ KOP, cuâng vúái cöng ty baão hiïím
tû thïë nhoã nhoi cuãa àêët nûúác öng luác bêëy giúâ. Àïí lúán nhêët Phêìn Lan laâ Pohjola àang kiïím soaát têåp
àaåt àûúåc con àûúâng àiïån tûã vaâ àiïån thoaåi khaá múái àoaân vúái 40% töíng söë cöí phêìn. Mong muöën cuãa caác
meã, öng thûåc hiïån liïn tuåc nhûäng cuöåc mua vaâ baán cöí àöng naây khöng phaãi luác naâo cuäng àöìng thuêån
caác cöng ty, saát nhêåp vaâ liïn minh. vúái chiïën lûúåc taái troång têm cuãa ban giaám àöëc.
Kairamo cuäng liïn doanh vúái möåt cöng ty nhoã Kairamo muöën giaãm caác lûåc caãn trïn cûãa ngoä múã
cuãa Phêìn Lan chùèng tiïëng tùm gò laâ Mobira chuyïn ra chêu Êu cuãa Nokia. Àoá laâ cöng viïåc thûåc sûå
vïì saãn xuêët ti-vi. Nùm 1979, Nokia vaâ Mobira bùæt khoá bïn trong höåi àöìng quaãn trõ. Nokia cêìn möåt
tay liïn doanh saãn xuêët àiïån thoaåi di àöång – thö ngûúâi biïët caách, rêët biïët caách vaâ àuã tinh tûúâng àïí
sú, nùång 5kg duâng trong xe húi. vûúåt qua tònh thïë àoá.
Àêy chñnh laâ kyã nguyïn àiïån tûã cuãa Nokia. Àiïån Jorma Ollila laâ lûåa choån töët nhêët vaâo luác àoá cuãa
thoaåi di àöång vêîn sú khai vaâ ñt àûúåc chuá yá trong Kairamo. Nhûäng nùm thaáng du hoåc vaâ laâm thuï
têåp àoaân. Tuy nhiïn, ngay vúái haâng àiïån tûã nhû trong nghïì taâi chñnh cao cêëp cuãa Ollila coá dõp thi
ti-vi chùèng haån, thõ trûúâng cuãa Nokia vêîn chûa ra thöë.
khoãi Têy Êu, chûa phaãi laâ tiïëng noái haâng àêìu cuãa Ollila àaä nhanh choáng mang vïì cho Nokia nguöìn
chêu Êu. vöën 800 triïåu fim (àún võ tiïìn tïå cuãa Phêìn Lan),
Nhòn chung, Nokia khi àoá laâ möåt têåp àoaân cöìng bùçng caách phaát haânh cöí phiïëu trïn saân giao dõch
kïình vúái 11 phên nhaánh, coá khúãi sùæc úã caác phên chûáng khoaán chûá khöng vay tûâ chñnh ngên haâng
nhaánh àiïån thoaåi, caáp vaâ viïîn thöng. Ollila gia naâo. Baâi toaán quyïët àõnh cuãa Kairamo àaä àûúåc giaãi.
nhêåp Nokia vaâ rúâi xa lônh vûåc taâi chñnh àïí phuå Taác giaã cuãa àaáp aán àoá luác naây àaä laâ möåt ngûúâi giaâ
traách cöng viïåc quan hïå quöëc tïë – núi maâ öng àaä dùån kinh nghiïåm vaâ tûâng traãi trong cuöåc söëng, àoá
tranh luêån vaâ cho rùçng khoá khùn cuãa têåp àoaân laâ nùm 1988 vaâ Ollila úã tuöíi 38. Viïåc laâm naây coá
àang nùçm úã àoá. hai giaá trõ lúán. Möåt laâ, noá àaãm baão nguöìn vöën àïí
Song, chûa àêìy möåt nùm sau, tûác nùm 1986, Nokia thûåc hiïån nhûäng thûúng vuå mua laåi Standard

26 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 27
Elektrik Lorentz, Ericsson Data vaâ Oceanic. Caã ba rúi. Nhûäng con phöë Espoo trùæng xoáa. Truå súã Nokia
cöng ty naây giuáp Nokia thûåc hiïån cuöåc baânh nùçm bïn mùåt võnh àoáng bùng. Caái chïët cuãa võ chuã
trûúáng trong lônh vûåc àiïån tûã vaâ viïîn thöng. Hai laâ, tõch taâi nùng naây dûúâng nhû khöng gêy nhiïìu
nguöìn vöën cuãa Nokia gêìn nhû laâ tùng gêëp àöi, búãi ngaåc nhiïn trong cöng ty vò nhû baån beâ öng àaä
trûúác khi Ollila àem vïì 800 triïåu fim, thò vaâo nùm thêëy trûúác àoá öng rúi vaâo tònh traång cùng thùèng.
1987 töíng söë vöën cöí phêìn trong Nokia cuäng chó Nhûng àïën têån höm nay, nguyïn nhên khiïën öng
àaåt 1 tó fim. Ba laâ, lêìn àêìu tiïn Nokia xuêët hiïån tûå kïët thuác àúâi mònh vêîn laâ möåt bñ êín. Ngûúâi ta chó
thaânh cöng trïn saân giao dõch quöëc tïë bao göìm coá thïí àoaán rùçng, ngûúâi kyä sû lêm nghiïåp naây àaä
Stockholm cuãa Thuåy Àiïín, New York cuãa Myä, Luên têåp trung quaá mûác àïí àêíy möåt töí húåp kinh doanh
Àön cuãa Anh, Paris cuãa Phaáp vaâ saân giao dõch kïình caâng vïì phña trûúác, vúái möåt têìm nhòn rêët xa,
chûáng khoaán Frankfurt cuãa Àûác. Nghôa laâ Nokia coá àêìy khaát voång nhûng laåi phaãi thûåc hiïån noá trong
mùåt taåi nhûäng trung têm huy àöång vöën sêìm uêët böëi caãnh khuãng hoaãng nhiïn liïåu dêìu lûãa noáng
nhêët cuãa thïë giúái tû baãn. Cêìn nhúá laåi möåt chuát àïí nhû caái phoâng sauna. Nokia khöng thïí ài nhanh
thêëy roä giaá trõ cuãa viïåc naây, laâ khi àoá Nokia chûa vaâ maånh hún nhû öng muöën.
coá tiïëng tùm gò. Jorma Ollila luác naây múái úã tuöíi 38, chûáng kiïën
Laâm thïë naâo àïí baán cöí phiïëu trïn chúå chûáng sûå ra ài bi thaãm cuãa möåt võ sïëp taâi nùng. Kinh
khoaán thïë giúái? Khêíu hiïåu àûúåc duâng cho chiïën doanh roä raâng khöng àún thuêìn laâ chuyïån kiïëm
dõch naây laâ “Haäy trúã thaânh möåt ngûúâi súã hûäu chêu tiïìn, noá roä neát nhû loâng yïu nûúác vêåy. Dûúâng nhû,
Êu”. Chiïën dõch cuãa Ollila bùçng caách baán “súã hûäu àïí ài nhanh trïn con àûúâng xa, hoaâi baäo vaâ têìm
chêu Êu” roä raâng àaä àem laåi hiïåu quaã. Hiïåu quaã nhòn thöi chûa àuã, Nokia cêìn möåt ngûúâi àuã khaã
nhiïìu mùåt, tûâ thõ trûúâng àïën nöåi böå cöng ty. Möåt nùng àïí leâo laái noá. Nokia vúái nhûäng cuá rúi nhanh
cöng, àöi ba viïåc, nhêët laâ àaåt àûúåc niïìm tin cuãa trong lônh vûåc àiïån tûã vaâ caác ngaânh cöng nghiïåp
nhên viïn – nhûäng ngûúâi Phêìn Lan bùæt àêìu khao nùång theo truyïìn thöëng khaác àaä khiïën cho cöng ty
khaát coá möåt võ thïë cao hún trong mùæt quöëc tïë, do rúi vaâo caãnh núå nêìn. Möåt cöng ty bõ núå ngêåp àêìu
Kairamo khúi gúåi. trïn thõ trûúâng chûáng khoaán chñnh laâ nguy cú bõ
Giûäa luác vûâa huy hoaâng nhúâ vúái têìm tay àïën têån ngûúâi khaác mua, bõ thön tñnh.
Myä, Nokia laåi phaãi nhêån möåt àoân àau àúán: Chuã Ngay sau caái chïët cuãa Kairamo, Simo S. Vuorileto
tõch kiïm CEO Kari Kairamo tûå saát taåi nhaâ riïng. trúã thaânh ngûúâi kïë nhiïåm vaâo muâa xuên nùm
Àoá laâ thaáng 12.1988. Phêìn Lan im lòm trong tuyïët 1989. Öng naây, tiïëp bûúác ngûúâi tiïìn nhiïåm xêëu söë

28 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 29
bùçng caách laâm goån têåp àoaân laåi chó coân 6 nhoám
lônh vûåc, thay vò 11. Àoá laâ àiïån tûã, dûä liïåu, àiïån
thoaåi di àöång, viïîn thöng, dêy caáp vúái thiïët bõ vaâ
cöng nghiïåp cú baãn. Öng tiïëp tuåc ài theo con OLLILA CHAÅM VAÂO ÀIÏÅN THOAÅI DI ÀÖÅNG
àûúâng cuãa ngûúâi ài trûúác laâ têåp trung vaâo cöng
nghïå cao, loaåi boã ngaânh cao su, giêëy, göî saân khoãi Jorma Ollila miïu taã vúái phoáng viïn cuãa Business
Nokia. Vaâ öng tiïëp tuåc quöëc tïë hoáa Nokia maånh Week (10.8.1998) nhûäng linh caãm cuãa mònh vïì
hún nûäa bùçng caách àêíy maånh vöën maåo hiïím vúái tûúng lai:
nhiïìu cöng ty, chùèng haån nhû Tandy cuãa Myä vaâ “Haäy tûúãng tûúång, têët caã thöng tin trïn thïë giúái
Matra cuãa Phaáp – caã hai àaåi gia naây cuâng àöìng yá bao göìm tiïëng noái cuãa con ngûúâi, hònh aãnh, phim,
àïí Nokia saãn xuêët àiïån thoaåi di àöång cho hai thõ êm nhaåc, tin tûác vaâ moåi thûá coá trïn Internet – têët
trûúâng Myä vaâ Phaáp. Cuäng trong nùm 1989, Ollila caã àïìu coá thïí coá àûúåc trong möåt thiïët bõ cúä nhoã.”
àûúåc böí nhiïåm vaâo chûác vuå khaác cao hún: Phoá Nokia àaä chinh phuåc toaân cêìu vúái trñ tûúãng
chuã tõch höåi àöìng quaãn trõ. tûúång àoá cuãa möåt doanh nhên chûa nöíi tiïëng. Àoá
Ngaây Vuorileto nhêåm chûác laâ muâa xuên êëm aáp cuäng laâ khaát voång cuãa con ngûúâi trong caách thûác
nhûng nhûäng bûúác ài tiïëp theo cuãa öng vêîn chó giao tiïëp vúái nhau.
àem laåi möåt muâa àöng daâi aãm àaåm trong kinh Cho àïën àêìu thêåp niïn 90, nïìn kinh tïë Phêìn Lan
doanh. Laäi roâng cuãa Nokia tiïëp tuåc “àiïu taân” vêîn ò aåch. Kairamo àaä chïët bñ êín vúái sûå nghiïåp lúán
trong suöët nùm 1989 vaâ tiïëp tuåc “rúi laã taã” nhû laá nhûng chûa thaânh. Têåp àoaân Nokia thò àang chïët
phong muâa thu trong nùm sau àoá. Nokia vaâng uáa. dêìn.
Têìm nhòn cuãa nhaâ laänh àaåo Kairamo àaä àûa Möåt ngaây muâa xuên nùm 1990, Vuorilehto goåi
Nokia thaânh cöng vïì phña Têy Êu, vúái daâi ra Bùæc cho Ollila àïí hoãi rùçng, nhaâ taâi chñnh cuãa Nokia coá
Myä vaâ duy trò thõ trûúâng Liïn Xö nhûng kïët quaã laåi muöën chõu traách nhiïåm laänh àaåo Nokia Moblie
ngûúåc laåi vaâ cuöëi cuâng laâ caái chïët bñ êín. Coá veã nhû Phone hay khöng?
Nokia quaá öm àöìm trong möåt tònh thïë nhû vêåy. Têët Ollila traã lúâi qua àiïån thoaåi: “Öng xem, àoá khöng
caã tröån laåi vúái nhau nhû möåt múá boâng bong, vaâ, noá phaãi laâ nhiïåm vuå dïî daâng nhûng töi nghô laâ töi seä
chúâ àúåi möåt ai àoá khöng chó nhòn xa tröng röång laâm viïåc àoá. Àûúåc àêëy!”. Vaâ Ollila “seä laâm viïåc àoá”
maâ nhêët àõnh phaãi àuã khaã nùng gúä möëi tú boâng chó thöng qua möåt cuöåc thûúng lûúång trïn àiïån
bong. thoaåi nhû vêåy maâ thöi.

30 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 31
Möåt ngaây nùm 1991, khi nhaâ taâi chñnh Ollila – Àoá laâ bûác tranh laånh ngùæt vaâo àêìu thêåp niïn 90
ngûúâi tûâng thaânh cöng lúán trong suöët taám nùm úã cuãa thïë kyã XX.
Citibank – àang loay hoay úã xûúãng saãn xuêët àiïån Àiïìu gò àaä xaãy ra cho Phêìn Lan vaâ Nokia? Khúãi
thoaåi, tiïëp tuåc chûáng kiïën möåt vûåc thùèm taâi chñnh àêìu, sûå tan raä cuãa Liïn Xö àaä laâm kinh tïë Phêìn Lan
khi têåp àoaân löî àïën mûác kyã luåc, 102 triïåu àöla Myä. mêët gêìn 1/3 töíng kim ngaåch xuêët khêíu – chñnh
Giûäa luác àoá, Jorma Ollila àûúåc Vuorilehto goåi lïn xaác laâ 25%. Àiïìu naây coá nghôa laâ haâng loaåt nhaâ maáy
tûâ xûúãng àiïån thoaåi vúái chó möåt lúâi thaách àöë khùæc ngûng trïå, haâng chêët àöëng trong kho chûa baán kõp
nghiïåt: vúái hïå thöëng thûúng maåi bõ giaán àoaån. Búãi vò Nokia
“Anh chó coá saáu thaáng àïí traã lúâi nïn baán hay laâ möåt phêìn cuãa nïìn kinh tïë Phêìn Lan thïë nïn àïën
giûä laåi cöng viïåc laâm ùn cuãa mùåt haâng àiïån thoaåi lûúåt noá bõ àúåt bùng giaá bao phuã. Nokia chïånh
di àöång.” choaång trong höë sêu taâi chñnh, núå nêìn.
Jorma Ollila chó mêët böën thaáng àïí àûa ra cêu traã Àêy laâ luác Ollila coá thïí nhòn thêëy, cûá trong 100
lúâi: ngûúâi thò coá 13 ngûúâi mêët viïåc. Con söë cuå thïí hún
“Chuáng ta seä khöng baán cöng viïåc kinh doanh seä cho thêëy töëc àöå thêët nghiïåp tùng àïën choáng mùåt:
naây cho ai caã.” Àêìu nùm 1990, khi Ollila bûúác vaâo xûúãng àiïån
Àïën nay, khöng nghi ngúâ gò nûäa vò thûåc tïë sau thoaåi söë ngûúâi mêët viïåc úã nûúác naây laâ 3%, chó böën
àoá àaä chûáng minh, cêu noái naây àaä laâm nïn söë nùm sau thöi con söë thêët nghiïåp laâ 16% - gêëp nùm
phêån cuãa Nokia. lêìn. Vaâ töíng saãn phêím caã nûúác laâm ra suåt xuöëng
Nhûng möåt àúåt bùng giaá múái laåi traân àïën trïn xûá 6%. Trïn website cuãa Böå Ngoaåi giao Phêìn Lan, caác
súã sauna. Àoá laâ cuöåc khuãng hoaãng dêîn àïën tan raä taác giaã Tommi Melender vaâ Eljas Repo(*) viïët vïì thúâi
Liïn Xö, keáo theo laâ nhûäng thay àöíi chñnh trõ úã kyâ naây: Töíng thu nhêåp quöëc dên giaãm suát, söë
Àöng Êu vaâ biïën àöång taåi nûúác Àûác, àêìu nhûäng lûúång cöng ty tuyïn böë phaá saãn àaåt mûác kyã luåc vaâ
nùm 1990. Cuöåc khuãng hoaãng lúán nhêët sau chiïën toaân böå hïå thöëng ngên haâng rúi vaâo tònh traång
tranh laånh naây àaä laâm cho thõ trûúâng giöëng nhû khuãng hoaãng. Vaâ rùçng “àoá laâ cuöåc suy thoaái àùåc
àúåt bùng haâ phuã suöët thêåp niïn cuöëi cuâng cuãa thïë biïåt nghiïm troång trong lõch sûã thïë giúái cöng
kyã XX. Phêìn Lan vaâ caác nûúác Bùæc Êu bõ keåt trong nghiïåp hoáa”. Mùåc duâ, nhiïìu cöng ty àûa nïìn
thõ trûúâng suy thoaái àoá. Niïìm hy voång cuãa Phêìn thûúng maåi cuãa mònh vïì phña têy – tûác thõ trûúâng
________________
Lan vaâo Nokia vïì mö hònh àöíi múái vûâa loáe lïn àaä * Repo laâ töíng biïn têåp cuãa túâ Arvopaperi, taåp chñ haâng àêìu cuãa Phêìn
gùåp ngay thûã thaách. Lan daânh cho caác nhaâ àêìu tû chûáng khoaán.

32 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 33
tû baãn vaâ tònh hònh coá àúä hún. Trong söë àoá coá coá veã gò laâ aãm àaåm nhû sûå aãm àaåm vêy quanh nïìn
Nokia, vúái chñnh thõ trûúâng àiïån thoaåi di àöång. kinh tïë maâ ngûúåc laåi, öng thöíi vaâo böå phêån nghiïn
Ngûúâi Phêìn Lan vaâ ngûúâi cuãa Nokia giöëng nhû cûáu möåt luöìng khöng khñ múái, vúái quyïët àõnh “haäy
vûâa tûâ phoâng sauna quaá noáng cuãa khuãng hoaãng lao vaâo hïå tiïu chuêín kyä thuêåt söë vûâa ra àúâi taåi
dêìu lûãa lao thùèng xuöëng caái höì bùng giaá cuãa chêu Êu, goåi laâ GSM”. Möåt caách thûác maånh meä nhû
khuãng hoaãng múái. Khöng coá möåt khoaãng nghó naâo vêåy laâm nhiïìu nhên viïn thoaát khoãi voâng uã ruä vaâ
àïí thñch nghi. Niïìm tin vïì doanh nghiïåp vûún lïn tin vaâo tûúng lai. Fortune goåi àoá laâ “dêëu êën nghïì
têìm quöëc tïë dïî daâng lung lay. nghiïåp” cuãa Ollila. Coân baãn thên öng, ngûúâi nùæm
Giöëng nhû caách cuãa ngûúâi lñnh àûúåc huêën luyïån trong tay nhûäng têëm bùçng danh giaá laåi noái rùçng:
àïí lao thùèng xuöëng höì bùng giaá maâ vêîn sinh töìn, “Nokia laâ trûúâng àaåi hoåc cuãa töi”. Mûúâi nùm sau,
Ollila lao thùèng vaâo laänh àõa maâ “töi khöng phaãi laâ ngûúâi ta seä chûáng kiïën cêu noái naây cuãa öng caã
chuyïn gia kyä thuêåt”. Fortune 1.5.2000 cho biïët, trong nghôa àen cuãa noá – khi Ollila àûúåc trao hai
khi Ollila tiïëp quaãn cöng ty con beá nhoã chuyïn vïì bùçng tiïën sô danh dûå taåi Helsinki.
àiïån thoaåi, noá àang rïåu raä. Chó chûa àêìy möåt giúâ Nhû chuáng ta coá thïí nhúá vïì thúâi gian trûúác, àiïån
sau khi nhêån nhiïåm vuå múái, Ollila àaä rúâi töíng thoaåi di àöång khöng phaãi laâ ûu tiïn söë möåt trong
haânh dinh àïí àïën thùèng cöng xûúãng taåi thõ trêën chiïën lûúåc àùåt troång têm cuãa Kairamo. Àoá laâ kyã
Salo. Viïåc àêìu tiïn laâ öng lùæng nghe nhên viïn noái. nguyïn troång têm àiïån tûã vaâ àiïån thoaåi di àöång
Sûå xuöëng cêëp cuãa toaân têåp àoaân vaâ bêìu khöng khñ chó laâ möåt trong têët caã moåi thûá àa daång hoáa maâ
aãm àaåm cuãa nïìn kinh tïë àeâ nùång lïn nhên viïn. thöi. Luác naây Koski laâ ngûúâi àûáng àêìu cöng ty con
Ngay lêåp tûác, võ giaám àöëc múái toanh nhêån thêëy àoá chuyïn vïì àiïån thoaåi di àöång.
laâ vêën àïì then chöët. Cöng viïåc àêìu tiïn cuãa öng laâ Àiïån thoaåi thúâi bêëy giúâ chùæc chùæn khöng giöëng
thöíi vaâo möåt luöìng sinh khñ múái. Nhên viïn nhêån nhû ngaây nay. Nghôa laâ, thïë giúái chûa coá nhûäng hïå
thêëy võ giaám àöëc 39 tuöíi cuãa hoå coá phong caách rêët thöëng kyä thuêåt nïìn taãng nhû GSM hay CDMA nhû
khaác nhûäng nhaâ quaãn trõ Phêìn Lan. Öng coá caái veã bêy giúâ. Trong nhiïìu nùm, xûúãng saãn xuêët àiïån
nheå nhaâng lõch laäm, maâ Justin Fox cuãa Fortune goåi thoaåi di àöång cuãa Nokia chó laâm ra nhûäng doâng
laâ veã sang troång cuãa vuâng trung Biïín Bùæc, taác àiïån thoaåi coá thõ trûúâng nhoã. Tuyïåt nhiïn khöng coá
phong hûúáng ngoaåi vaâ khöng coá veã gò laâ Phêìn Lan chiïën lûúåc saãn phêím àöìng loaåt haâng chuåc ngaân
khiïën öng khöng giöëng caác àöìng nghiïåp trong têåp nhû ngûúâi khöíng löì Motorola.

àoaân. Nhûng nhên viïn ngaåc nhiïn vò öng khöng * * *

34 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 35
Vaâo thaáng 4.1987, Nokia coá möåt sûå kiïån phi Nùm 1987, cöng ty con vïì àiïån thoaåi di àöång
thûúâng, khi Mikhail Gorbachev (Töíng thöëng Liïn thua löî.
Xö) thûåc hiïån cuöåc goåi àiïån thoaåi duâng Nokia taåi Möåt nùm sau, nùm 1988, Koski qua àúâi trïn möåt
Helsinki. Cuöåc àiïån thoaåi “spontaneous” àaä löi chuyïën bay cöng caán do bõ xuêët huyïët naäo. Vaâ
cuöën cöång àöìng toaân cêìu chuá yá àiïån thoaåi cêìm tay ngay sau àoá vaâi thaáng Kairamo cuäng ra ài.
múái nhêët cuãa Nokia. Thûåc ra, hoaåt àöång naây àûúåc Höåi àöìng quaãn trõ múái vaâ ban laänh àaåo tiïëp theo
soaån laåi búãi Nokia. Stefan Widomski, giaám àöëc tiïëp tuåc xaác àõnh cöng ty Nokia Mobile Phone vêîn
thûúng maåi cuãa Nokia vúái liïn bang Soviet, coá hai chó laâ cöng cuå lêëp löî höíng thõ trûúâng maâ thöi. Ngay
maáy cêìm tay, möåt caái dûå phoâng, vaâ möåt caái nöëi kïët caã khi àûúåc choån vúái möåt vai diïîn phuå nhû vêåy, noá
àùåc biïåt àûúåc dûång lïn gêìn àoá, nïëu nhû möåt trong cuäng cêìn chûáng toã laâ phaãi laâm ùn àûúåc caái àaä.
nhûäng caái àiïån thoaåi mêët tñn hiïåu trûúác khi noá úã
Ollila àaä àûúåc Vuorilehto goåi àïí hoaân têët àiïìu kiïån
trong tay Gorbachev, nhûng thûåc tïë noá àaä diïîn ra
cho möåt vai phuå. Phûúng aán baán cöng ty con naây
rêët töët. Gorbachev àaä noái chuyïån vúái Böå trûúãng
àaä coá. Vaâ chó cêìn Ollila khöng vûúåt qua àûúåc,
truyïìn thöng Xö viïët Glinka úã Moscow.
phûúng aán seä àûúåc thûåc thi ngay.
Vaâ nhû vêåy, trong thúâi kyâ àêìu cuãa àiïån thoaåi di
Moåi thûá vêîn laâ caái höì bùng giaá suy thoaái. Noá
àöång Nokia, coá leä chûa coá nhiïìu dêëu hiïåu àïí Nokia
nguy hiïím àïën mûác nhû thïë naây: Khöng thïí tòm
coá thïí ài xa hún trong sûá mïånh kïët nöëi con ngûúâi.
thêëy bêët cûá ai muöën mua laåi caái maãng kinh doanh
Mùåt khaác, caác dêëu hiïåu khúãi sùæc tûâ chiïën lûúåc àiïån
àiïån tûã cuãa cöng ty – noá àaä laâm tiïu tan mêët gêìn
tûã cuäng goáp phêìn laâm múâ caác tiïìm nùng cuãa àiïån
möåt tó àöla chó trong nùm nùm, 1988 àïën 1993.
thoaåi di àöång. Vaâ, coá haâng taá lyá do àïí thêëy vò sao
Chùèng nhaâ àêìu tû hay taâi phiïåt naâo coân muöën
àiïån thoaåi di àöång khöng àûúåc têåp trung taåi Nokia,
tûâ tñnh phûác taåp cuãa cêëu truác súã hûäu, tñnh bêëp mua caái cuåc núå caã tó àö. Giaáo sû Martti Haikio, nhaâ
bïnh cuãa thõ trûúâng quöëc tïë trong àiïìu kiïån chiïën viïët sûã hiïån àaåi cuãa Phêìn Lan, taác giaã cuöën saách
tranh laånh – nhû Ollila àaä viïët trong luêån vùn àêìu tiïn vïì lõch sûã haäng Nokia (xuêët baãn nùm
chñnh trõ cuãa mònh. Nhûäng “luãng cuãng nöåi böå” 2001) - Nokia - The Inside Story, àaánh giaá: “Nùm
cuäng tham gia vaâo bûác tranh chung. 1991 chñnh laâ “thúâi gian khoá khùn nhêët, mùåt haâng
Trong nhiïìu nùm caã CEO Kairamo vaâ Koski, phuå àiïån tûã gia duång thua löî nùång vaâ “hïå thöëng taâi
traách phên nhaánh Mobile Phone, àïìu àöìng yá vúái chñnh liïn ngaânh cuãa cöng ty bõ tï liïåt”. Vaâ, àiïìu
nhau rùçng àiïån thoaåi di àöång laâ khöng coá möåt töìi tïå nhêët laâ “caác nhaâ súã hûäu àaä nghô àïën chuyïån
tûúng lai chùæc chùæn. baán cöng ty.”

36 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 37
Nhûng sau àêy múái laâ thöng tin àùåc biïåt ngaåc Thïë röìi, Ollila àûúåc goåi vïì tûâ Solo àïí nhêån chûác
nhiïn vúái baån àoåc Viïåt Nam vaâ nhiïìu núi trïn thïë töíng giaám àöëc àiïìu haânh. CEO múái toanh naây àûúåc
giúái. Theo giaáo sû Erkko Autio, möåt chuyïn gia vïì thûâa kïë möåt di saãn bïn búâ vûåc thùèm. Baâi toaán laåi
caác cöng ty toaân cêìu cuãa Phêìn Lan, vaâo thúâi àiïím quay vïì vêën àïì cêëu truác súã hûäu, àêåm àùåc maâu sùæc
nhûäng nùm 90, Phêìn Lan coá àïën 300 nhaâ kinh taâi chñnh – lônh vûåc maâ Ollila laâ lûåa choån söë möåt.
doanh àöåc lêåp, raãi raác trong caác nûúác cuâng khu Àoá coá thïí laâ lyá do quan troång hún so vúái nhûäng
vûåc. Möåt nïìn thõ trûúâng maâ theo giaáo sû laâ phûác thaânh quaã nhoã nhoi tûâ xûúãng àiïån thoaåi di àöång.
taåp vò noá vûâa vûún ra ngoaâi vûâa caånh tranh vúái nöåi Haäy bùæt àêìu bùçng cuöåc “saát haåch tuyïín choån”
àõa. Tuy nhiïn, àiïìu quan troång vúái baån àoåc khi cuãa ban laänh àaåo daânh cho ngûúâi àaân öng 41 tuöíi.
tòm hiïíu vïì doanh nhên Ollila chñnh laâ chöî naây: Thêåt ra “vêën àïì” CEO tiïëp theo àaä àûúåc Höåi àöìng
Chó duy nhêët àiïån thoaåi Nokia sau àoá àaä traân lan quaãn trõ - nhûäng àaåi diïån súã hûäu – baân luêån trûúác
toaân cêìu. àoá, tûác thaáng 11.1991. Hai nhên vêåt àaåi diïån súã
Möåt sûå kiïån àöåc àaáo nhû vêåy àaä xuêët phaát tûâ möåt hûäu têåp àoaân Nokia luác naây laâ: Ahti Hirvonen vaâ
nhên vêåt àöåc àaáo. Vaâ cêu chuyïån cuãa chuáng ta Casimir Ehnrooth. Hoå àaä chó àùåt vêën àïì duy nhêët
múái chó laâ khuác daåo àêìu àêìy baäo töë quanh nhên cho quên sû taâi chñnh cuãa têåp àoaân Nokia, àöìng
vêåt vö danh, maâ vïì sau chñnh ngûúâi naây laåi gêy ra thúâi laâ ûáng cûã viïn CEO, rùçng: Liïåu coá thïí cûáu àûúåc
möåt cún baäo khaác laâm löå roä nhûäng chên trúâi lêìn Nokia hay khöng?
àêìu tiïn àûúåc biïët. Vaâ tïn tuöíi cuãa öng àûúåc trñch Liïåu coá thïí cûáu àûúåc toaân böå Nokia?
dêîn trong nhiïìu cuöën saách kinh doanh hiïån àaåi. Thêåt ra, cêu hoãi khi àoá chñnh xaác laâ: Trong
trûúâng húåp cûáu khöng àûúåc thò sao? Caác nhaâ súã
hûäu àaä sùén saâng cêu traã lúâi: Baán. Nùm 1991, cöí
àöng lúán nhêët cuãa têåp àoaân àaä sùén saâng baán phêìn
THÙÆP LÛÃA CHO NHÛÄNG NGÛÚÂI CÖÅNG SÛÅ cuãa mònh cho Ericsson. Buöìn thay, ngay àöëi thuã
cuãa nûúác laáng giïìng naây cuäng chï vaâ khöng mua.
Möåt ngaây thaáng 2.1992, Jorma Ollila àûúåc töíng Nhûng trûúác khi duâng àïën phûúng aán naây, ngûúâi
haânh dinh goåi vïì tûâ Solo – núi öng laâm viïåc rêët nhiïìu Phêìn Lan cêìn têån duång hïët moåi caách trûúác àaä. Caác
vúái caác nhaâ nghiïn cûáu vaâ phaát triïín. Öng muöën àöët cöí àöng ngên haâng vaâ caác nhaâ taâi chñnh trûúác àoá
lïn ngoån lûãa nhiïåt huyïët núi nhûäng cöång sûå, maâ thûúâng khöng theo àûúâng löëi cuãa Kairamo vaâ
theo öng laâ cöët loäi trong viïåc tòm ra caác àaáp aán. Koski. Thiïån caãm cuãa hoå nghiïng vïì ngûúâi phuå

38 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 39
traách taâi chñnh Ollila – cêìn nhúá laåi chñnh Ollila àaä phoâng xöng húi vaâ lao xuöëng mùåt höì àêìy bùng giaá.”
hoáa giaãi xung àöåt súã hûäu nöåi àõa bùçng caách àûa Business Week vûâa tûúâng thuêåt cêån caãnh chên
Nokia lïn nhiïìu saân giao dõch quöëc tïë vaâ lêëy dung ngûúâi àaân öng 47 tuöíi àêìy caá tñnh, vaâo ngaây
nguöìn vöën tûâ cöng cöång. Chñnh Ahti Hirvonen, 10.8.1998. Àoá laâ nùm têåp àoaân Nokia, lêìn àêìu
CEO cuãa SYP, cöí àöng lúán trong Nokia, laâ ngûúâi tiïn khiïën caã thïë giúái sûãng söët búãi möåt haäng vö
àêìu tiïn àïì xuêët Ollila vaâo troång traách CEO. Vaâ caã danh àaä vûâa vûúåt mùåt têåp àoaân khöíng löì Motorola
Casimir Ehnrooth, chuã tõch haäng baão hiïím Pohjola cuãa ngûúâi Myä, chó sau baãy nùm Ollila dêîn dùæt
lêîn phoá cuãa öng naây laâ Yrjo Niskanen, cuäng uãng Nokia. Ngûúâi àaân öng lao xuöëng höì tuyïët laånh giaá
höå àïì xuêët Ollila. cuäng àaä khiïën cho ngûúâi khöíng löì chêu Êu laâ haäng
Coân cêu traã lúâi cuãa Ollila: Cûáu àûúåc! Ericson thêëy roä laâ àang bõ thaách thûác vaâ cêìm chùæc
Möåt lêìn nûäa, Ollila lûåa choån àaáp aán “coá” cho phêìn thua.
caác baâi toaán bïë tùæc lúâi giaãi. Lêìn trûúác laâ “coá” cho Jorma Ollila noái vúái Business Week rùçng, con
phên nhaánh Nokia Mobile Phone. Nhûäng gò Ollila ngûúâi coá khaã nùng thñch nghi, luön luön thñch nghi
noái trong buöíi saát haåch cuöëi nùm vúái hai “öng vò baãn nùng sinh töìn. Nghôa laâ con ngûúâi coá khaã
chuã”, seä àûúåc trònh baây laåi sau àoá vúái höåi àöìng nùng chõu noáng vaâ caã chõu laånh. Vaâ vò thïë, con
quaãn trõ vaâ ban laänh àaåo vaâo muâa xuên nhêån ngûúâi coá khaã nùng dêën thên vaâo nhûäng bñ êín chûa
chûác CEO, nùm 1992. biïët trûúác cuãa tûúng lai. Business Week coá möåt
Vaâ lõch sûã diïîn ra nhû vêåy. Coân trûúác mùæt laâ möåt khaám phaá àöåc àaáo rùçng, tñnh caách dêën thên cuãa
höì nûúác bùng giaá maâ Ollila àaä lao xuöëng àoá. öng, quan niïåm söëng cuãa öng giöëng nhû caách
nhêën maånh êm “O” trong caái tïn “Ollila” cuãa öng,
möîi khi phaãi goåi tïn öng bùçng tiïëng Anh hay tiïëng
Phêìn Lan. Noá rêët maånh meä vaâ quaã quyïët. Öng
JORMA OLLILA VAÂ TRIÏËT LYÁ cuäng luön tin con ngûúâi coá sûác maånh vò luön khao
THÑCH NGHI CUÖÅC SÖËNG khaát sûå tiïån nghi hún, àaáp ûáng töët hún nhûäng nhu
cêìu cuãa chñnh mònh vaâ àoá laâ lyá do hoå daám lao vaâo
Liisa Annikki, phu nhên cuãa Jorma Ollila noái vïì nhûäng vuâng chûa biïët.
chöìng mònh: “Öng êëy coá thïí laâm tùng nhiïåt àöå cuãa Àïën lûúåt Nokia thúâi hiïån àaåi trúã thaânh möåt minh
phoâng xöng húi sauna noáng thïm 150 - àuã àïí àun chûáng cho tinh thêìn cuãa ngûúâi Phêìn Lan möîi khi
söi möåt taách traâ. Nhûng cuäng chñnh öng coá thïí rúâi dên töåc naây phaãi àûúng àêìu vúái soáng gioá.

40 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 41
Muâa thu bïn búâ höì bùng tuyïët Pukala nùm Trong khi àoá, Jorma Ollila tûå giïîu mònh vúái Busi-
1998, Jorma Ollila ngöìi bïn taách caâ phï. Nhûäng ness Week vaâo nùm 1998 rùçng, öng coân chûa tûâng
ngûúâi àöìng hûúng cuãa Öng Giaâ Tuyïët luön luön coá nöëi öëng nûúác trong nhaâ nghó cuãa mònh bïn búâ höì
caâ phï sùén úã trong nhaâ hay trong cöng súã. Trïn nûäa laâ. Ollila khöng saáng lêåp ra Nokia, cuäng khöng
baân cuãa Ollila coá möåt cuöën saách vïì caách chúi phaát minh ra nhûäng cöng nghïå.
tennis àùåt trïn baân. Súã thñch cuãa öng chñnh laâ Nhûng bùçng caách naâo möåt ngûúâi khöng thïí biïët
tennis. Öng coá thïí nhòn thêëy vúå öng, Liisa Annikki, kyä thuêåt nöëi öëng nûúác maâ laåi thaânh cöng vûúåt bêåc
àang xúái àêët cho mêëy luöëng hoa ngoaâi sên. Thêåt trong laänh àõa cöng nghïå cao, núi àêìy nhûäng cao
thanh bònh vaâ nïëu baån nhòn vaâo caãnh tûúång àoá, thuã xuêët thên laâ nhaâ cöng nghïå? Business noái Ollila
coá thïí thêëy àêy laâ ngûúâi àaân öng coá têët caã. Àêy laâ laâ “nhòn tai hoåa bùçng con mùæt cuãa möåt ngûúâi àûúåc
luác caã thïë giúái toâ moâ vïì öng, vïì möåt cöng ty Phêìn giaáo duåc vaâ àaâo taåo baâi baãn”. Nhêån àõnh naây vaâo
Lan vûâa vûúåt mùåt Motorola khöíng löì cuãa nûúác Myä thúâi àiïím 1998, khi Nokia bùæt àêìu loáe saáng trïn
giaâu maånh vaâ dêîn àêìu thïë giúái vïì cöng nghïå viïîn bêìu trúâi thûúng maåi, coá leä laâ möåt nhêån àõnh “cöí
thöng. Business Week noái, öng àang baân vïì tûúng
àiïín” – coá hoåc laâ hún. Nhûng nhiïìu nùm sau, khi
lai cuãa cöng nghïå giao tiïëp khöng dêy – möåt bûúác
Nokia trúã thaânh nhaâ tiïn phong trong quan àiïím
tiïëp theo cuãa Nokia. Wireless (cöng nghïå khöng
kinh doanh cöng nghïå cao vúái thûúng hiïåu haâng
dêy) laâ möåt lônh vûåc cöng nghïå cao. Öng coá thoái
àêìu – thò nhêån àõnh naây khöng coân àuáng nûäa.
quen suy nghô, suy nghô vaâ suy nghô möîi khi vaåch
Nhiïìu buát mûåc trïn thïë giúái, àùåc biïåt laâ úã chêu Êu
ra möåt hûúáng ài múái naâo àoá coá sûác aãnh hûúãng
vaâ bïn trong Phêìn Lan bùæt àêìu lyá giaãi huyïìn thoaåi
àïën thïë giúái di àöång. Vêåy maâ àöåt nhiïn, thêåt “kyâ
söë möåt cuãa Phêìn Lan àûúng àaåi vúái phaåm vi lúán
cuåc” khi ngûúâi àaân öng laâm nïn huyïìn thoaåi naây
hún: Tinh thêìn Phêìn Lan trong böëi caãnh cuãa noá vaâ
laåi tûå nhêån rùçng “Töi khöng phaãi laâ möåt chuyïn gia
hiïån tûúång toaân cêìu hoáa trïn quy mö thïë giúái. Vaâ
kyä thuêåt”. Àoá laâ möåt trûúâng húåp khaá xa laå trong thïë
chuáng ta cêìn quay laåi quaá khûá vö danh cuãa Jorma
giúái cöng nghïå cao, núi maâ nhûäng doanh nhên vô
Ollila trong toaân böå caác goác nhòn khaác nhau.
àaåi nhêët thûúâng laâ möåt nhaâ cöng nghïå àaáng kñnh.
Vñ duå nhû baån luön nhúá àïën Bill Gates vúái phêìn
mïìm Windows thöëng trõ thïë giúái bùçng têåp àoaân Khuãng hoaãng dêìu lûãa - Ollila ài hoåc
Microsoft, nhúá àïën Larry Page cha àeã cuãa thuêåt
Phêìn Lan laâ möåt trong nhûäng nûúác nhiïìu rûâng,
toaán PageRank àaä laâm nïn Google, nhúá àïën
bònh quên 4ha rûâng/ngûúâi, àûáng àêìu thïë giúái vaâ
Micheal Dell vúái maáy tñnh cuâng tïn...

42 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 43
gêëp 15 lêìn mûác trung bònh cuãa caác nûúác Têy Êu. trûúâng töìn qua àïm daâi chiïën tranh vaâ bõ àö höå.
Cho àïën têån höm nay, thêåp niïn àêìu cuãa thïë kyã Vò nhûäng lyá do lõch sûã àùåc biïåt nhû vêåy nïn nïìn
XXI, dên söë cuãa àêët nûúác naây chó vaâo khoaãng nùm kinh tïë Phêìn Lan khöng phaãi laâ möåt nïìn kinh tïë
triïåu ngûúâi – tûúng àûúng möåt nûãa dên söë cuãa maånh cuãa chêu Êu. Traái laåi, nïìn cöng nghiïåp rêët
thaânh phöë Höì Chñ Minh. Bònh quên trïn möåt cêy nhoã beá vaâ loåt thoãm bïn ròa Bùæc Cûåc.
söë vuöng thò chó coá 16,6 ngûúâi trïn àoá. Khi Jorma Ollila traãi qua thúâi hoåc sinh trung hoåc
Taåi thaânh phöë biïín Seinaäjoki cuãa Phêìn Lan, beá úã quï nhaâ thò Phêìn Lan rúi vaâo voâng xoaáy khuãng
trai Jorma Ollila cêët tiïëng khoác chaâo àúâi ngaây hoaãng dêìu lûãa cuãa thïë giúái nhûäng nùm 70 cuãa thïë
15.5.1950. Cha cuãa öng laâ kyä sû àiïån tûã. Muâa thu kyã XX. Ngûúâi Phêìn Lan coá niïìm tûå haâo lúán búãi
úã àêët nûúác gêìn cûåc Bùæc naây tuyïët àaä rúi trùæng xoáa. chñnh núi àêy laâ quï hûúng cuãa phaát minh phoâng
Thêåt ra, àêët nûúác úã vô àöå 60-70 àaä nùçm ngay xöng húi (sauna). Àoá laâ möåt truyïìn thöëng lêu àúâi.
trong chñnh vaânh àai Bùæc Cûåc hoùåc noái theo caác Ngûúâi Phêìn Lan tùæm xöng húi haâng ngaây giöëng
nhaâ àõa lyá hoåc laâ voâng Bùæc Cûåc. Vaâ quï hûúng cuãa nhû ngûúâi Viïåt Nam tùæm möîi ngaây vêåy. Vaâo möîi
chuá beá vêîn coân muâi thúâi kyâ hêåu chiïën. Àoá laâ möåt cuöëi ngaây, trûúác giúâ cúm töëi, nïëu baån thêëy àûúâng
thaânh phöë biïín vúái nhûäng rûâng baåch dûúng, phöë vùæng tanh thò àoá chñnh laâ luác ngûúâi ta tùæm húi
nhûäng cùn nhaâ Bùæc Êu maái cao chöëng reát vúái àïí röìi seä duâng bûäa töëi ngon miïång ngay sau àoá.
nhûäng öëng khoái êëm aáp vaâ thêåt nhiïìu hoa. Nhûng vaâo thúâi àiïím naây, nïìn kinh tïë Phêìn Lan
Khi Jorma àïën tuöíi ài hoåc, àêët nûúác cuãa öng àang úã tònh traång cuãa möåt loâ xöng húi àaä àïí quaá
cuäng chó vûâa ra khoãi cuöåc chiïën tranh dai dùèng nhiïåt àöå cêìn thiïët. Khöng khñ trúã nïn bûác böëi vaâ
àoá. Thuã àö Helsinki chó bùæt àêìu chûúng trònh xêy ngöåt ngaåt.
dûång laåi vaâo àuáng nùm sinh cuãa öng. Phêìn Lan Àuáng luác àoá, Jorma Ollila 17 tuöíi àoaåt möåt suêët
khöng giaâu coá gò vaâ thêåm chñ laâ möåt nûúác rêët nhoã. hoåc böíng trung hoåc taåi trûúâng Atlantic úã xûá Wales,
Quöëc gia naây coá 94% dên söë noái tiïëng Phêìn Lan vaâ Vûúng quöëc Anh. Àoá laâ chuyïën chu du àêìu tiïn
6% noái tiïëng Thuåy Àiïín, möåt dên töåc laáng giïìng cuãa ngûúâi thanh niïn maâ vïì sau coá rêët nhiïìu
tûâng àö höå Phêìn Lan hún 600 nùm – möåt trûúâng bùçng cêëp trong cuöåc àúâi cuãa mònh. Taåi Atlantic
húåp lõch sûã laâm gúåi nhúá thúâi kyâ Bùæc thuöåc cuãa Viïåt College, Ollila lêëy bùçng tuá taâi quöëc tïë (International
Nam keáo daâi 1000 nùm. Ngûúâi Phêìn Lan coá möåt Baccalaureate Diploma).
sûác baão töìn vùn hoáa maånh meä. Àoá chñnh laâ tiïëng Trong khi àoá, chiïëc buáa khuãng hoaãng dêìu vêîn
noái cuãa dên töåc naây, vúái söë dên khöng nhiïìu, vêîn buáa maånh lïn caác cöî maáy cöng nghiïåp nùång.

44 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 45
Nhûäng nhaâ kinh tïë hoåc Phêìn Lan vaâ nhûäng nhaâ thang öín àõnh vaâ bûúác àêìu cuãa huy hoaâng thò
nghiïn cûáu vïì lõch sûã haäng Nokia, khi nghiïn cûáu Ollila tûâ Anh trúã vïì Phêìn Lan. Ollila vaâo möåt
vïì hiïån tûúång toaân cêìu hoáa cuãa têåp àoaân naây, do trûúâng... quên sûå! Àoá laâ trûúâng àaâo taåo sô quan dûå
Ollila sau àoá tiïën haânh thaânh cöng, khöng thïí bõ cuãa Böå Quöëc Phoâng. Baån àoåc coá thïí nghô rùçng,
khöng àùåt noá trong böëi caãnh lõch sûã cuãa àêët nûúác hoåc chuyïn mön tûâ trûúâng naây röìi seä chùèng dñnh
maâ noá buöåc phaãi laâ möåt phêìn khöng thïí taách rúâi. daáng gò àïën ngaânh nghïì kinh doanh àiïån thoaåi di
Luác êëy, cöng ty Nokia nhoã beá vêîn coá thïí cêìm cûå àöång sau naây cuãa Jorma Ollila. Dô nhiïn úã giai àoaån
àûúåc cho àïën nùm 1973 nhúâ vaâo chñnh quy mö naây, àiïån thoaåi di àöång vêîn coân úã giai àoaån thûã
nhoã beá chó úã mûác àõa phûúng cuãa noá. Àïën nùm nghiïåm vaâ noá xa laå vúái anh chaâng hoåc viïn sô quan.
1975, möåt nhên vêåt quan troång trong lõch sûã cuãa Ngûúâi Phêìn Lan goåi àêy laâ Reserviupseerikoulu,
cöng ty xuêët hiïån. Àoá laâ öng Kari Kairamo, àûúåc trûúâng àaâo taåo sô quan úã quy mö lúán. Trûúâng nùçm
giao troång traách CEO àïí àiïìu khiïín con taâu Nokia úã Hamina gêìn biïn giúái vïì phña àöng nam cuãa
beá nhoã. Võ giaám àöëc coá têìm nhòn daâi haån vaâ vûúåt Phêìn Lan. Jorma Ollila traãi qua hai nùm úã àêy
khoãi caánh rûâng laâng naây àaä viïët ra muåc tiïu maâ vïì cuâng vúái 750 thanh niïn göìm caã nam vaâ nûä, àïí
sau noá thay àöíi söë phêån cuãa cöng ty vaâ aãnh trúã thaânh sô quan. Coá nhiïìu ngaânh hoåc úã àêy tûâ
hûúãng roä àïën sûå nghiïåp lûâng lêîy cuãa Ollila. Muåc khöng quên cho àïën thuãy quên hay hêåu cêìn.
tiïu cuãa Kairamo laâ biïën Nokia thaânh cöng ty thêåt Theo truyïìn thöëng, viïåc àaâo taåo sô quan dûå bõ coá
lúán cho àêët nûúác Phêìn Lan. Möåt tû tûúãng laâm ùn yá nghôa xaä höåi laâ nhûäng ngûúâi naây coá thïí tham gia
lúán nhû vêåy quaã laâ nghõch lyá trong tònh traång thiïëu vaâo caác ngaânh hoùåc cú quan kinh tïë naâo àoá nhûng
dêìu. Nhûng hûúáng ài cuãa öng laâ haäy traánh xa möëi khi “töí quöëc cêìn” thò quên àöåi coá sùén ngay nguöìn
nguy hiïím. Vò tònh caãnh bûác baách nùng lûúång, dûå trûä úã cêëp sô quan. Möåt kiïíu “nguå binh û nöng”
cöng ty naây vaâo nhûäng nùm khuãng hoaãng àaä bõ – quên úã sùén trong dên. Ollila trúã thaânh ngûúâi
buöåc phaãi nghô àïën nhûäng ngaânh saãn xuêët vaâ àûáng àêìu cuãa khoáa àaâo taåo. Trûúâng naây khöng chó
thûúng maåi ñt phuå thuöåc vaâo dêìu hoãa. Coá thïí noái daåy àaánh àêëm trïn chiïën trûúâng nïëu chiïën tranh
àêy laâ cuöåc caãi caách thûá nhêët trong thúâi kyâ hiïån nöí ra, maâ coân daåy rêët cuå thïí vïì nghïå thuêåt laänh
àaåi cuãa cöng ty. Kari Kairamo hûúáng cöng ty vaâo àaåo, chó huy, chiïën thuêåt taác chiïën vaâ chuá troång
lônh vûåc àiïån tûã nhùçm thoaát khoãi caái loâ xöng húi reân luyïån thïí chêët. Trûúâng quên sûå thò chùèng dñnh
àaä trúã nïn ngöåt ngaåt vò thiïëu dêìu lûãa. gò túái cöng viïåc kinh doanh cöng nghïå cao sau naây
Trong khi CEO Kairamo àang àûa Nokia lïn nêëc nhûng dûúâng nhû noá trúã thaânh möåt phêìn phêím

46 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 47
chêët laänh àaåo cuãa Ollila – ngûúâi quaã quyïët lao mùåt chñnh trõ vúái thõ trûúâng truyïìn thöëng Liïn Xö
xuöëng höì nûúác bùng tuyïët nhû anh lñnh xöng trêån vaâ khu vûåc Àöng Êu. Àoá laâ vêën àïì lõch sûã cuãa thúâi
biïët caách thñch nghi trong tònh caãnh phaãi söëng soát. kyâ naây.
Ollila tûâng laâ chuã tõch khoáa sô quan dûå bõ cuãa Kaimaro nhêån thêëy Hiïåp ûúác EEC tiïën triïín quaá
trûúâng naây. Cuäng giöëng nhû kïët quaã thúâi trung chêåm chaåm vaâ thiïëu sûå gùæn kïët giûäa giúái doanh
hoåc, úã trûúâng sô quan dûå bõ Ollila cuäng hoaân thaânh nghiïåp vaâ giúái khoa hoåc. Trong khi Nokia àaä àùåt
khoáa hoåc möåt caách xuêët sùæc. chên vaâo lônh vûåc cöng nghïå cao luác àoá laâ àiïån tûã
Trong khi àêët nûúác tòm caách xoay trúã giûäa thïë vaâ viïîn thöng, àoâi hoãi lao àöång kyä thuêåt vaâ saãn
keåt thõ trûúâng phûúng Àöng vaâ phûúng Têy, möåt phêím chêët xaám.
caách tiïën thoaái lûúäng nan, thò Ollila àang theo hoåc Jorma Ollila bûúác vaâo con àûúâng chñnh trõ.
nhûäng khoáa laänh àaåo vaâ chó huy cuäng taåi möåt Khöng coá taâi liïåu naâo giaãi thñch vò sao öng coá lûåa
trûúâng cuãa Böå Quöëc phoâng goåi laâ Quên lûåc Phêìn choån naây. Öng trúã thaânh möåt trong nhûäng àaãng
Lan (Finnish Defence Forces). Trong khi Kairamo viïn treã cuãa àaãng Trung têm, möåt àaãng maånh cuãa
cùng oác vúái nhûäng quyïët saách chûa coá tiïìn lïå, thò Cöång hoâa Phêìn Lan. Ngay luác naây, öng tham gia
Ollila àûúåc àaánh giaá laâ möåt sinh viïn chuyïn vaâo SYL, tûác UÃy ban Quöëc gia Sinh viïn Phêìn Lan.
ngaânh chñnh trõ nùng àöång trong suöët khoáa hoåc Töí chûác sinh viïn naây rêët coá tiïëng noái trong àúâi
cuãa mònh. Öng chuá têm thûåc haânh laänh àaåo trong söëng chñnh trõ úã quöëc gia ñt dên söë naây. Vaâ Ollila
caác khoáa hoåc cuãa trûúâng quên sûå. Cho àïën höm chñnh laâ ngûúâi laänh àaåo uãy ban. Àêy laâ võ trñ laänh
nay (2006) öng vêîn laâ möåt chñnh khaách coá cúä taåi àaåo àêìu tiïn trong sûå nghiïåp cuãa öng. Dûúái sûå
Phêìn Lan, bïn caånh vai troâ laâ möåt nhaâ kinh doanh laänh àaåo cuãa chaâng trai treã Ollila, SYL coá caách
lûâng lêîy. nhòn ngûúåc laåi so vúái nhêån àõnh cuãa Kairamo. SYL
Nùm 1973, Phêìn Lan àûáng trûúác lûåa choån gia cho rùçng Hiïåp ûúác EEC laåi ài quaá nhanh vaâ chïånh
nhêåp Hiïåp ûúác Thûúng maåi Tûå do chêu Êu hay hûúáng vúái Phêìn Lan.
khöng (hiïåp ûúác EEC naây laâ tiïìn thên cuãa EU). Àêy Nhûng chó möåt nùm sau àoá, nùm 1974, Ollila rúâi
laâ dêëu hiïåu àêìy triïín voång múã ra khuynh hûúáng khoãi töí chûác naây.
Liïn minh chêu Êu maâ kïët quaã àûúåc thêëy ngaây Vaâ 20 nùm sau, öng trúã thaânh quan chûác cuãa UÃy
nay laâ khöëi EU. Phêìn Lan àûáng trûúác cú höåi gia ban chêu Êu vúái tû caách laâ thaânh viïn Höåi àöìng
nhêåp thõ trûúâng chung chêu Êu, tûâ àoá thöng ra Tû vêën Caånh tranh, tham gia vaâo töí chûác maâ thúâi
thïë giúái tû baãn nhûng àöìng thúâi phaãi xem xeát vïì trai treã öng àaä laänh àaåo àïí chó trñch laåi noá. Öng

48 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 49
àûúåc böí nhiïåm vaâo võ trñ naây khi maâ öng àaä àûa ngûúâi trong söë hoå àûúåc sinh ra trong nhûäng gia
Nokia lïn àónh cao nhû ngaây nay vaâ tham gia Höåi àònh cha meå laâ giaám àöëc ngên haâng, nhaâ giaáo duåc
nghõ Baân troân caác nhaâ Tû baãn Cöng nghiïåp. hay chñnh trõ coá uy tñn. Khaác vúái nhûäng “keã nöíi
Coá thïí nhêån thêëy rùçng ngûúâi sinh viïn cêëp tiïën loaån” coá àùåc quyïìn àùåc lúåi àoá, öng àaä phaãi tûå
naây yïu thñch vai troâ thuã lônh vaâ àam mï caác vêën mònh giaânh àûúåc võ trñ laänh àaåo”. Nùm 1970, öng
àïì xaä höåi. Nhûng taác giaã Steinbock dûúâng nhû coá ngûúâi yïu, Liisa Metsola, cuäng chó laâ cö nûä sinh
khöng cho rùçng Ollila yïu thñch laänh àaåo maâ laâ y taá xuêët thên bònh thûúâng. Àiïím khaác biïåt cuãa cö
“hùng haái xêy dûång möåt sûå nghiïåp maâ noá seä giuáp nûä sinh ngaânh y vïì sau trúã thaânh phu nhên cuãa
àûa öng lïn têìng lúáp cao nhêët trong xaä höåi Phêìn ngaâi Ollila chñnh laâ thöng minh vaâ cuäng nhiïìu hoaâi
Lan”. Àoá laâ bònh luêån cuãa Steinbock trong Nokia baäo nhû anh chaâng ngûúâi yïu thuã lônh sinh viïn.
Revolution, mùåc duâ öng phaát hiïån ra rùçng Ollila laâ Sau naây, hoå kïët hön vaâ coá ba con. Ngaây nay, tuy
möåt sinh viïn thöng minh vaâ nùng nöí, hùng haái. khöng quyïìn lûåc vaâ nöíi tiïëng nhû chöìng nhûng
Dan Steinbock laâ nhaâ nghiïn cûáu sêu sùæc vïì caác ngûúâi Phêìn Lan biïët àïën baâ Liisa Ollila vúái vai troâ
vêën àïì chiïën lûúåc cuãa Nokia, möåt loaåt bñ quyïët dêîn UÃy viïn Höåi àöìng Böå trûúãng, trong böå phêån caác vêën
àïën thaânh cöng cuãa têåp àoaân naây tûâ thïë kyã XIX. àïì quöëc tïë, cuãa Böå Y tïë Phêìn Lan.
Nhêån àõnh cuãa Steinbock duâ sao cuäng gúåi yá àïí Möåt chi tiïët àaáng chuá yá trong tiïíu sûã Ollila laâ öng
quay trúã laåi cêu chuyïån xuêët thên cuãa Ollila. Öng luön àùåt giaáo duåc vaâo vai troâ söë möåt. Vaâ àoá laâ caách
àûúåc sinh ra ngay sau Chiïën tranh Thïë giúái Thûá öng “tûå mònh giaânh lêëy võ trñ laänh àaåo”. Cêu chuyïån
hai, trong möåt àêët nûúác maâ kinh nghiïåm chó cho daâi vïì cuöåc àúâi öng seä chûáng minh àiïìu àoá.
hoå caách xêy dûång quyïët saách quöëc phoâng vúái lûåc
lûúång sô quan luön luön àûúåc dûå bõ. Àaä vêåy, Ollila
Luêån vùn “Thûúng maåi quöëc tïë” vaâ àöi mùæt
àûúåc sinh ra trong möåt gia àònh rêët bònh thûúâng, toaân cêìu
khöng coá xuêët thên con öng chaáu cha hay thaânh
phêìn tû baãn. Toám taåi laâ thaânh phêìn khöng quyïìn Thaáng 6.2006, khi Jorma Ollila àaä laâm cho caã
lûåc, khöng aãnh hûúãng. Vaâ àêy chñnh laâ àiïím khaác “thïë giúái biïët àïën caái tïn Nokia coân nhiïìu hún laâ
biïåt maâ Dan Steinbock phaãi nhêån laâ khaác xa vúái caác biïët àïën caái tïn Phêìn Lan” – Wired nhêån àõnh vaâo
nhaâ laänh àaåo cuâng thúâi Ollila. Steinbock viïët: thaáng 11.1999 – öng rúâi khoãi chûác vuå sau hai
“Àiïím quan troång nhêët laâ nïìn taãng caá nhên cuãa nhiïåm kyâ. Luác naây, ngûúâi Phêìn Lan bùæt àêìu coá thúâi
Ollila khaác nhûäng nhaâ laänh àaåo thúâi kyâ àoá. Nhiïìu gian suy nghô vïì ngûúâi àaä giuáp hoå trúã nïn saáng

50 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 51
choái trïn trûúâng quöëc tïë. Talouselama, möåt taåp chñ voång cuãa baãn thên. Thoaåt àêìu, ûúác mú cuãa ngûúâi
cuãa Phêìn Lan àaä tòm hiïíu vïì ngûúâi huâng cuãa àêët thanh niïn treã laâ chñnh trõ.
nûúác. Rúâi khoãi UÃy ban Sinh viïn, Ollila tiïëp tuåc laâm viïåc
taåi truå súã cuãa àaãng Trung têm, têåp trung nghiïn
Talouselama àaä hoãi: “Liïåu öng àaä biïët trûúác àûúåc
cûáu vïì caác vêën àïì quöëc tïë. Mùåt khaác, öng tiïëp tuåc
tûúng lai cuãa cöng ty khi nhêån chûác vaâo àêìu
àïën giaãng àûúâng àïí nghiïn cûáu thaåc sô vïì khoa
nhûäng nùm 1990?”.
hoåc chñnh trõ. Nùm 1976, ngûúâi thanh niïn àeo
Ollila àaä thöët lïn: “Trúâi úi, laâm gò coá!”
àuöíi con àûúâng chñnh trõ naây viïët luêån aán thaåc sô
Öng giaãi thñch thïm: “Khöng coá chuyïån chuáng töi
coá nöåi dung àêìy maâu sùæc kinh tïë vaâ kinh doanh
coá thïí nhòn thêëy trûúác caái haâo quang maâ Nokia seä
quöëc tïë: Thûúng maåi quöëc tïë trong àiïìu kiïån bêëp
theo àuöíi. Nhûng chuáng töi coá ûúác mú vaâ khaát
bïnh. Nùm àoá, öng chó múái 26 tuöíi. Baãn luêån aán
voång chûáng toã baãn thên vaâ khùèng àõnh dên töåc.
thaåc sô cho thêëy Ollila àaä suy tû nhiïìu vïì hiïån thûåc
Àêìu nhûäng nùm 1990, moåi thûá àïìu rêët aãm àaåm úã
àiïìu kiïån bêëp bïnh cuãa thúâi kyâ maâ nhiïåt huyïët
Phêìn Lan. Chuáng töi quyïët àõnh cho caã thïë giúái
thanh niïn traãi qua. Vaâ chùæc hùèn öng àaä quan têm
thêëy caái gò àoá, cho thêëy rùçng cöng ty naây coá thïí
àïën vêën àïì thûúng maåi vaâ thûúng maåi quöëc tïë. Àaåi
laâm töët hún. Röìi moåi chuyïån tûå noá seä vêån àöång”.
hoåc Helsinki trao bùçng thaåc sô chñnh trõ hoåc cho öng
Khaát voång chûáng toã baãn thên vúái thïë giúái, àoá laâ
cuâng nùm àoá.
toaân böå cêu chuyïån cuãa Nokia. Tommi Melender vaâ
Dûúâng nhû caác suy tû vïì thúâi cuöåc trong giai
Eljas Repo cuãa Arvopaperi, taåp chñ chûáng khoaán àoaån naây àaä thöi thuác öng beã ngoùåt sang lônh vûåc
haâng àêìu cuãa Phêìn Lan àaä thuêåt laåi cêu chuyïån kinh tïë, tûâ kinh nghiïåm chñnh trõ maâ öng vûâa nïëm
trïn trong baâi viïët bùçng tiïëng Anh trïn website Böå traãi úã tuöíi ngoaâi 20. Öng tiïëp tuåc úã thuã àö àïí lêëy
Ngoaåi giao nûúác naây, vúái nhan àïì: Phêìn Lan – nïìn bùçng thaåc sô taåi Àaåi hoåc Kyä thuêåt Helsinki. Tuy
kinh tïë thõnh vûúång gan lò trûúác suy thoaái nghiïn cûáu àïí lêëy bùçng kyä thuêåt nhûng luêån aán töët
(7.7.2006). Dûúâng nhû, úã quï hûúng phêìn mïìm nghiïåp cuãa öng tiïëp tuåc laâ kyä thuêåt thûúng maåi:
Linux maä nguöìn múã, àïí chûáng minh möåt vêën àïì “Töëi ûu hoáa tùng trûúãng kinh tïë”. Tûâ quan saát
thaânh cöng naâo àoá cuãa Phêìn Lan, caách thuyïët thûúng maåi quöëc tïë trong àiïìu kiïån bêëp bïnh àïën
phuåc nhêët laâ ngûúâi ta dêîn chûáng Nokia vaâ Ollila. giaãi phaáp töëi ûu hoáa tùng trûúãng kinh tïë roä raâng
Riïng cêu chuyïån cuãa Ollila, taác giaã cuãa “quyïët laâ dêëu êën cuãa caác bûúác ài coá tñnh liïn tuåc trong
àõnh cho thïë giúái thêëy”, cuäng àaä bùæt àêìu bùçng khaát nhûäng suy tû, nhûäng trùn trúã cho caã dên töåc.

52 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 53
Nhaãy vaâo hoåc thuêåt vaâ nghiïn cûáu úã trònh àöå cao Jorma Ollila hoaân têët nghiïn cûáu thaåc sô kinh tïë
caác hiïån traång thúâi sûå tiïëp tuåc thïí hiïån tñnh caách taåi xûá súã sûúng muâ. Vaâ àïën àêy, vêîn chûa thïí
vaâ hònh thaânh phaãn xaå trñ thûác àöëi vúái öng sau àûa ra möåt taåm kïët naâo vïì möëi liïn quan giûäa
naây. Dûúâng nhû, öng thêëy quanh quêín trong chuyïån hoåc, nghiïn cûáu vaâ quan saát cuãa Ollila vúái
nhûäng caánh rûâng baåch dûúng quï nhaâ seä chó laâ thaânh cöng vûúåt bêåc cuãa öng sau naây taåi Nokia,
con àûúâng bêëp bïnh àïí hiïíu roä tònh thïë – möåt tònh cho Phêìn Lan vaâ cuãa thïë giúái. Cuöåc tòm kiïëm bñ
thïë maâ ngûúâi thanh niïn mú ûúác laänh àaåo noá bùçng mêåt phi thuyïìn Jorma Ollila cuãa chuá ruâa Nokia chó
chñnh trõ. Dûúâng nhû öng thêëy rùçng khöng thïí quan múái bùæt àêìu vúái nhûäng chó dêîn àêìu tiïn, bùæt àêìu
saát roä möåt tònh traång khi khöng àûáng tûâ bïn ngoaâi tûâ khuãng hoaãng dêìu hoãa vaâ con àûúâng du hoåc
nhòn vaâo noá. Noái laâ “dûúâng nhû” búãi vò àoá àún cuãa öng. Chûa xuêët hiïån möëi liïn hïå cuå thïí naâo
thuêìn chó laâ suy àoaán logic vaâ do Ollila giaãi thñch vïì giûäa phi thuyïìn vaâ chuá ruâa.
caá nhên mònh nhû tñnh caách cuãa ngûúâi Phêìn Lan.
Bùçng chûáng àïí suy àoaán nhû vêåy laâ vò Ollila,
Coá phaãi laâm thuï laâ möåt caách hoåc?
möåt lêìn nûäa trúã laåi Vûúng quöëc Anh àïí hoåc vaâ
nghiïn cûáu kinh tïë. Lêìn trûúác, khi 17 tuöíi, öng ài Thaáp ngaâ haân lêm cuãa giaãng àûúâng àaåi hoåc dûúâng
hoåc àïí trúã thaânh nhaâ laänh àaåo taåi trûúâng Atlantic nhû chûa àuã àöëi vúái möåt ngûúâi thûåc sûå ài tòm súã
cuãa xûá Wales. Lêìn naây, lûåa choån cuãa Ollila laâ trûúâng hoåc quöëc tïë. Ollila úã laåi thuã àö nûúác Anh sau khoáa
Kinh tïë Luên Àön. Àêy laâ trûúâng kinh tïë danh tiïëng hoåc vaâ bùæt àêìu laâm thuï cho ngûúâi nûúác ngoaâi.
bêåc nhêët chêu Êu vaâ haâng àêìu thïë giúái vïì kinh tïë Trong khi úã Phêìn Lan, Kairamo bùæt àêìu àùåt ra
hoåc. Anh laâ quöëc gia thõnh vûúång nhêët chêu Êu, têìm nhòn quöëc tïë hoáa cho Nokia thò úã Anh, Jorma
vaâ têån höm nay àêy laâ nïìn kinh tïë nùçm bïn ngoaâi Ollila bùæt àêìu sûå nghiïåp quaãn trõ cuãa mònh bùçng
cöång àöìng chung EU mùåc duâ vïì àõa lyá vaâ vùn hoáa caách bûúác vaâo lônh vûåc taâi chñnh. Suöët hai nùm úã
laâ möåt phêìn cuãa chêu luåc naây. Tûâ “bïn ngoaâi chêu àêët nûúác sûúng muâ öng giûä chûác vuå kïë toaán
Êu” coá thïí quan saát baãn thên noá töët hún laâ àûáng trûúãng cuãa Ngên haâng Bùæc Myä CitiGroup (Citibank)
tûâ bïn trong. Nhòn caách khaác, Ollila àùåt chên àïën chi nhaánh taåi Luên Àön. Öng giûä võ trñ naây ngay
Luên Àön sûúng muâ cuäng chñnh laâ bûúác vaâo trung khi vûâa rúâi trûúâng kinh tïë Luên Àön vaâo nùm
têm haâng àêìu cuãa phûúng Têy tû baãn, caách rêët xa 1978. Phêìn Lan vêîn úã àónh àiïím bûác böëi cuãa
vuâng Bùæc Êu keåt giûäa Liïn Xö – dêîn àêìu thõ trûúâng khuãng hoaãng dêìu trong suöët hai nùm sau, cho àïën
phûúng Àöng. khi Ollila vïì nûúác vaâo nùm 1980.

54 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 55
Coá rêët ñt taâi liïåu cho biïët vïì thúâi gian öng laâm vúái Paavo Vayrynen, möåt nhaâ chñnh trõ àêìy aãnh
viïåc taåi Luên Àön cho Citibank. Àêy laâ ngên haâng hûúãng theo àûúâng löëi ön hoâa taåi Phêìn Lan.
haâng àêìu cuãa Myä laâm ùn khùæp thïë giúái. Àöëi vúái möåt Vayrynen tûâng àûúåc töíng thöëng Kekkinen cuãa
ngûúâi söëng vaâ chûáng kiïën mö hònh thûúng maåi Xö Phêìn Lan baão trúå vaâ luác naây öng laâ àöëi thuã nùång
viïët úã vuâng Scandinavia nhû Ollila thò àêy laâ möåt kyá trong cuöåc àua àïën ghïë töíng thöëng.
traãi nghiïåm khaác biïåt. Khaác biïåt àoá chó diïîn ra Sau hai nùm laâm thuï úã thïë giúái phûúng Têy,
trong nhêån thûác búãi vò úã Phêìn Lan, mùåc duâ Ollila Jorma Ollila trúã vïì nûúác vaâo nùm 1980. Thaânh
hoaåt àöång hùng say trong nïìn chñnh trõ sinh viïn quaã àêìu tiïn cuãa Ollila laâ àem Citibank àïën thuã àö
vaâ tûâng nghiïn cûáu nhûäng dêëu hiïåu àêìu tiïn cuãa Helsinki cuãa Phêìn Lan. Àiïìu naây cuäng coá nghôa laâ
traâo lûu toaân cêìu hoáa traân qua baán àaão naây, Phêìn Lan àaä coá nhûäng bûúác ài quan troång trong
nhûng Ollila chûa tûâng quaãn trõ doanh nghiïåp naâo cöng cuöåc àöíi múái, khuyïën khñch nguöìn taâi chñnh
taåi àêët nûúác cuãa öng. Coá nghôa laâ öng chó bùæt àêìu nûúác ngoaâi tham gia vaâo thõ trûúâng nöåi àõa. Àoá
“têåp sûå” quaãn trõ doanh nghiïåp vúái thïí chïë tû baãn cuäng laâ dêëu hiïåu àêìu tiïn cho thêëy khaã nùng nùæm

ngay úã möåt trong nhûäng trung têm cuãa noá. Cuöåc bùæt cú höåi cuãa Ollila. Khaã nùng naây seä coân thïí
hiïån nhiïìu lêìn trong söë phêån cuãa Nokia sau naây.
gùåp gúä àêìu tiïn àoá laåi diïîn ra ngay trong lônh vûåc
Trong khi àoá, Nokia dûúái sûå leâo laái àêìy taâi nùng
taâi chaánh ngên haâng – cöng cuå huyïët maåch àiïìu
cuãa Kairamo àaä bùæt àêìu xêm nhêåp thaânh cöng
khiïín nïìn cöng nghiïåp tû baãn, vaâ vïì baãn chêët, noá
laänh vûåc àiïån tûã tuy coân rêët nhiïìu nhûäng raâng
chi phöëi moåi mö hònh kinh tïë khaác, qua moåi thúâi
buöåc xung quanh, àiïìu thûúâng thêëy trong nhûäng
àaåi.
giai àoaån baãn lïì khùæc nghiïåt.
ÚÃ Luên Àön, Ollila giûä möåt chûác vuå nhoã laâ kïë
Chaâng thanh niïn Ollila bûúác vaâo têìng lúáp cao úã
toaán trûúãng cuãa chi nhaánh Citibank – möåt giai
thuã àö Phêìn Lan vúái võ trñ chuyïn gia cao cêëp cuãa
àoaån hai nùm bõ laäng quïn trong tiïíu sûã cuãa Ollila.
Citibank taåi Helsinki. Ngûúâi ta thêëy möåt Ollila taâi
Coá leä khi àoá öng chó laâ möåt nhên viïn vö danh. __________________
Nhûng chùæc chùæn laâ vaâo thúâi àiïím naây Ollila coân * Àaãng trung têm cuãa Phêìn Lan bao göìm: Àaãng Xaä höåi Dên chuã (SPD),
Àaãng Trung têm, Àaãng Baão thuã, Àaãng Nhên dên Thuåy Àiïín (SFP), Àaãng
rêët treã, úã tuöíi 27 vaâ 28 vúái möåt lûúång kiïën thûác àa
Liïn minh caánh taã, Àaãng xanh (Möi trûúâng),... Trong àoá, Àaãng Trung
ngaânh vaâ chuyïn sêu trong böå naäo cuãa mònh. Duâ têm laâ möåt trong nhûäng àaãng lúán àûúåc thaânh lêåp àêìu tiïn úã Phêìn Lan,
vêåy, ngûúâi thanh niïn naây vêîn giûä liïn laåc vúái Àaãng vaâo nùm 1906, àaåi diïån cho quyïìn lúåi cuãa giai cêëp nöng dên cuâng phaái
chñnh trõ caánh trung têm; Thuã tûúáng hiïån nay cuãa Phêìn Lan – öng Matti
Trung têm(*), theo Dan Steinbock thò chñnh xaác laâ Taneli Vanhanen, àûúåc bêìu ngaây 26.6.2003, thuöåc Àaãng Trung têm.

56 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 57
chñnh lõch thiïåp khaác hùèn thuã lônh sinh viïn hùng duâ àaä coá nhiïìu bùçng cêëp trong tay vêîn chûa choån
haái nhiïìu nùm trûúác. möåt cöng ty nöåi àõa naâo àïí àêìu quên maâ tiïëp tuåc
Taåi Citibank Phêìn Lan, Ollila trúã thaânh giaám àöëc laâm thuï cho têåp àoaân taâi chñnh phûúng Têy vaâ ài
böå phêån kïë toaán cuãa ngên haâng cho àïën nùm hoåc tiïëp. Dûúâng nhû öng chuêín bõ möåt caái gò àoá xa
1982. Trong thúâi gian naây, öng vûâa laâm giaám àöëc hún vaâ röång hún. Ollila lêëy bùçng thaåc sô ngaânh xêy
vûâa tiïëp tuåc ài hoåc! Dûúâng nhû öng luön luön dûång cuãa àaåi hoåc cöng nghïå Helsinki vaâo nùm
theâm hoåc. Àêët nûúác naây duâ trong hoaân caãnh khoá 1981, trong khi vêîn àuã thúâi gian vaâ taâi caán àïí
khùn vêîn àùåt giaáo duåc vaâ àaâo taåo nguöìn nhên lûåc phêët lïn trong hïå thöëng khùæt khe cuãa Citibank.
laâm yïëu töë haâng àêìu àïí chuêín bõ cho chuyïën ài xa. Ollila trúã thaânh thaânh viïn ban quaãn trõ ngên haâng
Àuáng nhû nhaâ doanh nghiïåp haâng àêìu Kairamo naây taåi Phêìn Lan, vaâo nùm 1982. Vaâ öng nùæm võ
cuãa Nokia àaä noái: “Chuáng ta chó coá taâi nguyïn con trñ àoá trong suöët ba nùm liïn tuåc sau àoá.
ngûúâi”. Ollila vûâa àûúåc chûáng kiïën nhûäng cuöåc Vaâ úã àêy, chuáng ta bùæt àêìu tòm thêëy möëi quan
chuyïín mònh cuãa caác cöng ty trong nûúác nhùçm hïå cuãa Ollila vúái Nokia.
thoaát khoãi cuöåc khuãng hoaãng dêìu lûãa. Möåt cuöåc Nokia, möåt cöng ty coá truå súã khöng nùçm úã thuã àö
àöíi múái tûâ cöng nghiïåp nùång nhùçm thoaát phuå maâ úã bïn búâ võnh Espoo, vaâo nùm 1982 àaä coá hùèn
thuöåc nhiïn liïåu. Trong söë àoá, Nokia nöíi lïn nhû möåt phên nhaánh àiïån thoaåi di àöång sau khi mua
laâ doanh nghiïåp tòm àûúåc chöî àûáng trong khu vûåc cöng ty Mobira. Cuâng vúái haâng àiïån tûã vaâ nhûäng
Scandinavia vïì quy mö vaâ hûúáng àïën cöng nghïå liïn doanh, Nokia àaä coá möåt chöî àûáng nhûng vêîn
cao vïì trònh àöå saãn xuêët. chûa àaåt àùèng cêëp caånh tranh trïn thõ trûúâng
Ollila cuäng chûáng kiïën nhûäng cuöåc chuyïín mònh chêu Êu. Àïí àaãm baão nguöìn vöën cho chiïën lûúåc
trong chñnh saách tûâ khu vûåc nhaâ nûúác sang tû thõ trûúâng múã röång ra chêu Êu vaâ têån bïn Myä
nhên. Öng cuäng chûáng kiïën nhûäng nöî lûåc chuyïín cuäng nhû Haân Quöëc cuãa chêu AÁ maâ Kaimaro döëc
hûúáng thûúng maåi vaâ thõ trûúâng àêìy cam go trong têm thûåc hiïån, Nokia trúã thaânh khaách haâng quan
thïë baãn lïì Àöng - Têy, maâ caán cên thûúng maåi troång cuãa Citibank. Ollila chùæc àaä phaãi quan saát
thûåc tïë àang nghiïng vïì quan hïå Xö viïët trong khi khaách haâng cuãa mònh khöng chó vúái nhiïåm vuå cuãa
nhu cêìu vöën, thõ trûúâng tiïu thuå vaâ mö hònh quaãn möåt àöëi taác maâ coân laâ vúái yá thûác cuãa möåt ngûúâi
trõ àang àoâi hoãi hûúáng vïì phûúng Têy. Caác nhaâ Phêìn Lan yïu nûúác – àêët nûúác maâ öng tûâng coá ûúác
laänh àaåo doanh nghiïåp bõ thûåc tïë àoâi hoãi phaãi am mú hoaåt àöång chñnh trõ. Ollila nhiïåt tònh giúái thiïåu
hiïíu vaâ tinh tïë trong thïë cúâ giùçng co. Jorma Ollila dõch vuå ngên haâng vúái caác cöng ty haâng àêìu Phêìn

58 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 59
Lan, trong àoá coá Nokia. Öng nhêån thêëy “àêy laâ thúâi
àiïím múã cûãa thõ trûúâng tiïìn tïå”. Theo öng “möîi
ngûúâi phaãi tòm hiïíu nïìn kinh tïë hoaåt àöång nhû
thïë naâo, laâm thïë naâo möåt ngûúâi coá thïí phên tñch
caác doanh nghiïåp vaâ viïåc lûu chuyïín doâng vöën
CHAÅY VÏÌ PHÑA CÚ HÖÅI
aãnh hûúãng nhû thïë naâo àïën nhûäng thûá khaác”. CUÃA LIÏN MINH - LIÏN KÏËT
Chñnh luác naây, vúái tû caách laâ nhaâ thêím àõnh
doanh nghiïåp àïí cho vay, öng àûúåc tiïëp cêån àïí Ollila coá taâi ûáng khêíu trûúác cöng chuáng, kïí caã
phên tñch tònh traång, àiïìu kiïån kinh doanh cuãa caánh nhaâ baáo quöëc tïë nhaâ nghïì. Nhûng luác naây,
Nokia vaâo luác Kairamo àang thûåc hiïån hai muåc tiïu trong cuöåc ra mùæt chñnh thûác vai troâ CEO trûúác höåi
laâ quöëc tïë hoáa têåp àoaân vaâ hoaåt àöång mua baán saát àöìng quaãn trõ, öng baáo caáo chiïën lûúåc cuãa mònh
nhêåp àang höìi cao traâo. Vaâ àêy laâ lêìn àêìu tiïn öng bùçng nhûäng baãn slide chuyïn nghiïåp, khöng phaãi
tranh luêån vúái caác nhaâ laänh àaåo Nokia vïì cêëu truác àïí cho àeåp mùæt maâ phaãi àaãm baão truyïìn taãi roä
töí chûác. Bùçng caác phên tñch thêëu àaáo, öng phaát thöng àiïåp xa laå cuãa mònh. Coá leä bêët cûá ai trong
hiïån ra caác khoá khùn maâ Nokia seä gùåp phaãi trïn trûúâng húåp cuãa öng, vúái chó möåt chuát àïí yá, cuäng
con àûúâng thûåc hiïån muåc tiïu quöëc tïë hoáa. Caác seä caãm nhêån àûúåc khoaãng caách truyïìn thöng giûäa
khoá khùn àoá chñnh nùçm úã nhûäng hoaåt àöång bïn mònh vaâ ngûúâi nghe. Búãi àiïìu öng noái laâ àiïìu
ngoaâi àêët nûúác. Öng khöng phaãn àöëi muåc tiïu vûúåt chùèng ai tûâng nghô àïën: Têåp trung vaâo Àiïån thoaåi
khoãi biïn giúái cuãa cöng ty, traái laåi, öng cho rùçng di àöång. Noá xa laå vúái söë àöng quan chûác trong
cêìn thay àöíi toaân diïån cêëu truác cuãa töí chûác thò khaán phoâng nùång nïì, dêîu bïn ngoaâi laâ muâa xuên
múái laâm àûúåc chuyïån àoá. êëm aáp, búãi vò öng àöíi caái phuå thaânh caái chñnh. Àoá
Jorma Ollila böåc löå taâi nùng cuãa mònh trong giai laâ, cöng cuå vöën chó àïí lêëp löî höíng thõ trûúâng seä trúã
àoaån naây. Kari Mannola, thuã trûúãng cuãa Ollila taåi thaânh troång têm cuãa têåp àoaân. Cuöåc thuyïët trònh
Citibank Phêìn Lan àaä noái vïì öng nhû sau: “Jorma cuãa öng thaânh cöng: Seä cûáu àûúåc Nokia, nïëu têåp
rêët thöng minh trong viïåc nùæm bùæt lyá thuyïët vaâ trung àûúåc nguöìn lûåc cho lônh vûåc àiïån thoaåi di
ûáng duång noá vaâo thûåc tïë chûá khöng cêìn phaãi àöång, àïí coá lúåi thïë cuãa nhaâ tiïn phong.
tranh luêån gò caã”. Àaä lêu lùæm röìi ngûúâi Phêìn Lan khöng thêëy hònh
aãnh tiïn phong cuãa mònh trong möåt thïë giúái àang
ài rêët nhanh. Trong khi àoá, quöëc gia saát bïn caånh

60 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 61
laâ Thuåy Àiïín – cuäng laâ nhaâ àö höå Phêìn Lan trong seä chùèng thïí khai thaác gò lêu daâi tûâ thõ trûúâng khu
möåt thúâi gian daâi cuãa quaá khûá - àaä coá tïn tuöíi vûåc búãi vò chiïën tranh laånh àang höìi cao àiïím,
toaân cêìu. Àoá laâ Ericsson. trong àoá Liïn Xö laâ thõ trûúâng chuã yïëu àöëi vúái nïìn
Vïì sau, sûã duång slide trong caác buöíi thuyïët trònh xuêët khêíu cuãa Phêìn Lan. Vaâ nhûäng suy thoaái cuãa
trúã thaânh möåt àoâi hoãi coá tñnh nguyïn tùæc trong caác toaân böå nïìn kinh tïë àaä löå diïån. Nhiïìu ngûúâi thêët
cuöåc hoåp nhoã hay lúán cuãa cöng ty. Noá àûúåc thiïët nghiïåp vaâ mêët viïåc laâm laâ chuyïån nhòn thêëy roä
kïë sao cho moåi ngûúâi coá thïí thöng suöët, möåt caách àûúåc. Nhu cêìu vûún ra khoãi khu vûåc, thêåm chñ
chñnh xaác, töëc àöå nhanh vaâ lûu trûä àïí tham khaão khoãi chêu Êu vaâ nhùæm àïën toaân cêìu laâ con àûúâng
àûúåc. phaát triïín bïìn vûäng, cho Phêìn Lan.
Mùåt khaác, Ollila chó ra, lêìn àêìu tiïn, cú höåi àïí Khaát voång àoá khöng aão tûúãng, coá cú súã nhûng
Nokia ài tiïn phong laâ xu hûúáng Liïn minh cuãa àoâi hoãi dêën thên vaâ traã giaá.
chêu Êu trong chñnh trõ vaâ thûúng maåi – àiïìu maâ Chñnh Ollila àaä thuyïët phuåc thïm rùçng, chñnh xu
thúâi sinh viïn trai treã öng tûâng chó trñch hiïåp àõnh hûúáng liïn minh cöng nghïå GSM cho pheáp coá àûúåc
thûúng maåi tûå do chêu Êu. Xu hûúáng naây seä múã lúåi thïë tiïn phong, laâ caách duy nhêët àïí vûúåt khoãi
ra möåt thõ trûúâng thöng suöët vaâ cho pheáp phaát luåc àõa chêu Êu, àïí phuã khùæp toaân cêìu. Vaâ theo
triïín nhanh choáng. Nhûng laâm thïë naâo àïí àaåt öng, thûåc tïë àaä chûáng minh möåt caách khoa hoåc
àûúåc muåc tiïu naây? Àoá laâ nhûäng dêëu hiïåu chó ra rùçng, àoá laâ mö hònh, laâ caách thûác àaä giuáp nhiïìu
khuynh hûúáng liïn minh cöng nghïå goåi laâ GSM. cöng ty nhoã cuãa caác nûúác nhoã trúã thaânh têåp àoaân
Cho duâ luác naây GSM chûa hoaân thiïån vïì cöng toaân cêìu. Coá leä, khi àoá, khöng ai trong söë cûã toåa
nghïå vaâ chûa coá gò laâ möåt liïn minh chùæc chùæn. khöng nhúá àïën Ericsson cuãa Thuåy Àiïín. Laâ möåt
Nhûng chùæc chùæn noá seä khöng laâm quay ngûúåc ngûúâi tön troång giaáo duåc, nhû Business Week nhêån
baánh xe lõch sûã. Khaán giaã àûúåc thuyïët phuåc nhû xeát, öng àaä àûa ra caác bùçng chûáng thûåc tïë hún laâ
caác nhaâ “saát haåch” àaä àûúåc thuyïët phuåc. lyá thuyïët suöng. Vaâ àoá laâ caách öng àaä thaânh cöng
Nhûng cuäng coá öng chuã khöng thñch muåc tiïu trong thuyïët phuåc vïì möåt àiïìu xa laå. Tûúng lai coá
“seä” vaâ “nïëu” naây. Àoá laâ àaåi diïån ngên haâng KOP, veã nhû àaä gêìn hún trong khaán phoâng cuãa truå súã
cuâng súã hûäu Nokia. Chó möåt thaáng sau buöíi trònh Nokia.
baây cuãa Ollila, KOP baán toaân böå cöí phêìn cuãa mònh Caác nhaâ nghiïn cûáu sau naây, Dan Stienbock
trong Nokia. Möåt söë tònh hònh quöëc tïë luác naây àaä chùèng haån, àaä goåi àoá laâ lûåa choån duy nhêët cuãa
giuáp quan àiïím cuãa Ollila trúã nïn hêëp dêîn. Àoá laâ, Ollila. Coân baáo chñ, trong àoá coá Fortune, àaä goåi àoá

62 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 63
laâ nhiïåm vuå “make or break” maâ ban quaãn trõ àaä thoã àêm àêìu vaâo göëc cêy àoá. Ollila khöng chúâ cú
trao vaâo tay Ollila. Hoùåc thaânh cöng trïn toaân thïë höåi chaåy àïën cuäng khöng tiïëu lêm túái mûác àúåi cú
giúái vúái GSM hoùåc khöng laâ gò caã. höåi àêm sêìm vaâo mònh vaâ cûá thïë öm noá vïì nhaâ.
Cam kïët giûäa hoå: Nïëu Ollila toã ra thêët baåi, ban Traái laåi, trong möåt tònh huöëng maâ ngoån lûãa àaä
quaãn trõ seä can thiïåp. Buâ laåi, Ollila cêìn àuã toaân àûúåc nhoám lïn, Ollila àaä ba chên böën cùèng maâ tûå
quyïìn khi àiïìu haânh. Àoá laâ cam kïët gêìn nhû duy chaåy vïì phña cú höåi. Cú höåi àoá laâ cöng nghïå GSM.
nhêët cuãa hai bïn. Vêën àïì húi daâi doâng möåt chuát. Chuáng ta àaânh
Möåt cam kïët nhû vêåy, coá veã nhû rêët bònh thûúâng phaãi sú lûúåc vïì con àûúâng cöng nghïå dêîn àïën
vúái bêët cûá CEO naâo, thêåt ra àaä taåo ra àiïìu kiïån quyïët àõnh àêìy chuã quan cuãa Ollila.
khaác biïåt cho Ollila so vúái caác thïë hïå tiïìn nhiïåm Trûúác tiïn, GSM laâ möåt thaânh tûåu cuãa liïn minh
trong lõch sûã daâi cuãa Nokia. Ollila dûúâng nhû àaä chñnh trõ vaâ kinh tïë cuãa chêu Êu, sau àoá múái laâ
nhòn thêëy vö söë baâi hoåc tûâ quaá khûá quaãn trõ cuãa vêën àïì cöng nghïå.
têåp àoaân núi maâ caác loaåi sûác maånh thûúâng toã ra Nhûäng nùm 1980, chêu Êu àêíy maånh quaá trònh
xung àöåt vúái nhau. Vñ duå gêìn nhêët laâ nhûäng cún liïn minh àïí taåo ra thõ trûúâng chung sau àoá, vaâ
“àau àêìu” cuãa taâi nùng Kairoma. cuöëi cuâng laâ cöång àöìng chung EU nhû bêy giúâ. Àoá
Cam kïët naây cho pheáp Ollila thûåc hiïån chuyïën laâ xu hûúáng maâ Ollila cho rùçng seä thaânh hiïån thûåc.
bay bùçng phi thuyïìn cho cuå ruâa 133 tuöíi theo kiïíu Chêu Êu cêìn tòm ra phûúng thûác têåp húåp àïí trúã
“khaác biïåt hay laâ chïët”. Ollila àaä àoâi hoãi möåt loaåi thaânh àöëi troång cuãa ngûúâi Myä trong nhu cêìu cên
vuä khñ quaãn lyá theo caách cuãa möåt sô quan chó huy: bùçng thïë giúái. Lõch sûã cho thêëy, sau khi Liïn Xö
têåp trung àuã quyïìn lûåc àiïìu haânh. suåp àöí, chêu Êu trúã thaânh möåt àöëi troång nhû vêåy,
Ollila àaä coá àuã quyïìn lûåc. Nhûng thêåt thuá võ khi traánh cho thïë giúái tònh traång àún cûåc.
sau naây öng diïîn taã rùçng öng àaä khöng laâm gò caã Ollila, vöën laâ möåt nhaâ chñnh trõ, muöën nùæm cú
maâ úã àêy nhûäng quyïët àõnh seä thuöåc vïì nhûäng höåi hònh thaânh liïn minh àïí thûåc hiïån chiïën lûúåc
ngûúâi hiïíu biïët nhêët. quöëc tïë hoáa Nokia.
*
Trong xu hûúáng liïn minh, dêîn àïën duâng chung
* * àöìng tiïìn vaâ haâng loaåt chñnh saách chung khaác,
Ngûúâi ta thûúâng noái: “chúâ cú höåi àïën” hay “chöåp chêu Êu nhêët àõnh phaãi tñnh àïën vêën àïì chuêín
lêëy thúâi cú”. Hoùåc ngûúâi Trung Hoa noái: “Thuã chêu chung cho àiïån thoaåi di àöång. Caác baân luêån vïì
àaäi thöë” – öm göëc cêy maâ chúâ hûúãng lúåi tûâ viïåc con GSM trúã nïn söi àöång trong suöët thúâi gian naây.

64 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 65
Trûúác khi coá lúåi thïë laâ thaânh viïn EU, Nokia dûúái naâo, nïëu biïët rùçng Motorola dêîn àêìu thïë giúái khi
sûå laänh àaåo cuãa Ollila, vúái caác chñnh saách àöíi múái àoá vêîn nguã yïn trïn chiïën thùæng analog. Chuá ruâa
cuãa Phêìn Lan, àaä xêm nhêåp chêu Êu trong viïîn Nokia àaä duâng lúåi thïë cuãa phi thuyïìn GSM kyä
thöng di àöång GSM. Nùm 1980, ngûúâi chêu Êu àaä thuêåt söë àïí thùæng sai lêìm analog cuãa (caác) chuá thoã.
gùåp nhau trong höåi nghõ baân vïì Quaãn trõ Bûu Nguå ngön hiïån àaåi àûúåc viïët tiïëp trong thò hiïån taåi.
chñnh Viïîn thöng cuãa chêu luåc vaâ hoå quyïët àõnh Ollila àaä chó bùçng trûåc giaác, noái nhû Business
GSM laâ tiïu chuêín duâng chung. Höåi nghõ naây goåi Week, maâ tiïën lïn phña trûúác. Nhûng thêåt ra, Ollila
laâ CEPT. Cam kïët àaä nùçm trïn giêëy nhûng thûåc tïë coá leä àaä coá nhûäng “nghiïn cûáu” riïng cuãa mònh
thò chûa coá thõ trûúâng. Nhiïìu núi laäng quïn. Hai bùçng sûå nhaåy caãm cuãa möåt sô quan chó huy, nhaâ
nùm sau, nhoám Bùæc Êu, trong àoá coá Phêìn Lan vúái hoaåt àöång chñnh trõ vaâ möåt doanh nhên quöëc tïë.
tiïëng tùm cuãa Mobira, vaâ Haâ Lan hêm noáng quyïët Coá thïí hònh dung rùçng, nïëu thiïëu möåt trong nhûäng
àõnh bùçng àïì xuêët lêåp nhoám di àöång àùåc biïåt – phêím chêët àoá, Ollila khoá maâ coá àûúåc hònh aãnh
Group Special Mobile. Chñnh nhoám naây àaä taåo ra möåt CEO bïì ngoaâi luác naâo cuäng àiïìm tônh, lõch laäm
möåt chûúng quan troång khi viïët ra caác chi tiïët cho nhû àûúåc baáo chñ mö taã. Baån chó coá thïí àiïìm tônh
quyïët àõnh trûúác àoá. Khi Ollila coân maãi lo caác vêën khi biïët roä moåi chuyïån seä ài vïì àêu.
àïì taâi chñnh cho Nokia vaâ Kairamo coân chuá têm Thûá hai, Ollila muöën laâ ngûúâi àêìu tiïn nùæm lêëy
vaâo àiïån tûã thò Viïån Tiïu chuêín Viïîn thöng chêu cú höåi GSM vúái tû caách möåt cöng nghïå, cho pheáp
Êu ra àúâi vaâo nùm 1989. Viïån naây tiïu chuêín hoáa coá möåt ngaânh kinh doanh múái. Àoá gêìn nhû laâ con
GSM cuå thïí vúái daãi bùng têìn 900/1800/ àûúâng duy nhêët àïí úã võ thïë tiïn phong. Vaâ phaãi
1900MHz, sûã duång cöng nghïå TDMA (àa truy cêåp laâm ngay múái kõp. Keã yïëu thò cêìn phaãi chaåy trûúác.
phên chia thúâi gian). Vaâ khi Ollila, lêìn àêìu tiïn, bûúác chên vaâo xûúãng
Nùm 1991, têët caã caác quöëc gia chêu Êu cöng àiïån thoaåi úã Solo nùm 1990, öng àaä truyïìn hy
nhêån GSM vúái giêëc mú coá hai tó ngûúâi trïn thïë giúái voång cho nhên viïn úã àêy vïì viïîn caãnh GSM, sau
duâng noá vaâo nùm 2010. Ngûúâi Myä khöng laâm theo khi lùæng nghe hoå trònh baây nguyïån voång, suy nghô
caách naây maâ, nhû thoái quen cuãa hoå, àïí thõ trûúâng vïì tònh traång tuåt döëc cuãa têåp àoaân. Giûäa khi giaá cöí
tûå àõnh àoaåt hïå tiïu chuêín naâo àoá bùçng caånh tranh phiïëu cuãa têåp àoaân tuåt xuöëng chó coân 10%, Ollila
laânh maånh. Nhêåt Baãn duâng hïå riïng trong nûúác. vúái vai troâ giaám àöëc cöng ty con vïì àiïån thoaåi di
Nhêån àõnh nhû vêåy coá thïí khiïën nhiïìu ngûúâi cho àöång àaä “àöët noáng” caác nhaâ nghiïn cûáu úã phoâng
rùçng “ngoa ngön”. Nhûng seä khöng noái quaá chuát R&D bùçng chiïën dõch chuêín bõ tiïën vaâo GSM.

66 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 67
“Caã hai chuáng töi àang cöë vaåch ra nhûäng cöng
viïåc cêìn laâm”, Ollila nhúá laåi. “Cöë” laâ möåt tûâ khöng
nïn bõ boã qua vò trong sûå nghiïåp lûâng lêîy cuãa
mònh, Ollila àaä àñnh chñnh ài àñnh chñnh laåi nhûäng
KHAI THAÁC MOÅI NGUÖÌN LÛÅC SÙÉN COÁ hiïíu nhêìm rùçng, öng coá trûúác möåt kïë hoaåch vaâ moåi
thûá dïî daâng diïîn ra nhû vêåy.
Àoá cuäng laâ bûúác ài àêìu tiïn cuãa öng: ÖÍn àõnh “Àûâng tûúãng chuáng töi biïët trûúác moåi chuyïån”,
cöng ty, xöëc laåi tinh thêìn trûúác khi löi keáo moåi Ollila cuäng nhiïìu lêìn noái nhû vêåy vúái caác nhaâ baáo.
ngûúâi vaâo chuyïën bay hoaâi baäo. Khöng coá gò khiïën cho baån àoåc giaãm niïìm tin vaâo
Ollila laâm gò trûúác tiïn? Öng àïí mùæt túái nguöìn nhûäng phaát biïíu coá tñnh quan niïåm söëng naây cuãa
lûåc naâo trûúác hïët? öng. Búãi leä, bònh thûúâng öng thñch “tû duy chuyïn
Nhûäng ngaây àêìu Ollila ngöìi vaâo chiïëc ghïë àiïìu nghiïåp” trong yïn tônh. Nhûng giúâ àêy öng cêìn cöë
haânh, ngoaâi trúâi thò nùæng êëm àêìu xuên, öng coá thïí maâ naäo cöng têåp thïí vúái Kallasvuo, ngûúâi gia nhêåp
nhòn thêëy nhûäng rûâng phong nêíy löåc, chaåy möåt Nokia trûúác öng caã chuåc nùm, khúãi àêìu vúái vai troâ
voâng cong núi con söng àöí ra biïín. Phña bïn naây luêåt sû. Chuã àïì öng choån laâ taâi chñnh.
laâ búâ biïín soáng vöî thay cho nhûäng lúáp bùng àöng Ollila nhúá laåi nhûäng gò nhêån ra cuâng Kallasvuo:
cûáng mùåt biïín cuãa muâa àöng. Nhûäng con thuyïìn “Chuáng töi àang coá nhûäng cöí àöng Phêìn Lan
àaä thoaãi maái chaåy ài chaåy laåi trïn mùåt biïín. Bïn buöìn rêìu, nhûäng cöí àöng nûúác ngoaâi khöng vui.
trong Nokia cuäng noáng nhûng chiïëc ghïë cuãa öng Àiïìu duy nhêët baån coá thïí laâm laâ xêy dûång möåt
noáng theo möåt àöëng núå nêìn, sau lûng laâ búâ vûåc nïìn taãng cho cöí phiïëu maånh”. Nïìn taãng àoá laâ gò
hoùåc àûúåc hoùåc mêët. Ngûúâi ta biïët Ollila laâ mêîu vaâ xêy bùçng caách naâo? Vúái taám nùm “àaánh thuï”
ngûúâi thñch suy nghô möåt mònh, bïn taách caâ phï cho têåp àoaân taâi chñnh haâng àêìu thïë giúái, öng coá
böëc khoái quen thuöåc cuãa ngûúâi Phêìn Lan xûá laånh. dõp thûã thaách súã hoåc cuãa mònh.
Nhûng nhûäng ngaây naây, àïí laâm cho Nokia coá thïí Ngên haâng KOP quyïët àõnh ruát khoãi Nokia sau
àêm chöìi naãy löåc nhû rûâng cêy ngoaâi kia, öng thñch buöíi thuyïët trònh nhêåm chûác cuãa Ollila, khoaãng
baân baåc vúái ai àoá. Ngûúâi àoá laâ OPK – biïåt danh möåt thaáng. Àoá laâ möåt tin xêëu cho cöng chuáng mua
cuãa Olli Pekka Kallasvuo. Nhên vêåt naây sau àoá gùæn cöí phiïëu trïn thõ trûúâng. Nhûng Ollila biïën noá
vúái öng nhû hònh vúái boáng vaâ laâ ngûúâi kïë nhiïåm thaânh lúåi thïë. Viïåc baán 8,5% cöí phiïëu cuãa KOP àaä
öng. àem vïì cho Nokia, vöën àang kiïåt quïå taâi chñnh, möåt

68 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 69
nguöìn vöën 542 triïåu fim. Nhûng têët caã nhûäng gò Š Têåp trung
Ollila caãm thêëy thoaãi maái laâ khöng coân phaãi bêån Š Toaân cêìu
têm àïën mêu thuêîn cuãa nhûäng öng chuã coá mong Š Àõnh hûúáng viïîn thöng
muöën traái ngûúåc – lyá do tûâng laâ chñnh yïëu laâm suy Š Vaâ Gia tùng giaá trõ cho cöng ty
yïëu khaã nùng àiïìu haânh cuãa têåp àoaân. CEO múái,
Haâng chuåc ngaân nhên viïn hiïíu “têåp trung” coá
döìn sûác têåp trung vaâo kinh doanh vaâ öín àõnh böå
nghôa laâ caác phên nhaánh cuãa cöng ty seä “bõ” thu
maáy cöng ty. Trûúác khi thûåc hiïån cuöåc taái cêëu truác,
goån laåi. Nhiïìu ngûúâi seä phaãi “chõu” caånh tranh
CEO Ollila muöën öín àõnh cöng ty trûúác.
bùçng tay nghïì àïí khöng bõ cùæt cöng viïåc. “Toaân
cêìu” laâ chuyïån caác nhaâ laänh àaåo hiïíu roä, coân nhên
Àöång lûåc tûâ khuãng hoaãng – tinh thêìn Sisu viïn thò ngaåc nhiïn vò têm traång chaán naãn àang
ngûå trõ. “Coá ùn” vaâ “traã núå nêìn” àaä laâ àiïìu khoá
Nïëu Ollila khöng coá àûúåc sûå àöìng loâng cuãa caác
huöëng gò ài xêm lêën thïë giúái. Möåt bêìu khöng khñ
cöí àöng thò öng khoá maâ hoaân têët cöng cuöåc töí
nhû vêåy liïåu coá thïí baân àïën “gia tùng giaá trõ cho
chûác laåi cêëu truác têåp àoaân. Cú súã àïí tin àiïìu naây
cöng ty”?. Chó coá “àõnh hûúáng viïîn thöng” laâ niïìm
laâ Kairamo mùåc duâ rêët taâi nùng nhûng khöng thïí
hy voång cuãa nhiïìu nhên cöng vò “àõnh hûúáng” coá
vûúåt qua nhûäng àoâi hoâi cuãa caác chuã súã hûäu coá
nghôa laâ “têåp trung” thöi chûá chûa àïën nöîi gaåch
mong muöën traái ngûúåc nhau.
boã hoaân toaân moåi phên nhaánh trïn sú àöì töí chûác
Giúâ àêy, dêëu hiïåu cuãa cuöåc khuãng hoaãng thõ
têåp àoaân, chûa mêët nhiïìu chöî laâm. Nhûng cuäng
trûúâng Xö viïët àang löå dêìn qua boáng mêy chiïën
chñnh viïîn thöng vaâ chuyïån toaân cêìu taåo khñ thïë
tranh laånh leo thang. Ngûúâi Phêìn Lan bõ keåt úã
cho nhên viïn. Búãi leä, haâng ngaân “lñnh cuä” cuãa “sô
giûäa. Hoå lo êu 25% lûúång haâng xuêët qua Liïn Xö
quan” Ollila úã Solo trong caác phên xûúãng vaâ
seä ài vïì àêu, trong khi hoå khöng thuöåc hùèn vïì Têy
phoâng nghiïn cûáu luön biïët rùçng nhaâ laänh àaåo cuãa
Êu. Vaâ hoå chûa sùén saâng cho bêët cûá khuynh
hoå chuá troång haâng àêìu laâ viïåc lùæng nghe. Hoå hiïíu
hûúáng naâo, tuy coá nhiïìu mong àúåi úã quaá trònh
öng vaâ chõu sûå “àöët chaáy” bùçng nhiïåt huyïët khi úã
hònh thaânh Liïn minh chêu Êu.
quanh öng. “Lùæng nghe nhên viïn” vïì sau laâ möåt
Nhûng vaâo thaáng 8.1992, nûãa nùm sau nhêån
trong nhûäng hoaåt àöång haâng nùm maâ Nokia tiïën
chûác, Ollila laåi tiïëp tuåc gêy söëc trong höåi thaão vïì
haânh vúái tïn goåi àûúåc viïët bùçng tiïëng Anh: “Listen-
chiïën lûúåc cho tûúng lai cuãa têåp àoaân chó bùçng
ing to you”. Chuáng ta seä baân sau vïì nghïå thuêåt
böën chûä:

70 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 71
laänh àaåo, coân bêy giúâ àaä àïën luác trúã laåi cuöåc taái àêìu tiïn vaâ duy nhêët cho àïën nay cuãa Phêìn Lan
cêëu truác àang höìi cam go. àoaåt giaãi vö àõch thïë giúái – nhêån xeát rùçng: Ngûúâi
Sûã duång thuêåt “haäy àïí sûå röëi loaån ngûå trõ”, Ollila Phêìn Lan luön laâm töët nhêët vaâo nhûäng luác hoå bõ
têån duång caác hiïåu ûáng cuãa khuãng hoaãng thõ trûúâng buöåc phaãi chiïën àêëu chöëng laåi hoaân caãnh cam go
truyïìn thöëng Xö viïët àïí chó ra rùçng, àoá laâ cú höåi nhêët, khoá khùn nhêët”. Nhêåt xeát cuãa nhaâ vö àõch
vaâng àïí chuyïín àöíi. Hoùåc nùæm lêëy hoùåc khöng bao boáng àaá thïë giúái Summanen khöng hoaân toaân laâ
giúâ coá àûúåc àïí toaân cêìu hoáa. ÚÃ àêy, cêìn möåt caái saáo röîng, noá chûáa àûång nhêån thûác sêu sùæc vïì quaá
nhòn bònh tônh vò Ollila khöng boã rúi thõ trûúâng khûá dên töåc. Nhûäng ai tûâng biïët àïën taác phêím
truyïën thöëng nhûng àoá khöng phaãi laâ toaân cêìu. cuãa nhaâ vùn nöíi tiïëng khùæp àêët nûúác, Vaino Linna,
Trong khi Phêìn Lan chûa coá bêët cûá cöng ty toaân hay tûâng biïët àïën lõch sûã caác cuöåc chiïën tranh cuãa
cêìu naâo. Àiïìu naây laâm cho ngûúâi Phêìn Lan, nhêët Phêìn Lan, àïìu nhêån thêëy rùçng khi tònh thïë caâng
laâ caác nhên viïn úã xûúãng àiïån thoaåi di àöång, bõ khoá khùn, ngûúâi Phêìn Lan caâng gan lò”. Tommi
“chaåm tûå aái”. Phêìn Lan bõ boã laåi àùçng sau trong Melender vaâ Eljias Repo viïët tiïëp: “Tñnh caách tiïu
viïåc taåo ra tïn tuöíi quöëc tïë so vúái Thuåy Àiïín laáng biïíu cho caã dên töåc laâ sisu – ngoan cûúâng – vêîn
giïìng. Laâ nhaâ chñnh trõ, Ollila dûúâng nhû biïët caách luön àûúåc ca ngúåi trong vùn hoåc cuãa hoå”.
khúi dêåy sûác maånh dên töåc trong möîi möåt nhên Sisu cuãa ngûúâi Phêìn Lan chñnh laâ tinh thêìn dên
viïn. Búãi vò öng biïët trong bêët cûá ngûúâi Phêìn Lan töåc quêåt cûúâng vaâ uyïín chuyïín.
naâo cuäng coá möåt sisu. Vaâ khi tung ra chûä “toaân cêìu” öng àaä tûâng hoåc
Sisu laâ möåt khaái niïåm hún laâ möåt tûâ. Caác nhaâ baáo àûúåc kinh nghiïåm thaânh cöng cuãa caác nhaâ tiïn
duâng tiïëng Anh khi gùåp khaái niïåm naây cuäng rêët phong Nhêåt Baãn sau Thïë chiïën Thûá hai. Phêìn Lan
khoá chuyïín ngûä tûâ naây khi lyá giaãi àöång lûåc cuãa khöng phaãi laâ möåt àöëng tro taân nhû Nhêåt sau
Nokia. Caách töët nhêët laâ nghe möåt trñ thûác Phêìn chiïën tranh vaâ àoá laâ möåt thûã thaách vò khi khöng bõ
Lan cùæt nghôa. Möåt lêìn nûäa laåi nhúâ cêåy àïën Tommi döìn vaâo àûúâng cuâng ngûúâi ta khöng khaám phaá ra
Melender vaâ Eljias Repo, trong baâi viïët Phêìn Lan sûác maånh vô àaåi coân tiïìm êín. Ollila seä laâm gò? Leä
– nïìn kinh tïë thõnh vûúång gan lò trûúác suy thoaái, dô nhiïn öng khöng muöën vaâ vônh viïîn khöng thïí
àùng trïn website Böå Ngoaåi giao nûúác naây, phiïn döìn ai vaâo chöî bûác baách, vêåy thò, thêåt khoá hún khi
baãn tiïëng Anh: “Huêën luyïån viïn khuác cön cêìu phaãi chó cho ai àoá thêëy sûác maånh tiïìm êín cuãa hoå
trûúåt tuyïët Raimo Summanen, ngûúâi tûâng laâ tuyïín möåt khi coân dïî thúã. Chñnh vò vêåy, Ollila cêìn cho
thuã àöåi boáng quöëc gia Phêìn Lan – àöåi boáng lêìn moåi ngûúâi biïët rùçng Nokia àang úã tònh thïë bûác

72 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 73
baách phaá saãn. Vaâ laân soáng ngêìm khuãng hoaãng laâ noá coá khaã nùng kïët nöëi con ngûúâi trïn toaân haânh
dêëu hiïåu àaáng súå. Vaâ Sisu seä xuêët hiïån. tinh.
Nùm 1992, öng “caãnh baáo” bùçng muåc tiïu söë hai Hún 40.000 nhên viïn Nokia thêëm thña khaát
“toaân cêìu” vaâ bûúác sang nùm sau, 1993, Liïn Xö voång toaân cêìu – möåt cú höåi seä khoá maâ lêåp laåi lêìn
suåp àöí. Phêìn Lan mêët thõ trûúâng chiïën lûúåc. Nokia nûäa. Vúái tuyïn böë “haäy toaân cêìu” ngay trong caái höì
mêët 40% thõ trûúâng haâng xuêët khêíu. Lêìn àêìu tiïn bùng giaá khuãng hoaãng thõ trûúâng vaâ ngay sau
ngûúâi Phêìn Lan nïëm traãi tyã lïå thêët nghiïåp vaâ mêët khuãng hoaãng dêìu lûãa coân chûa nguöåi, Ollila àaä
viïåc laâm ngêët ngûúãng úã con söë 16%. Nhên viïn têåp “kñch àöång” thaânh cöng tinh thêìn Sisu trong möîi
àoaân bùæt àêìu caãm nhêån àûúåc khaát khao tûâ nhaâ nhên viïn Phêìn Lan.
laänh àaåo múái cuãa mònh, khi traãi nghiïåm tònh thïë Ollila àaä sûã duång Sisu nhû möåt daång taâi nguyïn
àang diïîn ra. chiïën lûúåc, nhû caách cuãa ngûúâi Nhêåt sau chiïën
Nhên viïn Nokia thêëm thña nöîi lo cuãa CEO múái tranh thïë giúái thûá hai. Ngaây nay ai cuäng biïët, nïëu
vaâ ban laänh àaåo àang uãng höå öng. Àoá laâ khöng thiïëu möåt àöång lûåc maånh meä, khöng khúi dêåy àûúåc
coân con àûúâng naâo khaác laâ phaãi têåp trung. Trong tinh thêìn dên töåc thò thêåt khoá laâm nïn chuyïån toaân
möåt tai naån thò caâng têåp trung cao, cú may söëng cêìu hoáa.
soát cuãa baån caâng cao. Khöng coân con àûúâng naâo Nhûng Sisu cuäng khöng hùèn laâ möåt haâo khñ hay
khaác hún àõnh hûúáng viïîn thöng, búãi vò mêët thõ tinh thêìn dên töåc maâ thöi. Noá gêìn nhû laâ möåt triïët
trûúâng Xö viïët coá nghôa laâ giêëy vaâ göî àaânh xïëp lyá hay quy tùæc ûáng xûã. Steven Silberman cuãa
àöëng trong kho, laâ nhaâ maáy cao su vaâ caáp phaãi Wired Magazine àaä cöë gùæng lyá giaãi àiïìu naây trong
truâm mïìn. Nïìn àiïån tûã thò cûåa quêåy maäi cuäng chó chuyïn àïì Just say Nokia, 7.9.1999: “Cuöën tiïíu
úã quanh quêín khu vûåc vaâ chùèng coá tïn tuöíi naâo thuyïët hêåu chiïën coá taác àöång lúán àöëi vúái têm höìn
giuáp ngûúâi Phêìn Lan ngêíng cao àêìu vaâ àem thu ngûúâi Phêìn Lan laâ cuöën Ngûúâi lñnh vö danh cuãa
nhêåp vïì nhiïìu cho tûâng gia àònh. Vaino Linna, xuêët baãn nùm 1954. Linna àaä veä nïn
Con àûúâng duy nhêët laâ viïîn thöng, trong àoá cöët möåt bûác chên dung phûác taåp cuãa tñnh caách quöëc
loäi laâ àiïån thoaåi di àöång – àang ùn nïn laâm ra gia bùçng caách mö taã cuöåc söëng cuãa möåt nhoám
nhêët. Tuy chûa laâ gò nhûng laâ “têët caã nhûäng gò chiïën sô Phêìn Lan trong Chiïën tranh thïë giúái thûá
chuáng ta coân laåi vaâ töët nhêët”. Chûa coá con àûúâng hai. Möåt trong söë hoå - ngûúâi huâng – nhêët àõnh
naâo saáng toã cho àiïån thoaåi di àöång nhûng noá laâ khöng nghe theo nhûäng mïånh lïånh vö lyá cuãa viïn
thûá duy nhêët coá thïí baán àûúåc cho toaân thïë giúái, búãi tûúáng chó huy àöåc àoaán”.

74 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 75
Wired viïët tiïëp: Risto Linturi, möåt nhaâ nghiïn cûáu cuãa Phêìn Lan. Àoá chñnh laâ bùçng chûáng “ngûúâi
quan troång cuãa Nokia noái rùçng àiïìu àoá – ngûúâi Phêìn Lan thûåc tiïîn” nhû Vanjoki àaä noái. Tûâ àoá,
lñnh trong tiïíu thuyïët khöng nghe mïånh lïånh vö lyá àiïìu kiïån àaä hònh thaânh àuã àïí Ollila àûa Nokia
– coá nghôa laâ (úã Phêìn Lan) baån nïn noái cho sïëp biïët cêët caánh vúái GSM. Coá möåt vêën àïì úã àêy, àoá laâ sau
rùçng baån nghô gò vïì öng êëy. Anssi Vanjoki, phoá khi bõ nhöët trong löìng lêu ngaây, khi àûúåc múã cûãa
chuã tõch Nokia àöìng yá: “Chuáng töi àaä tûâng quan thò khöng phaãi con chim naâo cuäng daám söí löìng
liïu vaâ coi troång quyïìn thïë. Quan liïu khöng thûåc bay xa. Ollila àaä daám dêîn dùæt Nokia trong nhûäng
tiïîn vò noá coá thïí kòm haäm taâi nùng vaâ kyä nùng. chuyïën bay röång khùæp nùm chêu böën bïí.
Quan troång hún caã laâ ngûúâi Phêìn Lan rêët thûåc Nùm 1990, Phêìn Lan tham gia Hiïåp ûúác Thûúng
tiïîn. Khöng coá chuyïån súå sïëp úã Nokia”. maåi Tûå do chêu Êu, taåo àiïìu kiïån cho nguöìn vöën
Nhûng tinh thêìn laâ àöång lûåc khoá nhêån diïån maâ quöëc tïë àöí vaâo. Ollila àûa Nokia àïën caác thõ trûúâng
laåi choáng taân. Cho nïn, ngay lêåp tûác, ngûúâi ta phaãi chûáng khoaán quöëc tïë. Phêìn Lan cuäng liïn tuåc àûa
laâm caái gò àoá tiïëp theo àïí nuöi dûúäng noá. Àoá chó ra nhûäng chñnh saách nhùçm thñch nghi vúái xu
coá thïí laâ möåt hiïån thûåc àeåp àeä, thay vò möåt thêët hûúáng chêu Êu liïn minh laåi bùçng möåt thõ trûúâng
voång múái. chung. Àoá laâ cûãa ngoä thïë giúái gêìn Phêìn Lan nhêët.
Trïn bïì mùåt cuãa lúáp bùng mùåt höì khuãng hoaãng, Trong àoá, viïåc baán saãn phêím viïîn thöng àûúåc
Ollila àaä nhoám lïn ngoån lûãa dïî tùæt vaâ noái nhû khuyïën khñch. Vaâ búãi vò viïîn thöng, vïì baãn chêët kyä
ngûúâi Viïåt Nam thêåt mong manh. thuêåt, laâ vêën àïì maång lûúái vaâ caác hïå tiïu chuêín.
Ollila seä phaãi àem “quy tùæc” Sisu vaâo trong vùn Thïë nïn, àoá laâ möåt cú höåi “söí löìng bay xa” cho
hoáa doanh nghiïåp àïí mûu cêìu thaânh cöng. Nokia. Böëi caãnh thêåt ra khöng dïî daâng vaâ thiïëu
sùén saâng laâm ngûúâi thiïëu quyïët têm dïî boã cuöåc.
Búãi vò, cho àïën têån nùm 1995, tûác ba nùm sau
Thúâi cuãa nhûäng “Ngûúâi Phêìn Lan thûåc tiïîn”
Ollila àiïìu haânh Nokia, Phêìn Lan múái chñnh thûác
Khoá maâ giaãi thñch thaânh cöng cuãa Nokia nïëu trúã thaânh thaânh viïn cuãa EU, vúái 56,9% ngûúâi Phêìn
khöng tñnh àïën quaá trònh múã cûãa cuãa Phêìn Lan. Lan boã phiïëu thuêån vaâo thaáng 10.1994. Ollila vaâ
Phêìn lúán caác nghiïn cûáu, duâ tiïëp cêån tûâ goác àöå Nokia àuã kiïn nhêîn vaâ chuã àöång bûúác ài trong
naâo, cuäng nhêån thêëy huyïìn thoaåi toaân cêìu, chñnh tònh thïë nhû vêåy.
xaác laâ thöëng lônh thõ trûúâng toaân cêìu, cuãa Nokia àaä
bùæt àêìu tûâ nhûäng chñnh saách múã cûãa thõ trûúâng

76 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 77
Khai thaác kinh nghiïåm cuãa chñnh mònh àöíi caách nghô vïì böå àaâm... Muåc tiïu cuöëi cuâng phaãi
laâ möåt hïå thöëng toaân cêìu, cho pheáp liïn laåc khöng
Trong sûå nghiïåp Nokia, Jorma Ollila chuã yïëu
giúái haån giûäa nhûäng ngûúâi àang di chuyïín vúái
dûåa vaâo nöåi lûåc.
nhau, bêët chêëp ngûúâi àoá úã àêu ài chùng nûäa”.
Khi Ollila úã vùn phoâng Citibank chi nhaánh
Nhiïìu ngûúâi vò quaá tön suâng Ollila maâ nghô rùçng
Helsinki, bùæt àêìu cöng viïåc thêím àõnh àïí cho vay
chñnh öng laâ cha àeã cuãa àiïån thoaåi Nokia thò
vöën àöëi vúái têåp àoaân Nokia haâng trùm mùåt haâng.
nhûäng thöng tin trïn àêy seä àûa Ollila trúã vïî àuáng
Öng bùæt àêìu nhòn thêëy biïíu àöì gia tùng vïì böå àaâm,
chöî khiïm töën maâ öng thñch. Trong triïìu àaåi cuãa
àiïån thoaåi di àöång cho ö-tö. Àoá laâ nhûäng thiïët bõ
mònh, öng àaä kïë thûâa möåt caách xuêët sùæc thaânh tûåu
cho pheáp baån a lö khi di chuyïín nhûng baån phaãi
cuãa quaá khûá. Noái möåt caách khaác, nhû Dan
khiïng ài vò noá nùång àïën 15kg! Vïì sau coân 5kg.
Steinbock bònh luêån trong Nokia Revolution, Ollila
Nhûng tñnh caách maång laâ úã chöî baån coá thïí mang
àaä thaânh cöng khi khai thaác àuáng taâi nguyïn maâ
noá theo. Chiïëc àiïån thoaåi 5kg coá tïn laâ Mobira
Nokia àang coá. Àoá chñnh laâ àiïån thoaåi di àöång –
Talkman naây ra mùæt nùm 1984, ngay lêåp tûác àûa
lûåa choån trúã thaânh “duy nhêët” cho Nokia bêy giúâ.
doanh söë cuãa noá vaâo haâng thûá tû trïn thïë giúái
Nhû baån àoåc biïët, lõch sûã àiïån thoaåi khöng dêy
(13%), sau Motorola (21%) nhûng trûúác Ericsson
(cho pheáp di àöång) àaä bùæt àêìu tûâ möåt thïë kyã trûúác,
(thûá saáu vúái 6%).
bùçng tin nhùæn qua thiïët bõ khöng dêy cuãa nhaâ
Möåt nùm sau, 1985, Ollila gia nhêåp Nokia vúái lúâi
phaát minh Guglielmo Marconi vaâo nùm 1898. Vaâ
múâi cuãa Kairamo, àïí gia tùng sûác maånh taâi chñnh.
sau àoá laâ sûå kiïån àùåc biïåt khi Lee De Forest thûåc
Mùåc duâ àiïån thoaåi di àöång àang ùn nïn laâm ra
hiïån thaânh cöng thûã nghiïåm truyïìn gioång noái cho
nhûng noá khöng phaãi laâ ûu tiïn so vúái àiïån tûã.
möåt thiïët bõ trïn ö-tö, vaâo nùm 1906. Giêëc mú noái
Nokia – Mobira bùæt àêìu liïn kïët vúái Tandy cuãa Myä
qua thiïët bõ khöng cêìn dêy àûúåc bùæt àêìu tûâ àoá.
àïí baán úã Myä vaâ Haân Quöëc nhûng dûúái caái tïn
Àûúåc giaãi phoáng khoãi súåi dêy hûäu hònh, con ngûúâi
RadiaShack cuãa ngûúâi Myä.
bùæt àêìu cuöåc àua vûâa di chuyïín vûâa noái khöng
Nhûäng nùm 1980, Kairamo cuãa Nokia “thön
dêy. Cuöåc àua cuãa con ngûúâi vúái chñnh mònh vaâo
tñnh” tûâ tûâ Mobira, trong cao traâo múã röång têåp
tûúng lai. Cuöåc àua cuãa caác nhaâ kinh doanh trong
àoaân. Coá thïí hònh dung ra tònh traång thúâi kyâ naây
viïåc triïín khai noá vúái tû caách möåt saãn phêím kinh
bùçng tiïn àoaán cuãa möåt quan chûác Nokia coá tïn laâ
tïë vaâ giaá trõ xaä höåi.
Jorma Nieminen, vaâo nùm 1982: “NMT laâm thay

78 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 79
Trong caånh tranh, caác trung têm hònh thaânh àöåc sau, möåt loaåi àiïån thoaåi àaä xaác nhêån lyá do coá mùåt
lêåp trïn thïë giúái. Àiïìu naây thêåt tûå nhiïn vúái moåi cuãa mònh bùçng sûá mïånh “kïët nöëi con ngûúâi - Con-
ngaânh khoa hoåc, cöng nghïå. Chuáng ta coá möåt vaâi necting People”. Àoá chñnh laâ Nokia.
toám tùæt nhanh: Luác naây, 1991, Nokia vêîn àûáng ngoaâi cuöåc chúi
cung cêëp maång viïîn thöng GSM, vêîn chuá têm vaâo
- Phoâng Caãnh saát Detroit (Myä) sûã duång àiïån thoaåi
àiïån tûã vaâ möåt loaåt nhûäng di saãn cöng nghiïåp
khöng dêy vaâo nhûäng nùm 1920.
truyïìn thöëng khaác, vúái nhûäng cuá trûúåt chên khaác
- Ngûúâi Anh phaát minh ra ra-àa vaâo khoaãng giûäa
sau caái chïët cuãa Kairamo. Cuâng nùm, Radiolinja –
nhûäng nùm 1930, laâm tùng quy mö vaâ khaã
doanh nghiïåp nhaâ nûúác haâng àêìu cuãa Phêìn Lan –
nùng àiïån àaâm khöng dêy. Quên àöåi àaä sûã
khai trûúng maång GSM àêìu tiïn. Ollila lêìn àêìu tiïn
duång lúåi thïë cöng nghïå naây trong suöët chiïën
àïën Solo àaä höëi thuác caác nhaâ nghiïn cûáu lao vaâo
tranh thïë giúái thûá hai.
viïîn caãnh GSM.
- Bell Systems giúái thiïåu àiïån thoaåi di àöång duâng
Nhû vêåy, thêåt ra coá khaá nhiïìu cú súã chùæc chùæn
soáng vö tuyïën vúái tû caách laâ saãn phêím thûúng
àïí Ollila chaåy vïì phña cú höåi GSM chûá khöng hoaân
maåi vaâo trûúác caã chiïën tranh, nhûäng nùm 1940.
toaân trûåc giaác nhû Business Week nhêån àõnh. Cú
Ngûúâi Myä coá tham chiïën nhûng laänh thöí nùçm
höåi GSM daânh cho Ericsson vaâ Nokia-Mobira laâ
ngoaâi chiïën trûúâng, àaä coá àiïìu kiïån thûúng maåi
ngang nhau trong cuöåc àua gia nhêåp vaâo viïîn
hoáa noá trïn soáng FM.
thöng di àöång chêu Êu, theo nhêån àõnh cuãa hoåc
Ngûúâi ta goåi àoá laâ thïë hïå 1G hay analog – kyä giaã Dan Steinbock. Nhûng roä raâng Nokia tû nhên
thuêåt tûúng tûå. Trong thûåc tïë, noá àûúåc sûã duång àaä chêåm möåt bûúác so vúái Radiolinja cuãa nhaâ nûúác.
trong nhûäng phaåm vi nhoã. Caác quöëc gia coân chûa Ollila àaåt àûúåc gò khi nhoám lûãa trïn mùåt höì àoáng
laâm viïåc vúái nhau àïí àaåt àïën nhûäng chuêín thöëng bùng? Àoá laâ thêët baåi. Sau khi hònh thaânh möåt
nhêët cêìn thiïët. Caác biïn giúái chñnh trõ, an ninh, kinh nhoám nghiïn cûáu tiïën vaâo cöng nghïå GSM vaâ saát
tïë chûa cho pheáp con ngûúâi nghô àïën “hoâa maång” caánh bïn hoå, Ollila nhòn thêëy: “Nhiïìu hy voång àaä
toaân nhên loaåi. Àoá chûa phaãi laâ thúâi àaåi kïët nöëi tan vúä do caác khoá khùn vïì kyä thuêåt”.
moåi ngûúâi. Nïëu chuáng ta noái rùçng chñnh nhûäng Sau naây öng nhúá laåi: “Moåi ngûúâi àaä hy voång
phaát triïín cuãa cöng nghïå viïîn thöng àaä thuác àêíy, chuáng töi laâm ra möåt chuá ngûåa àua nhûng chuáng
dêîn àûúâng cho con ngûúâi gêìn nhau hún thò khöng töi àaä kïët thuác vúái möåt con laåc àaâ”. Laåc àaâ thò
coá gò laâ quaá àaáng hay ngêy thú. Nhiïìu thêåp niïn khöng thïí àua vúái chuá ngûåa, cuäng nhû ruâa khöng

80 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 81
thïí àua vúái chuá thoã nghiïm tuác chúi. Nhûng chñnh thûúng hiïåu duy nhêët cuãa chêu Êu nùçm trong
chöî naây thïí hiïån möåt susi Phêìn Lan. Ollila tiïëp tuåc danh saách mûúâi thûúng hiïåu haâng àêìu thïë giúái cuãa
kïí: “Nhûng chuáng töi vêîn hy voång vò chuáng töi tin Interbrand.
vaâo kyä thuêåt söë”. Con laåc àaâ àaä vaâo àûúâng àua Nhiïìu nhaâ nghiïn cûáu, trong àoá coá Martti Haikio,
GSM. Noá khöng àûúåc boã cuöåc. Chaåy caách naâo àïí àaä chó ra nguyïn nhên thaânh cöng laâ úã chöî nhûäng
nhanh hún vaâ vûúåt qua àöëi thuã laâ baâi toaán àoâi hoãi àöíi múái vïì quaãn trõ trong têåp àoaân. Taác giaã cuãa
ngûúâi giaãi phaãi coá nhûäng saáng taåo bûúác ngoùåt. nhûäng àöíi múái àoá chñnh laâ Ollila. Coá leä àêy laâ
Cuöëi nùm 1991, Nokia cho ra àúâi chiïëc àiïån thoaåi nhûäng chûúng hay nhêët trong huyïìn thoaåi Nokia.
to nhû cuåc gaåch theo cöng nghïå GSM. Thuã tûúáng Cuöëi cuâng, coá möåt nguöìn lûåc khöng thïí khöng
Phêìn Lan àûúåc múâi thûåc hiïån cuöåc goåi àoá. Möåt nùm nhùæc àïën, àoá laâ nhûäng möëi quan hïå vaâ uy tñn quöëc
sau, Ollila àûúåc kyâ voång vaâo chûác CEO Nokia. Gêìn tïë maâ caá nhên Ollila coá àûúåc trong quaá trònh ài hoåc
mûúâi nùm sau, GSM múái thûåc sûå chinh phuåc phêìn laâm thuï suöët taám nùm.
lúán thïë giúái, vúái gêìn möåt nûãa söë thuïë bao toaân cêìu Sau thúâi kyâ öín àõnh taâi chñnh, Ollila bùæt àêìu
(45% - 4.1999). Vaâ Nokia coá mùåt tiïn phong trong àaánh cûúåc söë phêån têåp àoaân vaâo tûúng lai àiïån
cuöåc chinh phuåc àoá. Nokia cuãa Phêìn Lan seä tiïëp thoaåi di àöång. Möåt lûåa choån úã thïë “duy nhêët”. Caác
tuåc chûáng minh laâ nhaâ tiïn phong àêìu tiïn cuãa nhaâ súã hûäu têåp àoaân àaä chuêín bõ vaâ uãng höå lûåa
chêu Êu trong lônh vûåc àiïån thoaåi di àöång dêîn àêìu choån àoá bùçng caách trao toaân quyïìn quyïët àõnh
thïë giúái, vûúåt qua bêët cûá trung têm naâo cuãa àõa vaâo tay CEO Ollila.
cêìu. Nhaâ kiïën taåo giêëc mú àoá laâ Ollila. Cuöåc taái cêëu truác bùæt àêìu.
Dan Steibock, bùçng caách tiïëp cêån chiïën lûúåc trong
Nokia Revolution, àaä goåi “khaám phaá” ra bñ quyïët
cuãa Ollila laâ úã chöî khai thaác caác khaã nùng sùén coá.
Caác khaã nùng àoá chñnh laâ cú höåi cöng nghïå GSM,
nhiïåt huyïët cuãa ngûúâi Phêìn Lan, quaá khûá àêìy kinh
nghiïåm vïì viïîn thöng di àöång cuãa Nokia, caác
chñnh saách àöíi múái trong àöëi ngoaåi vaâ giaãi phoáng
vöën tû nhên cuãa nhaâ nûúác. Caách giaãi thñch àoá dô
nhiïn laâ khöng sai, song noá chûa giaãi thñch àûúåc
tñnh “caá biïåt” cuãa Nokia – maâ cho àïën nay vêîn laâ

82 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 83
ÚÃ Phêìn Lan, ngûúâi ta xem Nokia nhû laâ möåt
niïìm tûå haâo quöëc gia vaâ ngaâi chuã tõch Ollila laâ bao
göìm Bill Gates, Bill Clinton vaâ Jack Welch cöång laåi. Chûúng 2.
Fortune 31.10.2005

TAÁI CÊËU TRUÁC


Thöng qua viïåc cho pheáp nhên viïn mua cöí
phêìn, cöng ty àaä bùæt àêìu thay àöíi caách suy nghô ÀÏÍ TOAÂN CÊÌU HOÁA
cuãa ngûúâi Phêìn Lan vïì chuã nghôa tû baãn.
The Time - Digital Europe 12.2000

Võ CEO vúái tñnh nhêîn naåi Nordic (ngûúâi chêu Êu thuêìn Scandinavi)
Öng àaä xêy dûång Nokia thaânh möåt cöng ty vaâ
kiïn quyïët vaâ saáng suöët, àaä laâm tùng danh muåc liïn kïët àêìu
möåt thûúng hiïåu úã àùèng cêëp quöëc tïë. Sûå xuêët sùæc
tû ngay trong khuãng hoaãng kinh tïë cuãa Phêìn Lan, àïí àûa Nokia
cuãa öng keáo daâi hún 30 nùm qua vaâ aãnh hûúãng lïn võ trñ dêîn àêìu trong möåt thõ trûúâng ngaây caâng caånh tranh,
àïën haâng triïåu cuöåc söëng nhûäng ngûúâi sûã duång tûâ àoá taåo cöng viïåc daâi haån vaâ kyä thuêåt cao trong möåt àêët
cöng nghïå khöng dêy tûâ trong gia àònh, núi laâm nûúác maâ taâi saãn chuã yïëu laâ con ngûúâi.
viïåc cho àïën trïn àûúâng phöë. Jorma Ollila àaä biïën Ngûúâi tiïn phong trong cöng nghïå àaä laänh àaåo vaâ khöng ngûâng
Nokia thaânh möåt loaåi quy àõnh nhûäng chuêín mûåc khúi nguöìn cho nhên viïn cuãa mònh àûa ra nhûäng tiïu chuêín
cho ngaânh viïîn thöng di àöång. múái vïì phaát triïín, thiïët kïë vaâ ûáng duång thên thiïån, vaâ laâ ngûúâi
Àaánh giaá cuãa CTIA Wireless, qua phaát biïíu maâ, bùçng caách liïn kïët àiïån thoaåi di àöång vúái Internet àaä giuáp
cuãa àaåi diïån Largent, taåi lïî trao giaãi thaânh tûåu troån àúâi cho cho nùng lûåc thuã lônh cuãa chêu Êu tûå laâm múái baãn thên, àïí
Ollila. Thöng caáo CTIA Wireless, 4.5.2006
tiïëp tuåc àûáng trïn àónh soáng àöíi múái.
Max Schmidheiny Foundation cuãa Àaåi hoåc St. Gallen, Thuåy Syä,
Ollila àûúåc tùång Huên chûúng Cöng traång cuãa trao giaãi thûúãng Tûå do nùm 2000 cho Jorma Ollila.
Cöång hoâa Bulgari - 1996; nhêån Huên chûúng Chûä Tûåa àïì cuãa nhêån àõnh “haân lêm” trñch trïn àêy coá tïn:
Over Strandberg – Trïn caã sûác maånh
thêåp Danh dûå daânh cho tû lïånh cuãa Cöång hoâa Ba
Lan - 1999.

84 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 85
quaãn lyá. Thûá hai laâ, caác raâo caãn thûúng maåi quöëc
tïë àang àûúåc thaáo boã vaâ thûúng maåi àang trúã nïn
toaân cêìu. Khöng thïí thaânh cöng trïn thõ trûúâng
toaân cêìu vúái quaá nhiïìu lônh vûåc maâ chuáng töi coá
OLLILA THUYÏËT PHUÅC cuâng möåt luác khi àoá. Vò vêåy sûå àöíi múái naây àûúåc
CHIÏËN LÛÚÅC TÊÅP TRUNG HÖÌNG KÖNG coi laâ cêìn thiïët. Nhûng cuäng do möåt thûåc tïë laâ
chuáng töi caãm thêëy mònh coá nhûäng bñ quyïët àöåc
New Dehli, thuã àö ÊËn Àöå, möåt ngaây thaáng nhêët vö nhõ trong lônh vûåc truyïìn thöng di àöång –
2.2000. Àaåi saãnh Shhjiahan cuãa khaách saån Taj
caã vïì cú súã haå têìng vaâ saãn xuêët àiïån thoaåi di àöång
Palace àöåt nhiïn öìn aâo khi coá tin: Jorma Ollila àaä
– àiïìu mang laåi cho chuáng töi cú höåi coá thïí gêy
àïën. Höåi nghõ cöng nghïå thöng tin chêu AÁ chuêín
aãnh hûúãng lïn toaân cêìu. Hai àiïìu naây xuêët hiïån
bõ khai maåc. Sûå coá mùåt cuãa Ollila àïën tûâ Phêìn Lan
vaâo nhûäng nùm 1990 vaâ chuáng töi nghô rùçng seä
xa xöi khiïën cho Manoj Gairola vaâ Sharad Goel, hai
húåp lyá khi chuáng töi truát boã búát nhûäng ngaânh kinh
phoáng viïn cuãa Times of Indian, miïu taã: “Sûå nöíi
doanh cöìng kïình vaâ àêìu tû maånh vaâo truyïìn
tiïëng cuãa öng laâ quaá roä raâng. Àöëi vúái möåt ngûúâi àaä
thöng di àöång. Töi nghô àiïìu naây àaä mang laåi kïët
biïën àöíi Nokia tûâ möåt têåp àoaân Phêìn Lan 133 tuöíi
quaã rêët töët. Nhûng sûå àöíi múái àaä phaãi traãi qua rêët
uã döåt thaânh möåt haäng àiïån thoaåi nùng àöång nhêët
nhiïìu gian nan vaâ cuäng hïët sûác xuác àöång.
thïë giúái, vúái mûác vöën 200 tó àöla Myä, võ CEO 49
Thïë giúái chó thûåc sûå bùæt àêìu chuá yá àïën tïn tuöíi
tuöíi naây dûúâng nhû laåi rêët dïî gêìn”. Sau àoá, hai
möåt CEO ngûúâi Phêìn Lan laâ Jorma Ollila bùæt àêìu
nhaâ baáo naây khöng khoá àïí thûåc hiïån baâi phoãng
tûâ nùm 1998. Àêy laâ thúâi àiïím Ollila àûa Nokia
vêën võ CEO huyïìn thoaåi, àùng trïn Times of Indian
vûúåt qua haäng Motorola lúán nhêët haânh tinh vïì
9.2.2000.
àiïån thoaåi di àöång. Nhûäng nùm thaáng trûúác àoá,
Hoãi: Öng coá thïí cho chuáng töi biïët bùçng caách naâo öng chûa phaãi laâ ngöi sao saáng trïn bêìu trúâi kinh
öng biïën möåt têåp àoaân 133 tuöíi thaânh möåt cöng doanh toaân cêìu. Vaâ ngûúâi Viïåt Nam coân chûa biïët
ty viïîn thöng chuyïn nghiïåp chó trong nùm nùm? nhiïìu vïì àiïån thoaåi di àöång Nokia. Nhûng àoá coá leä
Ollila: Nokia biïën tûâ möåt têåp àoaân thaânh möåt laâ nhûäng nùm thaáng mïåt nhoåc nhêët cuãa nhên vêåt
cöng ty cöng nghïå röìi sau àoá laâ möåt cöng ty viïîn naây. Cuöåc taái cêëu truác têåp àoaân khöíng löì laâ thúâi kyâ
thöng, möåt phêìn laâ do nhu cêìu. Cöng ty àaä phaát gieo tröìng vö danh, àïí röìi sau àoá möåt thûúng hiïåu
triïín trong quaá nhiïìu lônh vûåc maâ ngaây caâng khoá maâ Haig Matt mïånh danh laâ “thûúng hiïåu têåp

86 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 87
trung” trúã thaânh muâa böåi thu coá möåt khöng hai hai böå phêån maâ öng muöën lao vaâo àoá. Àoá laâ chuã
trïn thïë giúái. tõch viïîn thöng, Matti Alahuhta vaâ chuã tõch Àiïån
Taåi Höìng Köng, 1994, Ollila coá möåt ngaây àïí trònh thoaåi Di àöång, Pakka Ala Pietila. Harry Collin laâm
baây vaâ thuyïët phuåc ban laänh àaåo têåp àoaân, trong thû kyá.
cuöåc hoåp ngaây 12.5.1994, vïì chiïën lûúåc têåp trung Ngûúâi àaân öng 44 tuöíi, traán cao, coá aánh nhòn
vaâo àiïån thoaåi cuãa mònh. Àêy laâ lêìn àêìu tiïn Ollila maånh meä trònh baây möåt kïë hoaåch vô àaåi, tûâ boã
trònh chiïëu möåt lõch trònh chi tiïët cho nhûäng bûúác quyïët liïåt nhûäng ngaânh kinh doanh haâng trùm
ài cuãa têåp àoaân. Nhûäng baãn slide thiïët kïë cöng nùm, lõch trònh baán nhû sau:
phu giúâ àêy khöng coân laâ nhûäng neát àaåi cûúng. Cûã
- Caáp: 1994-1995
toåa cuãa öng vêîn laâ nhûäng gûúng mùåt tûâng àûa öng
- Caác nhaâ maáy saãn xuêët caáp: 1994-1996
lïn vúái nhiïìu kyâ voång: chuã tõch höåi àöìng quaãn trõ
- Giêëy, cao su: 1994-1995
Casimir Ehrnrooth (chuã tõch cuãa Kymmene Oy, cöí
- Àiïån tûã cöng nghiïåp: 1994-1996
àöng lúán nhêët), phoá chuã tõch höåi àöìng quaãn trõ
- Nùng lûúång: 1995-1997
Yrjo Niskanen (CEO cuãa cöí àöng Pohjola Group -
- Àiïån tûã tiïu duâng: 1996-1997
haäng baão hiïím) vaâ phoá cuãa öng naây taåi haäng baão
hiïím, thaânh viïn höåi àöìng quaãn trõ Nokia, öng “Kinh ngaåc” laâ têm traång cuãa cûã toåa. Nhiïìu
Pirkko Alitalo. Vaâ caác thaânh viïn khaác: Edward ngûúâi àaä uãng höå chiïën lûúåc têåp trung vaâo viïîn
Andesson (giaáo sû cuãa Àaåi hoåc Helsinki, Ahti thöng vaâ àiïån thoaåi di àöång nhûng àiïìu àoá khöng
Hirvonen (chuã tõch Unitas Oy) ài cuâng vúái CEO cuãa coá nghôa laâ gaåt boã têët caã. Lêìn àêìu tiïn Nokia àûáng
mònh laâ Vesa Vainio vaâ CEO cuãa Sampo Group, trûúác viïåc “mêët dêëu vïët” lõch sûã hún 100 nùm cuãa
Jouko Leskinen. noá.
Ngûúâi ta thêëy Ollila àïën àêy vúái “caánh tay phaãi” Caác nhaâ laänh àaåo, vaâ laâ caác cöí àöng toã ra cêín
cuãa öng laâ CFO (giaám àöëc taâi chñnh) Olli Pekka troång trûúác nhûäng gò hoå nhòn thêëy trïn maân hònh
Kallasvuo. Nhaâ taâi chñnh xuêët thên luêåt sû coá biïåt àûúåc phaát ra tûâ maáy phoáng. Dû êm cuãa àúåt suy
danh OPK naây laâ ngûúâi cuâng Ollila baân thaão vúái thoaái nghiïm troång trong böå phêån àiïån tûã tiïu
nhau vïì con àûúâng daâi ngaây mai, khi Ollila vûâa duâng vêîn coân àêu àêy. Luác àoá, àiïån tûã cuäng ra
ngöìi vaâo chiïëc ghïë rêët “noáng” CEO. Ngoaâi nhaâ taâi mùæt möåt caách hoaânh traáng vúái tû caách laâ troång
chñnh coá tuöíi àúâi vaâ “tuöíi Nokia” àïìu nhiïìu hún têm cuãa Nokia, thûåc hiïån sûá mïånh chinh phuåc
öng, Ollila chó mang theo hai nhên vêåt àûáng àêìu chêu Êu. Nhûng röìi noá àaä rúi vaâ chòm theo àúåt suy

88 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 89
thoaái cuãa nïìn kinh tïë khuãng hoaãng, sau suåp àöí chuã tõch vaâ phoá chuã tõch höåi àöìng quaãn trõ rêët quan
Liïn Xö. Vaâ nïìn kinh tïë ngay luác Ollila àang trònh têm àïën yá tûúãng biïën Nokia trúã thaânh nhaâ vö àõch
baây möåt cuöåc àaåi caách maång múái vêîn àang trong toaân cêìu trong lônh vûåc àiïån thoaåi di àöång. Caách
voâng suy thoaái àoá. Liïåu nhûäng cuá tûúác boã maånh thûác cuãa Ollila laâ phaãi trúã thaânh nhaâ tiïn phong
meä cuãa Ollila coá phaãi laâ lêìn trònh diïîn hoaânh traáng àïí nùæm lúåi thïë ngûúâi ài trûúác.
nhûng seä ngùæn nguãi tiïëp theo? Khöng coá gò àaãm Àiïìu naây, Phêìn Lan chûa coá tiïìn lïå vaâ caã chêu
baão thaânh cöng. Caác quan chûác trong khaán phoâng Êu vêîn chûa laâ söë möåt trïn toaân thïë giúái trong lônh
noái vïì nhûäng khoá khùn trong thõ trûúâng quöëc tïë. vûåc naây. Àïí khöng phaåm phaãi liïìu lônh, hoå àaä tòm
Nhûäng gò öng giûä laåi, sùæp àùåt laåi cho goån gaâng chó àïën nhaâ tû vêën àöåc lêåp McKinsey & Co.
coân liïn quan àïën àiïån thoaåi di àöång, viïîn thöng: Nhaâ tû vêën naây coá cuâng caách nhòn nhû Ollila.
Tuy vêåy, khi Ollila àûáng bïn caånh maân hònh vúái
1. Nokia Mobile Phone: saãn xuêët àiïån thoaåi di
nhûäng baãn slide taáo baåo thò khöng khñ cêín troång
àöång.
vêîn bao truâm. Àiïìu naây khaác vúái muâa xuên cuãa
2. Nokia Networks: cung cêëp cú súã haå têìng maång
hai nùm trûúác. Luác àoá, thúâi àiïím múái nhêåm chûác,
di àöång, bùng thöng röång, IP vaâ caác dõch vuå liïn
khi Ollila trònh baây phûúng hûúáng taái troång têm
quan.
vaâo viïîn thöng vaâ àiïån thoaåi di àöång, öng àaä
3. Nokia Venture Organization: nhêån diïån vaâ phaát
“nhòn thêëy nhûäng gûúng mùåt ngúâi lïn”. Nhûng khi
triïín yá tûúãng kinh doanh múái ngoaâi nhûäng möëi
àoá, khöng ai nghô Nokia seä gaåt boã têët caã vaâ chó coân
quan têm hiïån nay.
möåt lônh vûåc maâ thöi.
Nokia Research Center khöng phaãi laâ doanh Boã têët caã cuãa trùm nùm, chó sau ba nùm nùæm
nghiïåp kinh doanh nhûng laâ trung têm nghiïn cûáu quyïìn. Chuyïån naây cuäng giöëng nhû àaánh cûúåc vúái
taåo ra sûác maånh caånh tranh cuãa Nokia, trong caác söë mïånh. Vaâ noá khöng thïí laâ caãm giaác quen thuöåc
lônh vûåc cöng nghïå thiïët yïëu cho thaânh cöng vaâ hay dïî thñch nghi.
cho tûúng lai. Nhûäng gò öng àang noái úã Höìng Köng laâ ài quaá xa
Nhûng Ollila khöng trònh baây möåt kïë hoaåch maâ nhûäng gò Ollila vöën àaä gêy möåt ngaåc nhiïn lúán höìi
khöng chuêín bõ chu àaáo. Vaâo saáu thaáng trûúác khi nùm 1992: Möåt tuêìn trûúác khi àûúåc böí nhiïåm, öng
ài hoåp cuöåc hoåp lõch sûã, öng àaä gùåp vaâ chia seã têìm àaä trònh baây möåt löå trònh khaác cho tûúng lai cuãa
nhòn cuãa caá nhên mònh vúái hai cöí àöng, vaâ cuäng Nokia vúái hai thaânh viïn quan troång nhêët trong höåi
laâ hai nhên vêåt quan troång nhêët cuãa höåi àöìng. Võ àöìng quaãn trõ - Casimir Ehrnroot vaâ Yrjo Niskanen.

90 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 91
Theo àoá, Ollila coân giûä laåi khaá nhiïìu thûá trong caác
ngaânh kinh doanh cuãa Nokia:

Š Àiïån tûã tiïu duâng


Š Caáp vaâ caác nhaâ maáy HOÅC TÛ DI SAÃN
Š Viïîn thöng (ngaânh troång àiïím)
Š Àiïån thoaåi di àöång (ngaânh troång àiïím) Sau naây khi àaä àûa Nokia thaânh cöng àïën võ trñ
Š Cöng nghiïåp cú baãn (vêîn coân giêëy vaâ cao su) dêîn àêìu thïë giúái, nùm 1998, Stephen Baker cuãa
Höåi àöìng quaãn trõ taåi Höìng Köng àaä yïu cêìu Business Week àaä hoãi Ollila lyá do choån lûåa ngaânh
Ollila chuêín bõ möåt phiïn baãn kïë hoaåch chi tiïët àiïån thoaåi di àöång cho Nokia, loaåi boã têët caã nhûäng
hún cho cuöåc hoåp vaâo hai thaáng túái, tûác laâ thaáng ngaânh khaác.
6.1994. Àïí an toaân, Ollila thêåm chñ àûúåc yïu cêìu Baker: Taåi sao Nokia thaânh cöng, thûa öng?
laâm möåt kïë hoaåch khaác àïí coá thïm lûåa choån. Ollila: Chuáng töi àaä caãi töí dûát khoaát vaâo àêìu
Thïë nhûng, nhû àaä àûúåc viïët trong Nokia - The nhûäng nùm 90. Chuáng töi àaä súám chuêín bõ cho
Inside Story, vaâ nhû àûúåc kiïím nghiïåm ngaây nay, cöng nghïå kyä thuêåt söë vaâ àûúåc hûúãng lúåi ñch tûâ
nhûäng baãn slide vúái nïìn trùæng nhaä maâ Ollila hay cuöåc caách maång àiïån thoaåi di àöång. Hún nûäa, chuáng
duâng vúái nhûäng àöì hoåa töëi giaãn, àaä trúã thaânh lõch töi coá möåt cú súã haå têìng kyä thuêåt ài trûúác 25 nùm.
sûã sau àoá. Àiïìu naây cho pheáp chuáng töi coá nhûäng bñ quyïët kyä
Nhû vêåy, phaãi sau saáu nùm àiïìu haânh, Jorma thuêåt maâ chó vaâi cöng ty múái coá. Töi khöng phaãi laâ
Ollila múái hoaân têët cöng cuöåc töí chûác laåi cêëu truác möåt nhaâ kyä thuêåt. Nhûng khi töi àûa moåi ngûúâi
kinh doanh cuãa têåp àoaân. Cuå ruâa xuyïn thïë kyã trúã caånh tranh vúái caác àöëi thuã, töi nghô chuáng töi coá thïí
nïn nheå nhaâng hún, têåp trung hún vaâ sùén saâng àaánh baåi bêët cûá ai, trong kinh doanh.
cho cuöåc àua toaân cêìu. Traái vúái nhiïìu aám aãnh cho rùçng Ollila khai sinh
Trûúác tiïn, Ollila cêìn töí chûác laåi têåp àoaân Nokia ra àiïån thoaåi di àöång cho Nokia. Nhûng trong traã
göìm 11 ngaânh kinh doanh. Haâng ngaân chöî laâm bõ lúâi cuãa öng nïu trïn, roä raâng Nokia àaä thûâa hûúãng
cùæt giaãm vaâ Ollila noái àoá laâ quyïët àõnh khoá khùn 25 nùm tñch luäy bñ quyïët trong quaá khûá cuãa cöng
lúán nhêët àöëi vúái öng. Nhiïìu nùm sau, söë nhên viïn ty. Khi noái “chuáng töi caãi töí dûát khoaát vaâo nhûäng
laåi tùng lïn coân nhiïìu hún trûúác khi giaãm. nùm 90” thò “chuáng töi” àoá laâ Nokia trong thúâi kyâ
cuãa Ollila. Trong khi “chuáng töi coá möåt cú súã haå

92 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 93
têìng kyä thuêåt 25 nùm trûúác”, thò “chuáng töi” àoá laâ Ollila úã chöî öng xuêët thên trong möåt gia àònh giaâu
caã lõch sûã daâi cuãa cöng ty. Vêën àïì cuãa öng laâ can coá. Öng laâ ngûúâi àùåt ra têìm nhòn biïën Nokia thaânh
àaãm choån caái töët nhêët, nhiïìu khaã nùng nhêët maâ möåt cöng ty chêu Êu, múã àêìu giêëc mú biïën möåt
caác tiïìn böëi àïí laåi, röìi maâi sùæc noá tiïën vaâo tûúng cöng ty Phêìn Lan trúã thaânh “Nhêåt Baãn cuãa chêu
lai. Nhûng àoá chó múái laâ baão böëi kyä thuêåt thöi. Êu” vïì cöng nghïå, thõ trûúâng vaâ kinh tïë. Nhûng
Ollila cêìn hoåc nhiïìu taåi “trûúâng Àaåi hoåc Nokia” – öng cuäng seä àïí laåi hêåu quaã cuãa quyïët saách troång
nhû lúâi öng noái – tûâ di saãn àïí laåi. Di saãn àoá laâ gò? têm àiïån tûã maâ thûåc tïë khöng theo mong àúåi.
Têët caã nhûäng gò Ollila àaåt àûúåc trong cuöåc söëng Nùm 1970, Nokia luác bêëy giúâ laâ cöng ty tû nhên
tûâ chñnh trõ, quaãn trõ, kinh doanh vaâ laänh àaåo àïìu lúán nhêët Phêìn Lan, múâi Kairamo giûä vai troâ phoá
coá göëc tûâ sûå hoåc chñnh quy. Giöëng nhû bao ngûúâi chuã tõch thûá nhêët àöëi ngoaåi quöëc tïë. Möåt vñ trñ tûúng
Phêìn Lan khaác trong böëi caãnh lõch sûã maâ àêët nûúác tûå maâ sau naây chñnh Ollila cuäng àaãm nhêån khi lêìn
luön bõ o eáp, baãn thên Ollila cuäng nhû gia àònh àêìu tiïn gia nhêåp Nokia, sau nhiïìu nùm “chinh
cuãa öng biïët rùçng, viïåc hoåc seä àem àïën nhûäng chiïën” úã nûúác ngoaâi vaâ laâm viïåc trong ngên haâng
thay àöíi lúán. toaân cêìu. Kaimaro nhêån ra ngay rùçng, duâ laâ cöng
Chó riïng lõch sûã Nokia cuäng àaä cho thêëy vai troâ ty tû nhên Phêìn Lan, nhûng búãi thõ trûúâng nöåi àõa
cuãa caác trñ thûác laâ rêët quan troång trong àúâi söëng quaá nhoã nïn Nokia seä gùåp thõ trûúâng baäo hoâa trong
kinh tïë cuãa nûúác naây. Tûâ Idestam saáng lêåp Nokia tûúng lai gêìn thöi. Muåc tiïu vûún ra chêu Êu vaâ
giêëy vaâ göî àïën caác nhaâ saáng lêåp cuãa saãn phêím cao toaân cêìu cuãa öng daânh cho Nokia xuêët hiïån tûâ
su vaâ dêy caáp àïìu laâ nhûäng kyä sû. Vaâ nhûäng nhaâ àêy. Vaâ àoá gêìn nhû laâ toaân böå têm trñ cuãa cuöåc
cöng nghiïåp tiïn phong ngay trong chiïën tranh àúâi öng. Nhûäng bûúác ài vaâ caách thûác quaãn trõ
naây luön ra nûúác ngoaâi, núi coá nïìn kyä thuêåt cao àïí cuãa Kairamo seä àïí laåi nhiïìu di saãn cho Ollila.
hoåc hoãi. Àiïím thûá ba laâ caác nhaâ doanh nghiïåp luön Kairamo àaä cên bùçng lûúång haâng xuêët khêíu
coá nhûäng möëi quan hïå mêåt thiïët vúái giúái chñnh trõ. sang hai khöëi: 50% sang thõ trûúâng Xö viïët, 50%
Àoá gêìn nhû laâ mö hònh cuãa nhûäng ngûúâi coá uy tñn sang phña Têy tû baãn. Öng noái vúái caác nhên viïn
vaâ quyïìn lûåc trong xaä höåi, bïn caånh viïåc xem àêy laâ luác tiïën vïì phña Têy. Öng noái vúái nhên viïn
troång giaáo duåc cuãa Phêìn Lan. rùçng, Phêìn Lan coá möåt vai troâ quan troång trong
Kari Kairamo, nhaâ chiïën lûúåc àaä laâm cuöåc caách cöång àöìng chêu Êu vaâ toaân thïë giúái, àiïìu naây coá
maång àùåt laåi troång têm cho têåp àoaân Nokia laâ möåt veã laå luâng vúái ngûúâi nghe nhûng bùæt àêìu nhen
“mö hònh” nhû vêåy. Tuy vêåy, lyá lõch Kairamo khaác nhoám nhûäng hy voång tñch cûåc.

94 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 95
Möåt nhaâ laänh àaåo gioãi thò luön coá khaã nùng 1986 àïën nùm 1988, tûác chó trong hai nùm,
truyïìn nhiïåt huyïët àïën nhên viïn, vò kinh nghiïåm Kairamo àêíy caác con söë tùng lïn nûäa: nhên cöng
cho thêëy àoá möåt loaåi àöång lûåc quan troång àïí phaát tùng gêëp àöi (44.600 ngûúâi).
triïín. Kairamo àaä laâm möåt viïåc bêët thûúâng, theo Nhûäng gò Kairamo àïí laåi trong cêëu truác cuãa töí
caách nhòn àûúng thúâi, laâ khuyïën khñch nhên viïn chûác laâ möåt Nokia àa ngaânh, àöì söå nhûng khöng
ra nûúác ngoaâi laâm viïåc. Möåt cöng viïåc maâ sau naây nhiïìu tiïìm nùng tiïën vaâo tûúng lai. Nghôa laâ noá
Ollila seä phaãi thûåc hiïån trong hïå thöëng nhên sûå dêåm chên taåi chöî, thiïëu bïìn vûäng. Vaâ möåt böå maáy
toaân cêìu lïn àïën 50.000 ngûúâi, trong àoá “tinh àiïìu haânh nùång nïì khöng tûúng thñch vúái chñnh
thêìn Phêìn Lan” vaâ khöëi coân laåi luön haâi hoâa trong thaânh tûåu chiïëm lônh chêu Êu cuãa chñnh noá. ÚÃ
àa daång baãn sùæc. khña caånh naây, öng àaä nhòn thêëy nhûng khöng thïí
Kairamo coá nhûäng möëi quan hïå vúái giúái chñnh trõ, hoaân têët. Àoá laâ, öng noái: “Nïìn cöng nghiïåp chêu
möåt truyïìn thöëng cuãa gia àònh vaâ vúái aãnh hûúãng Êu, cêëu truác giaá àaä dûåa ngaây caâng nhiïìu vïì tri
lïn nïìn ngoaåi thûúng, öng àaä luön cöë gùæng laâm cho thûác”. Khaám phaá vïì kinh tïë tri thûác naây àûúåc xem
cöng chuáng caãm nhêån àûúåc tònh thïë múái cuãa àêët laâ tiïn phong taåi chêu luåc. Nokia bûúác vaâo thúâi kyâ
nûúác. Àoá laâ, öng luön noái, “àaä àïën luác àêìu tû vaâo àaâo taåo liïn tuåc vúái tinh thêìn hoåc hoãi liïn tuåc.
con ngûúâi thay cho àêìu tû vaâo rûâng”. Àêy laâ thúâi Möång ûúác cuãa öng khöng thaânh nhûng nhûäng gò
kyâ caác nhaâ nghiïn cûáu goåi laâ thúâi kyâ kinh tïë dûåa Ollila hoaân têët sau àoá möåt caách ngoaån muåc, trïn
vaâo àêìu tû thay cho dûåa vaâo khai thaác taâi nguyïn quy mö toaân cêìu xuêët phaát tûâ nïìn moáng àoá.
thiïn nhiïn. Caác nhaâ doanh nghiïåp gùæn chùåt vúái Ngay sau khi nùæm quyïìn CEO, Kairamo múâi
caác giaãng àûúâng àaåi hoåc. Nokia àaä lêìn àêìu tiïn xuác ngay Ollila vïì Nokia tûâ Citibank. Nhûäng gò nhaâ taâi
tiïën dûå aán Àaåi hoåc Nokia, tiïëp theo chiïën lûúåc quan chñnh treã tuöíi Ollila àaä traãi qua vûâa vùån vúái kiïíu
hïå mêåt thiïët vúái caác àaåi hoåc haâng àêìu nhû Helsinki mêîu maâ Kairamo tòm kiïëm: Khaát voång Phêìn Lan,
vaâ Olulu. Dûúái thúâi kyâ àiïìu haânh cuãa mònh, Kairmo hoåc vêën vaâ kinh nghiïåm úã têìm voác quöëc tïë. Nhûng
– àûúåc bêìu laâm giaám àöëc àiïìu haânh nùm 1977 vaâ nhûäng gò Kairamo àau àêìu laâ taâi chñnh vaâ cuöåc
sau àoá laâ töíng giaám àöëc nùm 1986 – öng àaä àêíy chiïën quyïìn lûåc nöåi böå. Mö hònh súã hûäu cuãa ngên
söë lûúång nhên cöng tûâ 12.400 lïn àïën gêëp àöi nhû haâng nhaâ nûúác vaâ quan àiïím kinh doanh vò lúåi
vêåy, tûác 25.500 ngûúâi. Doanh söë cuäng tùng böën nhuêån trûúác mùæt cuãa caác cöí àöng naây laâm caãn trúã
lêìn, tûác tûâ hún 1 tó lïn 4,5 tó fim, trûúác khi noá vaâ baáo trûúác bûúác phaá saãn cuãa Kairamo. Nhaâ taâi
xuöëng döëc vaâo cuöëi nhûäng nùm 1980. Tûâ nùm chñnh Ollila laâ niïìm hy voång cuãa öng.

96 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 97
Cöng böë nhûäng luåc àuåc nöåi böå khöng phaãi laâ thoái thiïëu vöën. Ngay ngaây àêìu tiïn bûúác chên vaâo cöng
quen cuãa ngûúâi Phêìn Lan, möåt àêët nûúác chó coá 5 xûúãng gùåp gúä nhên viïn, öng àaä lïn dêy coát cho
triïåu dên nïn têm lyá “ai cuäng biïët ai” laâ möåt phêìn moåi ngûúâi bùçng caách têåp trung vaâo böå phêìn
lyá do cuãa tñnh caách naây. Nhûng sûã gia Martti nghiïn cûáu vaâ phaát triïín (R&D). Nhaâ taâi chñnh tûå
Hokkio àûúåc pheáp tham khaão têët caã caác taâi liïåu, nhêån “khöng biïët nöëi hïå thöëng öëng nûúác trong
höì sú lûu trûä. Viïåc naây chó xaãy ra trong thúâi kyâ nhaâ” muöën biïët chuyïån gò àang xaãy ra trong cöng
cuãa Ollila – ngûúâi maâ Business Week mö taã laâ rêët xûúãng vaâ thõ trûúâng cöng nghïå cao. Laâ möåt ngûúâi
Têy vaâ gêìn nhû khöng coân chuát naâo Phêìn Lan. tön troång caác nguyïn tùæc khoa hoåc vaâ sûác maånh
Àoá laâ Business thêëy vêåy, dûåa trïn àiïåu böå cuãa cuãa giaáo duåc, nhû Business Week nhêån xeát, öng
Ollila trong caác buöíi tiïëp xuác nhûäng nùm Ollila bùæt muöën biïët cêu traã lúâi tûâ cöng cuå R&D. Laâm R&D coá
àêìu nöíi tiïëng. Coân baån vaâ chuáng töi coá thïí tin nghôa laâ cêìn tiïìn, thêåm chñ laâ rêët nhiïìu tiïìn. Sûå
tûúãng theo caách khaác, dûåa vaâo caái nhòn hïå thöëng hiïíu biïët khöng bao giúâ coá giaá reã. Nhûng nguöìn
nhûäng gò öng laâm. Nhaâ nghiïn cûáu sûã doanh vöën àang chaåy theo caách nhû thïë naây: Nokia Data
àûúåc baán ài àïí lêëy vöën cho ICL – möåt cöng ty
nghiïåp viïët Nokia - The Inside Story thò khaám phaá
dõch vuå cöng nghïå thöng tin cuãa Nokia. Vaâ Nokia
ra cuöåc tranh giaânh quyïìn lûåc coân chuáng ta thò coá
mua thïm cöng ty àiïån thoaåi di àöång Technophone
thïí khaám phaá ra caách suy nghô cuãa Ollila – ngûúâi
cuãa Anh – möåt àöëi thuã lúán cuãa Nokia. Nghôa laâ
àaä cho pheáp tiïën haânh àiïìu àoá. Nghiïn cûáu lõch
Ollila àûúåc böí sung thïm möåt cöng ty múái mua vïì,
sûã khaách quan möåt caách thñch húåp, seä àem àïën
coá thïm cöng nghïå quyá nhûng àoá khöng phaãi laâ
nhûäng baâi hoåc cho tûúng lai. Coá thïí, quyïët àõnh
tiïìn àïí laâm R&D. Ollila chûa thïí lêëy laåi phong àöå
naây cuãa Ollila àaä goáp phêìn giuáp öng hoaân thaânh
cho cöng ty con naây tûâ tinh thêìn nhên viïn vaâ lïì
möåt trong nhûäng baâi toaán khoá nhêët àoá laâ biïën
löëi laâm viïåc nhiïìu chaán naãn.
nhoám quaãn trõ cao cêëp trúã thaânh möåt Dream
Trong cuöåc taái cêëu truác têåp àoaân sau naây, öng
Team – àöåi hònh trong mú.
àaä boã têët caã caác ngaânh kinh doanh trong hún möåt
Ollila àaä khaám phaá ra möåt troång têm khaác vúái
thïë kyã cuãa têåp àoaân. Àöìng thúâi öng giûä laåi kinh
Kairamo. Àoá chñnh laâ àiïån thoaåi di àöång – àang
nghiïåm kinh doanh àiïån thoaåi di àöång cuãa cöng
trong thúâi kyâ sú khai, khöng roä raâng.
ty, tinh thêìn tiïn phong cuãa caác nhaâ saáng lêåp, tinh
Ollila khöng gùåp may mùæn vaâo nùm thûá nhêët thêìn sisu cuãa ngûúâi Phêìn Lan, thaái àöå troång hoåc
àiïìu haânh cöng ty àiïån thoaåi di àöång Nokia – möåt têåp cuãa lõch sûã têåp àoaân vaâ gêìn nhêët laâ khaát voång
cöng ty con trong khöëi viïîn thöng. Ollila thêëy mònh quöëc tïë cuãa Kairamo.

98 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 99
* nùm trûúác, tiïëp tuåc khaát voång chinh phuåc quöëc tïë
Nhûng nïëu chó noái viïåc Ollila hoåc tûâ quaá khûá vïì cuãa Kairamo bùçng möåt troång têm naâo àoá, vaâ kïë tuåc
quaãn trõ hay taâi chñnh cuãa cöng ty, vïì cêëu truác töí cöng viïåc taái cêëu truác dang dúã cuãa Vuoriehto. Vêën
chûác hay tònh hònh thõ trûúâng quöëc tïë seä khöng àïì laâ öng nùæm lêëy cú höåi vaâ laâm höìi sinh möåt têåp
phaãn aánh àuã vïì öng. Möåt trong nhûäng têìm nhòn àoaân giaâ nua, thua löî, trûúác khi àûa noá vaâo võ trñ
lúán nhêët cuãa Ollila laâ dûå baáo vïì nhu cêìu cuãa con haâng àêìu thïë giúái.
ngûúâi vúái cöng nghïå. Sau 10 nùm laänh àaåo xuêët
sùæc Nokia, Ollila “nhòn laåi” khi noái vúái taåp chñ
Gurus (Nhaâ tû tûúãng), söë thaáng 8.2002.

Jorge Nasimetro: Taåi sao Nokia laåi têåp trung vaâo


lônh vûåc múái maâ khöng phaãi laâ nhûäng lônh vûåc
truyïìn thöëng vöën coá cuãa Phêìn Lan?
Jorma Ollila: Coá nhiïìu yïëu töë àùçng sau quyïët
àõnh chiïën lûúåc naây. Nokia coá nïìn moáng viïîn thöng
tûâ nhûäng nùm 1960. Vò thïë, chuáng töi hoaân toaân
khöng phaãi laâ nhûäng ngûúâi múái trong lônh vûåc
naây. Vaã laåi, do caác quy àõnh cuäng múã ra nhûäng
caånh tranh trong lônh vûåc viïîn thöng – trûúác kia
àûúåc kiïím soaát búãi caác cöng ty àöåc quyïìn. Thûá ba
laâ, caác cöng nghïå viïîn thöng ài dêìn àïën cöng nghïå
kyä thuêåt söë, cho pheáp töíng àaâi cung cêëp nhûäng
dõch vuå múái vaâ múã ra thõ trûúâng röång lúán. Cuöëi
cuâng, hïå thöëng GSM cuãa Liïn minh chêu Êu ra
mùæt nùm 1991 àaä phaát triïín nhanh choáng caã trong
àõa lyá cuäng nhû dõch vuå.
Ollila àaä nhòn thêëy àiïím chung giûäa tûúng lai lêîn
quaá khûá cuãa têåp àoaân Nokia. Öng àaä kïë thûâa tinh
thêìn tiïn phong cuãa caác nhaâ saáng lêåp haâng trùm

100 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 101
Ollila vaâ nhoám cuãa öng êëy àaä nùæm bùæt cú höåi Ollila chûáng toã rùçng ngûúâi chêu Êu coá thïí dêîn
caách maång hoáa àiïån thoaåi di àöång vaâ theo àuöíi àêìu thïë giúái trong lônh vûåc àiïån tûã tiïu duâng.
muåc tiïu naây àïën cuâng. Khöng ai biïët liïåu Nokia The Time - Digital Europe 12.2000
seä duy trò võ trñ thöëng lônh bao lêu khi maâ thúâi àaåi
cho pheáp àiïån thoaåi di àöång tñch húåp vúái truyïìn Jorma Ollila laâm viïåc trong ban quaãn trõ cuãa caác
hònh, camera vaâ maáy àôa. Nhûng cho duâ àiïìu gò töí chûác: têåp àoaân Motor Ford, Otava Books &
xaãy ra thò kyã nguyïn Ollila seä àûúåc xem laâ mö Magazines Group, UPM - têåp àoaân Kymmene. Öng
hònh chuêín vïì sûå phaát triïín cöng ty möåt caách ön cuäng laâ chuã tõch cuãa ban àiïìu haânh vaâ cöë vêën diïîn
hoâa. àaân “Chñnh saách kinh tïë Phêìn Lan” cuäng nhû
Guardian, 3.8.2005
Viïån Nghiïn cûáu Kinh tïë Phêìn Lan. Ollila laâ thaânh
viïn cuãa Baân troân Cöng nghiïåp chêu Êu, nhoám Cú
Thöng qua viïåc cho pheáp nhên viïn mua cöí àöång vïì Cöng nghïå Thöng tin vaâ Viïîn thöng cuãa
phêìn, cöng ty àaä bùæt àêìu thay àöíi caách suy nghô Liïn Hiïåp quöëc.
cuãa ngûúâi Phêìn Lan vïì chuã nghôa tû baãn. CTIA Wireless 5.4.2006
The Time - Digital Europe 12.2000

Ollila àûúåc tùång Huên chûúng Ngöi sao Trùæng


Vúái danh tiïëng cuãa möåt nhaâ chiïën lûúåc, möåt laänh cuãa Estonia - 1995; nhêån Huên chûúng Cöng
àaåo doanh nghiïåp taâi ba àûúåc quöëc tïë cöng nhêån, traång cuãa Cöång hoâa Liïn bang Àûác -1997.
Jorma àaä biïën Nokia thaânh möåt àöëi thuã coá sûác
caånh tranh mau leå, möåt nhaâ tiïn phong trong
cöng nghïå khöng dêy vaâ Internet, öng seä laâ möåt
taâi saãn quyá cuãa Ford Motor.
13.1.2000, William Clay Ford (Bill Ford),
chuã tõch höåi àöìng quaãn trõ Ford Motor cöng böë
bêìu Jorma Ollila vaâo Ban giaám àöëc cuãa Ford,
vaâ bêìu cûåu Böå trûúãng Böå Taâi chñnh Myä
vaâo ban quaãn trõ. Guardian 5.8.2005

102 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 103
P hêìn II.

KINH DOANH
KHÖNG BIÏN GIÚÁI
TRONG XAÄ HÖÅI
TOAÂN CÊÌU

“Giaãi thûúãng naây cöng nhêån sûå nghiïåp cuãa möåt


ngûúâi maâ sûå phaát triïín hay thaânh tûåu cuãa cöng
ty öng laänh àaåo àaä àaåt àûúåc. Noá phaãn aánh chñnh
thaânh tûåu vaâ phaát triïín cuãa lõch sûã GSM – khen
thûúãng cho möåt têìm nhòn röång vïì ngaânh viïîn thöng
khöng biïn giúái mùåc cho nhûäng raâo caãn vïì tûå
nhiïn, quöëc gia, kinh tïë hay xaä höåi”.
Phaát biïíu cuãa chuã tõch höåi GSM thïë giúái,
trong lïî trao giaãi thûúãng Vinh danh thöng tin liïn laåc
khöng biïn giúái cho Jorma Ollila, thaáng 6.2006.
Fortune taâi trúå cho giaãi thûúãng naây, àûúåc saáng lêåp nùm 1995

Con ngûúâi coá khaã nùng thñch nghi.


Jorma Ollila

104 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 105
Chûúng 1.

KÏËT NÖËI MOÅI NGÛÚÂI

Nhaâ truyïìn thöng coá têìm nhòn xa tröng röång naây àaä nhanh hún
hïët thaãy àïí nhêån ra rùçng “kïët nöëi moåi ngûúâi” (conecting people)
àaáp ûáng nhu cêìu cú baãn cuãa con ngûúâi vaâ kïët quaã laâ, khöng
chó taåo ra nhûäng cú höåi thõ trûúâng to lúán maâ coân àoáng goáp
vaâo böå mùåt múái cuãa thiïn niïn kyã thûá ba, àïí cung cêëp àûúâng
àïën dûä liïåu vaâ thöng tin cho moåi ngûúâi, moåi núi vaâ taåo ra möåt
xaä höåi ham hoåc hoãi.
Max Schmidheiny Foundation cuãa Àaåi hoåc St. Gallen, Thuåy Syä,
trao giaãi thûúãng Tûå do nùm 2000 cho Jorma Ollila. Tûåa àïì cuãa nhêån
àõnh coá tïn: Over Strandberg - Trïn caã sûác maånh

Àêy chó laâ möåt baãn nhaåc nhoã cuãa möåt gaä tñ hon. Maång vaâ nïìn
kinh tïë múái cho gaä tñ hon cú höåi àïí cêët cao tiïëng haát vaâ àûúåc
ngûúâi khaác nghe túái.
Jorma Ollila

106 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 107
“Töi thñch Nokia”. “Thñch” laâ cöët loäi cuãa thûúng
hiïåu. Lyá thuyïët “chiïëm lônh têm trñ khaách haâng” coá
thïí khöng hoaân toaân àuã àöëi vúái Nokia, búãi vò
THÛÚNG HIÏÅU “NHÊN BAÃN” dûúâng nhû Nokia chiïëm lônh tònh caãm cuãa ngûúâi ta
nhiïìu hún. Cuäng laåi caác nhaâ lyá thuyïët marketing
Cûá mûúâi ngûúâi Viïåt Nam duâng àiïån thoaåi di àöång seä goåi àoá laâ “tiïëp thõ caãm xuác”. Ngûúâi tiïu duâng
thò coá saáu ngûúâi duâng Nokia. Vò sao Nokia àûúåc ûa Viïåt Nam tûâng noái vúái nhau “Nokia thò bïìn”, vúái
chuöång nhû vêåy? voâng kim loaåi bao quanh thaânh khung. Caác nhoám
Cûá ba ngûúâi trïn thïë giúái duâng àiïån thoaåi di àöång baån treã coân ngöìi “taám” vúái nhau úã quaán caâ phï
thò coá möåt ngûúâi choån Nokia? Laâm thïë naâo maâ rùçng Nokia thò nhêån soáng maånh hún. Ngûúâi khaác
Nokia coá thïí aãnh hûúãng tñch cûåc lïn haâng tó ngûúâi noái rùçng, giao diïån cuãa Nokia dïî sûã duång. Vaâ àïí yá
nhû vêåy? kyä ngûúâi ta nhêån ra rùçng caách sùæp xïëp caác thû muåc
Jorma Ollila àaä laâm ra möåt thûúng hiïåu Nokia àuã cuãa Nokia dïî theo doäi hún nhiïìu nhaän hiïåu khaác,
phöí biïën àïí thuác àêíy thïë giúái tiïën lïn trïn con vaâo thúâi kyâ àêìu cuãa noá. Möåt vaâi nhaän hiïåu khaác thò
àûúâng vùn minh liïn laåc. trung thaânh vúái lyá thuyïët cöí àiïín trong thiïët kïë giao
Giaáo sû kinh tïë hoåc Tön Thêët Nguyïîn Thiïm àaä diïån vaâ thay vò duâng chûä, hoå àaä duâng caác hònh veä
diïîn giaãi “thûúng hiïåu: tiïën trònh hònh thaânh cuãa (coá leä vò hònh veä thò àûúåc nhúá lêu hún). Nhûng vêën
möåt taác nhên múái trong hoaåt àöång kinh tïë - xaä àïì khöng phaãi laâ nhúá maâ laâ dïî sûã duång. Thûåc tïë
(*)
höåi” . Cuäng vêåy, möåt tó àiïån thoaåi coá thûúng hiïåu maách baão rùçng thûúng hiïåu Nokia thêåt ra laâ möåt
laâ Nokia, khöng àún thuêìn laâ möåt moán haâng, maâ phûác húåp töíng thïí nhiïìu yïëu töë, giûäa thiïët kïë kyä
laâ möåt sûå kiïån hay möåt giaá trõ “kinh tïë xaä höåi”. thuêåt, veã àeåp thúâi trang, sau àoá múái laâ cöng nghïå.
Nïëu thûúng hiïåu phaãi laâ möåt “taác nhên múái” thò Thûúng hiïåu Nokia vúái tû caách laâ möåt sûå kiïån
Nokia chñnh laâ möåt taác nhên múái. kinh tïë xaä höåi múái, àiïìu àoá chó múái noái àïën quy
Caác chuyïn gia seä giaãi thñch vaâ bònh luêån haâng mö cuãa noá. Coân vïì “troång lûåc thûúng hiïåu” – sûác
pho saách nhûng ngûúâi choån Nokia chó noái àún giaãn maånh võ thïë cuãa noá – noái nhû giaáo sû Thiïm laâ
______________ “möåt sûå kiïån xaä höåi - kinh tïë - vùn hoáa vaâ têm lyá
* Dêëu êën thûúng hiïåu: Taâi saãn vaâ giaá trõ, Tön Thêët Nguyïîn Thiïm, NXB
töíng thïí”. Vò vêåy, thûúng hiïåu Nokia khöng àún
Treã, 2006. Tiïën sô xaä höåi hoåc - kinh tïë Tön Thêët Nguyïîn Thiïm nguyïn
laâ giaáo sû vïì Kinh tïë Phaát triïín vaâ Chiïën lûúåc Ngoaåi thûúng taåi Àaåi hoåc thuêìn laâ möåt sûå kiïån kinh tïë - xaä höåi maâ coân laâ möåt
Bruxelles, Bó. töíng thïí vúái giaá trõ vùn hoáa - têm lyá. Vêåy tinh thêìn

108 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 109
cöët loäi khùæc sêu vaâo têm khaãm ngûúâi duâng trong thûúng hiïåu riïng. Tuy vêåy, chuáng chûa bao giúâ laâ
thûúng hiïåu Nokia laâ gò? thûúng hiïåu coá giaá trõ phöí biïën toaân cêìu. Cho àïën
Baån khöng cêìn laâm nhûäng nghiïn cûáu àöì söå vò khi Ollila àïën Solo lônh nhiïåm vuå àiïìu haânh phên
Nokia àaä nghiïn cûáu àiïìu àoá vaâ tûå mònh cöng böë. nhaánh àiïån thoaåi di àöång, cuâng vúái phaát hiïån cêìn
Àoá laâ: Conecting People. möåt cêëu truác khaác cho têåp àoaân, thûúng hiïåu cuäng
Vúái chó hai chûä tiïëng Anh àoá, Ollila bùæt àêìu viïët nùçm trong trùn trúã àoá. Noá cêìn möåt chiïën lûúåc toaân
nïn huyïìn thoaåi Nokia trong àúâi mònh, maâ chûúng cêìu.
àêìu tiïn bùæt àêìu bùçng vö danh. Nhûäng chûúng Àiïìu thuá võ laâ nùm 1991, ngay khi chûa nùæm
tiïëp theo àûúåc viïët rêët nhanh vaâ noá trúã nïn nöíi toaân quyïìn àiïìu haânh têåp àoaân, Ollila àaä bùæt àêìu
tiïëng trïn toaân thïë giúái, vúái tû caách möåt cöng cuå laâm thûúng hiïåu cho riïng phên nhaánh àiïån thoaåi
phuåc vuå cho nhu cêìu tiïën böå cuãa con ngûúâi. Vaâ di àöång riïng. Chñnh nùm àoá, öng àaä múâi Anssi
bùçng nhûäng cöëng hiïën vïì kyä thuêåt giuáp àiïån thoaåi Vanjoki thûåc hiïån böå nhêån diïån thûúng hiïåu àiïån
di àöång nöëi vúái Internet, Nokia cuãa Ollila àaä giuáp thoaåi di àöång Nokia (bïn caånh haâng chuåc ngaânh
con ngûúâi tiïën böå hún trong caách tòm kiïëm vaâ trao kinh doanh khaác maâ luác àoá öng chûa quaãn lyá).
àöíi thöng tin. Vanjoki, sau naây trúã thaânh phoá chuã tõch têåp àoaân,
Sau khi nhêån chûác CEO vaâo muâa xuên nùm laâ ngûúâi àaä thaânh danh vúái thûúng hiïåu 3M – núi
1992, Ollila daânh möåt nùm àïí öín àõnh tònh hònh. öng àang laâm viïåc vaâ nhûäng tïn tuöíi àa quöëc gia
Chó möåt nùm sau, öng bùæt tay vaâo con àûúâng xêy khöíng löì khaác nhû Nike, Philips Morris, Daimler
dûång thûúng hiïåu toaân cêìu, tûác nùm 1993. Benz.
Noái laâm “thûúng hiïåu toaân cêìu” laâ vò thêåt ra Chuêín hoáa thûúng hiïåu cho Nokia laâ cöng viïåc
trûúác àoá vêën àïì thûúng hiïåu cuãa Nokia cuäng àaä coá, Ollila àaä laâm trûúác khi nhêån chûác CEO, vúái muåc
trong phaåm vi quöëc gia hoùåc möåt vaâi núi khaác. tiïu roä raâng noá phaãi laâ tïn tuöíi àa quöëc gia, thñch
Vêën àïì tïn goåi cuãa têåp àoaân thêåt ra àaä àûúåc àïì ûáng vúái nhiïìu nïìn vùn hoáa trïn thïë giúái. Àiïìu naây
cêåp vaâo àêìu thïë kyã XX, khi liïn minh tay ba, göìm gêìn nhû laâ möåt viïåc bùæt buöåc chûá khöng hùèn laâ
ba cöng ty: Giêëy, cao su vaâ Caáp saát nhêåp vúái möåt kiïíu lêåp cöng gò cho “àúâi biïët tïn”. Nhûng khi
nhau. Sau àoá, caái tïn Nokia àûúåc duâng chung àïí àoá, nhûäng gò Ollila laâm coá leä laâ cho riïng maãng
goåi têåp àoaân. Trûúác thúâi kyâ cuãa Ollila, Nokia vúái rêët àiïån thoaåi di àöång, coân tïn tuöíi cho toaân Nokia,
nhiïìu phên nhaánh, nhiïìu saãn phêím khaác nhau thïë vúái haâng chuåc thûá khaác, laâ àiïìu chó dûâng laåi trong
nïn möîi saãn phêím coá möåt nhaän hiïåu vaâ chiïën lûúåc suy nghô cuãa öng maâ thöi. Vò öng chûa nùæm toaân

110 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 111
quyïìn Nokia. Nhû vêåy, coá thïí nhêån ra rùçng, viïåc vaâ yïu cêìu chñnh hoå àêìu tû hún nûäa vaâo nhaän
laâm thûúng hiïåu cho riïng àiïån thoaåi cuäng laâ möåt hiïåu. Vaâ Ollila vêîn tiïëp tuåc yïu cêìu thûåc hiïån tiïëp
trong nhûäng lyá do maâ öng loåt vaâo mùæt xanh cuãa tuåc chiïën lûúåc thûúng hiïåu do Vanjoki àûa ra nùm
caác “öng chuã” – cöí àöng vaâ àöìng thúâi laâ thaânh viïn 1991 – hoå àaä êëp uã tûâ lêu vaâ bêy giúâ laâ luác laâm cho
höåi àöìng quaãn trõ. noá trúã thaânh sûå thûåc.
Cho àïën khi öng àûúåc bêìu vaâo chûác CEO vaâ sau Möåt nùm sau àoá, 1993, möåt slogan viïët bùçng
àoá àöìng thúâi laâ chuã tõch Nokia, öng thûåc sûå caãi töí tiïëng Anh àûúåc chêëp thuêån. Àoá laâ: “Connecting
thûúng hiïåu cho toaân têåp àoaân Nokia (vêîn coân People”. Möåt thöng àiïåp thêåt húåp thúâi, nïëu àùåt noá
giêëy, caáp, cao su vaâ nùng lûúång). Möåt ngaây àêìu trong böëi caãnh lõch sûã Phêìn Lan luác àoá – möåt núi
nùm 1993, Ollila noái vúái Vanjoki rùçng haäy töí chûác keåt giûäa hai thõ trûúâng maâ chiïën tranh laånh taåo ra.
möåt “brand afternoon”. Vanjoki seä phaãi laâm söëng Thöng àiïåp “kïët nöëi con ngûúâi” laâm biïën mêët tñnh
laåi nhûäng caái tïn cuãa nhûäng moán haâng àaä úã tuöíi “cöng nghïå cao” vaâ dïî chõu hún nhûäng tûâ àao to
xïë chiïìu, sau haâng trùm nùm noá àaä traãi qua, àïí noá buáa lúán nhû “human” – nhên loaåi. Nhûng nhûäng
coá thïí bûúác vaâo thúâi àaåi tiïn phong vaâ toaân cêìu. khaát voång vô àaåi àoá vêîn êín bïn dûúái cêu chûä möåt
Nhaâ thiïët kïë nhaän hiïåu nhiïìu kinh nghiïåm quöëc caách kñn àaáo, khiïm töën àuáng vúái tñnh caách khöng
tïë Vanjoki ban àêìu àaä ghi vaâo söí tay vaâi khêíu hiïåu phö trûúng cuãa ngûúâi Phêìn Lan. Nhûng baãn thên
(slogan) nhû “Nokia - The Eurotechnology group” cêu noái laåi vêîn giûä àûúåc tinh thêìn sisu cuãa ngûúâi
hoùåc laâ “The future is looking good”. Chuáng khöng Phêìn Lan – khaát voång, yá chñ, quyïët têm laâm àiïìu
àuã cho chiïën lûúåc toaân cêìu cuãa Ollila. Möåt tû tûúãng kyâ diïåu úã têìm voác nhên loaåi.
khaác àûúåc öng àûa ra: “High technology with hu- Thöng àiïåp giaãn dõ (trong caách noái), coá tû tûúãng
man touch”. Noá bùæt àêìu chaåm àïën con ngûúâi hún lúán (trong nöåi dung) cuöëi cuâng àaä àûúåc thûã thaách
laâ nhêën maånh tñnh cöng nghïå. Nhûng cuäng chñnh qua thúâi gian, taåi nhiïìu vuâng vùn hoáa trïn traái àêët.
Vanjoki lo lùæng vò Nokia Data, möåt phên nhaánh Nùm 1995, möåt cuöåc àiïìu tra nhùçm thûåc hiïån kïë
sau àoá àûúåc baán ài, cuäng coá möåt thöng àiïåp giöëng hoaåch “nêng cao nhaän hiïåu taåi caác quöëc gia xuêët
nhû anh em sinh àöi: “High tech with human khêíu nhùçm àêíy maånh hiïåu quaã xuêët khêíu”, lêìn
touch”. Chñnh öng àaä duâng noá trong chiïën dõch àêìu tiïn Nokia biïët rùçng tïn tuöíi cuãa hoå àaä vûúåt
quaãng caáo vaâo nùm 1991. qua – phöí biïën hún – Motorola taåi Àûác vaâ Thuåy Syä.
Thaáng 6.1992, sau vaâi thaáng Ollila giûä chûác CEO Nhûng taåi Myä, trong khi caái tïn Nokia chó àûúåc
toaân Nokia, öng àiïìu khiïín cuöåc hoåp ban giaám àöëc 10% söë ngûúâi biïët àïën thò Motorola laåi chiïëm àïën

112 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 113
60%. Àoá laâ möåt thaânh quaã lúán vaâo nhûäng nùm 6. Intel Myä 30.0 39.0 34.7
7. Disney - 32.8 33.6 32.6
thaáng khoá khùn àoá, 1995, khi Ollila àang döëc sûác
8. Ford - 33.2 36.4 30.1
cho cuöåc caách maång taái cêëu truác – maâ öng chó vûâa 9. McDonald’s - 26.2 27.9 25.3
àûúåc chêëp thuêån möåt nùm trûúác àoá taåi Höìng Köng. 10. AT&T - 24.9 25.5 22.8

Vïì sau, Myä seä laâ “chiïën trûúâng” chuã lûåc cuãa nhûäng
chiïëc àiïån thoaåi Phêìn Lan. Àoá laâ möåt con àûúâng rêët daâi vaâ quaá mïåt moãi cuãa
Ollila àûa Nokia vaâo chiïën dõch vûúåt moåi biïn con ngûúâi xûá Bùæc Êu. Àiïån thoaåi cuãa Nokia suöët
giúái quöëc gia, moåi biïn giúái vùn hoáa vaâo cuöëi nhûäng nùm 70 vaâ 80 cuãa thïë kyã XX àaä tûâng “nuáp”
dûúái nhiïìu caái tïn khaác, trong möåt nöî lûåc chêåt vêåt
nhûäng nùm 1990. Vúái cöåt möëc lõch sûã thûá hai naây,
liïn kïët vúái Technophone cuãa ngûúâi Anh vaâ Tendy
Nokia vûúåt qua Motorola vïì tyã lïå lúåi nhuêån khiïën
cuãa ngûúâi Myä. Tòm chöî àûáng trong têm trñ toaân
ngûúâi khöíng löì söë möåt cuãa thïë giúái giêåt mònh vaâo
cêìu thêåt laâ àiïìu khoá khùn. Cêu chuyïån tïn tuöíi cuãa
nùm 1998. Moåi chuyïån hoaân têët chó trong ba nùm
Nokia laâm ngûúâi ta ngûúäng möå nhûäng doanh nhên
kïí tûâ cuöåc àiïìu tra. Hai nùm sau àoá, cuöåc àiïìu tra
taâi nùng vaâ ngûúâi ta xuác àöång vúái yá chñ quêåt cûúâng
uy tñn nhêët cuãa thïë giúái vïì thûúng hiïåu cuãa
cuãa hoå. Khi ngûúâi Phêìn Lan quyïët “traã laåi tïn cho
Interbrand(*) àaä ghi tïn Nokia, vúái triïët lyá kinh
em” bùçng caái tïn Mobira-Nokia vaâo nhûäng nùm
doanh kïët nöëi con ngûúâi, vaâo möåt trong mûúâi
1980, ngay sau cuöåc khuãng hoaãng dêìu hoãa laâm
thûúng hiïåu “giaá trõ haâng àêìu thïë giúái”. Chñn tïn
thay àöíi hùèn caái nhòn vïì taâi nguyïn, cho thêëy rùçng
tuöíi khaác laâ cuãa ngûúâi Myä, duy nhêët chó coá Nokia
“khaát voång”, “tinh thêìn dên töåc” laâ möåt thûá “taâi
cuãa Phêìn Lan laâ phêìn coân laåi cuãa thïë giúái. Vaâ
nguyïn” maånh hún têët caã.
Nokia khöng chen chên àïí loåt vaâo cuöëi baãng danh
ÚÃ Phêìn Lan, ngaâi Ollila àûúåc kñnh troång khöng
giaá maâ chen ngang úã haâng söë nùm.
chó vò öng laâ nhaâ doanh nghiïåp vô àaåi, noá hún nhû
vêåy rêët nhiïìu. Búãi chñnh con ngûúâi khiïm töën, lõch
1999 2000 2001
laäm, laâ ngûúâi lêìn àêìu tiïn khiïën thïë giúái biïët àïën
1. Coca-Cola Myä 83.8 72.5 68.9
2. Mucrosoft - 56.7 79.2 65.9 Phêìn Lan nhû möåt àónh cao trong caác àónh cao.
3. IBM - 43.8 53.2 52.8 Cho àïën têån ngaây nay, Nokia laâ tïn tuöíi àa quöëc
4. General Electric - 33.5 38.1 42.4 gia duy nhêët cuãa Phêìn Lan, laâ niïìm tûå haâo cuãa baán
5. Nokia Phêìn Lan 20.7 38.5 35.0
àaão Scandinavia, laâ “danh dûå” cuãa chêu Êu khi
___________ hoå luön tûå phaãi so saánh mònh vúái nïìn cöng nghïå
* Nhûäng nhaän hiïåu coá giaá trõ nhêët thïë giúái 1999-2001 vaâ kinh tïë cuãa siïu cûúâng Myä.

114 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 115
Àaä coá lêìn, tïn tuöíi Nokia àûáng trûúác nguy cú lem àûúåc àùng kyá súã hûäu liïn tuåc. Nhûng sau vuå naây,
luöëc. Motorola àaä kiïån Nokia ra toâa theo chûúng Nokia quyïët têm chuyïín hûúáng sang liïn minh
337 vïì maä bñ mêåt thûúng maåi cuãa nûúác naây (US hún laâ àöëi àêìu. Àïën quöëc gia naâo, vúái hïå tiïu chuêín
Commercial Code). Nïëu bõ thua trong möåt vuå kiïån viïîn thöng riïng úã àoá, Nokia liïn minh àïí coá thïí
baãn quyïìn, baån seä bõ khùæc sêu möåt caái nhaän “ùn kïët nöëi àûúåc. Àoá laâ caách Nokia àïën Myä vaâ Nhêåt
cùæp”. Vaâ trong tònh caãnh non yïëu trïn thõ trûúâng Baãn, Haân Quöëc.
quöëc tïë, ngûúâi ta thûúâng ngaä guåc rêët lêu sau möåt Nhûng thûúng hiïåu khöng chó bao göìm möåt caái
vuå nhû thïë naây. Cuöåc tranh chêëp keáo daâi trong tïn, möåt logo vúái möåt slogan. Noá phaãi laâ möåt sûå
nhiïìu nùm vaâ Nokia àûáng trûúác nguy cú bõ cêëm thêåt. Khi möåt saãn phêím suöët ngaây phaát trïn ti-vi
vêån buön baán taåi Myä - núi maâ Nokia khöng thïí rùçng “liïn kïët” thò noá phaãi thûåc sûå coá khaã nùng
khöng coá mùåt trong cuöåc àua cöng nghïå cao úã quy cöng nghïå vaâ thiïët kïë dïî sûã duång. Khi noá nhên
mö toaân cêìu. Nokia chûa nhiïìu kinh nghiïåm cuãa danh “con ngûúâi” maâ nïu lyá do coá mùåt cuãa noá thò
cuöåc chúi toaân cêìu, vaâ àïí baão vïå nïìn cöng nghiïåp saãn phêím àoá phaãi thûåc sûå vò ngûúâi tiïu duâng, vaâ
non treã cuãa mònh, hoå àaä phaãi tiïën haânh àaâm phaán ngûúâi tiïu duâng àoá laâ nhên loaåi úã khùæp moåi núi vúái
bïn ngoaâi toâa aán. Nokia àaä phaãi traã “hoåc phñ” vúái nhûäng khaác biïåt vö cuâng. Àïí trúã thaânh möåt doanh
giaá àùæt, bùçng viïåc traã 20 triïåu àöla Myä cho nghiïåp àa quöëc gia – möåt cöng trònh kyâ vô – nhiïìu
Motorola nhû laâ tiïìn böìi thûúâng thiïåt haåi, àïí coá têåp àoaân phaãi traã giaá haâng mêëy chuåc nùm, thêåm
quyïìn buön baán taåi Myä trong ba nùm. Trong suöët chñ caã thïë kyã. Laâm thïë naâo àïí ài nhanh hún? Àoá
thúâi gian àoá, Nokia phaãi thay nhaâ cung cêëp linh khöng chó laâ thaách thûác cho möåt caá nhên thiïn taâi,
kiïån (böå phêån trong àiïån thoaåi) dêîn àïën vuå kiïån. möåt khaát voång cuãa möåt dên töåc maâ thêåt ra laâ ûúác
Nùm 1993, dûúái thúâi kyâ cuãa Ollila, Nokia àaä thay muöën phaá kyã luåc cuãa chung moåi ngûúâi. Ollila noái
àöíi cuåc diïån bùçng caách kyá kïët vúái chñnh Motorola rùçng: “lônh vûåc cöng nghïå cao cho pheáp baån laâm
möåt thoãa thuêån trao àöíi giêëy pheáp (cross licens- àiïìu àoá”. Nïëu khöng phaãi cöng nghïå cao thò sao?
ing). Kïí tûâ àoá, Nokia chuá troång böå sûu têåp baãn Coá thïí phaãi xem xeát laåi. Song, Ollila ñt khi noái “nïëu”
quyïìn cuãa mònh. Thêåm chñ, noá trúã thaânh chñnh maâ öng luön lûåa choån caái àang coá, caái coá thïí. Thúâi
saách khuyïën khñch phaát minh, thiïët kïë trong cöng àaåi cöng nghïå cao àaä quaá àuã àïí vñ duå rùçng con
ty. Theo Dan Steinback, chñnh saách naây goáp phêìn ngûúâi coá thïí ruát ngùæn quaá trònh laâm thaânh danh
àem àïën thaânh cöng cho Nokia, khi maâ saãn phêím möåt thûúng hiïåu toaân cêìu. Nhûäng caái tïn vô àaåi tûâ
coá voâng àúâi chó tñnh bùçng thaáng thò kiïíu daáng phaãi Google, Yahoo cho àïën Samsung cho thêëy àiïìu àoá.

116 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 117
Nhûng riïng Nokia, àoá laâ baâi hoåc cho nhûäng nûúác Nhaâ nghiïn cûáu thûúng hiïåu Matt Haig viïët rùçng:
nhoã. Àiïím giöëng nhau cuãa nhûäng tïn tuöíi kyâ diïåu “Thûúng hiïåu coá möåt aãnh hûúãng nhû tön giaáo”.
naây laâ luön nhên danh vaâ laâm thêåt tònh vúái triïët lyá Baån coá thïí chó cêìn chuá yá caách so saánh cuãa öng vaâ
kinh doanh vò con ngûúâi, khöng phên biïåt quöëc taåm boã qua nhûäng xuác caãm khaác. Búãi vò, öng chó
gia hay phe phaái. ÚÃ Viïåt Nam, Nokia noái mònh laâ noái möåt caách “kyä thuêåt” rùçng nhûäng thûúng hiïåu
“cöng nghïå nhên baãn”. Coá thïí naâo möåt thïë hïå lúán thò coá nhûäng tñnh chêët nhû caác töí chûác tön
doanh nhên àang àõnh nghôa laåi giaá trõ cuãa cöng giaáo. Àoá laâ noá taåo ra àûúåc: Niïìm tin, loâng nhên aái,
nghïå - phuåc vuå nhên loaåi? Rêët coá thïí, vò trong hiïån diïån khùæp moåi núi, tñnh thuêìn khiïët, àiïím
nhiïìu giai àoaån, cöng nghïå àaä tûâng phuåc vuå cho “tön thúâ”, hònh tûúång, pheáp maâu (hûáa heån àiïìu kyâ
nhûäng nhu cêìu cuåc böå. diïåu) vaâ nhaâ quaãn lyá chñnh laâ nhaâ hiïìn triïët.
Ollila coá dõp noái vïì triïët lyá kinh doanh vúái Steve Vúái tïn tuöíi Nokia, Haig cho rùçng àoá laâ “thûúng
Silberman cuãa Wired (7.9.1999). hiïåu thu heåp”. Coá hai bùçng chûáng àûúåc öng àûa ra
àïí chûáng minh nhêån àõnh àoá vaâ xem laâ bñ quyïët
Silberman àaä hoãi rùçng: Caác chuêín múã trong caác
thaânh cöng cuãa Nokia: Têìm mûác – thu heåp têåp
dõch vuå 3G seä mang laåi àiïìu gò?
àoaân àïí döìn sûác àaåt têìm mûác bùçng söë lûúång lúán
Ollila noái: Vúái caác chuêín múã, seä coá rêët nhiïìu cöng
vaâo khoaãng nûãa triïåu maáy möîi ngaây, hai laâ tñnh thu
ty vúái nhiïìu cú höåi àïí taåo ra caác ûáng duång vaâ giaãi
heåp – têåp trung vaâo möåt thõ trûúâng duy nhêët möåt
phaáp, trïn caác hïå àiïìu haânh phöí biïën hoaân toaân
caách can àaãm àïí giaânh võ thïë haâng àêìu. Caách tiïëp
múã. Noá seä giuáp cho moåi ngûúâi caãm thêëy thoaãi maái
cêån tûâ lõch sûã àïën muåc tiïu cuãa taác giaã naây giuáp
hún. Chuáng töi muöën phaát triïín caác cöng nghïå cho
nhêån àõnh cuãa öng àûáng vûäng nhûng noá chûa chó
pheáp dïî daâng sûã duång vaâ khiïën moåi ngûúâi caãm
ra tñnh chêët “nhû tön giaáo” trong thûúng hiïåu
thêëy thoaãi maái.
Nokia – theo chñnh tiïu chñ cuãa öng. Vúái ngûúâi
Silberman viïët tiïëp: Töi chúåt nghô möåt cöng viïåc
duâng Nokia trïn khùæp thïë giúái, “cuöåc chiïën trong
kinh doanh caånh tranh toaân cêìu vöën gay gùæt nhû
têm trñ” cuãa hoå seä àún giaãn hún nhiïìu: vúái Nokia
thïë maâ chó cêìn “vò sûå thoaãi maái cuãa ngûúâi khaác”
töi coá thïí liïn kïët vúái moåi ngûúâi. Noá laâ möåt tònh
thò àiïìu àoá laâ möåt àùåc trûng rêët Phêìn Lan. Nokia
caãm phi lõch sûã - khöng cêìn biïët Nokia àaä tûâng laâ
àaä “kïët nöëi” ngay caã trong caånh tranh hún laâ àöëi
taä giêëy hay baánh xe cao su, khöng cêìn biïët noá àaä
àêìu vúái vö söë àöëi thuã maånh hún nhiïìu vïì taâi
tûâng àûúåc thu heåp.
chñnh.
Ollila àaä baán têët caã (caác böå phêån kinh doanh cuãa

118 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 119
Nokia) àïí thu heåp laâ möåt caách thûác hún laâ möåt triïët töi chûá? Maång vaâ nïìn kinh tïë múái cho gaä tñ hon cú
lyá. Vaâ cuöåc taái cêëu truác cuãa öng seä vö danh nïëu höåi àïí cêët cao tiïëng haát vaâ àûúåc ngûúâi khaác nghe
öng khöng hoaân thaânh muåc tiïu toaân cêìu. Thu túái. Anh seä noái, bêy giúâ àaä khöng coân biïn giúái nûäa
heåp, do àoá, chó laâ möåt bûúác. Chñnh nöî lûåc toaân cêìu röìi, bêy giúâ quöëc gia naây cuäng coá thïí biïën mêët lùæm
hoáa cuãa Nokia múái laâm ra möåt huyïìn thoaåi vaâ laâm chûá, nhûng töi nghô noá seä cho chuáng ta möåt diïån
cho moåi ngûúâi àûúåc hûúãng giaá trõ thûúng hiïåu cuãa maåo khaác. Tiïëp cêån thöng tin àaä cho anh nhêån
noá. Chòa khoáa cuãa quaá trònh àoá, nhû moåi ngûúâi coá thûác àûúåc nhûäng chuyïån àang diïîn ra khùæp hang
thïí thêëy, laâ giaânh võ trñ tiïn phong. Song ûu thïë cuâng ngoä heãm trïn thïë giúái, cuäng nhû úã möåt àêët
tiïn phong cuäng chó laâ möåt caách thûác can àaãm cuãa nûúác cö àöåc nhû úã àêy. Nhû vêåy àaä laâ rêët töët so
“keã ài sau” hún laâ tinh thêìn cöët loäi cuãa kinh vúái ngaây trûúác. Bêy giúâ chuáng ta àang úã àêy,
doanh. Tinh thêìn àoá àûúåc Nokia trong thúâi àaåi cuãa chuáng ta àang laâ möåt böå phêån cuãa maång.
Ollila noái röìi: vò con ngûúâi coá nhu cêìu kïët nöëi vúái
nhau. Àêy laâ chöî noá coá maâu sùæc “aãnh hûúãng nhû
tön giaáo” maâ Haig àaä noái. Nokia laâ thûúng hiïåu
“nhên baãn”. THIÏËT KÏË: CAÁ NHÊN HOÁA
Vúái cam kïët “kïët nöëi con ngûúâi” vaâ thûåc thi cam
BBC ngaây 12.2.2004 viïët rùçng, “vùn hoáa di àöång
kïët “nhên baãn” àoá, Nokia àaä àûúåc yïu mïën tûâ AÁ
àaä tiïën triïín trong voâng hai thêåp niïn qua vaâ noá
sang Êu, tûâ UÁc àïën chêu Phi, tûâ haãi àaão àïën àêët
khöng hoaân toaân khöng liïn quan àïën möåt cöng ty:
liïìn vaâ ngay trïn caái nöi cöng nghïå laâ nûúác Myä.
Nokia”. Sau cêu maâo àêìu nhû vêåy, BBC muöën biïët
Silberman hoãi: Öng caãm thêëy viïåc thay àöíi caách
möëi quan têm haâng àêìu cuãa taác giaã Ollila – ngûúâi
thûác chuáng ta liïn laåc thò coá vai troâ lúán lao nhû thïë
àaä gêy aãnh hûúãng lïn àúâi söëng giao tiïëp cuãa haâng
naâo?
tó(*) ngûúâi trïn traái àêët.
Ollila noái: Noá coá yá nghôa laâ möîi caá nhên, möîi möåt
nïìn vùn hoáa, möîi quöëc gia seä coá cú höåi trúã thaânh Ollila: “Hai àiïìu maâ chuáng töi quan têm haâng
möåt àiïím saáng trong têåp thïí, búãi vò phaãi thöng àêìu, thûá nhêët laâ kiïíu daáng saãn phêím – chuáng töi
qua phûúng tiïån truyïìn thöng múái coá thïí laâm nïn àùåc biïåt quan têm àïën xu hûúáng cuãa thúâi àaåi, tûác
chuyïån. laâ vêën àïì thúâi trang. Thûá hai laâ cöng nùng cuãa saãn
Ollila dûâng laåi möåt luác röìi noái thïm: Àêy chó laâ phêím, tûác laâ caách sûã duång caác ûáng duång möåt caách
möåt baãn nhaåc nhoã cuãa möåt gaä tñ hon. Anh hiïíu yá dïî daâng. Hêìu hïët moåi ngûúâi àïìu khöng cêìm trong

120 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 121
tay mònh möåt cuöën hûúáng dêîn sûã duång àiïån thoaåi. thuá võ khi biïët rùçng Trung têm Thiïët kïë Nokia àûúåc
Baån – ngûúâi sûã duång – cêìn biïët àiïìu khiïín chiïëc thaânh lêåp nùm 1995 taåi Los Angeles vaâ àûúåc dêîn
àiïån thoaåi theo trûåc giaác cuãa mònh, thêåm chñ ngay dùæt búãi Frank Nouvo, möåt nhaâ thiïët kïë àïën tûâ
caã vúái nhûäng ûáng duång khoá sûã duång nhêët. Monterry (Myä). Nhûng trong tònh hònh hiïån taåi, coá
möåt laân soáng aãnh hûúãng maånh àïën cöng nghiïåp
Noái thò dïî. Nhûng thûåc tïë cho thêëy, àïí laâm àûúåc
viïîn thöng (thõ trûúâng àêìu cú chûáng khoaán, sûå suåp
àiïìu naây Nokia phaãi viïët ra àiïìu rùn thûá nhêët cho
àöí cuãa caác cöng ty lúán, hay núå nêìn chöìng chêët cuãa
mònh – möåt trong böën giaá trõ chia seã. Àoá laâ: sûå haâi
caác nhaâ àiïìu haânh) vaâ sûå lïn ngöi cuãa cöng nghïå
loâng cuãa khaách haâng.
tiïu chuêín DoCoMo cuãa Nhêåt Baãn, thò laâm sao
Ollila noái tiïëp: “Vaâ àiïìu (tûác kiïíu daáng vaâ thiïët kïë Nokia thêëy àûúåc triïín voång cuãa mònh?
dïî sûã duång - NV) naây àang trúã nïn vö cuâng thûã Jorma Ollila: Sûå caånh tranh luác naâo cuäng khùæc
thaách nhûng töi nghô rùçng àoá phaãi laâ àiïìu ûu tiïn nghiïåt, höm nay cuäng nhû ngaây mai. Nhûng
haâng àêìu cuãa cöng ty chuáng töi trong thêåp niïn chuáng töi luön luön cên nhùæc kyä trong tûâng chi phñ
90, khi maâ chuáng töi taåo ra àûúåc thaânh cöng. boã ra. Vaâ trong khi sûå caånh tranh àaä coá nhûäng
Kiïíu daáng saãn phêím thûåc sûå laâ con àûúâng kïët aãnh hûúãng khöng thïí traánh khoãi lïn doâng saãn
nöëi súã thñch cuãa ngûúâi duâng vúái Nokia. Nïìn taãng phêím dêîn àêìu cuãa chuáng töi, thò chuáng töi tiïëp tuåc
cuãa noá laâ tû tûúãng “tön troång caá nhên” – àiïìu rùn chuyïín nhûäng ûu thïë sûác maånh thûúng hiïåu, hoaåt
thûá hai. ÚÃ möîi phên khuác thõ trûúâng, Nokia coá àöång kinh doanh xuêët sùæc vaâ nhûäng saãn phêím coá
möåt hûúáng thiïët kïë thñch húåp. Tuy nhiïn, vaâo sau tñnh thuyïët phuåc thaânh hiïåu quaã lúåi nhuêån vaâ taâi
nùm 2002, Nokia àaä nhêån ra chöî húã sûúân cuãa chñnh öín àõnh.
mònh laâ quïn mêët phên khuác bònh dên. Motorola Sau àoá, öng noái thïm: “chuáng töi caãm thêëy àang
sau khi bònh phuåc, chinh phuåc cöng nghïå söë àaä àùåt mònh vaâo võ trñ hïët sûác nùng àöång àïí dêîn dùæt
nhanh choáng àaánh vaâo àiïím naây. Caác nhaän hiïåu nïìn cöng nghiïåp ài vaâo giai àoaån phaát triïín cöng
chêu AÁ cuäng gia tùng sûác caånh tranh cuãa mònh nghïå viïîn thöng di àöång múái”.
dûåa trïn kiïíu daáng. Thiïët kïë, tûâ àêìu laâ möåt chiïën lûúåc quan troång
Ollila àaä múâi ai thûåc hiïån sûá maång kiïíu daáng cuãa thûúng hiïåu Nokia àïí giûä võ trñ thöëng lônh.
nhùçm caá nhên hoáa tñnh caách ngûúâi duâng Nokia? Ollila, möåt ngûúâi Phêìn Lan àaä thuï ngay möåt ngûúâi
Gurus, söë thaáng 8.2002, hoãi chuyïån Ollila. Myä àïí chinh phuåc chñnh ngûúâi Myä - thõ trûúâng àêìu
Jorge Nascimetro: Chùæc chùæn baån àoåc Myä seä thêëy tiïn vaâ quan troång nhêët cuãa Nokia. Trûúác Ollila,

122 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 123
vêën àïì thiïët kïë chûa bao giúâ laâ möåt khña caånh cûáu vaâ Phaát triïín àïí biïët àiïìu gò àang diïîn ra vaâ
quan troång trong marketing cuãa Nokia. Àoá laâ thúâi dûå àoaán tûúng lai cöng nghïå, tûúng lai têåp àoaân
kyâ chinh phuåc bùçng cöng nùng. vaâ caách thûác maâ xaä höåi tûúng lai seä söëng. Tûâ àêy,
Frank Nouvo, möåt ngûúâi Myä biïët roä giaá trõ vaâ sûác öng bùæt àêìu chuã àöång taåo ra caác möëi quan hïå
maånh tiïëp thõ cuãa thiïët kïë, vïì sau tiïëp tuåc laänh quöëc tïë trong ngaânh àiïån thoaåi di àöång, kïí caã trïn
àaåo phoâng thiïët kïë àïí àöëi thoaåi bùçng kiïíu daáng vúái àêët Myä - thaánh àõa cöng nghïå cao.
caác nïìn vùn hoáa tiïu duâng tûâ AÁ, sang UÁc vaâ Phi. Tûâ caách tiïëp cêån naây, Ollila lûåa choån con àûúâng
Àïën giûäa thêåp niïn àêìu cuãa kyã nguyïn múái, Nokia dêîn àêìu thïë giúái. Àêy laâ lêìn àêìu tiïn ngûúâi Phêìn
coá 400 mêîu maä khaác nhau cuâng thöëng nhêët möåt Lan àùåt mònh vaâo võ trñ ài trûúác cöång àöìng quöëc tïë.
phong caách “caá nhên hoáa” vaâ “dïî sûã duång”. Coân trûúác àoá, caác cöng cuöåc caãi töí Nokia vêîn chó
laâ nïìn kinh tïë àêìu tû vaâo nhûäng lônh vûåc phaát
triïín maånh. Nghôa laâ, hoå tûâng khaát khao quöëc tïë
hoáa nhûng phaãi chaåy theo thïë giúái, trïn nhûäng
R&D VAÂ CAÁCH ÀÖËI THOAÅI VÚÁI THÚÂI ÀAÅI con àûúâng àaä biïët. Vúái Ollila, àiïån thoaåi di àöång laâ
con àûúâng maâ thïë giúái chûa biïët, ngûúâi Phêìn Lan
Moåi nghiïn cûáu vïì hiïån tûúång Nokia trong nhûäng chûa biïët.
nùm àêìu cuãa thïë kyã XXI, àïìu cho thêëy möåt trong Taåi sao khöng lûåa choån võ trñ tiïn phong? Taåi sao
nhûäng lyá do thaânh cöng cuãa Ollila chñnh laâ sûã phaãi tûå ti nghô rùçng möåt nûúác nhoã thò khöng thïí
duång Nghiïn cûáu vaâ Phaát triïín (R&D). dêîn àêìu thïë giúái?
Nhûäng baâi baáo àêìu tiïn cuãa Business Week khi Nhûäng “tra vêën” cuãa Ollila laâm ngûúâi ta giêåt
chaåm vaâo bñ mêåt Nokia àaä nhêån thêëy ngay tûâ àêìu mònh nhûng àöìng thúâi hy voång. Öng khöng thïí
Ollila àaä tön troång giaáo duåc vaâ khoa hoåc. Ollila àùåt cêu hoãi maâ khöng coá cú súã.
khöng laâm gò maâ khöng dûåa trïn tinh thêìn khoa Ollila cho baáo giúái biïët, chi phñ daânh cho R&D
hoåc. Khi laân soáng doanh nghiïåp cöng nghïå cao, chiïëm khoaãng 1/3 chi phñ cuãa Nokia. Vaâo nùm
bao göìm caã àiïån tûã, lan traân khùæp chêu Êu, aãnh 1999, trong cao traâo chinh phuåc thõ trûúâng toaân
hûúãng tûâ nhûäng vuå buâng nöí trïn àêët Myä, thò Ollila cêìu, chi phñ daânh cho R&D cuãa Nokia chiïëm àïën
lùång leä ài vïì vaânh àai Bùæc Cûåc laånh giaá nhêån chûác 35% trong töíng chi phñ R&D cuãa caã nûúác Phêìn Lan.
giaám àöëc cöng ty àiïån thoaåi di àöång. Cöng viïåc Con söë naây rêët coá yá nghôa khi biïët rùçng, Phêìn Lan
àêìu tiïn cuãa öng laâ “kñch hoaåt” böå phêån Nghiïn àaä choån R&D nhû laâ möåt quöëc saách chûá khöng

124 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 125
phaãi maånh ai nêëy laâm. Nghôa laâ ngûúâi Phêìn Lan phong vúái caác ûu thïë ài trûúác cuãa võ trñ naây. Cuäng
thûåc sûå muöën boã tiïìn vaâo cöng viïåc khoa hoåc naây chñnh R&D giuáp giaãm thiïíu mùåt thûá hai cuãa võ trñ
chûá khöng phaãi noái cho coá, nhùçm hiïíu biïët chñnh tiïn phong laâ tñnh ruãi ro rêët cao. R&D cuäng dêîn
mònh vaâ hiïíu biïët thïë giúái. dùæt Nokia ài tûâ khaái niïåm àiïån thoaåi di àöång àïën
Ollila àaä àùåt caác nhaâ nghiïn cûáu vaâ phaát triïín viïåc tñch húåp àiïån thoaåi di àöång vúái cöng nghïå
vaâo trung têm cuãa cuöåc caách maång Nokia. Noái Internet. Caác quaá trònh nghiïn cûáu àaä laâm böåc löå
caách khaác, R&D laâ quaã tïn lûãa cuãa phi thuyïìn roä khaái niïåm “xaä höåi thöng tin di àöång” úã Phêìn Lan
Nokia. Chêët xaám cuãa giúái trñ thûác laâ àêìu taâu trong vaâ nhòn thêëy roä nhûäng thay àöíi trong caách con
quy trònh cuãa doanh nghiïåp. Trong suöët thêåp niïn ngûúâi liïn laåc vúái nhau.
1990, nhûäng hoaåt àöång nghiïn cûáu vaâ triïín khai NRC – Nokia Research Center, böå thêìn kinh trung
àaä tùng trûúãng liïn tuåc, cho àïën khi noá “àaåt ûúng cuãa Nokia khöng phaãi do Ollila lêåp ra. Àêy
ngûúäng” chiïëm 1/3 chi phñ cuãa têåp àoaân. Vaâo nùm laâ àiïìu caác nhaâ “suâng baái chuã nghôa caá nhên
2000, trong 55.000 nhên viïn toaân cêìu cuãa Nokia Ollila” thûúâng quïn hoùåc boã qua. Thêåt ra, nhûäng
thò coá àïën 17.000 ngûúâi laâm viïåc trong böå phêån nùm 1980, Kairamo àaä àïí têm àïën R&D nhûng coá
R&D, chiïëm khoaãng 1/3 töíng söë nhên viïn. Trong leä baãn chêët cuãa viïåc “chaåy theo” caác àónh cao quöëc
söë naây, chó coá 1.000 ngûúâi laâm viïåc taåi “böå naäo” tïë (àiïån tûã chùèng haån), cuâng vúái möåt cêëu truác töí
NRC àùåt taåi Phêìn Lan, con söë khöíng löì coân laåi thò chûác “thiïëu gùæn boá” nhû Ollila nhòn thêëy, vaâ vúái
laâm viïåc taåi 14 trung têm nghiïn cûáu vaâ phaát triïín nhûäng “giúái haån cuãa thúâi àaåi”, nïn böå phêån naây
àùåt taåi saáu quöëc gia. Nùm 2006, trong 60.000 chûa phaát huy àûúåc thïë maånh cuãa noá. Cho àïën khi
nhên viïn, Nokia coá àïën trïn 30% nhên viïn laâm Ollila laâm cho töí chûác tinh goån laåi, thò R&D trúã
viïåc trong lônh vûåc naây. Nhû vêåy, àuã thêëy, “chêët thaânh möåt böå phêån trong toaân chuöîi cú hûäu cuãa
xaám cuãa caã thïë giúái” àaä àûúåc Ollila àûa vaâo cöng doanh nghiïåp. Coá thïí thêëy àiïìu naây qua chi phñ
cuöåc toaân cêìu hoáa têåp àoaân nhû thïë naâo. àêìu tû vaâo R&D. Nùm 1983, Nokia roát 267 triïåu
Nùm 2000, Ollila àaä àûa ra lúâi kïu goåi àöëi vúái fim vaâo nghiïn cûáu nhûng àïën thúâi Ollila nhûäng
ngûúâi Phêìn Lan: “Kiïën thûác vaâ kyä nùng chuyïn nùm àêìu 1990, öng tùng noá lïn gêëp 5 lêìn, tûác 1,2
sêu àaä trúã thaânh nhûäng yïëu töë quyïët àõnh trong tó fim. Dûúái thúâi Kairamo, tiïìn daânh cho R&D chûa
sûå phaát triïín kinh tïë xaä höåi”. Vúái Nokia, Ollila àaä bao giúâ vûúåt quaá 5% lúåi nhuêån. Trong khi àoá, Ollila
duâng cöng cuå R&D àïí giaãi quyïët khoá khùn vïì cöng vúái cam kïët àêìu tiïn laâ àuã quyïìn àïí haânh àöång, àaä
nghïå GSM, múã ra con àûúâng nùæm giûä võ trñ tiïn tùng tûâ 6%, 7% röìi àïën 8%, 9% vaâo giûäa thêåp niïn

126 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 127
1990 – tûác nhiïåm kyâ àêìu tiïn cuãa Ollila. Lyá do maâ taâi trúå nghiïn cûáu lïn àïën 2,2% GNP – töíng saãn
ai cuäng chêëp nhêån àoá laâ noá cho thêëy hiïåu quaã vïì phêím quöëc nöåi – chó trong 10 nùm. Möåt nhên vêåt
cöng nghïå, giuáp Ollila thûåc hiïån àuáng cam kïët chuã chöët trong kïë hoaåch naây laâ Juhani Kuusi nhêån
“àõnh hûúáng viïîn thöng” cuãa mònh, saãn phêím baán xeát: “Àoá gêìn nhû laâ àiïìu khöng thïí vaâo thúâi àiïím
àûúåc vúái töëc àöå nhanh trong böëi caãnh caãi töí mar- àoá nhûng chuáng töi vêîn quyïët têm vaâ àaä thûåc
keting – lêëy khaách haâng laâm trung têm. Vaâ àïën hiïån àûúåc”. Trong caác khoaãn àêìu tû phaát triïín naây
cuöëi nhûäng nùm 1990, khi Nokia qua mùåt Phêìn Lan àaä nêng niu hïå thöëng giaáo duåc, nhêët laâ
Motorola, Nokia àaä höìi sinh, traã hïët núå nêìn, thaânh àaåi hoåc vaâ caác viïån nghiïn cûáu, ngay trong thúâi kyâ
cöng trong muåc tiïu “gia tùng giaá trõ cöng ty” maâ bùng giaá khuãng hoaãng nhûäng nùm 1980 vaâ 1990
öng àùåt buát viïët thaânh chûä thûá tû trong nhiïåm kyâ vaâ ngaây nay khöng ai khöng nhòn thêëy vai troâ cuãa
àêìu tiïn: “Têåp trung, toaân cêìu, àõnh hûúáng viïîn chiïën lûúåc giaáo duåc àaä goáp phêìn quyïët àõnh thaânh
thöng vaâ gia tùng giaá trõ cöng ty”. Muåc tiïu toaân cöng cho Phêìn Lan.
cêìu, nhúâ R&D, àaä múã ra. Vaâ sau àoá, noá ài möåt Ollila àaä lûåa choån nhûäng trñ thûác ûu tuá nhêët àïí
maåch àïën muåc tiïu têåp àoaân àa quöëc gia chó trong phuå traách böå naäo R&D cuãa Phêìn Lan. Kuusi tûâng
khoaãng 10 nùm. laâ giaám àöëc cuãa TEKES cho àïën giûäa nùm 1995, àaä
Nokia nhòn tûâ höm nay, ngûúâi ta thêëy rùçng àoá laâ giûä troång traách chõu traách nhiïåm vïì trung têm
trûúâng húåp thuác àêíy Phêìn Lan nhêån thûác vaâ thûåc nghiïn cûáu (NRC) cuãa Nokia. Öng coá hai nùm àïí
haânh R&D trïn con àûúâng àêìu tû vaâo taâi nguyïn “nhòn thêëy” tûúng lai. Kaj Linden laâ giaám àöëc
chêët xaám. Nhûng thêåt ra, theo caách “hoåc tûâ quaá nghiïn cûáu cöng nghïå cho toaân Nokia. Vaâ àêy laâ
khûá” cuãa Ollila, coá thïí nhêån ra rùçng Ollila àaä chöåp ngûúâi baáo caáo trûåc tiïëp vúái Ollila, theo kiïíu quaãn
lêëy chñnh xaác thúâi cú Phêìn Lan bùæt àêìu döëc sûác lyá ñt têìng nêëc. Trong khi àoá, möåt thaânh viïn ban
vaâo nghiïn cûáu. Sûå thêåt laâ Phêìn Lan àaä múã ra giaám àöëc laâ Yrjo Neuvo, giûä vai troâ chõu traách
nhûäng chñnh saách cöng nghïå bùçng nghõ quyïët hùèn nhiïåm phaát triïín saãn phêím cuãa cöng ty troång têm
hoi, vaâo àêìu nhûäng nùm 1980, khi caác nhaâ chiïën Nokia Mobile Phone. Neuvo seä baáo caáo trûåc tiïëp vúái
lûúåc quyïët têm chuyïín tûâ rûâng sang con ngûúâi. Martti Alahuhta. Neuvo àaä xuêët sùæc hoaân thaânh
Möåt nùm sau Ollila gia nhêåp Nokia, nùm 1986, nhûäng cuöåc thûúng thaão vúái caác liïn minh quöëc tïë
Phêìn Lan àaä àaåt thoãa thuêån khung vúái EU vïì nhùçm thöëng nhêët àûa ra chuêín 3G toaân cêìu.
nghiïn cûáu. Nùm 1982, UÃy ban Cöng nghïå Quöëc Vaâo thaáng 4.1999, khi Nokia àaä nöíi tiïëng vaâ
gia Phêìn Lan (TEKES) àaä quyïët àõnh tùng gêëp àöi ngûúâi tiïu duâng Viïåt Nam àaä biïët àïën àiïån thoaåi

128 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 129
Nokia, Ollila khúãi xûúáng khaái niïåm múái “xaä höåi chó duâng 7% cuâng thúâi àiïím. So saánh naây coá thïí
thöng tin di àöång”, thïë nïn Erkki Ormala àaä àûúåc khöng àêìy àuã búãi vò nhiïåm vuå R&D cuãa möîi núi
choån àïí laänh àaåo caác chñnh saách cöng nghïå cho möîi khaác, trong àoá R&D cuãa Ericsson laâm nhiïìu
têåp àoaân. Ngûúâi naây àaä goáp phêìn vaâo viïåc khai viïåc hún. Tuy nhiïn, R&D vïì cú baãn vêîn laâ phaát
tûã thuêåt ngûä àiïån thoaåi di àöång vaâ thay vaâo àoá triïín saãn phêím trïn nïìn taãng dûå baáo cöng nghïå,
laâ maáy tñnh àa phûúng tiïån. Nùm 2006, Nokia xu hûúáng tûúng lai.
tuyïn böë nhên viïn khöng sûã duång àiïån thoaåi di Taåi sao coá hiïån tûúång treáo ngoe nhû vêåy? Vò sao
àöång nûäa. Nhaâ laänh àaåo chñnh saách cöng nghïå ngûúâi boã nhiïìu tiïìn nghiïn cûáu hún laåi thua keã boã
Ormala àaä laâm viïåc vúái caác nhoám tiïu chuêín kyä ra ñt chi phñ hún? Cêu hoãi naây dêîn chuáng ta trúã
thuêåt trong EU vaâ OECD nhùçm tñch húåp vúái hïå ngûúåc laåi caách nghô khön ngoan cuãa “con nhaâ
thöëng caãi caách cuãa quöëc gia. Öng thûåc sûå laâ nhaâ ngheâo”. Àoá laâ duâng nhiïìu tiïìn khöng hiïåu quaã
quaãn trõ tri thûác vaâ cöng nghïå thöng tin. bùçng duâng àöìng tiïìn àoá vaâo àêu vaâ duâng nhû thïë
naâo. Vaâ àiïìu naây laåi dêîn àïën nhûäng traãi nghiïåm
cuãa bêët cûá töí chûác naâo, àoá laâ noá phuå thuöåc vaâo
R&D theo caách cuãa Ollila
nhaâ chó huy caách duâng tiïìn.
Hai thaânh quaã bêët ngúâ nhêët vaâ lúán nhêët cuãa R&D Ollila àaä àêíy R&D vaâo chöî thaách thûác chûa tûâng
trong Nokia laâ àaä goáp phêìn quyïët àõnh: Biïën thêëy, àoá laâ tûå múã con àûúâng vaâo GSM – núi chûa
Motorola trúã thaânh ngûúâi àïën sau trong cöng nghïå ai àùåt chên túái. Lûåa choån naây laâ mêëu chöët cuãa hiïån
GSM vaâ thêåt ngaåc nhiïn laâ R&D cuãa Nokia àaä duâng tûúång Nokia.
chi phñ thêëp hún caác àaåi gia. Haäy vñ duå ngay vúái Thûá nhêët, Nokia àaä biïën böå phêån R&D trúã thaânh
Ericsson, gaä khöíng löì chêu Êu vaâ àûáng thûá hai trung têm nghiïn cûáu tinh vi vaâ àûúåc àêìu tû töët.
trïn thïë giúái, sau Motorola vaâo trûúác khi Nokia Chñnh böå phêån naây àaä giaãi maä khaách haâng vaâ gêìn
chiïëm võ trñ dêîn àêìu. nhû àõnh hònh toaân böå haâng trùm kiïíu daáng vaâ
Khi Ollila laâm cho tïn tuöíi Nokia thûác giêëc trïn chûác nùng cuãa chiïëc àiïån thoaåi. Sau àoá laâ chó ra
vuä àaâi thûúng maåi thïë giúái, vaâo khoaãng 1995 àïën caác bûúác ài cuãa cöng nghïå trong tûúng lai. Caác
1997, thò chi phñ cuãa Nokia daânh cho R&D cao nghiïn cûáu úã àêy àaä chó ra cho Ollila biïët rùçng
lùæm cuäng chó bùçng möåt nûãa cuãa Ericsson – so saánh kiïíu daáng laâ möåt chiïën lûúåc – àiïìu bõ laäng quïn
tyã lïå R&D/laäi roâng chûá khöng phaãi so vïì söë tiïìn boã vaâo thúâi kyâ àoá. Noá chuyïín nhêån thûác tûâ “haâng hoáa
ra. Tûác laâ Ericsson àaä chi àïën 16% trong khi Nokia chûác nùng” sang “saãn phêím tinh thêìn” (maâ vúái

130 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 131
Nokia laâ “saãn phêím caá nhên hoáa”). Noá chuyïín laâ phaát minh àöåc quyïìn. Ài àïën àêu, Nokia cuäng
“baãn ngaä” cuãa khaách haâng vaâo võ trñ trung têm cuãa múã röång thïë giúái cuãa mònh bùçng caách àaâm phaán
chuöîi giaá trõ saãn phêím thay chöî cho khaã nùng kyä vúái caác nhoám chõu traách nhiïåm vïì chuêín kyä thuêåt
thuêåt cuãa moán haâng. Böå phêån phaát triïín saãn phêím àõa phûúng hay vuâng. Àêy chñnh laâ chiïën lûúåc liïn
naây seä àoáng vai troâ lúán trong viïåc laâm nïn thûúng minh hún laâ chiïën tranh cuãa Ollila. Vò vêåy, Nokia
hiïåu Nokia – àûáng thûá nùm trïn thïë giúái vaâ thûá hai coá mùåt tûâ Myä àïën Nhêåt Baãn, Haân Quöëc nhûäng núi
taåi chêu AÁ – bùçng chñnh khaã nùng haâng baán chaåy chuá troång caác chuêín viïîn thöng di àöång khaác
trïn khùæp àõa cêìu. Mùåt haâng baán chaåy àïën mûác nhau. Àiïìu naây giaãi thñch vò sao caác nhaâ cöng nghïå
maâ nùm 1995, Nokia àaä rúi vaâo sai lêìm lúán nhêët cuãa Ollila têåp trung taâi trñ cuãa mònh vaâo phaát triïín
àûúåc goåi tïn laâ khuãng hoaãng giao vêån (logistic). Leä phêìn mïìm, vúái hai lyá do: Lyá do àêìu tiïn, phêìn
dô nhiïn laâ coá nhiïìu nguyïn do, nhêët laâ lyá do thõ mïìm laâ nïìn taãng giuáp thñch nghi vúái caác chuêín tûâ
trûúâng phaát triïín quaá nhanh, caác cûãa haâng trûúng GSM àïën CDMA vaâ caã viïåc tûúng thñch vúái Internet;
baãng hiïåu Nokia moåc lïn khùæp caác chêu Êu, lyá do thûá hai, phêìn mïìm laâ thaânh phêìn chuã chöët
nhûng chñnh noá àaä taåo ra cún söët àoá. Ollila àaä nhùçm taåo ra giaá trõ cuãa möåt saãn phêím cöng nghïå
phaãi mêët nhiïìu cöng sûác àïí hoåc tûâ thêët baåi, cên cao. Bùçng caách viïët caác phêìn mïìm khaác nhau,
bùçng laåi khaã nùng cung cêëp, vêån chuyïín vaâ àiïìu Nokia giuáp caác nhaâ kinh doanh chiïëm lônh tûâng
tiïët trïn toaân cêìu so vúái nhu cêìu cuãa thõ trûúâng. phên khuác khaác nhau, tûâng àöëi tûúång tiïu duâng
Trong àoá, nhiïìu nhaâ maáy àaä àûúåc xêy dûång taåi khaác nhau.
nhiïìu quöëc gia. Tuy nhiïn, caác nhaâ thûúng maåi cuãa Nokia tûâng
Thûá hai, kïët nöëi thò töët hún chiïën tranh. Rêët sai lêìm khi ban àêìu quaá chuá troång vaâo khaách haâng
nhiïìu böå phêån nghiïn cûáu àûúåc chuã àõnh àùåt gêìn cao cêëp. Chó khi Motorola qua cún choaáng vaáng àaä
caác trûúâng àaåi hoåc. Vaâ noá laâm nhûäng dûå aán höìi phuåc vaâ phaãn cöng vaâo phên khuác “bònh dên”
nghiïn cûáu vúái caác trûúâng àaåi hoåc vaâ caác viïån thò Ollila phaãi traã giaá. Chuyïån naây seä coân keáo daâi
nghiïn cûáu. Ollila tiïëp tuåc kïë thûâa di saãn caác thïë àïën khi Ollila tûâ nhiïåm maâ khöng úã àónh cao vinh
hïå trûúác àïí laåi àoá chñnh laâ caác möëi quan hïå sêu sùæc quang. Ngûúâi Phêìn Lan coá cêu: “Ngay caã nhûäng
vúái caác àaåi hoåc úã Helsinki, Tampere vaâ Olulu. Caác tay àua nhaâ nghïì cuäng coá khi choån nhêìm ngûåa
nhaâ phaát triïín cöng nghïå àaä hiïån thûåc hoáa muåc àua”. Ollila cuäng nhêìm nhiïìu lêìn trong sûå nghiïåp
tiïu toaân cêìu cuãa Ollila bùçng caách choån cöng nghïå thöng minh cuãa mònh.
coá thïí thñch nghi vúái moåi chuêín cuãa thïë giúái hún Nokia cuãa Ollila cuäng thûúâng xuyïn khúãi xûúáng

132 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 133
caác liïn minh cöng nghïå trong saãn xuêët saãn phêím. têìm nhòn “àem thïë giúái Internet vaâo tuái moåi ngûúâi”
Nghôa laâ thay vò saãn xuêët toaân böå caác thaânh phêìn cuãa Ollila, Nokia tiïëp tuåc cuâng Google thûåc hiïån
cuãa chiïëc àiïån thoaåi, Ollila àaä àõnh hûúáng húåp taác phêìn mïìm GoogleTalk, cho pheáp truy cêåp Internet
tûâng phêìn, trûâ phêìn mïìm. Vaâo thúâi kyâ àêìu, àêy laâ vaâ thoaåi trïn nïìn Internet tûâ àiïån thoaåi di àöång.
khaác biïåt lúán cuãa Ollila so vúái caác àöëi thuã. Vïì sau, Thûá ba, cêëu truác R&D cuãa Nokia trïn toaân cêìu coá
Motorola vaâ Ericsson cuäng laâm nhû vêåy. Danh nhiïìu caãi tiïën so vúái truyïìn thöëng. Thêåt ra, àêy laâ
saách caác nhaâ cung cêëp vaâ àöëi taác cuãa Nokia rêët daâi möåt bñ mêåt chiïën lûúåc khöng àûúåc tiïët löå. Tuy
vúái nhûäng tïn tuöíi quen thuöåc trong thïë giúái cöng nhiïn caác nhaâ phên tñch coá thïí àoaán àûúåc thaânh
nghïå cao nhû Intel, IBM vaâ caã Google nûäa. Àêy cöng cuãa maång lûúái R&D toaân cêìu cuãa Nokia, dûåa
chñnh laâ caách duâng tiïìn khön ngoan cuãa “con nhaâ trïn quan saát. Dan Steinbock trong Nokia Revolu-
ngheâo”. Caác nhaâ nghiïn cûáu cuãa Nokia seä khöng tion, phên tñch rùçng Nokia àaä taåo ra ngoaåi lïå khi
phaãi hao töín chêët xaám àïí laâm ra nhûäng thûá maâ àùåt hai daång trung têm nghiïn cûáu khaác nhau
caác nhaâ cung cêëp laâm àûúåc vaâ laâm gioãi hún. Nokia trïn khùæp thïë giúái. Àïën nùm 2000, Nokia coá àïën
khöng àïí mêët tiïìn vaâo caác nghiïn cûáu baán dêîn 52 trung têm (möåt con söë khöíng löì) àùåt taåi 14 quöëc
maâ têåp trung taâi chñnh cho cöng nghïå phêìn mïìm, gia. Caác trung têm lúán thûúâng nùçm taåi caác thõ
tiïu chuêín hoáa vaâ liïn minh cöng nghïå. Baâi giaãi trûúâng lúán ngay caånh caác nhaâ maáy saãn xuêët cuãa
maâ caác nhaâ nghiïn cûáu goåi laâ “àöíi múái hûúáng Nokia. Àoá laâ caác trung têm lúán úã chêu Myä (Myä,
xuöëng” (downstream) naây giuáp Ollila thûåc hiïån Canada), chêu AÁ (Trung Quöëc, Nhêåt Baãn, vïì sau coá
àuáng muåc tiïu àem lúåi nhuêån laåi ngay cho têåp thïm trung têm R&D taåi ÊËn Àöå trûúác khi xêy dûång
àoaân – vöën àaä tûâng hoãi öng “baán hay giûä laåi nhaâ maáy taåi àêy), chêu Àaåi dûúng (taåi UÁc), chêu Êu
Nokia”. Tûâ àoá, noá giûä tinh thêìn cuãa nhên viïn (Àûác, Anh) vaâ trung têm phuå traách Phêìn Lan vaâ
luön sung maän trong cöng cuöåc toaân cêìu cam go Bùæc Êu àùåt taåi Thuåy Àiïín vaâ Àan Maåch. NRC taåi
vaâ nhiïìu ruãi ro. Phêìn Lan laâ böå phêån trung ûúng. Steinbock cho
Chiïën lûúåc liïn minh cöng nghïå naây thûúâng bõ rùçng caác trung têm lúán naây liïn laåc vúái nhau nhùçm
hiïíu nhêìm laâ taåo ra caác cuöåc chiïën tranh. Khi chia seã thöng tin liïn quan àïën thõ trûúâng vaâ nhiïìu
Nokia lûåa choån Linux – möåt kiïåt taác khaác cuãa Phêìn vêën àïì khaác, trong khi àoá chuáng laåi chia seã vúái
Lan – àïí phöëi húåp phaát triïín thò noá àûúåc baáo giúái trung ûúng NRC úã Phêìn Lan chuã yïëu laâ vêën àïì
giêåt tñt laâ chöëng laåi nhaâ phêìn mïìm haâng àêìu thïë cöng nghïå. Loaåi thûá hai thò taác giaã Steinbock cho
giúái: Microsoft. Nùm 2004, trong nöî lûåc thûåc hiïån rùçng chuáng laâ caác trung têm nghiïn cûáu múã röång

134 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 135
nhùçm àaáp ûáng nhu cêìu cuãa chñnh caác nhaâ maáy vaâo cuöëi nhûäng nùm 1990. Nokia àaä ài song haânh
saãn xuêët vaâ cöng viïåc kinh doanh taåi chöî. vúái caác àöíi múái trong R&D cuãa caác caác cöng ty úã
Khi àûúåc hoãi vïì bñ quyïët thaânh cöng cuãa Nokia Myä. CEO Ollila, möåt ngûúâi vö danh úã vuâng Bùæc Cûåc,
trong toaân böå lõch sûã hún 100 nùm cuãa noá, nhaâ vöën àûúåc àaâo taåo theo kiïíu phûúng Têy vaâ vúái
viïët sûã Haikio àaä ruát ra möåt chûä duy nhêët laâ “uyïín kinh nghiïåm quöëc tïë, àaä chó ra caách thûåc hiïån
chuyïín” (flexibility). Noá luön thñch nghi vúái moåi R&D kiïíu múái. Theo àoá, cöng cuå cûåc kyâ quan troång
hoaân caãnh vaâ vúái chñnh khaã nùng cuãa noá. Vaâo thúâi naây, trong quaãn trõ hiïån àaåi, àaä chuá troång àïën tñnh
cuãa Ollila, kinh nghiïåm linh àöång möåt lêìn nûäa thïí thñch húåp giûäa chûác nùng cuãa R&D vaâ muåc tiïu
hiïån úã khùæp moåi núi tûâ taái cêëu truác töí chûác àïën taái cuãa töí chûác, cuâng vúái khaã nùng thûåc tïë cuãa cöng
troång têm thõ trûúâng. Vaâ bêy giúâ noá thïí hiïån ngay ty – vûâa vúái tuái tiïìn cuãa mònh maâ vêîn hiïåu quaã.
trong caách cêëu taåo caác nhoám R&D. Sûác maånh söë möåt cuãa R&D taåi Nokia trong thúâi
Trong khi Philips vaâ Siemens têåp trung R&D vïì kyâ cuãa Ollila laâ chuyïín hoáa thêåt nhanh nhûäng
nhûäng trung têm khöíng löì úã Eindhoven vaâ Munich nghiïn cûáu thaânh saãn phêím. Vaâ saãn phêím àoá phaãi
thò sïëp R&D cuãa Nokia, öng Kaj Linden – ngûúâi xuêët phaát tûâ tû tûúãng lùæng nghe khaách haâng. Viïåc
baáo caáo trûåc tiïëp vúái Ollila – laåi àûa ra mö hònh sùæp xïëp trong töí chûác R&D cuãa Nokia cuäng gúåi yá
nhûäng nhoám nhoã. Nhûäng “nhoám nhoã” khöng chó nhiïìu kinh nghiïåm, àoá laâ noá khûúác tûâ thoái tû duy
thïí hiïån úã chöî noá coá mùåt taåi nhiïìu quöëc gia maâ coân lyá thuyïët vaâ caác löëi moân àïí tûå nhòn vaâo chñnh khaã
thïí hiïån úã söë lûúång thaânh viïn cuãa möîi nhoám. Öng nùng cuãa noá. Vaâ àiïìu àoá cho pheáp saáng taåo ra
lyá luêån: “Têåp trung 50 ngûúâi vaâo möåt chöî thò töët nhûäng mö hònh múái. Maâ saáng taåo, tûâ nhiïìu nùm
hún laâ 1.000 ngûúâi” vaâ “khi 1.000 ngûúâi têåp trung qua, àaä àûúåc nhòn nhêån laâ möåt trong nhûäng àöång
vaâo möåt chöî thõ tïå quan liïu xuêët hiïån vaâ thêåm chñ lûåc phaát triïín. Vaâ laâ phûúng caách “sinh töìn”, theo
phaãi àiïìu chónh viïåc xem ai laâm viïåc ai nghó trûa”. caách noái cuãa Ollila.
Tuy nhiïn, öng àuã khiïm töën àïí khöng phaãn baác Cuöëi cuâng thò bñ mêåt R&D cuãa Nokia trong thúâi
mö hònh 1.000 ngûúâi: “Àöå lúán chó thñch húåp khi kyâ Ollila cuäng àûúåc hiïíu möåt phêìn. Àoá laâ tñnh linh
caác àiïìu kiïån àaä töëi ûu hoáa”. hoaåt, theo saát nhu cêìu cuãa tûâng vuâng thõ trûúâng
Theo thöng lïå, chùèng haån nhû caác baãn tin trïn nhûng noá nhêët quaán trong caách truyïìn thöng vaâ
baáo chñ, sûác maånh cuãa R&D thûúâng àûúåc ào lûúâng laâm viïåc vúái nhau. Caác baáo caáo haâng tuêìn àûúåc
bùçng söë tiïìn maâ ngûúâi ta cêëp cho noá. Caách àaánh chuyïín liïn tuåc tûâ caác trung têm trïn khùæp thïë
giaá naây trúã nïn löîi thúâi, chûá khöng hùèn laâ sai lêìm, giúái. Mûúâi baãy nghòn con ngûúâi laâm viïåc trong lônh

136 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 137
vûåc R&D trïn khùæp haânh tinh möåt caách trún tru vaâ
hiïåu quaã àïí hiïån thûåc hoáa tûâng bûúác ài chiïën lûúåc
cuãa Ollila, tûâ khi “haäy tiïën vaâo GSM”, röìi “3G” cho
àïën “àem Internet vaâo tuái möîi ngûúâi”. Trong moåi
thúâi àiïím cuãa têìm nhòn Ollila, caác nhaâ nghiïn cûáu
TÛÂ ÀIÏÅN THOAÅI DI ÀÖÅNG
vaâ phaát triïín luön àûúåc àùåt trûúác thaách thûác tiïn ÀÏËN MAÁY TÑNH ÀA PHÛÚNG TIÏÅN
phong vaâo cöng nghïå àïí luön luön dêîn àêìu.
R&D cuäng chó laâ möåt cöng cuå. Hiïåu quaã nhû thïë Nokia cuãa Ollila phaát triïín caã vïì laänh thöí (toaân
naâo roä raâng laâ tuây vaâo caách ngûúâi sûã duång cöng cuå cêìu) lêîn chêët lûúång (caác cöåt möëc lõch sûã truyïìn
àoá. Caách thûác cuãa Ollila àaä chûáng minh rùçng: Ñt thöng di àöång).
tiïìn hún ngûúâi khaác vêîn coá thïí thaânh cöng hún Möåt trong nhûäng cöåt möëc lúán nhêët cuãa Nokia laâ
ngûúâi khaác. Möåt kïët quaã nhû vêåy coá sûác laâm thay tñch húåp àiïån thoaåi di àöång vúái cöng nghïå Internet.
àöíi nhûäng quan niïåm àöí thûâa “thiïëu tiïìn” hoùåc ñt Khi Ollila àùåt ra têìm nhòn “haäy àem Internet vaâo
ra, noá cuäng laâm thay àöíi caách ào lûúâng hiïåu quaã tuái möîi ngûúâi” thò àiïån thoaåi di àöång àaä àûúåc àöíi
cuãa R&D. Ollila, trong vêën àïì naây, dûúâng nhû suy múái trong khaái niïåm. Noá khöng chó coân laâ möåt
tû vïì khaã nùng laâm viïåc cuãa caác nhaâ nghiïn cûáu phûúng tiïån “a lö” àún thuêìn. Cuöåc caách maång
trong möåt mö hònh naâo àoá hún laâ àêìu tû vaâo vêën tiïëp cêån kho taâng Internet bùçng Internet àaä múã ra
àïì cêìn laâm saáng toã. Àoá cuäng laâ möåt daång àêìu tû trong khi ngûúâi ta vêîn di chuyïín. Àoá laâ möåt tû
vaâo con ngûúâi. tûúãng nhên vùn, vò sûå phaát triïín caách thûác giao
Àiïìu naây laâm nhúá laåi Thomas Watson, cha àeã tiïëp vaâ laâm thay àöíi caách laâm viïåc cuãa moåi ngûúâi.
cuãa IBM, àaä noái: “Suy cho cuâng, nhên lûåc – laâ Ollila möåt lêìn nûäa nùæm giûä võ trñ tiïn phong trong
nhûäng caá nhên – laâm ra têët caã”. Theo caách cuãa sûá mïånh kïët nöëi moåi ngûúâi. Àïí laâm àûúåc àiïìu àoá,
Ollila, tû tûúãng àoá àaä àûúåc böí sung thïm nhû sau: öng luön àùåt caác nhaâ khoa hoåc cuãa mònh trong tònh
“Suy cho cuâng, nhên lûåc – laâ nhûäng caá nhên àûúåc traång khaát khao giaãi quyïët caác thaách thûác. Vaâ toaân
àùåt trong caác mö hònh quan hïå thñch húåp – laâm ra böå hïå thöëng tûå chaåy trïn cú súã nguyïn tùæc ûáng xûã.
têët caã”. Laâm thïë naâo àïí toaân böå hïå thöëng 60.000 nhên
viïn, nùm 2006, thêëu hiïíu tû tûúãng cuãa têåp àoaân,
do ban laänh àaåo àûa ra? Nokia àaä laâm möåt
chuyïån “cûåc àoan” laâ ban haânh quy àõnh trong nöåi

138 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 139
böå nhên viïn khöng àûúåc duâng tûâ “mobile phone” haâo vò àaä goáp phêìn vaâo viïåc xoáa boã khaái niïåm
maâ phaãi thay bùçng “multimedia computers”. “àiïån thoaåi di àöång”, àûa ngûúâi sûã duång tiïën lïn
Khi Jorma Ollila nhêån chûác CEO, thu nhêåp roâng möåt bûúác cao hún laâ “maáy tñnh àa phûúng àiïån”.
cuãa têåp àoaân Nokia laâ êm. Möåt cöí àöng baán cöí Khúãi àêìu, Ollila àaä tûúãng tûúång rùçng moåi thûá coá
phiïëu cho Ericsson nhûng bõ chï. Mêu thuêîn nöåi trïn Internet – gioång noái, hònh aãnh, phim, êm nhaåc
böå vaâ xung àöåt quan àiïím cuãa caác cöí àöng lúán laâ – àïìu coá thïí coá trong möåt thiïët bõ cúä nhoã nöëi àûúåc
caác ngên haâng àang diïîn ra. Àoá laâ dêëu hiïåu cuãa vúái Internet. Hún 10 nùm sau, 18.2.2004, Ollila noái
khuãng hoaãng chiïën lûúåc, mêët troång têm vaâ thiïëu trïn BBC trong chûúng trònh ClickOnline:
têåp trung. Ngûúâi tiïìn nhiïåm cuãa öng, Vuorilehto, - Wifi laâ möåt cöng nghïå böí sung rêët quan troång
gêìn nhû cuäng tuyïåt voång. Öng naây noái vaâo ngaây cho àiïån thoaåi di àöång vaâ seä kïët húåp haâi hoâa vúái
ra ài: “Töi àaä chuêín bõ möåt chiïëc thuyïìn buöìm”. Vaâ Internet.
Ollila tiïëp nhêån möåt di saãn núå nêìn. Nhûng trong Àoá laâ thúâi àiïím Nokia tiïën vaâo thïë hïå 3G – nhûäng
àöëng núå nêìn àoá, öng hoåc àûúåc nhûäng tinh thêìn “maáy tñnh àa phûúng tiïån” cuãa Nokia cho pheáp
xuyïn suöët lõch sûã cuãa möåt trong nhûäng têåp àoaân baån coá nhiïìu tûå do hún àïí trao àöíi: Nïëu úã nhûäng
lúán cuãa àêët nûúác. àiïím coá wifi baån coá thïí lûúát Internet, nïëu àang di
Sau khi öín àõnh vêën àïì quyïìn lûåc taâi chñnh cuãa chuyïín trïn xe húi hay úã núi khöng coá wifi thò baån
cöí àöng, öng tiïëp tuåc thaânh cöng trong viïåc lïn trúã laåi vúái kïët nöëi àiïån thoaåi di àöång. Ngûúâi duâng
dêy coát tinh thêìn cho hún 40.000 nhên viïn, giöëng nhû coá hai caái maáy vêåy.
nhûäng nùm àêìu 1990, bùçng caách laâm cho hoå tin Khai tûã tûâ àiïån thoaåi di àöång àïí khùèng àõnh sûá
tûúãng vaâo tûúng lai viïîn thöng vaâ ao ûúác chuyïån mïånh kïët nöëi con ngûúâi laâ möåt thaânh quaã, möåt
toaân cêìu. Bûúác tiïëp theo seä laâ töí chûác laåi cuå ruâa àöì cöëng hiïën cuãa Nokia. Seatle Times, möåt túâ baáo vïì
söå vúái 133 nùm tuöíi. cöng nghïå cuãa Myä, nhên sûå kiïån Nokia cêëm duâng
Cho àïën ngaây nay, vúái tïn tuöíi toaân cêìu cuãa tûâ àiïån thoaåi, àaä giêåt tit: “Àiïån thoaåi tûúng lai: Sûã
Nokia, baån khöng coân nhòn thêëy dêëu vïët giêëy, göî duång àïí vêån haânh cuöåc söëng cuãa baån”.
cuãa Idestam, khöng nhòn thêëy uãng cao su vaâ löëp Tricia Duryee, taác giaã cuãa baâi baáo naây àaä àïën
xe hay dêy caáp tûâ 100 nùm trûúác nûäa. Vúái thûúng Espoo, núi àùåt töíng haânh dinh toaân cêìu cuãa Nokia,
hiïåu Nokia ngaây nay, khöng ai coá thïí coân nhúá àïí xem thûåc hû. Duryee gùåp ngay Harry
nhûäng saãn phêím ti-vi cuãa thúâi kyâ Kairamo nûäa. Santamaki phoá giaám àöëc phaát triïín chiïën lûúåc kinh
Bêët cûá nhên viïn naâo cuãa Nokia cuäng coá thïí tûå doanh àa phûúng tiïån. Võ quan chûác rêët coá thêím

140 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 141
quyïìn trong chiïën lûúåc khai tûã tûâ àiïån thoaåi di viïn trïn khùæp haânh tinh bïn trong Nokia, cuöåc àúâi
àöång naây, chó möåt loå dêìu trïn baân vaâ diïîn taã vúái naây khöng coá àiïån thoaåi di àöång maâ laâ maáy tñnh
Duryee. liïn laåc di àöång.
Santamaki noái: Töi thïì seä uöëng möåt nguåm dêìu Àoá laâ möåt quyïët àõnh taáo baåo maâ ngûúâi chúi chó
chïë tûâ gan caá moruy (giaâu vitamin A vaâ D duâng àûúåc chúi khi caác öng chuã cho pheáp.
laâm thuöëc, võ khoá chõu) àùåt trïn baân naây nïëu maâ Àoá laâ haânh àöång “àûúåc ùn caã ngaä vïì khöng” maâ
töi coá thöët ra tûâ àoá (“phone”). ngûúâi thûåc hiïån chó daám chúi khi àuã têìm nhòn vaâ
Santamaki noái tiïëp: Chuáng töi bõ cêëm duâng tûâ caách thûác.
naây, thay vaâo àoá laâ maáy tñnh àa phûúng tiïån. Àoá laâ caách chúi cuãa ngûúâi chúi cêìu mong võ trñ
Duryee nhêån àõnh vïì sûå kiïån nùm 2006 naây: tiïn phong. Vaâ àïí chúi úã võ trñ dêîn àêìu thïë giúái,
Luêåt cêëm naây cho thêëy têìm nhòn chiïën lûúåc trong ngûúâi chúi phaãi àuã taâi àaä àaânh maâ coân phaãi coá caái
tûúng lai cuãa haäng Nokia. Àoá thêåt ra laâ thiïët bõ gan àuã lúán àïí nhêån traách nhiïåm. Vaâ trïn hïët, nhaâ
quaãn lyá nhu cêìu thöng tin, liïn laåc vaâ giaãi trñ cuãa tiïn phong àoá, khi xoáa boã nhûäng vûúáng bêån cuãa
baån, vaâ laâ möåt thiïët bõ àiïìu khiïín tûâ xa nhûäng viïåc lõch sûã phaãi coá tinh thêìn dên töåc àuã lúán àûa tïn
lùåt vùåt trong cuöåc söëng cuãa baån – vöën mang àêìy tuöíi àêët nûúác mònh lïn vuä àaâi thïë giúái.
maâu sùæc àiïån tûã. Àoá laâ caách thûác cuãa ngûúâi hiïíu tònh traång quöëc
Khöng àúåi àïën nhêån àõnh vaâo nùm 2006 cuãa tïë hoáa vaâ khaát voång quï hûúng coá thïí laâ chûa àuã
Duryee múái nhêån ra àûúåc têìm nhòn cuãa Nokia, maâ coân cêìn àïën caãm nhêån liïn kïët con ngûúâi.
chùèng phaãi Ollila àaä choån “kïët nöëi moåi ngûúâi” tûâ Àoá laâ möåt bûúác tiïën múái cuãa vùn minh truyïìn
15 nùm trûúác röìi àoá sao! Àïën àêy, 15 nùm sau thöng di àöång, giuáp con ngûúâi kïët nöëi vúái nhau
ngûúâi ta múái thêëu hiïíu, Ollila khöng àún thuêìn taåo ngaây caâng dïî daâng hún.
ra nhûäng caái maáy chó àïí kïët nöëi gioång noái con Xoáa boã tûâ àiïån thoaåi di àöång chó laâ möåt troâ chúi
ngûúâi vúái nhau, qua maång GSM toaân cêìu. Öng àaä nhoã trong nöåi böå. ÊÍn sau àoá laâ thöng àiïåp lúán hún
mú giêëc mú kïët nöëi con ngûúâi vúái nhau vúái moåi nhiïìu: Àaä àïën luác thûåc hiïån sûá mïånh kïët nöëi moåi
khaã nùng coá thïí. Vaâ ngaây nay, Nokia àaä ài xa hún ngûúâi möåt caách àêìy àuã, toaân diïån – Nokia khöng
caã GSM maâ tiïën vaâo moåi chuêín khaác vaâ àùåc biïåt laâ chó laâ àiïån thoaåi maâ laâ möåt cöng nghïå - “Chuáng töi
tiïën vaâo thïë giúái Internet gêìn nhû vö têån. goåi àoá laâ cöng nghïå nhên baãn”. Khöng coá gò gêy
Chûä “Nokia” ngaây nay coá nghôa laâ àiïån thoaåi di xuác àöång hún hònh aãnh möåt baân tay phaãi cuãa
àöång vaâ thêåm chñ, àöëi vúái khoaãng 60.000 nhên ngûúâi cha chòa ra àïí chuêín bõ nùæm lêëy baân tay

142 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 143
traái cuãa con treã, nhû nhûäng thûúác phim quaãng caáo ûáng mong muöën cuãa khaách haâng, hoaåt àöång hiïåu
cuãa Nokia vaâ flash bïn trong maáy Nokia. quaã vaâ àêìu tû vaâo con ngûúâi.
Thêåt thuá võ khi úã Phêìn Lan, theo phaát hiïån cuãa Muâa xuên nùm 1998, Ollila àêíy Nokia vaâo quyä
Steve Silbermn cuãa Business Week, nhûäng àûáa treã àaåo kïët nöëi Internet vúái àiïån thoaåi di àöång. Öng
nhùæn tin vaâ goåi liïn tuåc cho baån beâ àaä goåi chiïëc phaát biïíu têìm nhòn naây möåt caách dïî hiïíu: “àem
àiïån thoaåi di àöång cuãa mònh bùçng tiïëng loáng laâ Internet vaâo tuái möîi ngûúâi”. Vaâ àêy laâ böín phêån
kannykka, coá nghôa laâ dang röång voâng tay. Baãn cuãa Nokia àûúåc ghi trong söí tay The Nokia way
thên tû thïë kannykka àaä laâ sùén saâng kïët nöëi vúái daânh cho nhên viïn:
ngûúâi khaác. Nokia, nhên danh chñnh noá, xaác nhêån traách
Seä khöng ngoa chuát naâo khi noái rùçng àêy laâ thúâi nhiïåm cuãa chñnh töí chûác, caác nhaâ àiïìu haânh cuãa
àaåi cuãa khao khaát kïët nöëi con ngûúâi. Vúái tû caách noá, caác nhên viïn, caác nhaâ quaãn lyá vaâ nhên cöng,
möåt thûúng hiïåu, Nokia khöng muöën chó laâ möåt caái rùçng nay cam kïët laâ cöng dên töët, möåt àaåo lyá
àiïån thoaåi, vaâ noá trúã thaânh möåt dêëu êën xaä höåi, kinh doanh laânh maånh, vaâ laâ möåt nhaâ cöí vuä
phaãn aánh têm traång cuãa thúâi àaåi toaân cêìu hoáa vaâ maånh meä cho vai troâ cuãa luêåt phaáp úã nhûäng núi
cöng nghïå thöng tin. noá kinh doanh.
Nokia àaä vaåch ra tûúng lai lêu daâi cuãa noá. Ollia
àûúåc nhòn nhêån nhû laâ nhaâ quaãn lyá nöíi danh cuãa
Nokia vaâ giûä vai troâ traách nhiïåm vaâ vùn hoáa cuãa
“NOKIA WAY” têåp àoaân trïn phaåm vi toaân cêìu. Öng thêëy sûå ca
ÀÛÚÂNG ÀÏËN ÀÓNH CAO THÏË GIÚÁI tuång caá nhên àoá laâ möåt sûå nguy hiïím. Tuy nhiïn,
hònh aãnh cuãa öng vêîn xuêët hiïån trïn trang bòa cuãa
Nhûäng nùm àêìu tiïn àiïìu haânh Nokia, Ollila tûâ nhûäng taåp chñ haâng àêìu thïë giúái, tûâ Forbes, For-
tûâ giúái thiïåu phong caách quaãn trõ cuãa mònh. Nùm tune cho àïën Business Week. Vùn hoáa doanh
1993, möåt nùm sau nhêån chûác CEO, Ollila àûa ra nghiïåp Nokia, àaåo lyá vaâ traách nhiïåm xaä höåi cuãa noá
khaái niïåm Nokia way trong taâi liïåu cuãa cöng ty coá àûúåc àùåt trïn böën nïìn taãng àûúåc phaát biïíu vaâo
tïn laâ Nokia way – The common core of Nokia àêìu nhûäng nùm 1990 vaâ àûúåc thûåc thi möîi ngaây.
Managemant and Leadership Approach – giúái Vaâ caác giaá trõ naây àõnh hûúáng moåi haânh àöång cuãa
thiïåu töíng quan vïì vùn hoáa doanh nghiïåp. Nùm nhên viïn trong caác möëi quan hïå vúái khaách haâng,
1994, noá àûúåc Ollila böí sung caác muåc tiïu: Àaáp àöìng nghiïåp, cêëp trïn vaâ vúái xaä höåi. Thaáng 4.1999,

144 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 145
Ban Giaám àöëc Nokia phï chuêín “Nhûäng nguyïn “böën àiïìu rùn” cho nhên viïn têåp àoaân àûúåc phaát
tùæc cú baãn vaâ quy tùæc hûúáng àaåo” cuãa Nokia. Têåp biïíu, dûåa trïn böën giaá trõ Nokia (Nokia’s Values)
àoaân naây lêåp ra chûúng trònh coá tïn “taåo möåt kïët nhû sau:
nöëi” (make a connection) nhùçm höî trúå thanh niïn
Š Sûå haâi loâng cuãa khaách haâng: Chuáng töi tön
trïn khùæp thïë giúái vaâ àùåt tïn cho noá laâ chûúng
troång vaâ chùm lo cho khaách haâng, laâm viïåc vúái
trònh traách nhiïåm xaä höåi toaân cêìu cuãa Nokia.
hoå trong tinh thêìn húåp taác àïí àaáp ûáng nhu cêìu
Nhên viïn Nokia bùæt àêìu cöng cuöåc toaân cêìu vaâ àem laåi cho khaách haâng giaá trõ dõch vuå töët
hoáa khi naâo? Coá leä nùm 1994 laâ cêu traã lúâi thñch nhêët coá thïí àûúåc.
húåp. Ban Giaám àöëc bùæt àêìu thónh thoaãng chuyïín Š Tön troång caá nhên: Chuáng töi quan niïåm con
sang duâng tiïëng Anh. Cuâng vúái viïåc niïm yïët trïn ngûúâi nhû nhûäng caá nhên cho duâ hoå laâ nhên
thõ trûúâng chûáng khoaán New York cuãa nûúác Myä, viïn, khaách haâng hay àöëi taác kinh doanh. Àiïìu
àem vïì gêìn 500 triïåu àöla Myä, têët caã àaä kñch thñch naây coá nghôa laâ sûå tin tûúãng, cúãi múã, sûå cöng
nhên viïn nghô àïën chuyïån traân ra thïë giúái. Khi bùçng, sûå tiïëp nhêån vaâ caã sûå uãng höå tñnh àa
nhên viïn bùæt àêìu duâng tiïëng Anh nhiïìu hún, daång laâ nhûäng àiïìu hiïín nhiïn.
Ollila chñnh thûác khuyïën khñch duâng vaâ hoåc tiïëng Š Thaânh tûåu: Chuáng töi àaåt àïën kïët quaã kinh
Anh moåi caách coá thïí. Ngûúâi àaân öng trêìm tñnh naây doanh ngaây nay vò nhên viïn Nokia àaä quen
vêîn thûúâng hay duâng “nhûäng meåo nhoã” àïí gûãi ài thuöåc vúái caác muåc tiïu caá nhên àûúåc xaác àõnh
nhûäng thöng àiïåp lúán hûúáng vïì tûúng lai. Àoá laâ roä raâng cuâng vúái muåc tiïu cuãa cöng ty. Võ trñ
caách maâ phu nhên cuãa öng, cuäng laâ möåt chñnh dêîn àêìu ngaânh cuãa chuáng töi xuêët phaát tûâ loâng
khaách trong Böå y tïë, Liisa Annikki noái rùçng: “öng can àaãm, tñnh saáng taåo vaâ mong muöën hoåc hoãi
êëy àöët chaáy moåi ngûúâi xung quanh”. Nùm 1998, khöng ngûâng cuãa tûâng caá nhên.
àónh àiïím toaân cêìu hoáa cuãa Nokia, lêìn àêìu tiïn Š Hoåc hoãi khöng ngûâng: Cho pheáp moåi ngûúâi úã
trong Ban giaám àöëc xuêët hiïån hai ngûúâi nûúác Nokia luön tûå mònh phaát triïín vaâ tòm ra nhûäng
ngoaâi. Àoá laâ Paul Collin vaâ Robert Oord. Vaâ ngön phûúng phaáp nêng cao nùng lûåc hoaåt àöång cuãa
ngûä chñnh thûác trong caác cuöåc hoåp cuãa ban giaám mònh. Vaâ nhûäng gò àuáng vúái tûâng caá nhên thò
àöëc àûúåc quyïët àõnh duâng hùèn tiïëng Anh. Giaáo sû àuáng vúái toaân böå cöng ty. Chuáng töi nhêån thûác
Haikio goåi àoá laâ “möåt quyïët àõnh nhoã nhûng laâ roä caåm bêîy cuãa thoái tûå maän vaâ cam kïët giûä cho
möåt biïíu tûúång lúán”. têm trñ cuãa mònh cúãi múã vaâ hoåc hoãi nhûäng tiïën
Cho àïën nay Nokia way – phong caách Nokia – laâ böå múái - úã bêët cûá núi àêu.

146 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 147
Gêìn nhû “giaáo lyá”! Vaâ noá giuáp möîi caá nhên tûå thi Vùn hoáa di àöång àaä tiïën triïín trong voâng hai
haânh “nguyïn tùæc ûáng xûã cuãa mònh”. Taåo ra möåt thêåp niïn qua vaâ noá khöng hoaân toaân khöng liïn
cú chïë “tûå xeát mònh” thò nïìn taãng hún “nöåi quy cú quan àïën möåt cöng ty: Nokia.
quan” – vöën coá tñnh “rùn àe”. Caác têåp àoaân àa BBC 12.2.2004

quöëc gia, trong cêëu truác khöíng löì vaâ àa vùn hoáa
luön cêìn nhûäng cú chïë tûå giaác nhû vêåy, úã möîi caá Töi chúåt nghô möåt cöng viïåc kinh doanh caånh
nhên. Ollila khöng phaãi laâ ngûúâi àêìu tiïn laâm nhû tranh toaân cêìu vöën gay gùæt nhû thïë maâ chó cêìn
vêåy, nhûng öng àaä hoåc hoãi möåt caách xuêët sùæc “vò sûå thoaãi maái cuãa ngûúâi khaác” thò àiïìu àoá laâ
quaãn trõ hiïån àaåi. Àïën lûúåt mònh, öng àoáng goáp möåt àùåc trûng rêët Phêìn Lan.
phêìn kinh nghiïåm cuãa mònh vaâo kho taâng kinh Steve Silberman, Wired 7.9.1999
nghiïåm chung, cuâng vúái caác àöìng nghiïåp CEO
quöëc tïë nhûäng nùm cuöëi thêåp niïn 1990 vaâ àêìu Khña caånh quan troång giûä cho Nokia ài àuáng
2000. hûúáng laâ caách laâm rêët àuáng àùæn: Cuöåc hoåp Nokia
Giöëng nhû CEO Lou Gerstner cuãa IBM, Ollila way haâng nùm.
cuäng tiïëp nhêån möåt têåp àoaân lúán xuöëng döëc. Vaâ Fortune 1.5.2000
cöng viïåc àêìu tiïn cuãa caác öng laâ “chúá coá kiïu
ngaåo”, vaâ àïí traánh àiïìu àoá thò haäy “hoåc hoãi khöng Thûåc sûå thò, maång àiïån thoaåi di àöång thïë giúái
ngûâng”. Baån àoåc Viïåt Nam coá thïí gùåp vêën àïë mêëu ngaây nay àaä mang hûúng võ Phêìn Lan.
chöët úã àêy: Nhûäng cöng ty nhoã coá cêìn laâm nhû
E-Business Week 29.9.2003,
vêåy khöng (vò nhaâ àiïìu haânh coá thïí kiïím soaát trong baâi baáo Ollila - Innovator
nhên viïn thay cho sûå tûå nguyïån)? Cêu traã lúâi cuãa
Jeffrey Krames, taác giaã cuöën Nhûäng baâi hoåc cuãa Ollila àûáng thûá 20 trong danh saách nhûäng nhaâ
baãy CEO thaânh cöng nhêët nûúác Myä, laâ “coá”. Búãi vò, doanh nghiïåp àaáng kñnh haâng àêìu cuãa haânh tinh.
úã àêu coá hai ngûúâi trúã lïn, úã àoá cêìn quy tùæc ûáng Àiïìu tra cuãa Finacial Times
xûã. Do vêåy, töí chûác naâo cuäng cêìn nïìn vùn hoáa cuãa vaâ PriceWaterhouse Coopers - 2002.
Trong àiïìu tra naây, Nokia xïëp thûá 29
noá. Möåt caá nhên cuäng vêåy. Búãi nïëu khöng coá trong danh saách caác cöng ty
nhûäng cam kïët ûáng xûã, baån khoá coá thïí giûä moåi thûá àûúåc troång voång nhêët thïë giúái
thùng bùçng trïn súåi dêy tûå nguyïån.

148 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 149
Chûúng 2.

CÖNG THÛÁC OLLILA

Dûúái sûå laänh àaåo cuãa öng, Nokia àaä àöíi múái toaân thïë giúái di
àöång, doanh nghiïåp vaâ àiïån tûã tiïu duâng. Àûúåc taåp chñ Time
goåi laâ Wireless wonder (kyâ quan thïë giúái khöng dêy) vò nhûäng
àoáng goáp khöíng löì cuãa öng cho sûå tiïën böå cuãa thõ trûúâng.
Jorma àaä taåo ra möåt dêëu êën khöng phai trong lõch sûã viïîn
thöng khöng dêy. CTIA Wireless trao Giaãi thûúãng thaânh tûåu troån
àúâi cho Ollila vò “haâng loaåt nhûäng àoáng goáp, sûå laänh àaåo vaâ
thuác àêíy ngaânh thöng tin di àöång toaân cêìu ài lïn” – 7.4.2006
taåi Las Vegas, Myä.
Àaánh giaá cuãa CTIA Wireless, qua phaát biïíu
cuãa àaåi diïån Largent, taåi lïî trao giaãi thaânh tûåu troån àúâi
cho Ollila. Thöng caáo CTIA Wireless, 4.5.2006

Cöng ty taåo ra nhûäng àiïìu kiïån àïí caác tû tûúãng gùåp nhau.
Baån laâm thïë naâo àïí coá thïí truyïìn àaåt thöng àiïåp troång duång
nhên taâi vaâ cöng ty chuáng töi laâ núi baån àûúåc pheáp vui chúi,
núi cuãa nhûäng suy nghô khaác thûúâng vaâ laâ núi baån àûúåc cho
pheáp mùæc sai lêìm.
Jorma Ollila

150 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 151
Gill: Khi àoá öng coá lo lùæng khöng?
Brittingham: Khöng hïì, öng êëy laâ möåt ngûúâi dïî
gêìn, khöng phaãi laâ möåt CEO nghiïm nghõ.
LÙÆNG NGHE NHÊN VIÏN Laâm sao baån coá thïí thaânh cöng khi yïu cêìu
haâng chuåc ngaân nhên viïn cuãa mònh luön luön vaâ
Jorma Ollila àaä daânh 45 phuát àïí ùn trûa vúái möåt luön lùæng nghe khaách haâng? Caác nhaâ quaãn trõ coá
nhên viïn àïën tûâ Nokia chêu Myä chó àïí tòm hiïíu vö söë caách, bao göìm caã caách àùåt camera àïí theo
vïì Wayne Brittingham khi öng naây àïën Helsinki. doäi nhên viïn cuãa mònh “cöë cûúâi” vúái khaách haâng
Sau buöíi gùåp àoá, Brittingham – phuå traách tuyïín nhû thïë naâo. ÚÃ Nokia, trong cuöåc àaåi caãi töí cuãa
duång nhên lûåc taåi chêu Myä - àaä chia seã caãm xuác Ollila, coá möåt caách dïî daâng: Haäy lùæng nghe nhên
vúái Jennifer Gill cuãa Business Week (16.11.2000). viïn noái. Möåt khi nhên viïn àûúåc lùæng nghe (vaâ
Gill: Möi trûúâng laâm viïåc úã Nokia nhû thïë naâo? àûúåc tön troång) thò àïën lûúåt nhên viïn seä biïët caách
Brittingham: Töi thñch mö taã noá nhû möåt bïå lùæng nghe khaách haâng.
phoáng lúán nhêët vaâ töi laâ möåt thaânh viïn. Cöng ty Nhaâ àiïìu haânh dô nhiïn coá thïí nghô ra nhiïìu yá
daânh chöî cho sûå àöåc lêåp vaâ cúãi múã. Àoá laâ núi baån tûúãng töët àeåp nhûng nhaâ àiïìu haânh gioãi thò phaãi
coá thïë thêëy nhûäng hoaåt àöång êm thêìm nhûng rêët tòm ra nhûäng caách thûác, nhûäng haânh àöång cuå thïí
linh hoaåt. Nghôa laâ vêîn coá nhûäng quy tùæc, phûúng àïí diïîn àaåt yá tûúãng àoá trong thûåc tïë. Caách cuãa
thûác vaâ quy trònh nhûng cöng ty chó duâng chuáng Ollila laâ taåo ra chûúng trònh “Listening to you”.
khi coá lúåi. Chûúng trònh “lùæng nghe nhên viïn” naây àûúåc
Vùn hoáa cöng ty àûúåc xaác àõnh búãi CEO cuãa noá. thûåc hiïån haâng nùm, bùæt àêìu vaâo nùm 1994 –
Chuã tõch kiïm CEO cuãa Nokia, Jorma Ollila, luön thúâi àiïím Ollila àêíy caã têåp àoaân vaâo cao traâo toaân
coi troång sûå thoãa maän cuãa khaách haâng, hoåc têåp cêìu hoáa vúái cöng nghïå tiïn phong 3G, àïí sau àoá
khöng ngûâng vaâ nhûäng thaânh quaã tiïëp nöëi. Öng ài àïën höåi tuå Internet.
tön troång nhûäng cuöåc trao àöíi caá nhên cúãi múã vaâ Ngaây nay, nhiïìu nhaâ quaãn trõ chêët lûúång hoùåc
chên thêåt. Töi gùåp öng êëy lêìn àêìu tiïn úã Helsinki. quaãn trõ nhên sûå úã Viïåt Nam biïët roä àoá laâ möåt
Öng êëy ngöìi vúái töi taåi baân ùn trûa suöët 45 phuát trong nhûäng “kyä thuêåt” quaãn lyá xuêët phaát tûâ khoa
chó àïí tòm hiïíu vïì töi. Töi chûa tûâng thêëy möåt CEO hoåc quaãn trõ chêët lûúång, nhêët laâ TQM (Total Qual-
naâo laâm nhû vêåy trong suöët 20 nùm laâm viïåc cuãa ity Management). Àoá chñnh laâ nhûäng cuöåc àiïìu tra
töi. hay khaão saát bùçng phiïëu cêu hoãi. Sûå khaác biïåt cuãa

152 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 153
Ollila hay Nokia coá leä chó laâ vêën àïì thûåc têm muöën theo àaåo Tin Laânh – coá chuát thúâi gian daânh cho
laâm thay vò laâm cho coá. Trong muåc lõch sûã cöng ty gia àònh.
trïn website cuãa nhaâ saãn xuêët àiïån thoaåi di àöång “Khña caånh quan troång giûä cho Nokia ài àuáng
haâng àêìu thïë giúái naây, kïí caã website tiïëng Viïåt úã hûúáng laâ caách laâm rêët àuáng àùæn: Cuöåc hoåp Nokia
Viïåt Nam, hoå ñt khi tuyïn böë mònh àaåt àûúåc nhûäng way haâng nùm”, Fortune viïët 1.5.2000. Fortune
chûáng chó quaãn trõ chêët lûúång gò. Nokia muöën thûåc coân cho biïët, cuöåc hoåp naây quy tuå nhûäng ngûúâi
chêët - àoá laâ con àûúâng Nokia way giuáp hoå söëng gioãi cuãa Nokia trïn toaân thïë giúái vïì möåt núi. Hoå
soát vaâ vinh quang. cuâng nhau suy nghô xem Nokia nïn àûa ra nhûäng
Chûúng trònh “Listening to you” laâ “dõp àïí moåi ûu tiïn naâo vaâ sau àoá chuyïín àïën cêëp trïn, àïí röìi
ngûúâi taåi Nokia coá cú höåi nïu yá kiïën cuãa mònh vïì chuáng àûúåc chuyïín thaânh nhûäng têìm nhòn chiïën
viïåc têåp àoaân àaä hoaân thaânh töët nhûäng giaá trõ lûúåc cuå thïí. Sau àoá, chuáng àûúåc chuyïín àïën caác
doanh nghiïåp vaâ muåc tiïu chung àïën mûác naâo”. YÁ cêëp khaác qua nhûäng buöíi thuyïët trònh bùçng
kiïën thò caá nhên, muåc àñch laâ cöng viïåc chung. Powerpoint. Nghe thò thêëy mêët thúâi gian nhûng
Ollila àûúåc miïu taã laâ ngûúâi giaãn dõ, coá thïí chúi “nhûäng thûá àûúåc trònh baây trïn phêìn mïìm diïîn
violon nhû möåt nghïå sô solo, laâ ngûúâi coá thïí giûä hoåa PowerPoint cêìn phaãi àûúåc quan têm”, Fortune
caác möëi quan hïå xoay quanh mònh theo caách àún viïët, “nïëu baån laâ möåt nhên viïn cuãa Nokia, baån
giaãn nhêët cuãa noá. phuå traách möåt dûå aán maâ khöng gêy àûúåc chuá yá thò
Khoaãng 60.000 nhên viïn trïn toaân cêìu cuãa àoá laâ luác baån phaãi tòm caái khaác”. Justine Fox cuãa
Nokia seä nhêån àûúåc nhûäng phiïëu coá cêu hoãi giöëng Fortune kïí “chuyïån laâ thïë naây, lêìn àêìu tiïn töi biïët
nhau, trong cuâng möåt thúâi àiïím. Do àoá, noá phaãn àïën tiïën trònh naây khöng phaãi tûâ Ollila maâ tûâ Ilkka
aánh àuáng vaâ “coá cú höåi so saánh vúái caác àaánh giaá Raiskien, phoá chuã tõch quaãn lyá dûå aán “höåi tuå cöng
tûâ bïn ngoaâi”. Caách diïîn taã naây cuãa Nokia cho nghïå” (àiïån thoaåi di àöång - tivi - Internet). Raiskien
thêëy hoå khöng quaá “mï nguã” trong vinh quang do bõ thuyïët phuåc búãi caác nhên viïn cuãa Nokia khöng
thiïn haå bònh choån. Ollila lïn mùåt baáo vaâ öng thêëy chõu rúâi phoâng hoåp Nokia way nïëu hoå vêîn chûa
àoá laâ àiïìu nguy hiïím. Öng muöën Nokia coá nùng khai thaác àûúåc nhûäng thöng tin coá giaá trõ”.
lûåc tûå nhòn thêëy mònh. “Listening to you” giöëng Laâm thïë naâo àïí 60.000 nhên viïn trïn toaân cêìu
nhû laâ cuöåc xeát mònh têåp thïí àïí chñnh mònh maånh cuâng laâm viïåc vúái nhau. Haäy nghe Brittingham lyá
hún. Coá leä nhúâ nhûäng caách thûác nhû vêåy, Ollila – giaãi tiïëp tuåc vúái Gill.
möåt ngûúâi Phêìn Lan söëng giûäa 60% àöìng hûúng

154 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 155
Gill: Xin öng vui loâng cho biïët quy trònh tuyïín Bùçng caách trao quyïìn vaâ tin tûúãng àöìng nghiïåp,
duång cuãa Nokia? bùçng caách taåo ra nhûäng cú chïë tûå àöång vaâ tûå
Brittingham: Nokia laâ cöng ty tön troång caác giaá nguyïån, Ollila coá thïí buâ àùæp cho gia àònh khoaãng
trõ, do àoá chuáng töi tuyïín duång nhên sûå phuâ húåp thúâi gian daânh àïí laâm viïåc cho cöng ty. Àoá coá thïí
vúái vùn hoáa àoá. Thaânh quaã laâ giaá trõ quan troång laâ chùm soác ngöi nhaâ 200 tuöíi cuãa hoå hoùåc àûa gia
nhêët. Vaâ chuáng töi cuäng tön troång caá nhên. Vò thïë àònh vïì nhaâ nghó bïn höì Pukala – núi öng coá thïí
khi phoãng vêën, duâ mùåt àöëi mùåt hay qua höåi àöìng cuâng vúå chùm soác nhûäng luöëng hoa, uöëng caâ phï
chuáng töi àïìu àaánh giaá sûå phuâ húåp cuãa möåt ngûúâi, noáng, àoåc saách vaâ cao hûáng vúái cêy violon. Öng
hoå phaãi laâ thaânh viïn cuãa möåt nhoám – àiïìu töëi thñch àaánh tennis. Coá lêìn giao banh tennis vúái con
quan troång trong cöng ty. Nhûng khöng nhêët thiïët trai, öng àaä quïn beáng mêët tïn con cuãa mònh vaâ
àoá laâ möåt ngûúâi biïët tuên thuã búãi chuáng töi chuá thuá nhêån àiïìu àoá nhûng khöng noái gò vïì möåt àúåt
troång nhûäng ngûúâi phuå traách trong möåt töí chûác. laâm viïåc cao àöå trûúác àoá.
Gill: Tyã lïå coá mùåt úã cöng ty ñt nhêët laâ nhû thïë
naâo?
Brittingham: Nhòn chung, khoaãng 43%. CAÃI TÖÍ QUAÃN TRÕ
Gill: Caác khoaãn àïìn buâ vaâ quyïìn lúåi thò sao? THEO PHONG CAÁCH OLLILA
Brittingham: Giöëng nhû caác àöëi thuã, Nokia traã
lûúng cú baãn, vaâ cöí phêìn àûúåc àûa àïën caác cêëp Taåi Nokia, lêìn àêìu tiïn Ollila laâm àiïìu haânh trûåc
thêëp nhêët theo àuáng nguyïn tùæc. Chuáng töi coá tiïëp laâ taåi phên nhaánh Àiïån thoaåi Di àöång taåi Solo.
chñnh saách thúâi gian laâm viïåc linh hoaåt, chñnh saách Coá hai àiïìu öng nhêån ra khaá nhanh. Àiïìu thûá nhêët
nghó lïî khaá töët. Nhûäng quyïìn lúåi y tïë thò hiïëm coá coá thïí nhêån ra ngay àoá laâ tinh thêìn nhên viïn sa
cöng ty naâo coá àûúåc vaâ Nokia àaãm baão hoaân traã suát. Sau khi “àöët noáng” moåi ngûúâi bùçng khaát voång
chi phñ àaâo taåo. Chuáng töi coá caác quaán tûå phuåc vuå GSM, Ollila tiïëp tuåc nhêån ra àiïìu thûá hai. Àoá laâ,
vaâ caác trung têm thïí hònh taåi chöî. phên nhaánh naây thiïëu sûå liïìn maåch vúái toaân böå töí
Gill: Nhên viïn coá àûúåc giaãm giaá khi mua saãn chûác cuãa têåp àoaân Nokia. Öng bùæt tay thuác àêíy böå
phêím cuãa Nokia khöng? phêån nghiïn cûáu vaâ phaát triïín laâm viïåc hûúáng túái
Brittingham: Coá, vaâ baån seä nhêån àûúåc möåt àiïån tiïu chuêín GSM cuãa chêu Êu. Cöng viïåc coá muåc
thoaåi di àöång miïîn phñ nïëu cöng viïåc cuãa baån cêìn tiïu chêu luåc, vûúåt khoãi giúái haån têåp àoaân hay àêët
giûä liïn laåc vúái cöng ty khi úã bïn ngoaâi. nûúác, àaä vûâa taåo ra khñ thïë phêën khúãi vaâ do àoá

156 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 157
giuáp öng caãi töí sûå liïìn maåch giûäa caác böå phêån, dïî Coá hai àiïím nöíi bêåt trong phong caách laänh àaåo
daâng hún. Trong suöët hai nùm úã “trûúâng Àaåi hoåc vaâ àiïìu haânh cuãa Ollila. Möåt laâ, öng coá khaã nùng
Nokia” naây, öng tin chùæc rùçng, têåp àoaân Nokia cêìn giûä àûúåc traång thaái thùng bùçng vúái nhûäng möëi
caãi töí laåi böå maáy quaãn lyá. quan hïå xung quanh. Thûá hai, öng coá thïí gùæn kïët
Böå maáy quaãn trõ àoá, öng muöën laâ möåt mö hònh chuáng vúái caác muåc àñch chuã chöët cuãa doanh
cho pheáp taåo ra nhûäng khaã nùng múái, thêåm chñ rêët nghiïåp. Têët caã seä quay trïn chiïëc baãn lïì laâ chñnh
múái. Thiïëu caác khaã nùng taåo ra caái múái, noá khoá coá öng. Àiïìu naây giaãi thñch vò sao ngûúâi àaân öng
thïí thoaát khoãi tònh traång trò trïå vaâ rúâi raåc. khöng thïí laâm hïå thöëng öëng nûúác trong nhaâ laåi coá
Nhaâ quan saát tûâ bïn trong Nokia, nhaâ viïët sûã thïí àiïìu haânh möåt têåp àoaân cöng nghïå cao, vaâ
doanh nghiïåp Phêìn Lan – giaáo sû Martti Haikio – àiïìu haânh noá trong suöët thúâi gian taåi võ, vúái võ trñ
cho biïët, viïåc Ollila nùæm chûác CEO úã tuöíi 41 laâ rêët àûáng àêìu thïë giúái trong lônh vûåc cuãa mònh. Khi
danh giaá úã nûúác naây. Nhûng noá taåo ra sûå xaáo tröån biïët vïì mö hònh ra quyïët àõnh, dûåa trïn nguyïn
úã cöng ty. Nhû chuáng ta thûúâng thêëy, nhûäng vuå tùæc töëi cao laâ “sûå hiïíu biïët cuãa ngûúâi gioãi nhêët”, thò
thay àöíi quyïìn lûåc naâo cuäng thûúâng keáo theo coá thïí hiïíu nguyïn lyá baãn lïì cuãa öng.
nhûäng xaáo tröån. Têåp àoaân Nokia thuöåc loaåi lúán cuãa “Vúái nïìn taãng àûúåc giaáo duåc quöëc tïë, Ollila laâ àaåi
àêët nûúác naây, trong àoá, nhû möåt truyïìn thöëng, caác diïån cho caác nhaâ laänh àaåo doanh nghiïåp thïë hïå
nhaâ laänh àaåo thûúâng coá nhûäng möëi quan hïå vúái múái”, giaáo sû Haikio àaä viïët. Cuäng theo quan saát
giúái quyïìn lûåc bïn ngoaâi. Xûã lyá caác möëi quan hïå cuãa Haikio, Ollila thaânh cöng laâ búãi vò öng coá möåt
nhû vêåy, àoâi hoãi úã baån sûå am hiïíu lêîn khaã nùng sûå am hiïíu vïì thõ trûúâng taâi chñnh quöëc tïë úã mûác
thûåc haânh sûå am hiïíu àoá vïì chñnh trõ. Ollila coá khaã tinh tïë vaâ coân laâ möåt hoåc giaã trong lônh vûåc naây.
nùng àoá vaâ thûåc thi noá trong böëi caãnh noáng bûác Têët caã nhûäng àiïìu naây, Ollila àïìu àûúåc àaâo taåo
bïn ngoaâi cöng ty tûâ khuãng hoaãng Liïn Xö vaâ chñnh quy vaâ tñch luäy trong möåt thúâi gian daâi.
khöng khñ quaá nhiïåt bïn trong cöng ty tûâ caác caånh Coá con àûúâng naâo khaác cho caác CEO têìm voác
tranh quyïìn lûåc vaâ mong muöën khaác nhau trong quöëc tïë? Caái gò cuäng coá ngoaåi lïå nhûng con àûúâng
taâi chñnh vaâ àêìu tû. chung thò khöng khaác àûúåc.
Khöng ai coá thïí giaãi thñch sûå thaânh cöng quaá Nhûng vaâo ngay cuöëi nùm àêìu tiïn trong nhiïåm
nhanh cuãa Nokia trïn con àûúâng traân ngêåp thïë kyâ thûá nhêët, CEO Ollila cöng böë ngay böën chûä
giúái maâ laåi khöng àïí yá àïën nhûäng thay àöíi vïì àöång trúâi trong cuöåc hoåp cöng ty. Trong àoá coá chûä
quaãn lyá. “toaân cêìu” – möåt “chuyïån trïn trúâi” trong tònh caãnh

158 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 159
àoá. Möåt thêåp niïn sau, chuyïån naây thaânh hiïån Theo öng, vaâo thúâi àiïím “höîn àöån”, seä khöng thñch
thûåc, vúái möåt thûúng hiïåu nhên baãn. Vaâ nhiïìu húåp àïí quaãn lyá bùçng nïìn taãng thûåc tïë, so vúái quaãn
ngûúâi coá thïí noái kinh doanh àêu chó laâ kiïëm tiïìn lyá bùçng nïìn taãng giaá trõ. Vaâ sau thúâi kyâ öín àõnh àoá,
maâ khöng cêìn phaãi ngaåi nguâng. Nokia bùæt àêìu quaãn lyá bùçng nïìn taãng thûåc tïë vaâo
Jeffrey Krames, taác giaã cuöën Nhûäng baâi hoåc cuãa thúâi kyâ thûá hai, nhûäng nùm cuöëi cuãa thêåp niïn
baãy CEO thaânh cöng nhêët nûúác Myä, àaä phên biïåt 1990. Sau khi cêët caánh vúái GSM vaâ àiïån thoaåi di
giûäa caá tñnh cuãa möåt võ CEO vúái khaã nùng hoå taåo àöång, Nokia tùng töëc vaâ thùng bùçng bùçng caách
ra tñnh caách möåt cöng ty. Hai àiïìu naây khöng nhêët phöí biïën caác chûác nùng thûåc tïë cuãa têåp àoaân nhû
thiïët giöëng nhau. Möåt CEO coá caá tñnh söi nöíi khöng quaãn lyá thöng tin, àiïìu khiïín kinh doanh vaâ nguöìn
coá nghôa laâ phaãi taåo ra hoùåc mùåc nhiïn taåo ra àûúåc nhên lûåc.
möåt cöng ty nùng àöång. Traái laåi, möåt CEO àiïìm Nhû vêåy, vaâo thúâi kyâ taái cêëu truác vúái thay àöíi lúán
àaåm khöng coá nghôa laâ cöng ty cuãa öng seä phaãi lao vaâ àêìy àau àúán, Ollila àaä chuá troång àïën “caác
thiïëu söi nöíi trïn thûúng trûúâng. Vêën àïì laâ ngaâi giaá trõ”. Àiïìu naây coá thïí thñch húåp vúái khaát voång,
CEO phaãi taåo ra caác caách thûác, caác phûúng tiïån maâ hy sinh, caãm thöng vaâ nhuïå khñ theo caách cuãa
nhúâ àoá cöng ty trúã thaânh àuáng tñnh caách maâ noá ngûúâi Phêìn Lan trong luác khuãng hoaãng vaâ àöíi múái
cêìn. Ollila laâ quyá ngaâi lõch laäm àiïìm àaåm nhûng doanh nghiïåp. Vaâ khi àuã maånh, ngûúâi Phêìn Lan
öng àaä taåo ra caãm giaác khêín trûúng trong hïå thñch nhûäng “thûåc tïë chuyïn nghiïåp”, àïí bùæt kõp
thöëng, bùçng caách luên chuyïín nhên sûå vaâ mö thúâi cuöåc vaâ vûúåt qua. Vúái têët caã nhûäng bûúác ài
hònh laâm viïåc nhoám linh àöång. cêín troång àoá, Nokia àaä sùén saâng àïí tiïn phong
Nhûng khi àùåt nhên viïn lïn chuyïën taâu khêín vaâo chiïën lûúåc nöëi Internet vúái àiïån thoaåi di àöång,
trûúng, baån phaãi àaãm baão rùçng baån taåo àûúåc sûå vaâo nùm 1998.
thùng bùçng. Ollila àaä mö taã thuyïët cên bùçng giûäa Nguyïn tùæc quaãn lyá àõnh hûúáng cuãa öng vïì traång
laänh àaåo giaá trõ nïìn taãng vaâ quaãn lyá trïn nïìn taãng thaái thùng bùçng giûä vai troâ then chöët khi öng thûåc
thûåc tïë. Ollila àaä àùåt nhên viïn cuãa mònh trong hiïån àa daång hoáa thaânh phêìn cöí phêìn, tûâ phêìn
möåt bêìu khöng khñ maâ öng goåi laâ “giai àoaån phaát lúán caác töí chûác Phêìn Lan àïën söë lûúång khöíng löì
triïín tinh thêìn doanh nghiïåp” (enterpreneurial caác nhaâ àêìu tû quöëc tïë. Töëc àöå tùng trûúãng àöåt
growth period). Öng giaãi thñch àoá laâ “giaá trõ nïìn biïën cuãa Nokia sau naây cuäng àûúåc goåi laâ sûå cên
taãng”, tûâ nùm 1991 àïën 1996. Öng noái: “ngûúâi ta bùçng giûäa con söë khöíng löì mùåt haâng vaâ caác phên
cuäng phaãi chõu àûång möåt möi trûúâng höîn àöån”. khuác thõ trûúâng.

160 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 161
Àïën nay, Nokia laâ cöng ty coá lûúång cöí àöng taám võ. Trong bûác aãnh chuåp kyã niïåm cuãa ban giaám
khöíng löì, khoaãng hai triïåu, trïn toaân thïë giúái. àöëc ngûúâi ta thêëy chó coá möåt phuå nûä. Baâ Sari
Trong àoá, theo nguöìn cöng böë trïn website cuãa Baldauf trong böå vest cöng súã àoã thùæm nöíi bêåt
Nokia, söë cöí àöng úã Myä chiïëm hïët möåt nûãa. Gêìn giûäa nhûäng ngûúâi àaân öng trong nhûäng böå vest
nûãa coân laåi laâ úã chêu Êu. Ngûúâi Phêìn Lan súã hûäu àen vaâ caâ vaåt coá sùæc saáng tûúi. Baldauf gia nhêåp
bao nhiïu? Chó coá 9,1% maâ thöi. Nùm 2002, nùm Nokia vaâo nùm 1982, súám hún Ollila hai nùm. Khi
àónh cao baán haâng cuãa Nokia, giaá trõ cöí phiïëu Ollila nhêån chûác CEO, öng vêîn giûä baâ úã võ trñ chuã
khoaãng 5 tó àöla Myä vaâ vöën cöí phêìn têåp àoaân vaâo tõch böå phêån Hïå thöëng Tïë baâo cuãa phên nhaánh
khoaãng 300 triïåu euro. Nokia Telecommunications. Trûúác àoá, baâ tûâng phuå
Nokia àaä trúã thaânh “súã hûäu” cuãa thïë giúái. Ollila traách kinh doanh cuãa phên nhaánh naây. Nùm
àaä “kïët nöëi moåi ngûúâi” qua saáu saân giao dõch 1994, sau höåi nghõ lõch sûã úã Höìng Köng dêîn àïën
chûáng khoaán trïn toaân cêìu. Vaâ àoá laâ têåp àoaân àa viïåc gaåt boã hoaân toaân nhûäng ngaânh kinh doanh
quöëc gia duy nhêët cuãa Phêìn Lan. khaác, àïí thûåc hiïån chiïën lûúåc taái cêëu truác cuãa
mònh, Ollila cêìn baâ úã võ trñ chuã tõch têåp àoaân
Nokia Network. Baâ luön giûä cho ngaânh kinh doanh
Àöåi cuãa Ollila – thuyïët àöíi chöî àïí hoåc hoãi
lêîn nhau maång lûúái cú súã haå têìng, caác traåm phaát naây öín
àõnh úã mûác chiïëm khoaãng 40% doanh thu cuãa caã
Jorma Ollila àaä xêy dûång möåt hïå thöëng quaãn lyá Nokia. Ngûúâi phuå nûä ngoaâi 40 naây, toác ngùæn vúái nuå
àûúåc mïånh danh laâ têåp àoaân toaân cêìu coá cêëu truác cûúâi duyïn daáng, laâ thaânh viïn Höåi àöìng Nghiïn
quaãn lyá ñt têìng nêëc nhêët. cûáu kyä thuêåt trung ûúng cuãa Phêìn Lan. Vaâ vúái
Thoãa thuêån cuãa Ollila trong buöíi “saát haåch” vúái cûúng võ laâ thaânh viïn Hiïåp höåi Thûúng maåi Phêìn
höåi àöìng quaãn trõ àïí vaâo vai troâ CEO laâ àûúåc toaân Lan – Trung Quöëc, baâ laâ nhên vêåt quan troång àûa
quyïìn àiïìu haânh. Àêy laâ chi tiïët quan troång àïí Nokia àïën Trung Quöëc trong cuöåc chinh phuåc toaân
thêëy yá àöì riïng tû cuãa öng. Nïëu khöng coá àiïìu cêìu cuãa Ollila. Taåi Phêìn Lan, tïn tuöíi cuãa baâ àöìng
kiïån naây rêët coá thïí öng khöng thïí thûåc thi nhûäng nghôa vúái quaá trònh quöëc tïë hoáa cuãa àiïån thoaåi
caách thûác cuãa mònh – maâ öng nghiïìn ngêîm ra Nokia. Baâ laâ viïån sô Viïån Haân lêm Phêìn Lan. Baâ
trong hai nùm trûåc tiïëp àiïìu haânh phên nhaánh xuêët baãn nghiïn cûáu vïì hiïån tûúång thoaái lui trong
Àiïån thoaåi Di àöång. Cöng viïåc àêìu tiïn cuãa öng vïì nïìn kinh tïë àêìu tû vaâo chñnh thúâi àiïím tham gia
böå maáy quaãn trõ cao cêëp laâ lêåp ban giaám àöëc göìm Nokia, 1983, giûäa chñnh luác têåp àoaân naây vaâ nïìn

162 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 163
kinh tïë nûúác nhaâ àang ài theo con àûúâng phuå nhiïåm Ollila úã cöng ty Àiïån thoaåi Di àöång, Ala
thuöåc àêìu tû. Pietila chó múái 35 tuöíi. Vaâo nùm 2000, bùæt àêìu
Möåt nhên vêåt khaác trong ban giaám àöëc maâ trong thúâi kyâ Nokia phuã kñn àõa cêìu, öng àûúåc Ollila giao
möåt thúâi gian daâi, àaä coá nhûäng niïìm tin laâ öng seä sûá mïånh cûåc kyâ quan troång laâ àöëi àêìu vúái caác
kïë nghiïåp Ollila. Àoá laâ Pekka Ala Pietila. Ngûúâi àaân thaách thûác cuãa tûúng lai laâ “söë hoáa, di àöång vaâ
öng coá vêìng traán cao naây laâ thaânh viïn cuãa Höåi Internet”. Àêy chñnh laâ cuöåc caách maång tiïëp theo
àöìng Thöng tin kinh tïë vaâ laâ thaânh viïn cuãa Viïån 3G cuãa Nokia.
Thûúng maåi Phêìn Lan – Nhêåt Baãn. Pietila nhoã hún Thaânh viïn thûá tû trong ban giaám àöëc cuãa Ollila
Ollila saáu tuöíi vaâ gia nhêåp Nokia trûúác Ollila möåt coá thúâi gian gia nhêåp Nokia lêu nhêët chñnh laâ Matti
nùm. Àêy chñnh laâ ngûúâi saát caánh àêìu tiïn vúái Alahuhta. Võ chuã tõch cuãa Höåi àöìng liïn bang Cöng
Ollila trong vai troâ àiïìu haânh höìi öng múái àïën nghiïåp Kyä thuêåt àiïån vaâ Kyä thuêåt Kim loaåi Phêìn
cöng ty Àiïån thoaåi Di àöång, búãi khi àoá, öng chñnh Lan naây laâm viïåc taåi Nokia tûâ nùm 1975. Möåt nùm
laâ chuã tõch ban hoaåch àõnh chiïën lûúåc cuãa cöng ty sau khi Ollila nhêån chûác CEO, öng àaä àûa võ hoåc
con naây. Vaâ öng trúã thaânh chuã tõch cöng ty khi giaã nhoã hún mònh hai tuöíi vaâo võ trñ chuã tõch cöng
Ollila rúâi khoãi chûác giaám àöëc cöng ty con àïí vïì ty Nokia Àiïån thoaåi Di àöång. Nhûng chó möåt nùm
Helsinki nhêån troång traách CEO têåp àoaân Nokia. Khi tiïëp sau àoá, Alahuhta chuyïín sang laâm chuã tõch
Ollila àûa Nokia vûúåt qua mùåt Motorola gêy sûãng Nokia Viïîn Thöng. Trong khi trûúác àoá öng tûâng laâ
söët thïë giúái, thò öng trúã thaânh ngûúâi àûáng ngay sau phoá chuã tõch cao cêëp böå phêån Public Network cuãa
Ollila, vúái chûác danh phoá töíng giaám àöëc vaâ laâ phoá Nokia Viïîn Thöng. Bïn ngoaâi Nokia, Alahuhta laâ
chuã tõch àiïìu haânh têåp àoaân. Nhên vêåt thên cêån chuã tõch trung têm phaát triïín cöng nghïå cuãa Böå
naây cuãa Ollila àöìng thúâi cuäng laâ thaânh viïn ban Thûúng maåi vaâ Cöng nghiïåp, Höåi àöìng Thûúng
giaám àöëc cuãa têåp àoaân Alma Media. Khi ban laänh maåi Trung ûúng. Öng cuäng coá mùåt trong höåi àöìng
àaåo cuãa têåp àoaân truyïìn thöng naây baán kïnh Tû vêën cuãa Viïån phaát triïín quaãn lyá quöëc tïë. Öng
truyïìn hònh MTV cho nûúác ngoaâi, Ollila àaä phaãn chñnh laâ nhaâ chó huy Nokia tiïën vaâo nûúác Nhêåt –
ûáng maånh meä vaâ baáo chñ phaát hiïån ra rùçng Alma thõ trûúâng “khoá nuöët” bêåc nhêët trong nghïì àiïån
laâ “tònh yïu bñ mêåt cuãa Ollila”. Quaã thûåc, Ollila thoaåi di àöång.
tûâng tham gia vaâo têåp àoaân Alma. Chùæc hùèn baån àoåc nhêån thêëy coá nhiïìu chûác vuå
Nùm 1999, Ala Pietila lêìn àêìu tiïn cuâng kyá tïn truâng lùåp giûäa ngûúâi naây vaâ ngûúâi khaác? Àuáng
vúái Ollila trong “thû gûãi caác cöí àöng”. Khi kïë nhû vêåy. Khöng ai úã maäi möåt võ trñ trong thúâi kyâ

164 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 165
cuãa Ollila. Hoå luên chuyïín chöî cho nhau. Taåi sao nïìn vùn hoáa khaác nhau, tiïëng noái khaác nhau, thïí
Ollila laâm nhû vêåy? chïë chñnh trõ khaác nhau, tön giaáo khaác nhau coá
Ollila coá dõp noái vïì thuyïët “khöng ai àûúåc ngöìi thïí laâm viïåc vúái nhau. Vaâ têët caã cuâng àaåt àïën muåc
yïn maäi möåt chöî” cuãa mònh vúái Stephen Baker cuãa tiïu chung.
Business Week, nùm 1998. Phên quyïìn vaâ têåp quyïìn trung ûúng thûúâng haâi

Baker: Taåi sao öng laåi chuyïín àöíi võ trñ cuãa toaân hoâa vúái nhau trong voâng quay quaãn lyá giuáp caác
böå nhoám quaãn lyá cao cêëp? têåp àoaân lúán, cöng ty àa ngaânh thaânh cöng. Trong
Ollila: Töi muöën chuyïín moåi ngûúâi ra khoãi khu trûúâng húåp cuãa Nokia, Ollila àaä kiïn trò vúái thaách
vûåc thoaãi maái cuãa hoå, noá giuáp chuyïín tñnh bûúáng thûác laâm sao phöëi húåp giûäa chûác nùng nïìn taãng
bónh vöën dïî ùn sêu vaâo suy nghô möîi ngûúâi. cuãa caã töí chûác vúái chûác nùng khu vûåc cuãa hïå thöëng
Chuáng töi muöën taåo nïn möåt söë höîn loaån nhêët bïn dûúái. Theo giaáo sû Martti Haikio trong Nokia
àõnh vaâ möåt caãm giaác gêëp gaáp. Viïåc chuyïín chöî - The Inside Story, Ollila àaä thiïët kïë têåp àoaân theo
cuäng giuáp ngûúâi ta hoåc hoãi lêîn nhau. hûúáng caác nhaánh àùåc biïåt cuãa têåp àoaân seä phuå
Baker: Coá veã nhû chó coá möåt ngûúâi khöng phaãi traách caác vêën àïì cöët loäi cuãa chuyïn mön, trong khi
luên chuyïín àoá laâ öng? àoá, caác chi nhaánh vuâng vaâ caác töí chûác àõnh hûúáng
Ollila: Töi àaä àûa ra yá kiïën àoá vúái caác àöìng khaách haâng seä têåp trung vaâo dõch vuå khaách haâng
nghiïåp cuãa mònh. Töi cuäng muöën àûúåc luên vaâ traách nhiïåm xaä höåi cuãa doanh nghiïåp noái
chuyïín. Töi khöng nghô rùçng, töi coá thïí àaãm àûúng chung. Giaáo sû Haikio viïët rùçng, trong lõch sûã cuãa
cöng viïåc naây cho àïën nùm 63 tuöíi! Àoá laâ möåt têåp àoaân chûa tûâng coá mö hònh naâo nhû vêåy. Vaâ
quaäng thúâi gian daâi. Noá rêët mïåt moãi. Àöi khi töi mö hònh múái cuãa Ollila àoâi hoãi phaãi thûåc hiïån
caãm thêëy kiïåt sûác vaâ mïåt moãi. Thêåt dïî daâng mùæc chuyïån phên quyïìn úã mûác àöå cao.
sai lêìm trõ giaá haâng tó àöla trong nùm nùm qua. Àïën nùm 1997, Ollila àêíy maånh chñnh saách giao
Töi khöng nghô coá ai àoá coá thïí laâm viïåc nhû thïë quyïìn cho cêëp dûúái. Cuäng nhû öng àaä àoâi hoãi àuã
naây trong voâng 15 nùm hay 20 nùm. quyïìn tûâ höåi àöìng quaãn trõ, nay àïën lûúåt öng giao
Nhûng noá thiïëu vûäng chùæc nïëu khöng trúã vïì vùn àuã quyïìn cho cêëp dûúái, úã hai khu vûåc noáng boãng
hoáa cöng ty, núi Ollila àaä àùåt ra caác caách thûác “liïn nhêët: chêu AÁ – Thaái Bònh dûúng vaâ chêu Myä. Theo
kïët moåi ngûúâi bïn trong Nokia”. Nhûäng caách thûác àoá, CFO Kallasvuo chõu traách nhiïåm àiïìu haânh úã
coá tïn goåi Nokia way vaâ “traách nhiïåm xaä höåi toaân chêu Myä vaâ Sari Baldauf nhêån nhiïåm vuå khu vûåc
cêìu (cuãa Nokia)” àaãm baão cho 60.000 con ngûúâi coá bao göìm Nhêåt Baãn, Trung Quöëc, Haân Quöëc, ÊËn Àöå

166 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 167
vaâ laänh thöí Àaâi Loan, Höìng Köng. Caã Baldauf vaâ Vaâ nùm àoá, lêìn àêìu tiïn ngûúâi ta thêëy caác võ trñ
Kallasvuo baáo caáo trûåc tiïëp vúái Ollila maâ khöng cêìn àiïìu haânh bùæt àêìu hoaán àöíi cho àïën bêy giúâ.
qua trung gian naâo. Ollila mö taã cêëu truác múái naây Pekka Ala-Peitila àang dêîn dùæt phên nhaánh Mo-
vúái ban giaám àöëc laâ “tiïëp cêån àõnh hûúáng thõ bile Phone àûúåc chuyïín sang àiïìu haânh khu vûåc
trûúâng”. Öng giaãi thñch rùçng, sûå thay àöíi naây “seä saãn phêím múái. Thay chöî öng naây laâ Matti
têån duång moåi bñ quyïët cuãa toaân têåp àoaân trong Alahuhta, ngûúâi àang àûáng àêìu Nokia Viïîn
truyïìn thöng tûâ xa, quaá trònh ra quyïët àõnh dïî Thöng. Vaâ thay vaâo àêy laâ Sari Baldauf ngûúâi phuå
daâng hún vaâ gia tùng nùng lûåc nùæm bùæt caác àùåc traách chêu AÁ - Thaái Bònh dûúng. Trong khi àoá, keã
tñnh vuâng trong tñnh toaán”. chinh phuåc chêu Myä Kallasvuo trúã vïì töíng haânh
Nhoám laänh àaåo cêëp cao cuãa öng trúã thaânh möåt dinh úã Phêìn Lan àïí àiïìu haânh taâi chñnh toaân têåp
têëm gûúng trong caách laâm viïåc nhoám àûúåc aáp àoaân. Khöng ai àûúåc ngöìi yïn trïn chiïëc ghïë cuãa
duång toaân böå trong têåp àoaân. Caác “thaânh viïn mònh quaá lêu. Ollila muöën ngûúâi naây chia seã gaánh
nhoám” úã haãi ngoaåi seä trûåc tiïëp baáo caáo vúái “trûúãng nùång cuãa ngûúâi kia bùçng caách traãi qua caãm giaác
nhoám Ollila”, nhû möåt àöåi cuâng suy nghô. Àïën nùm gaánh nùång àoá. Ollila goåi nùm viïn àaá taãng úã goác
1998, triïët lyá nhoám cuãa öng coá thïm möåt thay àöíi tûúâng àoá laâ vùn hoáa quaãn trõ saáng toã cuãa Nokia.
lúán. Àoá laâ sûå luên chuyïín àïí chia seã vúái àöìng àöåi. Haikio miïu taã Ollila nhû laâ huêën luyïån viïn cuãa
Thaáng 11.1998, trong cuöåc hoåp ban giaám àöëc, àöåi boáng maâ võ naây khöng ngöìi yïn trïn ghïë laänh
Ollila noái rùçng, coá nùm viïn àaá taãng úã caác goác chên àaåo, traái laåi luön nhaãy ra àûúâng biïn àïí heát to
moáng cuãa toâa nhaâ Nokia trong quaãn lyá. Àoá laâ: àiïìu khiïín caác võ trñ trïn sên. Võ huêën luyïån viïn
naây coá möåt àöåi hònh maånh vaâ vêën àïì cuãa öng
Š Cúãi múã (openness)
Š Ban giaám àöëc haânh àöång coá tñnh àöìng àöåi (col- khöng àún thuêìn àöíi chöî cêìu thuã maâ laâ àöíi theo
legial operation) tûâng thúâi àiïím vúái muåc tiïu cuãa thúâi àiïím àoá.
Š Quaãn trõ àõnh hûúáng kinh doanh (business-ori- Kallasvuo, ngûúâi kïë nhiïåm öng sau naây, khi chinh
ented) chiïën úã Myä, àûúåc goåi trúã vïì võ trñ taâi chñnh nhûng
Š Tiïëp cêån tiïn phong, töëc àöå nhanh (speed, pro- vêîn àaãm baão quan hïå vúái caác nhaâ àêìu tû. Coá luác
active approach) nhên viïn caãm thêëy öng nhû laâ “giaám àöëc haânh
Š Luên chuyïín võ trñ laâm viïåc, khöng chó àõnh chaánh” vò öng rêët saát caánh vúái Ollila.
theo chuyïn mön, cöng ty cung cêëp caác chûác Àiïím àaáng chuá yá cuãa Ollila laâ öng biïët caách laâm
nùng cêìn thiïët. cho àöåi nguä cuãa mònh caãm nhêån àûúåc nhõp àöå gêëp

168 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 169
gaáp. Dûúâng nhû nhaâ laänh àaåo naâo cuäng coá nhiïìu Cuäng nhû bao ngûúâi khaác, öng luên chuyïín nhiïìu
mong muöën cho sûå nghiïåp chung. Nhûng khöng lêìn võ trñ àiïìu haânh caác böå phêån trong Nokia Viïîn
phaãi ai cuäng biïët caách, möåt söë ngûúâi hö haâo vaâ Thöng.
khaát voång chòm vaâo laäng quïn cuãa möåt nuái cöng Coá möåt ngûúâi gia nhêåp Nokia rêët trïî, vaâo nùm
viïåc, möåt söë khaác saáng taåo ra caách thûác. Ollila nùçm 1991, laâ öng Anssi Vanjoki. Àïën nùm 1998, öng
trong söë saáng taåo. Öng taåo ra möåt caách thûác truyïìn naây goáp phêìn quan troång trong cuöåc vûúåt vuä mön
àaåt hiïåu quaã, dô nhiïn laâ phuâ húåp vúái quan saát cuãa cuãa àiïån thoaåi Nokia, khi phuå traách chêu Êu vaâ
öng. Phêìn lúán ngûúâi ta ai cuäng thñch sûå öín àõnh. chêu Phi.
Vêåy taåi sao nhoám cuãa Ollila laâm àûúåc viïåc liïn tuåc Coá hai ngûúâi tûâ bïn ngoaâi Nokia maâ Ollila àûa
àöíi võ trñ. Coá leä do öng diïîn taã àûúåc muåc àñch töët vaâo xêy dûång ban giaám àöëc. Àoá chñnh laâ phoá chuã
àeåp cho cöng viïåc chung: cú höåi àïí hiïíu biïët cöng tõch àiïìu haânh têåp àoaân, Veli Sundback, phuå traách
viïåc cuãa nhau. quan hïå vaâ chñnh saách thûúng maåi chñnh, gia nhêåp
Thiïn nhiïn coá nhûäng baâi hoåc bêët tûã. Àaân Nokia tûâ nùm 1996. Ngûúâi thûá hai laâ Yrjo Neuvo.
ngöîng trúâi khi di cû, chuáng bay thaânh àöåi hònh Öng naây gia nhêåp vaâ nhêån chûác luön vaâo nùm
muäi tïn nhùçm têån duång sûác maånh di chuyïín trong 1993, möåt nùm sau Ollila nhêån chûác CEO. Neuvo
khöng khñ. Àiïìu kyâ thuá laâ chuáng thay phiïn nhau giûä vai troâ phoá chuã tõch àiïìu haânh vaâ phuå traách kyä
úã võ trñ dêîn àêìu. Bùçng caách àoá, chuáng chia seã vai thuêåt cuãa Nokia Mobile Phone. Viïåc lêëy ngûúâi tûâ
troâ thuã lônh cuãa tûâng caá thïí vaâ ruát cuöåc möîi caá thïí bïn ngoaâi Nokia àûa vaâo ban giaám àöëc khöng phaãi
àïìu traãi qua caãm giaác khoá khùn cuãa thuã lônh. laâ truyïìn thöëng cuãa têåp àoaân. Nhûng vúái Ollila,
Trong khi àoá, keã nhûúâng võ trñ coá thúâi gian nghó hiïåu quaã laâ chuyïån trïn hïët.
ngúi möåt chuát. Khi àûáng úã ngoaâi, baån cuäng coá thïí Cuöëi cuâng laâ nhaâ taâi chñnh biïåt danh “OPK” – Olli
hiïíu vaâ thöng caãm cho keã khaác nhûng khi ngöìi vaâo Pekka Kallasvuo. Võ luêåt sû gia nhêåp Nokia nùm
võ trñ cuãa hoå baån seä traãi nghiïåm bùçng möåt caãm giaác 1980, trûúác Ollila nùm nùm. Àêy chñnh laâ nhaâ
troån veån. Caách cuãa Ollila coá leä laâ trao caãm nhêån chiïën lûúåc cuâng Ollila bïn taách caâ phï noáng baân vïì
cho ngûúâi khaác. tûúng lai Nokia vaâo nhûäng ngaây àêìu tiïn Ollila
Mikko Heikkonen laâ thaânh viïn ban giaám àöëc tûâ ngöìi vaâo chiïëc ghïë CEO. Võ laänh àaåo taâi nùng
nùm 1998, giûä chûác phoá chuã tõch thûúâng trûåc vaâ chinh phuåc thõ trûúâng Myä vïì sau laâ ngûúâi kïë nhiïåm
phuå traách khaách haâng cuãa Nokia Network. Öng Ollila, vaâo nùm 2006.
tham gia Nokia cuâng nùm vúái Ollila, tûác 1985. Nhû baån coá thïí thêëy, nhûäng nhaâ àiïìu haânh cêëp

170 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 171
cao cuãa Ollila àïìu laâ ngûúâi Phêìn Lan. Nhûng vïì Nhaâ nghiïn cûáu thaânh cöng cuãa Nokia, Dan
sau, trong nhiïåm kyâ thûá hai cuãa mònh maâ phêìn Steinbock, goåi caách giao quyïìn naây laâ àùåc àiïím nöíi
viïåc chuã yïëu laâ toaân cêìu hoáa Nokia, coá nhûäng bêåt cuãa võ CEO huyïìn thoaåi Ollila. Àiïìu naây laâm
gûúng mùåt quöëc tïë xuêët hiïån. Laâ möåt nhaâ hoaåch chuáng ta nhúá laåi àiïìu Ollila àaä noái vaâo muâa thu
àõnh caác bûúác ài àûúåc miïu taã laâ cêín troång, bïn nùm 1998, rùçng öng khöng phaãi laâ chuyïn gia kyä
trong caác lûåa choån maåo hiïím, Ollila muöën Nokia thuêåt gioãi. Coá leä öng thuöåc nhoám caác CEO “kyä trõ”,
toaân cêìu vúái têm höìn Phêìn Lan. Àiïìu àêìu tiïn coá quaãn lyá khöng dûåa vaâo kiïën thûác chuyïn mön
thïí nhêån ra ngay laâ möîi thaânh viïn àiïìu haânh cuãa cöng nghïå cao. Trong nhoám naây, nhiïìu tïn tuöíi vô
Ollila laâ chuyïn gia trong lônh vûåc cuãa mònh. Caách àaåi àaä böí sung vaâo kho taâng kiïën thûác quaãn trõ
thûác vêån haânh cuãa caác quyïët àõnh àïìu xuêët phaát cuãa nhên loaåi nhû Lou Garstner, ngûúâi àaä vûåc dêåy
tûâ nguyïn tùæc naây. IBM vaâo thêåp niïn 1990. Hay thêåm chñ cha àeã cuãa
Nhûng thêåt ra, Ollila muöën caác quyïët àõnh chiïën IBM, tûúång àaâi Thomas Watson Sr. cuäng xuêët thên
lûúåc laâ do “khoa hoåc” chó àaåo. laâ ngûúâi baán haâng nhûng àaä saáng lêåp möåt IBM
Haäy nghe Ollila noái roä hún vïì nguyïn tùæc giao cöng nghïå. Vúái nhûäng võ CEO quöëc tïë thaânh cöng
quyïìn vaâ tin tûúãng àöìng nghiïåp cuãa mònh. Trao vûúåt bêåc naây ngûúâi ta thêëy mö hònh “nhaâ àiïìu
àöíi vúái Jorge Nascimentro cuãa taåp chñ Gurus, nùm haânh + chuyïn gia cöng nghïå” khöng coân laâ hònh
2002, taåi töíng haânh dinh Nokia úã Espoo: mêîu lyá tûúãng duy nhêët. Maâ hïî cûá nhùæc àïën mö
hònh naây laâ ngûúâi ta laåi nhúá ngay àïën Bill Gates cuãa
Nascimentro: Àêu laâ nguyïn tùæc cú baãn trong
Microsoft, Larry Page cuãa Google (thúâi kyâ àêìu).
caác quyïët àõnh cuãa Nokia?
Coá sûå khaác biïåt trong caách àiïìu haânh giûäa hai
Ollila: Àêìu tû maånh meä vaâ kiïn àõnh vaâo R&D –
nhoám taâi nùng naây. Nïëu Bill Gates vô àaåi vúái tû caách
khoaãng 10% doanh söë cuãa têåp àoaân – cuäng nhû
laâ nhaâ kyä thuêåt thò öng biïët roä triïín voång cuãa noá vaâ
kiïíu daáng vaâ thay àöíi danh muåc saãn phêím bùçng
öng laänh àaåo caác hoaåt àöång ài theo àiïìu öng biïët.
caách àún giaãn hoáa cöng nghïå vaâ chuá yá àïën tñnh
Trong khi àoá, Lou Gerstner, nhaâ caãi caách vô àaåi cuãa
kinh tïë trong saãn xuêët. Vò vêåy, Nokia coá möåt khoaãn
IBM vaâo thêåp niïn 1980 biïët caách àïí caác chuyïn gia
cên àöëi thu chi nhêët quaán trong hoaåt àöång kinh
cöng nghïå laâm viïåc vaâ cöëng hiïën cho muåc tiïu höìi
doanh.
sinh têåp àoaân. Ollila cuäng laâm theo caách naây – nïìn
Nhaâ laänh àaåo taåo ra caác nguyïn tùæc sao cho böå
hoåc vêën cuãa möîi ngûúâi àûúåc taåo möi trûúâng àïí triïín
maáy coá thïí chaåy tûå àöång töëi àa trïn àoá.
khai vaâo thûåc tïë kinh doanh.

172 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 173
Vò thïë, cung caách àiïìu haânh cuãa Ollila mang àêìy lyá cuãa mònh? Vaâ tûâ àoá, möåt nïìn moáng àaä àûúåc xêy
maâu sùæc “chiïën lûúåc laâ cöng cuå àiïìu haânh”. Nhaâ cho toaân böå hïå thöëng vïì sau coá mùåt khùæp núi trïn
viïët sûã Nokia, ngûúâi duy nhêët àûúåc tiïëp cêån toaân thïë giúái, vúái gêìn 60.000 nhên viïn?
böå taâi liïåu cuãa têåp àoaân bao göìm taâi liïåu mêåt, Cêu hoãi naây thêåt ra seä dêîn chuáng ta àïën chûúng
Martti Haikio, àaä chó ra khaã nùng söë möåt cuãa Ollila “vùn hoáa doanh nghiïåp”, nhûng ngay taåi àêy, úã
laâ khaã nùng àiïìu khiïín moåi thûá xoay quanh caác goác àöå caãi töí quaãn lyá, coá thïí thêëy Ollila àaä “thûã
muåc tiïu cuãa têåp àoaân. Maâ caác muåc tiïu àoá laâ do nghiïåm” mö hònh laâm viïåc nhoám ngay taåi ban laänh
nhiïìu ngûúâi nghiïn cûáu vaâ xêy dûång chûá khöng àaåo cao cêëp nhêët. Vïì sau, noá nïu gûúng cho toaân
cuãa riïng caá nhên öng. Cöng viïåc cuãa öng laâ àùåt hïå thöëng. Steinbock trong Nokia Revolution àaä viïët:
ra têìm nhòn vaâ caác bûúác ài cho têët caã caác muåc “Khi Ollila bùæt àêìu xaác àõnh laåi troång têm cuãa
tiïu. Nhûng ngay caã cöng viïåc naây öng vêîn “naäo Nokia, öng àaä khöng àún àöåc. Trong nhiïìu nùm,
cöng têåp thïí” vúái àöìng nghiïåp thên thiïët cuãa öng öng àaä thaão luêån vaâ cên nhùæc nhûäng vêën àïì chiïën
– quyá öng “OPK”. lûúåc vúái nhûäng nhên vêåt kyâ cûåu vaâ ban laänh
Nghôa laâ, tuy khöng nöëi caác öëng nûúác nhûng öng àaåo”. Vaâ nhû baån biïët, ngûúâi ta khöng thïí thaão
biïët vaâ àùåt ra caác yïu cêìu cuãa caã hïå thöëng öëng luêån thaânh cöng maâ khöng àuã tûå do hay àûúåc
nûúác. lùæng nghe. Ollila coá khaã nùng giao quyïìn möåt caách
Khi giaáo sû Haikio tòm thêëy möåt vaâi taâi liïåu mêåt dûát khoaát vò öng coá thïí lùæng nghe vúái sûå nhaåy beán
dêîn àïën nhûäng tranh chêëp quyïìn lûåc trong quaá cuãa möåt nhaâ thûúng thuyïët – àûúåc àaâo luyïån
khûá trûúác thúâi kyâ Ollila, öng àaä coá nhûäng so saánh trong möi trûúâng taâi chñnh ngên haâng quöëc tïë.
vúái caách Ollila taåo ra àöåi nguä laänh àaåo. Àoá laâ möåt Khi àûúåc hoãi vïì súã thñch giao tiïëp, Ollila àaä àûa
nhoám, laâ “àöìng àöåi”. Ngûúâi Phêìn Lan chûa bao giúâ ra chiïëc àiïån thoaåi, dô nhiïn laâ haâng cuãa Nokia:
phaãi chûáng kiïën xò cùng àan cuãa nhûäng triïåu phuá “Töi rêët thñch nhùæn tin vúái caác àöìng nghiïåp”. Nokia
naây. Hoå chia seã cöng viïåc vúái Ollila möåt caách bïìn laâ têåp àoaân rêët ñt duâng giêëy maá. Theo nhiïìu quan
bó. Nhòn kyä vaâo tiïíu sûã cuãa nhûäng nhên vêåt haâng saát, Ollila chó duâng nhûäng thûá rêët quen thuöåc trïn
àêìu cuãa têåp àoaân naây, àöìng thúâi cuäng laâ àöåi nguä baân laâm viïåc cuãa mònh àïí chó huy moåi chuyïån. Àoá
ài àêìu trong àêët nûúác chó coá 5 triïåu dên, ai cuäng laâ nhùæn tin trïn àiïån thoaåi di àöång, viïët vaâo giêëy
coá thïí nhêån ra àoá laâ nhûäng nhaâ doanh nghiïåp nhùæn tin vaâ email. Laâ möåt nhaâ diïîn thuyïët têìm cúä,
xuêët thên tûâ giúái nghiïn cûáu, trñ thûác. Ollila luön cêín thêån vaâ àêìu tû thúâi gian cho viïåc
Ollila àaä laâm thïë naâo àïí xêy dûång àöåi nguä quaãn chuêín bõ caác baãn slide. Noá luön töëi giaãn trong maâu

174 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 175
sùæc vaâ àöì hoåa. Öng tön troång cûã toåa bùçng caách truyïìn taãi nhû thïë naâo, coân mong muöën thò coá thïí
quan saát phaãn höìi cuãa hoå àïí thêëu hiïíu thay cho giöëng nhau. Möåt kïnh thñch húåp cho quy mö toaân
caác diïîn vùn viïët sùén daâi lï thï, cho duâ cûã toåa laâ cêìu thò phaãi laâ möåt chñnh saách. Möåt kïnh chuyïn
nhên viïn cöng ty, sinh viïn cuãa caác Àaåi hoåc Myä, nghiïåp thò phaãi laâ möåt quy trònh.
caác cöí àöng hay caác chñnh trõ gia.
IIP bao göìm:
1. Huêën luyïån vaâ höî trúå hoaåt àöång cuãa nhên viïn,
höî trúå caác giaám àöëc trong quaãn lyá.
ÀÊÌU TÛ VAÂO CON NGÛÚÂI 2. Quyïët àõnh mûác àöå tùng lûúng cú baãn.
CÖNG THÛÁC SÛÁC MAÅNH CUÃA OLLILA 3. Àïì nghõ thûúãng quyïìn mua cöí phiïëu trong
tûúng lai.
Möåt nhaâ àiïìu haânh maâ vaâo ngaây ra ài, böå maáy 4. Böí sung tñnh cúãi múã vaâ toaân veån vaâo viïåc quaãn
khöng thïí laâm viïåc vò nhû rùæn mêët àêìu, thò nhaâ lyá nùng lûåc hoaåt àöång.
àiïìu haânh àoá coá gioãi khöng? Cêu traã lúâi laâ “chûa 5. Nhêån diïån nhûäng caá nhên coá nùng lûåc laâm viïåc
gioãi”. Àïí toaân böå guöìng maáy phuå thuöåc vaâo möåt thêëp hún khaã nùng vaâ chuêín bõ kïë hoaåch chêën
ngûúâi laâ möåt quyïët àõnh quaãn trõ àêìy ruãi ro. Caác chónh.
taâi nùng luön luön àûúåc chúâ àúåi taåo ra nhûäng quy Caác nhaâ nghiïn cûáu Phêìn Lan àaä goåi caách quaãn
trònh hûúáng dêîn toaân böå, nhûäng nùng lûåc chûáa trõ nhên sûå cuãa Ollila chñnh laâ caách thûác quaãn trõ
àûång sûác àöíi múái. Ollila chuã àñch kiïën taåo nïn ruãi ro. Luêåt chúi àûúåc viïët minh baåch vaâ cöng
nhûäng àiïìu àoá. bùçng. Noá chaåm àïën tûâng caá nhên nhûng cuäng cho
Investing in People laâ quy trònh àêìu tû vaâo con thêëy noá chaåm àïën caã nhûäng nhaâ àiïìu haânh.
ngûúâi, àûúåc Nokia goåi laâ IIP. Quy trònh IIP cho Nokia cuäng thûåc hiïån chñnh saách khen thûúãng
pheáp àaánh giaá nùng lûåc hoaåt àöång cuãa cöng ty – dûåa trïn nùng lûåc cuãa nhên viïn. Triïët lyá traã lûúng
nhû vêåy cuäng chñnh laâ àaánh giaá nùng lûåc laänh àaåo àûúåc Nokia viïët ra nhû sau vaâ nhên viïn toaân cêìu
cuãa caác sïëp. IIP höî trúå viïåc thûåc hiïån caác chiïën lûúåc coá thïí àoåc noá trïn websie cuãa cöng ty:
vaâ kiïím soaát quaá trònh thûåc thi caác giaá trõ. Noá àûúåc
Š Böìi thûúâng toaân böå
xaác àõnh laâ kïnh chuã yïëu àïí nuöi dûúäng möëi quan
Š Traã lûúng theo mûác phöí biïën trïn thõ trûúâng
hïå giûäa nhên viïn vaâ cöng ty. Caác taâi nùng coá leä
Š Traã lûúng cho thaânh tñch hoaåt àöång
phên biïåt nhau úã chöî saáng taåo ra nhûäng kïnh

176 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 177
Š Xem xeát laåi nùng lûåc hoaåt àöång vaâ mûác lûúng Laâ möåt cöng ty àa quöëc gia, ngûúâi Phêìn Lan chó
haâng nùm súã hûäu 9,1% cöí phêìn nhûng Nokia luön giûä hònh
aãnh vaâ tinh thêìn Phêìn Lan. Nhên viïn Phêìn Lan
Chñnh saách naây cho pheáp linh àöång theo möi
chiïëm tyã lïå àöng nhêët, sau àoá laâ Myä, àïën Trung
trûúâng laâm viïåc, tñnh thay àöíi liïn tuåc cuãa thõ
Quöëc röìi caác nûúác khaác.
trûúâng vaâ hûúáng àïën nùng lûåc tûâng caá nhên. Àïí coá
“Vûúng quöëc” Nokia thu huát möîi ngaây bònh quên
lûúng cao, möîi nhên viïn tûå yá thûác theo saát tñnh
400 àún xin viïåc trïn toaân thïë giúái. Khöng phaãi
caånh tranh cuãa thõ trûúâng. Ollila luön tin vaâo sûác
têåp àoaân toaân cêìu naâo cuäng coá sûác huát tñnh bùçng
maånh cuãa tûå yá thûác – möåt giaá trõ giaáo duåc.
ngaây nhû vêåy.
Nokia saáng taåo ra “cêu laåc böå 10” (Club 10).
Tû tûúãng àêìu tû vaâo con ngûúâi àûúåc Ollila thûåc
Nhên viïn Nokia naâo coá 10 saáng chïë thò àûúåc
thi khöng múái so vúái thúâi Karamo. Tuy nhiïn, sau
thûúãng vaâ àñch thên võ chuã tõch Nokia, Ollila, laâm
naây, Ollila àaä kiïn nhêîn hiïån thûåc hoáa khaái niïåm
nhiïåm vuå trao thûúãng naây.
“taâi saãn chêët xaám” nhû laâ àùåc trûng, laâ àiïìu kiïån
Gêìn 60.000 nhên viïn cuãa Nokia xuêët thên tûâ
phaãi coá trong nïìn kinh tïë tri thûác. Àöìng thúâi, Ollila
119 quöëc gia. Hoå àöëi thoaåi vúái nhau trong caác
àêíy quan niïåm ài lïn möåt bûúác nûäa khi cho rùçng
chñnh saách theo kiïíu “liïn hiïåp quöëc” cuãa mònh.
nguöìn lûåc con ngûúâi laâ “nöåi lûåc bïn trong”.
Hoå noái 90 thûá tiïëng khaác nhau nhûng coá cuâng
Times of Indian àaä hoãi Ollila nhên dõp öng àïën
ngön ngûä laâ “vùn hoáa Nokia” – àiïìu cöët loäi cho
ÊËn Àöå vaâo thaáng 2.2000.
pheáp möåt cöng ty nghô àïën chuyïån toaân cêìu hoáa.
Vaâ Ollila trong khi thûåc hiïån cuöåc taái cêëu truác vêët Times: Laâm sao öng thay àöíi vùn hoáa cöng ty tûâ
vaã àaä thûåc hiïån gêìn nhû song song vùn hoáa cöng chöî húâ hûäng vúái giaá cöí phiïëu àïën chöî têåp trung
ty, sau möåt nhõp hai hoùåc ba nùm. Nhûng vúái caác vaâo noá?
nhên sûå cao cêëp, öng “nïu gûúng” trûúác tiïn bùçng Ollila: Töi nghô, trong nhûäng nùm 70 vúái möåt
chñnh saách “luên chuyïín”, cúãi múã trong cöng viïåc nïìn kinh tïë bõ boá buöåc vaâ coá rêët ñt buön baán quöëc
vaâ thêåm chñ, nhû Dan Steibock cho biïët, caã nïu tïë thò moåi ngûúâi caãm thêëy haånh phuác vúái möåt
gûúng trong cuöåc söëng bïn ngoaâi cöng ty. ÚÃ möåt cöng ty phaát triïín vaâ sinh laäi xoaâng xônh. Nhûng
àêët nûúác chó coá nùm triïåu dên vaâ doanh nhên laâ ngaây nay, sûác eáp kinh tïë toaân cêìu àang dêîn dùæt
giúái àûúåc kñnh troång, coá leä, quan àiïím naây cuäng chuáng ta àïën viïåc têåp trung vaâo sinh lúåi. Àoá laâ möåt
khöng quaá khùæt khe. thay àöíi vùn hoáa rêët lúán àöëi vúái möåt söë ngûúâi.

178 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 179
Times: Vaâ öng khöng sa thaãi hoå? “Dûåa vaâo nhûäng luác giaán àoaån”, coá yá nghôa gêìn
Ollila: Vêng, chuáng töi thay àöíi võ trñ cuãa hoå. nhû laâ “trong hoåa coá may” hay laâ “biïën baåi thaânh
Chuáng töi laâ möåt cöng ty muöën phaát triïín tûâ bïn thùæng”. Nhûng chùæc chùæn giaán àoaån laâ traång thaái
trong vaâ trao quyïìn lûåc, trao nùng lûåc cho nhûäng taåm thúâi, nhanh choáng qua. Àoá laâ cú höåi, cú höåi
ngûúâi treã vaâ àoá laâ sûác maånh cuãa chuáng töi. vaâng. Bùçng kinh nghiïåm, ngûúâi ta coá thïí biïët, cú
Baån khöng thïí trao quyïìn lûåc maâ khöng trao höåi thûúâng thuöåc vïì ngûúâi àuã khaát voång vaâ phaãi
nùng lûåc. biïët caách – hoåc caách nùæm lêëy thúâi cú. Nïëu phaãi
Vaâ coá thïí coá möåt cöng thûác Ollila úã àêy: thöëng kï nhûäng bûúác nhaãy liïn tuåc cuãa chuá “chöìn
Sûác maånh = Trao nùng lûåc + Quyïìn lûåc. Nokia” coá leä àoá seä laâ baãn danh saách nhûäng tiïn
Nhaâ quaãn lyá nïëu khöng àûa ra àûúåc caách thûác àoaán cuãa Ollila vaâo àuáng nhûäng luác giaán àoaån
vaâ phûúng tiïån thò khöng thïí naâo truyïìn taãi àûúåc giûäa caác chu kyâ kinh tïë. Bùæt àêìu bùçng dûå baáo GSM,
muåc tiïu, chiïën lûúåc vaâ phûúng thûác cuãa mònh. sau àoá laâ dûåa baáo thïë hïå 3G vaâ dûå baáo höåi tuå àiïån
Quan troång hún, caác kïnh truyïìn taãi naây phaãi thoaåi vúái Internet. Àiïím xuyïn suöët caác dûå baáo
thñch húåp. Thúâi gian àaä cho thêëy, IPP, Listening to thaânh cöng naây cuãa Ollila luön lùæng nghe nhu cêìu
you, 10 Club trong Nokia way àaä àem àïën thaânh kïët nöëi cuãa con ngûúâi. Öng laâ nhaâ truyïìn thöng coá
cöng quaãn lyá cho Ollila. têìm nhòn röång, thêëu hiïíu nhu cêìu tiïën böå cuãa con
*
ngûúâi.
* * Khi Ollila phaát biïíu taåi Àaåi hoåc Stanford, núi àaä
Tûâ boá buöåc àïën àöíi múái, tûâ ñt buön baán quöëc tïë àaâo taåo ra haâng loaåt caác nhaâ cöng nghïå vaâ thûúng
àïën kinh tïë toaân cêìu àang xaãy ra trïn toaân thïë maåi haâng àêìu taåi thung luäng Silicon, laâ öng àang
giúái. Möåt sûå thay àöíi vùn hoáa lúán, Ollila lûu yá “àöëi úã võ trñ diïîn giaã cuãa chûúng trònh View from the
vúái möåt söë ngûúâi”. Ai biïët caách nùæm àûúåc cú höåi Top (Nhòn tûâ võ trñ haâng àêìu) – àêy laâ diïîn àaân
vaâng, ngûúâi àoá seä thùæng. Taåi lïî töët nghiïåp cuãa sinh daânh cho caác nhaâ laänh àaåo cöng nghiïåp haâng àêìu
viïn trûúâng quaãn trõ kinh doanh thuöåc Àaåi hoåc thïë giúái noái vïì triïët lyá quaãn trõ.
Stanford, möåt trûúâng haâng àêìu cuãa Myä, ngaây Àêu laâ nhûäng thaách thûác cho caác nhaâ doanh
6.3.2001, Ollila àaä phaát biïíu: “Nhûäng chu kyâ kinh nghiïåp trong thúâi buöíi thay àöíi liïn tuåc? Ollila noái:
tïë ngaây caâng ngùæn hún. Vaâ chuáng ta phaãi dûåa vaâo “Thaách thûác chuã yïëu cuãa nhûäng cöng ty kyä thuêåt
nhûäng luác giaán àoaån vaâ biïën chuáng thaânh lúåi thïë ngaây nay laâ laâm múái laåi chñnh cöng ty”.
cuãa chuáng ta”. Laâm thïë naâo àïí luön laâm múái chñnh mònh?

180 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 181
Nùm ngoaái (1999) chuáng töi tuyïín thïm 12.000
ngûúâi cöång thïm vaâo con söë 44.000 trûúác àoá vaâ
nïëu baån cöång nhûäng ngûúâi trong àöå tuöíi 21 àïën
28 thò tuöíi trung bònh coân thêëp hún nûäa. Vaâ àiïìu
naây laâ rêët quan troång àöëi vúái möåt ngaânh thay àöíi
TIN VAÂO SÛÁC TREÃ nhanh.
Ollila àùåt Nokia vaâo traång thaái luön sùén saâng àöíi
Khi Ollila chuêín bõ rúâi höåi nghõ Cöng nghïå Thöng múái. Sûác treã àûúåc àùåt vaâo trung têm traång thaái àoá.
tin chêu AÁ, töí chûác taåi ÊËn Àöå vaâo thaáng 2.2002, BBC ngaây 12.2.2004 hoãi öng riïng tû möåt chuát:
vaâo cuöëi buöíi phoãng vêën cuãa Time of Indian, BBC: Cuöëi cuâng chuáng töi phaãi hoãi rùçng: Nhûäng
phoáng viïn Manoj Gairola tung ra cêu hoãi cuöëi: chûác nùng naâo cuãa thiïët bõ höm nay maâ öng chuã
Manoj Gairola: Àiïìu gò laâm nïn sûå khaác biïåt cuãa têåp àoaân thêëy laâ hûäu ñch?
Jorma Ollila? Ollila: Töi sûã duång nhiïìu tin nhùæn SMS àïí liïn laåc
Ollila: Sûå yïu thñch nhûäng thaách thûác lêîn sûå vúái àöåi nguä quaãn trõ búãi vò phêìn lúán thúâi gian cuãa
nùng àöång cuãa lûåc lûúång nhên sûå treã trong Nokia. töi laâ daânh cho caác cuöåc hoåp. Töi kiïím tra thû àiïån
Vïë àêìu laâ “caá tñnh” cuãa Ollila, vïë sau laâ “thuöåc tûã nhûng töi sûã duång khöng raânh. Vaâ töi quan têm
tñnh” cuãa Nokia. àïën hai àiïìu nûäa, thûåc ra laâ vêën àïì húi riïng tû,
Vaâo nùm 1992, sau khi nhêån chûác CEO, Ollila àaä àoá laâ daânh thúâi gian cho hai àûáa chaáu nöåi vûâa múái
quy tuå quanh mònh “möåt àöåi” laänh àaåo bònh quên sinh vaâ nhûäng chuyïån àaåi khaái nhû vêåy, nhûäng
ngoaâi 40 tuöíi. Vaâ àöåi nguä àoá àûúåc cho laâ treã, ñt chuyïån vùåt êëy maâ.
nhêët laâ so vúái thïë hïå ài trûúác cuãa Nokia. Vaâ àiïìu Àêu chó coá “boån treã” múái duâng tin nhùæn àïí giaãi
duy nhêët öng “xin” tûâ nhûäng nhaâ laänh àaåo choån quyïët nhûäng viïåc nghiïm chónh!
öng vaâo võ trñ CEO laâ “àuã quyïìn lûåc”. Nùm 1999, Ollila noái vúái Steve Silberman cuãa
Nokia treã nhû thïë naâo? Wired (7.9.1999) vïì ngûúâi treã: “Ngûúâi treã höm nay
Website cuãa Nokia cho hay, tuöíi trung bònh cuãa maâ chuáng töi cêìn coá hiïíu biïët àuáng àùæn vïì kyä
nhên viïn laâ 34 vaâ 15% trong söë àoá laâ laâm viïåc thuêåt söë. Hoå úã trong tû thïë sùén saâng hún chuáng töi
chûa àïën hai nùm. Vaâo thúâi àiïím Ollila noái vúái thúâi nhûäng nùm 80, àïí àûúåc laâm viïåc trong möi
Times of Indian (9.2.2000) thò tuöíi bònh quên coân trûúâng “caái gò cuäng coá thïí” vaâ laâm viïåc bùçng tûâng
treã hún nhûäng hai tuöíi: Tuöíi bònh quên laâ 32. vai troâ riïng trong àöåi nhoám”.

182 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 183
Vaâ Ollila àaä laâm nïn kyâ tñch kinh doanh Nokia Ollila àûúåc tùång Huên chûúng hiïåp sô Orange-
vúái tû thïë sùén saâng vaâ hiïíu biïët cuãa ngûúâi treã. Nassau cuãa Haâ Lan – 1995; nhêån huên chûúng
Vaâ àïën nay cöng thûác cuãa Ollila vêîn àuáng: Hoa Höìng Trùæng cuãa Phêìn Lan – 1996; Giaãi
Sûác maånh = Trao nùng lûåc + Quyïìn lûåc thûúãng Cöng nghiïåp Haâng nùm cuãa Hiïåp höåi GSM
(cho ngûúâi treã). thïë giúái – 2006.

Ollila giûä võ trñ thûá chñn trong mûúâi hai nhaâ laänh
Vúái nïìn taãng àûúåc giaáo duåc quöëc tïë, Ollila laâ àaåi àaåo nöíi bêåt nhêët ngoaâi nûúác Myä.
diïån cho caác nhaâ laänh àaåo doanh nghiïåp thïë hïå Xïëp haång cuãa Fortune 2003
múái.
Giaáo sû Haikio, viïët trong Nokia - Ollila àaä dêîn dùæt Nokia trúã thaânh “cöng ty nöíi
The Inside Story tiïëng nhêët chêu Êu”.
Xïëp haång cuãa Global Finance, 2005
Têìm nhòn, hoaåt àöång nùng nöí vaâ têm huyïët
daânh cho phaát triïín bïìn vûäng cuãa Jorma àaä giuáp
öng coá àûúåc sûå tön troång trïn khùæp thïë giúái.

Àaåi hoåc Helsinki trao tùång hoåc võ tiïën sô vïì khoa


hoåc chñnh trõ cho Ollila nùm 1995. Àaåi hoåc cöng
nghïå Helsinki trao danh hiïåu tiïën sô vïì kyä thuêåt
cho öng vaâo nùm 1998. Trûúâng Kinh tïë vaâ Chñnh
trõ Luên Àön choån Jorma laâ nghiïn cûáu sinh vinh
dûå vaâ trao tùång danh hiïåu Thaânh viïn danh dûå
cuãa Viïån kyä sû Àiïån tûã (IEEE) vaâo nùm 2003.
CTIA Wireless 5.4.2006

Dô nhiïn vúái ngûúâi ngoaâi, chùèng khoá gò àïí nhêån


ra maä bñ mêåt cuãa Nokia: Àoá chñnh laâ Ollila.
Fortune 1.5.2000

184 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 185
Chûúng kïët.

“CHUÁNG TÖI KHÖNG


CÊÌN NHÛÄNG HUYÏÌN
THOAÅI ANH HUÂNG”

Caác chuyïn gia cuãa Nokia roä raâng coá sûå e deâ khi noái vïì tiïíu
sûã caá nhên cuãa hoå. Hoå lo ngaåi nhûäng thöng tin nhû thïë, vöën
phöí biïën trïn phûúng tiïån truyïìn thöng àaåi chuáng úã Myä, seä
dêîn àïën chöî quy kïët quaá mêåt thiïët giûäa thaânh cöng hay thêët
baåi cuãa möåt cöng ty vúái möåt caá nhên naâo àoá. Vaâ hoå nghô rùçng
àiïìu naây seä laâm töín haåi àïën tinh thêìn àöìng àöåi cuãa hoå.
Business Week 8-1998

Sûå khiïm töën seä giuáp ngûúâi ta àûáng dêåy rêët töët. Chuáng töi
khöng cêìn nhûäng huyïìn thoaåi anh huâng úã àêy.
Jorma Ollila

186 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 187
trong 10 nùm túái. Nhû vêåy, töi coá cú höåi àïí trúã
thaânh möåt phêìn cuãa cêu chuyïån thêåt sûå thñch thuá
vaâ coá yá nghôa.
Thaách thûác cho con ngûúâi laâ möåt cú höåi töët, àoá
laâ quan niïåm cuãa Ollila. Öng àaä laâm àûúåc trong
truyïìn thöng, bêy giúâ laâ nùng lûúång – thaách thûác
NHIÏÅM VUÅ CUÖËI CUÂNG maâ ai cuäng àaä biïët laâ seä vö cuâng khùæc nghiïåt vaâo
nhûäng thêåp niïn túái khi dêìu hoãa caån kiïåt maâ
Giûäa nùm 2006, Jorma Ollila rúâi khoãi Nokia. Vò nhûäng cöng nghïå vaâ nguöìn nùng lûúång múái thò
sao Ollila kiïn quyïët ra ài trong khi Nokia naâi nó chûa àuã thay thïë.
öng úã laåi, nhû lúâi tûúâng thuêåt cuãa Fortune? Nhûäng Vaâo nùm 1999, sau thaânh cöng ngoaån muåc àûa
gò öng noái taåi ÊËn Àöå vaâo thaáng 6.2006, ngaây rúâi võ Nokia lïn võ trñ söë möåt thïë giúái, höåi àöìng quaãn trõ
trñ CEO, seä tiïët löå quan niïåm söëng cuãa öng. CNBC- cuãa Nokia vaâ Jorma Ollila àaä àaåt àûúåc thoãa thuêån
TV 18 (29.6.2006) hoãi chuyïån Ollila khi öng àïën rùçng Ollila seä tiïëp tuåc laâm CEO cho Nokia thïm
nûúác naây nhên dõp xêy nhaâ maáy Nokia úã ÊËn Àöå. nùm nùm nûäa. Toaân thïí nhên viïn Nokia trïn toaân
Hoãi: Àaä ba thaáng tûâ ngaây öng thöi laâm CEO, öng thïë giúái vui mûâng àoán tin tûác trïn, àûúåc phaát ài
àõnh rúâi Nokia – möåt cöng ty àaä maånh hún rêët bùçng thöng caáo baáo chñ cuãa höåi àöìng quaãn trõ,
nhiïìu tûâ khi hoå thuï öng? 29.10.2001. Nhû vêåy laâ Ollila chûa àûúåc “nghó
Ollila: Töi nghô thõ trûúâng cuãa chuáng töi bêy giúâ hûu súám” sau möåt nhiïåm kyâ. Nokia cêìn öng cöëng
àaä hún 100 lêìn so vúái khi töi bùæt àêìu vaâo 15 nùm hiïën thïm möåt nhiïåm kyâ nûäa, keáo daâi àïën thaáng
trûúác. Àoá laâ àiïìu laâm töi rêët haâi loâng. Nùm 1992, 6.2006.
chuáng töi thêåm chñ coân khöng thïí nghô vïì viïåc seä Nhiïåm kyâ hai öng coá thïm vai troâ chuã tõch taåi
xêy möåt nhaâ maáy taåi ÊËn Àöå. Nokia. Cuöåc caách maång thûá hai, toaân cêìu hoáa, àaä
Hoãi: Öng seä laâm chuã tõch cuãa haäng Shell? rêët roä neát, sau cuöåc caách maång thûá nhêët - taái cêëu
Ollila: Töi nghô rùçng têët caã chuáng ta àïìu cêìn möåt truác têåp àoaân. Ñt coá võ CEO naâo hoaân têët möåt luác
sûå àöíi múái. Noá giuáp cho caác tïë baâo thêìn kinh cuãa hai sûá mïånh nhû vêåy trong möåt nhiïåm kyâ.
baån laâm viïåc töët hún. Töi àûúåc àïì nghõ vaâo võ trñ Uy tñn cuãa öng cao chêët ngêët. Kyâ voång vaâo öng
dêîn dùæt tiïën trònh àöíi múái úã Shell vaâ töi nhaãy vaâo cuäng cao chêët ngêët. Vaâ viïåc möåt ngûúâi maâ giûä
àoá, búãi vò nùng lûúång seä trúã thaânh thaách thûác àöìng thúâi hai chûác vuå cao nhêët, vûâa laâ chuã tõch

188 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 189
laänh àaåo vûâa laâ CEO àiïìu haânh, laâ möåt viïåc chûa Nhûng Ollila luön luön noái vúái baáo chñ: “Chûác
hïì coá trong truyïìn thöëng quaãn trõ doanh nghiïåp nùng thoaåi vêîn laâ quan troång nhêët”. Con ngûúâi
cuãa Phêìn Lan. Ollila laâ trûúâng húåp taåo nïn tiïìn lïå. vêîn cêìn nghe tiïëng noái cuãa nhau trong giao tiïëp,
Àiïìu naây coá yá nghôa gò? Dan Steinbock noái rùçng, nhûäng tiïån ñch khaác laâ giuáp moåi ngûúâi kïët nöëi vúái
àoá laâ bûúác caãi töí sau cuâng cuãa Ollila vïì mùåt quaãn thïë giúái dïî daâng hún. Kïí tûâ àêy, Nokia thêåt sûå múã
trõ àïí àûa möåt cöng ty Phêìn Lan sûã duång mö hònh möåt àûúâng ài riïng. Ngûúâi ta bùæt àêìu noái thoaãi maái
giöëng nhû Myä. Nhû vêåy, tiïìn lïå naây rêët coá yá nghôa rùçng, Phêìn Lan laâ thung luäng Silicon cuãa chêu Êu.
khi nhúá laåi rùçng, doanh nghiïåp Phêìn Lan vöën hoaåt Vaâo nùm 2003, võ chuã tõch Ollila noái: “chuáng ta àaä
àöång rêët lêu trong möåt nïìn kinh tïë maâ Ollila goåi laâ tiïën möåt bûúác vô àaåi”. E-Business Week trñch dêîn cêu
“boá heåp”. Xem ra, Ollila àaä coá nhûäng muåc tiïu êm noái naây vaâo söë 29.9 nùm àoá, vaâ bònh luêån “Thûåc sûå
thêìm, bïn caånh cöng cuöåc chung cuãa Nokia. Noá thò, maång àiïån thoaåi di àöång giúâ àêy àaä mang
àem àïën möåt caách nghô múái vïì ûáng duång mö hònh hûúng võ Phêìn Lan”. Túâ baáo naây goåi öng laâ nhaâ àöíi
quaãn trõ múái vaâo bïn trong nûúác cuãa öng. Coá möåt múái. Trong khi àoá Financial Times goåi Ollila laâ
caái gò àoá giöëng nhû loâng yïu nûúác cuãa caá nhên öng “ngûúâi laâm thay àöíi thïë giúái”.
vêåy. Àoá chó laâ möåt suy àoaán, dûåa trïn hiïån tûúång. Ngûúâi Phêìn Lan bùæt àêìu xem Nokia laâ thûúng
Nùm 2001, Nokia dûúái sûå laänh àaåo cuãa öng àaä hiïåu quöëc gia cuãa hoå. Nokia, coá thïí noái khöng
àûa 10 triïåu ngûúâi duâng trïn thïë giúái, theo IDC, vaâo ngoa, àaä goáp phêìn laâm Phêìn Lan nöíi tiïëng trïn
trong kyã nguyïn di àöång – Internet. Àiïån thoaåi thïë giúái.
Nokia 8310 lêìn àêìu tiïn coá àaâi FM vaâ lêìn àêìu tiïn Nùm 2002, theo àiïìu tra cuãa Finacial Times vaâ
duâng àûúåc GPRS – cho pheáp truy cêåp Internet. PriceWaterhouseCoopers thò Nokia xïëp thûá 29
Nokia 6310 thò lêìn àêìu tiïn sûã duång cöng nghïå trong danh saách caác cöng ty àûúåc troång voång nhêët
bluetooth. Cuäng nùm àoá, lêìn àêìu tiïn cho ra àúâi thïë giúái. Trong khi àoá, baãn thên Ollila àûáng thûá 20
àiïån thoaåi di àöång chuåp aãnh kyä thuêåt söë vaâ tñnh trong danh saách nhûäng nhaâ doanh nghiïåp àaáng
nùng nhùæn tin àa phûúng tiïån goåi laâ MMS. Nokia kñnh haâng àêìu cuãa haânh tinh.
luön luön úã võ trñ tiïn phong trong viïåc thoãa maän Taâi nùng, thaânh cöng, vinh quang nhiïìu lêìn
nhu cêìu cuãa ngûúâi duâng. Chiïëc àiïån thoaåi khöng dûúâng nhû àûa àêíy öng trúã vïì con àûúâng chñnh trõ
coân àún thuêìn laâ cuåc “a lö”. Noá laâ giaãi trñ, laâ tiïån maâ öng àaä tûâ boã tûâ thuúã thanh niïn. Trong möåt
nghi Internet, laâ chuåp aãnh nhûäng khoaãnh khùæc kyã buöíi phoãng vêën Ollila trïn kïnh cuãa mònh vaâo
niïåm. Noá laâ phong caách cuãa möîi ngûúâi. ngaây 12.4.2004, BBC àaä múâi tiïën sô Arto Arila cuâng

190 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 191
tham gia. BBC àùåt ra vêën àïì: Laâ ngûúâi àoáng thuïë Cöí phiïëu cuãa Nokia giuáp cho àêët nûúác Phêìn Lan
vaâo loaåi nhiïìu nhêët úã Phêìn Lan, chùæc hùèn Nokia coá thïm 20.000 nhaâ triïåu phuá – möåt con söë rêët lúán
“cheân” caác doanh nghiïåp khaác, vaâ àiïìu naây roä àöëi vúái möåt àêët nûúác chó coá nùm triïåu dên. Ollila
raâng taåo ra möåt söë dao àöång trïn trûúâng chñnh vaâ Nokia àûúåc trñch dêîn nhiïìu nhêët trong caác
trõ? nghiïn cûáu nhû laâ möåt bùçng chûáng Phêìn Lan.
Tiïën sô Arila traã lúâi bùçng tiïn àoaán: “Cuäng laâ möåt Trong khi Ollila àêíy Nokia vaâo nhiïåm vuå laâm
àiïìu bònh thûúâng khi maâ ngên saách Nokia cuäng coá saáng toã khaái niïåm xaä höåi thöng tin trïn thïë giúái, thò
têìm quan troång nhû ngên saách quöëc gia. Vò thïë, taåi quï hûúng cuãa öng, Nokia àaä kñch thñch taåo ra
hoå coá têìm aãnh hûúãng laâ àiïìu khoá traánh khoãi. Vaâo möåt xaä höåi thöng tin thêåt sûå. Vaâ Phêìn Lan laâ quöëc
luác naây, Jorma hêìu nhû chùæc chùæn coá têìm aãnh gia coá tyã lïå kïët nöëi Internet vaâ duâng àiïån thoaåi di
hûúãng ngang vúái töíng thöëng Phêìn Lan. Nhiïåm vuå àöång nhiïìu nhêët thïë giúái. Vaâ, thêåt thuá võ, khi coá vö
haâng àêìu cuãa öng laâ àiïìu haânh cöng ty vaâ hûúáng söë cöng ty nho nhoã söëng àûúåc nhúâ cung cêëp àuã
túái caác cöí àöng. Vaâ töi vêîn giûä quan àiïím rùçng, moåi dõch vuå cho Nokia.
öng khöng thïí naâo laâm töët caã hai viïåc trong cuâng Khi Nokia baán chiïëc àiïån thoaåi thûá möåt tó taåi Ni-
möåt thúâi àiïím”. geria vaâo nùm 2005 thò ngûúâi Phêìn Lan àaä ài möåt
Ollila tûâng nhêån àûúåc àïì nghõ tranh chûác töíng bûúác vaån dùåm, kïí tûâ ngaây cho ra àúâi chiïëc àiïån
thöëng, tûâ möåt ngûúâi baån vöën laâ Böå trûúãng Böå Taâi thoaåi duâng cho xe húi goåi laâ Mobira Senitor, nùång
chñnh Sauli Niinisto – sau naây laâ giaám àöëc Euro- àïën 15 kyá vaâo nùm 1982.
pean Investment Bank. Ollila hûáa laâ seä xem xeát vêën Nhûng trûúác àoá, nùm 2004 Nokia böåc löå dêëu
àïì nghiïm tuác nhûng cho àïën nay, 2006, ngaây hiïåu tuöåt döëc. Giúái quan saát coân chûa biïët nguyïn
öng rúâi ngai vaâng Nokia, àiïìu naây vêîn chûa xaãy nhên thò Ollila liïn tiïëp nhêån hai bùçng tiïën sô danh
ra, kïí tûâ lúâi khuyïn nùm 1999. dûå vaâo nùm naây tûâ Àaåi hoåc Helsinki, möåt cho
Cöí phiïëu cuãa Nokia chiïëm àïën 65% lûúång mua ngaânh chñnh trõ, möåt cho ngaânh kinh tïë. Xem nhû
baán trïn saân giao dõch chûáng khoaán Helsinki. Àiïìu Ollila hoaân têët chuyïån hoåc cuãa mònh tûâ “Àaåi hoåc
naây laâ dêëu hiïåu cho biïët Nokia coá möåt vai troâ quan Nokia cuãa töi”.
troång nhû thïë naâo taåi quï hûúng cuãa noá cuäng nhû Nïëu nùm 2002 laâ àónh àiïím cuãa Nokia vúái mûác
têìm aãnh hûúãng cuãa nhên vêåt kiïåt xuêët viïët nïn tùng 38,9% thò sau àoá noá chûäng laåi. Nùm 2004,
huyïìn thoaåi Nokia. Thu nhêåp cuãa cöng ty naây bùçng Nokia laâm ngûúâi ta ngaåc nhiïn khöng phaãi vò noá
têët caã doanh nghiïåp trong nûúác cöång laåi. rúát xuöëng maâ thêåt ra noá chó giaãm doanh thu 1%!

192 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 193
Nhûng chó riïng chuyïån noá dûâng laåi thöi cuäng àuã thuã caånh tranh vaâ thõ trûúâng bõ chia seã. Àùåc biïåt
ngaåc nhiïn röìi, mùåc duâ nùm àoá vêîn giûä thõ phêìn laâ caác nhaän hiïåu chêu AÁ àang nöíi lïn. Àiïìu naây giaãi
úã võ trñ thûá nhêët, vúái 32% toaân cêìu. Nhûng Ollila thñch vò sao Nokia mêët thõ phêìn nhûng vêîn àûáng
tiïn àoaán vúái baáo chñ rùçng, Nokia seä tùng úã mûác àêìu. Quan troång hún, caác nhaâ quan saát cho hay
40%. Ollila seä gùåp rùæc röëi vúái dûå baáo naây. giúâ àêy caác nhaän hiïåu cuäng àêìu tû maånh vaâo kiïíu
Cuöëi nùm 2004, thõ phêìn toaân cêìu cuãa Nokia rúát daáng vaâ Nokia àaä mêët búát miïëng baánh vò lú laâ
xuöëng àïën 29%. Fortune ngaây 31.10.2005 àaä àûa mêîu nùæp gêåp – àiïìu àaä quyïën ruä giúái treã chêu AÁ.
con söë naây vaâ viïët: “Nokia àaä lêm vaâo tònh caãnh Nhiïìu baån treã Viïåt Nam àaä àöíi nhaän hiïåu vò nùæp
suåt giaãm thõ phêìn thêåm tïå, khiïën caác nhaâ bònh gêåp tröng laäng maån hún. Trong khi àoá, Nokia
luêån (bao göìm caã Fortune) nghi ngaåi rùçng, phaãi àang maãi theo hûúáng àa daång hoáa cöng nghïå
chùng cöng ty Phêìn Lan àang àaánh mêët võ trñ cuãa trong cuöåc tñch húåp Internet vaâo àiïån thoaåi di
mònh”. Nhaâ baáo Nelson Schwartz, taác giaã baâi baáo àöång. Àiïån thoaåi di àöång daânh cho cöng nghïå
naây àaä viïët: “Ngaâi chuã tõch Ollila coá thïí laâ võ CEO TDMA cuãa Nokia cuäng giûä thõ phêìn nhoã hún caác
nöíi tiïëng nhêët chêu Êu – àöëi vúái ngûúâi Phêìn Lan haäng chêu AÁ. Caác nhaâ phên tñch cuäng àûa ra lyá do
xem Nokia nhû laâ niïìm tûå haâo quöëc gia, vaâ xem thõ trûúâng baäo hoâa. Kïí tûâ àoá, Nokia khöng coân
(*)
öng nhû laâ Bill Gates, Bill Clinton vaâ Jack Welch tùng trûúãng vuä baäo nûäa.
cöång laåi – nhûng chiïëc àiïån thoaåi cuä kyä chó coân laâ Giûäa nùm 2006, baáo chñ thïë giúái loan tin Nokia
moán àöì chúi löîi thúâi àöëi vúái ngûúâi tiïu duâng àang thay thïë CEO.
thñch thuá nhûäng mêîu àiïån thoaåi nùæp gêåp”. Giaá cöí phiïëu ngay lêåp tûác rúát 0,8%.
Ollila coá thïí bõ “haå bïå” vò chñnh kyâ voång maâ Ollila àïì xuêët ngûúâi thên cêån nhêët laâ öng baån
ngûúâi khaác daânh cho öng. Fortune trong baâi baáo OPK (Olli Pekka Kallasvuo) vaâo vai troâ kïë nhiïåm.
vûâa röìi coá thïí noái húi quaá vïì “moán àöì chúi” trong Öng noái, ngûúâi cûåu binh 25 nùm laâm viïåc cho
khi Nokia vêîn giûä võ trñ àûáng àêìu – boã quaá xa Nokia laâ lûåa choån thñch húåp nhêët.
Motorola thûá nhò – nhûng coá thïí àaä chó àuáng chöî Kallasvuo, Fortune goåi laâ “gaä lêìm lò luêåt-sû-
Nokia lú laâ. Àoá laâ, giúâ àêy Nokia coá quaá nhiïìu àöëi chuyïín-sang-àêìu-tû-cöng-nghïå” laâ ngûúâi àaä cuâng
________________
* Jack Welch: CEO cuãa General Electric vaâo cuöëi nhûäng nùm 1990, Ollila suy nghô bïn taách caâ phï, vaåch àûúâng ài cho
àûúåc xem laâ nhaâ quaãn trõ xuêët chuáng khi vûåc dêåy GE vúái nhûäng cöëng Nokia gêìn 15 nùm trûúác, khi Nokia àûáng bïn búâ
hiïën quan troång cho lyá thuyïët quaãn trõ. Bill Gates: ngûúâi giaâu nhêët haânh
phaá saãn nhû chuá ruâa àeo caái mai nùång cöìng kïình
tinh, nhaâ saáng lêåp Microsoft. Bill Clinton: Töíng thöëng thûá 42 cuãa Myä,
hai nhiïåm kyâ (1993-2002) vúái möåt taá ngaânh kinh doanh.

194 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 195
Àêy chñnh laâ nhên vêåt chñnh trong baâi baáo nïu mêîu àiïån thoaåi vaâo nùm naây” vaâ “thõ phêìn Nokia
trïn cuãa Fortune, vúái tûåa àïì: “Ngûúâi àaân öng phña nhanh choáng àûúåc khöi phuåc tûâ 29% lïn 33%”.
sau sûå trúã laåi cuãa Nokia”. Nhaâ chó huy Ollila àaä Ollila àaä choån àuáng ngûúâi.
choån võ tûúáng laänh quaá raânh thõ trûúâng Myä vaâo võ Fortune noái Kallasvuo laâ lûåa choån àêìu tiïn cuãa
trñ kïë nhiïåm, coá leä cuäng cuâng lyá do maâ chñnh For- Ollila vaâo võ trñ ngai vaâng àêìy thûã thaách.
tune bònh luêån: “Chiïëc àiïån thoaåi 8800 cûåc moãng Ollila noái vúái Fortune: “Töi laänh àaåo coá húi dûåa
vaâ quyïën ruä, coá thïí múã noá vúái chó möåt caái lùæc tay vaâo con ngûúâi, coân öng êëy seä quan têm àïën nhûäng
– sûã duång höåp bi cuãa chñnh haäng àaä cung cêëp cho con söë vaâ caác kïët quaã”.
xe húi Porsche”. Kallasvuo coá àûúåc gò vúái chiïëc àiïån Choån Kallasvuo, Ollila hoaân têët nhiïåm vuå sau
thoaåi do öng laâm ra? Fortune tûúâng thuêåt rùçng noá cuâng. Tuy vêåy, Nokia vêîn muöën öng úã laåi vúái tû
“laâm nöí tung caác cûãa haâng úã Myä. Noá coân laâ dêëu caách chuã tõch khöng àiïìu haânh. Ollila àöìng yá.
hiïåu cuãa cuöåc caách maång caãm quan vïì kiïíu daáng. Taåp chñ Fortune dêîn lúâi Ollila: “Öng ta – OPK –
Noá àaä laâm tùng voåt giaá cöí phiïëu cuãa Nokia thïm dêîu coá bõ neám xuöëng nûúác thò vêîn khöng laånh”.
25% trong mêëy thaáng gêìn àêy, lêëy laåi tiïëng tùm Möåt lêìn nûäa, khi phaãi lûåa choån möåt mêîu laänh àaåo,
cho haäng àiïån thoaåi lúán nhêët thïë giúái”. Ollila laåi duâng àïën thuyïët thñch nghi nhû chñnh
Thêåt ra Ollila àaä “luên chuyïín” nhû thöng lïå öng cuäng coá thïí nhaãy xuöëng höì bùng tuyïët ngay
Kallasvuo vïì àiïìu haânh Nokia Mobile Phone tûâ nùm khi rúâi khoãi phoâng sauna.
2004, khi thõ trûúâng àiïån thoaåi Nokia coá dêëu hiïåu Lyá do cuöëi cuâng: OPK laâ thaânh viïn duy nhêët coân
chûäng laåi – àêy laâ maãng chiïëm 72% doanh söë toaân laåi cuãa àöåi hònh trong mú do Ollila lêåp ra 15 nùm
têåp àoaân. Nhûäng ngûúâi Nokia hiïíu vùn hoáa cuãa trûúác. Moåi ngûúâi àaä nghó hûu vaâo nhûäng nùm
nhau. Sûá mïånh cuãa Kallasvuo laâ giaãi baâi toaán trûúác àêy trong khi Ollila àêíy nhûäng ngûúâi treã lïn
thaách thûác àoá. Ollila àaä àùåt Kallasvuo vaâo nhûäng vaâ bùæt àêìu thuï ngûúâi nûúác ngoaâi vaâo Nokia. Coá
võ trñ chiïën lûúåc nhêët trong nhûäng thúâi àiïím quan thïí suy àoaán rùçng Ollila muöën ngûúâi cêìm trõch
troång nhêët, kïí tûâ khi phaãi bùæt àêìu hoaåch àõnh phaãi laâ möåt ngûúâi Phêìn Lan am hiïíu Nokia. Àêy
tûúng lai cuãa chuá ruâa Nokia, cho àïën khi chinh coá thïí khöng chó laâ vêën àïì “tûå haâo dên töåc” maâ coân
phuåc nûúác Myä, Trung Myä vaâ quay trúã vïì àiïìu haânh vò Nokia chûa thêåt sûå bïìn vûäng. Noái nhû Dan
taâi chñnh cuãa têåp àoaân. Taåi Nokia Mobile Phone tûâ Steinbock laâ Nokia thiïëu nhûäng àöång lûåc chuã yïëu.
nùm 2004, nhû Fortune phaãi viïët: “OPK àaä khúi Nokia thêåt ra àaä phaát triïín dûåa trïn “mêåt maä
doâng thaác caãm hûáng saáng taåo, bao göìm ñt nhêët 50 Ollila”, noái nhû Fortune, vúái caách tiïëp cêån töíng

196 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 197
húåp. Baãn thên Ollila cuäng noái taåi lïî nhêån giaãi thaânh Vêån àöång theo kiïíu chñnh trõ thò seä khöng Phêìn
tûåu troån àúâi 2006 cuãa höåi GSM thïë giúái: “chuáng töi Lan lùæm, khöng Nokia lùæm àêu vaâ sûå khiïm töën seä
chó úã giai àoaån àêìu tiïn”. Öng biïët mûúâi lùm nùm giuáp ngûúâi ta àûáng dêåy rêët töët. Chuáng töi khöng
laâ quaá treã àöëi vúái möåt doanh nghiïåp àa quöëc gia. cêìn nhûäng huyïìn thoaåi anh huâng úã àêy.
OPK laâ chöî dûåa töët nhêët tiïëp theo cuãa ngûúâi khöíng Trong buöíi noái chuyïån maâ Baker miïu taã Ollila laâ
löì non treã Phêìn Lan. coá veã bïì ngoaâi lõch laäm, bïn taách caâ phï noáng,
nhûng êín chûáa bïn trong laâ tñnh kiïn quyïët. Baân
vïì tiïíu sûã caá nhên, ruát cuöåc Ollila cuäng noái àïën
möåt caái tïn maâ àoåc giaã cuãa Baker chúâ àúåi: “Nïëu
“MÊÅT MAÄ” OLLILA anh hoaåt àöång trong ngaânh phêìn mïìm hay viïîn
thöng, anh khöng thïí noái ai seä laâ ngûúâi chiïën
Thaáng 8.1998, Nokia laâm thïë giúái ngaåc nhiïn khi
thùæng. Thêåm chñ Bill Gates cuäng khöng thïí chùæc
vûúåt qua Motorola cuãa ngûúâi Myä. Business Week àaä
chùæn rùçng öng êëy laâ ngûúâi chiïën thùæng”. Vaâ ngûúâi
gùåp thêët baåi khi giaãi maä hiïån tûúång naây bùçng caách
Phêìn Lan cêìn coá caách riïng dûåa trïn baãn sùæc cuãa
tiïëp cêån thöng qua caá nhên kiïåt xuêët – möåt caách
mònh: “Khi àiïìu àoá (yá thûác khöng chùæc chiïën
nghô quen thuöåc cuãa phûúng Têy. Nhaâ baáo Stephen
thùæng) àïën vúái tñnh linh hoaåt, àêìu oác cúãi múã, sûå roä
Baker àaä àûúåc Ala-Peitila, phoá chuã tõch Nokia, giaãi
raâng cuãa möåt töí chûác, chuáng töi thêëy chuáng töi
thñch rùçng höì sú caá nhên laâ chuyïån àaáng chï traách:
àang àùåc biïåt hûúáng vaâo àiïìu seä laâ tûúng lai cuãa
“Tiïíu sûã caá nhên laâ möåt sûå döëi traá”. Àoá laâ quan
nùm nùm túái”. Nùm nùm sau, moåi chuyïån diïîn ra
niïåm tûâ möåt nïìn vùn hoáa khaác hùèn cuãa Baker.
àuáng nhû vêåy vaâ tinh thêìn àöìng àöåi vêîn laâ baãn
Baker thêëy mònh cêìn phaãi àùåt cêu hoãi naây vúái
sùæc Nokia.
nhên vêåt chuã chöët laâ Ollila, àïí coá thïí noái vúái baån
Coá thïí thêëy Ollila laâ mêîu doanh nhên “rêët Myä”,
àoåc cuãa mònh úã nïìn vùn hoáa phûúng Têy.
àiïín hònh laâ àùåt Nokia vaâo mö hònh quaãn lyá chuã
Baker: Lyá do naâo maâ öng vaâ moåi ngûúâi úã àêy laåi tõch kiïm CEO. Nhûng àöìng thúâi, sêu bïn trong,
quaá e ngaåi (skittish) vúái caác höì sú caá nhên nhû nhû giaáo sû Martti Haikio mö taã, àoá laâ ngûúâi àaân
vêåy? öng say mï veã ïm àïìm cuãa vùn hoáa Scandinavian.
Ollila: Àoá laâ möåt baãn nùng cuãa Nokia. Chuáng töi Ngûúâi cöng dên quyïìn lûåc thûá hai úã àêët nûúác
muöën nhêën maånh àïën nöî lûåc àöìng àöåi. Töi khöng Phêìn Lan, sau töíng thöëng, àaä quaá xuác àöång khi
muöën caá nhên hoáa Nokia thaânh ra caá nhên töi. têåp àoaân Alma baán kïnh truyïìn hònh MTV cho

198 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 199
nûúác ngoaâi. Búãi vúái öng àoá laâ di saãn vùn hoáa cuãa nghiïåp hay coá hònh aãnh tiïu cûåc trong mùæt cöng
dên töåc. Toaân cêìu hoáa khöng phaãi laâ àïí baán baãn chuáng”. Cuäng theo quan saát cuãa Steibock, giaãng
sùæc. Ollila coá mùåt trong nhûäng höåi nghõ quöëc tïë, kïí daåy taåi Helsinki, thò àöåi nhoám cuãa Ollila “taách mònh
caã höåi nghõ cuãa Liïn hiïåp quöëc, baân troân cöng ra khoãi cöng chuáng vaâ têån hûúãng cuöåc söëng gia
nghiïåp chêu Êu, nhûäng dûå baáo cuãa öng coá thïí àònh yïn bònh”. Theo öng, hoå àûúåc àõnh hûúáng
laâm nhaãy muáa nhûäng con söë trïn thõ trûúâng chûáng khöng chó búãi nhûäng thaânh cöng vaâ sûå giaâu coá maâ
khoaán thïë giúái nhûng öng thñch nghó ngúi bïn búâ chuã yïëu búãi caác phêìn thûúãng vö hònh nhû uy tñn,
höì Pukala yïn tônh vúái gia àònh. Öng àöëi àêìu vúái àûúåc hoåc hoãi suöët àúâi vaâ nhêån àûúåc sûå tön troång
caác trung têm cöng nghïå cao vaâ trung têm thûúng trong nghïì nghiïåp.
maåi cuãa thïë giúái nhûng öng yá thûác sûå aãnh hûúãng Àoá laâ nhûäng giaá trõ cùn baãn cuãa vùn hoáa Phêìn
cuãa Nokia lïn àúâi söëng vùn hoáa cuãa àêët nûúác. Öng Lan. Baãn thên Ollila àaä chûáng minh rùçng sau khi
ài khùæp nùm chêu vúái cûúâng àöå cao nhûng öng cöëng hiïën hïët mònh thò tuöíi öng laâ möåt thûúng hiïåu
cuäng daânh thúâi gian àïí noái chuyïån vúái thanh niïn – maâ ngaây öng rúâi Nokia caác haäng tin giêåt tñt “Shell
Phêìn Lan taåi caác Àaåi hoåc Helsinki, Ollulu vaâ àaä coá Ollila”. Lûúng múái cuãa öng àûúåc tiïët löå laâ
Tampere – nhûäng trûúâng àaåi hoåc maâ Nokia húåp taác 500.000 àöla möåt nùm. Chuá beá cuãa àöåi hûúáng
mêåt thiïët àïí luön coá àuã thanh niïn taâi nùng trong àaåo Boy Scout nhaâ ngheâo ngaây naâo giúâ coá “giaá”
böå maáy khöíng löì cuãa Nokia toaân cêìu. cao ngêët – trïn àónh cao thïë giúái. Coá veã nhû CEO
Nïëu Martti Haikio phaát hiïån ra rùçng Ollila mong quöëc tïë laâ möåt taâi saãn quöëc gia – ñt nhêët laâ cuäng
muöën àöìng àöåi quaãn trõ cêëp cao cuãa öng phaãi nïu trïn khña caånh hoå àoáng thuïë nhiïìu cho àêët nûúác.
gûúng trong àúâi söëng caá nhên – nhûng noá seä Ollila cuäng may mùæn khi àöìng àöåi cuãa öng laâ
khöng thïí laâ quy àõnh – thò Dan Steibock thêëy rùçng nhûäng nhaâ trñ thûác haâng àêìu cuãa àêët nûúác. May
nhoám quaãn trõ cao cêëp cuãa Ollila àaä thûåc sûå cên mùæn àoá do öng taåo ra bùçng chñnh lûåa choån cuãa
bùçng àúâi söëng caá nhên vaâ töëc àöå laâm viïåc cùng mònh.
thùèng trong cöng ty. Steinbock àaä hoaân thaânh taác Giaáo sû Erkko Autio, möåt chuyïn gia Phêìn Lan vïì
phêím Nokia Revolution trong nùm nùm, bùçng toaân cêìu hoáa àaä viïët: “Khiïm töën gêìn nhû laâ möåt
phûúng phaáp phoãng vêën chñnh caác nhên vêåt. Vaâ tön giaáo cuãa Nokia. Khiïm töën giuáp baån saáng suöët
nhaâ tû vêën chiïën lûúåc naây àaä viïët: “Khöng coá möåt vaâ khöng kiïu cùng. Àiïìu naây coá thïí laâ möåt baâi
thaânh viïn naâo cuãa ban laänh àaåo dñnh daáng àïën hoåc khoá khùn nhêët cho moåi ngûúâi khi phaãi noi
nhûäng haânh vi khöng àuáng àùæn trong nghïì theo (Nokia) trong möåt thúâi gian daâi, nhêët laâ khi

200 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 201
chuáng ta bùæt àêìu thaânh cöng”. Theo nhaâ lyá luêån nïëu öng ra ài thò Nokia mêët sûác maånh? Nïëu àuáng
chiïën lûúåc quöëc tïë naây cuãa Àaåi hoåc Helsinki, àiïìu nhû vêåy thò öng khöng thïí laâ möåt “code” naâo caã!
naây (khiïm töën) laâ möåt phêìn lyá do giaãi thñch vò sao Coá leä phaãi nghe chñnh Ollila noái thöi: Sûác maånh
Nokia laâ cöng ty duy nhêët trong söë 300 doanh cuãa chuáng töi = trao khaã nùng + trao quyïìn lûåc;
nghiïåp cuâng ngaânh trong khu vûåc laâm nïn huyïìn vaâ àiïìu kiïån cuãa biïíu thûác: trao cho ngûúâi treã.
thoaåi toaân cêìu. Àêy laâ baâi hoåc thûá saáu trong baãy Ollila àaä trao laåi nhûäng di saãn söëng àöång naâo?
baâi hoåc maâ öng ruát ra sau khi nghiïn cûáu thaânh
Š Quan niïåm söëng “thñch nghi”
cöng Nokia trong caách chinh phuåc thïë giúái.
Coá thïí thêëy Ollila àaä àùåt nïìn taãng bïìn vûäng cho Öng cho rùçng con ngûúâi coá khaã nùng thñch nghi
Nokia dûåa trïn hai yïëu töë: hoåc têåp àïí höåi nhêåp vúái möi trûúâng khùæc nghiïåt. Niïìm tin àoá cuãa öng,
quöëc tïë vaâ kñnh troång caác baãn sùæc dên töåc. Öng àaä vúái thaânh quaã Nokia ngaây nay, àaä àêíy luâi nhûäng
viïët nïn têìm nhòn, sûá mïånh, caác giaá trõ chia seã cuãa mùåc caãm tûå ti cuãa keã yïëu, keã ài sau. Àiïìu mêëu chöët
möåt têåp àoaân thêëm àêîm tinh thêìn Phêìn Lan laâ biïët roä caác nguöìn lûåc vaâ sûác lûåc cuãa mònh. Bùçng
nhûng àoâi hoãi caác haânh àöång chiïën lûúåc theo caách tû tûúãng àoá, öng thñch caác thûã thaách, vaâ kïë thûâa
maâ thïë giúái hiïån àaåi àang vêån haânh. möåt caách tûå chuã cuâng vúái thaái àöå khiïm töën àöëi vúái
Nhûng chuáng ta vêîn chûa thïí kïët luêån lyá do di saãn quaá khûá. Quan niïåm thñch nghi giuáp öng
thaânh cöng cuãa chuyïën bay vúái töëc àöå phi thuyïìn nhòn thêëy trûúác têët caã moåi ngûúâi nhûäng cú höåi múái
cuãa cuå ruâa Nokia maâ Ollila vûâa cêìm laái (CEO) vûâa maâ giaáo sû Arkko Autio goåi laâ “yïëu töë may mùæn”,
hûúáng dêîn àûúâng bay (chuã tõch). vaâ giaáo sû Martti Haikio goåi laâ “Ollila àaä boã laåi
Steinbock noái khöng tòm thêëy àöång lûåc giuáp nhûäng gaánh nùång tûâ quaá khûá möåt caách nheå
Nokia thaânh cöng – bñ quyïët laâm viïåc nhoám, chiïën nhaâng”. Nïëu khöng àuã quaã quyïët vúái cú höåi vaâng
lûúåc àuáng, vùn hoáa doanh nghiïåp töët khöng phaãi GSM, thò rêët coá thïí Ollila bõ lõch sûã boã rúi, búãi àoá
laâ cuãa riïng Nokia. Nhiïìu ngûúâi khaác cuäng coá. laâ “lûåa choån duy nhêët” nhû caách noái cuãa Dan
Huöëng höì, Nokia laâ cöng ty phaát triïín nhanh möåt Steinbock.
caách kinh hoaâng nhûng laåi úã trong tònh traång
Š Kinh doanh laâ cöng cuå phuåc vuå con ngûúâi
khöng àûúåc baão vïå - kïí caã bñ mêåt cöng nghïå vúái
maä nguöìn múã. Ollila àaä àùåt toaân böå têåp àoaân Nokia múái meã, treã
Vêåy àêu laâ “code bñ mêåt cuãa Nokia?”. Fortune noái trung sau taái cêëu truác vaâo chó möåt sûá mïånh duy
thùèng: Chñnh laâ Ollila. Coá phaãi vêåy khöng? Thïë nhêët: Connecting People. Àoá khöng àún thuêìn laâ

202 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 203
möåt khêíu hiïåu àïí àem baán kiïëm tiïìn trïn quy mö bùçng chûáng khoa hoåc lïn tiïëng, hún laâ chûác vuå.
thïë giúái. Àoá laâ sûá mïånh cuãa Nokia trong viïåc nöëi Àêìu tû nhiïìu (vaâ chuã yïëu laâ àuáng caách) vaâo R&D
Phêìn Lan vaâo lõch sûã thïë giúái hiïån àaåi, nöëi ngûúâi laâ bùçng chûáng thuyïët phuåc nhêët cuãa tû tûúãng
Phêìn Lan vúái nhau trong tinh thêìn sisu, sùén saâng quaãn trõ Ollila. Àoá coá thïí laâ caách hoåc cuãa möåt töí
cöëng hiïën cho xûá súã. “Kïët nöëi moåi ngûúâi” àùåt con- chûác. Baãn thên öng àaä hoåc têåp thêåt nhiïìu àïí “tûå
ngûúâi-khaách-haâng vaâo võ trñ trung têm phuåc vuå vúái mònh giaânh lêëy võ trñ laänh àaåo”. Lõch sûã cuãa Nokia
têët caã sûå khaác biïåt caá nhên, khaác biïåt vùn hoáa cho öng thêëy rùçng caác võ tiïìn böëi cuãa nhûäng thúâi
nhûng àïìu giöëng nhau úã nhu cêìu maâ Ollila goåi laâ àiïím thaânh cöng, tûâ caác nhaâ saáng lêåp cho àïën taâi
“mong muöën tiïån nghi hún”. Vò thïë khi Nokia cuãa nùng Kairamo àïìu laâ nhûäng ngûúâi hoåc ra troâ. Hoåc
Ollila tiïën vaâo cöåt möëc 3G vaâ Internet thò lõch sûã úã trûúâng khöng àuã maâ phaãi ra nûúác ngoaâi maâ hoåc
giao tiïëp di àöång cuãa thïë giúái bûúác sang möåt khaã caách thiïn haå bònh thiïn haå. Hoåc khöng àuã maâ
nùng múái. Vúái têët caã yá nghôa nhên baãn àoá, nhên phaãi laâm thuï àïí hoåc. Nhòn tûâ thung luäng Sillicon
viïn toaân cêìu cuãa Nokia àûúåc raâng buöåc trong möåt àïën ÊËn Àöå, Trung Quöëc, Singapore hiïån àaåi vaâ
tinh thêìn nhên loaåi vaâ hoå seä tûå loaåi boã mònh nïëu nûúác Nhêåt vúái cuöåc Duy Tên àêìu thïë kyã XX, coá thïí
khöng giûä àûúåc àiïìu rùn thûá nhêët: “sûå haâi loâng cuãa thêëy caách nhòn cuãa Ollila vïì tiïëp cêån quöëc tïë laâ coá
khaách haâng”. Nhòn möåt caách hïå thöëng trong haânh hiïåu quaã vaâ hiïåu quaã thêìn kyâ. Tuy nhiïn, coá veã
trònh cuãa Nokia coá thïí hiïíu rùçng “sûå haâi loâng” cuãa nhû, hoåc chñnh tûâ thêët baåi cuãa mònh, tûâ chñnh
khaách haâng khöng àún thuêìn laâ thoãa maän haânh vi thaânh cöng cuãa mònh múái laâ quan troång. Steinbock
mua haâng maâ laâ tinh thêìn saáng taåo àïí phuåc vuå xaác nhêån rùçng Ollila laâ ngûúâi àaä khai thaác caác
nhûäng nhu cêìu tûúng lai cuãa con ngûúâi- tûâ cöng nguöìn lûåc cuãa mònh hún laâ chúâ àúåi sûå giuáp àúä tûâ
nùng cöng nghïå cho àïën kiïíu daáng àaáp ûáng nhu bïn ngoaâi. Dêîn dùæt toaân böå cöng cuöåc khai thaác
cêìu thêím mô cuãa ngûúâi duâng. Àiïìu naây giaãi thñch àoá chñnh laâ tû tûúãng àêìu tû vaâo con ngûúâi, maâ khúãi
vò sao R&D cuãa Nokia phaãi nhòn thêëy, tiïn àoaán àêìu laâ nhoám chêët xaám tinh hoa cuãa caác àöìng
vaâ taåo ra nhûäng “bûúác nhaãy voåt” cho nhu cêìu cuãa nghiïåp cêëp cao cuãa öng. Khoa hoåc quaãn trõ chêët

con ngûúâi – theo caách noái cuãa Business Week – khi lûúång àaä àûúåc aáp duång àïí toaân böå têåp àoaân coá thïí

Nokia múã ra caách cûãa 3G. hoåc àûúåc tûâ viïåc “lùæng nghe nhên viïn”. Ngûúâi treã
àûúåc àùåt vaâo trung têm sûå nghiïåp naây, búãi muöën
Š Hoåc laâ àiïìu kiïån tiïn quyïët ài àûúâng daâi ngûúâi ta buöåc phaãi àïí ngûúâi treã laâm
Nguyïn tùæc quyïët àõnh cuãa Nokia laâ haäy àïí caác chuã tûâ bêy giúâ.

204 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 205
Vúái möåt sûå chuêín bõ chêët xaám cêín thêån, ngûúâi ta quyïìn, cuãa Microsoft àaä “khoáa söí” thõ trûúâng maáy
coá thïí hoåc ngay nhûäng baâi hoåc trong quaá trònh vi tñnh caá nhên, ngùn chùån caác àöëi thuã. Cisco vaâ
haânh àöång. Ollila àaä thûâa nhêån laâ khöng nhòn thêëy Intel cuäng tûâng úã võ dêîn àêìu vúái cöng nghïå àöåc
trûúác möåt tûúng lai nhû thïë naâo, moåi thûá cêìn àûúåc nhêët vö nhõ, biïën saãn phêím trúã thaânh lûåa choån
nhòn nhêån, àaánh giaá liïn tuåc. duy nhêët trïn thõ trûúâng. “Caác nhaâ kinh tïë hoåc goåi
Ollila àaä múâi nhaâ kinh tïë hoåc Bengt Holmstrom àêy laâ thïë àoáng cûãa. Nokia laâm ngûúåc laåi vò duâng
cuãa Àaåi hoåc cöng nghïå Massachussettes, Myä vaâo maä nguöìn múã” (Fortune 1.5.2000). Àêy chñnh laâ
ban giaám àöëc têåp àoaân Nokia. Nùm 1999, àiïìu Steinbock goåi laâ tònh traång khöng àûúåc baão vïå
Holmstrom àïën Espoo gùåp Ollila taåi Nokia House, cuãa Nokia.
öng àaä hoãi võ CEO naây rùçng: “Mika on Caác nhaâ quan saát, trong àoá coá söë baáo nïu trïn
salaisuutesi?”. Holmstrom vaâ Ollila àang noái vúái cuãa Fortune, nhêån thêëy rùçng Nokia àaä húã sûúân
nhau bùçng tiïëng meå àeã – ngön ngûä àaä traãi qua nhiïìu lêìn vaâ cûá möîi khi nhû vêåy noá laåi ngay lêåp
600 nùm bõ àö höå nhûng vêîn àûúåc giûä gòn – vò giaáo tûác sûãa sai. Àoá laâ vúái khúãi àêìu quaá maãi mï vúái àiïån
sû Holmstrom laâ möåt ngûúâi Phêìn Lan. Cêu hoãi àoá thoaåi theo tiïu chuêín GSM cuãa chêu Êu, Nokia àaä
coá nghôa laâ “What’s your secret code?”, theo Justin chêåm chên vúái loaåi àiïån thoaåi duâng àûúåc vúái
Fox cuãa taåp chñ Fortune thuêåt laåi. Mêåt maä bñ mêåt chuêín TDMA cuãa Myä vaâ chuêín PDS cuãa Nhêåt.
(kinh doanh) cuãa öng laâ gò vêåy? Secrect code cuäng Nokia ngay lêåp tûác cho ra àúâi saãn phêím duâng
coá nghôa laâ maä bñ mêåt trong möîi chiïëc àiïån thoaåi. àûúåc vúái nhiïìu chuêín vaâ bïì ngoaâi cuãa noá nhòn vêîn
Ollila àaä cûúâi traã lúâi rùçng: “Chùèng coá bñ mêåt gò giöëng nhau – àïí giûä thûúng hiïåu trong têm trñ
àêu”. Vaâ öng caám ún sûå àaánh giaá cao cuãa võ giaáo khaách haâng.
sû cuâng laâ ngûúâi Phêìn Lan: “Nhûng àùåt cêu hoãi Vêåy nïn, Fortune àûa ra ba giaã ûúác vïì bñ mêåt
hay lùæm”. cuãa Nokia: May mùæn, Ollila quaá khön ngoan hoùåc
Justin Fox cuãa taåp chñ Fortune viïët: Àoá laâ cêu laâ caách hoaåt àöång cuãa Nokia. Justin Fox sau khi
hoãi vïì thûúng maåi hay nhêët thúâi àaåi. noái chuyïån vúái Ollila thò thêëy rùçng võ CEO naây
Thêåt ra nhû Fortune bònh luêån, ruãi ro lúán nhêët nghiïng vïì caách thûá ba. Àoá laâ, sau khi baân vïì caác
cuãa Nokia chñnh laâ chöî mêët mêåt maä bñ mêåt cuãa vêën àïì chiïën lûúåc, caác nhaâ àiïìu haânh seä ruát lui vaâ
cöng nghïå. Taåp chñ naây phên tñch rùçng súã hûäu möåt chñnh caác nhaâ kyä thuêåt seä xûã lyá caác chi tiïët.
code bñ mêåt ngûúâi ta coá thïí coá caã thïë giúái. Vñ duå Alahuhta, cêëp phoá cuãa Ollila noái vúái Fox: “Muåc tiïu
code bñ mêåt Windows, möåt àoaån maä lêåp trònh àöåc luön laâ àïí ngûúâi coá trònh àöå töët quyïët àõnh”. Caách

206 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 207
hoaåt àöång cuãa Nokia trong thúâi Ollila àûúåc Fox trûúãng nhû vêåy trong tûúng lai gêìn thò Nokia
miïu taã nhû laâ caái gò àoá rêët tûå chuã: “Ngûúâi triïín muöën ruát lui khoãi hoaåt àöång kinh doanh àoá”.
khai kïë hoaåch (àiïån thoaåi sûã duång àûúåc vúái chuêín Fortune viïët: Maä bñ mêåt cuãa Nokia chñnh laâ Ollila
cuãa Myä vaâ Nhêåt) laâ phoá chuã tõch Pertti Korhnen, chó – ngûúâi taåo ra caách hoaåt àöång cuãa Nokia.
múái 29 tuöíi”. Coá thïí laâ quaá treã? Coá thïí, nhûng haäy Xuêët thên tûâ gia àònh khöng quyïìn thïë, khöng
xem tiïëp Fox phaát hiïån ra caách giao quyïìn cho trêm anh, ngay sau chiïën tranh, chuá beá Ollila àaä
ngûúâi khaác àiïìu haânh cuãa Ollila. hoåc caách àïí àûáng úã võ trñ thûá nhêët. Chuá beá Ollila
Fox gùåp Tony Mitchel, möåt quaãn lyá cêëp thêëp taåi tham gia àöåi Boy Scout laâm hûúáng àaåo sinh thuúã
phên xûúãng saãn xuêët àiïån thoaåi úã Fort North, Myä. nhoã cuöëi cuâng cuäng trúã thaânh nhaâ dêîn àûúâng cho
Àoá khöng phaãi laâ möåt caái tïn haâng àêìu. Anh ta, phi thuyïìn chúã theo chuá ruâa Nokia. Nguå ngön Ruâa
nhû bao nhên viïn khaác seä vui veã giaãi thñch vúái vaâ Thoã, trong caác àiïìu kiïån hiïån àaåi vaâ thûåc tïë, àaä
baáo chñ vïì triïët lyá kinh doanh cuãa cöng ty. “Àûáng àûúåc viïët: Ruâa coá thïí bay vúái vêån töëc phi thuyïìn
trûúác ban cöng coá thïí bao quaát toaân böå nhaâ nïëu baån cho noá möåt phi thuyïìn.
xûúãng, vúái veã mùåt khöng hïì mïåt moãi, anh coá thïí Àoá laâ möåt caách chiïën thùæng daânh cho keã ài sau,
cho xem dêy chuyïìn cöng nghïå saãn xuêët. Anh ta cho keã yïëu vúái khaát voång nhên baãn, laâ caách àïí gaä
noái: Àiïìu àöåc nhêët chó coá úã Nokia àoá laâ sûå tûå do tñ hon cêët tiïëng haát vaâ àûúåc moåi ngûúâi lùæng nghe
suy nghô cuãa möîi nhoám maâ cöng ty cho pheáp. túái.
Cuäng coá vaâi kïnh chia seã maâ chuáng töi giûä laâm tiïu
chuêín nhûng baån àûúåc pheáp saáng taåo”. Fox goåi
àêy laâ mö hònh quaãn lyá “giêëu tay”: “Noá khuyïën
khñch saáng taåo, kyä nùng kinh doanh vaâ traách
nhiïåm caá nhên”.
Nhûng Ollila laâm sao giûä thùng bùçng cho tònh
traång maâ öng àaä “trao quyïìn lûåc vaâ trao nùng
lûåc”? Àoá laâ nguyïn tùæc taâi chñnh. Ollila noái vúái Fox:
“Quy tùæc laâ nïëu lúåi nhuêån cuãa möåt hoaåt àöång kinh
doanh naâo àoá khöng thïí tùng trûúãng 25% trong
möåt nùm, vaâ nïëu khöng thêëy triïín voång tùng

208 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 209
Mùåc cho nhûäng lúâi khêín khoaãn múâi öng úã laåi tûâ
Höåi àöìng quaãn trõ cuãa Nokia, Ollila vêîn quyïët àõnh
nghó hûu sau 14 nùm laâm giaám àöëc àiïìu haânh.
Fortune 31.10.2005
VÏÌ NGUÖÌN TAÂI LIÏÅU

Nokia thò quaá nöíi tiïëng, nguöìn taâi liïåu thêåt nhiïìu
Ollila nhêån danh hiïåu Cöng dên danh dûå thaânh
vúái vaâi cuá nhêëp chuöåt vaâo Internet. Ollila cuäng rêët
phöë Bùæc Kinh, Trung Quöëc - 2002 - khi àûa Nokia
nöíi tiïëng, vaâ haâng trùm baâi baáo àaä viïët vïì öng kïí
àïën nûúác naây; nhêån huên chûúng Sû tûã Phêìn
tûâ nùm 1989 – ngaây öng vûúåt qua Motorola.
Lan cuãa töíng thöëng Phêìn Lan.
Nhûng Internet, nhû kinh nghiïåm maách baão, laâ
möåt nguöìn khöng àöìng nhêët, thûúâng hay “tam sao
Chuáng töi tòm kiïëm trïn toaân thïë giúái nhûäng chuã
thêët baãn” trong quaá trònh trñch dêîn. Trong khi
tõch coá võ thïë têìm quöëc tïë, têìm nhòn toaân cêìu vaâ
nguöìn vïì caá nhên cuãa Ollila thò “khan hiïëm” vò öng
nhûäng thaânh cöng àaä àûúåc chûáng minh trong quaá
khöng thñch noái vïì baãn thên mònh. Baån vaâ chuáng
trònh quaãn lyá möåt töí chûác phûác taåp. ÚÃ Jorma
töi phaãi chaåm àïën nhûäng vùn baãn göëc, nhûäng
Ollila chuáng töi tòm thêëy têët caã nhûäng töë chêët naây
trûúâng húåp tiïëp cêån gêìn nhêët àïí coá thöng tin
vaâ coân nhiïìu hún thïë nûäa.
“saåch” trong quaá trònh biïn soaån. Vò vêåy, baån vaâ
Lord Kerr, phoá chuã tõch têåp àoaân Royal Dutch Shell,
noái vïì lyá do múâi Ollila giûä võ trñ chuã tõch Shell. chuáng töi phaãi caám ún caác nhaâ baáo quöëc tïë àaä trûåc
BBC News 4.8.2005 tiïëp vúái nguöìn tin. Thûá nûäa laâ caác hoåc giaã coá “àuã
tû caách nguöìn tin”, nghôa laâ duâng phûúng phaáp
Àêy laâ möåt ngûúâi bõ kñch thñch maånh tûâ caác àaáng tin cêåy.
thaách thûác to lúán. Öng ta cûåc kyâ linh hoaåt, nhiïåt Nguöìn tin tûâ baáo chñ àaä àûúåc dêîn ngay trong vùn
tònh vaâ nùng àöång. Öng coá khaã nùng têåp trung baãn àïí baån àoåc dïî theo doäi caác möëc thúâi gian –
tinh thêìn khuãng khiïëp. Ngûúâi khöng bao giúâ chõu yïëu töë àõnh hûúáng giaá trõ thöng tin vaâ quan àiïím
àêìu haâng. àûa tin. Vaâ chuáng ta coá thïí tin cêåy vaâo caác nguöìn
Guardian 5.8.2005, noái vïì viïåc Ollila nhêån àiïìu haânh
uy tñn naây, vò chuáng àaä àûúåc thúâi gian kiïím chûáng
haäng Shell, àöëi àêìu vúái thaách thûác nùng lûúång
cho thêëy laâ “khöng àñnh chñnh” gò caã. Fortune vaâ
Forbes àûúåc choån khöng chó vò uy tñn maâ àoá laâ

210 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 211
nhûäng taåp chñ haâng àêìu chuyïn ngaânh vaâ theo saát röång bùçng caách quan saát caách àûa tin cuãa nhiïìu
bûúác chên cuãa caác doanh nhên, caác thaânh tûåu goác nhòn. Vñ duå, cuäng sûå kiïån àoá, Fortune tòm kiïëm
thûúng maåi vaâ traâo lûu kinh doanh. Nghôa laâ, lyá do úã nhiïìu chöî khaác nhû sûå baäo hoâa cuãa thõ
thöng qua caác nguöìn naây, hiïån tûúång àûúåc diïîn taã trûúâng, sûå tröîi dêåy cuãa Samsung, LG tûâ chêu AÁ.
trong quaá trònh cuãa noá, traánh caái nhòn cùæt laát Bùçng caách àoá, caái nhòn cuãa cuöën saách naây coá thïí
khöng hïå thöëng. Chuyïn àïì “Nokia’s Secret Code” àêìy àuã hún vaâ thoaát khoãi quan àiïím, tön chó cuãa
cuãa Fortune laâ möåt tû liïåu cöng phu, cho thêëy riïng nhaâ àûa tin. Àiïím àùåc biïåt maâ chuáng töi
phûúng caách àiïìu haânh cuãa Ollila vaâ caác nguöìn tin quan têm vïì nguöìn tû liïåu laâ tön chó àûa tin laåi
tûâ nhên viïn, giuáp hònh dung vïì vùn hoáa cöng ty, cuãa baáo chñ trong nûúác. Àïí traánh trûúâng húåp
caách thûác vêån haânh cuãa têåp àoaân. Business Week nguöìn thûá cêëp, àaä àûúåc goåt duäa laåi, chuáng töi
xûáng àaáng cho bêët cûá nhaâ nghiïn cûáu naâo vò àêy quay trúã laåi nguöìn “chñnh haäng”. Cuäng vêåy,
laâ túâ baáo quöëc tïë, gêìn nhû, àêìu tiïn lyá giaãi vïì hiïån chuáng töi coá tham khaão caác forum tûå baân luêån
tûúång Nokia. Vaâ túâ baáo naây theo doäi liïn tuåc tûâng trong nûúác, àïí biïët möëi quan têm hún laâ khaão
bûúác ài cuãa hiïån tûúång Nokia. Nhiïìu túâ baáo uy tñn saát vïì Ollila, vaâ chuáng töi khöng duâng nguöìn naây.
khaác nhû Guardian, CNN.com, BBC News, Register, Seatle Times laâ nguöìn khaá thuá võ khi cûã phoáng
Wired – möåt nguöìn uy tñn haâng àêìu vïì cöng nghïå viïn chuyïn vïì cöng nghïå vaâo bïn trong Nokia àïí
cao – àaä giuáp hònh dung quaá trònh phaát triïín cuãa quan saát, hoãi han khi haäng naây cêëm nhên viïn
Nokia, vaâ qua àoá giúái thiïåu vïì nhûäng bûúác tiïën duâng tûâ “phone” maâ thay vaâo àoá laâ “multimedia
trong tû duy cuãa Ollila. Phêìn lúán caác sûå kiïån àïìu computers”.
àûúåc tûúâng thuêåt tûúng tûå nhau tûâ luác Ollila taái Trûúác nùm 1998, tûác trûúác khi Ollila laâm nïn sûå
cêëu truác têåp àoaân, àïën khi bùæt àêìu tiïën haânh toaân kiïån qua mùåt haäng dêîn àêìu thïë giúái, ngûúâi ta ñt
cêìu hoáa vúái möåt khöëi lûúång cöng viïåc khöíng löì bao biïët vïì Ollila. Vïì “khoaãng tröëng” naây, baån vaâ chuáng
göìm taâi chñnh, thûúng hiïåu, thõ trûúâng quöëc tïë, töi nïëu chó dûåa vaâo nhûäng gò baáo chñ viïët thò seä coá
nhên sûå vaâ vùn hoáa cöng ty. Economist 25.5.2006 möåt chên dung rêët sú lûúåc vïì Ollila. Vò vêåy, chuáng
cho rùçng Nokia suy thoaái tûâ nùm 2004 vò Nokia lú ta phaãi nhúâ cêåy àïën caác nhaâ nghiïn cûáu uy tñn. Coá
laâ kiïíu daáng “clamshell” (nùæp gêåp) vaâ viïët vïì tên nhiïìu saách viïët vïì Nokia nhûng chûa coá cuöën naâo
giaám àöëc Kallasvuo ngûúâi coá khaã nùng lêëy laåi võ trñ viïët vïì baãn thên Ollila. Trong tònh traång nhû vêåy,
cho Nokia. Àoá laâ chñnh kiïën cuãa túâ baáo naây. Trong chuáng töi thêëy rùçng Nokia Revolution laâ möåt taác
trûúâng húåp nhû vêåy, chuáng töi luön cöë gùæng múã phêím àûúåc tiïën haânh cêín troång. Taác giaã Dan

212 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 213
Steinbock laâ möåt chuyïn gia thêåt sûå vïì chiïën lûúåc. ta àang tòm hiïíu vïì chñnh Ollila, thïë nïn àïí khaách
Öng àaä phoãng vêën hêìu hïët caác nhaâ laänh àaåo quan, chuáng töi chó duâng thöng tin maâ khöng
Nokia (nhûng khöng thêëy öng phoãng vêën Ollila) àïí duâng caác nhêån àõnh. Haikio, giaáo sû cuãa Àaåi hoåc
giaãi maä Nokia. Giaáo sû thónh giaãng cuãa caác Àaåi hoåc Helsinki, àaä viïët ba cuöën saách vïì Nokia vaâ 15
Phêìn Lan naây cho chuáng ta caái nhòn xuyïn suöët vïì doanh nghiïåp khaác, coân viïët nhiïìu baâi baáo khoa
lõch sûã Nokia, úã goác tiïëp cêån chiïën lûúåc. Vaâ Ollila hoåc khaác, thïë nïn chuáng töi cuäng tiïëp tuåc ài theo
àûúåc àïì cêåp rêët ñt, chó laâ möåt laát cùæt trong lõch sûã öng. Öng laâ möåt hoåc giaã Phêìn Lan. Öng laâ nguöìn
thïë kyã cuãa têåp àoaân naây. Saách cuãa öng àaä coá baãn duy nhêët trong caác nguöìn chuáng ta coá thïí coá, cho
dõch taåi Viïåt Nam. Chuáng töi khöng sûã duång caác chuáng ta biïët Ollila laâ ngûúâi chúi violon, goáp phêìn
nhêån àõnh coá tñnh “baãn quyïìn” cuãa öng vaâ coá nhoã giuáp chuáng ta “kïët nöëi” vúái Ollila. Hònh aãnh
tham khaão caác thöng tin maâ öng sûu têìm àûúåc, úã trong cuöën saách naây àûúåc trñch dêîn tûâ taâi liïåu naây.
chöî mö taã quan niïåm söëng yïn bònh cuãa caác Chuáng töi “chó duâng thöng tin” vñ duå khi chuáng
thaânh viïn laänh àaåo. Thúâi sinh viïn hoaåt àöång töi biïët rùçng Ollila laâ hoåc sinh gioãi vaâ àûúåc hoåc
chñnh trõ cuãa Ollila coá àûúåc àïì cêåp úã àêy vaâ chuáng böíng àïën Atlantic College cuãa xûá Wales, Vûúng
töi coá duâng möåt vaâi thöng tin maâ Steinbock sûu quöëc Anh, thò chuáng töi àaä vaâo website trûúâng naây
têìm àûúåc. àïí biïët àoá laâ gò vaâ àïí hiïíu Ollila àaä traãi qua úã àoá
Giaáo sû Martti Haikio àûúåc trñch dêîn nhiïìu trong nhû thïë naâo. Tûúng tûå nhû vêåy, chuáng ta coá thïí
cuöën saách naây laâ búãi vò öng laâ ngûúâi àêìu tiïn vaâ biïët Ollila àaä traãi qua trûúâng sô quan chó huy vaâ
duy nhêët cho àïën nay àûúåc pheáp “luåc tung” kho trûúâng chñnh trõ nhû thïë naâo, h0oùåc khi Ollila
lûu trûä cuãa Nokia. Do àoá, Nokia - The Inside Story àùng àaân diïîn thuyïët taåi Àaåi hoåc Stanford cuãa Myä,
cuãa giaáo sû laâ möåt cuöën sûã doanh nghiïåp raânh thò chuáng töi tòm àïën website trûúâng naây, truy tòm
maåch vaâ àaáng tin cêåy. Khöng ai muöën vaåch aáo cho phaát biïíu vaâ caác thöng tin liïn quan àïën öng trong
ngûúâi xem lûng, nhêët laâ ngûúâi Phêìn Lan, nhûng sûå kiïån àoá.
vúái sûå cho pheáp cuãa chñnh Ollila vïì quan àiïím viïët Söë lûúång huy chûúng vaâ danh hiïåu maâ cuöåc àúâi
sûã doanh nghiïåp, Haikio àaä àïì cêåp àïën nhûäng taâi phong tùång cho con ngûúâi giaâu khaát voång naây, àuã
liïåu àoáng dêëu töëi mêåt. Theo àoá, caác khuãng hoaãng àïí laâm möåt triïín laäm nhoã. Tïn goåi cuãa caác huy
nöåi böå trûúác Ollila àûúåc ruát ra nhû nhûäng baâi hoåc chûúng thêåt khoá hiïíu, do àoá chuáng töi àaä tòm hiïíu
quyá giaá trong thúâi àaåi cuãa Ollila. Vaâ búãi vò coá Ollila úã nguöìn chñnh thûác (bùçng tiïëng Anh) xem chuáng
tham gia vaâo dûå aán viïët sûã naây, trong khi chuáng coá yá nghôa gò.

214 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 215
Nokia vaâo khoaãng thúâi gian trûúác, sau vaâ trong website cuãa böå ngoaåi giao Phêìn Lan vaâ phêìn coân
thúâi kyâ Ollila, nùçm trong möåt bûác tranh khaá phûác laåi cuãa thïë giúái – vúái nhiïìu quan àiïím khaác nhau.
taåp cuãa lõch sûã Phêìn Lan. Vaâ búãi vò vô nhên naâo Nhû vêåy chuáng ta coá thïí chaåm àïën chñnh quan
cuäng laâ möåt phêìn cuãa lõch sûã, thïë nïn chuáng ta bõ àiïím vaâ têm tû cuãa dên töåc quêåt cûúâng vaâ nhêîn
bùæt buöåc phaãi tòm hiïíu àuã vïì lõch sûã Phêìn Lan naåi úã vaânh àai Bùæc Cûåc.
trong giai àoaån naây cho nhên vêåt cuöën saách. Tòm hiïíu nhên vêåt vô àaåi trong kinh doanh,
Website cuãa böå ngoaåi giao Phêìn Lan (trang tiïëng ngûúâi àaä laâm söëng laåi tïn goåi Nokia – vöën tïn göëc
Anh) laâ nguöìn chuáng töi tham khaão chñnh cho nöåi Phêìn Lan laâ “nois” möåt loaåi chöìn àaä tuyïåt chuãng
dung naây. Àoá laâ möåt nguöìn uy tñn vaâ phiïn baãn – trïn toaân thïë giúái, chuáng ta khöng thïí khöng
tiïëng Anh àûúåc thiïët kïë saáng roä. Àoá laâ núi trñch dêîn duâng àïën nguöìn chñnh thûác cuãa Nokia. Chuáng töi
nhiïìu hoåc giaã trong vaâ ngoaâi Phêìn Lan. Thêåt thuá àaä tham khaão website cuãa têåp àoaân (phiïn baãn
võ khi thêëy gêìn nhû caái tïn Ollila vaâ Nokia àûúåc tiïëng Anh) vaâ website cuãa Nokia Viïåt Nam. Coá caã
dêîn thûúâng xuyïn trong caác nghiïn cûáu chuyïn nuái thöng tin vïì Nokia nhûng coá rêët ñt, cûåc kyâ ñt vïì
sêu cuäng nhû phöí biïën. Ngûúâi Phêìn Lan khi baân “höì sú Ollila”. Àiïìu naây thêåt dïî hiïíu búãi vò nhû
vïì caác baâi hoåc quöëc tïë hoáa, kinh tïë thïë giúái, cöng Ollila noái vúái Business Week: “chuáng töi khöng cêìn
nghiïåp nöåi àõa, nghïå thuêåt xêy dûång thûúng hiïåu, nhûäng huyïìn thoaåi anh huâng úã àêy”. Nhûng úã àoá
vêën àïì nhên sûå quöëc gia vaâ caã vùn hoáa nûäa... àïìu coá möåt vaâi tû liïåu àïí quan saát Ollila. Àoá laâ möåt vaâi
coá vñ duå Ollila hay Nokia. Nokia gêìn nhû laâ àónh baãn PowerPoint hay diïîn vùn vaâ hònh aãnh cuãa öng.
cao cuãa cöng cuöåc àöíi múái cuãa Phêìn Lan. Nguöìn Thöng caáo cuãa Nokia cuäng cho nhiïìu thöng tin.
chñnh thûác naây cho thêëy caái nhòn cuãa chñnh ngûúâi Sau hïët, chuáng töi muöën gúãi lúâi caám ún àïën vùn
Phêìn Lan vïì giai àoaån lõch sûã àùåc biïåt maâ hoå traãi phoâng Nokia Viïåt Nam, chõ Nguyïîn Thõ Bñch
qua. Àoá laâ luác hoå “phên vên” giûäa hai ngaä Àöng Phûúång, Giaám àöëc nhaän hiïåu Nokia Viïåt Nam, àaä
vaâ Têy cuãa cuöåc chiïën tranh laånh vaâ sau àoá laâ sûå giuáp chuáng töi tû liïåu àïí coá thïí “kïët nöëi moåi
suåp àöí cuãa Liïn Bang Xö viïët. Trong suöët quaá trònh ngûúâi” vúái möåt Nokia rêët xa rêët gêìn, vúái Ollila rêët
tòm hiïíu vïì Ollila, chuáng ta khöng hïì nghe thêëy gêìn rêët xa.
nhûäng traách moác vaâ chuáng ta gùåp khaái niïåm sisu Vaâ khi tòm hiïíu vïì Ollila, ngûúâi Viïåt Nam khöng
– möåt haâo khñ vúái sùæc thaái kiïn nhêîn, quyïët liïåt, thïí khöng ûúác muöën kïët nöëi thaânh cöng vúái thïë giúái
gan lò vaâ bao dung vúái thûåc tïë cuãa ngûúâi Phêìn lan. – núi ngûúâi Viïåt seä cöëng hiïën sau dên töåc cuãa
Àiïìu naây thò rêët khaác biïåt giûäa nguöìn tin trïn mònh.

216 JORMA OLLILA & NOKIA ÀÛA THÏË GIÚÁI ÀÏËN GÊÌN NHAU 217